ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΗ κ.α. ν. ΛΑΜΠΡΟΥ κ.α., Αρ. Αγωγής: 4594/2013, 22/9/2020

(1969)1 All ER 127 και εδραιώθηκε περαιτέρω στη Lane v. Willis

(1972)1 ALL E.R.432. Αναγνωρίστηκε, επίσης, και από το Ανώτατο Δικαστήριο στην υπόθεση Kyros Demosthenous v. Michael Antoniou

(1975)1 C.L.R.79, και καθιερώθηκε με την υπόθεση Andreas Kyriacou v. Georghios Stylianou

(1982)1 C.L.R.524. Στην υπόθεση Αριστοδήμου v. Πετάση

(1990)1 Α.Α.Δ. 112 τονίστηκε ότι το Δικαστήριο για να καταλήξει στην αποδοχή ή όχι ενός αιτήματος για ιατρική εξέταση του ενάγοντα λόγω σωματικών βλαβών από τον ιατρό της επιλογής του εναγομένου και να ασκήσει τη διακριτική ευχέρεια του προβαίνει σε δίκαιη και ισορροπημένη μεταχείριση των διαδίκων αντισταθμίζοντας από τη μια την ελευθερία του ατόμου και το δικαίωμα του καθενός να προσφύγει στο δικαστήριο για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων του και από την άλλη το δικαίωμα του αντιδίκου για την παροχή ουσιαστικής ευκαιρίας για υπεράσπιση, συνταγματικό δικαίωμα συνυφασμένο με την ουσιαστική απονομή της δικαιοσύνης. Το Ανώτατο Δικαστήριο στην ίδια υπόθεση επισήμανε ότι τέτοια εξέταση δεν επιβάλλεται με διαταγή του δικαστηρίου, που θα συνιστούσε απαράδεκτη επέμβαση στην ατομική ακεραιότητα και ελευθερία του διαδίκου, αλλά έμμεσα με την αναστολή της δίκης μέχρις ότου ο διάδικος συμφωνήσει να υποβληθεί σε ιατρική εξέταση. Επίσης, στην υπόθεση Thanos Hotels Ltd v. Ιωάννου

(1991)1 Α.Α.Δ. 1036 υποδείχτηκε ότι το Δικαστήριο οφείλει να εξετάσει τόσο το εύλογο της βάσης της αίτησης για εξέταση όσο και το εύλογο της άρνησης και να ισοζυγίσει την ανάγκη διασφάλισης της ελευθερίας του ατόμου με το συμφέρον της δικαιοσύνης, αποσκοπώντας στην εξασφάλιση δικαιοσύνης και για τις δύο πλευρές. Στην ίδια υπόθεση αποφασίστηκε ότι εφόσον η έκδοση του σχετικού διατάγματος για αναστολή της διαδικασίας μέχρις ότου ο καθ' ου η αίτηση συγκατατεθεί σε ιατρική εξέταση από γιατρό του αιτητή συνεπάγεται επέμβαση στην προσωπική ελευθερία του ατόμου, ο αιτητής φέρει το βάρος να ικανοποιήσει το Δικαστήριο ότι το συμφέρον της δικαιοσύνης επιβάλλει την αποδοχή τέτοιας αίτησης και επιπλέον οφείλει να αποκαλύψει πλήρως τους λόγους της αίτησης αυτής. Περαιτέρω, στην υπόθεση Χ'' Σάββα v. Διονυσίου

(2006)1 Α.Α.Δ. 1301 έγινε αναφορά ότι η ιατρική εξέταση του ενάγοντος ανάγεται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου και δεν συνιστά ανεξάρτητο δικαίωμα του εναγόμενου. Τέτοιες αιτήσεις θα πρέπει να καταχωρούνται πριν από την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας και κάθε καθυστέρηση στην καταχώρηση της αίτησης θα πρέπει να αιτιολογείται και όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση, τόσο μεγαλύτερο είναι το βάρος των λόγων που θα πρέπει να υποστηρίζουν την αίτηση. Τέλος, στην υπόθεση Moore v. Frixos Evagorou Water Sports Ltd κ.α., Πολιτική Έφεση Αρ. 241/2011 ημερομηνίας 03.10.12, το Ανώτατο Δικαστήριο, κατά πλειοψηφία, επικύρωσε την απόφαση πρωτόδικου δικαστηρίου με την οποία σε προχωρημένο στάδιο της ακρόασης της υπόθεσης έκδωσε, στη βάση σχετικής αίτησης, διάταγμα αναστολής της διαδικασίας εκτός εάν σε περίοδο 21 ημερών η εφεσείουσα-ενάγουσα, η οποία ήταν αγγλίδα υπήκοος και μόνιμη κάτοικος Αγγλίας, έλθει στην Κύπρο από την Αγγλία και εξεταστεί ιατρικά από ιατρό της επιλογής των εφεσιβλήτων-εναγομένων σε σχέση με τα τραύματα που υπέστη συνεπεία τραυματισμού της κατόπιν συμμετοχής της σε θαλάσσιο άθλημα στην περιοχή Πρωταρά όπου βρισκόταν για διακοπές. Όπως το Ανώτατο Δικαστήριο εξήγησε, η υποχρέωση της ενάγουσας για κάθοδο στην Κύπρο δεν αποτελούσε παραβίαση της ατομικής ελευθερίας της. Από την πιο πάνω νομολογία προκύπτει ότι η έκδοση ενός διατάγματος αναστολής της διαδικασίας και εκδίκασης αγωγής μέχρι να συγκατατεθεί ο ενάγοντας να εξεταστεί από ιατρό του εναγομένου εμπίπτει στη διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίου η οποία ασκείται με φειδώ και με σκοπό να ισοζυγίσει και να διασφαλίσει από τη μια το συνταγματικό δικαίωμα της ελευθερίας και ακεραιότητας του ατόμου και από την άλλη το επίσης συνταγματικό δικαίωμα προσφυγής κάποιου στο δικαστήριο για προάσπιση των δικαιωμάτων και συμφερόντων του. Η προσπάθεια του Δικαστηρίου θα πρέπει να αποσκοπεί στην εξασφάλιση δικαιοσύνης και για τις δύο πλευρές. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω μιας δίκαιης και ισορροπημένης μεταχείρισης των διαδίκων. Εξέταση της Αίτησης Το Δικαστήριο έχει μελετήσει πολύ προσεκτικά την επίδικη αίτηση και την ένσταση, μαζί με τις ένορκες δηλώσεις που τις συνοδεύουν. Έχει μελετήσει επίσης πολύ προσεκτικά τις αγορεύσεις των δύο πλευρών. Έχοντας ζυγίσει όλα τα δεδομένα το Δικαστήριο έχει καταλήξει όπως ασκήσει την διακριτική του ευχέρεια υπέρ της απόρριψης της αίτησης. Εξηγώ. Κατ' αρχήν θεωρώ πως η καθυστέρηση που παρατηρείται στην υποβολή της αίτησης στην προκειμένη περίπτωση είναι υπερβολική και δεν δικαιολογείται καθ' οιονδήποτε τρόπο από την πλευρά των εναγομένων. Με βάση τη μαρτυρία προκύπτει ότι η πλευρά των εναγομένων ή και η ασφαλιστική τους εταιρεία που φαίνεται να διαπραγματευόταν με την πλευρά των εναγόντων ήδη από τα τέλη του 2011, είχε υπόψη της το πιστοποιητικό Καλούδη έκτοτε. Τούτο επιμαρτυρείται από την επιστολή της τότε δικηγόρου των εναγουσών ημερ. 04/04/12 (βλ. τεκμ. Δ στην ΕΔ της ενάγουσας 1), η οποία δεν αμφισβητήθηκε. Με αυτό υπόψη προκύπτει αβίαστα το συμπέρασμα ότι οι εναγόμενοι γνώριζαν ακριβώς τι έλεγε ο Καλούδης στο πιστοποιητικό του και δεν ζήτησαν νέα εξέταση, παρά μόνο μετά από 3 περίπου χρόνια με την επιστολή 14/12/15 (βλ. τεκμ. Γ στην ΕΔ της ενάγουσας 1). Γιατί οι εναγόμενοι δεν έπραξαν τίποτε όλο αυτό το διάστημα δεν έχει εξηγηθεί. Από εκεί και πέρα η επίδικη αίτηση όχι μόνο δεν υποβλήθηκε στο στάδιο των οδηγιών της αγωγής, που είναι βεβαίως το κατάλληλο στάδιο για να γίνει αυτό, αλλά υπεβλήθη τονίζω 2 χρόνια και 8-9 μήνες μετά το στάδιο αυτό αλλά και από τον χρόνο που η πλευρά των εναγομένων ζήτησε να εξετάσει την ενάγουσα 1 δια της επιστολής ημερ. 14/12/15 πιο πάνω. Και πάλιν το ερώτημα γιατί οι εναγόμενοι δεν έπραξαν τίποτε ούτε μέσα σε αυτό το διάστημα δεν έχει εξηγηθεί και βεβαίως το γεγονός ότι έθεσαν το θέμα στο Δικαστήριο στις 10/01/18, όταν η υπόθεση σημειώνω ήταν ορισμένη για ακρόαση 5η φορά, δεν συνεπάγεται κάτι ουσιαστικό. Ας σημειωθεί δε εδώ ότι από τις 10/01/18, έστω ότι η πλευρά της ενάγουσας 1 είχε αναφέρει εκείνη τη μέρα ότι αυτή θα αποδεχόταν να εξεταστεί, πέρασαν άλλοι 8 μήνες μέχρι την υποβολή της αίτησης. Όπως γίνεται δε αντιληπτό με βάση όσα αναφέρθηκαν δεν προέκυψε οτιδήποτε καινούριο στο μεταξύ ή και αμέσως πριν την καταχώρηση της αίτησης, όπως για παράδειγμα μια πρόσφατη νέα εξέταση της ενάγουσας 1 που έθετε το θέμα των ισχυριζόμενων σωματικών βλαβών της ή και των συνεπειών αυτών πάνω σε άλλη βάση. Η ενάγουσα εξετάστηκε από τον Δρ.Νικολαίδη, ορθοπεδικό εξ'όσων γίνεται αντιληπτό από το σύνολο της μαρτυρίας, στις 23/12/10 και ακολούθησε εξέταση από ιατρό της επιλογής των εναγόμενων, επίσης ορθοπεδικό (Δρ.Αντωνιάδη), στις 24/01/11. Ανοίγω εδώ μια παρένθεση για να πω ότι έχοντας μελετήσει το πιστοποιητικό του Δρ. Αντωνιάδη (βλ. τεκμ.Β στην ΕΔ της ενάγουσας 1) προκύπτει ότι τα παράπονα της ενάγουσας όταν τον επισκέφθηκε αφορούσαν ουσιαστικά τον αυχένα, αυτός την εξέτασε και κατέληξε στη γνώμη του, η οποία είναι πως «κατόπιν της κλινικής εξετάσεως του ακτινολογικού ελέγχου ουδέν το παθολογικόν ή μετατραυματικόν διεπιστώθη». Ακολούθησε 3 μήνες μετά η εξέταση Καλούδη, επίσης ορθοπεδικού, ο οποίος παρατήρησε, με βάση όσα αναφέρονται, «αστάθεια στο αυχενικό μεσο-σπονδυλικό επίπεδο Α4-Α5». Το συμπέρασμα λοιπόν με βάση όσα αναφέρθηκαν, κατά την κρίση μου, είναι πως δόθηκε η ευκαιρία στους εναγόμενους να εξετάσουν την ενάγουσα 1 και ο γιατρός τους αφού την εξέτασε κατέληξε στα συμπεράσματα του και δεν σημαίνει ότι επειδή ένας άλλος γιατρός 3 μήνες μετά κατέληξε σε ένα άλλο συμπέρασμα, αυτόματα οι εναγόμενοι δικαιούνται να εξετάσουν πάλιν την ενάγουσα 1. Εδώ όμως θα πρέπει ν' αναφέρω και το εξής. Οι εναγόμενοι δεν κατάφεραν ούτως ή άλλως να πείσουν περί της ανάγκης εξέτασης από νευροχειρούργο. Από εκεί και πέρα όμως το γεγονός ότι εισηγούνται επανεξέταση από τον Δρ.Αντωνιάδη, αν δεν γίνει αποδεκτή η εξέταση από τον Δρ. Περδίο, συνεπάγεται ότι ουσιαστικά ζητείται όπως ο εν λόγω ιατρός επανεξετάσει την ενάγουσα 1 για το ίδιο πράγμα που την εξέτασε προηγουμένως, χωρίς να δίνονται επαρκείς και πειστικές εξηγήσεις για τούτο. Συνεπώς, η μοιραία για την αίτηση καθυστέρηση στην υποβολής της, σε συνάρτηση με όσα έχουν αναφερθεί ανωτέρω για την μη αναγκαιότητα ουσιαστικά για νέα εξέταση της ενάγουσας 1, σφραγίζει και την τύχη της αίτησης. Κατάληξη Η αίτηση απορρίπτεται. Τα έξοδα της αίτησης, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ των εναγουσών - καθ' ων η αίτηση και εναντίον των εναγόμενων-αιτητών. Τα έξοδα αυτά θα είναι πληρωτέα στο τέλος της δίκης. (Υπ.) ............... Μ. Παπαθανασίου, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφον Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο