ΜΟΝΟΓΙΟΥ ν. ΛΑΪΚΗ ΥΠΕΡΑΓΟΡΑ ΣΤΕΛΙΟΣ ΑΝΔΡΕΟΥ ΛΙΜΙΤΕΔ, Αρ. Αγωγής: 3184/2013, 30/12/2020

(1)Νοσοκομείο Τίμιος Σταυρός (Τιμολόγιο αρ.1644) €3.585,00

(2)Νοσοκομείο Τίμιος Σταυρός (Τιμολόγιο αρ.1865) €2.725,00

(3)Νοσοκομείο Τίμιος Σταυρός (Τιμολόγιο αρ.1318) €1.085,00

(4)Φυσιοθεραπείες (Απόδειξη αρ.3103) €1.100,00

(5)Φυσιοθεραπείες (Απόδειξη αρ.0510) € 250,00

(6)Ηλεκτρομυογράφημα (Απόδειξη αρ.0315) € 150,00

(7)Ορθοπεδικός Χειρούργος (Απόδειξη αρ.001048) € 300,00

(8)Ορθοπεδικός Χειρούργος (Απόδειξη αρ.001050) € 100,00

(9)Δ.Π.ΚΑΡΔΙΟΔΙΑΓΝΩΣΗ ΛΤΔ (Απόδειξη αρ.2816) € 100,00

(10)Κλινικό Παθολογικό Χημείο (Απόδειξη αρ.1168) € 100,00

(11)Ιατροδιαγνωστικό κέντρο Άγιος Θέρισσος (Invoice No.CA02120672) € 290,00

(12)Ιατροδιαγνωστικό κέντρο Άγιος Θέρισσος (Receipt No.2013/RECL/000006) € 290,00

(13)Αιματολογικές αναλύσεις (Απόδειξη Αρ.08834) € 70,00

(14)Φάρμακα € 23,10

(15)Φάρμακα (Απόδειξη Αρ.27373) € 18,50

(16)Φάρμακα (Απόδειξη Αρ.27885) € 27,50

(17)Φάρμακα (Απόδειξη Αρ.14006) € 18,60

(18)Φάρμακα (Απόδειξη Αρ.14456) € 18,60

(19)Φάρμακα (Απόδειξη Αρ.12) € 18,60 Σύνολο €10.209,93». Είναι η θέση της περαιτέρω πως παρέμεινε εκτός εργασίας από την 1.3.2012, με αποτέλεσμα να μειωθούν τα εισοδήματα της, τα οποία ανήρχοντο στο ποσό των €5.000= μηνιαίως, ή €60.000= ετήσια. Το ποσό αυτό προήρχετο τόσο από ανανεώσεις υφιστάμενων ασφαλιστηρίων συμβολαίων, όσο και από την κατάρτιση νέων. Χαρακτηριστικά, το 2011 εργάστηκε από τον Ιανουάριο μέχρι και τον Δεκέμβριο και έλαβε από την εργασία της το ποσό των €62.948,27. Διατείνεται επίσης πως λόγω του ατυχήματος δεν μπορεί πλέον να ασκεί το επάγγελμα του ασφαλιστή ή «οποιοδήποτε άλλο επάγγελμα το οποίο είναι στις δυνατότητες της», με αποτέλεσμα να υπόκειται σε απώλεια εισοδημάτων συνολικού ύψους 360.000=. Το ποσό αυτό αντιπροσωπεύει τα εισοδήματα τα οποία θα είχε για την περίοδο από 1.3.2012 μέχρι και το 65ο έτος της ηλικίας της που συνταξιοδοτήθηκε. Τέλος προβάλλει πως λόγω της ανικανότητας της να εργαστεί και λόγω του ότι δεν έχει εισοδήματα, αδυνατεί να αποπληρώσει τα χρέη της. Με την αγωγή της αξιώνει: Α. €10.209,90 ως Ειδικές Αποζημιώσεις. Β. €360.000,00 ως απώλεια εισοδημάτων. Γ. Γενικές Αποζημιώσεις για τις σωματικές βλάβες, τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη. Δ. Νόμιμο τόκο «επί παντός επιδικασθέντος ποσού» από την ημέρα του ατυχήματος (1.3.2012) μέχρι αποπληρωμής. Ε. Έξοδα και ΦΠΑ. Οι εναγόμενοι στην Υπεράσπιση τους αρνούνται ότι ήσαν αμελείς ή ότι δεν έλαβαν επαρκή μέτρα ασφαλείας για την προστασία των πελατών τους. Ουσιαστικά δεν αποδέχονται ότι ευθύνονται για το ατύχημα της ενάγουσας. Ειδικότερα, αρνούνται τον ισχυρισμό πως «υπήρχαν νερά» στον χώρο των ψυγείων ή ότι το πάτωμα ήταν ολισθηρό. Ισχυρίζονται πως «οποιαδήποτε πτώση» της ενάγουσας, οφείλετο αποκλειστικά και/ή σε μεγάλο βαθμό, στην δική της αμέλεια. Είναι η θέση τους πως πάντοτε λαμβάνουν τα δέοντα μέτρα για την ασφάλεια των πελατών τους, πως «ανά πάσα στιγμή» το πάτωμα ελέγχεται και σε περίπτωση ακαθαρσίας ή ολισθηρότητας καθαρίζεται αμέσως και πως τοποθετούνται πινακίδες «ένδειξης», σε περίπτωση που το πάτωμα είναι βρεγμένο. Στην προκειμένη περίπτωση έγινε έλεγχος του πατώματος αμέσως μετά την πτώση της ενάγουσας και δεν υπήρχε νερό ή ακαθαρσίες ή οποιοδήποτε εμπόδιο που το καθιστούσε ολισθηρό. Τέλος, οι εναγόμενοι αρνούνται τις «ισχυριζόμενες ή οποιεσδήποτε ειδικές ζημιές ή απώλεια εισοδημάτων ή και σωματικά τραύματα». Όσον αφορά την θέση της ενάγουσας πως συνεπεία του ατυχήματος δεν μπορεί να εργαστεί (ισχυρισμό τον οποίο αρνούνται) διατείνονται πως τούτο οφείλεται σε προϋπάρχοντα προβλήματα που αντιμετώπιζε και/ή σε άλλες αιτίες που οι ίδιοι δεν είναι σε θέση να γνωρίζουν. Κατά την ακροαματική διαδικασία κατέθεσαν από πλευράς ενάγουσας, η ίδια (ΜΕ1), οι ιατροί XXXXX Σπύρου (ΜΕ3), XXXXX Κάσπης (ΜΕ4), XXXXX Οικονομίδης (ΜΕ7), καθώς και οι XXXXX Μηνά (ΜΕ2), XXXXX Τουμαζής (ΜΕ5), XXXXX Δαρείου (ΜΕ6), XXXXX Δανιήλ (ΜΕ8), XXXXX Μηνά (ΜΕ9), XXXXX Μιχαήλ (ΜΕ10), XXXXX Κουφοπαύλου (ΜΕ11), XXXXX Χρυσοδόντας (ΜΕ12) και η XXXXX Mikaelsson (ΜΕ13). Από πλευράς Υπεράσπισης κατέθεσαν οι XXXXX Μανώλη (ΜΥ1) και XXXXX Ηλία (ΜΥ2). Η ενάγουσα XXXXX Μονογιού (ΜΕ1) υιοθέτησε το περιεχόμενο της Έκθεσης Απαίτησης. Κατέθεσε ως Τεκμήρια πληθώρα εγγράφων (Ιατρικές Εκθέσεις, αποδείξεις πληρωμών, βεβαιώσεις αποδοχών) στα οποία θα γίνει αναφορά εκεί και όπου χρειαστεί. Ως προς τις συνθήκες πρόκλησης του ατυχήματος ανέφερε πως ήταν μεσημέρι (περίπου μία η ώρα) και οι πελάτες ήσαν λίγοι. Από την συγκεκριμένη υπεραγορά ψώνιζε για χρόνια και την επισκεπτόταν πολύ τακτικά. Επέμενε στην θέση πως γλίστρησε επειδή στο πάτωμα υπήρχαν «νερά και γάλατα». Η ίδια «δεν τα είδε» προτού γλιστρήσει. Αρνήθηκε πως ήταν απρόσεκτη. Μετά το πέσιμο, έμεινε «χαμέ» για μιάμιση ώρα. Δεν μπορούσε να σηκωθεί, το δεξί της χέρι «γύρισε ανάποδα». Οι πόνοι ήσαν αφόρητοι. Τηλεφώνησε στον γιατρό XXXXX Μηνά (είναι ουρολόγος και εργάζεται στην ιδιωτική κλινική "ΤΙΜΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ") τον οποίο γνώριζε προσωπικά, να στείλει ασθενοφόρο για να την μεταφέρει στην κλινική "ΤΙΜΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ". Επειδή δεν υπήρχε διαθέσιμο ασθενοφόρο την συγκεκριμένη ώρα, ο ίδιος ο Μηνά με μία νοσοκόμα την μετέφεραν στην κλινική με το ιδιωτικό αυτοκίνητο του τελευταίου, ένα διπλοκάμπινο. Λόγω του τραυματισμού της στο χέρι και των ανεπιτυχών επεμβάσεων στις οποίες υπεβλήθη, δεν μπορούσε να ανταποκριθεί στις επαγγελματικές της υποχρεώσεις με αποτέλεσμα η εργασία της να έχει φθίνουσα πορεία. Στο τέλος αναγκάστηκε να συνταξιοδοτηθεί. Δεν ήταν σε θέση να εξυπηρετήσει τους πελάτες της και «σιγά-σιγά άρχισε να τους χάνει». Δεν μπορούσε επίσης να «στήσει δουλειά», να αποκτήσει νέους πελάτες. Τούτο οφείλετο στο γεγονός πως δεν μπορούσε να οδηγήσει. Το δεξί της χέρι «δεν μπορεί να πάει ούτε μπροστά, ούτε πάνω». Κατά την ίδια, όταν είσαι ασφαλίστρια «σημαίνει να ζεις μέσα στο αυτοκίνητο τις περισσότερες ώρες» και τούτο επειδή «κανένας δεν πάει μόνος του να κάμει ασφάλεια, αν δεν πάει ο ασφαλιστής να τον έβρει. Όταν δεν μπορείς να δεις τον πελάτη σου, τον χάνεις». Όσον αφορά την αξίωση της για απώλεια εισοδημάτων, κατέθεσε πως ως ασφαλίστρια ήταν μεν αυτοεργοδοτούμενη αλλά συνεργαζόταν με δύο ασφαλιστικές εταιρείες. Στον γενικό κλάδο με τις Γενικές Ασφάλειες Κύπρου και στον κλάδο ζωής με την Eurolife. Τα εισοδήματα της από τον κλάδο ζωής ήταν €50.000-€60.000= ετήσια, ενώ από τον γενικό κλάδο ανέρχονταν στις €12.000-€15.000= ετήσια επίσης. Λόγω των ψηλών εισοδημάτων που είχε, ανάλογα ψηλή ήταν και η φορολογία που της επιβάλλετο. Γι' αυτό ίδρυσε εταιρεία, υπό τον μανδύα της οποίας εργαζόταν, μοναδικός μέτοχος της οποίας ήταν η ίδια. Ο XXXXX Μηνά (ΜΕ2), ιατρός (ουρολόγος) στην ιδιωτική κλινική "ΤΙΜΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ", κατέθεσε πως γνώριζε την ενάγουσα από χρόνια, αφού και οι δύο διετέλεσαν Δημοτικοί Σύμβουλοι στον Δήμο Αμμοχώστου. Την 1ην Μαρτίου του 2012, η ενάγουσα του τηλεφώνησε, του ανέφερε πως είχε ένα ατύχημα στην υπεραγορά "ΣΤΕΛΙΟΣ" στα Λειβάδια και του ζήτησε την βοήθεια του για να μεταφερθεί στην κλινική. Επειδή το ασθενοφόρο της κλινικής είχε πρόβλημα, πήγε στην υπεραγορά (συνοδευόμενος από μία νοσοκόμα) με ένα διπλοκάμπινο αυτοκίνητο. Πήγε με το διπλοκάμπινο για να μεταφέρει και ένα τροχοκάθισμα (wheelchair), το οποίο εν τέλει δεν χρησιμοποιήθηκε αφού η ενάγουσα είχε κτυπήσει στο χέρι και όχι στα πόδια. Όταν πήγαν στην υπεραγορά η ενάγουσα ήταν «χαμέ». Δεν μπορούσε να σηκωστεί (ουσιαστικά δεν μπορούσε να «βάλει δύναμη» με το χέρι της για να μπορέσει να σηκωστεί). Την βοήθησαν να σηκωστεί και περπατώντας η ίδια σιγά-σιγά, την έβαλαν στο αυτοκίνητο και την μετέφεραν στην κλινική, όπου την «παρέδωσαν» στους ορθοπεδικούς. Το χέρι της (δεν θυμόταν αν ήταν το αριστερό ή το δεξί) δεν φαινόταν να ήταν σπασμένο, το πρόβλημα ήταν «προς τα πάνω», στον ώμο. Ο XXXXX Σπύρου (ΜΕ3), ορθοπεδικός χειρουργός, πρώην διευθυντής της ορθοπεδικής κλινικής του νοσοκομείου Λάρνακας, κατέθεσε πως τον Ιούνιο του 2012, συγκεκριμένα στις 11 Ιουνίου, η ενάγουσα τον επισκέφθηκε στο ιατρείο του (μετά την αφυπηρέτηση του ασκούσε την ιατρική ιδιωτικά) για ένα πρόβλημα που είχε στον αριστερό καρπό. Παρουσίαζε τενοντοθυλακίτιδα (τύπου De Qurvain). Η συγκεκριμένη πάθηση μπορεί να οφείλεται στην «υπερχρήση» του χεριού, σε μικροτραυματισμούς, σε ρευματοπάθεια, στην μακρά ακινητοποίηση λόγω κατάγματος ή σε κάποια άλλη παθολογική κατάσταση του άκρου. Χειρουργήθηκε την επομένη. Με τοπική αναισθησία έγινε διάνοιξη του θύλακος και ελευθερώθηκαν οι τένοντες. Αναγνώρισε τα Τεκμήρια 27

(1), 27

(2)και 27

(3)(αποδείξεις είσπραξης) για τα ποσά των €40=, €300= και €300= αντίστοιχα. Αφορούσαν την αμοιβή του για την επίσκεψη και την χειρουργική επέμβαση. Αναγνώρισε επίσης το Τεκμήριο 7 (συνταγή για αντιφλεγμονώδη φάρμακα). Ερωτηθείς για το δεξί χέρι της ενάγουσας, κατέθεσε πως τούτο ήταν ακινητοποιημένο με ένα «κρεμαστό» επίδεσμο. Εξ' όσων του ανέφερε, είχε χειρουργηθεί στο δεξί χέρι επειδή είχε κτυπήσει. Ο XXXXX Κάσπης (ΜΕ4), ορθοπεδικός χειρουργός (διατηρεί ιατρείο στο "ΣΥΝΕΣΙΟ Ιατρικό Κέντρο" στην Λάρνακα από το 2011), κατέθεσε πως την ενάγουσα την είδε για πρώτη φορά την ημέρα του ατυχήματος, όταν η τελευταία μεταφέρθηκε στην ιδιωτική κλινική "ΤΙΜΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ" (βρίσκεται απέναντι από το "ΣΥΝΕΣΙΟ"). Η ασθενής είχε ένα κάθετο εξάρθρημα στον δεξιό ώμο. Τούτο επιβεβαιώθηκε και ακτινολογικά (η Έκθεση του ακτινολόγου κατατέθηκε ως Τεκμήριο 2). Υπό γενική αναισθησία έγινε κλειστή ανάταξη του εξαρθρήματος. Επεξήγησε πως δεν έγινε ανοικτή επέμβαση στην περιοχή, αλλά «κάποιος χειρισμός» στην άρθρωση. Ο εν λόγω χειρισμός δεν μπορούσε να γίνει χωρίς αναισθησία καθότι τούτο ήταν αρκετά επώδυνο. Μετά την επέμβαση έγινε ακινητοποίηση του δεξιού άκρου. Αναγνώρισε το Ιατρικό του Πιστοποιητικό (Τεκμήριο 9) ημερομηνίας 20.6.2012, το οποίο έχει ως ακολούθως: «Βεβαιούται ότι η πιο πάνω ασθενής υπέστη κάθετο εξάρθρημα δεξιού ώμου στις 01/03/2012, στο οποίο έγινε κλειστή ανάταξη. Εν συνεχεία λόγω αδυναμίας απαγωγής του δεξιού ώμου διενεργήθηκε μαγνητική τομογραφία όπου διαπιστώθηκε ρήξη του μυοτενόντιου πετάλου (υπερακανθίου, υπακανθίου) του δεξιού ώμου. Η ασθενής θα υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση και θα χρειαστεί μετεγχειρητική ανάρρωση για διάστημα περίπου 3-6 μηνών, αναλόγως με την πορεία της ασθενούς». Χαρακτήρισε το συγκεκριμένο εξάρθρημα (είναι απότοκο κτυπήματος) ως σπάνιο, αρκετά επώδυνο και σοβαρό, καθότι μπορεί να «συνδυαστεί» και με άλλα προβλήματα όπως ρήξη τενόντων του ώμου και άλλα νευρολογικά προβλήματα. Η μαγνητική τομογραφία η οποία διενεργήθηκε σε χρόνο μετά την επέμβαση (η Έκθεση από το Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο "ΑΓΙΟΣ ΘΕΡΙΣΣΟΣ" ημερομηνίας 26.5.2012, κατατέθηκε ως Τεκμήριο 3) κατέδειξε πως η ασθενής υπέστη μία μεγάλη μαζική ρήξη τενόντων του ώμου. Διενεργήθηκε και ηλεκτρομυογράφημα (αφορά την λειτουργία των νεύρων) το οποίο ήταν φυσιολογικό. Αναγνώρισε επίσης τα Τεκμήρια 5

(1)-5

(5), τα οποία ήσαν δικά του παραπεμπτικά για φυσιοθεραπεία στον δεξιό ώμο, μαγνητική τομογραφία του δεξιού ώμου, ηλεκτρομυογράφημα δεξιού άκρου, προεγχειρητικός καρδιολογικός έλεγχος και αναλύσεις αίματος. Κατά τον μάρτυρα, η πλήρης ρήξη τενόντων του ώμου με μεγάλη απόσπαση από την περιοχή τους, έχει ως αποτέλεσμα την αδυναμία στην κίνηση του χεριού, δηλαδή το χέρι δεν έχει πλήρη κινητικότητα. Στην περίπτωση της ενάγουσας, επειδή η ρήξη των τενόντων του ώμου ήταν μεγάλη και περιοριζόταν η κίνηση του δεξιού άνω άκρου, αποφασίστηκε (σε συνεννόηση με την ενάγουσα) να γίνει χειρουργική αποκατάσταση τους. Η επέμβαση (ανοικτή αποκατάσταση μυοτενόντιου στροφικού πετάλου δεξιού ώμου) έγινε τον Ιούνιο του

1. Παρών ήταν και ο XXXXX Constant (καθηγητής στο πανεπιστήμιο Cambridge της Αγγλίας) παγκοσμίως γνωστός χειρουργός ο οποίος εξειδικεύεται στους ώμους. Η ενάγουσα στην συνέχεια παραπέμφθηκε σε φυσιοθεραπεία βάσει μετεγχειρητικού πρωτοκόλλου αποκατάστασης (Τεκμήριο 11) για 12 εβδομάδες. Λόγω της σοβαρότητας της ρήξης (βιβλιογραφικά αναφέρεται πως όσο πιο μεγάλη είναι η ρήξη, τόσο πιο δύσκολη είναι η αποκατάσταση και είναι μεγαλύτερο το ποσοστό επαναρήξης του τένοντα) και των συνοδών προβλημάτων που είχε η ασθενής (διαβήτης, καπνίστρια), ο τένοντας «ξανακόπηκε». Τέλη Αυγούστου του 2012, λόγω μόλυνσης του τραύματος (της χειρουργικής ουλής) η ενάγουσα εισήχθη ξανά στην κλινική όπου έγινε χειρουργικός καθαρισμός του τραύματος και της χορηγήθηκε ενδοφλέβια αντιβίωση. Παραπέμφθηκε ξανά για αναλύσεις αίματος (Τεκμήριο 14) και επανέλεγχο με μαγνητική τομογραφία (Τεκμήριο 16). Επιβεβαιώθηκε ότι έπαθε «νέα ρήξη». Ο ΜΕ4 αναγνώρισε επίσης το Ιατρικό του Πιστοποιητικό το οποίο εξέδωσε στις 24.9.2012 (Τεκμήριο 13), το οποίο έχει ως ακολούθως: «Η ασθενής Μονογιού XXXXX, 59 ετών, με ατομικό ιστορικό σακχαρώδη διαβήτη, νόσο Αδαμαντιάδη Behcet, καπνιστής, προσήλθε στην κλινική Τίμιος Σταυρός στις 01/03/2012 λόγω άλγους δεξιού ώμου μετά από αναφερόμενη πτώση εξ ιδίου ύψους. Κατά την κλινική εξέταση και τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκε κάθετο εξάρθρημα δεξιού ώμου (luxatio erecta). Διενεργήθηκε κλειστή ανάταξη του εξαρθρήματος και ακινητοποίηση του δεξιού ώμου. Στη συνέχεια η ασθενής ακολούθησε πρόγραμμα φυσιοθεραπείας . Λόγω αδυναμίας απαγωγής του δεξιού ώμου διενεργήθηκε μαγνητική τομογραφία όπου διαπιστώθηκε ρήξη του στροφικού πετάλου (υπερακάνθιου, υπακάνθιου). Στις 28/06/2012 υποβλήθηκε σε χειρουργική ανοιχτή αποκατάσταση του στροφικού πετάλου και ακρωμιοπλαστική δεξιού ώμου. Στην συνεχεία η ασθενής ακολούθησε πρόγραμμα κινησιοθεραπείας, φυσιοθεραπείας. Στις 31/08/2012 προσήλθε στο ιατρείο μου λόγω άλγους δεξιού ώμου και ερυθρότητας πέριξ της χειρουργικής ουλής. Κατά την κλινική εξέταση διαπιστώθηκε φλεγμονή της ουλής. Η ασθενής εισήχθη στην κλινική για λήψη ενδοφλέβιας αντιβίωσης και στις 01/09/2012 υποβλήθηκε σε χειρουργικό καθαρισμό, στον οποίο διαπιστώθηκε επιπολής φλεγμονή μαλακών μορίων. Στην παρούσα φάση η ασθενής λαμβάνει αντιβίωση από το στόμα και παρακολουθείται με συχνές αλλαγές του τραύματος.» Αναφερόμενος στις συνέπειες της ρήξης των τενόντων, κατέθεσε πως το χέρι της ενάγουσας είχε περιορισμένη κινητικότητα, η οποία επηρέαζε την καθημερινότητα της (την δυσκόλευε και στο οδήγημα). Τον Ιανουάριο του 2013, κάλεσε εκ νέου τον καθηγητή Constant, ο οποίος ήρθε στην Κύπρο και εξέτασε την ενάγουσα. Ο τελευταίος ήταν της γνώμης πως η ενάγουσα δεν θα έπρεπε να υποβληθεί σε άλλη χειρουργική επέμβαση. Μετά το 2013, ο ίδιος είδε την ενάγουσα μία ή δύο φορές. Η κατάσταση του χεριού της παρέμενε η ίδια. Την είδε ξανά το
2. Η κατάσταση παραμένει ως έχει. Το δεξί άνω άκρο έχει περιορισμό στην κινητικότητα του. Ο XXXXX Τουμαζής (ΜΕ5), φυσιοθεραπευτής, κατέθεσε πως στην βάση παραπεμπτικού από τον Δρα Κάσπη (Τεκμήριο 11), υπέβαλε την ενάγουσα σε φυσιοθεραπεία στον δεξιό ώμο. Οι συνεδριάσεις (55 στο σύνολο) διήρκεσαν από τον Αύγουστο του 2012 μέχρι και τον Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου. Εισέπραξε το ποσό των €1.100= (Τεκμήριο 33). Στο τέλος της ημέρας, η ενάγουσα «είδε κάποια διαφορά» («κινούσε κάπως τον ώμο») αλλά η κατάσταση του χεριού της δεν βελτιώθηκε. Η XXXXX Δαρείου (ΜΕ6), υπεύθυνη του λογιστηρίου στην ιδιωτική κλινική "ΤΙΜΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ", αναγνώρισε τα τιμολόγια (τα δύο εκδόθηκαν από την ίδια και το τρίτο από την βοηθό της) Τεκμήρια 23, 34

(1)και 34

(2). Το πρώτο, ημερομηνίας 6.3.2012 (Τεκμήριο 23), για το ποσό των €1.085=, αφορούσε τα έξοδα (νοσήλια, αμοιβή χειρουργού και αναισθησιολόγου, φάρμακα) της πρώτης χειρουργικής επέμβασης στην οποία υποβλήθηκε η ενάγουσα τον Μάρτιο του 2012. Το δεύτερο, ημερομηνίας 4.7.2012 [Τεκμήριο 34

(1)] για το ποσό των €3.585= αφορούσε τα έξοδα της δεύτερης χειρουργικής επέμβασης στην οποία υπεβλήθη η ενάγουσα τον Ιούνιο του 2012 και το τρίτο ημερομηνίας 18.9.2012 [Τεκμήριο 34

(2)] αφορούσε και πάλι χειρουργική επέμβαση στην οποία υπεβλήθη η ενάγουσα τον Σεπτέμβριο του

1. Και τα τρία τιμολόγια εξοφλήθησαν από την ενάγουσα και εκδόθηκαν αποδείξεις. Ο XXXXX Οικονομίδης (ΜΕ7), ακτινολόγος με εξειδίκευση στον τομέα της μαγνητικής τομογραφίας, κατέθεσε πως από το 2000 μέχρι το 2013 εργαζόταν στο Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο "ΑΓΙΟΣ ΘΕΡΙΣΣΟΣ". Ασχολείτο αποκλειστικά με διεκπεραίωση διαγνώσεων στον τομέα της μαγνητικής τομογραφίας. Αναγνώρισε τις Ιατρικές Εκθέσεις (Τεκμήρια 3 και 16) τις οποίες συνέταξε ο ίδιος. Η πρώτη Έκθεση (Τεκμήριο 3) αφορούσε μαγνητική τομογραφία του δεξιού ώμου η οποία διενεργήθηκε την 26.5.
2. Όπως καταγράφεται στην Έκθεση: «.Υπάρχει μαζική, ολικού πάχους ρήξη του υπερακάνθιου και υπακάνθιου τένοντα σε όλη την έκταση. Σε όλο το μήκος της προσθιοπίσθιας διαμέτρου του με συνοδό προς τα μέσα εισολκή. Και οι δύο τένοντες έχουν μετατοπιστεί προς τα μέσα στο ύψος της ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης. Σαν αποτέλεσμα της ρήξης ολικού πάχους στους τένοντες, παρατηρείται προς τα πάνω μετατόπιση της βραχιόνιας κεφαλής, η οποία έρχεται σε επαφή με την κάτω επιφάνεια του ακρωμίου, με αποτέλεσμα να υπάρχει πλήρης εξάλειψη του υπακρωμιακού χώρου. Συνυπάρχει ατροφία στον υπερακάνθιο και υπακάνθιο μυ. Παρατηρείται μέτρια ποσότητα υγρού στη γληνοβραχιόνιο άρθρωση, το οποίο προκαλεί διάταση της άρθρωσης. Παρατηρείται επίσης ρήξη ολικού πάχους στο άνω τμήμα υποπλάτιου τένοντα. Το κάτω όμως τμήμα του τένοντα είναι ακέραιο και παρουσιάζει εικόνα σοβαρής τενοντίτιδας. Δεν παρατηρείται ρήξη στον επιχείλιο χόνδρο. Συμπέρασμα: Παρατηρείται μαζική, ολικού πάχους ρήξη στον υπερακάνθιο και υπακάνθιο τένοντα με προς τα μέσα εισολκή και των δύο τενόντων, καθώς επίσης και βαθμός ατροφίας στους αντίστοιχους μύες». Επεξήγησε πως «εισολκή» είναι η προς τα μέσα μετατόπιση των τενόντων, σε σχέση με το σημείο πρόσφυσης τους στην κεφαλή του βραχιονίου. Όταν κοπεί ο τένοντας, πρόσθεσε, «μαζεύεται» προς τα μέσα (προς την πλευρά του λαιμού) σε διαφορετικό μήκος και απόσταση από το σημείο της πρόσφυσης. Στην συγκεκριμένη περίπτωση, το «μάζεμα» του τένοντα έφθανε μέχρι το ύψος της ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης. Ήταν περίπου 4 εκατοστά από το σημείο της πρόσφυσης του (από την περιοχή που εκφύεται). Κατά την μάρτυρα, ο βαθμός μετακίνησης του τένοντα καθορίζει τόσο τον βαθμό δυσκολίας της χειρουργικής αποκατάστασης όσο και τον βαθμό κινδύνου για να «ξαναγίνει» ρήξη τενόντων. Πρόσθεσε, πως όταν γίνεται επέμβαση αποκατάστασης των τενόντων του στροφικού πετάλου, «τεντώνουν» τους τένοντες για «να πάνε στη θέση τους σε κάποιο βαθμό». Επειδή, οι τένοντες δεν έχουν μεγάλη ελαστικότητα, μέσα στα πλαίσια αυτής της δυσλειτουργίας που έχουν πλέον οι μύες και οι τένοντες, είναι σύνηθες φαινόμενο, μετά από χειρουργική αποκατάσταση τενόντων να έχουμε εκ νέου ρήξη. Το ποσοστό αυξάνεται ανάλογα με τον χρόνο που μεσολαβεί μεταξύ της ρήξης και του χειρουργείου, την ηλικία του ασθενούς, την γενικότερη κατάσταση της υγείας του και από διάφορους άλλους παράγοντες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το ποσοστό της νέας ρήξης μπορεί να φθάσει το 40%. Αναφερόμενος στο εύρημα της τενοντίτιδας («εννοούμε ότι υπάρχει έκταση και ερεθισμός τένοντα») κατέθεσε πως αυτή μπορεί να επέλθει με δύο τρόπους, είτε να είναι εκφυλιστικής αιτιολογίας είτε να προέλθει από τραυματισμό. Και οι δύο αιτίες «δημιουργούν» την ίδια εικόνα. Συνεπώς, στην προκειμένη περίπτωση κανείς δεν μπορεί να αξιολογήσει ποιο είναι το αίτιο της παρουσίας της. Η δεύτερη Έκθεση (Τεκμήριο 16) αφορούσε μαγνητική τομογραφία του δεξιού ώμου και πάλι, η οποία διενεργήθηκε την 4.1.
3. Καταγράφεται το εξής: «Παρατηρείται μαζική, ολικού πάχους ρήξη του υπερακάνθιου και υπακάνθιου τένοντα σε όλη την προσθιοπίσθια διάμετρο τους. Παρατηρείται προς τα μέσα εισολκή των αντίστοιχων μυών και τενόντων. Και οι δύο τένοντες έχουν μετακινηθεί στο ύψος του επιχείλιου χόνδρου. Παρατηρείται προς τα πάνω μετακίνηση της βραχιόνιας κεφαλής, η οποία έχει μετατοπιστεί σε απόσταση 2 - 3 εκατοστών. Παρατηρείται εικόνα παλαιάς ακρωμιοπλαστικής. Παρατηρούνται μετεγχειρητικά πολλαπλά χειρουργικά ράμματα στην ανατομική περιοχή τενόντων στροφικού πετάλου. Παρατηρείται μεγάλη ποσότητα υγρών στην κλειδωβραχιώνια άρθρωση. Παρατηρείται πλήρης ρήξη του υποπλάτιου τένοντα από την βραχιόνια κεφαλή. Διακρίνονται μικρές υποφλοιώδεις κύστεις στο μείζον βραχιόνιο όγκωμα. Παρατηρείται σοβαρού βαθμού ατροφία στον υπερακάνθιο και υπακάνθιο τένοντα και σε ηπιότερο βαθμό στον υποπλάτιο. Συμπέρασμα: Παρατηρείται μαζική ρήξη, ολικού πάχους στον υπερακάνθιο και υπακάνθιο τένοντα, καθώς επίσης και στον υποπλάτιο με προς τα μέσα εισολκή. Παρατηρείται προς τα πάνω μετατόπιση της βραχιόνιας κεφαλής.» Ερωτηθείς τι σημαίνει «μαζική, ολικού πάχους ρήξη» του τένοντα, απάντησε: «Να το πω σχηματικά. Οι τένοντες έχουν ένα συγκεκριμένο πάχος. Δηλαδή μπορεί να είναι γύρω στο ένα εκατοστό. Μπορεί να έχουν ρήξη σε τμήμα τους μόνο, όχι σε όλο το πάχος, στο 50% και να κάνει εισολκή μόνο αυτό το τμήμα και το άλλο να είναι ακίνητο στη θέση του. Όταν λέμε ολικού πάχους, εννοούμε ο τένοντας έχει κοπεί σε όλο του το πάχος και δεν υπάρχει φυσιολογικός τένοντας πλέον να βρίσκεται στη θέση τη φυσιολογική για να κάνει τη λειτουργία που πρέπει να κάνει. . Χρησιμοποιούμε δύο όρους. Ο ένας είναι ολικού πάχους και επειδή ο τένοντας έχει πρόσθια, ύπτια, διάμετρο όπως είναι η παλάμη (από εδώ μέχρι εδώ), το άλλο που λέμε είναι αν είναι πλήρης ή μερική. Μπορεί να είναι ολικού πάχους, αλλά μερική. Να έχει κοπεί πλήρως, αλλά οι υπόλοιποι να είναι στη θέση τους. Όταν λέμε ολικού πάχους και πλήρη, εννοούμε σε όλο το πάχος και σε όλο το μήκος, από πρόσθια προς τα πίσω. Άρα έχουμε ολικού πάχους και πλήρη.» Αναφερόμενος στην «ακρωμιοπλαστική» κατέθεσε πως είναι η χειρουργική επέμβαση η οποία διενεργείται για να διευκολυνθεί η κίνηση του τένοντα («αφαιρείται ένα κομμάτι από το ακρώμιο οστό, ώστε να διευρυνθεί ο χώρος»). Σύμφωνα με τα ευρήματα της δεύτερης μαγνητικής τομογραφίας (Τεκμήριο 16), υπήρχε «πλήρης ρήξη τενόντων, του υπερακάνθιου και υπακάνθιου, με επιπλέον στοιχείο ότι σε αυτήν την περίπτωση είχαμε πλήρη ρήξη του υποπλάτιου τένοντα, ενώ στην προηγούμενη έκθεση είχαμε μερική ρήξη στον υποπλάτιο, στον τρίτο τένοντα δηλαδή. Επιπλέον υπήρχε διαφορά στον βαθμό εισολκής των τενόντων. Στη δεύτερη εξέταση είναι ελαφρώς ηπιότερη σε σχέση με πρώτη. Φτάνει μέχρι το ύψος του άνω επιχείλιου χόνδρου που είναι ελαφρώς εξωτερικά σε σχέση με προηγουμένως.» Επεξηγώντας τα ευρήματα της δεύτερης μαγνητικής τομογραφίας, κατέθεσε πως οι τένοντες του στροφικού πετάλου (υπερακάνθιος υπακάνθιος και υποπλάτιος) επειδή είναι ο ένας δίπλα στον άλλο, όταν γίνεται ρήξη των δύο πρώτων (υπερακάνθιου και υπακάνθιου) λόγω του ότι οι δυνάμεις που ασκούνται είναι παρόμοιες, είναι σύνηθες να υπάρχει και σε κάποιο βαθμό ρήξη του τρίτου (υποπλάτιου). Με την ρήξη των τενόντων του στροφικού πετάλου (ονομάζονται έτσι επειδή και οι τρεις λειτουργούν ενιαία) δυσχεραίνεται σημαντικά η απαγωγή του άνω άκρου («να κινηθεί το χέρι προς τα πάνω»). Το πρόβλημα αποκαθίσταται ριζικά, μόνο χειρουργικά. Καταληκτικά, αναφερόμενος στις διαφορές των ευρημάτων μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης μαγνητικής τομογραφίας, κατέθεσε πως «και στις δύο εξετάσεις υπάρχει ρήξη ολικού πάχους στον υπερακάνθιο και υπακάνθιο τένοντα σε όλη την πρόσθια οπίσθια διάμετρο τους. Η μόνη διαφορά που υπάρχει είναι στον βαθμό εισολκής τους. Στη δεύτερη εξέταση, είναι ελαφρώς μικρότερη σε σχέση με την πρώτη. Η επιπλέον διαφορά, έγκειται στο γεγονός ότι στη δεύτερη εξέταση έχουμε πλήρη ρήξη υποπλάτιου, σε αντίθετη με την πρώτη που είχαμε μερική ρήξη του υποπλάτιου. Επίσης έχουμε μια διαφοροποίηση στην ποσότητα του υγρού στην άρθρωση. Στην εξέταση του 2013 μιλώ για μεγάλη ποσότητα υγρού, ενώ στην εξέταση του 2012, για μέτρια ποσότητα.» Η XXXXX Δανιήλ (ΜΕ8) κατέθεσε πως γνωρίζει τη XXXXX (ενάγουσα) από το 1994 όταν και η ίδια εργαζόταν ως ασφαλίστρια της Eurolife. Η XXXXX ήταν η manager της. Συνεργάζονταν στα πλαίσια της εργασίας τους. Μαζί «έβλεπαν» πελάτες. Πέραν της επαγγελματικής ανέπτυξαν και προσωπική σχέση μεταξύ τους. Από το 2007 μέχρι και το 2009, η XXXXX την φιλοξενούσε στο σπίτι της τα Σαββατοκύριακα, όταν η ίδια ερχόταν από την Λευκωσία στην Λάρνακα. Από το 2009 που έμεινε άνεργη μέχρι και το τέλος του 2013, η XXXXX την φιλοξενούσε στο σπίτι της, καθημερινά. Χαρακτήρισε την ενάγουσα ως ένα χαρούμενο και δυνατό άνθρωπο. Αγαπούσε και λάτρευε την δουλειά της και γι' αυτό ήταν πολύ επιτυχημένη. Ξεκινούσε το πρωί, «έβλεπε διάφορους πελάτες ανά την Κύπρο» και επέστρεφε στο σπίτι της γύρω στις 21:30 με 22:00 καθημερινά με την ίδια ζωντάνια που ξεκινούσε το πρωί. Γνώριζε πως η XXXXX κέρδιζε γύρω στις €5.000-€6.000= τον μήνα. Την περίοδο του ατυχήματος έμενε μαζί της. Την μετέφερε στο φυσιοθεραπευτήριο, αφού η XXXXX δεν μπορούσε να οδηγήσει. Μετά το ατύχημα η XXXXX δεν μπορούσε να εργαστεί. Είχε πολύ δυνατούς πόνους στο χέρι. Η ίδια για 5-6 μήνες την «έπαιρνε» στα ραντεβού της. Κουβαλούσε ακόμη και την τσάντα της με το κομπιούτερ, αφού η XXXXX δεν είχε την δύναμη να το κάμει. Μετά το εξάμηνο η ίδια εργοδοτήθηκε και δεν μπορούσε πλέον να την βοηθά. Πέραν τούτου, ο διευθυντής του γραφείου στο οποίο εργαζόταν η XXXXX, έκρινε πως ήταν «αντιδεοντολογικό» η ίδια να την συνοδεύει στα ραντεβού της. Η XXXXX μετά από αυτό σταμάτησε να εργάζεται. Μετά το ατύχημα, η XXXXX είχε δυσκολίες και στην καθημερινότητα της. Δεν μπορούσε να ξεντυθεί μόνη της και να κάνει μπάνιο χωρίς βοήθεια. Το χέρι της «δεν μπορούσε να γυρίσει». Η ίδια και μια βοηθός που έφερε η XXXXX στο σπίτι, την βοηθούσαν. Ο XXXXX Μηνά (ΜΕ9), λογιστής της ενάγουσας (είναι εγγεγραμμένος στον Σύλλογο Λογιστών-Ελεγκτών Κύπρου) κατέθεσε δέσμη φορολογικών Δηλώσεων (Τεκμήριο 40) που υπεβλήθησαν εκ μέρους της στο Γραφείο Φόρου Εισοδήματος για την περίοδο 2010-
4. Σύμφωνα με τα όσα κατέθεσε, η ενάγουσα είχε ιδρύσει εταιρεία (XXXXX ΜΟΝΟΓΙΟΥ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΑΚΤΟΡΩΝ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΛΤΔ), μοναδικός μέτοχος της οποίας ήταν η ίδια. Η ενάγουσα ήταν εργοδοτούμενη της εταιρείας της. Τα εισοδήματα της εταιρείας (υπέβαλλε φορολογικές δηλώσεις επίσης) ήταν πολύ ψηλότερα από τα εισοδήματα που δήλωνε η ενάγουσα ότι λάμβανε ως μισθωτός της εταιρείας. Η XXXXX Μιχαήλ (ΜΕ10), εργαζόμενη στο λογιστήριο της ασφαλιστικής εταιρείας Eurolife Ltd, κατέθεσε Καταστάσεις Απολαβών της εταιρείας της ενάγουσας (XXXXX ΜΟΝΟΓΙΟΥ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΑΚΤΟΡΩΝ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΛΤΔ) για τα έτη 2010-2018 (Τεκμήριο 41). Οι απολαβές περιελάμβαναν ουσιαστικά την προμήθεια από «νέα εργασία» (νέα ασφαλιστήρια συμβόλαια) και από τις ανανεώσεις των παλαιών (υφισταμένων) συμβολαίων. Ανάλογα με την «νέα παραγωγή» έπαιρνε και ένα ωφέλημα (bonus) κάθε χρόνο. Για το 2010 οι συνολικές απολαβές της εταιρείας ήταν €50.758,08, για το 2011 €48.840.78, για το 2012 €34.268.14, για το 2013 €24.592.93, για το 2014 €21.107.23, για το 2015 €19.722.22, για το 2016 €17.678.73, για το 2017 €15.521.23 και για το 2018 €4.588.75 (για τα έτη 2017 και 2018, οι πληρωμές έγιναν στην ενάγουσα προσωπικά και όχι στην εταιρεία). Όπως αποτυπώνεται στις Καταστάσεις, συνέχισε η μάρτυρας, η «νέα εργασία από το 2012 και μετά, λιγόστευε κάθε χρόνο και το 2018 ήταν μηδέν». Ο XXXXX Κουφοπαύλου (ΜΕ11), εργαζόμενος στις Γενικές Ασφάλειες Κύπρου, στο κατάστημα Λάρνακος, κατέθεσε πως γνώριζε την ενάγουσα από το 1996, χρόνο που ο ίδιος εργοδοτήθηκε στις Γενικές Ασφάλειες. Η ενάγουσα ήταν διαμεσολαβητής του Γενικού Κλάδου (ασφαλίστρια). Κατέθεσε Βεβαιώσεις Αποδοχών για τα εισοδήματα της εταιρείας της ενάγουσας για τα έτη 2010-2018 (Τεκμήριο 42). Για το 2010 οι ετήσιες απολαβές ήταν €14.725.39, για το 2011 €13.663.01, για το 2012 €6.520.88, για το 2013 €3.113.50, για το 2014 €2.246.91, για το 2015 €1.086.98, για το 2016 €897.86, για το 2017 €8.422.14 και για το 2018 €798.83 (για τα έτη 2015 μέχρι το 2018 πληρώθηκε η ίδια η ενάγουσα και όχι η εταιρεία της). Συμφώνησε πως οι αποδοχές από το 2010 μέχρι και το 2018 είχαν φθίνουσα πορεία. Απέδωσε το γεγονός αυτό στο ότι η ενάγουσα δεν μπορούσε να εργαστεί λόγω του ατυχήματος («δεν ήταν σε θέση να οδηγήσει, να βλέπει πελάτες, να πωλήσει νέα προϊόντα μας, να τροποποιήσει υφιστάμενα ασφαλιστήρια που ζητούσαν οι πελάτες και να εισπράξει ασφάλιστρα»). Γι' αυτό μειώθηκε η παραγωγή της και κατά συνέπεια και οι απολαβές της. Ο XXXXX Χρυσοδόντας (ΜΕ12) Ανώτερος Διευθυντής της Eurolife στην περιοχή Λάρνακος-Αμμοχώστου, κατέθεσε πως γνώριζε την ενάγουσα από το
5. Ήταν ασφαλίστρια στην δική του ομάδα. Αναγνώρισε το Τεκμήριο 41 ως «το χρονιαίο statement που παίρνουμε για τον Φόρο Εισοδήματος από την Eurolife». Απέδωσε το ότι τα εισοδήματα της ενάγουσα από το 2010 μέχρι το 2018 είχαν (βάσει του Τεκμηρίου 41) φθίνουσα πορεία, στο επίδικο ατύχημα. Προ του ατυχήματος η ενάγουσα «ήταν μία καθώς πρέπει ασφαλίστρια, με πάνω από τον μέσο όρο ασφαλιστή σε παραγωγή». Σύμφωνα με τα λεγόμενα του, μετά το ατύχημα, η ενάγουσα δεν μπορούσε να οδηγήσει και πλήρωνε «παιδιά» από το γραφείο για να την μεταφέρουν στους πελάτες της, αφού έπρεπε, βάσει της συμφωνίας της με την Eurolife, να επισκέπτεται τον κάθε πελάτη τουλάχιστον μια φορά τον χρόνο. Πέραν τούτου, η ενάγουσα δεν φρόντιζε τον εαυτό της, δεν μπορούσε να ντυθεί κανονικά («το ντύσιμο της δεν ήταν το πρέπον»), γενικά παραμέλησε τον εαυτόν της, επειδή, όπως έλεγε, δεν μπορούσε να χρησιμοποιήσει το χέρι της («το χέρι της δεν δούλευε»). Λόγω αυτών των προβλημάτων που δημιουργούσε η ενάγουσα στο γραφείο, ο ίδιος το 2017 δεν ανανέωσε το συμβόλαιο της. Δικαιολόγησε το ότι η ενάγουσα είχε συστήσει εταιρεία ασφαλιστικής πρακτόρευσης, ως εξής: «Βάσει νομοθεσίας, όταν έχεις πάνω από €70.000 εισοδήματα πρέπει να έχεις εταιρεία, η κυρία XXXXX Μονογιού πριν το 2010 είχε πάνω από €70.000 και ήταν υπόχρεα να κρατεί εξελεγμένους λογαριασμούς, αυτό λέει η νομοθεσία. Το βρήκαμε όλοι οι ασφαλιστές πιο εύκολο να κάνουμε εταιρεία, γιατί σαν εταιρεία δηλώναμε ένα μισθό και τα υπόλοιπα χρήματα τα παίρναμε σαν bonus. Το να δηλώνεις ένα μισθό στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις πιο μικρό, κέρδιζες 11.6% από εκείνα που έπρεπε να πληρώνεις. . Αν εγώ έχω €50.000= εισοδήματα αλλά δηλώνω ένα μισθό €1.000=, πληρώνω Κοινωνικές Ασφαλίσεις τα €1.000= και τα υπόλοιπα χρήματα τα παίρνω σαν bonus και δεν πληρώνω, αυτή είναι η νομοθεσία, την οποία ακολουθούμε». Η XXXXX Mikaelsson (ΜΕ13) από την Σουηδία (πρώην Ευρωβουλευτής), φίλη της ενάγουσας για 17 χρόνια, αναφέρθηκε στην γνωριμία τους (την συνάντησε για πρώτη φορά το 2002 σε μία εκδήλωση του Δήμου Αμμοχώστου) και στις πολύ στενές φιλικές σχέσεις που ανέπτυξαν στην συνέχεια. Επισκεπτόταν την XXXXX τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο και η τελευταία την επισκεπτόταν στην Σουηδία και στην Νορβηγία (εκεί βρίσκεται το εξοχικό της). Κατέθεσε πως η XXXXX προ του ατυχήματος ήταν μία γυναίκα χωρίς κανένα πρόβλημα («το μόνο κακό είναι ότι κάπνιζε πολύ»), είχε μία καλή ζωή και με καλό εισόδημα («δούλευε με ασφάλειες»), ένα πολύ όμορφο, μεγάλο σπίτι. Στις αρχές, μετά το ατύχημα, η XXXXX κινούσε το χέρι της δεξιά-αριστερά, αλλά δεν μπορούσε να οδηγήσει αυτοκίνητο. Όταν η ίδια βρισκόταν στην Κύπρο, ήταν ο «προσωπικός» οδηγός της XXXXX, η οποία δεν μπορούσε να δουλέψει («να δει πελάτες») αφού δεν μπορούσε να οδηγήσει. Η XXXXX αναγκάστηκε επίσης, για οικονομικούς λόγους, να μετακομίσει σε άλλο σπίτι πιο μικρό. Από το 2017, η ίδια κάθε χρόνο διαμένει στην Κύπρο για 8 μήνες, από τον Οκτώβριο μέχρι τον Μάϊο (ενοικιάζει διαμέρισμα) και σχεδόν καθημερινά συναντά την XXXXX. Η «αναπηρία» της είναι η ίδια. Έχει το ίδιο πρόβλημα με το χέρι της. Δεν μπορεί να οδηγεί και δεν εργάζεται. Η XXXXX Μανώλη (ΜΥ1), υπάλληλος των εναγομένων από το 1996 μέχρι και σήμερα, κατέθεσε στα πλαίσια της κυρίως εξέτασης της, Γραπτή Δήλωση (Έγγραφο Β΄). Την 1.3.2012 εργαζόταν στην υπεραγορά ως υπεύθυνη ταμείου. Σε σχέση με το τί επεσυνέβη την συγκεκριμένη ημέρα, καταγράφει στην Δήλωση της, τα εξής: «Την 01.03.2012 κλήθηκα από κάποιους πελάτες και πήγα μαζί με την κυρία XXXXX Ηλία, η οποία τότε ήταν επίσης υπεύθυνη ταμείου, στον χώρο των ψυγείων, όπου είδαμε μία κοπέλα την οποία γνωρίζαμε ως πελάτισσα και γνωρίζαμε επίσης και το όνομα της ως XXXXX Μονογιού. Βρισκόταν ξαπλωμένη κάτω και έλεγε ότι πονούσε τον ώμο της. Μας ανέφερε ότι γλίστρησε, όμως δεν ανέφερε οτιδήποτε, δηλαδή αν υπήρχαν νερά ή γάλατα ή οποιοδήποτε άλλο υγρό στο χώρο εκεί. Ελέγξαμε τον χώρο εκεί και δεν υπήρχε κανένα υγρό και το πάτωμα ήταν φυσιολογικό και στεγνό. Στην συνέχεια της φέραμε κουβέρτα για να σκεπαστεί και την ρωτήσαμε αν ήθελε να καλέσουμε ασθενοφόρο. Η κυρία Μονογιού μας είπε ότι δεν ήθελε ασθενοφόρο, ότι είχε κάποιο δικό της και ότι θα τον καλούσε για να έρθει η ίδια. Πράγματι, σε λίγο ήρθε κάποιο όχημα διπλοκάμπινο και πήρε την κυρία Μονογιού. Από τότε, δεν είδα ξανά την κυρία Μονογιού. .». Ερωτηθείσα τι είχαν τα ψυγεία στον συγκεκριμένο χώρο όπου εντοπίστηκε η ενάγουσα, απάντησε πως στα δεξιά ήταν τα ψυγεία με τα γιαούρτια και τα γάλατα («η κυρία Μονογιού ήταν ξαπλωμένη ακριβώς εκεί που ήταν το γάλα») και στα αριστερά υπήρχαν ψυγεία, «οι γούρνες που ήταν μέσα τα ψαρικά και ό,τι άλλο απομένει». Οι μπουκάλες με το νερό βρίσκονταν στην είσοδο της υπεραγοράς, στα δεξιά. Κατά τον ουσιώδη χρόνο, τα γάλα συσκευαζόταν σε χάρτινα κουτιά και όχι σε πλαστικά. Κατά την εκδοχή της, το χάρτινο κουτί όταν πέσει κάτω δεν σπάζει. Ήταν κατηγορηματική πως την συγκεκριμένη ημέρα, στον χώρο που ήταν ξαπλωμένη η ενάγουσα δεν υπήρχε διαρροή νερού από τα ψυγεία, ούτε και χυμένο γάλα, («ήταν καθαρός, στεγνός ο χώρος κάτω»). Η XXXXX Ηλία (ΜΥ2), υπάλληλος των εναγομένων από το 2001 μέχρι και σήμερα, (υπεύθυνη ταμείου κατά τον ουσιώδη χρόνο), κατέθεσε επίσης Γραπτή Δήλωση (Έγγραφο Γ΄), στα πλαίσια της κυρίως εξέτασης της, το περιεχόμενο της οποίας είναι ταυτόσημο με το περιεχόμενο της Γραπτής Δήλωσης της ΜΥ
6. Επέμενε και η ίδια στη θέση πως στο πάτωμα δεν υπήρχε νερό ή γάλα. Κατά τις τελικές αγορεύσεις, η κάθε πλευρά υπεραμύνθηκε της θέσης της. Ο κ. Θωμά εκ μέρους της ενάγουσας, κάλεσε το Δικαστήριο να αποδεχθεί την εκ μέρους της προσκομισθείσα μαρτυρία, η οποία, κατά τον ίδιο, δεν επλήγη κατά το στάδιο της αντεξέτασης. Η ενάγουσα, τόνισε, απέδειξε την υπόθεση της στον απαιτούμενο βαθμό και οι αξιώσεις της θα πρέπει να γίνουν αποδεκτές. Αντίθετη ήταν η θέση του κ. Λουκαΐδη εκ μέρους των εναγομένων. Εισηγήθηκε πως η ενάγουσα δεν κατάφερε να αποδείξει την ύπαρξη αμέλειας εκ μέρους των τελευταίων. Συμφώνησε πως οι κάτοχοι υποστατικών έχουν, σύμφωνα με τον νόμο, την υποχρέωση προς τους επισκέπτες τους να διατηρούν το υποστατικό τους ασφαλές έναντι προβλεπτών κινδύνων. Η υποχρέωση όμως αυτή, εισηγήθηκε, και το καθήκον επιμέλειας, δεν είναι απόλυτο. Η ύπαρξη «νερού ή γάλακτος ή οποιουδήποτε άλλου υγρού», από μόνη της δεν στοιχειοθετεί και δεν αποδεικνύει αμέλεια εκ μέρους οποιουδήποτε κατόχου υποστατικού. Οι εναγόμενοι θα ήσαν αμελείς, πρόσθεσε, εάν γνώριζαν ή όφειλαν να γνωρίζουν «περί της ύπαρξης κινδύνου» και παρέλειψαν να πάρουν οποιαδήποτε μέτρα για την εξάλειψη του. Στην προκειμένη περίπτωση δεν απεδείχθη κάτι τέτοιο. Συνεπώς η αγωγή, κατέληξε, θα πρέπει να απορριφθεί. Κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας έλαβα υπόψη μου την εικόνα των μαρτύρων στο Δικαστήριο, αλλά εξέτασα την μαρτυρία τους υπό το φως της ανθρώπινης πείρας και συμπεριφοράς, στοιχείο αποφασιστικής σημασίας για να καταλήξει το Δικαστήριο ως προς την αξιοπιστία των μαρτύρων. Είναι καλά γνωστό και νομολογημένο πως η μαρτυρία που παρουσιάζεται δεν κρίνεται μικροσκοπικά υπό την έννοια πως δεν απομονώνονται τα λεγόμενα του κάθε μάρτυρα από το συνολικό πλαίσιο της μαρτυρίας στη δίκη. Μπορεί η αξιολόγηση του κάθε μάρτυρα να είναι ατομική, δηλαδή να γίνεται με βάση το περιεχόμενο της, την ποιότητα της και την πειστικότητά της, όμως θα πρέπει τα όσα αναφέρονται από τον κάθε μάρτυρα να συναρτώνται, να αντιπαραβάλλονται και να συγκρίνονται με τα λεγόμενα των λοιπών μαρτύρων και έτσι να διερευνάται η αντικειμενικότητα των εκατέρωθεν εκδοχών [βλ. Μουσταφά ν. Καυκαρή, Πολιτική Έφεση αρ.10705, ημερ. 8.2.2002, Παύλου ν. Αστυνομίας

(1998)2 Α.Α.Δ. 68 και Ομήρου ν. Δημοκρατίας

(2001)2 Α.Α.Δ. 506, 530]. Η ενάγουσα (ΜΕ1) μου έδωσε την εικόνα μάρτυρα της αλήθειας. Ήταν σταθερή στην θέση και στην εκδοχή της ως προς το πώς εξελίχθηκαν τα γεγονότα. Περιέγραψε με λεπτομέρεια τις συνθήκες κάτω από τις οποίες τραυματίστηκε. Με λεπτομέρεια και χωρίς ίχνος υπερβολής, περιέγραψε τους τραυματισμούς της και τα όσα υπέφερε και υποφέρει συνεπεία τούτων. Δεν περιέπεσε σε αντιφάσεις κατά το στάδιο της αντεξέτασης. H μαρτυρία της χαρακτηρίζετο από σαφήνεια και πειστικότητα. Δεν έχω εντοπίσει οτιδήποτε στην μαρτυρία της που θα μπορούσε να καταλήξει σε απόρριψη της εκδοχής της. Αποδέχομαι τα όσα κατέθεσε στο σύνολό τους. Οι ιατροί XXXXX Σπύρου (ΜΕ3), XXXXX Κάσπης (ΜΕ4) και XXXXX Οικονομίδης (ΜΕ7), προσήλθαν στο Δικαστήριο και κατέθεσαν ως εμπειρογνώμονες. Τα προσόντα και η εμπειρογνωμοσύνη τους δεν αμφισβητήθηκαν από πλευράς Υπεράσπισης. Είναι καλά γνωστές οι αρχές που καλύπτουν το ζήτημα της μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων. Αυτοί προμηθεύουν το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για να αξιολογηθεί η ορθότητα των συμπερασμάτων τους. Εμπειρογνώμονας μπορεί να καταθέσει την γνώμη του, με βάση την γενική πείρα που διαθέτει, χωρίς να παραβιάζεται ο εξ ακοής κανόνας [βλ. Πιττάλης κ.α. ν. Ianira Enter Ltd κ.α.

(1997)1 Α.Α.Δ. 814, Τσαγγαρίδης κ.α. ν. Αυγουστή

(2000)1 Α.Α.Δ. 528]. Το Δικαστήριο στόχο έχει αφού εφαρμόσει τα κριτήρια αυτά πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύονται με μαρτυρία, να εξάξει τα δικά του ανεξάρτητα συμπεράσματα. Αυτά μπορούν να συμφωνούν ή όχι με την μαρτυρία που δόθηκε. Αναντίλεκτα η εμπειρογνωμοσύνη πάνω σ' ένα θέμα δεν βασίζεται μόνο στα ακαδημαϊκά προσόντα αλλά και στην πραγματική εμπειρία που αποκτάται πάνω σ' αυτό. Η εικόνα που σχημάτισα για τους XXXXX Σπύρου (ΜΕ3) και XXXXX Κάσπη (ΜΕ4), θεράποντες ιατρούς της ενάγουσας, ήταν θετική και αποδέχομαι τα όσα κατέθεσαν. Μετέφεραν στο Δικαστήριο με απλό και κατανοητό τρόπο, τις θέσεις τους. Αιτιολόγησαν πλήρως τα ευρήματα τους και έδωσαν την αναγκαία επιστημονική τεκμηρίωση και επεξήγηση, εκεί και όπου χρειαζόταν. Τα ίδια ισχύουν και για τον XXXXX Οικονομίδη (ΜΕ7). Σαφείς και τεκμηριωμένες επιστημονικά οι θέσεις του. Ήταν πλήρως επεξηγηματικός. Αξιόπιστοι μάρτυρες κρίνονται ο φυσιοθεραπευτής XXXXX Τουμαζής (ΜΕ5), η XXXXX Δαρείου (ΜΕ6) και ο XXXXX Μηνά (ΜΕ2). Αποδέχομαι τα όσα κατέθεσαν. Αποδεκτή γίνεται και η μαρτυρία της XXXXX Δανιήλ (ΜΕ8) και XXXXX Mikaelsson (ΜΕ13), παρόλο που δεν πρόσφεραν τίποτε περισσότερο απ' όσα η ίδια η ενάγουσα κατέθεσε, αναφορικά με τις δυσκολίες που αντιμετώπισε στην καθημερινότητα της μετά το ατύχημα. Επίσης αποδεκτή γίνεται και η μαρτυρία των XXXXX Μηνά (ΜΕ9), XXXXX Μιχαήλ (ΜΕ10) και XXXXX Κουφοπαύλου (ΜΕ11). Ο XXXXX Χρυσοδόντας (ΜΕ12) αν και υπερβολικός σε κάποια σημεία της μαρτυρίας του, κρίνεται επίσης αξιόπιστος. Υπερβολικές θεωρώ τις αναφορές του στο πώς παρουσιαζόταν η ενάγουσα στο γραφείο μετά το ατύχημα («το ντύσιμο της δεν ήταν το πρέπον», «μία φορά της είχα πει να φύγει από το γραφείο και να πάει να κάνει μπάνιο», «εμείς κάναμε παράπονα προς την κυρία XXXXX Μονογιού ότι έπρεπε να συμπεριφέρεται διαφορετικά»). Δεν έχω καμία αμφιβολία πως κατέφυγε στην υπερβολή, στην προσπάθεια του να γίνει πιστευτός. Οι XXXXX Μανώλη και XXXXX Ηλία (ΜΥ1) και (ΜΥ2), ήσαν συγκρατημένες και αμήχανες στο εδώλιο του μάρτυρα. Οι γραπτές τους Δηλώσεις, Έγγραφα Β΄ και Γ΄ αντίστοιχα, είχαν ακριβώς το ίδιο περιεχόμενο. Ταυτόσημη ήταν και η διά ζώσης μαρτυρία τους. Δεν έχω καμιά αμφιβολία ότι η μαρτυρία τους ήταν προκατασκευασμένη και πως οι ίδιες προσήλθαν στο Δικαστήριο για να καταθέσουν ο,τιδήποτε θα ήταν υποβοηθητικό για την πλευρά των εργοδοτών τους. Η θέση τους πως το πάτωμα του διαδρόμου όπου ήταν ξαπλωμένη η ενάγουσα δεν είχε υγρό (νερό και γάλα) δεν γίνεται αποδεκτή. Το σύνολο της αποδεχθείσης μαρτυρίας συνιστά και τα ευρήματα μου, τα οποία, ως προς τα ουσιώδη γεγονότα της υπόθεσης, είναι τα ακόλουθα: Το μεσημέρι της 1ης Μαρτίου 2012, η ενάγουσα ηλικίας 59 ετών, ασφαλίστρια κατ' επάγγελμα, επισκέφτηκε την υπεραγορά ΣΤΕΛΙΟΣ στα Λειβάδια της Επαρχίας Λάρνακας, ιδιοκτησίας των εναγομένων για να ψωνίσει. Ενώ βρισκόταν στο χώρο όπου η υπεραγορά διατηρούσε τα ψυγεία με τις συσκευασίες (κουτιά) του φρέσκου γάλακτος, γλίστρησε λόγω του ολισθηρού πατώματος και έπεσε στο έδαφος με αποτέλεσμα να τραυματιστεί στον δεξιό ώμο. Το πάτωμα ήταν ολισθηρό λόγω της ύπαρξης νερού και γάλακτος. Μεταφέρθηκε από τον XXXXX Μηνά (ΜΕ2) στην κλινική "ΤΙΜΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ". Διαπιστώθηκε ότι υπέστη κάθετο εξάρθρημα δεξιού ώμου. Υπό γενική αναισθησία έγινε κλειστή ανάταξη του εξαρθρήματος από τον Δρα Κάσπη (ΜΕ4). Το δεξί της χέρι ακινητοποιήθηκε στη συνέχεια με επίδεσμο. Υπεβλήθη σε φυσιοθεραπεία. Λόγω αδυναμίας απαγωγής του δεξιού ώμου, τον Μάιο του 2012 διενεργήθηκε μαγνητική τομογραφία. Διαπιστώθηκε ότι η ενάγουσα υπέστη ρήξη του μυοτενόντιου πετάλου (υπερακάνθιου και υπακάνθιου τένοντα). Επειδή η ρήξη των τενόντων ήταν μεγάλη και περιοριζόταν η κίνηση του δεξιού άνω άκρου, αποφασίστηκε η χειρουργική αποκατάσταση τους. Τον Ιούνιο του 2012, η ενάγουσα υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση (ανοικτή αποκατάσταση μυοτενόντιου στροφικού πετάλου δεξιού ώμου) από τον Δρα Κάσπη στην παρουσία του Δρος XXXXX Constant. Μετά την επέμβαση παραπέμφθηκε και πάλι σε φυσιοθεραπεία για 12 βδομάδες. Λόγω της σοβαρότητας της ρήξης, οι τένοντες υπέστησαν ρήξη ξανά. Σε μαγνητική τομογραφία που διενεργήθηκε τον Ιανουάριο του 2013, διαπιστώθηκε μαζική ρήξη, ολικού πάχους των τενόντων του στροφικού πετάλου (υπερακάνθιου, υπακάνθιου και υποπλάτιου) του δεξιού ώμου, με προς τα μέσα εισολκή του υπερακάνθιου και υπακάνθιου τένοντα και των αντίστοιχων μυών. Εκρίθη από τον θεράποντα ιατρό Δρα Κάσπη, πως η κατάσταση δεν μπορούσε να αντιμετωπιστεί χειρουργικά. Η ρήξη των τενόντων του στροφικού πετάλου είναι πλέον μόνιμο κατάλοιπο. Το δεξί άνω άκρο (δεξί χέρι) έχει περιορισμό στην κινητικότητα του (πλήρης αδυναμία ενεργητικής κάμψης, απαγωγής και έσω στροφής) η οποία επηρεάζει την ενάγουσα στην καθημερινότητα της (οδήγηση, μπάνιο, ντύσιμο). Το πρώτο θέμα που θα πρέπει να εξεταστεί είναι αυτό της ευθύνης. Η ευθύνη κατόχου ακίνητης ιδιοκτησίας διέπεται από τις πρόνοιες του άρθρου 51

(2)(β) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.148, οι διατάξεις του οποίου ερμηνεύονται με βάση το αγγλικό δίκαιο. Κάτοχος είναι εκείνος που έχει τον έλεγχο και την άμεση επίβλεψη της ιδιοκτησίας, με εξουσία να επιτρέπει ή να απαγορεύει την είσοδο σ' αυτή. Το συγκεκριμένο άρθρο θεσμοθετεί την ύπαρξη καθήκοντος επιμέλειας του κατόχου ακινήτου έναντι όλων των προσώπων που νόμιμα βρίσκονται σ΄ αυτό (Λ.Π. Φραγκεσκίδης & Σία Λτδ ν. Μάμα

(1989)1 ΑΑΔ 70). Νομολογιακά έχει λεχθεί (Σχολική Εφορεία Στροβόλου ν. Στεργίδου κ.α., ECLI:CY:AD:2016:D143, Πολιτική Έφεση αρ. 8/2011, απόφαση ημερομηνίας 4.3.2016) πως ο κάτοχος έχει δύο καθήκοντα. Το πρώτο ως προς την κατάσταση, συντήρηση και επιδιόρθωση του ακινήτου και το δεύτερο ως προς την λειτουργία της δραστηριότητας ή της επιχείρησης του. Η ευθύνη του κατόχου διαφοροποιείται αναλόγως του κατά πόσο το πρόσωπο που βρίσκεται στο υποστατικό είναι "προσκεκλημένος" ("invitee") ή "απλός αδειούχος" ("bare licensee"). "Προσκεκλημένος" είναι το πρόσωπο που βρίσκεται στην ιδιοκτησία με πρόσκληση του κατόχου, ρητή ή εξυπακουόμενη, για τους σκοπούς της επιχείρησης ή της δραστηριότητας του κατόχου, υπό την έννοια ότι ο κάτοχος έχει κάποιο χρηματικό ή υλικό συμφέρον, όπως συμφέρον έχει και ο προσκεκλημένος. Με άλλα λόγια, ο προσκεκλημένος είναι το πρόσωπο που εισέρχεται στην ιδιοκτησία με την συγκατάθεση του κατόχου για σκοπούς κάποιας εργασίας αναφορικά με την οποία ο κάτοχος και ο προσκεκλημένος έχουν κοινό συμφέρον [Λέσχη Ιπποδρομιών Λευκωσίας ν. Νικήτα

(2000)1 ΑΑΔ 1712]. "Απλός αδειούχος" είναι το πρόσωπο που εισέρχεται στην ιδιοκτησία νόμιμα, όχι όμως σε σχέση με εργασία στην οποία έχει συμφέρον ο κάτοχος, ούτε κατά την νόμιμη εκτέλεση δημοσίου καθήκοντος, όπως εξηγείται στο άρθρο 51

(2)(β). Σε ό,τι αφορά τις "δραστηριότητες" στα υποστατικά του κατόχου, το καθήκον έναντι "προσκεκλημένου" και "απλού αδειούχου" είναι ταυτόσιμο και έγκειται σε υποχρέωση λήψης λογικών μέτρων ώστε το υποστατικό να είναι ασφαλές από κινδύνους, την ύπαρξη των οποίων ο κάτοχος γνωρίζει ή θα όφειλε, ως λογικός άνθρωπος, να γνωρίζει. Ως προς το ποιες δραστηριότητες εγκυμονούν κινδύνους, τους οποίους ο κάτοχος πρέπει να προβλέψει και να λάβει εύλογα μέτρα για την αποτροπή πρόκλησης ζημιάς από αυτές, εκ των πραγμάτων, οι εν λόγω δραστηριότητες δεν μπορούν να καθοριστούν εκ των προτέρων με ακρίβεια αφού όλα εξαρτώνται από τα ιδιαίτερα περιστατικά της κάθε υπόθεσης, την φύση και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ακινήτου, την ευκολία πρόσβασης στο ακίνητο και άλλα συναφή στοιχεία. Σε γενικές γραμμές μπορεί να λεχθεί πως ένας κάτοχος πρέπει να διασφαλίζει πως, στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του, το ακίνητο διατηρείται σε καλή κατάσταση από άποψη καθαριότητας και πως υπάρχει εύκολη πρόσβαση στο χώρο αλλά και δυνατότητα κίνησης εντός αυτού. Γενικά ο κάτοχος πρέπει να γνωρίζει τα στατικά χαρακτηριστικά της ιδιοκτησίας του και αναλόγως αυτών να προειδοποιεί κατάλληλα τους αδειούχους του, όπως για παράδειγμα εάν το πάτωμα είναι βρεγμένο ή πως λόγω της φύσης του, μπορεί κάποιος να γλιστρήσει σ' αυτό. Τούτων λεχθέντων επανέρχομαι στην υπό κρίση υπόθεση. Υπό το φως της μαρτυρίας της ενάγουσας την οποία αποδέχτηκα, κρίνω πως η ευθύνη για την πρόκληση του ατυχήματος, βαρύνει αποκλειστικά και μόνο τους εναγόμενους. Ο κίνδυνος να υπάρχει στο χώρο των ψυγείων νερό στο πάτωμα ή ακόμη και γάλα ήταν προβλέψιμος. Όπως και η XXXXX Ηλία (ΜΥ1) δέχθηκε κατά την αντεξέταση, υπάρχει η πιθανότητα τα ψυγεία να χάνουν νερό. Συμβαίνει ακόμη και τα χάρτινα κουτιά, είτε με γάλα είτε με άλλο περιεχόμενο να έχουν διαρροή, να πέσουν στο πάτωμα και να σπάσουν. Οι εναγόμενοι όφειλαν να γνωρίζουν την ύπαρξη του κινδύνου και να λαμβάνουν μέτρα για την εξάλειψη του. Στην προκειμένη περίπτωση δεν έλαβαν κανένα μέτρο. Δεν τίθεται θέμα ύπαρξης συντρέχουσας αμέλειας εκ μέρους της ενάγουσας, όπως υπεστήριξαν οι εναγόμενοι. Για την ύπαρξη συντρέχουσας αμέλειας, το μόνο που απαιτείται να αποδειχθεί είναι κατά πόσον το βλαβέν πρόσωπο, παρά το δικό του συμφέρον, παρέλειψε να ασκήσει εύλογη φροντίδα για την δική του ασφάλεια και συνέβαλε με την δική του παράλειψη στην πρόκληση της βλάβης την οποία υπέστη [Σολωμού ν. Γενικού Εισαγγελέα

(2009)1 ΑΑΔ 623]. Ο επιμερισμός της ευθύνης γίνεται υπό ευρεία σκοπιά με γνώμονα την λογική και την κοινή εμπειρία [Metalco (Heaters) Ltd v. Νεοφύτου

(1997)1 ΑΑΔ 211]. Στην προκειμένη περίπτωση δεν έχει αποδειχθεί ότι η ενάγουσα προέβη σε ενέργειες που συνέβαλαν στον τραυματισμό της, όπως ισχυρίζονται οι εναγόμενοι, ώστε να θεωρηθεί υπόλογη συντρέχουσας αμέλειας. Γι' αυτό κρίνω, καταληκτικά, πως αποκλειστική ευθύνη για την πρόκληση του ατυχήματος την φέρουν οι εναγόμενοι. Το επόμενο θέμα που θα πρέπει να εξεταστεί είναι αυτό των αποζημιώσεων, Γενικών και Ειδικών. Οι εφαρμοστέες επί των Γενικών Αποζημιώσεων Αρχές είναι πολύ καλά γνωστές και δεν χρειάζεται εκτενής αναφορά τους. Αρκεί να λεχθεί ότι ο σκοπός της επιδίκασης αποζημιώσεων είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα [βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi

(1982)1 C.L.R. 789]. Η νομολογία αποκαλύπτει σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας, και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση του ανθρώπου [βλ. Μαυροπετρή ν. Γεωργίου

(1995)1 Α.Α.Δ. 66]. Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση (βλ. Ερωτοκρίτου κ.α. ν. Καραολή, Π.Ε. 9342 και 9333, ημερ. 9.3.1998). Είναι δεκτό, επίσης, πως πρέπει να λαμβάνεται υπόψιν η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος [βλ. Ιακώβου ν. Ι. Παπαδάκη κ.α.

(2000)1 Α.Α.Δ. 2079 και Karkallis v. Galatariotis & Sons

(1980)1 C.L.R. 265]. Αποτελεί επίσης σταθερή αρχή πως οι αποζημιώσεις πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτές. Η αποζημίωση δεν έχει σκοπό την τιμωρία του θύτη, αλλά την αποκατάσταση του θύματος (βλ. υπ. Μαυροπετρή, ανωτέρω). Κατά τον καθορισμό των Γενικών Αποζημιώσεων άντλησα καθοδήγηση από αποφάσεις τόσο του Ανωτάτου Δικαστηρίου όσο και των Επαρχιακών Δικαστηρίων, στις οποίες υπάρχει αναλογία με την συγκεκριμένη υπόθεση στην έκταση των κακώσεων και στα επακόλουθα τους, προβαίνοντας βέβαια στις αναγκαίες προσαρμογές και λαμβάνοντας υπόψη ότι κάθε υπόθεση έχει τις ιδιαιτερότητες της και είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία [Σπύρου ν. Χ"Χαραλάμπους

(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298]. Στην υπόθεση Ζαχαρία ν. Κουταλιά κ.α. Αρ. Αγωγής 836/2003, Ε.Δ. Λευκωσίας, το πρωτόδικο Δικαστήριο με απόφασή του ημερομηνίας 17.10.2006, επεδίκασε ως Γενικές Αποζημιώσεις το ποσό των Λ.Κ. 30.000 (€51.258,-), σε ενάγοντα (διπλωματούχο μηχανικό αυτοκινήτων), ηλικίας 43 ετών κατά τον χρόνο του τραυματισμού του, ο οποίος υπήρξε θύμα οδικού ατυχήματος. Ο ενάγοντας υπέστη, μεταξύ άλλων τραυματισμών, κάταγμα του άνω τριτημορίου του δεξιού μηριαίου οστού και εξάρθρημα της δεξιάς ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης. Έγινε ανάταξη του κατάγματος, κατόπιν χειρουργικής επέμβασης και τοποθέτηση ενδομυελικού ήλου. Η κάκωση στην δεξιά ακρωμιοκλειδική άρθρωση αντιμετωπίστηκε αρχικά με συντηρητική θεραπεία. Πέντε μήνες μετά το ατύχημα, ο ενάγοντας χειρουργήθηκε στον δεξιό ώμο για ανάταξη του εξαρθρήματος, πλην όμως η επέμβαση ήταν ανεπιτυχής. Δύο περίπου χρόνια μετά την χειρουργική επέμβαση, ο ενάγοντας συνέχιζε να παραπονείται για ενοχλήματα στον δεξιό ώμο, αδυναμία του δεξιού άνω άκρου, παραμόρφωση και δυσκολίες στην εργασία του. Παρουσίαζε πλήρη λειτουργική αποκατάσταση ως προς την κινητικότητα του δεξιού κάτω άκρου, όχι όμως του δεξιού άνω άκρου όσον αφορά βαριά παρατεταμένη εργασία, με αποτέλεσμα την ευκολότερη κόπωση και πόνο. Λόγω της αποτυχημένης επέμβασης στον ώμο, ο ενάγοντας χειρουργήθηκε εκ νέου, τριάμιση χρόνια μετά το ατύχημα. Πραγματοποιήθηκε σταθεροποίηση της δεξιάς ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης με τενόντιο αυτομόσχευμα ημιτενοντώδους τένοντος από το αριστερό γόνατο. Τεσσεράμιση χρόνια μετά το ατύχημα, υπήρχε σχεδόν πλήρης επαναφορά της δεξιάς ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης, αλλά ταυτόχρονα και μικρή λειτουργική ανικανότητα. Μετά την επέμβαση, η κίνηση της άρθρωσης είχε αποκατασταθεί κατά 90%, υπήρχε πλήρης κάμψη, ενώ μόνο οι ακραίες κινήσεις υπολείποντο, λόγω δυσκαμψίας. Ο ώμος παρουσίαζε αδυναμία και ευαισθησία στην περιοχή των κακώσεων και δεν διέθετε την ίδια ελαστικότητα όπως ενός φυσιολογικού χεριού. Οι μύες γύρω από την περιοχή του ώμου είχαν υποστεί ζημιά, με κατάλοιπο την χρόνια μυική κάκωση και αδυναμία. Στην υπόθεση Θεοδώρου ν. Βασιλείου

(2007)1 ΑΑΔ 1192, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε πως ποσό Λ.Κ.30.000 (€51.258-) που επιδικάστηκε ως Γενικές Αποζημιώσεις σε ενάγοντα (σκυβαλλοσυλλέκτη στον Δήμο Λευκωσίας), ηλικίας 35 ετών κατά το χρόνο του ατυχήματος, ο οποίος, μεταξύ άλλων τραυμάτων, υπέστη συντριπτικό κάταγμα και εξάρθρημα του αριστερού ώμου, πως δεν ήταν έκδηλα υπερβολικό. Διενεργήθηκε συρραφή των θλαστικών τραυμάτων, ανοικτή ανάταξη του εξαρθρήματος και του κατάγματος του αριστερού ώμου και ακινητοποίηση σε γύψινο επίδεσμο του κατάγματος της δεξιάς πηχεοκαρπικής άρθρωσης. Τελικώς το κάταγμα στον δεξιό καρπό πωρώθηκε και οι κινήσεις του δεξιού ώμου ήσαν πλήρεις. Όσον αφορά τον αριστερό ώμο, το κάταγμα του αυχένα του βραχιονίου πορώθηκε με ελαφρά γωνίωση και μετατόπιση ενώ το μείζον βραχιόνιο κύρτωμα είχε αποσπασθεί και βρισκόταν ενδοαρθρικά. Η νέα αυτή ανατομική κατάσταση ήταν μόνιμη και προκαλούσε περιορισμό των κινήσεων του αριστερού ώμου και άλγος. Ως αποτέλεσμα, ο ενάγοντας-εφεσίβλητος δεν μπορούσε να χρησιμοποιήσει το αριστερό άνω άκρο για ανύψωση αντικειμένων. Κρίθηκε ικανός για ελαφράς φύσης εργασία, την οποία μπορούσε να επιτελεί υπό συνθήκες πλήρους απασχόλησης. Τέλος στην υπόθεση Τσατσαλίδης ν. Tofarco Ltd, Αγωγή Αρ. 5535/2010 E.Δ. Λευκωσίας, το πρωτόδικο Δικαστήριο με απόφαση του ημερομηνίας 24.3.2016, επεδίκασε το ποσό των €35.000 για πόνο και ταλαιπωρία σε ενάγοντα (οικοδόμος), ηλικίας σχεδόν 51 ετών κατά τον χρόνο του ατυχήματος, ο οποίος υπέστη πλήρη ρήξη του τένοντα του υπερακανθίου μυός και παρουσίαζε άλγος στη δεξιά κατ' ώμον άρθρωση, με αδυναμία απαγωγής και έσω στροφής του βραχίονα. Μαγνητική τομογραφία στην οποία υπεβλήθη ο ενάγοντας 6 μήνες μετά το ατύχημα, επιβεβαίωσε την εικόνα πλήρους ρήξης του τένοντα του υπερακανθίου μυός η οποία έχρηζε χειρουργικής επέμβασης. Προγραμματίστηκε διττή χειρουργική επέμβαση ακρωμιοπλαστικής και επανασυρραφής του τένοντα η οποία δεν διενεργήθηκε για λόγους που δεν αφορούσαν τον ενάγοντα. Μετά από αυτό κρίθηκε πως η συρραφή του τένοντα από το σημείο όπου είχε αποκοπεί ήταν πλέον αδύνατη. Πιθανή επέμβαση ακρωμιοπλαστικής, με διεύρυνση του χώρου μεταξύ ακρωμίου και της κεφαλής του βραχιονίου οστού, θα είχε ως στόχο πλέον την απαλλαγή του ενάγοντα από τον πόνο. Η αδυναμία απαγωγής και έσω στροφής που παρουσίαζε ο ώμος του, τον καθιστούσε μόνιμα ανίκανο για εκτέλεση χειρωνακτικής εργασίας. Το Δικαστήριο επιδίκασε στον ενάγοντα το ποσό των €45.000- ως απώλεια μελλοντικών απολαβών, το οποίο προστέθηκε στο ποσό των €35.000-, ανεβάζοντας έτσι το ποσό των Γενικών Αποζημιώσεων στις €80.000,-. Η ενάγουσα, ηλικίας 59 ετών κατά τον χρόνο του ατυχήματος υπέστη, συνεπεία τούτου, σοβαρούς τραυματισμούς (έχουν εκτεθεί ανωτέρω και δεν θα τους επαναλάβω), οι οποίοι έχουν αφήσει ως κατάλοιπο την μόνιμη ολική ανικανότητα στον δεξιό ώμο (πλήρης αδυναμία ενεργητικής κάμψης, απαγωγής και έσω στροφής). Συνεκτιμώντας την σοβαρότητα των τραυματισμών της και τα κατάλοιπα τους, την ηλικία της, την θεραπεία που έτυχε, τον πόνο, την ταλαιπωρία, την απώλεια ανέσεων και απολαύσεων που υπέστη και συνεχίζει να αντιμετωπίζει (όπως τα σκιαγράφησε η ίδια), καθώς επίσης και κάθε άλλο σχετικό παράγοντα, κρίνω πως το ποσό των €50.000,- θα αποτελούσε για την περίπτωση της δίκαιη και εύλογη αποζημίωση. Το επόμενο θέμα που θα πρέπει να εξεταστεί είναι το θέμα των Ειδικών Αποζημιώσεων. Είναι νομολογημένο ότι οι ειδικές ζημιές όχι μόνο πρέπει να αναφέρονται στα δικόγραφα με λεπτομέρεια, αλλά και να αποδεικνύονται με θετική μαρτυρία και με ακρίβεια [Σπύρου ν. Χ΄΄Χαραλάμπους

(1989)1 Α.Α.Δ. 298, Λοϊζίδου ν. Μουρτζή, Πολιτική Έφεση αρ. 10085, ημερομηνίας 21.6.1999, Αρχή Τηλεπικοινωνιών Κύπρου ν. Medcon Constructions Ltd, Πολιτική Έφεση αρ. 10239, ημερομηνίας 21.6.2000]. Στη βάση της μαρτυρίας που προσκομίστηκε από πλευράς ενάγουσας και έγινε αποδεκτή από το Δικαστήριο, ανακτήσιμα είναι όλα τα ποσά (σύνολο €10.209,93) που αξιώνει ως Ειδικές Αποζημιώσεις. Τα τρία τιμολόγια του νοσοκομείου "ΤΙΜΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ" για τα ποσά των €3.585, €2.725 και €1.085,- αντίστοιχα, μαζί με τις αποδείξεις πληρωμής, κατατέθηκαν ως Τεκμήρια 34

(1), 34

(2)και

1. Οι αποδείξεις πληρωμής των ποσών των €1.100,- και €250,- για τις φυσιοθεραπείες στις οποίες υπεβλήθη, κατατέθηκαν ως Τεκμήρια 33 και
2. Η απόδειξη πληρωμής του ποσού των €150,- για το ηλεκτρομυογράφημα, κατατέθηκε ως Τεκμήριο
3. Οι αποδείξεις πληρωμής των ποσών των €300,- και €100,- αντίστοιχα για την χειρουργική επέμβαση στον αριστερό καρπό κατατέθηκαν ως Τεκμήρια 27

(2)και 27

(3). Η απόδειξη πληρωμής του ποσού των €100,- για τον προεγχειρητικό καρδιακό έλεγχο, κατατέθηκε ως Τεκμήριο

1. Η απόδειξη πληρωμής του ποσού των €100,- για τις προεγχειρητικές εργαστηριακές εξετάσεις, κατατέθηκε ως Τεκμήριο
2. Τα τιμολόγια του Ιατροδιαγνωστικού Κέντρου "ΑΓΙΟΣ ΘΕΡΙΣΣΟΣ" για τα ποσά των €290,- και €290,- αντίστοιχα (αφορούσαν τις μαγνητικές τομογραφίες που διενεργήθηκαν στον δεξιό ώμο), μαζί με τις αποδείξεις πληρωμής κατατέθηκαν ως Τεκμήρια 25 και
3. Η απόδειξη πληρωμής του ποσού των €100,- για αιματολογικές εξετάσεις, κατατέθηκε ως Τεκμήριο
4. Τέλος οι αποδείξεις πληρωμών για αγορά φαρμάκων, για το συνολικό ποσό των €124,90 κατατέθηκε ως Τεκμήριο
5. Η θέση των εναγομένων, όπως τέθηκε στην αγόρευση του συνηγόρου των, πως το «πρόβλημα» στον αριστερό καρπό είναι «άσχετο με το επεισόδιο της 1ης Μαρτίου του 2012» και πως οι χρεώσεις του Δρος XXXXX Σπύρου (ΜΕ3) καθίστανται «εντελώς άσχετες με την υπόθεση», δεν με βρίσκει σύμφωνη. Βάσει των όσων η ενάγουσα κατέθεσε και έγιναν αποδεκτά από το Δικαστήριο, το πρόβλημα στον αριστερό της καρπό δημιουργήθηκε λόγω της υπερβολικής χρήσης του χεριού της, αφού δεν μπορούσε να χρησιμοποιήσει το δεξί της χέρι επειδή τούτο ήταν ακινητοποιημένο με επίδεσμο για αρκετό χρόνο. Η θέση αυτή υποστηρίχθηκε και από τον Δρα Σπύρου, ο οποίος ερωτηθείς σχετικά ανέφερε πως η τενοντοθυλακίτιδα μπορεί να οφείλεται μεταξύ άλλων λόγων και στην «υπερβολική» χρήση του χεριού. Η ενάγουσα αξιώνει επίσης αποζημιώσεις ύψους €360.000,- ως απώλεια εισοδήματος για την περίοδο από 1.3.2012 (ημερομηνία του ατυχήματος) μέχρι 7.6.2018 (ημερομηνία συνταξιοδότησης της). Στο σημείο αυτό υπενθυμίζω πως σύμφωνα με τα ευρήματα μου, η ρήξη των τενόντων του στροφικού πετάλου στον δεξιό ώμο και η πλήρης αδυναμία ενεργητικής κάμψης, απαγωγής και έσω στροφής του δεξιού άνω άκρου είναι μη αναστρέψιμη και μόνιμο κατάλοιπο. Τούτο είχε ως αποτέλεσμα, η ενάγουσα μετά το ατύχημα να μην ήταν σε θέση να εργαστεί όπως προ του ατυχήματος και τα εισοδήματα της να μειωθούν. Συνεπώς δικαιούται να αποζημιωθεί για την μείωση της εισοδηματικής της ικανότητας. Αποτελεί νομολογιακή αρχή πως σε περίπτωση που ο ενάγων λόγω των τραυμάτων του δεν είναι ικανός στο μέλλον να κερδίζει τα ίδια εισοδήματα όπως πριν το ατύχημα, δικαιούται σε αποζημίωση. Αν η υγεία του δεν αποκαταστάθηκε πλήρως και η ικανότητα για εργασία περιορίστηκε με επιπτώσεις στις απολαβές του, θα πρέπει να υπολογίζεται η διαφορά που προκύπτει μεταξύ του εισοδήματος που θα είχε αν δεν συνέβαινε το ατύχημα και των απολαβών που μπορεί να έχει από εργασία μετά την ανάρρωση του, λαμβανομένης υπόψη της μείωσης της ικανότητας του προς εργασία [Iacovou Brothers (Constructions) Ltd v. Κρίκκη

(2004)1 ΑΑΔ 398]. Βάση για τον υπολογισμό της απώλειας μελλοντικών απολαβών είναι το εισόδημα του ζημιωθέντος κατά τον χρόνο του ατυχήματος ή το εισόδημα που θα κέρδιζε, όπως αυτό μπορεί να προσδιορισθεί με βάση τα στοιχεία που υπάρχουν κατά το χρόνο εκδίκασης της υπόθεσης [Αντωνίου ν. Συνεργατικού Ταμιευτηρίου Δημοσίων Υπαλλήλων Λευκωσίας Λτδ

(2004)1 ΑΑΔ 37, Gevorest Sleep Designs Ltd v Μιχαηλίδης, ECLI:CY:AD:2018:A45, Πολιτική Έφεση 456/2011, ημερ. 25.1.2018]. Εν προκειμένω, η ενάγουσα σύμφωνα με τα όσα κατέθεσε, είχε προ του ατυχήματος ετήσιο εισόδημα πέραν των €60.000-. Μετά το ατύχημα δεν ήταν σε θέση να εργαστεί (να «στήσει νέα δουλειά») και έτσι το εισόδημα της μέχρι την ημέρα της συνταξιοδότησης της το 2018, περιορίστηκε μόνο στις προμήθειες που λάμβανε από τις ανανεώσεις των παλαιών ασφαλιστηρίων συμβολαίων. Η θέση της πως για την συγκεκριμένη περίοδο (2012-2018) απώλεσε εισοδήματα ύψους €360.000- και η αξίωση της για ανάκτηση του ποσού αυτού, δεν υποστηρίζεται από τα στοιχεία που προσκόμισε. Από τις Καταστάσεις Αποδοχών (Τεκμήρια 41 και 42) φαίνεται πως τα εισοδήματα της εταιρείας της από το 2010 μέχρι και το 2018 δεν ήσαν σταθερά αλλά διαφοροποιούντο κατ' έτος με φθίνουσα πράγματι πορεία. Κατά το στάδιο των διευκρινίσεων και όταν το Δικαστήριο ζήτησε λεπτομέρειες από τον συνήγορο της ενάγουσας, ο τελευταίος υπεστήριξε πως για την περίοδο 2012-2018, η ενάγουσα από την μη κατάρτιση νέων ασφαλιστηρίων συμβολαίων, απώλεσε εν τέλει ποσό ύψους €256.520,

1. Κατέληξε στο ποσό αυτό με την εξής μαθηματική πράξη. Αφαίρεσε τα αντίστοιχα ποσά των απολαβών για την περίοδο 2012-2018, από το ποσό των €65.483,47 που ήσαν οι απολαβές της εταιρείας της για το
2. Θεωρώ πως η συλλογιστική αυτή θεώρηση του πράγματος, πέραν του ότι είναι πολύ απλοϊκή, είναι και λανθασμένη. Το ερώτημα, για ποιο λόγο λήφθηκε ως παράμετρος το έτος 2010 και όχι το 2011 (υπάρχει διαφοροποίηση ως προς τα εισοδήματα των δύο ετών) που είναι ο αμέσως προηγούμενος χρόνος του ατυχήματος, δεν απαντήθηκε. Από τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον μου καταδεικνύεται πως και προ του ατυχήματος τα εισοδήματα της ενάγουσας δεν ήσαν σταθερά. Αυτή είναι η μία παράμετρος. Η άλλη, είναι το γεγονός πως τα εισοδήματα αυτά ήσαν τα εισοδήματα της εταιρείας της και όχι της ίδιας. Από τις προσωπικές φορολογικές της δηλώσεις (Τεκμήριο 40) καταδεικνύεται πως τα εισοδήματα που λάμβανε ως μισθωτός της εταιρείας της, είναι πολύ χαμηλότερα από τα προαναφερθέντα και επίσης διαφορετικά κατ' έτος. Σημειώνεται πως δεν ετέθη στο Δικαστήριο ποιος ήταν ο προ του ατυχήματος δεδηλωμένος στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις μισθός της, βάσει του οποίου, σύμφωνα με την προαναφερόμενη νομολογιακή αρχή, θα έπρεπε να αποζημιωθεί. Πέραν των άλλων λόγων, θεωρώ πως θα είναι άδικο έναντι όλων των φορολογουμένων πολιτών, να επιβραβευθεί η ενάγουσα για την ενέργεια της να συστήσει εταιρεία με μοναδικό γνώμονα την πληρωμή μειωμένου φόρου εισοδήματος και όχι αυτού που θα έπρεπε να καταβάλλει βάσει του εισοδήματος που κέρδιζε. Δεν σημαίνει πως επειδή η σύσταση εταιρείας ήταν επιτρεπτή από τον νόμο, η ενέργεια αυτή ήταν και ηθικά ορθή και μη επιλήψιμη. Εν τέλει θεωρώ, πως ο υπολογισμός της συγκεκριμένης αποζημίωσης δεν είναι δυνατός στη βάση των εισοδημάτων που είχε προ του ατυχήματος, αφού αυτά δεν ήσαν σταθερά αλλά εδιαφοροποιούντο κατ' έτος. Κρίνω, καταληκτικά, πως η ενάγουσα θα πρέπει να αποζημιωθεί με ένα κατ' αποκοπή ποσό [Κωμιάτη ν. Πόλιτσου

(2001)1 Α.Α.Δ. 2226, Γεώργιος Αντωνίου ν. Συνεργατικού Ταμιευτηρίου Δημοσίων Υπαλλήλων Λευκωσίας Λτδ

(2004)1(Α) Α.Α.Δ. 37, Θεοφάνους ν. Κουρουκλά

(2006)1 Α.Α.Δ. 528, Κωνσταντίνου ν. Παναγιώτου

(2011)1 Α.Α.Δ. 1585]. Εν κατακλείδι θεωρώ πως το ποσό των €50.000- είναι δίκαιη αποζημίωση για τη μείωση της εισοδηματικής της ικανότητας. Το ποσό αυτό θα φέρει νόμιμο τόκο από σήμερα. Το τελευταίο θέμα που θα πρέπει να εξεταστεί είναι το θέμα του τόκου. Το θέμα ρυθμίζεται από το άρθρο 58Α του Κεφ.148 όπως έχει τροποποιηθεί από τον Νόμο 82

(1)/2008, καθώς και από σχετική νομολογία [Φοινικαρίδης κ.ά. v. Γεωργίου κ.ά.

(1991)1 Α.Α.Δ. 475]. Το θέμα του καθορισμού του τόκου εμπίπτει εντός των πλαισίων της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Στην υπόθεση Φοινικαρίδης (ανωτέρω) τονίστηκε, μεταξύ άλλων, ότι ένας παράγοντας που δεν μπορεί να παραγνωριστεί είναι ο τρόπος με τον οποίο προωθείται η αγωγή προς εκδίκαση, αφού μια αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της μπορεί να έχει ως επακόλουθο τον περιορισμό της χρονικής έκτασης καθορισμού του τόκου. Εν προκειμένω, το ατύχημα επεσυνέβη την 1.3.2012 και η αγωγή καταχωρήθηκε την 23.8.2013. Δεδομένου του ότι η κατάσταση της υγείας της ενάγουσας δεν αποκρυσταλλώθηκε αμέσως μετά το ατύχημα, θεωρώ πως δεν υπήρξε αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της υπόθεσης της, ώστε να περιοριστεί χρονικά η επιδίκαση τόκου επί των Γενικών και Ειδικών Αποζημιώσεων. Με δεδομένα τα προαναφερθέντα, εκδίδεται απόφαση υπέρ της ενάγουσας και σε βάρος των εναγομένων, ως ακολούθως: (α) €50.000- ως Γενικές Αποζημιώσεις με τον εκάστοτε νόμιμο τόκο από την ημερομηνία του ατυχήματος (1.3.2012) μέχρι εξόφλησης. (β) €12.210- (€12.209,93) ως Ειδικές Αποζημιώσεις με τον εκάστοτε νόμιμο τόκο από την ημερομηνία του ατυχήματος (1.3.2012) μέχρι εξόφλησης. (γ) €50.000- για την μείωση της εισοδηματικής της ικανότητας, με νόμιμο τόκο από σήμερα μέχρι εξόφλησης. Επιδικάζονται επίσης υπέρ της ενάγουσας και εναντίον των εναγομένων, τα έξοδα της αγωγής όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή (στην αντίστοιχη κλίμακα) και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ............... Στ. Τσιβιτανίδου-Κίζη, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο