BUCHANAN κ.α. ν. TREMETOUSHIOTIS DEVELOPERS LTD, Αρ. Αγωγής: 2232/2010, 8/5/2020 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2020:A49 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ Ενώπιον: Κ. Κωνσταντίνου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2232/2010 Μεταξύ: xxxxx xxxxx BUCHANAN xxxxx xxxxx BUCHANAN Εναγόντων και TREMETOUSHIOTIS DEVELOPERS LTD Εναγόμενων -------------------------- ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 8.5.2020 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για ενάγοντες 1 και 2: κα Α. Χαραλαμπίδη, για L.G.ZAMBARTAS L.L.C Για εναγόμενους: κ. Σ. Ζαννούπας Α Π Ο Φ Α Σ Η Τα ακόλουθα γεγονότα αποτελούν κοινό έδαφος μεταξύ των μερών και απορρέουν από το περιεχόμενο αριθμού εγγράφων, τα οποία, κατά τα δίκη κατατέθηκαν ως τεκμήρια εξ συμφώνου (βλ. τα τεκμήρια 1 και 2): Οι ενάγοντες είναι αντρόγυνο, Άγγλοι υπήκοοι και διαμένουν μόνιμα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι εναγόμενοι είναι εταιρεία, η οποία ασχολείται - μεταξύ άλλων - με εργοληπτικές εργασίες. Οι εναγόμενοι, στον ουσιώδη χρόνο ήταν ιδιοκτήτες τριών ακινήτων στην XXXXX της επαρχίας Πάφου (στο εξής «επίδικα ακίνητα»), στα οποία προτίθεντο να αναγείρουν το συγκρότημα γνωστό ως «XXXXX Complex No.7 (στο εξής «επίδικο συγκρότημα»). Κατά ή περί τις 15/9/2008, οι ενάγοντες, δυνάμει της γραπτής συμφωνίας (παράρτημα Ι - μέρος του τεκμηρίου 2) (στο εξής «επίδικη σύμβαση») συμφώνησαν με τους εναγόμενους να αγοράσουν το σπίτι τριών υπνοδωματίων με αριθμό 14 του Μπλόκ G, το οποίο θα ανεγειρόταν στο επίδικο συγκρότημα (στο εξής «επίδικη κατοικία»), για το ποσό των €338.303,
- Ήταν ρητοί και/ή εξυπακουόμενοι όροι της επίδικης σύμβασης, πρώτο, ότι η επίδικη κατοικία θα ανεγειρόταν σύμφωνα με τους κατασκευαστικούς νόμους και κανονισμούς και σύμφωνα με τα σχέδια που επισυνάπτονταν στην επίδικη σύμβαση και αποτελούσαν αναπόσπαστο μέρος της, δεύτερο, ότι η επίδικη κατοικία θα κατασκευαζόταν και ανεγειρόταν από τους εναγόμενους με επιμέλεια, προσοχή και δεξιότητα και τρίτο, ότι όλοι οι όροι και προϋποθέσεις της επίδικης σύμβασης ήταν ουσιώδεις και τα μέρη της δεσμεύονταν από τους όρους της. Οι ενάγοντες έχουν εκπληρώσει πλήρως όλες τις υποχρεώσεις τους στη βάση της επίδικης σύμβασης και πλήρωσαν στους εναγόμενους, τα ακόλουθα ποσά: κατά ή περί τις 30/6/2007, το ποσό των €2.562,90, ως τέλος καταχώρησης, κατά ή περί τις 17/9/2007, το ποσό των €31.267,41, κατά ή περί τις 2/11/2007, το ποσό των €33.830,31, κατά ή περί τις 10/1/2008, το ποσό των €101.490,93, κατά ή περί την 1/7/2008, το ποσό των €84.575,77, κατά ή περί τις 5/1/2009, το ποσό των €33.830,31 και τέλος, κατά ή περί την 1/7/2009, το ποσό των €50.745,
- Οι εναγόμενοι, κατά ή περί τον Ιούλιο του 2009 κάλεσαν τους ενάγοντες να παραλάβουν την επίδικη κατοικία. Κατά ή περί τον Αύγουστο του 2009 και ενώ οι ενάγοντες δε βρίσκονταν στην Κύπρο ενημερώθηκαν από τους εδώ αντιπροσώπους τους, ότι η πισίνα της επίδικης κατοικίας είχε ρωγμές και έχανε νερό. Κατά ή περί τον Οκτώβρη του ίδιου έτους, οι τελευταίοι αντιλήφθηκαν ότι η επίδικη κατοικία είχε προβλήματα με τα θεμέλιά της και ότι είχε αρχίσει να παίρνει μια κλίση και καθίζηση. Οι ενάγοντες ζήτησαν από ανεξάρτητους εκτιμητές, όπως προχωρήσουν με εκτίμηση της επίδικης κατοικίας κατά ή περί τον Γενάρη του 2010, η οποία επιβεβαίωσε ότι αυτή είχε σοβαρά προβλήματα με τα θεμέλια, και ότι είχε πάρει μια κλίση και άρχισε να παίρνει καθίζηση. Η ίδια εκτίμηση επιβεβαίωσε ακόμη ότι η πισίνα της επίδικης κατοικίας είχε ρωγμές και είχε πάρει κλίση, με αποτέλεσμα να χάνει συνεχώς νερό και οι ενάγοντες να αναγκαστούν να την αδειάσουν για να αποφύγουν την πρόκληση οποιασδήποτε περαιτέρω ζημιάς. Για την έκδοση της εν λόγω εκτίμησης, οι ενάγοντες πλήρωσαν το ποσό των €948,75, πλέον Φ.Π.Α.. Κατά ή περί τις 25/2/2010, οι ενάγοντες, ως οι πρόνοιες της επίδικης σύμβασης απέστειλαν στους εναγόμενους επιστολή τερματισμού της. Με τη διευκρίνιση ότι όλα τα παραπάνω γεγονότα, ουσιαστικά αποτελούν αντιγραφή σωρείας δικογραφημέων ισχυρισμών των εναγόντων σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης της αγωγής τους, όσα ακολουθούν, που επίσης είναι παραδεκτά - και που μαζί με τα προηγούμενα εκτίθενται στο σχετικό κείμενο παραδεκτών γεγονότων (τεκμήριο 1) - αποτελούν αντιγραφή των ισχυρισμών των εναγόμενων τής παραγράφου 10Α της τροποποιημένης υπεράσπισής τους, οι οποίοι αποβλέπουν σε στοιχειοθέτηση της βασικής υπερασπιστικής τους θέσης - που είναι και η μόνη την οποία εν τέλει προώθησαν κατά τη δίκη - σύμφωνα με την οποία, η οποιαδήποτε ζημιά ή απώλεια υπέστησαν οι ενάγοντες ήταν αποτέλεσμα ενεργειών και πράξεων μελών και υπαλλήλων της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ειδικότερα: Οι εναγόμενοι αποτάθηκαν στις αρμόδιες αρχές της Δημοκρατίας για παραχώρηση άδειας οικοδομής για ανέγερση της επίδικης κατοικίας, που ήταν μια από τις κατοικίες που ανεγέρθηκαν στο επίδικο συγκρότημα. Οι αρχές της Δημοκρατίας, τόσο πριν όσο και κατά, αλλά και μετά την παραχώρηση της άδειας οικοδομής, ενώ γνώριζαν για την αστάθεια και την προβληματική δομή των χωμάτων των επίδικων ακινήτων, γεγονός το οποίο περιήλθε πρόσφατα στην αντίληψη των εναγόμενων και συγκεκριμένα, περί τα τέλη Ιανουαρίου του 2019, μετά την ετοιμασία των πρακτικών της Ποινικής Έφεσης Αρ. 153/2018, παρόλα αυτά παραχώρησαν στους εναγόμενους άδεια οικοδομής. Πιο συγκεκριμένα, οι αρχές της Δημοκρατίας: Πρώτο, παρέλειψαν να ενημερώσουν τους εναγόμενους ότι τα επίδικα ακίνητα βρίσκονταν σε περιοχή με γεωλογική επικινδυνότητα. Δεύτερο, ενώ γνώριζαν, τουλάχιστον από το 2002 για την αστάθεια των χωμάτων των επίδικων ακινήτων όπου οι εναγόμενοι θα ανέγειραν το επίδικο συγκρότημα, τους παραχώρησαν άδεια ανέγερσής του. Τρίτο, παρέλειψαν να ενημερώσουν τους εναγόμενους σχετικά με την αστάθεια των χωμάτων, επί των οποίων ζήτησαν να τους παραχωρηθεί άδεια ανέγερσης οικοδομής. Τέταρτο, παρέλειψαν να ενημερώσουν τους εναγόμενους για ύπαρξη γεωλογικών μελετών, τις οποίες είχαν στην κατοχή τους, σχετικά με την αστάθεια των χωμάτων που βρίσκονταν επί των επίδικων ακινήτων. Πέμπτο, παρέλειψαν να ενημερώσουν τους εναγόμενους για τη συνεχή παρουσία νερού στο υπέδαφος των επίδικων ακινήτων. Έκτο, παρέλειψαν να ενημερώσουν τους εναγόμενους ότι τα χώματα των επίδικων ακινήτων ήταν ευαίσθητα στην παρουσία νερού και ακατάλληλα για θεμελίωση κτηρίων. Έβδομο, παρέλειψαν να ενημερώσουν τους εναγόμενους, ότι εντός των χωμάτων των επίδικων ακινήτων υπήρχαν και υπάρχουν μοντμοριλλονίτες, οι οποίοι έχουν το χαρακτηριστικό να διογκώνονται και να συρρικνώνονται με την παρουσία νερού. Όγδοο, παρέλειψαν να ενημερώσουν τους εναγόμενους για την ύπαρξη στο υπέδαφος των επίδικων ακινήτων, τεράστιων ποσοτήτων αργίλλου, ο οποίος έχει το χαρακτηριστικό να απορροφά νερό και να διογκώνεται και στη συνέχεια, με την απομάκρυνση του νερού, να συρρικνώνεται. Τέλος, ένατο, παρέλειψαν να ενημερώσουν τους εναγόμενους ότι τα επίδικα ακίνητα βρίσκονταν σε περιοχή η οποία στο παρελθόν είχε πληγεί από σεισμό με αποτέλεσμα την αστάθεια των εδαφών. Απ' εκεί και πέρα, ο Έπαρχος Πάφου, με διάταγμά του, το οποίο εξέδωσε στις 17/6/2011, δυνάμει του άρθρου 15 του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου, Κεφ. 96 (παράρτημα ΙV - μέρος του τεκμηρίου 2) επέβαλε την απαγόρευση χρήσης των οικοδομών που ανεγέρθηκαν στα επίδικα ακίνητα, οι οποίες, όπως αναφέρεται κατά λέξη «.. είναι ακατάλληλες για ανθρώπινη κατοίκηση λόγω διαφορικών καθιζήσεων που υπέστησαν. Εξυπακούεται ότι το Διάταγμα αυτό αφορά και την μελλοντική χρήση των οικοδομών μέχρις ότου οι εν λόγω οικοδομές επισκευασθούν με τρόπο που να ικανοποιείται η Αρμόδια Αρχή.» Το άρθρο 15 του Νόμου, Κεφ.96 - όπως ίσχυε τότε - ακολουθεί αυτούσιο: «Η αρμόδια αρχή δύναται µε διάταγμα να κλείσει οποιαδήποτε οικοδομή η οποία σύμφωνα µε τη γνώμη της αρχής είναι ακατάλληλη για ανθρώπινη κατοίκηση λόγω συνθηκών ανθυγιεινών, κακού εξαερισμού ή συνωστισμού ή είναι επικίνδυνη για ανθρώπινη κατοίκηση λόγω των δομικών της ελαττωμάτων, δύναται όμως να απαγορεύσει τη µελλοντική χρήση της οικοδομής για τέτοια κατοίκηση μέχρι ότου ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα, επανοικοδοµηθεί, µετατραπεί ή επισκευασθεί µε τέτοιο τρόπο ως η αρχή ήθελε ορίσει.» Προστίθενται και τα εξής: Ο Έπαρχος Πάφου, προτού εκδώσει το πιο πάνω διάταγμα, δυνάμει του άρθρου 15Α του ίδιου Νόμου, επέδωσε στους εναγόμενους με διπλοσυστημένη επιστολή, ημερομηνίας 15/4/2011, την ακόλουθη ειδοποίηση: «Μετά από επιτόπια επίσκεψη αρμόδιου λειτουργού του Γραφείου μου στην Κοινότητα XXXXX διαπιστώθηκε ότι ολόκληρη η περιοχή των οικοπέδων στα τεμ. xxx, xxx, xxx του Φ/Σχ. 45/35 στην XXXXX, (πρόκειται για τα επίδικα ακίνητα τα τρία αυτά τεμάχια) παρουσιάζει εδαφική αστάθεια. Συγκεκριμένα στο έδαφος υπάρχουν σοβαρές ρωγμές από κατολίσθηση πεταλοειδούς μορφής, σοβαρές καθιζήσεις εντός της ανάπτυξης και διαφορικές καθιζήσεις των κτιρίων που έχουν αποπερατωθεί. Στο επίπεδο του κύριου δρόμου τα υποστυλώματα του υπογείου έχουν αστοχήσει στην κορυφή τους σε δύο περιπτώσεις και παρουσιάζουν κλίση από την κατακορυφότητα. Επίκληση παρουσιάζουν επίσης δύο κτίρια που έχουν αποπερατωθεί στο ψηλότερο μέρος της ανάπτυξης.
- Ενόψει των πιο πάνω καλείστε όπως προβείτε άμεσα σε μελέτη επάρκειας των υφιστάμενων κτιρίων και μελέτη ευστάθειας του πρανούς που έχει κατολισθήσει με μέτρα σταθεροποίησης του, την οποία να υποβάλετε στο Γραφείου μου για έλεγχο. Επίσης να προβείτε ΑΜΕΣΑ σε περίφραξη και σηματοδότηση των οικοδομών που ανεγέρθηκαν στα πιο πάνω τεμάχια ώστε να αποκλεισθεί η είσοδος σ' αυτές.
- Επιθυμώ να τονίσω ότι πριν προβείτε σε οποιαδήποτε τροποποίηση, επιδιόρθωση ή προσθήκη θα πρέπει να εξασφαλίσετε από την Αρμόδια Αρχή τη σχετική άδεια οικοδομής, αν η εργασία αυτή εμπίπτει στις πρόνοιες των άρθρων 2 και 3 του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου, Κεφ.
- .. » Με τη διευκρίνιση ότι την πιο πάνω επιστολή (τεκμήριο 3) παρουσίασε στο Δικαστήριο η διοικητική λειτουργός στην Επαρχιακή Διοίκηση Πάφου, xxx Βιολάρη (Μ.Ε.3), η μαρτυρία της οποίας παρέμεινε αναντίλεκτη, προστίθενται και τα εξής: Ο όρος 8 της επίδικης σύμβασης (το περιεχόμενο της οποίας - για να επαναλάβω - αποτελεί παραδεκτό γεγονός) διαλαμβάνει για την υποχρέωση των εναγόμενων/πωλητών να κατασκευάσουν την επίδικη κατοικία με τη δέουσα επιμέλεια, δεξιότητα και τέχνη καθώς και να διορθώσουν τυχόν ελαττώματα που ενδέχεται να εμφανιστούν ή να γίνουν εμφανή σ' αυτή κατά τη διάρκεια ενός έτους μετά την παράδοσή της στους ενάγοντες/αγοραστές. Τέλος, αποτελεί επίσης παραδεκτό γεγονός, ότι οι ενάγοντες τερμάτισαν την επίδικη σύμβαση με την επιστολή των δικηγόρων τους, ημερομηνίας 25/2/2010 (Παράρτημα ΙΙ - μέρος του τεκμηρίου 2), επικαλούμενοι παράβαση του συγκεκριμένου όρου από τους εναγόμενους. Απ' εκεί και πέρα, οι ενάγοντες σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης της αγωγής τους ισχυρίζονται τα εξής: Για τα προβλήματα που αντιμετώπιζε η επίδικη κατοικία καθώς και η πισίνα της, ενημέρωσαν τους εναγόμενους, οι οποίοι παρέλειψαν και/ή αμέλησαν να προχωρήσουν με οποιαδήποτε διορθωτικά μέτρα. Οι εναγόμενοι έχουν παραβεί τους όρους της επίδικης σύμβασης και συνεπώς οι ίδιοι αξιώνουν από αυτούς επιστροφή των ποσών που τους έχουν πληρώσει για την αγορά της επίδικης κατοικίας, με τόκο 8% ετησίως, από την ημερομηνία πληρωμής κάθε δόσης μέχρι εξοφλήσεως, ως οι όροι της επίδικης σύμβασης. Παρά τις επανειλημμένες ειδοποίησες και επιστολές τους και/ή των δικηγόρων τους προς αυτούς, αρνούνται και/ή παραλείπουν να τους επιστρέψουν τα ποσά τους έχουν πληρώσει για την αγορά της επίδικης κατοικίας. Με την απάντησή τους στην υπεράσπιση των εναγόμενων, οι ενάγοντες ισχυρίζονται - μεταξύ άλλων - και τα εξής: Αρνούνται κατηγορηματικά τον ισχυρισμό των εναγόμενων, ότι η επίδικη κατοικία χτίστηκε με τον καλύτερο, τεχνικά, τρόπο. Οι ισχυρισμοί τους τής παραγράφου 10Α της υπεράσπισής τους (οι οποίοι αποτελούν πλέον παραδεκτά γεγονότα), δεν αποτελούν υπεράσπιση στην απαίτηση των εναγόντων και/ή δεν αναιρούν την ευθύνη τους έναντι των εναγόντων καθώς και το δικαίωμα των εναγόντων για διεκδίκηση θεραπείας και/ή αποζημιώσεων. Οι εναγόμενοι φέρουν αποκλειστική συμβατική και/ή αστική ευθύνη και/ή εξυπακουόμενη και/ή νόμιμη ευθύνη απέναντι στους ενάγοντες να κατασκευάσουν και/ή ολοκληρώσουν και/ή τους παραδώσουν την επίδικη κατοικία σε κατοικήσιμη και/ή κατάλληλη για το σκοπό που αγοράστηκε, κατάσταση και/ή σύμφωνα με τις πρόνοιες της επίδικης σύμβασης και/ή τις υποδείξεις των αρμοδίων αρχών και κωλύονται δυνάμει εγγράφων και/ή συμπεριφοράς να αρνηθούν τις υποχρεώσεις που ανέλαβαν απέναντι στους ενάγοντες, τόσο πριν όσο και μετά την υπογραφή της επίδικης σύμβασης. Οι εναγόμενοι, φερόμενοι ως επαγγελματίες στον κλάδο τους όφειλαν και/ή ανέλαβαν να κατασκευάσουν την επίδικη κατοικία και/ή το επίδικο συγκρότημα και/ή να προνοήσουν για την κατασκευή τους με τη δέουσα και/ή αρμόζουσα επιμέλεια και/ή προσοχή και/ή δεξιότητα και/ή να προβούν στις απαραίτητες μελέτες και/ή ελέγχους για το σκοπό αυτό και/ή για την έκδοση των απαραίτητων αδειών και/ή για την αποφυγή ζημιών της φύσης που υπέστη η επίδικη κατοικία και/ή της ζημιάς που υπέστησαν οι ενάγοντες, πριν τη σύναψη της επίδικης σύμβασης για την πώληση της επίδικης κατοικίας στους ενάγοντες και/ή πριν την κατασκευή της με σκοπό την πώλησή της. Οι εναγόμενοι έφεραν υποχρέωση όπως εκδώσουν και/ή ανανεώσουν την άδεια οικοδομής, πριν την έναρξη των εργασιών για την κατασκευή και/ή ολοκλήρωση της επίδικης κατοικίας και σε περίπτωση που δεν υφίστατο τέτοια άδεια κατά το χρόνο εκείνο, θα επωμίζονταν το σχετικό ρίσκο. Η απόφαση και/ή τα πρακτικά του Εφετείου στην Πολιτική Έφεση 153/2018 ενισχύουν τη θέση των εναγόντων ότι υπήρξαν ουσιαστικές συμβατικές και/ή νομικές παραβάσεις από πλευράς των εναγόμενων και/ή ότι δεν εξασφαλίστηκε άδεια οικοδομής από πλευράς τους, μετά την υπογραφή της επίδικης συμφωνίας και/ή ότι δεν ενεργούσαν με βάση τις υποδείξεις των αρμοδίων αρχών και/ή ότι δεν προέβησαν έγκαιρα στις κατάλληλες εργασίες για αποτροπή των ζημιών που υπέστη το επίδικο συγκρότημα και/ή επίδικη κατοικία. Οι ισχυρισμοί που εγείρουν αφορούν την Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία δεν αποτελεί διάδικο στα πλαίσια της παρούσας διαφοράς. Με την αγωγή τους οι ενάγοντες αξιώνουν εναντίον των εναγόμενων: πρώτο, διάταγμα ότι η επίδικη σύμβαση έχει τερματιστεί νόμιμα, δεύτερο, το ποσό των €338.303,09 (που αποτελεί το συμφωνημένο τίμημα πώλησης της επίδικης κατοικίας), τρίτο, τόκο 8% επί των διαφόρων ποσών που τους κατέβαλαν (ως ανωτέρω), από την ημερομηνία καταβολής τους μέχρι εξοφλήσεως, τέταρτο, εναλλακτικά με το τρίτο, νόμιμο τόκο και τέλος, πέμπτο, το ποσό των €948,75, πλέον Φ.Π.Α., ως έξοδα του εκτιμητή. Η αξίωσή τους υπό (Στ.) σύμφωνα με το παρακλητικό της αγωγής τους, με ρητή δήλωση της ευπαίδευτης δικηγόρου τους στο πλαίσιο της γραπτής αγόρευσής της, έχει εγκαταλειφθεί. Με τη σειρά τους, οι εναγόμενοι, με την υπεράσπισή τους αρνούνται ότι οι ενάγοντες δικαιούνται στις αξιώσεις τους και αξιώνουν απόρριψη της αγωγής, ως νομικά αβάσιμης και πραγματικά αστήρικτης εναντίον τους. Όπως αναφέρει ο ευπαίδευτος δικηγόρος τους στην τελευταία παράγραφο της δικής του γραπτής αγόρευσης, είναι ξεκάθαρο ότι τυχόν οποιαδήποτε ζημιά προκλήθηκε στους ενάγοντες, αυτή δεν ήταν αποτέλεσμα ενεργειών των εναγόμενων, καθότι η επίδικη κατοικία ανεγέρθηκε από τους εναγόμενους, παραδόθηκε στους ενάγοντες και κατοικήθηκε από τους ενάγοντες, ως η συμφωνία των διαδίκων. Κατά τη γνώμη μου, το βασικό επίδικο θέμα της υπόθεσης που καλούμαι να επιλύσω είναι το εξής: ποιος υπέχει ευθύνης να αποζημιώσει τους ενάγοντες για τη συνολική ζημιά που υπέστησαν, από την ακύρωση της επίδικης σύμβασης; Οι εναγόμενοι, όπως είναι η θέση των εναγόντων ή η Κυπριακή Δημοκρατία, όπως ουσιαστικά είναι η θέση των εναγόμενων; Επειδή η απάντηση στο πιο πάνω ερώτημα, όπως θα διαφανεί στη συνέχεια μπορεί να δοθεί στη βάση των παραπάνω παραδεκτών γεγονότων ή ισχυρισμών γεγονότων οι οποίοι παρέμειναν αναντίλεκτοι, οπότε θα πρέπει να θεωρηθούν αποδεδειγμένοι, θεωρώ ότι καθίσταται μη αναγκαία η αξιολόγηση της μαρτυρίας. Παρατηρώ τα εξής: Από το σύνολο των παραπάνω γεγονότων, θεωρώ ως κρίσιμα τα εξής: Οι εναγόμενοι, εταιρεία περιορισμένης ευθύνης, οι οποίοι στον ουσιώδη χρόνο ασχολούνταν και με εργοληπτικές εργασίες, δυνάμει της επίδικης σύμβασης συμφώνησαν να πωλήσουν στους ενάγοντες που είναι αντρόγυνο και οι τελευταίοι να αγοράσουν από τους πρώτους την επίδικη κατοικία, η οποία θα αποτελούσε μέρος του επίδικου συγκροτήματος, το οποίο οι εναγόμενοι θα ανήγειραν στα επίδικα ακίνητά τους στην XXXXX, έναντι του ποσού των €338.303,
- Ήταν ρητός και/ή εξυπακοούμενος όρος της επίδικης σύμβασης, ότι η επίδικη κατοικία θα ανεγειρόταν σύμφωνα με τους κατασκευαστικούς νόμους και κανονισμούς και σύμφωνα με τα σχέδια που επισυνάπτονται στην επίδικη σύμβαση, ως επίσης ότι θα κατασκευαζόταν και θα ανεγειρόταν από τους εναγόμενους με επιμέλεια, προσοχή και δεξιότητα. Κατ' ακρίβεια, ο όρος 8 της επίδικης σύμβασης διαλαμβάνει για την υποχρέωση των εναγόμενων/πωλητών να κατασκευάσουν την επίδικη κατοικία με τη δέουσα επιμέλεια, δεξιότητα και τέχνη καθώς και να διορθώσουν τυχόν ελαττώματα που ενδέχεται να εμφανιστούν ή να γίνουν εμφανή σ' αυτή κατά τη διάρκεια ενός έτους μετά την παράδοσή της στους ενάγοντες/αγοραστές. Οι ενάγοντες, οι οποίοι εκπλήρωσαν πλήρως τις συμβατικές τους υποχρεώσεις έναντι των εναγόμενων, τους κατέβαλαν κατά τις ημερομηνίες που αναφέρονται σε άλλο σημείο (πιο πάνω), το συνολικό ποσό των €338.303,09 που αποτελεί το συμφωνημένο τίμημα πώλησης της επίδικης κατοικίας. Οι εναγόμενοι, κατά ή περί τον Ιούλη του 2009 κάλεσαν τους ενάγοντες να παραλάβουν την κατοχή της επίδικης κατοικίας. Κατά ή περί τον Αύγουστο του ίδιου έτους, και ενώ οι ενάγοντες ήταν εκτός Κύπρου, ενημερώθηκαν από τους εδώ αντιπροσώπους τους, ότι η πισίνα της επίδικης κατοικίας είχε ρωγμές και έχανε νερό. Οι ενάγοντες, όπως αναφέρεται και στην επιστολή τερματισμού της επίδικης σύμβασης (Παράρτημα ΙΙ - μέρος του τεκμηρίου 2, με τίτλο «κατάλογος παραδεκτών εγγράφων»), με το ηλεκτρονικό μήνυμά τους προς τους εναγόμενους, ημερομηνίας 14/9/2009, τους γνωστοποίησαν τα προβλήματα που παρουσιάστηκαν στην επίδικη κατοικία, οι οποίοι πραγματοποίησαν κάποια έργα σ' αυτή για διόρθωση των εν λόγω προβλημάτων, τα οποία, ωστόσο, δεν απέδωσαν. Οι ενάγοντες, κατά ή περί τον Οκτώβρη του ίδιου έτους, αντιλήφθηκαν ότι η επίδικη κατοικία είχε προβλήματα με τα θεμέλιά της και ότι είχε αρχίσει να παίρνει μια κλίση και καθίζηση. Συνεπεία αυτού ζήτησαν από ανεξάρτητους εκτιμητές, όπως προχωρήσουν με εκτίμηση της επίδικης κατοικίας κατά ή περί τον Γενάρη του 2010, η οποία επιβεβαίωσε ότι αυτή είχε σοβαρά προβλήματα με τα θεμέλια, και ότι είχε πάρει μια κλίση και άρχισε να παίρνει καθίζηση. Η ίδια εκτίμηση επιβεβαίωσε ακόμη, ότι η πισίνα της επίδικης κατοικίας είχε ρωγμές και είχε πάρει κλίση, με αποτέλεσμα να χάνει συνεχώς νερό και οι ενάγοντες να αναγκαστούν να την αδειάσουν για να αποφύγουν την πρόκληση περαιτέρω ζημιάς. Οι ενάγοντες, κατά ή περί τις 25/2/2010 με την επιστολή των δικηγόρων τους προς τους εναγόμενους, επικαλούμενοι παράβαση του όρου 8 της επίδικης σύμβασης από τους τελευταίους, προέβησαν σε τερματισμό της επίδικης σύμβασης. Και με δεδομένο ότι από το σύνολο των παραπάνω παραδεκτών γεγονότων, περιλαμβανομένου του περιεχομένου της ειδοποίησης του Επάρχου Πάφου προς τους εναγόμενους (τεκμήριο 3, ανωτέρω) καθώς και του σχετικού με αυτή, διατάγματος, που ο Έπαρχος Πάφου εξέδωσε στη συνέχεια για τα επίδικα ακίνητα, επομένως και για την επίδικη κατοικία (Παράρτημα ΙV - μέρος του τεκμηρίου 2) προκύπτει ότι, ενώ οι ενάγοντες, με την επίδικη σύμβαση συμφώνησαν να αγοράσουν από τους εναγόμενους την επίδικη κατοικία, την οποία εξ ορισμού θα χρησιμοποιούσαν ως κατοικία, η οποία ωστόσο, όπως αποδείχθηκε λίγο μετά την παράδοσή της στους ενάγοντες, ουσιαστικά ήταν εξ υπαρχής ακατάλληλη για χρήση της ως κατοικίας, πλην όμως, οι ενάγοντες, εκπληρώνοντας τις συμβατικές τους υποχρεώσεις έναντι των εναγόμενων, τους κατέβαλαν το συμφωνημένο τίμημα αγοράς της, το οποίο ανέρχεται στο ποσό των €338.303,09, το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται είναι το εξής: Ανεξάρτητα του ποιος ευθύνεται, για το γεγονός ότι η επίδικη κατοικία, όπως κατασκευάστηκε και παραδόθηκε από τους εναγόμενους στους ενάγοντες, ήταν ακατάλληλη για να χρησιμοποιείται από αυτούς, ως κατοικία, οι ενάγοντες, νόμιμα προέβησαν σε τερματισμό της επίδικης σύμβασης και με την αγωγή τους αξιώνουν το ποσό που κατέβαλαν στους εναγόμενους για την αγορά της εν λόγω κατοικίας; Όσα ακολουθούν αποβλέπουν στο να δώσουν απάντηση στο ερώτημα: Στην υπόθεση Μοσφιλιώτης Λτδ ν. Βωνιάτη κ.ά.
(1992)1(Α) Α.Α.Δ. 570, η εφεσείουσα, που ήταν εταιρεία ασχολούμενη με την ανάπτυξη γης και την κατασκευή και πώληση διαμερισμάτων, δυνάμει γραπτής σύμβασης, ημερομηνίας 25/6/1982 πώλησε στους εφεσίβλητους ένα διαμέρισμα στον πρώτο όροφο της υπό ανέγερση πολυκατοικίας τους στη Λάρνακα αντί του ποσού των £13.000,00. Ο όρος 3(γ) της εν λόγω σύμβασης, διαλάμβανε ότι το διαμέρισμα θα ήταν έτοιμο για παράδοση "εσωτερικώς κατοικήσιμο", στις 31/3/83 . Μετά την παράδοση και εγκατάσταση των εφεσίβλητων στο διαμέρισμα, διαπιστώθηκε ότι, λόγω κακής κατασκευής της βεράντας του διαμερίσματος που βρισκόταν στον πιο πάνω όροφο, έμπαιναν νερά από αυτή και διοχετεύονταν στο διαμέρισμα μέσω ρωγμών που είχαν εμφανιστεί στη στέγη όλων σχεδόν των δωματίων. Οι εφεσίβλητοι, αφού προσπάθησαν χωρίς επιτυχία να πείσουν την εφεσείουσα να επιδιορθώσει τις κακοτεχνίες, προέβησαν οι ίδιοι στην επιδιόρθωσή τους και απαίτησαν αποζημίωση από την εφεσείουσα. Το πρωτόδικο Δικαστήριο βρήκε ότι η ζημιά οφειλόταν στο γεγονός ότι τα μωσαϊκά της βεράντας του διαμερίσματος είχαν τοποθετηθεί κατά τέτοιο τρόπο ώστε νερά να διεισδύουν μέσω αυτών και να διοχετεύονται στο διαμέρισμα μέσω ρωγμών που είχαν εμφανισθεί σε όλα σχεδόν τα δωμάτια. Η εισροή νερού ήταν τέτοια, ώστε, κατά την κρίση του πρωτόδικου Δικαστηρίου, το διαμέρισμα να μην μπορεί να θεωρηθεί κατάλληλο για κατοικία. Το Δικαστήριο, αφού έκρινε ότι υπήρχε παράβαση του πιο πάνω ρητού όρου της σύμβασης, εξέτασε κατά πόσο υπήρχε και εξυπακουόμενος όρος στη σύμβαση για την καταλληλότητα του διαμερίσματος για κατοικία και βρήκε ότι υπήρχε τέτοιος όρος και παράβασή του. Ακολούθως προσδιόρισε τη ζημιά στο ποσό των £594.55, το οποίο επιδίκασε υπέρ των εφεσίβλητων. Κατ' έφεση η εφεσείουσα, αν και παραδέχθηκε ότι η εισροή νερού καθιστούσε το διαμέρισμα ακατάλληλο για κατοικία, ισχυρίσθηκε ότι σύμφωνα με τις αρχές που διέπουν το θέμα του εξυπακουόμενου όρου για καταλληλόλητα για κατοικία, η ίδια δεν είχε ευθύνη, διότι η ρωγμές οφείλονταν στις καιρικές συνθήκες της Κύπρου και η σύμβαση δεν είχε οποιαδήποτε πρόνοια για την μόνωση της στέγης. Το Εφετείο έκρινε ότι εφόσον υπήρχε ρητός όρος στη σύμβαση για την παράδοση του διαμερίσματος "εσωτερικώς κατοικήσιμο", ο οποίος δεν είχε κανένα περιορισμό, δεν ετίθετο θέμα να εξετασθεί κατά πόσο παρόμοια υποχρέωση υφίστατο με βάση εξυπακουόμενο όρο στη σύμβαση και κατά πόσο ο εν λόγω εξυπακουόμενος όρος υπόκειτο σε οποιουσδήποτε περιορισμούς ή επιφυλάξεις. Ωστόσο, εξετάζοντας το θέμα και με βάση την ύπαρξη εξυπακουόμενου όρου, έκρινε ότι, υπό τις περιστάσεις και πάλι υπήρχε παράβαση του όρου αυτού από την εφεσείουσα. Το σχετικό απόσπασμα ακολουθεί αυτούσιο: «Το εύρημα του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι το διαμέρισμα δεν ήταν κατάλληλο για χρήση ως κατοικία προσδιορίζει από μόνο του την παράβαση της ρητής συμβατικής υποχρέωσης των Εφεσειόντων να παραδώσουν στους Εφεσίβλητους το πωληθέν διαμέρισμα σε κατοικήσιμη κατάσταση και επιβάλλει στο εκδίκασαν Δικαστήριο την υποχρέωση να επιδικάσει σ' αυτούς εύλογη αποζημίωση για τη ζημιά που έχουν υποστεί. Οι Εφεσίβλητοι δε χρειάζεται να αποδείξουν τίποτε πέραν αυτού σχετικά με την αιτία των ρωγμών στην οροφή. Θα θέλαμε, εντούτοις, να προσθέσουμε ότι το γεγονός ότι στην Κύπρο είναι, δυστυχώς, σύνηθες φαινόμενο να χρησιμοποιούνται για την κατασκευή ταρατσών από μπετόν αρμέ τέτοια υλικά και να επιδεικνύεται τέτοια δεξιοτεχνία και φροντίδα κατά την κατασκευή τους ώστε να παρουσιάζονται ρωγμές, όχι βέβαια της έκτασης και του μεγέθους των ρωγμών που είχαν παρουσιαστεί στο επίδικο διαμέρισμα, δε θα απάλλασσε τους Εφεσείοντες της υποχρέωσης τους να παραδώσουν διαμέρισμα σε κατοικήσιμη κατάσταση έστω και αν η υποχρέωση αυτή ήταν συνέπεια του εξυπακουόμενου και όχι του ρητού και απόλυτου όρου που υπάρχει στην παρούσα σύμβαση.» Με υπαγωγή των δεδομένων της παρούσας υπόθεσης στις παραπάνω αρχές, στο εγερθέν εκ μέρους μου κρίσιμο ερώτημα, απαντώ ως εξής: Ανεξάρτητα του ποιος φέρει την ευθύνη, για το γεγονός ότι η επίδικη κατοικία, όπως παραδόθηκε από τους εναγόμενους στους ενάγοντες ήταν ακατάλληλη για χρήση της ως τέτοιας, δηλαδή, για να χρησιμοποιείται από τους ενάγοντες, ως κατοικία, το γεγονός ότι, ενώ οι εναγόμενοι δυνάμει του όρου 8 της επίδικης σύμβασης είχαν υποχρέωση να κατασκευάσουν την επίδικη κατοικία με τη δέουσα επιμέλεια, δεξιότητα και τέχνη καθώς και να διορθώσουν τυχόν ελαττώματα που ενδέχετο να εμφανιστούν ή να γίνουν εμφανή σ' αυτή κατά τη διάρκεια ενός έτους μετά την παράδοσή της στους ενάγοντες/αγοραστές, μολονότι τους παρέδωσαν την επίδικη κατοικία, ουσιαστικά εξ υπαρχής ελαττωματική και μη κατοικήσιμη, εντούτοις παρέλειψαν ή αμέλησαν να προβούν στις αναγκαίες εργασίες προς διόρθωση οποιουδήποτε ελαττώματός της που θα την καθιστούσε κατάλληλη προς χρήση ως κατοικία, νομιμοποιούσε πλήρως τους ενάγοντες να προβούν σε τερματισμό της επίδικης σύμβασης, επικαλούμενοι παράβαση του όρου 8, όπως και έκαναν και στη συνέχεια να αποζημιωθούν από τους εναγόμενους, για κάθε ζημιά την οποία υπέστησαν συνεπεία της εν λόγω παράβασης. Όπως επισημαίνεται στην υπόθεση Καλησπέρας ν. Δρυάδη κ.ά.
(1998)1(Β) Α.Α.Δ 867: «Αδιαμφισβήτητο είναι ότι, βάσει των γενικών αρχών του δικαίου, χρηματικό ποσό, το οποίο καταβάλλεται στον αντισυμβαλλόμενο έναντι ανταλλάγματος, το οποίο δεν παρέχεται, είναι ανακτητέο ως χρέος (money had and received). Ό,τι παραγνωρίζεται από τον εφεσείοντα, είναι ότι το ποσό καταβλήθηκε αποκλειστικά για την απόκτηση της ιδιοκτησίας του διαμερίσματος. Η απουσία ανταλλάγματος ήταν πλήρης. ανάλογα απόλυτη ήταν και η υποχρέωση του εφεσείοντα να επιστρέψει το ποσό στους εφεσίβλητους, για την αποκατάστασή τους. (Βλ. Hicks v Hicks [1802] 3 East 16, 102 E.R. 502· Rover International v Cannon Film Sales (No. 3) [1989] 3 All E.R. 423· Westdeutsche v Islington London BC [1996] 2 All E.R. 961· Guinness Mahon v Kensington BC [1998] 2 All E.R. 272.) Δεν υπάρχει αμφιβολία ως προς τις αρχές οι οποίες διέπουν τον καθορισμό των αποζημιώσεων, λόγω της διάρρηξης της σύμβασης, γενικά, και, ειδικά, για την πώληση γης. Το Άρθρο 75 του περί Συμβάσεων Νόμου ορίζει ότι, πρόσωπο, το οποίο αποκηρύττει τη σύμβαση (υπαναχωρεί νόμιμα από τη σύμβαση), δικαιούται σε αποζημίωση για ζημία, την οποία υπέστη λόγω της μη εκπλήρωσής της. Όπως εξηγείται στην Παντζιαρή ν. Aquarian Ltd κ.ά.
(1993)1 Α.Α.Δ. 748, το Άρθρο 75 διαφυλάττει το δικαίωμα συμβαλλομένου, ο οποίος ακυρώνει τη σύμβαση για βάσιμο λόγο, να διεκδικήσει αποζημιώσεις για ζημία, που έχει υποστεί λόγω ανακοπής ή μη εκπλήρωσης του συμβολαίου. Το Άρθρο 73, εξάλλου, καθορίζει την αποζημίωση, την οποία δικαιούται ο συμβαλλόμενος από τη διάρρηξη της συμφωνίας από τον αντισυμβαλλόμενο. Το λογικά προβλεπτό της ζημίας, όπως διαγράφεται από τη σύμβαση, είναι το μέτρο της αποζημίωσης. Ο κρίσιμος χρόνος για τον καθορισμό της είναι, κατά κανόνα, ο χρόνος της διάρρηξης και το επίμετρο η διαφορά μεταξύ της τιμής αγοράς και της αξίας του ακινήτου κατά το χρόνο της διάρρηξης. Η τιμή αγοράς του ακινήτου ήταν £6.850,00 και η αξία του κατά το χρόνο της διάρρηξης, όπως συμφώνησαν τα μέρη, £8.900,00. Η διαφορά μεταξύ των δύο επιδικάστηκε ως αποζημίωση (£2.050,00).» Στην προκειμένη περίπτωση αποτελεί παραδεκτό γεγονός, ότι οι ενάγοντες κατέβαλαν στους εναγόμενους ολόκληρο το συμφωνημένο τίμημα πώλησης της επίδικης κατοικίας, το οποίο ανέρχεται στο ποσό των €338.303,09 καθώς και το ποσό των €948,75, πλέον Φ.Π.Α., για την έκδοση εκτίμησης αναφορικά με τα διάφορα προβλήματα που αντιμετώπιζε η επίδικη κατοικία με τα θεμέλιά της καθώς και με την πισίνα. Οι ενάγοντες, με το παρακλητικό της έκθεσης απαίτησης της αγωγής τους ζητούν την έκδοση απόφασης εναντίον των εναγόμενων και για τα δυο αυτά ποσά και ειδικά για το πρώτο, με τόκο 8% από την ημερομηνία πληρωμής κάθε ποσού που το συνθέτει από την ημέρα καταβολής του μέχρι εξοφλήσεως. Εναλλακτικά αξιώνουν νόμιμους τόκους. Έχοντας υπόψη ότι σύμφωνα με την Καλησπέρας (ανωτέρω), το λογικά προβλεπτό της ζημίας, όπως διαγράφεται από τη σύμβαση, είναι το μέτρο της αποζημίωσης και κρίσιμος χρόνος για τον καθορισμό της, είναι, κατά κανόνα, ο χρόνος διάρρηξης της σύμβασης και το επίμετρο, η διαφορά μεταξύ της τιμής αγοράς και της αξίας του ακινήτου κατά το χρόνο της διάρρηξης της σύμβασης και στην προκειμένη περίπτωση, ενώ είναι γνωστό το ποσό αγοράς της επίδικης κατοικίας, δεν υπάρχει μαρτυρία για την αξία της κατά το χρόνο διάρρηξης της επίδικης σύμβασης, και με δεδομένο ότι, ενώ οι ενάγοντες κατέβαλαν στους εναγόμενους/πωλητές, που είναι οι αντισυμβαλλόμενοί τους στην επίδικη σύβαση, ολόκληρο το τίμημα αγοράς της επίδικης κατοικίας, τους το κατέβαλαν έναντι ανταλλάγματος το οποίο δεν έλαβαν, θεωρώ ότι οι εναγόμενοι θα πρέπει να καταβάλουν στους ενάγοντες υπό μορφή αποζημίωσης, ποσό ίσο με αυτό που εισέπραξαν εκ μέρους τους για την αγορά της επίδικης κατοικίας. Και με δεδομένο επίσης, ότι στην επίδικη σύμβαση δε διαλαμβάνεται όρος για καταβολή τόκου προς 8% σε περίπτωση παραβίασής της, το ποσό αυτό, θα πρέπει να φέρει νόμιμο τόκο. Απ' εκεί και πέρα, οι ενάγοντες δικαιούνται να αποζημιωθούν από τους εναγόμενους και με το ποσό των €948,75, πλέον Φ.Π.Α. το οποίο κατέβαλαν για την έκδοση εκτίμησης αναφορικά με τα διάφορα σοβαρά προβλήματα που αντιμετώπιζε η επίδικη κατοικία με τα θεμέλιά της καθώς και με την πισίνα. Το ποσό αυτό, θεωρώ ότι αποτελεί ζημιά την οποία οι ενάγοντες έχουν υποστεί συνεπεία της παράβασης της επίδικης σύμβασης από τους εναγόμενους, «.η οποία προέκυψε φυσικά κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων από την εν λόγω παράβαση..» (βλ. το άρθρο 73
(1)του περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ. 149). Κατ' ακολουθία όλων των παραπάνω διαπιστώσεων και συμπερασμάτων μου, αγωγή, στην έκταση που έχει αναφερθεί, επιτυγχάνει. Εκδίδεται απόφαση υπέρ των εναγόντων και εναντίον των εναγόμενων, για το ποσό των €338.303,09, με νόμιμο τόκο μέχρι εξοφλήσεως και για το ποσό των €948,75, πλέον Φ.Π.Α, με νόμιμο τόκο μέχρι εξοφλήσεως. Τα έξοδα της αγωγής, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο επιδικάζονται υπέρ των εναγόντων 1 και 2 και σε βάρος των εναγόμενων. (Υπ.) .............. Κ. Κωνσταντίνου, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΚΚ Subject: Civil/Other Actions /Final (Αναφορά: Πολιτική - σύμβαση αγοραπωλησίας ακινήτου. Ακύρωσή της από τον αγοραστή - αποζημιώσεις). cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο