Μιχαήλ ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Αρ. Αγωγής: 433/2013, 29/5/2020

(12)ψυχιατρικές εξετάσεις εκ €60 έκαστη από 12.8.2011 μέχρι 30.8.2012, σύνολο €720 και έκδοσης ιατρικού πιστοποιητικού κόστους €1000, ήτοι συνολικό ποσό €1720 ως καταγράφεται στο Τεκμήριο 9 και η αξίωση της παραγράφου 7(VII) της έκθεσης απαίτησης, η οποία αφορά τις εικοσιένα

(21)φυσιοθεραπείες που έκανε ο ενάγοντας στο Κέντρο Φυσιοθεραπείας Κινησιοθεραπείας Α/φοι Δρουσιώτη από 21.7.2011 έως 16.9.2011, συνολικής αξίας €920, οι γενικές αποζημιώσεις για τους τραυματισμούς που υπέστη και η απώλεια μελλοντικών απολαβών. Κύρια δε διαφορά των διαδίκων, ως προς το τι υπέστη ο ενάγοντας, έγκειται στην αμφισβήτηση εκ μέρους του εναγόμενου του ισχυρισμού του ενάγοντα ότι υποφέρει από μείζονα κατάθλιψη και διαταραχή μετατραυματικού στρες κατά DSM-IV-TR. Ο ενάγοντας για να αποδείξει την υπόθεση του έδωσε ο ίδιος μαρτυρία, ΜΕ2, του οποίου μέρος της κυρίως εξέτασης του αποτέλεσε γραπτή δήλωση του, Έγγραφο Α, ενώ κατέθεσε και τα Τεκμήρια 10-14 και ο ψυχίατρος Θεοδωρίδης, ΜΕ1, ο οποίος κατέθεσε τα Τεκμήρια 8 και

1. Από την άλλη ο εναγόμενος πρόσφερε μόνο τη μαρτυρία της ψυχιάτρου Χατζηιωάννου η οποία κατέθεσε τα Τεκμήρια 15 και
2. Κατά τον ενάγοντα στις 11.7.2011 ήταν ηλικίας 57 ετών, υγιής και εργοδοτείτο ως εργοδηγός, ως κτίστης και ως καλουψιής στην εταιρεία K. Athienitis Contractors Developers Limited με μισθό €600 εβδομαδιαίως. Από την έκρηξη στις 11.7.2011 στο Μαρί και από το ωστικό κύμα που προκλήθηκε, είχε ως αποτέλεσμα, κατά τη διάρκεια που οδηγούσε το αυτοκίνητο του στον αυτοκινητόδρομο Λεμεσού - Λευκωσίας με κατεύθυνση την Λευκωσία, πηγαίνοντας στην εργασία του, να θρυμματιστεί ο ανεμοθώρακας του οχήματος του προκαλώντας την ολική καταστροφή αυτού, αλλά και τον τραυματισμό του. Τραυματίστηκε στο πρόσωπο, στα μάτια, στους ώμους, στον αυχένα και στα πόδια του, ενώ υπέστη πληγές από τον θρυμματισμό του ανεμοθώρακα του οχήματος του. Επίσης υπέστη ακουστικό τραυματισμό με εμβοές ωτών από το ωστικό κύμα και από τον εκκωφαντικό θόρυβο της έκρηξης. Λίγη ώρα αργότερα μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού (Γ.Ν.Λ.) στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών όπου υπεβλήθη σε ιατρικές εξετάσεις. Αφού εξετάστηκε και του έγιναν ακτινογραφίες τέθηκε υπό παρακολούθηση για μερικές ώρες και ακολούθως του χορηγήθηκε άδεια ασθενείας από τις 11.7.2011 μέχρι 15.7.
3. Την επομένη ημέρα, στις 12.7.2011, επισκέφθηκε το δρ Πετρίδη ειδικό ορθοπεδικό, παραπονούμενος για έντονο πονοκέφαλο, ζάλη, ναυτία, πόνο στον αυχένα και σε αμφότερους τους ώμους και εμβοές των ώτων και ο οποίος του έδωσε άδεια ασθενείας από τις 15.7.2011 μέχρι τις 29.7.
4. Τον εν λόγω ιατρό επισκέφθηκε πολλές φορές κατά διάφορες ημερομηνίες, ο οποίος στις 13.8.2012 έκανε έκθεση η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο
5. Στις 18.7.2011 επειδή εξακολουθούσε να έχει έντονους πονοκεφάλους, ζάλη και μεγάλη δυσκαμψία του αυχένος και πόνο στα μάτια, επισκέφθηκε και πάλι τον δρ Πετρίδη ο οποίος του είπε να συνεχίσει τη φυσιοθεραπεία. Επίσης του συνέστησε όπως προβεί σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου. Στις 28.7.2011 συμβουλεύτηκε ψυχολόγο και στις 12.8.2011 τον ΜΕ2, ψυχίατρο, ενώ στις 29.7.2011 του έγινε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου από την ακτινοδιαγνώστρια δρ Σκαπούλλη στην Πολυκλινική Υγεία στη Λεμεσό και του χορηγήθηκε περαιτέρω άδεια ασθενείας από τις 31.7.2011 μέχρι 31.8.
6. Επειδή εξακολουθούσε να έχει πονοκεφάλους και εμβοές των ώτων, παραπέμφθηκε σε ειδικό ωτορινολαρυγγολόγο για εξέταση. Έτσι εξετάσθηκε από τον δρ Χατζηπαναγή όσον αφορά τις εμβοές ώτων. Κατά την εξέταση στις 4.8.2011 διαγνώσθηκε ότι παρουσίαζε πολύ μεγάλο ακουστικό τραυματισμό - γύρω στα 80db αμφοτερόπλευρα, καθώς επίσης και μικρή πτώση της ακοής στις χαμηλές συχνότητες. Η πιο πάνω διάγνωση επιβεβαιώθηκε με ακουολογικό επανέλεγχο από τον αναφερόμενο ιατρό στις 13.10.2012, ο οποίος αποφάνθηκε ότι η κατάσταση αυτή είναι μη αναστρέψιμη και ότι θα συνεχίσει να παρουσιάζει πτώση της ακοής ιδιαίτερα στις υψηλές συχνότητες και εμβοές. Του συνεστήθη αποφυγή έκθεσης του σε θορύβους. Στις 12.8.2011 επισκέφθηκε τον ψυχίατρο δρ Θεοδωρίδη ο οποίος του χορήγησε φαρμακευτική αγωγή. Από τον Αύγουστο του 2011 μέχρι και σήμερα, παρακολουθείται από τον εν λόγω ψυχίατρο και λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή. Σύμφωνα δε με την έκθεση του λόγω «Μείζων Καταθλιπτικής Διαταραχής μετά από Ψυχοτραυματικό Στρες, Οξεία». Την 1.9.2011 παραπέμφθηκε σε ειδικό νευρολόγο τον δρ Χατζηβασίλη, ο οποίος του χορήγησε άδεια από 1.9.2011 έως 30.9.2011, ενώ στις 2.9.2011 που εξετάστηκε από τον εν λόγω ιατρό δεν βρήκε αιτία για τους πονοκεφάλους και τον παρέπεμψε στο Γ.Ν.Λ. για ηλεκτροεγκεφαλογράφημα. Στις 29.9.2011 έγινε ανανέωση της άδειας ασθενείας του μέχρι τις 30.10.
7. Στις 6.10.2011 επειδή είχε πόνο στα γόνατα, του έγιναν ακτινογραφίες σε αυτά, οι οποίες έδειξαν οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις στα γόνατα και στην αριστερά επιγονατίδα. Επίσης του δόθηκε φαρμακευτική αγωγή. Στις 24.10.2011 του χορηγήθηκε ανανέωση της φαρμακευτικής αυτής αγωγής και επίσης κρίθηκε ότι είχε 75% αναπηρία, μετά από ιατροσυμβούλιο. Περαιτέρω, από την έκρηξη στο Μαρί και συνεπεία αυτής, όπως ανέφερε πιο πάνω, τραυματίστηκε σε αμφότερους τους οφθαλμούς του και είχε πόνο και ερυθρότητα σε αυτούς και πονοκεφάλους, αλλά δεν του δόθηκε η αναγκαία περίθαλψη. Από, κατά ή περί το 2013 παρακολουθείται από οφθαλμίατρο των εξωτερικών Ιατρείων του Γ.Ν.Λ. και η ιατρός του τον παρέπεμψε σε ειδικούς για περαιτέρω εξετάσεις. Από εξέταση που έγινε στις 13.8.2013 που του έγινε μαγνητική τομογραφία οφθαλμικών κόγχων, διαπιστώθηκε: «ωοειδής βλάβη, διαστάσεων 6Χ5 mm, η οποία πληροί το κανάλι και εφάπτεται προς τα έσω του σύστοιχου οπτικού νεύρου στο ύψος της εξόδου του οπτικού τμήματος δεξιά (ξένο σώμα).» Κατά ή περί την 8.1.2014 έγινε και δεύτερη μαγνητική τομογραφία η οποία στην ουσία επιβεβαιώνει την πρώτη ημερομηνίας 13.8.
8. Στη συνέχεια υποβλήθηκε σε νέα εξέταση κατά ή περί την 3.2.2014 για να ελεγχθεί κατά πόσο το «ξένο σώμα», ήτοι η ωοειδής βλάβη που αναφέρεται ανωτέρω, είναι ή όχι μεταλλικό σώμα και από την εξέταση αυτή διαπιστώθηκε ότι το «ξένο σώμα» δεν είναι μεταλλικό. Κατά ή περί την 23.1.2014 επισκέφθηκε τον Υαλοειδοαμφιβληστροειδικό χειρούργο του Αριστοδήμου ο οποίος και του συνέστησε να μην δεχτεί να χειρουργηθεί, αλλά να εξετάζεται για τα οπτικά πεδία. Επίσης και ο δρ Κυπριανού που επισκέφθηκε στο «Πάνθεον» EYE Center (Οφθαλμολογικό Κέντρο) του συνέστησε όπως μην κάνω εγχείρηση. Επίσης, επισκέφθηκε και τον Νευροχειρούργο δρ Ιωάννου, καθώς και άλλους γιατρούς για το πρόβλημα των οφθαλμών του. Περαιτέρω έχει υποστεί διάφορες εξετάσεις για τα οπτικά πεδία στο Γ.Ν. Λάρνακας. Μέχρι σήμερα υποφέρει από πονοκεφάλους, βουητά στα αυτιά, κατάθλιψη, πόνο στους οφθαλμούς, απώλεια ενέργειας, απώλεια μνήμης, διαταραχές στον ύπνο, έχει απώλεια ακοής και αίσθημα κόπωσης και γενικά έχει καταθλιπτική διάθεση. Ενώ στο παρελθόν ήταν κοινωνικός τύπος και είχε ενέργεια και διάθεση στις κοινωνικές του συνευρέσεις, τώρα δεν έχει καθόλου διάθεση να μιλά στον κόσμο και η συμπεριφορά του απέναντι στην οικογένεια του και απέναντι στη σύζυγο του έχουν αλλάξει. Δηλώθηκε από κοινού ότι από τις 13.1.2017 μέχρι 2.5.2019 τον είδαν πέντε συγκεκριμένοι ψυχίατροι στο Γ.Ν. Λεμεσού. Κατά την αντεξέταση του σε σχετική ερώτηση εξήγησε γιατί στην κατάθεση του στην αστυνομία στις 15.7.2011 δεν αναφέρθηκε σε έκρηξη, λέγοντας ότι ήταν ένας δυνατός και παράξενος ήχος, αλλά δεν κατάλαβε τι ήταν. Δεν ενθυμείτο να αναφέρει τον ψυχολόγο στον οποίο τον πήρε η θυγατέρα του μια φορά, αλλά είπε ότι δεν ξαναπήγε και στη συνέχεια μετέβη στον ΜΕ1 ο οποίος τον παρακολουθεί μέχρι σήμερα. Στην υπόδειξη ότι στην κατάθεση του στην αστυνομία στις 15.7.2011 αν και αναφέρθηκε στους τραυματισμούς του δεν αναφέρθηκε σε κατάπτωση, κατάθλιψη και οποιαδήποτε παρόμοια συμπτώματα, απάντησε ότι δεν ενθυμείτο. Κατά τα άλλα επανέλαβε όσα ανέφερε και στην κυρίως εξέταση του, άλλοτε με τις ίδιες εκφράσεις και άλλοτε με παρόμοιο τρόπο, ενώ ως προς το μισθό που λάμβανε, χωρίς να ενθυμείται ακριβώς, είπε πέραν των €500 την εβδομάδα. Τέλος αρνήθηκε κάθε υποβολή που ήταν αντίθετη με όσα ο ΜΕ1 διαπίστωσε σε αυτό και ο ίδιος βίωσε και βιώνει σε σχέση με τη ψυχιατρική και ψυχική του υγεία και ότι αυτά δεν ήταν εξ΄ αιτίας της έκρηξης στο Μαρί. Ο ψυχίατρος ΜΕ1, ο οποίος παρακολουθεί τον ενάγοντα, ΜΕ2, από τις 12.8.2011 μέχρι και σήμερα εξέδωσε ψυχιατρική γνωμάτευση ημερομηνίας 6.10.2015, Τεκμήριο 8, στην οποία αναφέρει ότι τον ενάγοντα τον παρακολουθεί από τον Αύγουστο του 2011 λόγω ιστορικού μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής και διαταραχής μετά από ψυχοτραυματικό στρες, σαν αποτέλεσμα έκθεσής του στο σοβαρό ψυχοτραυματικό γεγονός της έκρηξης στο Μαρί στις 11 Ιουλίου 2011, αφού ο ενάγοντας εκείνη την ώρα περνούσε από το σημείο εκείνο στον αυτοκινητόδρομο Λεμεσού - Λευκωσίας οδηγώντας το αυτοκίνητο του, προκειμένου να μεταβεί στην εργασία του και βίωσε αυτό το γεγονός στο οποίο συνεπαγόταν σοβαρό κλονισμό και επαπειλούμενο θάνατο και βίωσε έντονα συναισθήματα φόβου, αισθήματος ανημποριάς και τρόμου. Την πρώτη φορά που ο ΜΕ2 τον επισκέφθηκε στο ιατρείο του στις 12.8.2011, ότε και του ανέφερε συμπτώματα έντονου στρες, πονοκέφαλο, διαταραχή του ύπνου και της όρεξης, σκεπτόταν συνέχεια το γεγονός της έκρηξης και επίσης εξέφρασε και συναισθήματα φόβου, αδυναμίας και ανημποριάς. Το τραυματικό γεγονός επαναβιώνεται επίμονα από τον ενάγοντα με τη μορφή διασχυστικών flashback κατά τη διάρκεια των οποίων ο ενάγοντας αναφέρει ότι βλέπει να επαναβιώνεται το ατύχημα, όπως και με τη μορφή επαναλαμβανόμενων ονείρων που του προκαλούν υποκειμενική ενόχληση. Επίσης παρουσιάζει έντονη ψυχολογική ενόχληση και αναταραχή κατά την αναφορά στο ψυχοτραυματικό γεγονός καθώς και σε καταστάσεις που συμβολίζουν ή μοιάζουν με κάποια πλευρά του τραυματικού γεγονότος. Αναφέρει επίσης συμπτώματα διέγερσης του αυτόνομου νευρικού συστήματος, όπως ευερεθιστότητα, συναισθηματικό μούδιασμα, εσωτερική ανησυχία με συνοδά φυτικά συμπτώματα όπως ιδρώτες, αίσθημα παλμών και ταχυκαρδία. Επίσης αναφέρει με δικά του λόγια «. μερικές φορές λέω παρά να τραβώ ότι τραβώ τώρα καλύτερα να σκοτωνόμουν .», θέλοντας να δείξει πόσο άσχημα νιώθει και πόσο ανυπόφορη είναι η κατάσταση την οποία βιώνει. Αναφέρει ότι άλλαξε η ζωή του μετά το ψυχοτραυματικό γεγονός μειώθηκε το ενδιαφέρον του για δραστηριότητες που παλαιότερα του ήταν ευχάριστες, αισθάνεται άσχημα βλέποντας τον εαυτό του στον καθρέφτη, παρουσιάζει επίσης έκπτωση της libido και μειωμένη σεξουαλική διάθεση, καθώς και αίσθημα ανημποριάς. Αναφέρει ότι μετά από το ατύχημα παρουσιάζει διαταραχή βραχυχρόνιας μνήμης και δυσκολία στη συγκέντρωση. Παρουσιάζει δυσκολία στην ανάκληση πληροφοριών σε περίπτωση που διακοπεί ο ειρμός της σκέψης του, σαν αποτέλεσμα του έντονου ψυχοτραυματικού στρες που βίωσε κατά την έκρηξη. Παρουσιάζει επίσης διαταραχή ύπνου με τη μορφή της δυσκολίας στην επέλευση του ύπνου. Πέραν των συμπτωμάτων της διαταραχής μετά από ψυχοτραυματικό στρες ο ενάγοντας ανέπτυξε και συμπτώματα μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής που χαρακτηρίζονται από ψυχοκινητική επιβράδυνση (βραδυψυχισμό) κάθε μέρα, από αίσθημα κόπωσης και απώλεια της ενέργειας, αισθήματα ενοχής και αναξιότητας και καταθλιπτική διάθεση. Εμφανίζει ελάττωση της συγκέντρωσης και της προσοχής. Αναφέρει επίσης ότι κάποιες μέρες που νιώθει έντονη στενοχώρια δεν μπορεί ούτε να οδηγήσει και γι΄ αυτό το λόγο εκείνες τις μέρες δεν χρησιμοποιεί αυτοκίνητο. Παρουσιάζει ελάττωση του ενδιαφέροντος ή της ευχαρίστησης για δραστηριότητες που παλαιότερα ήτανε ευχάριστες και μειωμένη ανοχή στην απόρριψη και στο στρες. Ακόμα παρουσιάζει ελαττωμένη ικανότητα στη συγκέντρωση στη σκέψη αλλά και αναποφασιστικότητα. Τα καταθλιπτικά συμπτώματα εμφανίζονται μετά το ψυχοτραυματικό γεγονός, που φαίνεται να αποτελεί και τον αιτιολογικό παράγοντα για την καταθλιπτική διαταραχή. Πέραν των συμπτωμάτων, λόγω της σοβαρότητας της νόσου παρουσιάζει σημαντική έκπτωση τόσο της κοινωνικής όσο και της επαγγελματικής λειτουργικότητάς του, τόσο κατά τη διάρκεια της οξείας φάσης της νόσου όσο και στα μεσοδιαστήματα που είναι ελεύθερος συμπτωμάτων. Σαν αποτέλεσμα ο ασθενής δεν εργάζεται από τον Ιούλιο 2011 που έγινε η έκρηξη. Ο ασθενής στο παρόν στάδιο λαμβάνει τη πιο κάτω φαρμακευτική αγωγή με: LORANS 2 mg ½-½-½ SAROTEN 25mg RET 0-0-3 NEYRONTIN 300mg 2-2-2 B-COMPLEX vitamins 1-1-1 Λόγω της σοβαρότητας της κατάστασης χρήζει μακροχρόνιας παρακολούθησης σε τακτική βάση για τα επόμενα τρία χρόνια (18 επισκέψεις Χ 50€ = 900 €). ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΤΑ DSM-IV-TR ΑΞΟΝΑΣ Ι Μείζων Καταθλιπτική Διαταραχή Υποτροπιάζουσα Σοβαρή (296.33) ΑΞΟΝΑΣ ΙΙ ---------- ΑΞΟΝΑΣ ΙΙΙ ---------- ΑΞΟΝΑΣ ΙV Βίωσε από κοντά την έκρηξη στο Μαρί στις 11.7.2011 ΑΞΟΝΑΣ V GAF 55% Περαιτέρω ανέφερε ότι ενώ προηγουμένως τον έβλεπε μια φορά

(1)το μήνα τα τελευταία δύο χρόνια τον βλέπει κάθε δύο

(2)μήνες. Εξήγησε τα φάρμακα που του παρείχε από την αρχή, ποια άλλαξε και γιατί και για ποια αυξήθηκε η δοσολογία τους και ποια η δράση του καθενός. Ακόμη εξήγησε το πενταξωνικό σύστημα για διάγνωση της μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής και διαταραχής μετά από ψυχοτραυματικό στρες. Κατά την αντεξέταση του σε σχετικές ερωτήσεις ουσιαστικά επανέλαβε όσα καταγράφονται στη ψυχιατρική γνωμάτευση του, Τεκμήριο 8, δίνοντας επιπλέον εξηγήσεις, όπως πότε μπορεί να προκύψει μια μείζονος καταθλιπτική διαταραχή, ότι πρέπει να παρουσιάζει τα συμπτώματα για 1 μήνα για να μπορεί να γίνει αυτή η διάγνωση, ότι στην επανεξέταση που έκανε στις 12.9.2011 παρέμεναν τα συμπτώματα και άλλαξε τη φαρμακευτική αγωγή την 1.11.2011 και σταδιακά την αμιτριπτυλινη από ένα

(1)χάπι των 25mg προοδευτικά αυξήθηκε σε δύο

(2)και στη συνέχεια σε τρία

(3)χάπια, από την ίδια ημερομηνία αυξήθηκε το Lorans από 1 χάπι του 1mg σε 2mg και προστέθηκε το Saroten και έδωσε περισσότερες λεπτομέρειες για κάθε ένα από τους πέντε

(5)άξονες με βάση τους οποίους γίνεται η διάγνωση για τη μείζονα καταθλιπτική διαταραχή. Απέρριψε κάθε υποβολή περί του αντιθέτου της διάγνωσης του, αναφέροντας ότι δεν συμφωνεί με τη σχετική αξιολόγηση του ιατροσυμβουλίου. Από την άλλη, η ΜΥ, η οποία ήταν η μια ψυχίατρος από τις δυο που έλαβαν μέρος στο ιατροσυμβούλιο, η οποία προέβη σε εξέταση του ενάγοντα με σχετικές με την ειδικότητα της ερωτήσεις διάρκειας περίπου 20 λεπτών, έκρινε ότι ο ενάγοντας δεν παρουσίαζε μείζονα καταθλιπτική διαταραχή καθότι δεν πληρούνταν τα κριτήρια που θέτει DSM-IV αφού διαπίστωσε ότι για τα κύρια συμπτώματα δεν είχε

(1)καταθλιπτική διάθεση,

(2)εκσεσημασμένη απώλεια ενδιαφέροντος για ευχάριστες δραστηριότητες, ανηδονία,

(3)διαταραχή ύπνου και

(4)διαταραχή όρεξης και σημαντική απώλεια βάρους, ενώ από την άλλη διαπίστωσε (α) μειωμένη ενεργητικότητα και/ή αίσθημα εύκολης κόπωσης, (β) μειωμένη αυτοεκτίμηση και αίσθημα ενοχής, (γ) σκέψεις θανάτου, αυτοκτονικός ιδεασμός και (δ) δυσκολία συγκέντρωσης και λήψης αποφάσεων. Όσον αφορά το συμπέρασμα της ότι ο ενάγοντας είχε χαμηλή αυτοεκτίμηση και δυσκολία στη λήψη αποφάσεων, ήταν ένα συμπέρασμα ή μια διαπίστωση που προέβη, καθότι όπως της είπαν αυτός ήταν ένας καλός μάστορας αλλά παρόλο τούτου δούλευε ως εργάτης και δεν πήρε τη ζωή στα χέρια του κάνοντας κάτι δικό του. Στην υπόδειξη ότι πριν το 2010 ήταν αυτοεργοδοτούμενος και είχε δική του δουλειά και την άφησε για να εργασθεί ως εργάτης γιατί λάμβανε περισσότερα χρήματα και ως εκ τούτου δεν ήταν θέμα χαμηλής αυτοεκτίμησης απάντησε σεβαστό. Επεξηγώντας τι είναι το κάθε φάρμακο που λάμβανε ο ενάγοντας ανέφερε ότι (Α) το Lorans είναι αγχολυτικό, το οποίο κατ' αυτή οι βενζοδιαπίνες χρησιμοποιούνται πιο πολύ και από τα πανατόλ, (Β) το Saroten είναι αντικαταθλιπτικό, το οποίο, κατά την άποψη της, ο ενάγοντας το λάμβανε σε μέτρια δοσολογία αφού λάμβανε 75mg, ενώ, κατ΄ αυτή, σε μείζονα κατάθλιψη η μέγιστη δόση που δίνεται είναι 150-225mg, (Γ) το Neyrontin είναι για το νευροπαθητικό πόνο (και από ότι ήξερε ο ενάγοντας κτύπησε στον αυχένα), το οποίο κατ΄ αυτή αν και δίνεται δεν έχει καμία σχέση με ψυχολογική πάθηση και (Δ) το B-Complex είναι βιταμίνες. Εξηγώντας το πενταξονκό σύστημα που χρησιμοποίησε ο ενάγοντας και βγάζει πλήρη διάγνωση DSM-IV, όπως αναφέρεται στη σελίδα 3 του Τεκμηρίου 8, ανέφερε ότι ο άξονας (Ι) είναι η κύρια διαταραχή, ο άξονας (ΙΙ) είναι οι προϋπάρχουσες καταστάσεις, ο άξονας (ΙΙΙ) η κοινωνικο-οικονομική κατάσταση κάποιου, ο άξονας (ΙV) το γεγονός που βίωσε το άτομο και ο άξονας (V) η λειτουργικότητα του ατόμου. Αναλύοντας αυτούς ανέφερε ότι από τη στιγμή που ο ΜΕ1 ανέφερε ότι ο ενάγοντας πάσχει από μείζονα καταθλιπτική υποτροπιάζουσα σοβαρή διαταραχή που ψυχοτραυματικό στρες οξεία, σημαίνει ότι την περιορίζει σε 6 μήνες μετά το μετατραυματικό γεγονός. Ενώ όσον αφορά τον άξονα (ΙΙ) αφού δεν αναφέρει κάτι σημαίνει δεν είχε τίποτε μέχρι τότε, για τον άξονα (ΙΙΙ) αφού και πάλι δεν αναφέρει οτιδήποτε σημαίνει δεν είχε τίποτε στο κοινωνικό του πλαίσιο που τον ενοχλεί, για τον άξονα (ΙV) γράφει σοβαρή και για τον άξονα (V) γράφει GAF 55% που σημαίνει αρκετά χαμηλή λειτουργικότητα, για την οποία η ίδια θα έγραφε 75. Σε ότι αφορά τους πονοκεφάλους, είπε ότι αυτοί δεν προκαλούνται από την κατάθλιψη και γι΄ αυτό ο ΜΕ1 του χορήγησε Neyrontin, ενώ σε σχέση με τη χαμηλή libido ανέφερε ότι το Saroten που λαμβάνει ο ενάγοντας ρίχνει τη libido, ενώ η χαμηλή libido μπορεί να προέλθει και από την ηλικία. Περαιτέρω ανέφερε ότι, ένα άτομο με μείζονα καταθλιπτική διαταραχή, με αγωγή, μπορεί να εργασθεί. Κατά την αντεξέταση σε σχετική υπόδειξη για το τι ανέφερε προηγουμένως ότι παρατήρησε στον ενάγοντα, είπε ότι στον ενάγοντα παρατήρησε

(1)συμπτώματα κατάθλιψης,

(2)μειωμένη ενεργητικότητα και

(3)αίσθημα εύκολης κόπωσης. Στην ερώτηση πώς μπορούσε να διαπιστώσει μη διαταραχή ύπνου και εάν τον ρώτησε αν κοιμάται και απάντησε θετικά, είπε προφανώς ναι, αλλά δεν ενθυμείτο. Ενώ στην υποβολή ότι ο ενάγοντας έχει διαταραχές ύπνου απάντησε πιθανό. Στην ερώτηση πώς διαπίστωσε ότι δεν είχε διαταραχή όρεξης, απάντησε, «. προφανώς τον ρώτησα αν έχασε βάρος και είπε όχι». Τέλος σε σχετικές υποβολές επέμενε στις θέσεις που εξέφρασε. ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ Ο δικηγόρος του ενάγοντα στη γραπτή αγόρευση του κάλεσε το Δικαστήριο να κρίνει αξιόπιστους τους ΜΕ1 και 2 και αναξιόπιστη τη ΜΥ στη βάση της μαρτυρίας που παρουσιάστηκε, προβαίνοντας σε συγκεκριμένες αναφορές από αυτή, με εστίαση της προσοχής του στην κύρια διαφορά των δύο πλευρών, ήτοι στο κατά πόσο ο ενάγοντας έχει μείζονα καταθλιπτική διαταραχή. Για τα διάφορα θέματα που έθιξε ή εισηγήθηκε επικαλέσθηκε σχετική νομολογία. Εντελώς αντίθετη ήταν η εισήγηση του δικηγόρου που εμφανίστηκε για τον εναγόμενο, ο οποίος κάλεσε το Δικαστήριο να αποδεχθεί τη μαρτυρία της ΜΥ, η οποία, κατ΄ αυτό, παρέθεσε όλα τα σχετικά στοιχεία με βάση τα οποία καταδεικνύεται ότι ο ενάγοντας δεν πάσχει από μείζονα καταθλιπτική διαταραχή και διαταραχή μεταψυχοτραυματικού στρες και να απορρίψει τη μαρτυρία του ενάγοντα, ΜΕ2 και του ΜΕ1 που αφορά αυτό το θέμα, προβάλλοντας ότι και από τα ίδια τα στοιχεία που παρέθεσε ο τελευταίος δεν καταδεικνύεται η μείζονα καταθλιπτική διαταραχή και διαταραχή μεταψυχοτραυματικού στρες. Δεν παρέλειψε για τα διάφορα άλλα θέματα που προκύπτει σχετική διαφορά να εκθέσει τις θέσεις του και να υποστηρίξει αυτές στη βάση της μαρτυρίας που παρουσιάστηκε, ενώ για τις διάφορες εισηγήσεις του παρέπεμψε το Δικαστήριο σε ανάλογη νομολογία. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Είχα την ευκαιρία να ακούσω και να παρακολουθήσω τον ΜΕ2 κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας ενώ κατέθετε ενώπιον του Δικαστηρίου και είμαι σε θέση να αξιολογήσω τη μαρτυρία του με δείκτη μεταξύ άλλων, την ειλικρίνεια, την ευθύτητα, την αυθεντικότητα, την αμεσότητα, τη σαφήνεια, την πειστικότητα, τη συνέπεια, τη συνοχή και το συμφέρον του στην υπόθεση και αφού αντιπαρέβαλα τη μαρτυρία του με την υπόλοιπη μαρτυρία και με τα τεκμήρια που βρίσκονται ενώπιο του Δικαστηρίου, ίδε Γεώργιος & Σπύρος Τσαππή Λτδ ν. Παναγιώτη Πολυβίου

(2009)1 ΑΑΔ 339, Αντωνίου v. Αστυνομίας

(2008)2 Α.Α.Δ. 766, Βούτουνος v. Αστυνομίας

(2008)2 Α.Α.Δ. 71, Χρίστου v. Ηροδότου κ.ά.

(2008)1 Α.Α.Δ. 676, Σάντης v. Χατζηβασιλείου κ.ά.

(2009)1 Α.Α.Δ. 288, Mossa (Mussa) Mohammed Mustafa v. Ανδρέα Κακούρη κ.ά.

(2002)1 ΑΑΔ 165, Κούλλα Αντώνη Κουκούνη ν. A.N. Stasis Estates Co Ltd

(2006)1 ΑΑΔ 489, Σοφοκλής Σοφοκλέους ν. Κυριακής Τσεσμελόγλου

(2006)1 ΑΑΔ 1153, Νικόλας άλλως Νίκος Γεωργίου Σφυρή ν. Ανδρέα Πολυκάρπου

(2005)1 ΑΑΔ 941, Ιωάννης Αλεξάνδρου Χριστοδούλου ν. Κυριάκου Μηνά Αριστοδήμου κ.ά.

(1996)1 ΑΑΔ 552, και Βερεγγάρια Π. Παπακόκκινου κ.ά ν. Σάκη Ν. Κουρέα κ.ά.

(2002)1 ΑΑΔ 1833, κρίνω ότι ο ενάγοντας, ΜΕ2, απαντούσε στο Δικαστήριο άμεσα, αυθεντικά, με ειλικρίνεια, ευθύτητα, πειστικότητα και με συνέπεια, χωρίς ακραίους ισχυρισμούς προκειμένου να κατορθώσει να εξασφαλίσει υψηλές αποζημιώσεις που δεν θα ταίριαζαν στα όσα υπέστη και άλλα που υποφέρει και θα εξακολουθήσει να υποφέρει με κύριο ζήτημα τη μείζονα καταθλιπτική διαταραχή και διαταραχή μετατραυματικού στρες που διαπίστωσε ο ΜΕ1 ότι έχει. Η απλή έκφραση του αλλά μεστή και πλήρους αποδοτικότητας αυτών που βίωσε και βιώνει με τόνο και ύφος τέτοιο που δεν άφηνε καμία αμφιβολία για την αλήθεια αυτών που έλεγε, ενώ όπου δεν ενθυμείτο κάτι χωρίς δισταγμό ανέφερε ότι δεν ενθυμείτο, πείθει για την κατάσταση της υγείας του όπως τη μετέφερε στο Δικαστήριο. Για την εισήγηση του δικηγόρου του εναγόμενου ότι ο ΜΕ2 κατά την αντεξέταση ήταν «αγέρωχος» σταθερός και επίμονος χωρίς να παρατηρούνται σημεία της ίδιας έντονης ευαισθησίας που έδειξε κατά την κυρίως εξέταση παρατηρώ ότι όντως ο ΜΕ2 ήταν σταθερός και επέμενε στους ίδιους ισχυρισμούς του που εξέφρασε και στην εξέταση, αλλά διακατείχετο από την ίδια συγκίνηση από την αρχή μέχρι το τέλος της μαρτυρίας του και δη όταν αναφερόταν στο τραυματικό γεγονός και κάθε άλλο παρά «αγέρωχος» ήταν. Το γεγονός ότι από την 1.11.2011 ο ΜΕ1 ανέβασε τη δοσολογία των φαρμάκων, δηλαδή πριν εγερθεί η αγωγή, καταδεικνύει επίσης το αληθές του ισχυρισμού του ΜΕ2 για τη ψυχική του υγεία. Άλλωστε ποιος θα άφηνε την εργασία του με υψηλό μισθό (€2400 μηνιαίως) και να σταματήσει να εργάζεται από την ηλικία των 57-58 ετών, όταν δηλαδή μέχρι τα 63 έτη που θα μπορούσε να πάρει σύνταξη είχε ακόμη σχεδόν 6 χρόνια, ενώ μέχρι τα 65 έτη είχε ακόμη σχεδόν 8 χρόνια, να συντηρείται με τη σύνταξη ανικανότητας 75%, όταν είχε ένα ανήλικο παιδί 13 ετών και να επενδύσει σε μια αμφιλεγόμενη ελπίδα επιτυχίας της αγωγής του, για το ζήτημα της μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής, θέμα στο οποίο θα γίνει αναφορά πιο κάτω. Επίσης, επειδή ο δικηγόρος του εναγόμενου εισηγήθηκε ότι ο ΜΕ2 δεν προσκόμισε μαρτυρία ότι κηρύχθηκε ανίκανος για εργασία κατά 75% από το ιατροσυμβούλιο, διαπιστώνεται πρώτα ότι αποτελεί μέρος των γεγονότων του Τεκμηρίου 2, που δηλώθηκε ότι κατατέθηκε τούτο και ως προς το αληθές του περιεχομένου του, ότι δεν ερωτήθηκε επί τούτου κατά την αντεξέταση του και δεν αμφισβητήθηκε η μαρτυρία του περί τούτου. Άλλωστε αν και αρνείται γενικά τις σωματικές βλάβες που υπέστη ο ΜΕ2, με αναφορά σε λανθασμένο αριθμό της σχετικής παραγράφου της έκθεσης απαίτησης, με την έκθεση υπεράσπισης του, εντούτοις δεν αρνείται ειδικά ότι το ιατροσυμβούλιο δεν έκρινε τον ΜΕ2 ανίκανο προς εργασία κατά 75%. Μάλιστα σε ερώτηση του δικηγόρου του εναγόμενου κατά την αντεξέταση του ΜΕ1 «Γνωρίζετε ότι ο ενάγων εξετάστηκε από διευρυμένα ιατροσυμβούλια;» και έλαβε την απάντηση «Μάλιστα και είχε πάρει μάλιστα σύνταξη ανικανότητας 75%. Το έχω σε σημειωμένη επίσκεψη 28 Δεκεμβρίου του '12», δεν αμφισβητήθηκε τούτο και ούτε του υποδείχθηκε ότι δεν είναι έτσι τα πράγματα. Η προσπάθεια του δικηγόρου του εναγόμενου, με αναφορά στην κατάθεση που έδωσε ο ΜΕ2 στην αστυνομία στην οποία δεν αναφέρθηκε σε έκρηξη και δεν κατάλαβε τι ήταν, με την αναφορά που έκανε ο ΜΕ2 στην ενώπιο του Δικαστηρίου μαρτυρία του, δεν μπορεί να αναδείξει στοιχείο αναξιοπιστίας, γιατί όπως και να περιγράψει κάποιος το συγκεκριμένο γεγονός δεν αλλάζει την πραγματική κατάσταση που επήλθε από την έκρηξη στο Μαρί, στο πρόσωπο του ΜΕ2. Είτε χαρακτηρίσει ή προσδιορίσει κάποιος αυτό το γεγονός με μία ή πολλές συγκεκριμένες λέξεις, είτε όχι, δεν αλλάζει ότι κάποιου είδους θόρυβος, ήχος κλπ ακούστηκε. Όσον αφορά τη θέση του δικηγόρου του εναγόμενου ότι, αν και ο ΜΕ2 είπε ότι τα συμπτώματα των ψυχολογικών διαταραχών σε αυτόν εκδηλώθηκαν από τις πρώτες κιόλας μέρες, εντούτοις στην κατάθεση του στην αστυνομία στις 15.7.2011 αναφέρθηκε μόνο σε σωματικές βλάβες και καθόλου σε συμπτώματα που σχετίζονται με μείζονα καταθλιπτική διαταραχή ή διαταραχή μετατραυματκών στρες, πρώτα να λεχθεί ότι η αναφορά «από τις πρώτες κιόλας μέρες» μπορεί να είναι και η πέμπτη (5η) ημέρα μετά τις 11.7.2011. Μετά τα όποια στοιχεία ανέφερε για την υγεία του και αν αυτά ήταν συμπτώματα μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής και διαταραχή μετατραυματικού στρες, εμπίπτει στην αρμοδιότητα ψυχιάτρου του, ΜΕ1 ο οποίος τον εξέτασε για πρώτη φορά ένα

(1)μήνα μετά ήτοι στις 12.8.2011, οπότε και μπορούσε να εκφράσει άποψη περί τούτου. Ως προς τη θέση του δικηγόρου του εναγόμενου ότι κατά την αντεξέταση ανέφερε ότι δεν τα έβαλε κάτω και προσπαθούσε, καταδεικνύει αντίθεση με όσα ανέφερε στη γραπτή δήλωση του για κατάθλιψη, απώλεια ενέργειας, αίσθημα κόπωσης και γενικά καταθλιπτική διάθεση, πέραν τούτου ότι δεν είναι αυτό το νόημα της αναφοράς αυτής του ΜΕ2, περί αυτών αναφέρθηκαν οι ψυχίατροι. Ενώ ως προς την άλλη θέση ότι ο ΜΕ2 είπε «τώρα είμαι σε πολύ καλή κατάσταση .. » θα έπρεπε ο δικηγόρος του εναγόμενου αντί τελειϊτσες (..) να γράψει και το υπόλοιπο που είπε ο ΜΕ2 ήτοι «είναι λόγω της φαρμακευτικής αγωγής που είμαι εδώ», στοιχείο που δείχνει ακριβώς ότι χωρίς τη φαρμακευτική αγωγή δεν θα μπορούσε να παρίστατο στο Δικαστήριο. Ο ενάγοντας, ΜΕ2, ήταν μάρτυρας της αλήθειας και αποδέχομαι τη μαρτυρία του, άσχετα αν η περιγραφή της κατάστασης του από τον ίδιο εμπίπτει ή όχι σε ιατρικούς όρους στους οποίους αποδίδονται συγκεκριμένα συμπτώματα για να χαρακτηριστούν ως τέτοιοι, όπως θα αναλυθεί πιο κάτω όταν θα αξιολογείται η μαρτυρία του ΜΕ1 και της ΜΥ. Ως εκ των πιο πάνω ο ενάγοντας κρίνεται αξιόπιστος και αποδέχομαι τη μαρτυρία του. Ο ΜΕ1 και η ΜΥ κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου ως εμπειρογνώμονες. Η μαρτυρία εμπειρογνώμονα, αξιoλογείται όπως και κάθε άλλη μαρτυρία. Οι κανόνες αξιολόγησης είναι οι ίδιοι τόσο για τις μαρτυρίες εμπειρογνωμόνων όσο και για τις συνήθεις μαρτυρίες, (βλ. Βασιλείου ν. Δημοκρατίας

(2001)1 ΑΑΔ 1414 και Ψάλτης ν. Αστυνομίας

(2001)2 ΑΑΔ 113). Η συμπεριφορά ενός μάρτυρα εμπειρογνώμονα στο εδώλιο δεν έχει τόση σπουδαιότητα για τη διαπίστωση της αξιοπιστίας του, παρόλο που παραμένει ένα από τα στοιχεία για να κριθεί η αξία της γνώμης του. (βλ. Star Fiberglass Ltd ν. Elneda Trading Ltd

(1992)1 ΑΑΔ 875). Δεν αμφισβητήθηκαν τα προσόντα των ΜΕ1 και ΜΥ και ότι αυτοί είναι εμπειρογνώμονες στην ειδικότητά τους. Παρόλα αυτά, αφού εξέτασα το επάγγελμα, την εκπαίδευση, τα προσόντα, τις γνώσεις και την πείρα τους και έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας, κρίνω ότι αυτοί είναι εμπειρογνώμονες, στην ειδικότητα που έχουν ως ψυχίατροι (βλ. υπόθεση Christakis Evangelou a.a. ν. Stavros G. Ambizas a.a.

(1982)1 CLR 41, Θεοσκέπαστη Φαρμ κ.ά. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας

(1990)1 ΑΑΔ 984, R.Κ.Β. Leathergoods Limited ν. Βιργινίας Ευάγγελου Αγγελίδη

(2004)1 ΑΑΔ 1071, Μαρία Στεφάνου Παπαχριστοφόρου ν. Τάκη Κυριάκου Καπνίση κ.ά.

(2005)1 ΑΑΔ 244, Ελένη Τσαγγάρη Δημητρίου ν. Ανδριανής Κυριάκου Εγγλέζου κ.ά.

(1997)1 ΑΑΔ 1285 και Kayat Trading Limited v. Genzreme Corporation

(2013)1 ΑΑΔ 438). Επομένως, η μαρτυρία τους θα τύχει προσέγγισης με βάση τις αρχές προσέγγισης μαρτυρίας εμπειρογνώμονα. Κατ' εξαίρεση προς το γενικό κανόνα που απαγορεύει την έκφραση γνώμης μάρτυρα, μπορεί να εκφράσει τη γνώμη του σε θέματα της ειδικότητας του (βλ. υποθέσεις Vassiliko Cement Works Ltd ν. Christos Stavrou

(1978)1 CLR 389 και Νίκος Νικολάου ν. Κλεάνθη Σταύρου

(1992)1 ΑΑΔ 746). Σ' αυτή την περίπτωση, ο εμπειρογνώμονας εφοδιάζει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του έτσι που να δυνηθεί το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση επί των γεγονότων (βλ. Davie ν. Edinborough Magistrates

(1953)SC 34, Andreas Anastassiades ν. The Republic

(1977)2 CLR 97, Renos Philippou ν. Christoforos Odysseos

(1989)1 CLR 1, Θεοσκέπαστη Φαρμ κ.ά. ν. Δημοκρατίας

(1990)1 ΑΑΔ 984, Yiannis N. Erimoudis Estates Limited κ.ά. ν. Ρίτσας Χριστοδουλίδου κ.ά.

(1995)1 ΑΑΔ 926, Παναγιώτης Νεοφύτου ν. Μαριάννας Ανδρέου κ.ά.

(2005)1 ΑΑΔ 692, Cybarco Ltd v. Silvia Korascik

(2001)1 ΑΑΔ 2013, Κοινοτικό Συμβούλιο Ομόδους ν. Άννας Κονναρή

(2011)1 ΑΑΔ 2298, Ξιούρουππας κ.ά. ν. Λαϊκής Κυπριακής Τράπεζας Δημόσιας Εταιρείας Λτδ, ECLI:CY:AD:2016:A522, Πολιτική έφεση αρ. 386/2010 ημερομηνίας 15.11.2016 και Νικολάου ν. Δημοκρατίας Ποινική Έφεση 162/2014 ημερομηνίας 2.5.2017). Όσο κι αν είναι δυνατό ο εμπειρογνώμονας να αναφερθεί σε μια υποθετική περίπτωση ή σε γεγονότα που δεν έχει προσωπική γνώση για να στηρίξει την άποψη του, αυτή η αναφορά δεν μπορεί να εισαχθεί ως απόδειξη για την ύπαρξή τους (βλ. Νίκος Νικολάου ν. Κλεάνθη Σταύρου

(1992)1 AAΔ 746). Η διαφορά στη μαρτυρία των ΜΕ1 και ΜΥ εστιάζεται σε ένα μόνο σημείο. Ο μεν ΜΕ1 με βάση το πενταξονικό σύστημα διάγνωσης DSM-IV-TR, όπως αυτό αναφέρεται στη ψυχιατρική γνωμάτευση του, Τεκμήριο 8, καταλήγει ότι ο ενάγοντας έχει μείζονα καταθλιπτική διαταραχή, ενώ η ΜΥ με βάση το εννεαξονικό σύστημα διάγνωσης DSM-IV-TR, δύο

(2)κύρια και επτά

(7)δευτερεύοντα συμπτώματα, Τεκμήριο 15, κρίνει ότι δεν έχει μείζονα καταθλιπτική διαταραχή, ως η έκθεση του ιατροσυμβουλίου, Τεκμήριο 1. Ο ΜΕ1, ο οποίος άρχισε να παρακολουθεί τον ενάγοντα από τις 12.8.2011, παρατηρεί και διαπιστώνει στη ψυχιατρική γνωμάτευση του ημερομηνίας 6.10.2015, Τεκμήριο 8, ότι μετά το ψυχοτραυματικό γεγονός της έκρηξης στο Μαρί εκδήλωσε συμπτώματα διαταραχής μετά από ψυχοτραυματικό στρες, αφού βίωσε έντονα συναισθήματα φόβου, ανημποριάς και τρόμου, αισθανόταν έντονο στρες, πονοκέφαλο, διαταραχή ύπνου, διαταραχή όρεξης και σκεπτόταν συνέχεια το γεγονός της έκρηξης, ενώ όταν αναφέρεται στο γεγονός παρουσιάζει έντονη ψυχολογική ενόχληση και αναταραχή, ευερεθιστότητα, συναισθηματικό μούδιασμα, εσωτερική ανησυχία, ιδρώτα και ταχυπαλμίες. Περαιτέρω μειώθηκε το ενδιαφέρον του για δραστηριότητες που παλαιότερα του ήταν ευχάριστες, αισθάνεται άσχημα βλέποντας τον εαυτό του στον καθρέπτη, έκπτωση στη libido και μειωμένη σεξουαλική διάθεση, διαταραχή βραχυχρόνιας μνήμης, δυσκολία συγκέντρωσης, δυσκολία ανάκλησης πληροφοριών στην διακοπή ο ειρμός της σκέψης του, δυσκολία επέλευσης ύπνου. Πέραν αυτών ο ενάγοντας παρουσιάζει συμπτώματα μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής αφού

(1)έχει ψυχοκινητική επιβράδυνση (βραδυψυχισμός) κάθε μέρα,

(2)κόπωση και απώλεια της ενέργειας,

(3)αισθήματα ενοχής και αναξιότητας,

(4)καταθλιπτική διάθεση,

(5)ελάττωση συγκέντρωσης και προσοχής,

(6)ελάττωση ενδιαφέροντος και ευχαρίστησης από δραστηριότητες που είχε παλαιότερα,

(7)μειωμένη ανοχή στην απόρριψη και στο στρες,

(8)ελαττωμένη ικανότητα στη συγκέντρωση σκέψης και

(9)αναποφασιστικότητα. Λόγω αυτής της νόσου παρουσιάζει (α) σημαντική έκπτωση της κοινωνικής και (β) της επαγγελματικής λειτουργικότητας του, τόσο στην οξεία φάση της νόσου όσο και στα μεσοδιαστήματα που είναι ελευθέρας συμπτωμάτων, με αποτέλεσμα να μην εργάζεται από τις 11.7.2011. Με βάση τα συμπτώματα του Διαγνωστικού και Στατιστικού Εγχειρίδιου για τις ψυχικές Νόσους DSM-IV-TR που καταγράφονται στη δεύτερη σελίδα του Τεκμηρίου 15, φαίνεται, κατά τον ΜΕ1, ότι ο ενάγοντας έχει όλα τα συμπτώματα του DSM-IV-TR. Ο δικηγόρος του εναγόμενου στην αγόρευση του εισηγήθηκε ότι ο ΜΕ1 δεν διαπίστωσε, αλλά αποδέχθηκε και υιοθέτησε όσα του ανέφερε ο ΜΕ2 ότι υποφέρει ή υπέστη. Η θέση αυτή είναι εντελώς λανθασμένη. Ο ΜΕ ανέφερε ευθαρσώς ότι με βάση αυτά που του ανέφερε ο ΜΕ διαπίστωσε ο ίδιος αυτά και ανάλογα τα ένταξε στα διάφορα συμπτώματα, τα οποία αποτελούν και καταδεικνύουν μείζονα καταθλιπτική διαταραχή και διαταραχή μεταψυχοτραυματικού στρες. Ξεκαθάρισε ότι η εκδήλωση της μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής μπορεί να προκύψει μετά από ένα και μόνο γεγονός όταν αυτό είναι έντονο, όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση στην οποία μάλιστα ο ΜΕ αισθάνθηκε να απειλείται, και αφού παρέλθει ένας μήνας από το τραυματικό γεγονός, όπως συνέβη στη συγκεκριμένη περίπτωση αφού το τραυματικό γεγονός της έκρηξης στο Μαρί έγινε στις 11.7.2011 και αυτός τον εξέτασε ένα

(1)μήνα μετά. Σημειώνεται ότι ο ισχυρισμός ότι δεν είχε οιονδήποτε ψυχολογικό προηγούμενο ο ΜΕ1 δεν ανατράπηκε με κανένα τρόπο αφού δεν προσκομίστηκε αντίθετη μαρτυρία. Επίσης σε ότι αφορά ποια φάρμακα έπαιρνε ο ΜΕ2 στην αρχή, ποια δοσολογία και ποια φάρμακα έπαιρνε στη συνέχεια και με τι αύξηση της δοσολογίας ο ΜΕ ήταν ξεκάθαρος και η εισήγηση περί του αντιθέτου από τον συνήγορο του εναγόμενου είναι λανθασμένη, όπως λανθασμένη είναι και η εισήγηση του ότι δεν λάμβανε φάρμακα για τη ψυχολογική του κατάσταση για κάποιο χρονικό διάστημα γιατί δεν κατέθεσε συνταγογραφήσεις ή αποδείξεις αγορών τούτων, αφού ο ΜΕ1 ανέφερε στη μαρτυρία του ότι από τις 12.8.2011 του συνταγογράφησε τα αναφερθέντα πιο πάνω φάρμακα και την 1.11.2011 αύξησε και τη δοσολογία τους. Επίσης παρανόησε και τη σημασία αναφοράς του ΜΕ1 για τα μεσοδιαστήματα που είναι χωρίς συμπτώματα ως προς την ικανότητα του να εργασθεί αφού εξήγησε ότι είναι για κάποιες μικροδουλειές για το σπίτι που δεν εντάσσονται στην παροχή εργασίας ως ανθρώπινο εργασιακό δυναμικό, αλλά καθημερινότητας. Η αγορά εργασίας προϋποθέτει συνεχή και χωρίς προβλήματα παροχής και προσφοράς εργατικών χεριών και υπηρεσιών. Όπως λανθασμένα αντιλήφθηκε και την αναφορά του ΜΕ1 ότι για τη μείζονα καταθλιπτική διαταραχή χρειάζονται τρεις

(3)από τους πέντε

(5)άξονες, όταν του υπέδειξε ότι κάνει λάθος γιατί χρειάζονται πέντε

(5)μαζί με τα κύρια από τα επτά

(7)συμπτώματα, αφού η ΜΥ ανέφερε ότι χρειάζονται στο εννεαξονικό σύστημα δύο

(2)κύρια και τρία

(3)δευτερεύοντα συμπτώματα, και αποδέχθηκε ότι έκανε λάθος. Όμως δεν ήταν λάθος η αναφορά του γιατί αναφέρετο στο πενταξονικό σύστημα. Από την άλλη κατά την ΜΥ, που τον εξέτασε 20 λεπτά κατά τη διάρκεια του ιατροσυμβουλίου, απουσίαζαν τα δύο

(2)κύρια και τα τέσσερα

(4)δευτερεύοντα, αφού παρουσίαζε τα συμπτώματα (α), (β) και (δ), Τεκμήριο 15, προτελευταία και τελευταία γραμμή της σελίδας 1. Όμως όπως καταγράφονται τα δευτερεύοντα συμπτώματα αυτά είναι έξι

(6)και άρα όλα μαζί οκτώ

(8). Στη μαρτυρία της όμως ενώπιον του Δικαστηρίου σχολιάζοντας το πενταξονικό σύστημα που χρησιμοποίησε ο ΜΕ1 συμπέρανε ότι, επειδή στον άξονα (ΙΙ), που είναι οι προϋπάρχουσες καταστάσεις και στον άξονα (ΙΙΙ) που είναι η κοινωνικο-οικονομική κατάσταση του ανθρώπου, όπως η ίδια τους ερμήνευσε, για τον άξονα (ΙΙ) ο ενάγοντας δεν είχε προϋπάρχουσα κατάσταση μέχρι τότε που συνέβη η έκρηξη στο Μαρί στις 11.7.2011, και αυτό είναι ορθό, και για τον άξονα (ΙΙΙ) ότι δεν είχε τίποτε στο κοινωνικό πλαίσιο που να τον ενοχλεί και είναι ορθό αν αναφέρεται στην προ της έκρηξης κατάσταση, αλλά είναι λανθασμένο αν αναφέρεται στη μετά την έκρηξη κατάσταση του ενάγοντα γιατί τούτο καταδεικνύεται από την ίδια τη μαρτυρία του ενάγοντα, αλλά και από όσα καταγράφει ο ΜΕ1 στη ψυχιατρική γνωμάτευση του στη σελίδα 1 και δη στην πρώτη γραμμή της σελίδας 2, αλλά και στη συνέχεια της σελίδας 2 του Τεκμηρίου

1. Όταν δε για τον άξονα (V) λέει ότι η ίδια θα έβαζε 75, και όχι 55 που έβαλε ο ΜΕ1, η οποία αφορά τη λειτουργικότητα του ενάγοντα δεν εξηγεί πως κατέληξε σε αυτό τον αριθμό και απλά λέει «εγώ απ΄ ότι είδα δεν έχει χαμηλή λειτουργικότητα αυτός ο άνθρωπος», εννοώντας τα 20 λεπτά που τον εξέτασε στο ιατροσυμβούλιο. Μια τέτοια απάντηση όμως δεν είναι καθόλου πειστική και πολύ περισσότερο επεξηγηματική όπως έπρεπε να είναι αφού τη μαρτυρία της την έδωσε ως εμπειρογνώμονας. Όσον αφορά την ερμηνεία που έδωσε για το «οξεία» που χρησιμοποίησε ο ΜΕ1 στη ψυχιατρική γνωμάτευση του, πέραν του ότι δεν αντεξετάστηκε ο ΜΕ1 για να δώσει τη δική του θέση, τούτο εμπίπτει στα συμπτώματα που τελικά οδηγούν σε μείζονα καταθλιπτική διαταραχή και εντός των 6 μηνών που ανάφερε η ΜΥ ότι υπήρχαν, αφού το τραυματικό γεγονός έγινε στις 11.7.2011 και η δοσολογία των φαρμάκων άλλαξε και αυξήθηκε την 1.11.2011, δηλαδή πριν την παρέλευση καν 4 μηνών. Άρα και πάλι το συμπέρασμα της είναι λανθασμένο. Επίσης, κατ΄ αυτή, για να είχε ο ενάγοντας μείζονα καταθλιπτική διαταραχή θα έπρεπε να λαμβάνει 150-225mg Saroten και όχι 75 mg που δίδεται για μεγάλους. Όμως δεν ήταν αυτή που τον παρακολουθούσε για να ξέρει τη δοσολογία που χρειαζόταν ο ενάγοντας. Ο ΜΕ1 άρχισε με 25 mg και κατέληξε στα 75 mg υπό το φως της κατάστασης του ενάγοντα που αντιμετώπιζε. Επομένως η χωρίς επεξήγηση ούτε αυτής της θέσης της η ΜΥ δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή και απορρίπτεται. Όσον αφορά τη θέση της ότι δεν παρουσίασε ο ενάγοντας κατά την εξέταση της στο ιατροσυμβούλιο καταθλιπτική διάθεση που είναι κύριο σύμπτωμα, κατά την αντεξέταση της ανέφερε ότι το Saroten το χρησιμοποιεί και αυτή και σε ελάσσονες και σε μέτριες και σε μείζονες καταθλίψεις, ενώ στην υπόδειξη ότι, όπως είχε πει, παρατήρησε στον ενάγοντα συμπτώματα κατάθλιψης, απάντησε «Ναι». Συνεπώς ο ενάγοντας είχε καταθλιπτική διάθεση γιατί δεν μπορεί να έχει συμπτώματα κατάθλιψης και να μην έχει διάθεση κατάθλιψης, αλλά ακόμη δεν γίνεται να δίνεται το Saroten, που είναι για κατάθλιψη, όποιας μορφής, μέτριας, μείζονος ή ελάσσονος και να μην έχει καταθλιπτική διάθεση. Κατά συνέπεια η θέση της ΜΥ ότι ο ενάγοντας δεν είχε καταθλιπτική διάθεση δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Σε σχέση με τη κρίση της ότι δεν διαπίστωσε διαταραχή ύπνου, είκασε ότι τον ρώτησε αν κοιμάται και της είπε ότι κοιμάται αλλά δεν ενθυμείτο. Ενώ όταν της υποβλήθηκε ότι ο ενάγοντας έχει διαταραχές ύπνου, απάντησε πιθανό. Άρα ούτε αυτή η κρίση της ότι ο ενάγοντας δεν έχει διαταραχή ύπνου είναι ορθή και επομένως δεν γίνεται αποδεκτή. Αναφορικά με την άποψη της ότι δεν είχε διαταραχή όρεξης ο ενάγοντας ανέφερε, σε σχετική ερώτηση, ότι προφανώς τον ρώτησε αν έχασε βάρος και της είπε όχι, όμως δεν απάντησε με σιγουριά, απλά υπέθεσε ότι έτσι έγινε. Επίσης η κρίση της ότι ο ενάγοντας έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση προήλθε από την εντύπωση της ότι επέλεξε να είναι εργάτης, παρά να κάνει κάτι δικό του. Με την υπόδειξη ότι ήταν αυτοεργοδοτούμενος και το 2010 προτίμησε να είναι εργοδοτούμενος γιατί κέρδιζε περισσότερα χρήματα, απάντησε σεβαστό. Τοιουτοτρόπως καταδεικνύεται ότι η κρίση της βασίστηκε σε λανθασμένη εντύπωση που είχε για τον ενάγοντα και επομένως δεν γίνεται αποδεκτή. Αν αναδεικνύεται κάτι από την προτίμηση του να εργοδοτηθεί, στην αναφερθείσα εταιρεία για να κερδίζει περισσότερα χρήματα, παρά αυτοεργοδοτούμενος με λιγότερα χρήματα, είναι η διάθεση του να προσφέρει περισσότερα στην οικογένεια του και η όρεξη του να εργάζεται. Τέλος η αιτιολόγηση της κρίσης της για το δεύτερο κύριο σύμπτωμα, ότι δεν διαπίστωσε εκσεσημασμένη απώλεια ενδιαφέροντος για ευχάριστες δραστηριότητες ή/και ανηδονία, εμπεριέχεται στην απάντηση της, (σε υποβολή για το αντίθετο από αυτό που μόλις ως άνω αναφέρθηκε) «Έχω ένα τρόπο εξέτασης και με την εμπειρία που έχω», απάντηση όμως που δεν επεξηγεί την κρίση της και ως τέτοια δεν έχει καμιά αξία, αφού ο εμπειρογνώμονας οφείλει να εξηγήσει με λεπτομέρεια και στοιχεία για την κατάληξη του σε μια κρίση, γνώμη ή ένα συμπέρασμα. Άρα ούτε αυτή η κρίση της επεξηγήθηκε δεόντως και με επιστημονικό πειστικό τρόπο και δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Από την άλλη η ανάλυση που γίνεται από τον ΜΕ1 στην ψυχιατρική γνωμάτευση του, Τεκμήριο 8, και οι απαντήσεις που έδωσε κατά την αντεξέταση του, αυτός εφοδίασε το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του έτσι που να δυνηθεί το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση για την ψυχική υγεία του ενάγοντα. Η έκθεση του τεκμηριώνεται θετικά αφού αυτή συνάδει με τα κριτήρια διάγνωσης DSM-IV-TR του Τεκμηρίου 15, τα οποία παρέχονται στο Τεκμήριο 8 και καταγράφονται από το Δικαστήριο ανωτέρω, τα οποία συγκεκριμένα συνάδουν πλήρως και με τα υπό στοιχεία Α, Β, Γ, Δ, Ε και ΣΤ που καταγράφονται στη σελίδα 2 του Τεκμηρίου
2. Σημειώνεται ότι η άποψη της ΜΥ για μη πλήρωση των κριτηρίων μείζονος κατάθλιψης, που καταγράφεται στο τέλος της πρώτης σελίδας σε δυόμιση γραμμές της σελίδας 1 του Τεκμηρίου 1, ουδεμία δικαιολόγηση ή επεξήγηση συνοδεύει αυτή. Ως εκ των πιο πάνω αποδέχομαι τη μαρτυρία του ΜΕ1 και απορρίπτω τη μαρτυρία της ΜΥ. ΕΥΡΗΜΑΤΑ Ο ενάγοντας, ηλικίας, τότε, 57 σχεδόν 58 ετών αφού γεννήθηκε στις 8.10.1953 και υγιής, στις 11.7.2011 οδηγούσε το αυτοκίνητο του συνοδευόμενος από τρία άλλα άτομα από Λεμεσό πρoς Λευκωσία με σκοπό να μεταβεί στην εργασία του στη Λευκωσία στο εργοτάξιο της εταιρείας Κ. Athienitis Contractors - Developers Limited στην οποία εργοδοτείτο ως εργοδηγός, υπεύθυνος για τα καλούπια από 18.2.2010, με μισθό, όπως εξάγεται από τα Τεκμήρια 10 και 14, περί τα €2.400 το μήνα, αφού σύμφωνα με το Τεκμήριο 14, που αποτελείται από τα πιστοποιητικά αποδοχών του 2010 και του 2011, για το μεν έτος 2010 οι συνολικές αποδοχές από 18.2.2010 έως 31.12.2010 ήταν €23.562,42 και για την περίοδο 1.1.2011 μέχρι τις 10.7.2011, οι συνολικές αποδοχές ήταν €14.995,14, αν και από το Τεκμήριο 11 φαίνονται ασφαλιστέες αποδοχές €26.125, όταν παρά το ύψος του στρατοπέδου στο Μαρί της επαρχίας Λάρνακας ένεκα της έκρηξης που επισυνέβη στη ναυτική βάση «Ευάγγελος Φλωράκης» στο Μαρί, την ευθύνη για την οποία φέρει εξ ολοκλήρου η Κυπριακή Δημοκρατία, λόγω του ωστικού κύματος απ΄ αυτή κτυπήθηκε το αυτοκίνητο του το οποίο αφού υπέστη ζημιές ακινητοποιήθηκε και ο ίδιος τραυματίστηκε σε διάφορα μέρη του σώματος του. Ακολούθως μεταφέρθηκε στο τμήμα Επειγόντων Περιστατικών και Ατυχημάτων του Γ.Ν.Λ. και αφού του έγιναν εξετάσεις και ακτινογραφίες τέθηκε υπό παρακολούθηση για μερικές ώρες και στη συνέχεια αποχώρησε αφού του δόθηκε άδεια ασθενείας από τις 11.7.2011 - 15.7.
3. Την επόμενη ημέρα, 12.7.2011 επισκέφθηκε τον χειρουργό ορθοπεδικό κ.Πετρίδη παραπονούμενος για έντονο πονοκέφαλο, ζάλη, ναυτία, πόνο στον αυχένα και στους δύο ώμους και εμβοές στα ώτα. Τον ιατρό αυτό τον επισκέφθηκε αρκετές φορές, ως θα αναφερθεί κατωτέρω, ο οποίος στις 18.7.2011 που τον επισκέφθηκε γιατί εξακολουθούσε να έχει τα πιο πάνω, του συνέστησε να συνεχίσει τη φυσιοθεραπεία και να προβεί σε μαγνητική τομογραφία. Ο εν λόγω χειρουργός ορθοπεδικός συνέταξε ιατρική έκθεση στις 13.8.2012, Τεκμήριο 2, το ποίο κατατέθηκε από κοινού για το αληθές του περιεχομένου του, πλην των αναφορών για τη ψυχική υγεία και για τα ώτα του ενάγοντα. Από την εξέταση στις 12.7.2011 από τον δρ. Πετρίδη διαπιστώνεται ότι για την κεφαλή, παρόλο το γεγονός ότι είχε έντονο πονοκέφαλο και ναυτία, δεν είχε νευρολογικά ευρήματα εκ των κρανιακών νεύρων. Όσον αφορά τον αυχένα, είχε πόνο και μυϊκό σπασμό κατά τη ψηλάφηση καθώς και περιορισμό της κινητικότητας. Είχε έντονο πόνο στο δεξιό ώμο, ιδίως στην υπερακάνθιο περιοχή και περιορισμό κινητικότητας και επίσης πόνο στον αριστερό ώμο, στην πρόσθια ωμική ζώνη και περιορισμό κινητικότητας. Ως θεραπεία του χορηγήθηκε αναλγησία και αντιφλεγμονώδης αγωγή, συνεστήθη χρήσης αυχενικού κολάρου και φυσιοθεραπεία αυχένος και του δόθηκε άδεια ασθενείας από 15.7.2011 έως 29.7.
4. Η ακτινογραφία ΑΜΣΣ έδειξε οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις Α5 - Α6 και Α6 - Α7 με στένωση των μεσοσπονδυλίων διαστημάτων και παρουσία οστεοφύτων. Είχε επίσης ελάττωση της φυσιολογικής λορδώσεως. Η ακτινογραφία δεξιού ώμου έδειξε αποτιτανώσεις στην περιοχή του μείζονος βραχιονίου ογκώματος χωρίς εικόνα κατάγματος. Στις 28.7.2011 συμβουλεύθηκε ψυχολόγο και στις 12.8.2011 ψυχίατρο. Επειδή εξακολουθούσε να έχει πονοκεφάλους και εμβοές των ώτων, παραπέμφθηκε σε ειδικό ωτορινολαρυγγολόγο για εξέταση, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 4.8.2011 από τον δρ. Χατζηπαναγή ο οποίος προέβη σε ακτινολογικό έλεγχο διαπιστώνεται ότι παρουσίαζε πολύ μεγάλο ακουστικό τραυματισμό του ύψους των 80dB αμφοτερόπλευρα, Τεκμήριο
5. Σε ακουολογικό επανέλεγχο που έκανε ο ίδιος ιατρός στις 13.10.2012 διαπιστώνεται ότι παρουσίαζε την ίδια κατάσταση και επιπρόσθετα μικρή πτώση της ακοής στις χαμηλές συχνότητες, ενώ διαπιστώνεται ότι η κατάσταση αυτή του ενάγοντα είναι μη ανατρέψιμη και θα συνεχίσει να παρουσιάζει πτώση της ακοής ιδιαίτερα στις υψηλές συχνότητες και εμβοές, Τεκμήριο 4, το οποίο Τεκμήριο 4 μαζί με το Τεκμήριο 3 σημειώνεται από το Δικαστήριο ότι κατατέθηκαν από κοινού για το αληθές του περιεχομένου τους. Έγινε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου στις 29.7.
6. Του χορηγήθηκε περαιτέρω άδεια ασθενείας από τον δρ. Πετρίδη από τις 30.7.2011 έως 31.8.
7. Στις 10.8.2011 εξακολουθούσε να παραπονείται για πονοκεφάλους και πόνους στα κάτω άκρα και εμβοές των ώτων. Επίσης παραπονείτο για πολλαπλά ψυχολογικά προβλήματα για τα οποία όπως αναφέρθηκε παραπέμφθηκε στο δρ. Θεοδωρίδη. Την 1.9.2011 παραπέμφθηκε στον ειδικό νευρολόγο, για τους επίμονους πονοκεφάλους, δρ. Χατζηβασίλη. Του χορηγήθηκε άδεια ασθενείας από 1.9.2011 έως 30.9.
8. Στις 2.9.2011 εξετάστηκε από τον δρ. Χατζηβασίλη που δεν βρήκε αιτία για τους πονοκεφάλους και παραπέμφθηκε στο Γ.Ν.Λ για ΕΕΓ (ηλεκτροεγκεφαλογράφημα). Στις 29.9.2011 ανανεώθηκε η άδεια ασθενείας μέχρι τις 30.10.
9. Στις 6.10.2011 επειδή ο ενάγοντας παραπονετίτο για πόνο στα γόνατα, έγιναν ακτινογραφίες γονάτων που έδειξαν οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις στα γόνατα και στην αριστερά επιγονατίδα. Του δόθηκε φαρμακευτική αγωγή. Στις 24.10.2011 του χορηγήθηκε ανανέωση της φαρμακευτικής αυτής αγωγής και επίσης κρίθηκε 75% ανάπηρος από το ιατροσυμβούλιο. Ως άμεσο αποτέλεσμα του ως άνω ατυχήματος ο ενάγοντας υπέστη: 1ο Κρανιοεγκεφαλική κάκωση με αποτέλεσμα έντονους και επίμονους πονοκεφάλους που τον ταλαιπωρούσαν για αρκετούς μήνες και εξακολουθεί ακόμα να παραπονείται. 2ον Σοβαρό διάστρεμμα αυχένος με αποτέλεσμα έντονο μυϊκό σπασμό κατά τη ψηλάφηση συνοδευόμενο από πόνο και περιορισμό κινητικότητας. Τα συμπτώματα αυτά ήταν πολύ έντονα για αρκετές εβδομάδες, ήταν αναγκασμένος να φορά αυχενικό κολάρο για περίοδο τεσσάρων εβδομάδων και να κάνει φυσιοθεραπεία αυχένος. Ακολούθως παρουσίασαν σταδιακή βελτίωση χωρίς όμως αυτά να εξαλειφθούν πλήρως. Θα τον ταλαιπωρούν κατά καιρούς και θα είναι αναγκασμένος να παίρνει αναλγητικά φάρμακα και κατά την περίοδο των κρίσεων να φορά αυχενικό κολάρο. 3ον Υπέστη θλάση αμφοτέρων των ώμων κυρίως στο δεξιό με αποτέλεσμα πόνο και περιορισμό κινητικότητας. Αυτά ήταν αρχικά έντονα, επήλθε όμως σταδιακή βελτίωση με την πάροδο του χρόνου. Ο ενάγοντας, ως εκ των πιο πάνω, διαπιστώνεται ότι υπέστη πολλαπλούς τραυματισμούς ένεκα του προαναφερθέντος ατυχήματος οι οποίοι του προκάλεσαν μέγιστη σωματική ταλαιπωρία. Τα ιατρικά έξοδα του ορθοπεδικού δρ. Πετρίδη συνίστανται σε 7 ιατρικές επισκέψεις χ €50 = €350 και έκδοση ιατρικού πιστοποιητικού €450, σύνολο €
10. Από, κατά ή περί το 2013 παρακολουθείτο από οφθαλμίατρο των εξωτερικών ιατρείων του Γ.Ν.Λ., όπως θα αναφερθεί κατωτέρω, και ο ιατρός τον παρέπεμψε σε ειδικούς για περαιτέρω εξετάσεις. Από εξέταση στις 13.8.2013 που του έγινε μαγνητική τομογραφία οφθαλμικών κογχών, διαπιστώθηκε, «ωοειδής βλάβη, διαστάσεων 6Χ5mm, η οποία πληροί το κανάλι και εφάπτεται προς τα έσω του σύστοιχου οπτικού νεύρου στο ύψος της εξόδου του οπτικού τμήματος δεξιά (ξένο σώμα).» Κατά ή περί την 8.1.2014 έγινε και δεύτερη μαγνητική τομογραφία η οποία στην ουσία επιβεβαίωσε την πρώτη ημερομηνίας 13.8.
11. Κατά ή περί την 23.1.2014 επισκέφθηκε τον υαλοειδοαμφιβληστροειδικό χειρούργο του δρ. Αριστοδήμου ο οποίος και του συνέστησε να μην δεχτεί να χειρουργηθεί, αλλά να εξετάζεται για τα οπτικά πεδία. Επίσης και ο δρ. Κυπριανού που επισκέφθηκε στο «Πάνθεον» EYE Center (Οφθαλμολογικό Κέντρο) του συνέστησε όπως μην κάνει εγχείριση. Στη συνέχεια υπέστη νέα εξέταση κατά ή περί την 3.2.2014 για να ελεγχθεί κατά πόσο το «ξένο σώμα», ήτοι η ωοειδής βλάβη που αναφέρεται ανωτέρω, είναι ή όχι μεταλλικό σώμα και από την εξέταση αυτή διαπιστώθηκε ότι το «ξένο σώμα» δεν είναι μεταλλικό. Επίσης επισκέφθηκε και τον νευροχειρούργο δρ. Ιωάννου, καθώς και άλλους γιατρούς για το πρόβλημα των οφθαλμών του. Περαιτέρω έχει υποστεί διάφορες εξετάσεις για τα οπτικά πεδία στο Γ.Ν. Λάρνακας. Μέχρι σήμερα υποφέρει από ψυχογενή πονοκέφαλο, ως καταγράφεται στο Τεκμήριο 1, που δηλώθηκε ότι κατατέθηκε και ως προς το αληθές του περιεχομένου του, το οποίο τεκμήριο αποτελεί την έκθεση του ιατροσυμβουλίου ημερομηνίας 17.12.2015, βουητά στα ώτα, κατάθλιψη, πόνο στους οφθαλμούς, απώλεια ενέργειας, απώλεια μνήμης, διαταραχές στον ύπνο, έχει απώλεια ακοής και αίσθημα κόπωσης και γενικά έχει καταθλιπτική διάθεση. Ενώ στο παρελθόν ήταν κοινωνικός τύπος και είχε ενέργεια και διάθεση στις κοινωνικές του συνευρέσεις, τώρα δεν έχει καθόλου διάθεση να μιλά στον κόσμο και η συμπεριφορά του απέναντι στην οικογένεια του και απέναντι στη σύζυγο του έχουν αλλάξει. Επίσης υπέστη ειδικές ζημιές για τα διάφορα ιατρικά έξοδα, εξετάσεις από ιατρούς καθώς και για ιατρικές εκθέσεις συνολικού ποσού €4.482,30, αφού το ποσό των €2.392,30 έχει γίνει παραδεκτό, ενώ τα άλλα δύο ποσά αποδεικνύονται από τα τιμολόγια που εκδόθηκαν και κατέθεσε ως Τεκμήρια 9 και 12 ο ενάγοντας, μειωμένου όμως του ποσού για την έκδοση του ιατρικού πιστοποιητικού, Τεκμήριο 8, που αναφέρεται στο Τεκμήριο 9 σε €450, γιατί το ποσό των €1000 είναι υπερβολικό. Ο ενάγοντας σύμφωνα με το ιατρικό πιστοποιητικό ημερομηνίας 20.11.2013, Τεκμήριο 7, που εκδόθηκε από την δρ. Σαββίδου οφθαλμίατρο στο Γ.Ν.Λ. το οποίο κατατέθηκε και ως προς το αληθές του περιεχομένου του, ο ενάγοντας εκτιμήθηκε στα εξωτερικά ιατρεία του Οφθαλμολογικού Τμήματος του Γ.Ν. Λεμεσού στις 15.3.
12. Ο ενάγοντας παραπονείτο για έντονο άλγος και στους δύο οφθαλμούς με δυσκολία στην όραση και στο φως. Κατά την οφθαλμολογική εξέταση η όραση του ήταν ίση με 10/10 στο δεξιό οφθαλμό και 10/10 στον αριστερό οφθαλμό έπειτα από διόρθωση. Έφερε ουλή μαζί με ερυθρότητα στον επιπεφυκότα του αριστερού οφθαλμού γύρω στην 3η ώρα, τα οποία όμως οφείλονται σε παλιό τραύμα και όχι από το συμβάν στις 11.7.
13. Επίσης παρουσίαζε επισκληρίτιδα στον ίδιο οφθαλμό. Η εξέταση των βυθών ήταν φυσιολογική. Του χορηγήθηκε θεραπευτική αγωγή και του συνεστήθη επανεξέταση. Ο ενάγοντας εξεταζόταν σε τακτικά διαστήματα και συνέχιζε να παραπονείται για δυσκολία οράσεως και άλγος στους δύο οφθαλμούς. Κατά την τελευταία εξέταση στις 19.9.2013 παρουσίαζε όραση ίση με 9/10 αμφοτερόπλευρα χωρίς διόρθωση και 10/10 έπειτα από διόρθωση. Η ουλή στον επιπεφυκότα μαζί με ερυθρότητα παρέμειναν χωρίς αλλαγή. Στη μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου παρουσίαζε ωοειδή βλάβη διαστάσεων 6Χ5mm, η οποία πληροί το κανάλι και εφάπτεται προς τα έσω του οπτικού νεύρου στο ύψος της εξόδου του οπτικού τρήματος δεξιά. Η ενδοφθάλμια πίεση ήταν φυσιολογική. Συνεστήθη παρακολούθηση. Σύμφωνα με το ιατρικό πιστοποιητικό, Τεκμήριο 6, ο ενάγοντας εξετάστηκε στις 14.1.2019 στο Τακτικό Ορθοπεδικό Ιατρείο αιτιώμενος για αυχεναλγία και άλγος (δε) ώμου. Εκ της ΑΜΣΣ παρουσίαζε κλινική εικόνα τενοντίτιδας του στροφικού πετάλου με επώδυνο περιορισμό στη τελική θέση της έξω στροφής, ικανοποιητική μυϊκή ισχύ των στροφέων του ώμου, χωρίς σημείο προστριβής (negative impingement sign). Ο ακτινολογικός έλεγχος του (δε) ώμου έδειξε φυσιολογική θέση της βραχιονίου κεφαλής εντός της ωμογλήνης, χωρίς κεντρική μετανάστευση αυτής, και ήπιου βαθμού εκφυλιστικές αλλοιώσεις της συστοίχου ακρωμιοκλειδικής, της κάτω επιφάνειας του ακρωμίου και αντίστοιχης περιοχής του μείζονος βραχιονίου ογκώματος. Επειδή ο ενάγοντας ανέφερε τραυματισμό της (δε) κνήμης στο παρελθόν από έκρηξη, έγινε ακτινολογικός έλεγχος αυτής και διαπιστώθηκε η παρουσία πολύ μικρού ξένου σώματος (θραύσματος) εντός των μαλακών μορίων της πρόσθιας-έξω επιφάνειας της (δε) κνήμης. Η παρουσία του εν λόγω ξένου σώματος στα μαλακά μόρια της (δε) κνήμης δεν έχει ιδιαίτερη κλινική σημασία και δεν απαιτεί καμία θεραπευτική παρέμβαση. Ο ενάγοντας σύμφωνα με την ιατρική έκθεση Τεκμήριο 5, ημερομηνίας 4.4.2019, που εκδόθηκε από τον δρ Μπάρτζο, το οποίο κατατέθηκε ως προς το αληθές του περιεχομένου του, εκτιμήθηκε στα εξωτερικά ιατρεία του Οφθαλμολογικού Τμήματος του Γ.Ν.Λ. στις 15.3.
14. οι διαπιστώσεις είναι ως αυτές αναφέρθηκαν και αμέσως πιο πάνω. Κατά την τελευταία εξέταση στις 11.7.2018, ο ενάγοντας παρουσίαζε όραση ίση με 9/10 αμφοτερόπλευρα χωρίς διόρθωση και 10/10 έπειτα από διόρθωση και μείωση των οπτικών πεδίων. Η κατάσταση του ασθενούς παρουσιάζει με την πάροδο του χρόνου μικρή επιδείνωση, χωρίς καθόλου σημεία βελτίωσης. Περαιτέρω ο ενάγοντας λόγω του αναφερθέντος ατυχήματος και έκρηξης είχε συνέπειες και στη ψυχική του υγεία, αφού στις 12.8.2011, όπως διαπιστώθηκε ανωτέρω επισκέφθηκε τον ψυχίατρο Θεοδωρίδη, ΜΕ1, στον οποίο παραπονέθηκε όσα ήδη αναφέρθηκα πιο πάνω και καταγράφονται στο ιατρικό πιστοποιητικό του Θεοδωρίδη, ΜΕ1 και τα οποία το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι πράγματι τα βίωνε, ήτοι έντονο στρες, πονοκέφαλο, διαταραχή του ύπνου και της όρεξης σκεπτόταν συνέχεια το γεγονός της έκρηξης, συναίσθημα φόβου, αδυναμίας και ανημποριάς. Επαναβιώνει επίμονα το τραυματικό γεγονός με τη μορφή διασχυστικών flashback κατά τη διάρκεια των οποίων επαναβιώνει το τραυματικό γεγονός, όπως και με τη μορφή επαναλαμβανόμενων ονείρων που του προκαλούν υποκειμενική ενόχληση. Παρουσιάζει έντονη ψυχολογική ενόχληση και αναταραχή κατά την αναφορά στο ψυχοτραυματικό γεγονός καθώς και σε καταστάσεις που συμβολίζουν ή μοιάζουν με κάποια πλευρά του τραυματικού γεγονότος. Επίσης συμπτώματα διέγερσης του αυτόνομου νευρικού συστήματος, όπως ευερεθιστότητα, συναισθηματικό μούδιασμα, εσωτερική ανησυχία με συνοδά φυτικά συμπτώματα όπως ιδρώτες, αίσθημα παλμών και ταχυκαρδία. Η κατάσταση του τον φέρει να λέει «μερικές φορές λέω παρά να τραβώ ότι τραβώ τώρα καλύτερα να σκοτωνόμουν .. .», θέλοντας να δείξει πόσο άσχημα νιώθει και πόσο ανυπόφορη είναι η κατάσταση την οποία βιώνει. Η ζωή του άλλαξε μετά το ψυχοτραυματικό γεγονός, μειώθηκε το ενδιαφέρον του για δραστηριότητες που παλαιότερα του ήταν ευχάριστες, αισθάνεται άσχημα βλέποντας τον εαυτό του στον καθρέφτη, παρουσιάζει επίσης έκπτωση της libido και μειωμένη σεξουαλική διάθεση, στα οποία σε κάποιο βαθμό επηρεάζει το Saroten που λαμβάνει, καθώς και αίσθημα ανημποριάς. Διαπιστώνεται από το Δικαστήριο ότι ο ενάγοντας παρουσιάζει διαταραχή βραχυχρόνιας μνήμης και δυσκολία στη συγκέντρωση. Παρουσιάζει δυσκολία στην ανάκληση πληροφοριών σε περίπτωση που διακοπεί ο ειρμός της σκέψης του, σαν αποτέλεσμα του έντονου ψυχοτραυματικού στρες που βίωσε κατά την έκρηξη. Παρουσιάζει επίσης διαταραχή ύπνου με τη μορφή της δυσκολίας στην επέλευση του ύπνου. Πέραν των συμπτωμάτων της διαταραχής μετά από ψυχοτραυματικό στρες ο ενάγοντας ανέπτυξε και συμπτώματα μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής που χαρακτηρίζονται από ψυχοκινητική επιβράδυνση (βραδυψυχισμό) κάθε μέρα, από αίσθημα κόπωσης και απώλεια της ενέργειας, αισθήματα ενοχής και αναξιότητας και καταθλιπτική διάθεση. Ο ασθενής εμφανίζει ελάττωση της συγκέντρωσης και της προσοχής. Κάποιες ημέρες που νιώθει έντονη στεναχώρια δεν μπορεί ούτε να οδηγήσει. Παρουσιάζει ελάττωση του ενδιαφέροντος ή της ευχαρίστησης για δραστηριότητες που παλαιότερα ήτανε ευχάριστες και μειωμένη ανοχή στην απόρριψη και στο στρες. Ακόμα παρουσιάζει ελαττωμένη ικανότητα στη συγκέντρωση στη σκέψη αλλά και αναποφασιστικότητα. Τα καταθλιπτικά συμπτώματα εμφανίζονται μετά το ψυχοτραυματικό γεγονός, που φαίνεται να αποτελεί και τον αιτιολογικό παράγοντα για την καταθλιπτική διαταραχή. Πέραν των συμπτωμάτων, λόγω της σοβαρότητας της νόσου παρουσιάζει σημαντική έκπτωση τόσο της κοινωνικής όσο και της επαγγελματικής λειτουργικότητάς του, τόσο κατά τη διάρκεια της οξείας φάσης της νόσου όσο και στα μεσοδιαστήματα που είναι ελεύθερος συμπτωμάτων. Σαν αποτέλεσμα των πιο πάνω δεν εργάζεται από τον Ιούλιο 2011 που έγινε η έκρηξη μέχρι σήμερα. Το Δικαστήριο με άλλα λόγια διαπιστώνει όσον αφορά τη ψυχική υγεία του ενάγοντα,

(1)καταθλιπτική διάθεση,

(2)εκσεσημασμένη απώλεια ενδιαφέροντος για ευχάριστες δραστηριότητες ή/και ανηδονία,

(3)μειωμένη ενεργητικότητα ή αίσθημα εύκολης κόπωσης,

(4)μειωμένη αυτοεκτίμηση και αίσθημα ενοχής,

(5)σκέψεις θανάτου ή αυτοκτονικό ιδεασμό ή απόπειρα αυτοκαταστροφής,

(6)δυσκολία στη συγκέντρωση ή τη λήψη αποφάσεων,

(7)διαταραχή προς αντιμετώπιση της κατάστασης. Λαμβάνει τη πιο κάτω φαρμακευτική αγωγή: LORANS 2 mg ½-½-½ SAROTEN 25mg RET 0-0-3 NEYRONTIN 300mg 2-2-2 B-COMPLEX vitamins 1-1-1 Ο ενάγοντας εξακολουθεί να παρακολουθείται από τον ψυχίατρο Θεοδωρίδη, ΜΕ1, μέχρι σήμερα. Ένεκα των πιο πάνω που υπέστη κρίθηκε κατά 75% ανίκανος προς εργασία από το ιατροσυμβούλιο από το έτος 2011, ενώ διαπιστώνεται από το Δικαστήριο, όπως αναφέρθηκε και ανωτέρω ότι ο εναγόμενος είναι πλήρως ανίκανος για εργασία μετά την έκρηξη στο Μαρί. ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Στην υπόθεση Ismail ν. Αντωνίου κ.ά. ECLI:CY:AD:2014:A107, Πολιτική Έφεση 333/2009 ημερομηνίας 12.2.2014 αναφέρθηκε ότι «ζημιές που έχουν αποκρυσταλλωθεί μέχρι τη δίκη και ο αριθμητικός υπολογισμός τους είναι δυνατός, επιδικάζονται ως ειδικές αποζημιώσεις. Οι μελλοντικές απώλειες, δαπάνες και οι αποζημιώσεις για πόνο, ταλαιπωρία και απώλειας προσωπικής άνεσης συναποτελούνται και επιδικάζονται υπό τη μορφή γενικών αποζημιώσεων». Οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να καταγράφονται με ακρίβεια στα δικόγραφα και να αποδεικνύονται με μαρτυρία, με σαφήνεια και αυστηρότητα, βλ. Αλκιβιάδης κ.α. ν. Αντωνίου

(2008)1 ΑΑΔ 186, Παπαϊωάννου ν. Κωνσταντίνου

(2008)1 ΑΑΔ 1083 και Ismail v. Αντωνίου κ.α. (ανωτέρω). Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης ως ειδικές αποζημιώσεις ζητείται το ποσό των €5.272.30 για ιατρικά έξοδα, ιατρικές εκθέσεις. Σημειώνεται ότι, αν και από τις 11.7.2011 δεν εργάζεται μέχρι σήμερα, οι απολαβές του το 2011 ανήρχοντο στις €26.125, γεγονός που σημαίνει ότι περίπου έλαβε το ποσό που λάμβανε αν συνέχιζε να εργάζεται κανονικά μέχρι τις 31.12.2011. Άρα η απώλεια μισθού αρχίζει από την 1.1.2012 και εντεύθεν. Συγκεκριμενοποιείται ως ζημιά, την οποία αξιώνει με συγκεκριμένο τρόπο, η απώλεια μελλοντικών απολαβών (€24.000 Χ 6 χρόνια = €288.000). Αυτά, όμως, ως θα κρίνει το Δικαστήριο, θα επιδικαστούν στο πλαίσιο των γενικών αποζημιώσεων ως κατωτέρω καταγράφονται. Έτσι, αν και στην παρ.8 Α της αξίωσης της έκθεσης απαίτησης αξιώνεται το ποσό των €5.572,30, ως εξήγησε το Δικαστήριο ανωτέρω, το δικαιούμενο ποσό, σε ιατρικά έξοδα ως ειδικές αποζημιώσεις, από τον ενάγοντα ανέρχεται στο ποσό των €4.482,30, ήτοι €2.392,30 ως αυτό δηλώθηκε, €1.170 ως έξοδα του ΜΕ1 για επισκέψεις και έκδοση ιατρικού πιστοποιητικού και €920 για φυσιοθεραπείες, οι οποίες καταδεικνύονται και από το Τεκμήριο 2, το οποίο κατατέθηκε και ως προς την αλήθεια του περιεχομένου του, αφού σε αυτό δίνονται οδηγίες για συνέχιση της φυσιοθεραπείας. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Αποτελεί αξίωμα του δικαίου των αστικών αδικημάτων, ότι το θύμα του αδικήματος εκλαμβάνεται στην κατάσταση που βρίσκεται και βάσει αυτού του δεδομένου αποτιμάται η ζημιά την οποία υφίσταται. Δεν είναι ο νοητός μέσος άνθρωπος αλλά το συγκεκριμένο θύμα του αστικού αδικήματος που αποτελεί το υποκείμενο της αποζημίωσης. Προσμετρούν, κατά συνέπεια, οι ιδιαιτερότητες του θύματος στον καθορισμό των επιπτώσεων του τραυματισμού του και κατ' επέκταση της αποζημίωσης την οποία δικαιούται. (Βλ. Κωμιάτη ν. Πολίτσου κ.α., Πολιτική Έφεση 10400, ημερ. 28.02.2001). Το Δικαστήριο που είναι επιφορτισμένο να επιδικάσει γενικές αποζημιώσεις υπέρ του θύματος πρέπει να έχει κατά νου ότι αυτές πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Σκοπός είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα. Το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό (βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi

(1982)1 CLR 789). Οι γενικές αποζημιώσεις πρέπει να αντανακλούν την ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου (βλ. Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γεωργίου κ.α.

(1991)1 ΑΑΔ 475, Παναγή ν. Θεοδώρου

(1992)1 ΑΑΔ 1303, Κωνσταντίνου ν. Ιωάννου

(1993)1 ΑΑΔ και Μαυροπετρή ν. Γεώργιου Λουκά

(1995)1 ΑΑΔ 66, 74-75). Σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος η οποία, αφού δεν μπορεί να επέλθει με αντικατάσταση των απωλεσθέντων στη θέση την οποία λογικά θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα ευρίσκετο εάν δεν τραυματίζετο, δια μέσου της χρηματικής αποτίμησης. Αυτή είναι η βασική αρχή η οποία διέπει τον καθορισμό των αποζημιώσεων στα αστικά αδικήματα με την προϋπόθεση ότι η ζημιά η οποία αποδίδεται είναι εύλογη μεταξύ των διαδίκων (βλ. Βαρβάρα Χρίστου Μιχαήλ ν. Φίλιος Συκοπετρίτης Λτδ

(2000)1 ΑΑΔ 1049 και Κώστας Ιακώβου ν. Αλέξανδρος Παπαδάκη κ.α.

(2000)1 ΑΑΔ 2079). Στην υπόθεση Ιακώβου, ανωτέρω, αναφέρθηκε ότι η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος πρέπει να λαμβάνεται υπόψη. Αυτή ταύτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων (βλ. Μαυροπετρή, ανωτέρω). Οι αρχές που διέπουν την επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων για σωματικές βλάβες, ως ελέχθη, συναρτώνται άμεσα με τη σοβαρότητα των τραυμάτων, τον πόνο, την οδύνη, τη δυσχέρεια που προκαλούν τα τραύματα, τη διάρκεια των τραυμάτων και τα κατάλοιπα από τους τραυματισμούς με την όποια μορφή αυτά παίρνουν. Δεν υπάρχει μέτρο, ούτε ζυγαριά, με τα οποία θα μπορούσαμε να μετρήσουμε και να ζυγίσουμε αυτό τούτο τον τραυματισμό και τα όσα πιθανόν να έπονται απ' αυτόν. Τοιουτοτρόπως, προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση (βλ. Ανδρέου ν. Junquith, Πολιτική Έφεση 8548, ημερ. 08.05.1995). Η κάθε υπόθεση κρίνεται με βάση τα δικά της στοιχεία και ιδιαίτερα περιστατικά (βλ. Σπύρου ν. Χ»Χαραλάμπους

(1989)1(Ε) ΑΑΔ 298, Olympic Building and Metal Construction Limited v. Παπαϊωάννου, ECLI:CY:AD:2014:A671, Πολιτική Έφεση Αρ. 3/2010 ημερομηνίας 11.9.2014, Andreas v. Vrondis & Sons (Constructions) Ltd v. Παπαλεοντίου, ECLI:CY:AD:2017:A177, Πολιτική Έφεση Αρ. 189/2011 ημερομηνίας 15.5.2017 και την υπόθεση Κουμή ν. Κυριάκου, ECLI:CY:AD:2019:A184, Πολιτική Έφεση Αρ. 81/2013 ημερομηνίας 14.5.

1. Ο κάθε δικηγόρος, από την πλευρά τη δική του, επικαλέστηκε σχετική νομολογία, τόσο για τον πόνο, οδύνη, ταλαιπωρία και απώλεια προσωπικής άνεσης, για την απώλεια μελλοντικών απολαβών, για την κρανιοεγκεφαλική κάκωση, για τους οφθαλμούς, ώτα, διάστρεμμα αυχένα, θλάση ώμων και για τη ψυχολογική κατάσταση του ενάγοντα. Δεν χρειάζεται να παραθέσω τη νομολογία, στην οποία αναφέρθηκαν, αφού στην έρευνα που μετήλθε το Δικαστήριο επί των θεμάτων αυτών συμπεριλαμβάνεται και η νομολογία αυτή. Με προβλημάτισε, όσον αφορά το θέμα της απώλειας των απολαβών, πρώτα κατά πόσο θα πρέπει να επιδικαστούν ως ειδικές αποζημιώσεις ή ως μελλοντικές απώλειες απολαβών στα πλαίσια την γενικών αποζημιώσεων και αν το Δικαστήριο κρίνει ότι πρέπει να επιδικαστούν ως γενικές αποζημιώσεις κατά πόσο είναι κατάλληλη περίπτωση να τύχει εφαρμογής η μέθοδος του πολλαπλασιαστή και του πολλαπλασιαστέου. Κατά το δικηγόρο του Ενάγοντα, αφού παρέθεσε σχετική νομολογία, ότι η αξίωση αυτή βασίζεται στη μόνιμη ανικανότητα για εργασία, του ενάγοντα, που πράγματι έτσι είναι, αφού δεν μπορεί να εκτελεί καμία εργασία, εισηγήθηκε ότι θα πρέπει να υπολογιστεί με βάση τα 6 χρόνια ως πολλαπλασιαστή και ως πολλαπλασιαστέο το μισθό που λάμβανε όταν εργαζόταν, ήτοι €2400, που καθόρισε με βάση δικούς του υπολογισμούς σε €288.
2. Από την άλλη, η υπεράσπιση προέβη σε ειδική θεώρηση του θέματος στη βάση συγκεκριμένων αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου, με βάση τις οποίες κάλεσε το Δικαστήριο να καθορίσει τις γενικές αποζημιώσεις για συγκεκριμένο ποσό και ότι δεν πρέπει να επιδικασθούν αποζημιώσεις για απώλεια μελλοντικών απολαβών, όπως και ειδικές αποζημιώσεις πέραν αυτών που έκανε αποδεκτές. Σε ότι αφορά το θέμα της απώλειας μελλοντικών απολαβών θα πρέπει να λεχθεί ότι στην υπόθεση Μιχαήλ ν. Ονουφρίου

(2002)1 ΑΑΔ 1349 σχετικά με το θέμα της απώλειας απολαβών ειπώθηκαν τα εξής: «η απώλεια απολαβών μέχρι την ημερομηνία της ακρόασης της υπόθεσης επιδικάζεται ως ειδική ζημία». Ενώ στην υπόθεση Κουμπαρή κ.ά. ν. Φουτρή

(2001)1 ΑΑΔ 921, όπως και στην υπόθεση Κολάνη ν. Ταμπούρα

(2010)1 ΑΑΔ 1108, αναφέρθηκε ότι, «Όταν ελλείπουν τα αναγκαία εκείνα στοιχεία που θα βοηθούσαν το Δικαστήριο να καταλήξει σε κάποιο ακριβές ποσό, δεν μπορεί και δεν πρέπει να επιδικάζεται κατ΄ αποκοπή ή κατά προσέγγιση οποιοδήποτε ποσό που αντιπροσωπεύει απώλεια εισοδημάτων μέχρι την εκδίκαση της υπόθεσης». Να σημειωθεί ότι σκοπός της επιδίκασης των ειδικών αποζημιώσεων στον τραυματισθέντα, όσον αφορά την απώλεια εισοδημάτων που έχει υποστεί, αλλά και τις πραγματικές δαπάνες στις οποίες έχει υποβληθεί, είναι να τεθεί ο τραυματισθείς στην ίδια οικονομική κατάσταση, όσο κάτι τέτοιο είναι δυνατό με την επιδίκαση χρηματικού ποσού, στην οποία θα ήταν ,αν το ατύχημα δεν επισυνέβαινε. Στην υπόθεση Kemal v. Kati

(1962)CLR 317 και Ioannou & Paraskevaides Ltd v. Neocleous

(1973)1 CKR 141 λέχθηκε ότι «για την απώλεια ημερομισθίων που αξιώνεται ως ειδική ζημία δεν απαιτείται ο καθορισμός στην έκθεση απαίτησης του τόπου εργασίας ή η περίοδος προϋπηρεσίας του ενάγοντες. Νοουμένου όμως ότι αναφέρεται η ζημία που υπέστη και αυτή αποδεικνύεται με βεβαιότητα. Ακόμα και τροποποίηση της έκθεσης απαίτησης δυνατό να επιτραπεί ούτως ώστε να περιλάβει ειδικές αποζημιώσεις για απώλεια εισοδημάτων μέχρι την ημερομηνία συμπλήρωσης της ακρόασης της υπόθεσης, όταν σχετική μαρτυρία έχει ήδη δοθεί κατά τη δίκη». Στην υπόθεση Kemal (ανωτέρω) και στην υπόθεση Odyssos v. Mantovani & Sons Ltd and another

(1989)1 CLR 321 αναφέρθηκε ότι «Ο ενάγων δικαιούται σε αποζημιώσεις για την απώλεια της εισοδηματικής του ικανότητας που προήλθε από τον τραυματισμό. Η απώλεια μέχρι την ημερομηνία περάτωσης της εκδίκασης της υπόθεσης επιδικάζεται υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων, ενώ η αναμενόμενη ή μελλοντική απώλεια εισοδημάτων υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων». Στην υπόθεση όμως Constantinides v. Hji Ioannou

(1966)1 CLR 191 και Symeonidou v. Michaelides

(1969)1 CLR 394 ειπώθηκε ότι «παρόλα αυτά, σε ειδικές περιπτώσεις η απώλεια των εισοδημάτων μέχρι την ακρόαση μπορεί να περιληφθεί στο συνολικό ποσό των γενικών αποζημιώσεων». Στην υπόθεση Telemachou v. Papakyriakou

(1986)1 CLR 705 όπου η κατάσταση του ενάγοντος αποκρυσταλλώθηκε δεκαοκτώ μήνες μετά τον τραυματισμό του, αλλά η αγωγή εκδικάστηκε έξι χρόνια μετά το ατύχημα, αποφασίστηκε ότι «υπό τις περιστάσεις της υπόθεσης και δεδομένης της προχωρημένης ηλικίας του, ήταν ασφαλέστερο όπως οποιαδήποτε υπολογιζόμενη απώλεια εισοδημάτων μετά το χρόνο που η κατάστασή του είχε αποκρυσταλλωθεί δεν θα έπρεπε να υπολογισθεί χωριστά, αλλά να περιληφθεί στο ποσό των γενικών αποζημιώσεων σαν μόνιμη μερική μείωση της εισοδηματικής του ικανότητας.» Στην υπόθεση A. Panayides Contracting Ltd v. Χαραλάμπους

(2004)1 ΑΑΔ 416 επειδή κρίθηκε ότι η απώλεια εισοδημάτων στην αξίωση στην έκθεση απαίτησης ήταν για όλη την περίοδο από το ατύχημα ως την έκδοση της πρωτόδικης απόφασης, το Ανώτατο Δικαστήριο αντικατέστησε την περίοδο απώλειας εισοδημάτων από την ημέρα του ατυχήματος μέχρι την καταχώριση της έκθεσης απαίτησης και το επιδικασθέν ποσό που αποφασίστηκε από το Πρωτόδικο Δικαστήριο, ανάλογα. Παρόμοια ήταν η αντιμετώπιση και στην υπόθεση Σολωμού ν. Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας

(2009)1 ΑΑΔ 623 στην οποία έγινε αναφορά στην υπόθεση Fysko Constructing Co Ltd v. Γεωργίου

(1991)1 ΑΑΔ 1030. Στην υπόθεση Νικολάου ν. Στυλιανού κ.ά.

(2011)1 ΑΑΔ 1727 αναφέρθηκε ότι «ο πολλαπλασιαστής είναι διαφορετικός όταν πρόκειται για απώλεια εισοδημάτων, οπόταν υπολογίζεται μέχρι την ηλικία συνταξιοδότησης και διαφορετικός όταν πρόκειται για μελλοντικά ιατρικά και συναφή έξοδα, όπως στην προκείμενη περίπτωση, οπόταν υπολογίζεται μέχρι το αναμενόμενο τέλος της βιολογικής ζωής». Στην υπόθεση Cyprus Import Corporation Ltd v. Θεοδώρου, ECLI:CY:AD:2015:A44, Πολιτική Έφεση Αρ. 29/2010 ημερομηνίας 30.1.2015 λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Ο εφεσίβλητος, ο οποίος κατά το χρόνο του επίδικου ατυχήματος ήταν 59½ ετών, με την έκθεση απαίτησης αξίωνε απώλειες απολαβών ως ειδικές αποζημιώσεις μέχρι 31.1.2006 που ήταν η ημερομηνία καταχώρησης της έκθεσης απαίτησης. Λόγω της προ του ατυχήματος καλής φυσικής του κατάστασης, προσδοκούσε ότι θα εργαζόταν μέχρι την ηλικία των 75 ετών ή και περισσότερο. Το δικαστήριο θεώρησε με βάση την ηλικία του εφεσίβλητου, τη φύση του επαγγέλματος του και την εν γένει κατάσταση και υγεία του προ του ατυχήματος, ότι ο κατάλληλος πολλαπλασιαστής θα ήταν «ίσως» το 3. Αυτό με αναφορά στην υπόθεση Συκοπετρίτης ν. Χριστοδούλου

(2004)1Α Α.Α.Δ. 218 όπου είχε υιοθετηθεί πολλαπλασιαστής 4 για τραυματία ηλικίας 57 ετών κατά την έκδοση της απόφασης. Στην προκείμενη περίπτωση όμως είχαν παρέλθει 9 και πλέον χρόνια από την ημέρα του ατυχήματος. Θεώρησε, το δικαστήριο, ότι η αποζημίωση του εφεσίβλητου δεν θα έπρεπε να περιοριστεί σε απολαβές τριών ετών, η οποία θα ήταν η κατάλληλη αποζημίωση πριν από 9 χρόνια. Από την άλλη «.η πάροδος του χρόνου δεν πρέπει να αφεθεί να τύχει εκμετάλλευσης με τον ενάγοντα να εμμένει, έστω χωρίς κακοπιστία, πως θα μπορούσε να εκτελεί μια χειρονακτική κοπιώδη εργασία που απαιτεί και άσκηση μυϊκής δύναμης με την αναρρίχηση σε δύσκολους χώρους και ύψη μέχρι μεγάλης ηλικίας». Κατέληξε συναφώς, αφού αναφέρθηκε σε σχετική επί του θέματος νομολογία, πως εάν δεν επισυνέβαινε το επίδικο ατύχημα, είναι λογικό και δίκαιο να θεωρηθεί ότι ο εφεσίβλητος θα εργαζόταν για άλλα 5-6 χρόνια, ίσως και λίγο περισσότερο, καθορίζοντας στη συνέχεια τον συντελεστή στο

1. Συμφωνούμε με τον ευπαίδευτο συνήγορο της εφεσείουσας ότι η αρχική εντύπωση που δίνει το πρωτόδικο δικαστήριο προσεγγίζοντας το θέμα του κατάλληλου στην περίπτωση του εφεσίβλητου πολλαπλασιαστή είναι ο συντελεστής
2. Όπως έχει ήδη λεχθεί, ο εφεσίβλητος προσδοκούσε να εργαστεί, αν δεν επισυνέβαινε το επίδικο ατύχημα, για αρκετά χρόνια ακόμα. Η προσδοκία, βέβαια, του εφεσίβλητου ότι θα εργαζόταν μέχρι την ηλικία των 75 ετών ή και περισσότερο παραγνώριζε τους αστάθμητους μελλοντικούς παράγοντες που έγκεινται στο γεγονός ότι κατά το χρόνο του ατυχήματος ήταν ήδη 59½ ετών, ενώ δεν υπήρχε καμία εγγύηση ότι θα ήταν σε θέση να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις άσκησης του επαγγέλματος του για το χρονικό διάστημα που αυτός ανέφερε. Η αναφορά του Δικαστηρίου στο χρόνο που παρήλθε και η κατάληξη του σε παροχή συντελεστή 6 ετών λαμβάνοντας υπόψη τον πιο πάνω χρόνο, στερείται νομικού ερείσματος. Το Δικαστήριο στον προσδιορισμό του κατάλληλου πολλαπλασιαστή πρέπει να προσμετρά τους παράγοντες που η νομολογία καθορίζει και μόνο. Ήτοι την ηλικία του ενάγοντα σε συνδυασμό με την κατάσταση της υγείας του και σε συνάρτηση με τη λογική πρόβλεψη - πρόγνωση της διάρκειας της χρονικής περιόδου που θα εργαζόταν. Στα στοιχεία αυτά θα πρέπει επίσης να συνυπολογίζει την αβεβαιότητα του μέλλοντος και την προείσπραξη μελλοντικού εισοδήματος και την ευχέρεια, που αυτή παρέχει, προς επένδυση του κεφαλαίου (Μιχαήλ κ.ά. ν. Φίλιου Γ. Συκοπετρίτης Λτδ κ.ά.

(2000)1 Α.Α.Δ. 1049). Στην υπό κρίση περίπτωση, ορθό ήταν να ληφθεί υπόψη ότι το στοιχείο της προείσπραξης δεν μπορούσε να προσμετρήσει γιατί είχαν παρέλθει 9 χρόνια από το ατύχημα. Λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω δεδομένα, θεωρούμε εσφαλμένη των πρωτόδικη κατάληξη για πολλαπλασιαστή 6 ετών και καθορίζουμε ως δίκαιο υπό τις συνθήκες πολλαπλασιαστή τα 4 χρόνια. Ως εκ τούτου, το ποσό για απώλεια απολαβών επί ποσοστού πλήρους ευθύνης ανέρχεται στα €52.209 (Λ.Κ. 30.584).» Σχετική με το θέμα των μελλοντικών απολαβών είναι και η υπόθεση Αντωνίου ν. Κυριάκου, ECLI:CY:AD:2016:A329, Πολιτική Έφεση ΑΡ. 363/2011 ημερομηνίας 4.7.

1. Στην υπόθεση Gevorest Sleep Designs Ltd v. Μιχαηλίδη, ECLI:CY:AD:2018:A45, Πολιτική Έφεση Αρ. 456/2011 ημερομηνίας 25.1.2018 ειπώθηκαν τα κατωτέρω: «Επιδικάστηκαν περαιτέρω προς όφελος του εφεσίβλητου αποζημιώσεις για απώλεια απολαβών από 27.1.2005 μέχρι τις 9.2.2010 ημερομηνία έναρξης της δίκης, ύψους €85.
2. Παραμένει η περίοδος από 10.2.2010 μέχρι την έκδοση απόφασης για την οποία δεν του έχει επιδικαστεί οποιοδήποτε ποσό για απώλεια απολαβών υπό τύπο ειδικής ζημιάς, τις οποίες όμως ζητούσε με την έκθεση απαίτησης. Και αυτές τις απολαβές για 21 μήνες τις δικαιούτο επίσης, σύμφωνα με τη νομολογία (βλ. Μιχαήλ κ.ά. ν. Φίλιος Συκοπετρίτης Λτδ κ.ά.

(2000)1 ΑΑΔ 1049 και A. Panayides Contracting Ltd v. Χαραλάμπους

(2004)1 ΑΑΔ 416.» Όσον αφορά τον πολλαπλασιαστή και τον πολλαπλασιαστέο και τη ψυχολογική υγεία του ενάγοντα, για την οποία δεν βρήκα παρόμοια υπόθεση, κατά την άποψη μου, αν και διαφορετικά τα περιστατικά, χρήσιμα είναι όσα αναφέρονται στην υπόθεση Νεοφύτου ν. Δημοκρατίας ECLI:CY:AD:2019:A212, Πολιτικής Έφεση Αρ. 503/2012 ημερομηνίας 3.5.2019 στην οποία αναφέρθηκαν τα εξής για τον πολλαπλασιαστή και τον πολλαπλασιαστέο: « Τα δεδομένα λοιπόν έδειχναν ότι ο εφεσείων είχε ένα σύνολο εβδομαδιαίων απολαβών €444.22 και άρα ετήσιες απολαβές ύψους €23.099,44. Αυτός ήταν ο πολλαπλασιαστέος, ως συμφωνήθηκε μεταξύ των διαδίκων. Ο πολλαπλασιαστής συναρτάται από την ηλικία και το προσδόκιμο της ζωής. Ο πολλαπλασιαστής, όπως αναφέρεται στο σύγγραμμα του Φρίξου Νικολαΐδη: «Αποζημιώσεις για Σωματικές Βλάβες», σελ. 21-23, είναι ένα εργαλείο που παρέχει μια αντικειμενική βάση για τον υπολογισμό των αποζημιώσεων. Βοηθά στον περιορισμό του στοιχείου της αβεβαιότητας και της πιθανολόγησης που ενέχει κάθε υπολογισμός μελλοντικών απωλειών. Παρά το γεγονός ότι το Δικαστήριο δεν υποχρεώνεται να αναφέρει συγκεκριμένα το συντελεστή που χρησιμοποίησε για τον καθορισμό των μελλοντικών απωλειών εισοδήματος (Antoniou v. Kyriakou

(1978)1 C.L.R. 77), εν τούτοις κατά κανόνα λαμβάνονται υπόψη διάφοροι παράγοντες με πρωταρχικό την ηλικία, ώστε όσο μικρότερη η ηλικία του τραυματισθέντος, τόσο υψηλότερος είναι και ο πολλαπλασιαστής ή συντελεστής. Η κατάσταση της υγείας του τραυματισθέντος (Νικολάου ν. Πέτρου

(1991)1 Α.Α.Δ. 1), και σε μικρότερο βαθμό οι προοπτικές εργοδότησης του λαμβάνονται επίσης υπόψη, καθώς και η φύση της εργασίας και οι τυχόν κίνδυνοι που συνδέονται με αυτή, αν και θεωρούνται δευτερογενείς παράγοντες. Λόγω του ότι κατά την επιδίκαση των αποζημιώσεων τα μελλοντικά αναμενόμενα εισοδήματα προπληρώνονται, ο πολλαπλασιαστής συνίσταται σε ένα μικρότερο αριθμό από τον πραγματικό αριθμό του προσδόκιμου της ζωής του συγκεκριμένου ενάγοντος. Η προσπάθεια είναι η κατάληξη σε ποσό το οποίο είναι δίκαιο υπό τις περιστάσεις της υπόθεσης. Ο πολλαπλασιαστής υιοθετείται από το Δικαστήριο κατά περίπτωση και είναι κατά κανόνα η απουσία του πολλαπλασιαστέου που μπορεί να οδηγήσει το Δικαστήριο να χρησιμοποιήσει άλλη μέθοδο όπως αυτή ενός κατ΄ αποκοπήν ποσού, (Κολάνη ν. Ταμπούρα

(2010)1 Α.Α.Δ. 1108).» Ενώ για τη ψυχική υγεία του τα ακόλουθα: «Ο εφεσείων, ηλικίας 25 ετών κατά το συμβάν, κρίθηκε στη βάση του πιστοποιητικού ημερ. 17.11.2005 του Δρ. Η. Ν. των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας Λεμεσού της Δημοκρατίας ότι λόγω ψυχολογικών προβλημάτων ήταν ανίκανος για εργασία και ότι τέτοια θα ήταν η κατάσταση του και για τους επόμενους έξι μήνες. Ο ίδιος ιατρός, προφανώς ως ιδιώτης πλέον, εξέδωσε δεύτερο πιστοποιητικό στις 20.3.2006 με το οποίο η κατάσταση του χαρακτηρίστηκε ως χρήζουσα θεραπείας και ως άτομο με μειωμένες ανοχές σε πιέσεις, με δυσπροσαρμοστική συμπεριφορά και προβλήματα προσωπικότητας. Το επόμενο ιατρικό πιστοποιητικό είναι η απόφαση του Ιατροσυμβουλίου ημερ. 23.11.2010 που αναφέρει ότι έχει προφανή έκπτωση της λειτουργικότητας του σε όλες τις εκφράσεις της καθημερινότητας του, επαγγελματική, οικογενειακή και κοινωνική. Εκτιμήθηκε ότι οποιαδήποτε φαρμακευτική θεραπεία είτε στη Δημοκρατία, είτε στο εξωτερικό, θα είχε πενιχρά αποτελέσματα για τη βελτίωση της ψυχικής του υγείας. Το πιστοποιητικό του ομοιοπαθητικού ιατρού Σ. Σκ., ημερ. 17.6.2010, πιστοποιεί επίσης ότι δεν μπορούσε να εργαστεί και ήταν πλήρως απομονωμένος από το κοινωνικό περιβάλλον και χρειάζεται στήριξη για να μπορέσει να εργαστεί ξανά, αν ποτέ μπορούσε να το καταφέρει. Το τελευταίο ιατρικό πιστοποιητικό ημερ. 9.3.2011 του ψυχολόγου Σ. Φ., αναφέρει ότι στο παρόν στάδιο ο εφεσείων δεν είναι σε θέση να εργαστεί και ότι έχει μακρύ δρόμο ανάρρωσης για να βελτιωθεί το επίπεδο της λειτουργικότητας του σε όλες της εκφράσεις της καθημερινότητας. Από όλα τα πιο πάνω, εκείνο που προκύπτει αβίαστα είναι ότι ο εφεσείων από την ημερομηνία του επεισοδίου και για το προβλεπτό μέλλον, είναι ουσιαστικά ανίκανος για εργασία, πλην, όμως, ψυχολογική στήριξη και θεραπεία θα μπορούσε να βοηθήσει σε ένα βαθμό, για την οποία ο εφεσείων παρουσιάζεται απρόθυμος να συνεργαστεί. Η ηλικία του εφεσείοντος μαζί με τις έστω μικρές πιθανότητες επανένταξης σε εργασιακό περιβάλλον (που δεν μπορούν να αγνοηθούν), και με την παρατήρηση του Ιατροσυμβουλίου ότι σημαντικό όφελος θα μπορούσε να προκύψει από την ολοκλήρωση της οποιασδήποτε εκκρεμούσας δικαστικής διαδικασίας, η οποία θα ικανοποιούσε το περί δικαίου αίσθημα του, είναι βοηθητικοί παράγοντες στον καθορισμό ενός πολλαπλασιαστή του μεγέθους 15 για την περίπτωση. Στον καθορισμό αυτό συνυπολογίζεται και το γεγονός ότι λάμβανε και λαμβάνει δημόσιο βοήθημα. Αυτό σημαίνει ότι το σύνολο των αποζημιώσεων από πλευράς μελλοντικών απωλειών εισοδημάτων είναι το ετήσιο συμφωνηθέν από τους διαδίκους ποσό των €23.099,44 επί 15 έτη, ίσον €346.491,60.» Έχοντας υπόψη το χαρακτηρισμό στην έκθεση απαίτησης ότι το ποσό των €288.000 αξιώνεται ως απώλεια μελλοντικών απολαβών και τις υποθέσεις Constantinides, Symeonidou, Telemachou, (ανωτέρω) θεωρώ ασφαλέστερο να επιδικασθούν ως απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων στα πλαίσια των γενικών αποζημιώσεων από την ημέρα καταχώρισης της έκθεσης απαίτησης και μετά, ενώ μέχρι την ημέρα καταχώρισης της έκθεσης απαίτησης ως ειδικές αποζημιώσεις, αφού πέρασαν 9 χρόνια από την ημέρα του συμβάντος. Επομένως επιδικάζονται ως ειδικές αποζημιώσεις για απώλεια απολαβών για την περίοδο 1.1.2012 έως 7.4.2013 που καταχωρήθηκε η έκθεση απαίτησης το ποσό των €36.000. Κατ' αρχάς, από τη μαρτυρία που υπάρχει ενώπιον του Δικαστηρίου έχει αποδειχθεί ο μισθός που λάμβανε ο ενάγοντας πριν την έκρηξη. Ο μισθός που αναφέρεται ανωτέρω, ήτοι €2.400 μηνιαίως, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, παρέχει με ακρίβεια το ποσό που θα μπορούσε να λαμβάνει ο ενάγοντας. Επομένως τίθεται το ερώτημα ποιος είναι ο κατάλληλος πολλαπλασιαστής για τις μελλοντικές απολαβές στα πλαίσια των γενικών αποζημιώσεων. Κατά την κρίση του Δικαστηρίου, έχοντας υπόψη την ηλικία του ενάγοντα, σχεδόν 58 ετών, την εργασία που έκανε, τις οστεοπαθήσεις και άλλες παθήσεις που είχε ο ενάγοντας ως αναδύθηκαν από τις εξετάσεις που υποβλήθηκε και καταγράφονται ανωτέρω και δεν προήλθαν από την έκρηξη και τους άλλους σχετικούς παράγοντες που αναφέρονται στη νομολογία, δικαιότερος είναι ο πολλαπλασιαστής των 3 ετών. Οι επιπτώσεις στον ενάγοντα, στη σωματική υγεία του, όπως αναφέρθηκαν στα ευρήματα του Δικαστηρίου και δη στη ψυχική υγεία του ήταν κυριολεκτικά σοβαρές. Ενώ ήταν ένας υγιής άντρας σχεδόν 58 ετών, εξωστρεφής, κοινωνικός, δραστήριος και άτομο που χαιρόταν τη ζωή, κατέστη εσωστρεφής, αντικοινωνικός, ευερέθιστος, με συνεχή φόβο, να έχει αϋπνίες και γενικά να μην απολαμβάνει τη ζωή. Τώρα είναι 67 ετών και δεν έχει βελτιωθεί η ζωή του. Η κατάσταση των ωτών του δεν πρόκειται να βελτιωθεί, ενώ η φαρμακευτική αγωγή που συνεχίζεται εδώ και 9 χρόνια θα συνεχίσει να τη λαμβάνει. Ούτε η ερωτική διάθεση του θα επανέλθει. Τον πόνο, την οδύνη, που συμπεριλαμβάνει και την ψυχική οδύνη που θα έχει μέχρι το τέλος της ζωής του, την ταλαιπωρία, τις σωματικές βλάβες που υπέστη όπως αυτές αναφέρονται ανωτέρω, τα επακόλουθα και τα κατάλοιπα απ' αυτές που υπέστη ο ενάγοντας, τα οποία παράθεσα ανωτέρω, και δεν πρόκειται να τα επαναλάβω, τη σοβαρότητα τους, την έκταση, την ανικανότητά του για εργασία, δεν θα μπορεί να γευθεί τις χαρές που, αν δεν του συνέβαινε αυτό, θα είχε, όπως και κάθε άλλος άντρας της ηλικίας του, τη μειονεκτική θέση που αισθάνεται και βρίσκεται και οτιδήποτε άλλο έχει υποστεί, κρίνω ότι η επιδίκαση του ποσού των €120.000 για πόνο, ταλαιπωρία, οδύνη, σωματική και ψυχική βλάβη και απώλεια της προσωπικής άνεσης, ως γενικές αποζημιώσεις είναι, υπό τις περιστάσεις, δίκαιη και εύλογη. Επίσης επιδικάζεται, στα πλαίσια των Γενικών Αποζημιώσεων για την απώλεια μελλοντικών απολαβών, το ποσό των €86.400 (€28.800 Χ 3 έτη = €86.400). Όσον αφορά το θέμα του τόκου επί των πιο πάνω ποσών, που θα καταγραφεί κατωτέρω, έλαβα υπόψη την υπόθεση Ismail v. Αντωνίου κ.α.

(2014)ECLI:CY:AD:2014:A107, Πολιτική Έφεση 333/09 ημερ. 12.02.2014. Κατά συνέπεια, εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγομένου για το ποσό των €4.482,30, ως ειδικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από 7.4.2013, μέχρι εξόφλησης, για το ποσό των €36.000 ως ειδικές αποζημιώσεις για απώλεια εισοδημάτων από 1.1.2012, έως 7.4.2013 με νόμιμο τόκο από 1.1.2012, μέχρι εξόφλησης, για το ποσό των €120.000, ως γενικές αποζημιώσεις για πόνο, ταλαιπωρία, οδύνη και απώλεια της προσωπικής άνεσης, με νόμιμο τόκο από την ημέρα δημιουργίας του αγώγιμου δικαιώματος, 11.7.2011, μέχρι εξόφλησης και €86.400 ως απώλεια μελλοντικών απολαβών, με νόμιμο τόκο από την ημέρα έκδοσης της απόφασης, ήτοι 29.5.2020, μέχρι εξόφλησης, πλέον έξοδα υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγομένου ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή, στην ανάλογη κλίμακα, και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.): ........ Ν. Γερολέμου, Α.Ε.Δ. /ΕΑ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο