← Κύπρος

Ι. Ανήλικος δια του Σ. και Ζ., πατρός και μητρός του ανήλικου, ασκούντων τη γονική μέριμνα και πλησιέστερων φίλων αυτού ν. ΔΗΜΟΣ ΔΕΡΥΝΕΙΑΣ κ.α., Αρ. Α

Ι. Ανήλικος δια του Σ. και Ζ., πατρός και μητρός του ανήλικου, ασκούντων τη γονική μέριμνα και πλησιέστερων φίλων αυτού ν. ΔΗΜΟΣ ΔΕΡΥΝΕΙΑΣ κ.α., Αρ. Αγωγής: 800/12, 13/4/2020 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDAMM:2020:A7 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ. Παπαθανασίου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 800/12 ΜΕΤΑΞΥ: ..... Ι. Ανήλικος δια του ..... Σ. και .... Ζ., πατρός και μητρός του ανήλικου, ασκούντων τη γονική μέριμνα και πλησιέστερων φίλων αυτού, εκ XXXXX. Ενάγοντα Και ΔΗΜΟΣ ΔΕΡΥΝΕΙΑΣ Εναγόμενων Και ως ετροποποιήθη δυνάμει διατάγματος του Δικαστηρίου ημερ. 21/05/2013 ΜΕΤΑΞΥ: ..... Ι. Ανήλικος δια του .... Σ. και ...... Ζ., πατρός και μητρός του ανήλικου, ασκούντων τη γονική μέριμνα και πλησιέστερων φίλων αυτού, εκ XXXXX. Ενάγοντα και

  1. ΔΗΜΟΣ ΔΕΡΥΝΕΙΑΣ
  2. ...... Φ.
  3. ...... Σ. Εναγόμενων Και ως ετροποποιήθη δυνάμει διατάγματος του Δικαστηρίου ημερ. 28/01/2019 ΜΕΤΑΞΥ: ..... Ι. Ανήλικος δια του ..... Σ. και ...... Ζ., πατρός και μητρός του ανήλικου, ασκούντων τη γονική μέριμνα και πλησιέστερων φίλων αυτού, εκ XXXXX. Ενάγοντα και
  4. ΔΗΜΟΣ ΔΕΡΥΝΕΙΑΣ
  5. ..... Φ.
  6. ...... Σ.
  7. Συμβουλίου Κοινοτικού Εθελοντισμού (ΣΚΕ) Δερύνειας Εναγόμενων ---------------------------------------------------------------------------------- Ημερομηνία: 13 Απριλίου 2020 Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: κ. Γ. Τσαρδελλής για Ηλίας Νεοκλέους & Σία ΔΕΠΕ. Για τους Εναγόμενους 1-4: κ. Γ. Παπαπέτρου μαζί με κ. Κ. Λουκά για Μοντάνιος & Μοντάνιος ΔΕΠΕ. ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΑ ΔΙΚΟΓΡΑΦΑ Ο Ενάγοντας με βάση την έκθεση απαίτησης του, ως τροποποιήθηκε, αξιώνει από τους Εναγόμενους, αλληλέγγυα και/ή κεχωρισμένα, γενικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες, πόνο και ταλαιπωρία, τις οποίες κατ' ισχυρισμό υπέστη συνεπεία ατυχήματος που επισυνέβη στο νηπιαγωγείο που φοιτούσε στη XXXXX στις 18/04/
  8. Αξιώνει περαιτέρω αποζημιώσεις για νέα χειρουργική επέμβαση που θα υποβληθεί μελλοντικά, καθώς επίσης για απώλεια μελλοντικών απολαβών ή και για μείωση ικανότητας εργασίας, πλέον τόκους και δικηγορικά έξοδα. Ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι το εν λόγω ατύχημα επισυνέβη συνεπεία της αποκλειστικής ή και της εις μέγιστο βαθμό συντρέχουσας αμέλειας των εναγομένων ή και των υπαλλήλων ή και εκπροσώπων ή και αντιπροσώπων τους και παραθέτει σχετικές λεπτομέρειες. Ας σημειωθεί ότι σύμφωνα με τον ενάγοντα κατά τον ουσιώδη χρόνο: - Ο εναγόμενος 1 ήταν ο εγγεγραμμένος ιδιοκτήτης του ακινήτου επί του οποίου βρισκόταν ή και λειτουργούσε ή και στεγαζόταν το νηπιαγωγείο. - Ο εναγόμενος 1 ή και ο εναγόμενος 4 ή και ο εναγόμενος 2 ίδρυσαν ή και ήταν ιδιοκτήτες ή και συνιδιοκτήτες ή και κάτοχοι ή και λειτουργούσαν ή και διεύθυναν το νηπιαγωγείο. - Ο εναγόμενος 2 παρουσιαζόταν ή και εμφανιζόταν ως εκπρόσωπος του εναγόμενου 4 ή και ως πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου το οποίο απάρτιζε ή και αντιπροσώπευε τον εναγόμενο
  9. - Το ΣΚΕ Δερύνειας δεν αποτελούσε νομικό πρόσωπο ή και οργανισμό ή και εταιρεία ή και σωματείο ή και λέσχη (ενεγράφη ως σωματείο με βάση το σχετικό νόμο από 15/07/2014) και ενόψει τούτου ο εναγόμενος 2 υπό την πιο πάνω ιδιότητα του ευθύνεται για τις πράξεις ή και παραλείψεις του ΣΚΕ Δερύνειας ή και των υπαλλήλων του ή και εκπροσώπων του ή και αντιπροσώπων του. Διαζευκτικά ισχυρίζεται ότι σε περίπτωση που ο εναγόμενος 4 αποτελούσε νομική οντότητα ή και υπαρκτό νομικό πρόσωπο, τότε ευθύνεται για τις πράξεις και ή παραλείψεις του ΣΚΕ Δερύνειας ή και των υπαλλήλων του ή και εκπροσώπων του ή και αντιπροσώπων του. - Η εναγόμενη 3 ήταν υπάλληλος του εναγόμενου 4 και το διευθύνων πρόσωπο ή και η υπεύθυνη για τη λειτουργία γενικά του νηπιαγωγείου. Οι Εναγόμενοι δια των υπερασπίσεων που καταχώρησαν αρνούνται ότι φέρουν οποιαδήποτε ευθύνη για το κατ' ισχυρισμό πέσιμο του ενάγοντα και βεβαίως τις λεπτομέρειες αμέλειας που αυτός παραθέτει, ως επίσης αρνούνται τις κατ' ισχυρισμό σωματικές βλάβες και ή ζημιές. Σημειώνω δε ότι με βάση τις υπερασπίσεις που καταχωρήθηκαν: - Ο εναγόμενος 1 δεν παραδέχεται ότι ήταν ο εγγεγραμμένος ιδιοκτήτης του ακινήτου. - Ο εναγόμενος 2 εκτός του ότι ήταν πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του ΣΚΕ Δερύνειας αρνείται τους λοιπούς ισχυρισμούς του ενάγοντα. Αναφέρει δε ότι το ΣΚΕ Δερύνειας είναι εθελοντικός οργανισμός με συγκεκριμένους σκοπούς και ως πρόεδρος είχε τα καθήκοντα που προνοούσε το καταστατικό. Επίσης ισχυρίζεται ότι δεν ευθύνεται για τις πράξεις ή παραλείψεις του ΣΚΕ ή των υπαλλήλων ή των εκπροσώπων ή των αντιπροσώπων του εφόσον το ΣΚΕ Δερύνειας υπάγετο στο Παγκύπριο Συντονιστικό Συμβούλιο Εθελοντισμού το οποίο έχει νομική προσωπικότητα με βάση το Ν.61(Ι)/2006και ήταν υπεύθυνο και ή μπορούσε να εναχθεί για τυχόν πράξεις ή παραλείψεις του ΣΚΕ Δερύνειας ή των υπαλλήλων ή αντιπροσώπων του. Περαιτέρω αναφέρει ότι το ΣΚΕ Δερύνειας είναι νομικό πρόσωπο. - Η εναγόμενη 3 παραδέχεται ότι ήταν εργοδοτούμενη του ΣΚΕ Δερύνειας ως απλή νηπιαγωγός, αλλά αρνείται ότι ήταν καθ'οιονδήποτε τρόπο το διευθύνων ή υπεύθυνο πρόσωπο του νηπιαγωγείου. - Ο εναγόμενος 4 επαναλαμβάνει ουσιαστικά όσα αναφέρει ο εναγόμενος 2 πιο πάνω. Ο ενάγοντας στις απαντήσεις του στις υπερασπίσεις των εναγομένων επαναλαμβάνει τους ισχυρισμούς της έκθεσης απαίτησης του. Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ Για την πλευρά του Ενάγοντα κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου επτά

(7)μάρτυρες και συγκεκριμένα ο Χ.Σ. (Μ.Ε.1), ο Η.Δ. (Μ.Ε.2), η Ζ.Ι. (Μ.Ε.3), η Σ. Π. Κ. (Μ.Ε.4), ο Ά.Κ. (Μ.Ε.5), ο Χ.Η. (Μ.Ε.6) και η Θ.Δ. (Μ.Ε.7). Για την πλευρά δε των Εναγομένων κατέθεσαν δύο μάρτυρες και συγκεκριμένα ο Δ.Φ.-εναγόμενος 2 (Μ.Υ.1) και η Τ.Σ.-εναγόμενη 3 (Μ.Υ.2). Χ.Σ. (Μ.Ε.1) Πρόκειται για τον πατέρα του ανήλικου Σταύρου. Στα πλαίσια της κυρίως εξέτασης του κατατέθηκε σημειώνεται γραπτή δήλωση του ως τεκμ.
  1. Ο μάρτυρας ανέφερε ότι τα έτη 2010 και 2011 τα παιδιά τους, μεταξύ αυτών και ο ενάγοντας, πήγαιναν στο δημόσιο νηπιαγωγείο του χωριού Δερύνειας και τις απογευματινές ώρες παρέμεναν στον ίδιο χώρο αλλά ήταν εγγεγραμμένα στο νηπιαγωγείο που λειτουργούσε και διεύθυνε το ΣΚΕ Δερύνειας και όπως τους το παρουσίαζαν οι εναγόμενοι 1 και 2 και τα μέλη τους αποτελούσε μια από τις υπηρεσίες που προσφέρει ο εναγόμενος 1, που είναι και ο ιδιοκτήτης του χώρου. Για την παραμονή των παιδιών στο νηπιαγωγείο κατέβαλλαν €285.- μηνιαίως (βλ. τεκμ.2). Στη συνέχεια αναφέρθηκε στην επίδικη μέρα ήτοι 18/04/2011, οπότε ενημερώθηκε περί τις 16:00-16:30 από τη σύζυγο του ότι ο ενάγοντας ενώ ήταν στο νηπιαγωγείο κτύπησε στο χέρι και ακολούθως ανέφερε τι διαπίστωσε όταν μετέβη ο ίδιος στο μέρος. Η δασκάλα (η Ά.Γ. όπως διευκρίνισε στην αντεξέταση του) του είπε ότι έπεσε και κτύπησε ενώ έτρεχε με άλλους συμμαθητές του. Ακολούθως μετέφερε τον ενάγοντα στο νοσοκομείο Παραλιμνίου και για τους λόγους που εξηγεί αμέσως μετά στο Νοσοκομείο Λάρνακας, όπου έγινε επέμβαση. Μετά ο ενάγοντας μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο Λευκωσίας όπου υπεβλήθη σε άλλες επεμβάσεις. Έλαβε εξιτήριο στις 26/04/
  2. Στις 19/05/11 αφαιρέθηκαν οι βελόνες που τοποθετήθηκαν, ο ενάγοντας υποβλήθηκε δε σε 57 φυσιοθεραπείες που διήρκεσαν 7 μήνες περίπου (βλ. τεκμ.3). Αναφέρθηκε επίσης σε κάποια ιατρικά πιστοποιητικά που εξέδωσαν συγκεκριμένοι ιατροί (βλ. τεκμ.4, 5 και 6). Σε άλλο σημείο αναφέρει ότι σε επίσκεψη στο νηπιαγωγείο μαζί με τον ενάγοντα και ζητώντας να μάθει που είχε κτυπήσει, του υπεδείχθη ένα παιχνίδι ύψους 2 μέτρων περίπου, το οποίο περιγράφει ως εξής (βλ. και τεκμ.7): στη μια πλευρά του παιχνιδιού υπάρχουν σχοινιά στα οποία μπορεί να αναρριχηθεί ένα παιδάκι. Παράλληλα από τα σχοινιά και στο υψηλότερο τους σημείο υπάρχει ένας οριζόντιος σωλήνας. Ως του ανέφερε ο ενάγοντας αναρριχήθηκε στο ψηλότερο σημείο των σχοινιών και από εκεί έφτασε και άρπαξε με τα χέρια του τον οριζόντιο σωλήνα και ενώ κρατούσε ένα άλλο παιδάκι που είχε επίσης αναρριχηθεί στα σχοινιά και ενώ βρισκόταν πίσω από τον ενάγοντα, με τα χέρια του τον έσπρωξε με αποτέλεσμα ο ενάγοντας να πέσει στο δάπεδο από 2 μέτρα περίπου. Παρεμβάλλω ότι ο μάρτυρας υπέδειξε στην τελευταία φωτογραφία του τεκμ.7 τα σχοινιά (σημειώθηκαν με το γράμμα Ο) και τον σωλήνα (σημειώθηκε με το γράμμα Χ) στα οποία έκανε αναφορά. Αμέσως πήγε στη δασκάλα του και της το είπε και για πρώτη φορά του ανέφερε ότι την ώρα του ατυχήματος αυτή είχε πάει να δώσει τη τσάντα κάποιου άλλου παιδιού που είχε έρθει η μάμα του να το πάρει και δεν είδε πως είχε γίνει το ατύχημα. Ισχυρίζεται δε πως ο ενάγοντας αφέθηκε να ανέβει μόνος του σε ένα παιχνίδι το οποίο ήταν επικίνδυνο για την ηλικία του, το ύψος και τον σωματότυπο του, όπως επίσης αφέθηκε να ανέβει μαζί του ή από πίσω του ακόμα ένα παιδί το οποίο τον έσπρωξε με αποτέλεσμα να υποστεί σοβαρούς τραυματισμούς. Τόσο ο ενάγοντας όσο και το άλλο παιδάκι ήταν πολύ μικρής ηλικίας για να αντιληφθούν την επικινδυνότητα του παιχνιδιού και των πράξεων του, κάτι το οποίο ανέμεναν να έχουν υπόψη και να αποτρέπουν οι ιδιοκτήτες του χώρου, του νηπιαγωγείου και η διεύθυνση του. Τέλος, ο μάρτυρας αναφέρθηκε σε αλληλογραφία των δικηγόρων του προκειμένου να διαπιστωθεί το καθεστώς λειτουργίας του νηπιαγωγείου (τεκμ.8-16) και σε μόνιμα κατάλοιπα του ενάγοντα ως εκ του αναφερόμενου τραυματισμού του (βλ. και τεκμ.17). Κατά την αντεξέταση του ανέφερε μεταξύ άλλων τα εξής: - Εξ' όσων τους είχε αναφερθεί η κυρία Ε.Κ., η διευθύντρια του πρωινού σχολείου, διορίστηκε από το Υπουργείο Εργασίας. - Οι ίδιοι αυτό που γνώριζαν είναι ότι έπαιρναν τα μωρά τους το πρωί στο νηπιαγωγείο, μετά τα αφήναν στον ίδιο χώρο και υπήρχε ένα ΣΚΕ που φρόντιζε τα παιδιά τους μετά τις 13:05 που σχόλαναν από το πρωινό νηπιαγωγείο μέχρι τις 17:00 το απόγευμα. Δεν γνωρίζει ακριβώς την εμπλοκή του ΣΚΕ. Επίσης ήξεραν ότι υπήρχαν δασκάλες αλλά ποιος τις προσέλαβε και πως δεν ήταν δικό τους θέμα. - Την επίδικη μέρα υπήρχε νηπιαγωγός που είχε ρόλο επίβλεψης των παιδιών αλλά δεν ήταν στον χώρο, δεν ήταν κοντά στα παιδιά. Επίσης δεν γνωρίζει πόσα παιδιά επέβλεπε. - Την ευθύνη επιτήρησης και παιδονομίας των παιδιών κατά τη χρονική στιγμή του ατυχήματος την είχε η νηπιαγωγός Ά.Γ. - Είναι ξεκάθαρο ότι το μωρό έπεσε από το παιχνίδι και η δασκάλα απουσίαζε γιατί δεν τους είπε ξεκάθαρα το πώς είχε χτυπήσει το παιδί. Τους είπε ότι έτρεχε και έπεσε. Ο ίδιος δεν ήταν παρών, δεν το γνωρίζει και δεν γνωρίζει πως έγινε το ατύχημα. - Το παιχνίδι ήταν σε ασφαλή χώρο, απλά δεν υπήρχε η φύλαξη τη συγκεκριμένη στιγμή, στον συγκεκριμένο χώρο, από την υπεύθυνη των παιδιών που τα επέβλεπε. - Υπήρχε δάπεδο ασφαλείας στο παιχνίδι για να προστατεύει από τυχόν ατυχήματα και να μειώνει την πιθανότητα τραυματισμού. - Αφού έβαλαν το παιχνίδι στο σχολείο βάσει κάποιων προδιαγραφών θεωρεί πως ήταν κατάλληλο για την ηλικία του Ενάγοντα. - Το άλλο παιδί που έσπρωξε τον ενάγοντα ήταν ο Α.Χ. Το παιδί αυτό δεν είχε κάποιο πρόβλημα συμπεριφοράς και ήταν ο πιο καλός του φίλος, ήταν κολλητοί τη συγκεκριμένη περίοδο. Ούτε και υπήρχε κανένας λόγος, επιβλέποντας η κυρία Γ. να παρακολουθεί το συγκεκριμένο παιδί με οποιονδήποτε διαφορετικό τρόπο από ότι τα άλλα παιδιά. - Γνωρίζει ότι το ύψος του σωλήνα στο παιχνίδι έχει ύψος 2 μέτρα περίπου. Δεν μπορεί όμως να ξέρει τη συγκεκριμένη στιγμή που έσπρωξε το άλλο παιδί, πόσο πήγαν τα χέρια του και τα πόδια του ενάγοντα πάνω και ουσιαστικά αν έπεσε από ύψος 2 μέτρων. - Συμφωνεί ότι το πέσιμο μπορούσε να συμβεί σε οποιανδήποτε κανονική δραστηριότητα παιχνιδιού ή άσκησης των παιδιών αυτής της ηλικίας, με την προϋπόθεση ότι σε ένα παιχνίδι που αναρριχώνται 4, 5 ή 6 παιδιά, οφείλει να είναι κοντά ο δάσκαλος, να τα έχει με τη σειρά, να μην τα αφήνει να κουντά το ένα το άλλο το μωρό. - Ο ενάγοντας όταν πήγε 1η τάξη δεν έκανε γυμναστική και υπάρχουν γραπτές εισηγήσεις των γιατρών για τούτο. - Ο ενάγοντας λόγω της συνεχιζόμενης πορείας με τις φυσιοθεραπείες και με τα λοιπά, το χέρι του πήγε μέχρι έναν βαθμό να είναι καλό και απλά παραπονιέται ότι την κίνηση αυτήν, να ξύσει τη ράχη του, δεν μπορεί να την κάνει. Και υπάρχουν κάποιες φορές που το παιδί δεν μπορεί να βγάλει κανονικά τη φανέλα του και θέλει βοήθεια. Υπάρχουν κάποια πράγματα που μπορεί να τον επηρεάσει στο μέλλον. - Συμφώνησε ότι ο γιος του παίζει σε ακαδημία ποδοσφαίρου στο Παραλίμνι σήμερα. - Τα άλλα παιδιά του που πήγαιναν εκείνη την περίοδο στο συγκεκριμένο νηπιαγωγείο συνέχισαν να χρησιμοποιούν το συγκεκριμένο παιχνίδι. - Συμφωνεί ότι ο Εναγόμενος 2 ήταν ένας εθελοντής που τύγχανε να είναι και ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΣΚΕ Δερύνειας, αλλά δεν γνωρίζει τα καθήκοντα του. Η θέση του όμως είναι ότι ως Πρόεδρος όφειλε να είναι ενήμερος και να ξέρει τι συνέβαινε, τι γινόταν τη συγκεκριμένη περίοδο και για τους δασκάλους και για οτιδήποτε άλλο αφορά το συγκεκριμένο ΣΚΕ. - Συμφωνεί ότι η Εναγόμενη 3 ήταν εργοδοτούμενη του ΣΚΕ Δερύνειας. Δεν μπορεί να γνωρίζει ποια ήταν η θέση της και αυτό που γνωρίζει είναι ότι σε κάποια επιστολή τους είπαν ότι ήταν η διευθύνουσα της συγκεκριμένης ώρας για τα παιδιά. - Ο ενάγοντας δεν μπορεί να παίξει volley, tennis και basket που κτυπά συνέχεια. Υπάρχει ο φόβος να επηρεαστεί η αρτηρία. Με την πάροδο του χρόνου, με το χτύπημα του και με τα προβλήματά του, συνήθισε το συγκεκριμένο συμβάν και προχωρεί στη ζωή του. Η.Δ. (Μ.Ε.2) Είναι ο πρόεδρος του Παγκύπριου Συντονιστικού Συμβουλίου Εθελοντισμού (ΠΣΣΕ) από τον Ιούνιο του
  3. Το Παγκύπριο Συντονιστικό Συμβούλιο Εθελοντισμού είχε ιδρυθεί από το 1973 και ήταν Παγκύπριο Συμβούλιο Ευημερίας και το 2006 έχει γίνει η νομοθεσία η οποία αφορά το Παγκύπριο Συντονιστικό Συμβούλιο Εθελοντισμού, Ν.61(Ι)/
  4. Και όπως καταγράφεται στην πρόνοια του νόμου αρ. 22, όσοι ήταν αξιωματούχοι καθώς επίσης και μέλη, οργανώσεις του, συνεχίζουν να είναι με τον νέο νόμο μέλη του ΠΣΣΕ. Το Παγκύπριο Συντονιστικό Συμβούλιο Εθελοντισμού έχει 387 οργανώσεις. Είναι μέσα στον νόμο η διαδικασία με την οποία γράφονται ως μέλη τόσο τα επαρχιακά συμβούλια εθελοντισμού σε όλες τις επαρχίες, υπάρχουν τα Σ.Κ.Ε, υπάρχουν Ε.Σ.Σ.Ε και παγκύπριες οργανώσεις, είναι περίπου
  5. Για το Σ.Κ.Ε Δερύνειας, Συμβούλιο Κοινοτικού Εθελοντισμού Δερύνειας, γνωρίζει ότι έχει δημιουργηθεί το
  6. Δεν έχουν ακόμη περάσει κανονισμούς αλλά επειδή έπρεπε να βάλουν όσο μπορούσαν μια τάξη στο φορέα τους, έχουν δώσει αριθμό στα διάφορα Σ.Κ.Ε, Ε.Σ.Σ.Ε και διάφορες παγκύπριες οργανώσεις και λειτουργούν, εντός εισαγωγικών, χωρίς την απαιτούμενη νομιμότητα. Για το συγκεκριμένο Σ.Κ.Ε ο αριθμός που έδωσαν τέλος του 2014 αρχές του 2015 είναι ο αριθμός
  7. Δεν έχει βρει στοιχεία που να λέει ότι το ΣΚΕ Δερύνειας ιδρύθηκε από το ΠΣΣΕ. Ως ανέφερε με βάση το άρθρο 22 του νόμου όσοι ήταν παραμένουν και συνεχίζουν να είναι μέλη του ΠΣΣΕ αλλά να υπάρχει εγγραφή εκεί με αιτήσεις κλπ δεν υπάρχουν και όχι μόνο για τη Δερύνεια. Έχουν δημιουργήσει ένα μητρώο στο οποίο αναφέρονται τα μέλη που δεν το θεωρούν και νομότυπο για το λόγο ότι ο νόμος λέει ότι έπρεπε σύμφωνα με το άρθρο 14 να προχωρήσουν να κάνουν εσωτερικούς κανονισμούς και από το 2006 αγωνίζονται να κάνουν. Ο μάρτυρας στη συνέχεια αναγνώρισε την επιστολή ημερομηνίας 6/8/12, τεκμήριο 16 και ανέφερε ότι την έχει υπογράψει ο προηγούμενος πρόεδρος και την έχει στο αρχείο του ΠΣΣΕ. Ανέφερε δε ότι συμφωνεί με το περιεχόμενο της αφού είναι η υπογραφή του προηγούμενου προέδρου και σέβεται την απόφαση της προηγούμενης επιτροπής. Κατά την αντεξέταση του ανέφερε τα ακόλουθα: - Tο ΠΣΣΕ έχει ιστοσελίδα εις την οποία καταγράφονται οι εθελοντικές οργανώσεις και κατά επαρχία και στην Επαρχία Αμμοχώστου καταγράφεται και το Σ.Κ.Ε Δερύνειας (βλ. τεκμήριο 18). - Ο Εναγόμενος 2 ως πρόεδρος του Σ.Κ.Ε Δερύνειας ήταν μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Επαρχιακού Συντονιστικού Συμβουλίου Εθελοντισμού Αμμοχώστου και ένας εκ των 2 εκπροσώπων του τελευταίου στο κεντρικό τριτοβάθμιο δηλ. ΠΣΣΕ. - Στο αρχείο τους έχει εντοπίσει και την επιστολή του Παγκύπριου Συντονιστικού Συμβουλίου Εθελοντισμού προς το δικηγορικό γραφείο Μοντάνιος & Μοντάνιος ημερομηνίας 28.3.14 (τεκμήριο 19). Αυτή φέρει υπογραφή του προέδρου του ΠΣΣΕ και υπογραφή του προέδρου του ΕΣΣΕ Αμμοχώστου και συμφωνεί με όσα αναφέρονται από αυτούς. Ζ.Ι. (Μ.Ε.3) Εργάζεται στο Γραφείο Ευημερίας Αμμοχώστου και είναι λειτουργός επιθεωρήσεων ήτοι επιθεωρεί παιδοκομικούς σταθμούς, στέγες και κατ' οίκον παιδοκόμους σύμφωνα με τη νομοθεσία. Μεταξύ των σταθμών που επιθεωρεί είναι και ο παιδοκομικός σταθμός στη Δερύνεια. Ως προς την άδεια λειτουργίας του εν λόγω σταθμού υποβλήθηκε αίτηση στις 26/02/97 από το ΣΚΕ Δερύνειας και εκδόθηκε πιστοποιητικό εγγραφής από τις υπηρεσίες τους στις 14/09/
  8. Το πιστοποιητικό αυτό ήταν σε ισχύ μέχρι τις 18/04/11 και η άδεια εξακολουθούσε να είναι επ' ονόματι του ΣΚΕ Δερύνειας. Ανέφερε δε ότι για να δοθεί άδεια σε ένα πρόσωπο να λειτουργεί τον σταθμό απαιτείται να δηλωθεί ο ιδιοκτήτης, ο Αιτητής και το διευθύνων πρόσωπο. Διευθύνων πρόσωπο του κοινοτικού παιδοκομικού (Δερύνειας) στις 18/04/11 ήταν η κυρία Τ.Σ. Όσον αφορά το επίδικο συμβάν ανέφερε ότι οι υπηρεσίες κοινωνικής ευημερίας έχουν λάβει από δικηγορικό γραφείο την επιστολή τεκμ.10, αλλά δεν γνωρίζει την επιστολή 8 Φεβρουαρίου του 2012, τεκμήριο
  9. Επίσης ανέφερε ότι οι υπηρεσίες κοινωνικής ευημερίας έχουν πράγματι αποστείλει επιστολές σε δικηγορικό γραφείο σε σχέση με το συγκεκριμένο ατύχημα και με βάση αυτό αναγνώρισε τις επιστολές τεκμήρια 11, 14 και 15, αλλά όχι το τεκμ.
  10. Στη συνέχεια είπε ότι το πιστοποιητικό που έχει αναφέρει είναι αυτό που επισυνάπτεται στο τεκμήριο
  11. Σε άλλο σημείο ανέφερε ότι το παγκύπριο συμβούλιο εθελοντισμού έχει νομική προσωπικότητα και είναι αυτό που επιβλέπει όλα τα ΣΚΕ. Δεν έχει όμως και δεν γνωρίζει αν υπάρχει πιστοποιητικό που εξεδόθη από τις υπηρεσίες κοινωνικής ευημερίας για τη λειτουργία του συγκεκριμένου παιδοκομικού σταθμού από το Παγκύπριο Συντονιστικό Συμβούλιο. Κατά την αντεξέταση της ανέφερε τα εξής: - Στο δημόσιο νηπιαγωγείο υπήρχε διευθύντρια και ήταν η κυρία Ε.Κ. Η διευθύντρια διορίστηκε από το Υπουργείο Παιδείας. - Το δημόσιο νηπιαγωγείο συστεγάζεται με τον κοινοτικό παιδοκομικό σταθμό. Η κυρία Τ.Σ. ήταν διευθύντρια του κοινοτικού παιδοκομικού σταθμού. Το συγκεκριμένο παιδί τις απογευματινές ώρες ήταν υπό την ευθύνη της κυρίας Ά.Γ. - Τα τμήματα που λειτουργούσαν ήταν υπό την εποπτεία και πλήρως εγκεκριμένα από το Γραφείο Ευημερίας. - Το συγκεκριμένο παιδί που χτύπησε, ο ενάγων, παρόλο που φοιτούσε στο δημόσιο νηπιαγωγείο, τις απογευματινές ώρες ήταν υπό την επίβλεψη της κυρίας Ά.Γ., την οποία εργοδοτούσε το ΣΚΕ. Και υπήρχε ακόμη μια παιδοκόμος η κυρία Μ.Δ. - Συμφωνεί ότι εργοδοτείτο το αναγκαίο προσοντούχο προσωπικό για να επιβλέπει τα παιδιά τις απογευματινές αυτές ώρες. - Δεν θυμάται ακριβώς τον αριθμό των παιδιών που φρόντιζε τη δεδομένη χρονική στιγμή η Ά.Γ., όμως από τις επιθεωρήσεις που έκαναν είχαν βεβαιωθεί τότε ότι ο αριθμός των παιδιών που ήταν υπό την επίβλεψη του νηπιαγωγείου ήταν ο σωστός και σύμφωνα με τη νομοθεσία. Είπε δε ότι αν αφορά παιδιά 3 ‑ 4 ο μέγιστος αριθμός είναι 25 παιδιά, ενώ αν αφορά παιδιά 2 - 3 ετών είναι 16 παιδιά. - Η Εναγόμενη 3 ήταν τότε εργοδοτούμενη του ΣΚΕ Δερύνειας και συμφωνεί ότι εργαζόταν τις πρωινές ώρες. - Όσον αφορά το πιστοποιητικό και την αίτηση που επισυνάπτονται στην επιστολή τεκμήριο 11, ανέφερε ότι η αίτηση υποβλήθηκε εκ μέρους του ΣΚΕ από τον κύριο Ε.Χ'' Γ., που ήταν ο Πρόεδρος του ΣΚΕ. Σε αυτή δεν ορίζεται οποιοδήποτε άτομο ως διευθύνων πρόσωπο. Το διευθύνων πρόσωπο ορίζεται στην έκθεση που ετοιμάζεται από τον λειτουργό ευημερίας και η οποία αποστέλλεται στη Λευκωσία κατόπιν της αίτησης που υποβάλλεται. Δεν καθορίζουν οι ίδιοι το διευθύνων πρόσωπο και αυτοί ελέγχουν κατά πόσο είναι προσοντούχο πρόσωπο και αν εφαρμόζεται η νομοθεσία τη δεδομένη χρονική στιγμή. Το πρόσωπο αυτό ορίζεται από το ΣΚΕ, αλλά δεν έχουν κάτι γραπτό για να δείξουν ότι το ΣΚΕ Δερύνειας διόρισε την εναγόμενη 3 ως διευθύνων πρόσωπο του παιδοκομικού σταθμού. - Συμφωνεί ότι στην επιστολή του Γραφείου Ευημερίας ημερομηνίας 14/02/2013, τεκμήριο 13, αναφέρεται ότι το διευθύνων πρόσωπο του σταθμού είναι η κυρία Ε. Κ., ενώ σε άλλη επιστολή ημερομηνίας 12/04/13, τεκμήριο 14, αναφέρεται ότι ήταν η κυρία Ά.Γ. υπεύθυνη. Επίσης συμφωνεί ότι στην επιστολή τους 22/04/13 (η χρονολογία έχει διευκρινιστεί κατά την κατάθεση του εγγράφου), τεκμήριο 15, το Γραφείο Ευημερίας αλλάζει θέση και λέει ότι το διευθύνων πρόσωπο του παιδοκομικού σταθμού είναι η εναγόμενη
  12. Με βάση αυτά ανέφερε ότι υπάρχει κάποια σύγχυση. Η κυρία Ε.Κ. ήταν διευθύντρια του δημόσιου νηπιαγωγείου που συστεγάζεται μαζί με το κοινοτικό. Η εναγόμενη 3 ήταν διευθύντρια του κοινοτικού παιδοκομικού σταθμού. Το παιδί τούτο, ουσιαστικά προερχόταν από την προδημοτική, αλλά λόγω του ότι οι γονείς του δεν είχαν κάπου να το αφήνουν έμενε και τις απογευματινές ώρες όπου φροντίζετο από την κυρία Ά.Γ. που ήταν υπεύθυνη του κοινοτικού. Δεν είναι η ίδια που απάντησε τη συγκεκριμένη επιστολή. - Σε υποβολή ότι η εναγόμενη 3 δεν ήταν ποτέ διευθύνων ή υπεύθυνο πρόσωπο του νηπιαγωγείου, απάντησε ότι παρακολουθεί ότι μίας συνάδελφος της είχε αναφέρει και δεν μπορεί να το αμφισβητήσει ότι διευθύντρια ήταν η εναγόμενη
  13. Αναγράφεται στην έκθεση την περίοδο που ήταν η ίδια η συνάδελφος της επιθεωρών λειτουργός, οπότε δεν μπορεί να το αμφισβητήσει. Τυγχάνει ελέγχου και από προϊστάμενα άτομα. Σ.Π.Κ. (Μ.Ε.4), Είναι φυσικοθεραπεύτρια. Σπούδασε στη Θεσσαλονίκη και αποφοίτησε το
  14. Το πτυχίο της δε και η άδεια εξάσκησης επαγγέλματος για το 2004 κατατέθηκαν ως τεκμήριο
  15. Έχει δικό της φυσικοθεραπευτήριο και εξασκεί το επάγγελμα από το 1995 στην Κύπρο. Γνωρίζει τον ενάγοντα, στον οποίο έκανε φυσιοθεραπεία. Ακριβώς οι ημερομηνίες των φυσιοθεραπειών αναγράφονται στην κάρτα του τεκμ.
  16. Τον υπόβαλε σε φυσικοθεραπείες γιατί είχε ένα πρόβλημα με τον αγκώνα του. Μετά από παραπομπή των γιατρών του, άρχισαν φυσιοθεραπείες γύρω στο τέλος του Μάη του 2011 για αποκατάσταση του εύρους κίνησης στον αγκώνα γιατί υπολειπόταν η κίνηση στον αγκώνα και υπήρχε και ατροφία και αδυναμία των μυών της περιοχής. Έκαμαν 57 φυσικοθεραπείες από τον Μάιο του 2011 μέχρι και τον Δεκέμβριο του 2011, ως αναφέρονται στο τεκμ.
  17. Η κάθε φυσικοθεραπεία διαρκούσε πάνω από μια ώρα, διότι είχε να κάμει με μωρό το οποίο ήταν λίγο δύσκολο να το χειριστείς. Αν και ήταν υπάκουο μωρό και συνεργάσιμο, δεν παύει να ήταν μωρό. Είχε πρόβλημα με την κίνηση, έκαμναν κινήσεις παθητικές, ενεργητικές, στη συνέχεια ασκήσεις για την τροφικότητα του δέρματος και των μυών και ενδυναμώσεις. Έπρεπε να σκεφτεί τρόπους ειδικά στην ενδυνάμωση μέσω παιχνιδιού, να δυναμώσουν τον αγκώνα και να πετύχουν παραπάνω κινήσεις των άκρων. Δεν είναι εύκολο για ένα μωρό να το περάσει τούτο και το μωρό πονούσε. Στην αντεξέταση της είπε ότι δεν έφερε τα διπλώματα που έχει. Επειδή αποφοίτησε το 1987 έχει κάμει πάρα πολλά σεμινάρια και ειδικότητα. Έκαμε manual therapy, έκαμε το SI που είναι sensor integration γιατί λογάριαζε να κάνει αίτηση να δουλέψει στο δημόσιο και έχει εκείνα τα διπλώματα. Ανέφερε δε ότι μετά την τελευταία φορά που αναγράφεται στην καρτέλα δηλ. 27/12/11 δεν έχει ξαναδεί το μωρό, ενώ σε άλλο σημείο ότι όταν τελείωσε τη δουλειά της τον Δεκέμβριο του 2011 η κίνηση ήταν αρκετά καλή. Υπολειπόταν πολύ λίγες μοίρες η έκταση, μιλούμε 3-5 μοίρες, και η κάμψη. Δηλαδή από τότε ήταν ικανοποιητική η λειτουργία και μπορούσε να ανταποκριθεί στην καθημερινότητα. Στην επανεξέταση της δε διευκρίνισε ότι ήταν λειτουργικό το χέρι. Ά.Κ. (Μ.Ε.5) Είναι αγγειοχειρούργος στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Σπούδασε στο πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης από το 1998 μέχρι το 2004, οπότε πήρε το πτυχίο της ιατρικής και στη συνέχεια έκανε την εξειδίκευση του στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας το 2005 μέχρι
  18. Είναι ιατρικός λειτουργός πρώτης τάξης σε καθεστώς αορίστου χρόνου στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας από το
  19. Τον Ενάγοντα τον γνώρισε όταν μετά από τραυματισμό του χρειάστηκε να νοσηλευτεί στην Αγγειοχειρουργική Κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας και από τότε τον παρακολουθεί. Διακομίστηκε από το Νοσοκομείο Λάρνακας μετά από τραυματισμό που είχε στο δεξί χέρι και αφού είχε γίνει ορθοπεδική αντιμετώπιση του κατάγματος που παρουσίαζε, διαπιστώθηκε ότι το άκρο έπασχε από πλευράς κυκλοφορίας του αίματος, ήταν δηλαδή ισχαιμικό, οπότε στάλθηκε στην Αγγειοχειρουργική του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας για να αντιμετωπιστεί η θρόμβωση της αρτηρίας. Με βάση τον ιατρικό φάκελο έφτασε στις Πρώτες Βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας στις 19/4/2011 γύρω στις 2:00 το πρωί, εκτιμήθηκε από τους εφημερεύοντες και διαπιστώθηκε κλινικά ότι το δεξί άνω άκρο ήταν ισχαιμικό. Με βάση τον ιατρικό φάκελο του νοσοκομείου, τον οποίο έχει μελετήσει, πριν φτάσει στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας είχε ήδη υποβληθεί σε ορθοπεδική επέμβαση για το κάταγμα που είχε στο δεξί άνω άκρο στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας. Μετά την ολοκλήρωση της επέμβασης, αναφέρεται από τους ορθοπεδικούς του Νοσοκομείου Λάρνακας ότι διαπιστώθηκε ότι το δεξί άνω άκρο δεν είχε σφίξεις. Παλμό δηλαδή. Και για τον λόγο αυτό έγινε η διακομιδή του στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Οι εφημερεύοντες γιατροί του τμήματος στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας διενέργησαν επείγουσα χειρουργική επέμβαση, αγγειοχειρουργική επέμβαση επαναγγείωσης του δεξιού άνω άκρου, χρησιμοποιώντας φλεβικό παρακαμπτήριο μόσχευμα, αποκαθιστώντας με αυτό τον τρόπο την αρτηριακή ροή εις τη δεξιά βραχιόνια αρτηρία η οποία είχε τραυματιστεί λόγω του κατάγματος. Μετά την πρώτη επέμβαση δηλ. την αγγειοχειρουργική, επανήλθε η κυκλοφορία στο δεξί άνω άκρο, αλλά λίγες ώρες μετά το παρακαμπτήριο μόσχευμα θρομβώθηκε με αποτέλεσμα το απόγευμα της 19/4/2011 να οδηγηθεί ξανά στο χειρουργείο το παιδί και να γίνει νέα παράκαμψη ξανά με φλεβικό μόσχευμα, το οποίο και τις δύο φορές να σημειωθεί ότι λήφθηκε από το πόδι του ασθενούς. Η δεύτερη επέμβαση είχε επίσης καλό αποτέλεσμα, το οποίο διατηρήθηκε ανοιχτό και μέχρι σήμερα το δεξί άνω άκρο παρουσιάζει καλή αρτηριακή κυκλοφορία. Ως προς την αρτηριακή ροή είπε ότι αυτή είναι απαραίτητη για τη βιωσιμότητα του άκρου. Είναι η ροή που μεταφέρει το οξυγόνο κυρίως στους διάφορους ιστούς και είναι απαραίτητο για να παραμένει ζωντανό το άκρο. Εξήγησε δε πως προηγουμένως το άνω άκρο του ασθενούς είχε τα σημεία της ισχαιμίας, δηλαδή της απουσίας αρτηριακής ροής, κλινικά δηλαδή ήταν χωρίς σφίξεις, ήταν ωχρό και ψυχρό και ως προς το κατά πόσο αυτό προκαλούσε οποιοδήποτε πόνο ανέφερε πως μπορεί να προκαλεί πόνο, αλλά σε τέτοιες περιπτώσεις όπου ο ασθενής έχει ήδη ένα κάταγμα, ο πόνος στα δάκτυλα που κανονικά θα έπρεπε να υπάρχει μπορεί να μην είναι τόσο έντονος διότι υπερκαλύπτεται από ένα εντονότερο πόνο του οστού. Άρα το παιδί στην ουσία είχε κίνηση και αίσθηση στα δάκτυλα, αλλά είχε έναν πόνο o οποίος ήταν στο άκρο. Δεν μπορούσε να προσδιορίσει και πού και αν είναι το κόκαλο ή και αν είναι ο πόνος της κυκλοφορίας. Περαιτέρω ανέφερε πως αν παρέμενε χωρίς κυκλοφορία το χέρι, θα μπορούσε αυτό να εξελιχθεί σε γάγγραινα ή εάν η αιμάτωση από παράπλευρα μικρά αγγεία διατηρείτο αλλά μειωμένη σε σχέση με το φυσιολογικό, θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα στο μέγεθος του άκρου, εννοώντας στα πλαίσια της ανάπτυξης ή και πόνο κατά τη διάρκεια λειτουργίας του άκρου. Στην απουσία της αρτηριακής ροής ο ασθενής είχε κίνηση και αίσθηση. Των δακτύλων ήταν πλήρης, ενώ όσον αφορά τον αγκώνα, ήταν ήδη χειρουργημένο, οπότε δεν μπορούσε να το κινήσει. Ο ασθενής κατά τις επεμβάσεις που είχε υποβληθεί ήταν υπό γενική αναισθησία. Από τα αναισθησιολογικά διαγράμματα φαίνεται ότι η διάρκεια των δύο επεμβάσεων, δηλαδή από την ώρα που μπήκε στο χειρουργείο μέχρι να ξυπνήσει και να βγει, ήταν περίπου 4 ώρες. Επίσης ανέφερε ότι ο ενάγοντας νοσηλεύτηκε στο νοσοκομείο μέχρι τις 26 του Απρίλη του 2011 και τον παρακολουθούσε καθημερινά. Όσον αφορά στο ιατρικό κομμάτι το αγγειοχειρουργικό είχε καλή κυκλοφορία στο χέρι, το οποίο είχε φυσιολογική κίνηση και αίσθηση των δακτύλων. Κατά τη νοσηλεία του δε στο νοσοκομείο χρειάστηκε να χορηγηθεί αντιβίωση, ασπιρίνη, όπως γίνεται σε όλες τις παρακαμπτήριες επεμβάσεις και αναλγητικά. Μετά το εξιτήριο που έλαβε του είχαν δοθεί οδηγίες να λαμβάνει ασπιρίνη, την οποία λαμβάνει μέχρι σήμερα καθημερινά. Συγκεκριμένα παίρνει ένα χάπι την ημέρα. Ο μάρτυρας ακολούθως ανέφερε ότι συμφωνεί με το ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ. Τάνου, τεκμ.4, το οποίο ταυτίζεται με το περιεχόμενο του ιατρικού φακέλου τον οποίο έχει μελετήσει. Εν συνεχεία δε είπε πως μέχρι στιγμής, 8 χρόνια μετά την επέμβαση, από αγγειοχειρουργικής πλευράς δεν υπάρχει πρόβλημα αιμάτωσης του άκρου του ενάγοντα. Σημείωσε δε ότι η βιβλιογραφία υποδεικνύει ότι μέχρι τη δεκαετία περίπου που υπάρχουν δεδομένα, η κυκλοφορία των άκρων που έχουν υποβληθεί σε τέτοιες επεμβάσεις είναι πολύ καλή. Ενώ ανέφερε πως δεν υπάρχει περίπτωση να απορρίψει ο οργανισμός το μόσχευμα επειδή χρησιμοποιήθηκε φλέβα από τον ίδιο τον ασθενή και όχι κάποιο συνθετικό υλικό. Στο σημείο του ποδιού από το οποίο έγινε αφαίρεση της φλέβας υπάρχει απλά μια ουλή που σχηματίστηκε όταν έκλεισαν το τραύμα (στην τελευταία φωτογραφία του τεκμ.17 είπε ότι βλέπει την αναμενόμενη ουλή που θα περίμενε να έχει στο πόδι βάσει της επέμβασης). Δεν παρακολουθούν όμως κάτι στο πόδι και δεν έχει δει το πόδι τα τελευταία χρόνια. Την ουλή στο χέρι (βλ. τις 5 πρώτες φωτογραφίες του τεκμ.17) προφανώς τη βλέπουν κάθε φορά, αφού πρέπει αναγκαστικώς να κάνουν υπέρηχο στην περιοχή. Κατά την αντεξέταση του είπε ότι δεν έχει στοιχεία αν πριν γίνει οποιαδήποτε επέμβαση ο ενάγοντας είχε κυκλοφορία ή όχι και δεν γνωρίζει κατά πόσο όταν το παιδί μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο Λάρνακας μετά το τραύμα, μετά το πέσιμο, είχε σε εκείνη τη φάση αρτηριακή ροή ή αν είναι κάτι που προκλήθηκε μετά στην επέμβαση. Ο μάρτυρας δε ανέφερε πως δεν συμφωνεί ότι εάν δεν υπήρχε αρτηριακή ροή από την αρχή, στο Νοσοκομείο Λάρνακας, θα έπρεπε από τότε να παραπεμφθεί κοντά τους στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας και εξήγησε ότι στις περιπτώσεις αυτές, γενικότερα όλων των καταγμάτων, όταν δεν υπάρχει αρτηριακή ροή πολλές φορές στην πλειονότητα των περιπτώσεων αυτή αποκαθίσταται όταν γίνει ανάταξη του κατάγματος. Είναι σημαντικό όμως είπε για τους ίδιους όταν τους φέρνουν κάποιον ασθενή να γνωρίζουν πότε ακριβώς έπαυσε να υπάρχει αυτή η αρτηριακή ροή. Στην παρούσα περίπτωση δεν ήταν υπηρεσία όταν διακομίστηκε ο ενάγοντας και δεν προκύπτει από τον φάκελο πότε έπαυσε να υπάρχει αρτηριακή ροή ή αν ήταν εξ αρχής. Ακολούθως ως προς το πώς ένας γιατρός βλέπει αν υπάρχει αρτηριακή ροή ή όχι, ανέφερε ότι ψηλαφώντας τις αρτηρίες του άνω άκρου μπορεί να διαπιστώσει την ύπαρξη παλμού και με φορητό υπέρηχο μπορεί να ακούσει τον ήχο της αρτηριακής ροής. Όταν γίνονται αυτές οι εξετάσεις από τον γιατρό στον ασθενή καταγράφονται στον φάκελο. Γενικά οι αγγειοχειρούργοι καταγράφουν είτε υπάρχει, είτε δεν υπάρχει. Είναι τα σημεία που ψάχνουν στον ασθενή και πρέπει να καταγραφούν. Ο ενάγοντας σίγουρα δεν εξετάστηκε από αγγειοχειρούργο στη Λάρνακα γιατί δεν υπάρχει εκεί αγγειοχειρουργός, αλλά στα πλαίσια της εξέτασης του γιατρού των Πρώτων Βοηθειών αρχικώς και του ορθοπεδικού στη συνέχεια λογικά θα καταγράφεται αν υπήρχε αρτηριακή ροή. Στον φάκελο του Νοσοκομείου Λευκωσίας υπάρχει το παραπεμπτικό του ορθοπεδικού της Λάρνακας που αναφέρει το γιατί τον στέλνει. Είχαν ήδη περάσει περίπου 12 ώρες, δεν αναφέρει πριν 12 ώρες όταν το πρωτοείδε ο ορθοπεδικός ή ο γιατρός των Πρώτων Βοηθειών πώς ήταν. Μπορεί να αναφέρεται στον φάκελο της Λάρνακας αλλά δεν το γνωρίζει. Και τέλος ανέφερε ότι ο ίδιος δεν μπορεί να γνωρίζει αν το σταμάτημα της αρτηριακής ροής προκλήθηκε από το τραύμα ή προκλήθηκε μετά από την ανάταξη ή την επέμβαση που έγινε στο Νοσοκομείο Λάρνακας. Αυτό που μπορεί να γνωρίζει είναι ότι η αρτηρία αυτή καθαυτή είχε τραυματισμό. Αυτό ήταν διεγχειρητικό δικό τους εύρημα. Δηλαδή όταν άνοιξαν χειρουργικά το άκρο, διαπιστώθηκε ότι υπήρχε πράγματι τραυματισμός της αρτηρίας. Όμως δεν μπορεί να πει από πού προκλήθηκε αυτός ο τραυματισμός. Χ.Η. (Μ.Ε.6) Είναι γιατρός ορθοπεδικός και ασκεί το συγκεκριμένο επάγγελμα 27 χρόνια περίπου. Έχει σπουδάσει στη Θεσσαλονίκη. Τώρα εργάζεται στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας, όπως και τον Απρίλιο του
  20. Ο ενάγοντας μεταφέρθηκε από το Γενικό Νοσοκομείο Παραλιμνίου στις 18/04/2011 για εκτίμηση της κάκωσης που είχε στον δεξιό αγκώνα. Παρουσίαζε υπερκονδύλιο κάταγμα του δεξιού βραχιόνιου το οποίο χρειαζόταν ανάταξη με γενική νάρκωση. Τα αγγεία και τα νεύρα όταν εξετάστηκε στις Πρώτες Βοήθειες ήταν φυσιολογικά κλινικώς. Έγιναν αμέσως οι διαδικασίες για να πάρει γενική νάρκωση για να γίνει ανάταξη του κατάγματος οι οποίες επισπεύσθηκαν λόγω του ότι ο παλμός της κερκιδικής αρτηρίας ήταν λιγότερο ψηλαφητός απ' ότι όταν ήρθε. Το παιδί μπήκε στο χειρουργείο, έγινε ανάταξη υπό ακτινοσκόπηση με γενική νάρκωση, αναμένοντας ότι θα επανέλθει ο παλμός της κερκιδικής αρτηρίας, όμως δεν επανήλθε. Είναι αυτό που κάνεις πρώτα‑πρώτα εφόσον δεν έχουν παλμό στο χέρι, ανάταξη κλειστή. Ακολούθησε ανοιχτή ανάταξη του κατάγματος για δύο λόγους και για να αποσυμφορηθεί από το αιμάτωμα η περιοχή και για να γίνει η καλύτερη δυνατή ανατομική ανάταξη και σταθεροποίηση με δύο βελόνες. Παρ' όλη τη δεύτερη προσπάθεια, η κερκιδική αρτηρία δεν είχε παλμό, οπότε θεωρούν ότι η αρτηρία αυτή είχε υποστεί τρώση, δεν ήταν απλώς σπασμός, η οποία εχρειάζετο αγγειοχειρουργική εκτίμηση και αποκατάσταση. Έγινε συνεννόηση με τους αγγειοχειρουργούς του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας και απεστάλη αμέσως το παιδί για αντιμετώπιση του προβλήματος της κάκωσης της βραχιόνιου αρτηρίας. Έκτοτε το παιδί προσωπικά το είδε προχτές ενόψει αυτής της κλήσης το οποίο παρουσιάζει το δεξιό άνω άκρο σε πλήρη λειτουργική επάρκεια. Ξαναεκτιμήθηκε στο Νοσοκομείο Λάρνακας 23/12/2014, δηλαδή τρία χρόνια μετά την κάκωση και παρουσίαζε μικρή απώλεια στην κάμψη και έκταση του αγκώνος με πλήρη πώρωση του κατάγματος και καλή μυϊκή ισχύ, φυσιολογική μυϊκή ισχύ. Ως προς την αναφορά του ότι ο παλμός της κερκιδικής αρτηρίας (η αρτηριακή ροή) ήταν λιγότερος, εξήγησε ότι αυτό το γεγονός δεν ήταν κάτι φυσιολογικό και σήμαινε ότι κάτι πίεζε την αρτηρία και λιγόστευε η παροχή του αίματος στο άκρο. Εκ τούτου δε υπήρχε κίνδυνος για το άκρο αφού μπορούσε να κάνει δυσχαιμία που είναι η μη επαρκής άρδευση με αίμα στο μέλος και μπορούσε να επιφέρει κακώσεις στους μυς, στους τένοντες, στα νεύρα του χεριού. Στη συνέχεια είπε ότι δεν γνωρίζει πόση ώρα διήρκησε αυτή η χειρουργική επέμβαση. Ένα περίπου όμως η κλειστή ανάταξη διαρκεί περίπου μισή ώρα και η ανοιχτή ανάταξη διαρκεί περισσότερο, μπορεί να διαρκέσει και μίαν ώρα. Ανέφερε δε ότι αυτή η χειρουργική επέμβαση δεν ήταν επικίνδυνη για την υγεία του ασθενούς. Εξάλλου γίνεται συχνά εφόσον υπάρχει ένδειξη. Επίσης είπε ότι οι επεμβάσεις που έχουν γίνει, η κλειστή στην αρχή και ακολούθως η ανοιχτή, έγιναν για διόρθωση του κατάγματος, αλλά και για να αποκατασταθεί η ροή στη βραχιόνιο αρτηρία, αν δεν είχε υποστεί η βραχιόνιος αρτηρία τρώση και ήταν μόνο σπασμός. Ακολούθως ανέφερε ότι οι επεμβάσεις που έγιναν ήταν πετυχημένες, ενώ για το κατά πόσο χρειαζόταν οποιαδήποτε άλλη επέμβαση από ορθοπεδικούς είπε ότι αυτό εξαρτάται από το τι χειρισμοί έγιναν μετά για να αποκαταστήσουν την αρτηρία. Αν γίνουν χειρισμοί ανοίγματος του αγκώνα για να αποκατασταθεί, πιθανόν να χρειάστηκε δεύτερη ξανά προσπάθεια με βελόνες για να αποκαταστήσουν το κάταγμα, διότι αυτή η εγχείρηση όταν γίνει πρέπει να μπει σε γύψο για τουλάχιστον τρεις εβδομάδες. Αν δεν υπήρχε δηλαδή η βλάβη στην αρτηρία, με την κλειστή ανάταξη και μετά τον γύψο για 2‑3 εβδομάδες ήταν υπεραρκετή αντιμετώπιση. Με βάση την τελευταία εξέταση του ενάγοντα και την εκτίμηση που έκανε κλινικά και ακτινολογικά, πιστεύει πως δεν θα υπάρξει κανένα πρόβλημα στο μέλλον. Μετά χαράς διαπίστωσε ότι είχε πλήρη λειτουργική επάρκεια το άκρο και με ικανοποιητικότατη πώρωση του κατάγματος. Τέλος, είπε ότι συνήθως αυτά τα κατάγματα πάνε πολύ καλά, με την έννοια ότι δεν υπάρχουν αγγειακά προβλήματα. Κατά την αντεξέταση του ανέφερε κατ' αρχήν ότι στην αναφορά εισαγωγής κατέγραψε πτώση και κάκωση δεξιού αγκώνα, υπερκονδύλιο κάταγμα δεξιού βραχιονίου, αγγεία και νεύρα κατά φύσιν. Αυτό σημαίνει πως όταν ήρθε το παιδί είχε καλή ψηλάφηση του παλμού της κερκιδικής αρτηρίας, κουνούσε τα δάκτυλα, οπότε νευρολογικά και αγγειακά ήταν επαρκές. Μετά αντιλήφθηκαν ότι μειώθηκε ο παλμός του παιδιού και γι' αυτό επισπεύσθηκαν και οι διαδικασίες για να μπει στο χειρουργείο, να γίνει ανάταξη με τη σκέψη ότι με την ανάταξη που θα γινόταν θα επανερχόταν και ο παλμός της αρτηρίας. Αυτό το κατέγραψε μετά. Στο operation sheet γράφει υπερκονδύλιο κάταγμα δεξιού βραχιονίου χωρίς παλμό κερκιδικό, ανοιχτή ανάταξη και οστεοσύνθεση του κατάγματος με δύο βελόνες. Η αντιμετώπιση έγινε ανοικτά γράφει, διότι μετά την κλειστή ανάταξη του κατάγματος δεν επανήλθε ο σφυγμός του. Θ.Δ. (Μ.Ε.7) Είναι ορθοπεδικός χειρουργός στο Γενικό Νοσοκομείο της Λευκωσίας. Ασκεί το συγκεκριμένο επάγγελμα από το 2005, οπότε έδωσε εξετάσεις ειδικότητας. Τον Απρίλιο του 2011 εργαζόταν στο ίδιο νοσοκομείο. Όσον αφορά τον ενάγοντα είπε ότι ήταν ένα παιδάκι που χειρούργησαν μαζί με τον κύριο Β. την ημερομηνία που γράφει στον φάκελο. Στη συνέχεια δε η μάρτυρας αναγνώρισε το ιατρικό πιστοποιητικό, τεκμήριο 5, λέγοντας ότι το έγραψε η ίδια και υιοθετεί το περιεχόμενο του. Ακολούθως εξήγησε ότι το υπερκονδύλιο κάταγμα που αναφέρει είναι ένα κάταγμα στο βραχιόνιο οστούν, κοντά στην επίφυση που είναι το σημείο που μεγαλώνουν τα κόκκαλα και πιο συγκεκριμένα στην κάτω επίφυση του βραχιονίου οστού κοντά στον αγκώνα. Σε σχέση με το συγκεκριμένο υπερκονδύλιο κάταγμα έχει υποβληθεί ο ασθενής σε χειρουργική επέμβαση δύο φορές αν δεν κάνει λάθος από ορθοπεδικούς και επιπλέον από τους αγγειοχειρουργούς όταν τραυματίστηκε το αγγείο. Η ίδια και ο κύριος Β. χειρούργησαν το παιδάκι μία φορά μόνο την 21/04/2011, αλλά επιπλέον μέσα στον φάκελο έχει και αντίγραφο της επέμβασης που έκανε ο κύριος Η. με τον κύριο Στ. στη Λάρνακα για το ίδιο κάταγμα και επιπλέον έχει αντίγραφο της γνωμάτευσης που έδωσε ο κύριος Τ. ο αγγειοχειρουργός για τις δύο αγγειοχειρουργικές επεμβάσεις που υποβλήθηκε το παιδί στα ενδιάμεσα. Δηλαδή πρώτα χειρούργησε ο κύριος Η., μετά οι αγγειοχειρουργοί και μετά αυτοί. Για την αναφορά της ότι ο ασθενής υπεβλήθη σε ανοιχτή ανάταξη και οστεοσύνθεση με βελόνες kirschner, είπε ότι πρόκειται για χειρουργική επέμβαση την οποία χρειαζόταν ο ασθενής διότι η ανάταξη που είχε πριν δεν ήταν ικανοποιητική και έγινε υπό νάρκωση. Η μάρτυρας εξήγησε δε γιατί κατέστη αναγκαία και δεύτερη χειρουργική επέμβαση από ορθοπεδικούς χειρούργους. Οι βελόνες που αναφέρθηκαν προηγουμένως κρατούν το κάταγμα στη θέση του. Οστεοσύνθεση σημαίνει τη διαδικασία με την οποίαν κρατούν τα οστά στη θέση που θέλουν να είναι, ώσπου να κολλήσουν. Αυτές οι βελόνες υπάρχουν σε διάφορα μεγέθη. Οι βελόνες που χρησιμοποιούν συνήθως σε αγκώνα παιδιού θα ήταν 1.4 χιλιοστά ή 1.6 χιλιοστά και μιλούμε για τη διάμετρο. Αυτές οι βελόνες είναι εσωτερικά. Αυτές οι βελόνες που είχαν τοποθετηθεί εξείχαν αλλά ο ενάγοντας δεν μπορούσε να τις βλέπει γιατί υπήρχε νάρθηκας. Αφαιρέθηκαν δε ύστερα από 1 μήνα. Αναφορικά με τον νάρθηκα πιο συγκεκριμένα είπε ότι λέγεται βραχιοπηχεοκαρπικός νάρθηκας και είναι ένας νάρθηκας που ξεκινά περίπου από τη μεσότητα του βραχίονα ή πιο ψηλά και καταλήγει κάπου εκεί που τελειώνουν τα μετακάρπια και κρατά τον αγκώνα σε μία θέση 90 μοιρών που είναι η θέση ηρεμίας του αγκώνα. Κατά τη διάρκεια δε που ήταν τοποθετημένος αυτός ο νάρθηκας, ο ασθενής μπορεί να χρησιμοποιεί τα δάκτυλα. Θέλουν κίνηση στα δάκτυλα αλλά δεν μπορεί ούτε να σηκώνει βάρη, ούτε να πιάνει και αν πρόκειται για το κυρίαρχο χέρι με το οποίο γράφει δεν μπορεί να γράψει. Μετά την αφαίρεση του νάρθηκα και μέχρι να δουν ακτινολογική πώρωση του κατάγματος, συνιστούν φυσιοθεραπεία, στην αρχή ήπια φυσιοθεραπεία και αργότερα ανάλογα πάντα με τις ακτινογραφίες, έναρξη ενδυνάμωσης των μυών. Πέραν της φυσιοθεραπείας και ακολούθως της ενδυνάμωσης, οι οδηγίες τους είναι ο ασθενής να χρησιμοποιεί το χέρι του κανονικά σε όλες τις καθημερινές δραστηριότητες μετά από μερικούς μήνες. Στην προκειμένη περίπτωση τον είχε δει μετά την επέμβαση στις 04/10 και συνέχιζε ακόμα τη φυσιοθεραπεία, αλλά εφόσον ήταν μήνες μετά την επέμβαση τότε θα μπορούσε να αρχίσει ξανά τις δραστηριότητες. Σε άλλο σημείο είπε ότι συστήθηκε να αποφύγει τις αθλητικές δραστηριότητες για 3‑6 μήνες ώσπου να γίνει καλά. Επίσης ανέφερε ότι μετά από έναν τέτοιο τραυματισμό υπάρχει κίνδυνος στο μέλλον για τον ασθενή, εξηγώντας τι θα μπορούσε να είχε συμβεί. Εδώ δεν υπήρξε οτιδήποτε αλλά δεν σημαίνει ότι δεν υπήρχε κίνδυνος να το πάθει. Πλέον όμως είναι πολύ - πολύ μικρός ο κίνδυνος να χαλάσει κάτι και δεν υπάρχει πιθανότητα με την άσκηση οποιουδήποτε επαγγέλματος να επανέλθει το συγκεκριμένο πρόβλημα. Όσον αφορά τη συμμετοχή του σε αθλητικές δραστηριότητες είπε ότι μετά από τόσα χρόνια μπορεί με ασφάλεια να συμμετέχει. Ως προς το θέμα των βελόνων ανέφερε επιπλέον των όσων προηγουμένως αναφέρθηκαν ότι είναι μία πολύ συνηθισμένη πρακτική στην ορθοπεδική. Τοποθετούν συχνά μέταλλα μέσα στο κόκαλο, δεν είναι επώδυνο μετά την τοποθέτηση, είναι επώδυνο την ώρα της επέμβασης βέβαια. Είναι επώδυνη η περιοχή της επέμβασης όπως όλες οι επεμβάσεις, αλλά όχι από το γεγονός και μόνο ότι υπάρχουν μέταλλα μέσα, δεν είναι ιδιαίτερα επώδυνο. Γι' αυτό το υπερκονδύλιο κάταγμα δεν μπορούν να ξέρουν ακριβώς τον μηχανισμό κάκωσης. Συνήθως αναφέρεται πτώση. Επιπλέον ο ενάγοντας εκτός από το υπερκονδύλιο κάταγμα, είχε και ένα κάταγμα στην πηχεοκαρπική που είναι λογικό να έπεσε, να έβαλε το χέρι του, να έσπασε η πηχεοκαρπική και επειδή η πτώση ίσως να ήταν με πιο μεγάλη δύναμη, να έσπασε και ο αγκώνας και να παρεκτοπίστηκε τόσο πολύ. Δεν μπορούν να το ξέρουν με ακρίβεια, αλλά υποθέτουν. Ανέφερε επίσης ότι σε περίπτωση που ο Ενάγοντας ξαναχτυπήσει στο ίδιο σημείο που υπήρχε υπερκονδύλιο κάταγμα υπάρχει περίπτωση αυτό να επιφέρει σοβαρότερη ζημιά. Θα είναι σαφώς πιο δύσκολα τα πράγματα. Εκτός του προβλήματος που μπορεί να έχει στα οστά του ορθοπεδικού του προβλήματος, υποθέτει ότι και το αγγείο που χρειάστηκε δύο επεμβάσεις για να επανέλθει θα έχει και αυτό ενδεχομένως σοβαρό πρόβλημα αν ξαναχτυπήσει το παιδί. Άρα αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός με το συγκεκριμένο χέρι. Κατά την αντεξέταση της είπε ότι πιστεύει πως το παιδί δεν απώλεσε τη δυνατότητα εξεύρεσης εργασίας που να προϋποθέτει τη χρήση του χεριού του και μπορεί να δουλέψει και σαν χτίστης. Είπε επίσης ότι ο τραυματισμός δεν επηρεάζει σήμερα τις καθημερινές του δυνατότητες επειδή είχε ένα πολύ καλό αποτέλεσμα. Μοιάζει να έχει θεραπευτεί εντελώς. Η ίδια είδε τον ενάγοντα τελευταία φορά στις 06/06/2017 και ο παιδο-ορθοπεδικός τους ο κ. Ε.Π. στις 19/06/
  21. Ο τελευταίος έγραψε : "έλεγχος λόγω υπερκονδυλίου κατάγματος δεξιού αγκώνα και bypass φλεβικό βραχιονίου 2011, σήμερα πλήρης έκταση, κάμψη, στροφές, πρηνισμός. Καλός μηχανικός άξονας χωρίς βράχυνση, επανέλεγχος σε έναν χρόνο". Kαι αυτό το εύρημα συμφωνεί και με το δικό της εύρημα όταν τον εξέτασε την τελευταία φορά. Ανέφερε δε ότι αυτό που αναφέρει στο πιστοποιητικό της τεκμ.5 για έλλειμμα έκτασης, πλέον αυτό δεν υπάρχει. Τα ελλείμματα στην κίνηση τα παρουσίαζε μέχρι το 2014 νομίζει. Σήμερα ή και την τελευταία φορά που τον είδε δεν τα παρουσιάζει, όπως ούτε έλλειμμα κάμψης παρουσιάζεται. Για την αναφορά της ότι η αρχική ανάταξη που έγινε στη Λάρνακα δεν ήταν επαρκής, είπε ότι δεν πέτυχε και το αντιλαμβάνεται απόλυτα διότι αν είχαν ένα πεντάχρονο με ανάγγειο χέρι, θα προσπαθούσαν να το κάνουν όσο πιο γρήγορα γίνεται και εφόσον συνέχιζε να είναι ανάγγειο το χέρι, πολύ σωστά έπραξαν που δεν ασχολήθηκαν με την ανάταξη και το έστειλαν επειγόντως στους αγγειοχειρουργούς. Η μάρτυρας δε έδωσε περισσότερες λεπτομέρειες υποστηρίζοντας ουσιαστικά όλες τις ενέργειες των ορθοπεδικών στη Λάρνακα. Ως προς το γιατί δεν πέτυχε τόσο η κλειστή όσο και η ανοιχτή ανάταξη στη Λάρνακα, είπε πως υποθέτει ότι ήταν ένα πάρα πολύ άσχημο, πάρα πολύ παρεκτοπισμένο κάταγμα το οποίο ένιωθαν οι γιατροί ότι δεν είχαν αρκετό χρόνο να αφιερώσουν στο κάταγμα διότι δεν είχαν σφίξεις. Για την αναφορά του Δρος Χ.Η. ότι πέτυχαν οι ανατάξεις αυτές, είπε ότι στις ακτινογραφίες που είχαν οι ίδιοι μετά είδαν ότι δεν ήταν καλή η ανάταξη. Πιθανόν στις ακτινογραφίες που είχαν στη Λάρνακα να ήταν καλή η ανάταξη και να παρεκτοπίστηκε μετά. Δεν μπορεί να ξέρει πώς ήταν η ανάταξη η δική τους. Ξέρει μόνον ότι όταν ήρθε Λευκωσία και έκανε ακτινογραφίες, αυτές την ημέρα που τον έβαλαν στο χειρουργείο δεν ήταν επαρκείς και έπρεπε να βελτιωθεί η ανάταξη. Η παρεκτόπιση που ανέφερε μπορεί να γίνει από μυς όταν φύγουν ή κατά τη μεταφορά ή αυτές οι βελόνες είναι πολύ μικρές, λεπτές βελόνες, γιατί μιλούμε για μικρά οστά παιδιού, οπότε μπορεί να μην έπιασαν καλά, μπορεί οτιδήποτε και είναι πάρα πολύ συνηθισμένο να χαθεί η ανάταξη τις πρώτες ώρες, τις πρώτες μέρες. Απέκλεισε δε η παρεκτόπιση να έγινε λόγω μη σωστής μεταφοράς, λέγοντας ότι μετά την επέμβαση φαντάζεται ότι όπως τοποθέτησαν οι ίδιοι νάρθηκα μετά την επέμβαση, τοποθέτησαν και οι γιατροί της Λάρνακας νάρθηκα, οπότε είτε μέσα στο ασθενοφόρο, είτε μέσα στο αυτοκίνητο, ίδιος ήταν ο κίνδυνος παρεκτόπισης. Τέλος, με δεδομένη τη συμβουλή της ως ανέφερε να αποφεύγει τις αθλητικές δραστηριότητες για 3‑6 μήνες και ερωτώμενη αν μετά τους 6 μήνες ήταν εντάξει για να συμμετέχει στις αθλητικές δραστηριότητες, απάντησε πως δεν έχει σημειώσει κάτι μέσα στα χαρτιά, οπότε υποθέτει ότι σίγουρα ήταν ανώδυνο το χέρι. Σίγουρα δεν είχε το πλήρες εύρος κίνησης που έχει τώρα μετά τους 6 μήνες. Συνήθως επιτρέπουν στα παιδιά να κάνουν ότι κινήσεις μπορούν και θέλουν, έτσι ώστε να επιστρέψουν το συντομότερο δυνατό στην πρότερη λειτουργικότητα. Πότε τα κατάφερε είναι μία άλλη ιστορία. Δ.Φ. (Μ.Υ.1) Με την έναρξη της κυρίως εξέτασης του κατατέθηκε γραπτή δήλωση ως μέρος της μαρτυρίας του, η οποία έγινε τεκμήριο
  22. Ακολούθως ο μάρτυρας αναγνώρισε διάφορα έγγραφα που ευρίσκονταν ήδη κατατεθειμένα στο Δικαστήριο και περαιτέρω προέβη σε κατάθεση άλλων εγγράφων στα οποία κάνει αναφορά στην δήλωση του πιο πάνω. Πιο συγκεκριμένα: - Αναγνώρισε το τεκμ. 18 ως τις εκτυπώσεις από την ιστοσελίδα του ΠΣΣΕ που αναφέρει στην παράγραφο 5 της σελίδας 5 του τεκμ.21 και το τεκμ.19 ως την επιστολή ημερομηνίας 28/03/14 που στάλθηκε από ΠΣΣΕ προς τον δικηγόρο τους και στην οποία κάνει αναφορά στην ίδια παράγραφο. - Δέσμη με διάφορα έγγραφα στα οποία κάνει αναφορά στην παράγραφο 7 του τεκμ.21 ήτοι πρακτικά της συνεδρίας του ΣΚΕ, έντυπο του Επαρχιακού Συμβουλίου Εθελοντισμού, όπου φαίνονται τα μέλη του Επαρχιακού Συντονιστικού Συμβουλίου Αμμοχώστου και δεικνύει το ΣΚΕ Δερύνειας που ήταν μέλος, ενημέρωση του προς το Συμβούλιο Κοινοτικού Εθελοντισμού Δερύνειας ότι συμμετείχε στο Επαρχιακό Συντονιστικό Συμβούλιο Αμμοχώστου και επίσης και στο διοικητικό συμβούλιο του Παγκύπριου Συντονιστικού Συμβουλίου Εθελοντισμού του ΠΣΣΕ και επιστολή προς τα μέλη του ΠΣΣΕ, κατατέθηκε ως τεκμήριο
  23. - Το πιστοποιητικό εγγραφής του ΣΚΕ ως σωματείο στον Έφορο Σωματείων και Ιδρυμάτων (βλ. την παράγραφο 9 της δήλωσης τεκμ.21), κατατέθηκε ως τεκμήριο
  24. - Αντίγραφο του καταστατικού του ΣΚΕ Δερύνειας (βλ. την παράγραφο 11 της δήλωσης τεκμ.21), κατατέθηκε ως Τεκμήριο
  25. - Η δημοσίευση ημερομηνίας 9 Μαΐου του 2010 στην εφημερίδα η Σημερινή, με την οποία το ΣΚΕ Δερύνειας προκήρυξε και νέες κενές θέσεις νηπιαγωγών (βλ. την παράγραφο 13 της δήλωσης τεκμ.21) κατατέθηκε ως τεκμήριο
  26. - Αντίγραφο πιστοποιητικού αναγνώρισης ισοτιμίας και αντιστοιχίας τίτλου σπουδών της νηπιαγωγού Ά.Γ. από το Κυπριακό Συμβούλιο Αναγνώρισης Τίτλου Σπουδών-ΚΥΣΑΤΣ (βλ. την παράγραφο 16 της δήλωσης τεκμ.21) κατατέθηκε ως τεκμήριο
  27. - Η έκθεση γεγονότων της κυρίας Ά.Γ. προς τον διευθυντή δημοτικής εκπαίδευσης, ημερομηνίας 02/12/11, αναφορικά με το επίδικο περιστατικό (βλ. την παράγραφο 16 της δήλωσης τεκμ.21) κατατέθηκε ως τεκμήριο
  28. - Ιατρική βεβαίωση του Δρ. Σ.Π. ημερομηνίας 26/09/2013 (βλ. την παράγραφο 19 της δήλωσης τεκμ.21), κατατέθηκε ως τεκμήριο
  29. - Το ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ. Π. ημερομηνίας 05/05/2015 (βλ. την παράγραφο 20 της δήλωσης τεκμ.21), κατατέθηκε ως τεκμήριο
  30. - Τα έγγραφα στα οποία κάνει αναφορά στην παράγραφο 21 του τεκμ.21 έγιναν τεκμήρια ως εξής: - H πιστοποίηση του Επαρχιακού Μηχανικού του τμήματος Δημοσίων Έργων ημερομηνίας 18/01/11 για την καταλληλότητα του κτιρίου να χρησιμοποιηθεί ως νηπιαγωγείο, τεκμήριο
  31. - Ενημερωτικό δελτίο προς τους γονείς για τη σχολική χρονιά 2010-2011, όπου αναφέρεται και το οργανόγραμμα του σχολείου, η σύνθεση του προσωπικού, τεκμήριο
  32. Ως προς το οργανόγραμμα ο μάρτυρας έδωσε περαιτέρω εξηγήσεις και κατέληξε λέγοντας ότι το τεκμήριο αυτό είναι ένα έντυπο ενημερωτικό για τους γονείς που τους λύνει όλες τους τις απορίες από την αρχή της σχολικής χρονιάς για το πρόγραμμα του σχολείου. - Η έκθεση και οι οικονομικές καταστάσεις για το έτος 2011 του ΣΚΕ Δερύνειας, παιδοκομικός σταθμός, τεκμήριο
  33. - Οι δηλώσεις του ΣΚΕ προς το Τμήμα Εσωτερικών Προσόδων του ΣΚΕ, τεκμήριο
  34. Στο συγκεκριμένο έντυπο γίνεται αναφορά και στο όνομα της νηπιαγωγού Ά.Γ. (βλ.σελίδα 2/5, μέρος 4, όπου εμφαίνονται τα στοιχεία υπαλλήλων και τα εισοδήματα τους). - Η κατάσταση λογαριασμού του ΣΚΕ Δερύνειας στη ΣΠΕ Δερύνειας για τον μήνα Απρίλιο του 2011, τεκμήριο
  35. - Η επιστολή των υπηρεσιών κοινωνικής ευημερίας προς τον Πρόεδρο του ΣΚΕ Δερύνειας, ημερομηνίας 28/03/2011, τεκμήριο
  36. - Το πιστοποιητικό εγγραφής παιδοκομικού σταθμού ΣΚΕ Δερύνειας, ημερομηνίας 14 Σεπτεμβρίου του 2007, τεκμήριο
  37. - Η επιστολή του Υπουργείου Παιδείας προς τους προέδρους συνδέσμων γονέων κοινοτικών νηπιαγωγείων ημερομηνίας 28/06/2010, με θέμα οδηγίες για λειτουργία κοινοτικών νηπιαγωγείων και εργοδότηση νηπιαγωγών, τεκμήριο
  38. - Η δήλωση ανάληψης καθηκόντων νηπιαγωγείου από τη νηπιαγωγό Τ.Σ.-εναγόμενη 3 προς τον διευθυντή δημοτικής εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού ημερομηνίας 07/09/2010, τεκμήριο
  39. - Ατομικό δελτίο υπηρεσίας και προϋπηρεσίας για τη σχολική χρονιά 2010 ‑ 2011 της νηπιαγωγού Τ.Σ.-εναγόμενης 3, τεκμήριο
  40. - Έντυπο εγγραφής παιδιών στα κοινοτικά τμήματα για τη σχολική χρονιά 2010 ‑ 2011, τεκμήριο
  41. - Το πιστοποιητικό εν σχέση με την πυρασφάλεια ημερομηνίας 24/11/2011, τεκμήριο
  42. - Επιστολή συνδέσμου γονέων και κηδεμόνων του δημόσιου και κοινοτικού νηπιαγωγείου Δερύνειας, αναφορικά με την ασφάλιση των παιδιών για τη σχολική χρονιά 2010 ‑ 2011, τεκμήριο
  43. - Δέσμη αποτελούμενη από αποδείξεις είσπραξης εν σχέση με τις πληρωμές που γίνονταν στο ΣΚΕ Δερύνειας για τον Ενάγοντα και για τα αδέλφια του, τεκμήριο 43 (εδώ σημειώθηκε δήλωση ότι στην ουσία πρόκειται για το ίδιο έγγραφο με το Τεκμήριο 2, πλην μόνο μιας διαφοράς). - Δέσμη αποτελούμενη από τα πρακτικά των συνεδριών του ΣΚΕ Δερύνειας ημερομηνίας 04/05/2010, 08/07/2010 και 31/05/2010, τεκμήριο
  44. - Δέσμη με φωτογραφίες του επίδικου παιχνιδιού, τεκμήριο
  45. - Απόδειξη είσπραξης Κοινωνικών Ασφαλίσεων (πληρωμή προς Κοινωνικές Ασφαλίσεις του ΣΚΕ Δερύνειας), τεκμήριο
  46. Διευκρίνισε ότι αφορούν όλα τα μέλη του προσωπικού κοινοτικών τμημάτων του βοηθητικού προσωπικού, περιλαμβανομένης της Ά.Γ. και Φ.Σ.-εναγόμενης
  47. - Το πιστοποιητικό της Παγκυπριακής Ασφαλιστικής αναφορικά με την ασφάλιση των παιδιών που φοιτούσαν στο νηπιαγωγείο με 24ωρη κάλυψη για θάνατο, για μόνιμη ολική ανικανότητα και ιατρικά έξοδα κατά ατύχημα, τεκμήριο
  48. Στο τέλος την κυρίως εξέτασης του ανέφερε πως θεωρεί ότι η έγερση αγωγής εναντίον του προσωπικά ως ενός εθελοντή που συμμετείχε για προσφορά στα κοινά είναι άδικη και πλήττει τον εθελοντισμό. Ήταν μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου, λειτουργούσαν συλλογικά μαζί με τα υπόλοιπα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, οι αποφάσεις παίρνονταν συλλογικά και θεωρεί ότι είναι άδικο να στραφούν εναντίον του προσωπικά. Κατά την αντεξέταση του ανέφερε ότι στον συγκεκριμένο χώρο, στο συγκεκριμένο κτίριο, λειτουργούσαν διάφορα προγράμματα. Ήταν το δημόσιο σχολείο που ήταν οι προδημοτικές και τελούσαν υπό την εποπτεία του Υπουργείου Παιδείας και τα κοινοτικά τμήματα τα οποία ήταν κάτω από την εποπτεία του Γραφείου Ευημερίας, ως επίσης τα απογευματινά και η παιδική λέσχη τα οποία ήταν πάλι στο ίδιο πρόγραμμα κοινοτικών και την εποπτεία του Γραφείου Ευημερίας. Στην ερώτηση αν τα κοινοτικά τμήματα λειτουργούσαν με βάση την άδεια που επισυνάπτεται στο τεκμήριο 9, ανέφερε ότι αυτά είναι έντυπα του 1986 και δεν είναι σε θέση να γνωρίζει πώς λειτουργούσαν τότε τα σχολεία. Εξ' όσων γνωρίζει ο σταθμός στεγαζόταν σε άλλο κτίριο και δεν είναι σε θέση να γνωρίζει τι τμήματα στέγαζε, ποια προγράμματα λειτουργούσαν τότε. Το συμβάν έγινε το 2011, 15 χρόνια μετά, σε ένα διαφορετικό κτίριο. Περαιτέρω, με αναφορά στο πιστοποιητικό που επισυνάπτεται στο τεκμ.11, συμφώνησε ότι το συγκεκριμένο πιστοποιητικό που εκδόθηκε από τις υπηρεσίες κοινωνικής ευημερίας δίδει άδεια στο ΣΚΕ Δερύνειας για λειτουργία παιδοκομικού σταθμού αλλά διευκρίνισε πως δεν λειτουργούσε τμήμα βρεφοπαιδοκομικού σταθμού στο ΣΚΕ Δερύνειας. Ήταν όλα τα τμήματα για παιδιά άνω των 3 ετών. Βρεφοκομικός εξυπακούει μικρότερη ηλικία. Ο ενάγοντας φοιτούσε τα πρωινά στην προδημοτική που ήταν ηλικίας 5 - 6 λογικά και τα απογεύματα σε απογευματινό πρόγραμμα για την ανάλογη ηλικία. Για το τεκμήριο 40, που αφορά τις εγγραφές παιδιών στα κοινοτικά τμήματα, ο μάρτυρας είπε πως αναφέρεται σε δημόσια και κοινοτικά. Ανέφερε δε πως εδώ αναφέρονται οι 3 νηπιαγωγοί των πρωινών τμημάτων αλλά παρόλο που γίνεται αναφορά στον αριθμό των απογευματινών τμημάτων εντούτοις δεν αναφέρει τις νηπιαγωγούς των απογευματινών. Το έντυπο είναι απλά έντυπο εγγραφής. Τα ονόματα όλων των νηπιαγωγών αναφέρονται στο ενημερωτικό δελτίο που κατέθεσε ως τεκμήριο 31, το οποίο έχει δημιουργηθεί από τη διευθύντρια του σχολείου και το προσωπικό. Και διευκρίνισε πως το συγκεκριμένο έντυπο δεν είναι κάτι το οποίο υπήρχε υποχρέωση να δοθεί. Όσον αφορά την επιστολή τεκμ.15, το περιεχόμενο της οποίας ήρθε στην αντίληψη του, ανέφερε κατ'αρχήν ως προς την αναφορά σε βρεφοπαιδοκομικό σταθμό πως δεν ξέρει αν είναι ορολογίες του Γραφείου Ευημερίας διότι δεν λειτουργούσε στον σταθμό τη συγκεκριμένη χρονιά βρεφοκομικός σταθμός που είναι για παιδιά κάτω των 3 ετών και δεύτερον για την αναφορά στο όνομα της Τ.Σ. ως διευθύντριας είπε ότι η Τ.Σ. δεν ορίστηκε ποτέ διευθύντρια από κανέναν. Αυτή ήταν νηπιαγωγός ενός τμήματος τα πρωινά, για το οποίο είχε προσληφθεί, δεν έχει σχέση με απογευματινή φοίτηση και το Γραφείο Ευημερίας δεν ξέρει βάσει ποιων στοιχείων και πως έδωσαν το όνομα της Τ.Σ. ως διευθύντριας. Δεν μπορεί να απαντήσει για λογαριασμό του Γραφείου Ευημερίας. Γνωρίζει όμως ότι η Τ.Σ. δεν ήταν καθ' οιονδήποτε τρόπο διευθύντρια ή εκτελούσε χρέη διευθυντή και δεν είχε οριστεί διευθύντρια τουλάχιστον από το ΣΚΕ Δερύνειας. Εν σχέση με τη λειτουργία του βρεφοκομικού σταθμού είπε πως όλα τα τμήματα ήταν κάτω από την εποπτεία, έλεγχο και επιθεώρηση του Γραφείου Ευημερίας και ως εκ τούτου δεν μπορούσαν να λειτουργούν παράνομα. Ο σταθμός επιθεωρείτο, χρηματοδοτείτο και καθοδηγείτο από το Γραφείο Ευημερίας. Εξού και λειτουργός και επιθεωρήτρια του γραφείου ήταν τακτικά στο σχολείο και παρευρίσκετο και σε συνεδριάσεις του ΣΚΕ για καθοδήγηση εθελοντών, μελών, οι οποίοι δεν είναι ειδικοί για θέματα εκπαίδευσης και φροντίδας. Ο μάρτυρας στη συνέχεια εξήγησε το θέμα της επιχορήγησης των μισθών νηπιαγωγών από το Υπουργείο Παιδείας που αναφέρει στην παράγραφο 2 της δήλωσης του τεκμ.21 και είπε ότι το σύνολο του μισθού πληρωνόταν από το ΣΚΕ και η επιχορήγηση έμπαινε στο ταμείο του ΣΚΕ. Περαιτέρω ανέφερε ότι το ΣΚΕ εργοδοτούσε τους νηπιαγωγούς, βάσει των διαδικασιών και της εγκυκλίου του Υπουργείου Παιδείας. Για την αναφορά στην παράγραφο 3 της δήλωσης του ότι το ΣΚΕ δεν εμπλέκεται και δεν διαδραματίζει ρόλο σε ότι αφορά την εκπαίδευση ή τη φροντίδα των παιδιών, ανέφερε ότι οι προδημοτικές και τα κοινοτικά τα πρωινά είχαν να κάμουν με εκπαίδευση, εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τα παιδιά. Τα απογευματινά είχαν να κάμουν περισσότερο με φροντίδα. Δηλαδή τη σίτιση το μεσημέρι, τον απογευματινό ύπνο και κάποια προγράμματα εποικοδομητικής ενασχόλησης. Για τα συγκεκριμένα κομμάτια οι ίδιοι ως μη ειδικοί, ως εθελοντές, δεν εμπλέκονται. Ήταν το Γραφείο Ευημερίας που καθόριζε την επίβλεψη των νηπιαγωγών, την κατεύθυνση για το πώς πρέπει να λειτουργούν και δεν καθόριζε το ΣΚΕ τι πρέπει να κάμουν, τι πρόγραμμα πρέπει να έχουν στην τάξη, τι παιχνίδια θα κάμουν και τα λοιπά. Ο ρόλος τους ως ΣΚΕ, ως περιγράφεται και στο καταστατικό, είχε να κάμει με οικονομικά θέματα, με σύνταξη προϋπολογισμών, την πρόσληψη προσωπικού, την τροφοδοσία, το διαιτολόγιο που θα ακολουθηθεί μαζί με ειδικούς πάλι, με εμπλοκή του Γραφείου Ευημερίας και διατροφολόγων. Είναι αρωγός σε τούτην την προσπάθεια που γινόταν και από το Υπουργείο Παιδείας και από το Γραφείο Ευημερίας για λειτουργία τμημάτων που συνυπήρχαν στον χώρο τούτον. Ακολούθως είπε ότι το ποιος νηπιαγωγός θα κάνει μάθημα σε κάποια τάξη ήταν θέμα της διευθύντριας του σχολείου να κάνει κατανομή νηπιαγωγών στα τμήματα, ενώ ως προς τα ωράρια λειτουργίας των σχολείων αυτά είναι δεδομένα. Τα δημόσια τμήματα λειτουργούν βάσει του Υπουργείου Παιδείας και το ίδιο και τα κοινοτικά σε σχέση με το Γραφείο Ευημερίας, πάντοτε υπό την καθοδήγηση του διευθυντή του σχολείου. Οι ίδιοι δεν εμπλέκονται σε τούτα τα θέματα. Επανειλημμένως δε ανέφερε πως ως ΣΚΕ είχαν συγκεκριμένο ρόλο και δεν εμπλέκονταν στα διαδικαστικά του εκπαιδευτικού προγράμματος ή του προγράμματος φροντίδας. Η είσπραξη των χρημάτων που κατέβαλλαν οι γονείς του Ενάγοντα για τη φοίτηση του Ενάγοντα και των άλλων 2 παιδιών γινόταν από το ΣΚΕ (βλ.τεκμ.2), όμως εξήγησε τον ρόλο του καθενός σε τούτον τον οργανισμό. Τον ρόλο του ο νηπιαγωγός, το Υπουργείο Παιδείας, το Γραφείο Ευημερίας και το ΣΚΕ. Το ΣΚΕ διαχειριζόταν το οικονομικό κομμάτι και η οικονομική πτυχή ήταν αποκλειστικά δική τους ευθύνη ήτοι η είσπραξη, οι πληρωμές και η εξεύρεση πόρων για να μπορεί ο σταθμός να λειτουργήσει. Σε άλλο σημείο ανέφερε πως θεωρεί ότι το συγκεκριμένο ατύχημα έγινε σε μια κακή στιγμή που μπορούσε να συμβεί οπουδήποτε και σε οποιονδήποτε. Το σχολείο, ο συγκεκριμένος σταθμός, θεωρείτο πρότυπο τόσο από το Υπουργείο Παιδείας όσο και από το Γραφείο Ευημερίας. Ατύχημα είναι κάτι το οποίο ενδέχεται να γίνει, αλλά ο σταθμός ήταν καθόλα νόμιμος, λειτουργούσε σωστά και τα ατυχήματα συμβαίνουν σε όλα τα σχολεία, στα σπίτια, παντού. Ως προς την αναφορά στη δήλωση του ότι το διευθύνων πρόσωπο του τμήματος που φοιτούσε ο ενάγοντας ήταν η κυρία Εύα Κώστα, είπε ότι αυτή ήταν η διευθύντρια του σχολείου και είναι υπάλληλος του δημόσιου. Διορίζεται από το Υπουργείο Παιδείας και ασκούσε χρέη διευθύντριας, τόσο για τα κοινοτικά, όσο και για τα δημόσια. Δεν έκανε μάθημα σε οποιοδήποτε τμήμα του ΣΚΕ και αυτή επιθεωρούσε τα τμήματα, συντόνιζε, κατεύθυνε, έβαζε το πρόγραμμα κάτω, είχε συναντήσεις με νηπιαγωγούς, meetings που κάνουν ως προσωπικό, έτσι λειτουργούσε ο σταθμός ανέκαθεν. Ο διευθυντής ορίζεται από το Υπουργείο και εκτελεί χρέη και για το δημόσιο και για τα κοινοτικά, εξού και επιστολές στην αλληλογραφία, η διευθύντρια υπόγραφε πάντα ως διευθύντρια δημοσίων και κοινοτικών τμημάτων. Τα προγράμματα του ΣΚΕ είναι ένας οργανισμός κοινωνικής πρόνοιας για τη βοήθεια της εργαζομένης μητέρας και των οικογενειών γενικά και αυτό ήταν το status, ο τρόπος λειτουργίας του σταθμού ανέκαθεν. Είναι δε εις γνώσιν και της Δημόσιας Υπηρεσίας και των διευθυντών που διαχρονικά διορίζονται στο σχολείο ότι ασκούν αυτά τα χρέη και δημόσια και κοινοτικά. Το ΣΚΕ Δερύνειας δεν διόρισε ποτέ διευθύνων πρόσωπο. Με βάση αυτά είπε ότι εκπλάγηκαν με την αναφορά στην επιστολή των υπηρεσιών κοινωνικής ευημερίας ότι η εναγόμενη 3 ήταν η διευθύντρια. Αναφέρθηκε δε τόσο σε αντίδραση της εναγόμενης 3 προς το γραφείο ευημερίας, αλλά και σε συνομιλία του ίδιου με το γραφείο ευημερίας οπότε του ανέφεραν ότι βρήκαν κάτι σ' ένα παλιό έντυπο στο αρχείο τους και επειδή έπρεπε να βάλουν κάποιο άτομο έβαλαν την εναγόμενη
  49. Αυτό χωρίς να το ψάξουν. Και επανέλαβε ότι ποτέ οι ίδιοι δεν όρισαν την εναγόμενη 3 ως διευθύνων πρόσωπο, ούτε το Γραφείο Ευημερίας που είχε την ευθύνη λειτουργίας των προγραμμάτων τους είπε ότι πρέπει να ορίσουν και διευθύνων πρόσωπο άλλο από τον διευθυντή. Ο μάρτυρας επίσης υποστήριξε ότι το ΣΚΕ Δερύνειας αποτελούσε τον ουσιώδη χρόνο νομική οντότητα και ήταν μέλος του ΠΣΣΕ. Έχει καταθέσει δε πολλά έντυπα που το επιβεβαιώνουν. Εν σχέση με το επίδικο συμβάν είπε ότι η πληροφόρηση που είχε είναι ότι ο ενάγοντας έπεσε κατά τη διάρκεια παιχνιδιού στη διάρκεια διαλείμματος το απόγευμα, αλλά δεν γνωρίζει πώς έγινε το περιστατικό. Έπαιζε στον συγκεκριμένο χώρο που βρίσκεται το παιχνίδι που φαίνεται στις φωτογραφίες τεκμ.45, αλλά αν ήταν πάνω στο παιχνίδι ή κάτω και πως κτύπησε δεν το γνωρίζει. Ο ίδιος ενημερώθηκε από την νηπιαγωγό πώς έγινε το συμβάν και όπως του εξήγησε μίλησε με τη διευθύντρια. Ξέρει ότι το θέμα το διαχειριζόταν η διευθύντρια που είχε τακτικές συναντήσεις με τους γονείς του παιδιού. Ήταν θέμα που χειριζόταν το σχολείο και ο ίδιος προσωπικά. Γνωρίζει ότι το παιχνίδι ήταν καθόλα κατάλληλο, υπήρχε στον χώρο της αυλής του σχολείου πριν από το συμβάν, κατά το συμβάν και εξακολουθεί να είναι μέχρι σήμερα εκεί δεόντως συντηρημένο, κάτι το οποίο μαρτυρεί και την καταλληλότητα του παιχνιδιού. Δεν τέθηκε οποιοδήποτε θέμα στους ίδιους περί ακαταλληλότητας του παιχνιδιού. Στη συνέχεια είπε ότι βάσει της πληροφόρησης που είχε από την νηπιαγωγό που ήταν παρούσα, το παιδί σπρώχθηκε από άλλο παιδί μέσα στα πλαίσια του παιχνιδιού, άρα θεωρεί ότι το ατύχημα δεν μπορούσε να αποφευχθεί. Ήταν ατύχημα στα πλαίσια μιας δραστηριότητας των παιδιών κατά τη διάρκεια του διαλείμματος που το ένα παιδί έσπρωξε το άλλο παιδί. Η δασκάλα του παιδιού έκανε τις ενέργειες που θεωρεί έπρεπε να κάνει βάσει των οδηγιών που είχαν από την διευθύντρια και ενημέρωσε αμέσως τους γονείς του παιδιού. Αναφορικά με τις φωτογραφίες τεκμ.45 είπε ότι δεν γνωρίζει ποιος τις έχει βγάλει και πότε, αλλά θεωρεί ότι βγήκαν μετά το ατύχημα μέσα στα πλαίσια του στησίματος της υπόθεσης τους. Το παιχνίδι ήταν εκεί και συντηρείτο σταδιακά, όμως δεν γνωρίζει αν έγιναν στην πορεία αλλαγές. Όταν του υποβλήθηκε δε ότι το παιχνίδι στις 18 Απριλίου του 2011 που τραυματίστηκε ο ενάγοντας είναι όπως παρουσιάζεται στο σύνολο των φωτογραφιών του Τεκμηρίου 7, είπε ότι δεν το αμφισβητεί, ενώ όταν του τέθηκε ότι οι φωτογραφίες τεκμ.45 που κατέθεσε είναι διαφορετικές και απεικονίζουν το παιχνίδι ως έχει τροποποιηθεί απάντησε ότι το θεωρεί και φυσιολογικό. Στην ερώτηση κατά πόσο θα μπορούσε να πιάσει τον ενάγοντα ένα πρόσωπο από το εκπαιδευτικό προσωπικό αν ήταν κάτω από το παιχνίδι την ώρα που έπεφτε, στην περίπτωση που θεωρήσουμε ότι το ατύχημα έγινε ως η θέση της πλευράς του ενάγοντα, απάντησε πως θα μπορούσε, αλλά δεν υπάρχει πουθενά για κάθε παιδί και ένας νηπιαγωγός να το προστατεύει στην κάθε του κίνηση. Θεωρεί ότι αυτό που του τέθηκε είναι αδύνατο, ανέφικτο και δεν γίνεται. Η συγκεκριμένη εκπαιδευτικός και όχι μόνο η συγκεκριμένη μπορούν να έχουν υπό την εποπτεία τους μέχρι 25 παιδιά όπως προνοούν οι κανονισμοί του Υπουργείου Παιδείας. Είχε τη συγκεκριμένη στιγμή 11 παιδιά, σίγουρα δεν μπορούσε να έχει 11 βοηθούς, έναν για κάθε παιδί να το προστατεύει στην κάθε του κίνηση. Σε υποβολή δε ότι αν δεν αφήνετο το άλλο παιδάκι να βγει με τον Ενάγοντα στο παιχνίδι δεν θα γινόταν το ατύχημα, απάντησε ότι ο κίνδυνος δεν μπορεί να προβλεφθεί. Δεν ήταν σεσημασμένο το άλλο παιδί για να αποφευχθεί, να αποτραπεί η άνοδος του στο παιχνίδι. Ήταν 11 παιδιά, έπαιζαν σαν μια ομάδα, κανένας δεν μπορούσε να γνωρίζει ποιο παιδί θα σπρώξει ποιο. Κίνδυνοι υπάρχουν μεταξύ όλων των παιδιών μέσα στα πλαίσια του παιχνιδιού. Απαντώντας επίσης σε σχετική ερώτηση είπε ότι ο ίδιος δεν έδωσε οιεσδήποτε οδηγίες σε κάποιο από το εκπαιδευτικό προσωπικό τι να κάμνει την ώρα που είναι στην αυλή με τα παιδιά και επανέλαβε ότι και προηγουμένως για τον ρόλο του ιδίου και των υπολοίπων 12 μελών του διοικητικού συμβουλίου. Τέλος, ο μάρτυρας απάντησε σε διάφορες υποβολές που του έγιναν επαναλαμβάνοντας τις δικές του θέσεις. Τ.Σ. (Μ.Υ.2). Κατ' αρχήν ανέφερε ότι είναι νηπιαγωγός. Είναι κάτοχος πτυχίου νηπιαγωγού από το Τμήμα Επιστημών Αγωγής Προδημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κύπρου και κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου, Ειδική Εκπαίδευση, από το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου. Εργάζεται σε δημόσια σχολεία και την σχολική περίοδο 2010-2011 εργαζόταν στο Δημόσιο και Κοινοτικό Νηπιαγωγείο Δερύνειας. Μετά από την προκήρυξη της θέσης σε εφημερίδα του κράτους αιτήθηκε της θέσης και κλήθηκε σε προσωπική συνέντευξη από την Επιτροπή Πρόσληψης των νηπιαγωγών όπως καθορίζεται από την εγκύκλιο του Υπουργείου Παιδείας. Μετά που τελείωσε την προσωπική συνέντευξη ειδοποιήθηκε ότι είχε πάρει μια θέση στα πρωινά τμήματα του δημόσιου και κοινοτικού νηπιαγωγείου Δερύνειας. Ανέφερε δε ότι η προκήρυξη της θέσης φαίνεται στην τρίτη σελίδα, κάτω δεξιά, του τεκμηρίου 25, ενώ το τεκμήριο 38 είναι η δήλωση ανάληψης καθηκόντων για τη σχολική χρονιά 2010-2011, που είχε αποσταλεί όπως φαίνεται πάνω αριστερά στον Διευθυντή Δημοτικής Εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού για να δηλώσει ότι ξεκίνησε εργασία στο δημόσιο και κοινοτικό Νηπιαγωγείο Δερύνειας από την 1η Σεπτεμβρίου του
  50. Η υπογραφή κάτω είναι δική της. Το Τεκμήριο 39, όπως και το προηγούμενο, είναι πάλι ένα έντυπο το οποίο ζητά το Υπουργείο Παιδείας. Φαίνεται το ατομικό δελτίο υπηρεσίας της. Έχει πάνω τα προσωπικά της στοιχεία και πόσα χρόνια εργάζεται σε νηπιαγωγεία. Πάλι υπογραμμένο από την ίδια. Στη συνέχεια είπε ότι είχε εργαστεί στο εν λόγω νηπιαγωγείο όχι μόνο την περίοδο 2010 -
  51. Συγκεκριμένα εργάστηκε από τον Σεπτέμβρη του 2005 μέχρι και τον Οκτώβρη του 2011, οπότε διορίστηκε και έφυγε από το κοινοτικό. Για τη χρονιά 2010 ‑ 2011 και για τη θέση που προσλήφθηκε εργοδότης της ήταν το ΣΚΕ Δερύνειας. Ήταν απλή νηπιαγωγός. Είχε κοινοτική τάξη, το Β κοινοτικό τμήμα και δίδασκε σε 25 παιδιά. Όταν λέει ότι είχε τάξη αυτό σημαίνει ότι είχε εκπαιδευτικό έργο μέσα σε συγκεκριμένη τάξη. Ετοίμαζε εβδομαδιαίο προγραμματισμό τον οποίο έδινε στη διευθύντρια της την κυρία Εύα Κώστα για τη συγκεκριμένη σχολική χρονιά, για έλεγχο και αξιολόγηση. Ακολουθούσε το πρόγραμμα, το ωρολόγιο και το αναλυτικό πρόγραμμα του Υπουργείου Παιδείας όπως ορίζεται και από εγκυκλίους. Η αξιολόγηση και ο έλεγχος γίνεται από λειτουργούς μόνο του Υπουργείου Παιδείας. Οι ώρες εργασίας της ήταν από τις 07:30 το πρωί μέχρι τις 14:
  52. Το τμήμα της ήταν πρωινό. Ως προς το τι προγράμματα λειτουργούσαν στο νηπιαγωγείο τη συγκεκριμένη σχολική χρονιά ανέφερε ότι υπήρχε η πρωινή φοίτηση με 3 πρωινά δημόσια τμήματα και 3 πρωινά κοινοτικά τμήματα, καθώς επίσης υπήρχαν 2 απογευματινά κοινοτικά τμήματα. Επίσης λειτουργούσε παιδική λέσχη κατά τον απογευματινό χρόνο. Η κυρία Ε.Κ., διευθύντρια, διοριζόταν από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού (βλ. τεκμ.48), καθώς και τον χάρτη δικαιωμάτων του πολίτη (βλ. τεκμ.49, σελ.15), όταν συλλειτουργά δημόσιο με κοινοτικό νηπιαγωγείο, τότε υπάρχει κοινή διεύθυνση την οποία ορίζει το Υπουργείο Παιδείας. Μάλιστα η εκάστοτε διευθύντρια, όπως και η κυρία Εύα τη συγκεκριμένη χρονιά, είχε επιπλέον ώρες διοίκησης για τα κοινοτικά τμήματα. Ως προς το τεκμ.49 ανέφερε ότι δεν φαίνεται η ημερομηνία έκδοσης του, όμως κάπου μιλά για λεφτά και έχει το σύμβολο της λίρας. Οπότε έχει εκδοθεί πριν το 2008 που μπήκε το ευρώ στην Κύπρο. Από ότι γνωρίζει αυτά που διάβασε ίσχυαν την σχολική χρονιά 2010 - 2011 και το ίδιο ισχύει για το τεκμ.
  53. Ακολούθως όσον αφορά τη λειτουργία των διαφόρων προγραμμάτων στο νηπιαγωγείο ανέφερε ότι τόσο τα πρωινά τμήματα, όσο και τα 2 απογευματινά, έπαιρναν οδηγίες από την εκάστοτε διευθύντρια του δημόσιου και κοινοτικού νηπιαγωγείου την οποία όριζε το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού τόσο για το εκπαιδευτικό τους έργο, όσο και για άλλες δραστηριότητες στις οποίες έπρεπε να συμμετέχουν. Η ίδια δεν είχε κάποια σχέση με τα απογευματινά τμήματα ή κάποιο καθήκον όσον αφορά το απογευματινό τμήμα και την απογευματινή φοίτηση. Όπως εξήγησε ήταν σε ένα πρωινό κοινοτικό τμήμα για να διδάξει, να παράγει εκπαιδευτικό έργο με βάση το αναλυτικό πρόγραμμα του Υπουργείου Παιδείας. Φαίνεται καθαρά στην εγκύκλιο ημερομηνίας 28 Ιουνίου του 2010 (βλ. τεκμ.37, 3η σελ., παρ.2.9) ότι ακολουθούν το πρόγραμμα του Υπουργείου Παιδείας. Ο έλεγχος και η αξιολόγηση γίνεται μόνο από λειτουργούς του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού. Η μάρτυρας παρέπεμψε επίσης στην παρ.2.9 στην ίδια σελίδα, καθώς και στη σελίδα 2, σημείο 1.2, λέγοντας ότι στο συγκεκριμένο σχολείο οικονομικός διαχειριστής ήταν το ΣΚΕ Δερύνειας. Για την αναφορά δε στην επιστολή του Τμήματος Ευημερίας προς τον δικηγόρο του Ενάγοντα, τεκμήριο 15, ότι η ίδια ήταν το διευθύνων πρόσωπο κατά τον χρόνο που έγινε το ατύχημα, είπε ότι αυτό είναι αναληθές και όποιος ήθελε να μάθει την ιδιότητα της στο νηπιαγωγείο έπρεπε να ρωτήσει τον εργοδότη της, το ΣΚΕ Δερύνειας και την επιτροπή, υπεύθυνη για την πρόσληψη της. Το Γραφείο Ευημερίας ουδεμία σχέση είχε με τον ρόλο της στο νηπιαγωγείο. Επίσης ως προς την επιτήρηση των παιδιών κατά τα διαλείμματα ανέφερε ότι κινούνται στον χώρο του σχολείου, στην αυλή του σχολείου και επιβλέπουν για την καλή συμπεριφορά των παιδιών. Οι οδηγίες προερχόταν από τη διευθύντρια του σχολείου οι οποίες δίνονταν στην αρχή της χρονιάς κατά την ανάληψη των καθηκόντων τους, αλλά και κατά τη διάρκεια της χρονιάς. Οδηγίες προς τους νηπιαγωγούς που εργάζονταν τα απογεύματα σε σχέση με τον τρόπο επιτήρησης των παιδιών έδινε η διευθύντρια του σχολείου, η κα Ε.Κ. Το άτομο που διόριζε το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού. Αναφορικά με το εκπαιδευτικό πρόγραμμα είπε ότι αυτό καθορίζεται από το Υπουργείο Παιδείας. Σε τακτές συνεδρίες ή έκτακτες που συγκαλούσε η διευθύντρια και ήταν προεδρεύων, ορίζονταν τα θέματα με τα οποία θα ασχολούνταν, είτε εβδομαδιαία, είτε μηνιαία. Το ΣΚΕ Δερύνειας δεν είχε οποιανδήποτε εμπλοκή στο καθημερινό τους εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Περαιτέρω ανέφερε ότι το 2010 - 2011 υπήρχε ένα πολυπαιχνίδι στο κέντρο της αυλής και 3 αν θυμάται καλά μικρότερα παιχνίδια. Αυτό το πολυπαιχνίδι είναι ένα παιχνίδι για πολλά παιδιά την ίδια στιγμή δηλ. βρίσκονται αρκετά παιδιά πάνω στο παιχνίδι. Δεν είναι ατομικό παιχνίδι. Και αυτό ήταν για τις ηλικίες του νηπιαγωγείου που ξεκινούσαν από 3 χρονών. Το παιχνίδι πιο πάνω βρίσκεται σε πολύ κοντινή απόσταση από την είσοδο του σχολείου και από τις τάξεις του σχολείου. Έχει φωτογραφίες που δείχνουν το πολυπαιχνίδι, την είσοδο του σχολείου και την απόσταση από την είσοδο του σχολείου (τεκμ.50.1-50.5). Έδωσε δε περαιτέρω λεπτομέρειες ως προς το τι απεικονίζουν ακριβώς οι φωτογραφίες. Επίσης είπε ότι στο έδαφος κάτω από το πολυπαιχνίδι υπήρχε δάπεδο ασφαλείας για προστασία από τυχόν σοβαρά ατυχήματα. Για το επίδικο ατύχημα στο απογευματινό τμήμα είπε ότι ενημερώθηκε την επόμενη μέρα, ενώ η νηπιαγωγός που είχε την επιτήρηση τη συγκεκριμένη ώρα ήταν η κυρία Ά.Γ. Η ίδια δεν βρισκόταν στο σχολείο γιατί ήταν μη εργάσιμος χρόνος. Είχε αποχωρήσει από το σχολείο στις 14:
  54. Ανέφερε δε ότι μετά το ατύχημα δεν είχε οποιαδήποτε επαφή με τους γονείς του Ενάγοντα. Απαντώντας σε σχετική ερώτηση είπε πως όταν έβγαιναν διάλειμμα τα παιδιά της απογευματινής φοίτησης έβγαζαν τις τσάντες έξω στην αυλή μαζί με τα παγούρια τους και σχόλαναν συνήθως από την αυλή. Ο λόγος ήταν επειδή η βοηθός που ήταν το απόγευμα έμενε μέσα και συγύριζε τις τάξεις. Υπέδειξε δε στη φωτογραφία 50.1 (βλ. σημείο Χ) το σημείο οπού εξ'όσων γνωρίζει αφήνονταν οι τσάντες. Στο τέλος της κυρίως εξέτασης της η μάρτυρας σχολίασε επίσης τα τεκμήρια 31 και
  55. Είπε συγκεκριμένα για το τεκμήριο 31 ότι είναι ένα βιβλιαράκι που δινόταν στους γονείς, ενημερωτικό δελτίο που έδινε διάφορες πληροφορίες για το νηπιαγωγείο ήτοι όσον αφορά το προσωπικό, τα μέλη του ΣΚΕ, τα μέλη του συνδέσμου γονέων, το πρόγραμμα που ακολουθούσαν και διάφορα άλλα στοιχεία. Στη σελίδα 2 στο πίσω μέρος, αριστερά της σελίδας, φαίνεται το προσωπικό του νηπιαγωγείου που στελέχωνε το δημόσιο και κοινοτικό νηπιαγωγείο τη σχολική χρονιά 2010-
  56. Το όνομα της βρίσκεται στα ονόματα του κοινοτικού νηπιαγωγείου. Είναι το δεύτερο κατά σειρά, Φ.Σ. Και αναφέρει και τη βοηθό διευθύντρια Κ.Ε. Αναφέρεται σαν βοηθός γιατί αυτή ήταν η οργανική θέση που είχε. Στα νηπιαγωγεία δεν υπάρχουν πάντα διευθυντές, αλλά διευθύνουσα μπορεί να είναι είτε η βοηθός διευθύντρια ή κάποιες φορές όταν δεν υπάρχουν βοηθοί διευθυντές, διευθύνουσα είναι μια απλή νηπιαγωγός. Ενώ για το τεκμήριο 40 είπε ότι πρόκειται για ένα έντυπο του Υπουργείου Παιδείας που απόστειλε η κυρία Ε.Κ. κατά τη σχολική χρονιά 2010 - 2011 και ορίζει πάνω ότι υπάρχουν 6 πρωινά τμήματα, 3 δημόσια, 3 κοινοτικά και 2 απογευματινά τμήματα. Επίσης λέει τα ονόματα των 3 νηπιαγωγών της πρωινής φοίτησης. Στη συνέχεια, υπάρχει ο αριθμός των εγγραφών των παιδιών κατά τη σχολική χρονιά 2010 ‑
  57. Κατά την αντεξέταση της είπε ότι από ότι γνωρίζει το ΣΚΕ είναι οικονομικός διαχειριστής, ενώ ιδιοκτήτης του χώρου νομίζει ήταν ο Δήμος Δερύνειας. Δεν γνωρίζει όμως ποιος είχε εξασφαλίσει άδεια για λειτουργία του κοινοτικού τμήματος. Η ίδια ήταν υπόλογη στο Υπουργείο Παιδείας όσον αφορά το εκπαιδευτικό της έργο και ο έλεγχος και η αξιολόγηση της γινόταν από λειτουργούς του Υπουργείου Παιδείας. Αναφορικά με τα τεκμήρια 48 και 49 που έχει καταθέσει και ερωτώμενη πού αναφέρεται ότι σε κάθε περίπτωση όταν υπάρχει και δημόσιο και κοινοτικό πάντα υπάρχει συλλειτουργία, είπε ότι δεν γνωρίζει κοινοτικό νηπιαγωγείο που να μην συλλειτουργά με δημόσιο, τουλάχιστον στην επαρχία Αμμοχώστου όπου εργάζεται. Όλα συλλειτουργούν με δημόσια νηπιαγωγεία, κοινή διεύθυνση, που όπως είπε προηγουμένως είχε επιπλέον ώρες διοίκησης για τα κοινοτικά τμήματα. Είναι νόμοι του Υπουργείου Παιδείας. Και ξέρει ότι ήταν σε κοινοτικό νηπιαγωγείο μαζί με δημόσιο νηπιαγωγείο με κοινή διεύθυνση. Τα έγγραφα ανάληψης καθηκόντων της απευθύνονταν στον Διευθυντή Δημοτικής Εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού. Παρεμβάλλω ότι για τα συγκεκριμένα τεκμήρια αντεξετάστηκε εκτενώς και σε άλλο στάδιο της αντεξέτασης της. Η μάρτυρας είπε πως γνώριζε περίπου το έργο της και τι έπρεπε να κάνει μέσα στην τάξη. Τα καθήκοντα της περιορίζονταν μόνο σε σχέση με τη μια τάξη για την οποία ήταν υπεύθυνη και δεν έδινε οδηγίες στο άλλο προσωπικό για το πώς έπρεπε να ενεργεί κατά τη διάρκεια του μαθήματος ή των διαλειμμάτων. Οδηγίες έπαιρναν από τη διευθύντρια. Ούτε έδωσε ποτέ οδηγίες σε οποιονδήποτε συνάδελφο της ή και στην κυρία Ά.Γ. πώς έπρεπε να ενεργεί την ώρα που τα παιδιά ήταν στην αυλή ή έβγαιναν σε αυτό το πολυπαιχνίδι που έχει αναφέρει. Ως προς την επιστολή του γραφείου ευημερίας τεκμήριο 15 και την αγωγή που έλεγαν ότι είναι το διευθύνων πρόσωπο, ανέφερε σε ποιες ενέργειες προέβη και σημείωσε ότι δεν είχε ποτέ της καμία σχέση με το Γραφείο Ευημερίας και λειτουργούς του. Δεν γνωρίζει γιατί το γραφείο ευημερίας ανέφερε αυτό το πράγμα και όπως είπε σε προηγούμενη τους επιστολή όριζαν άλλο διευθύνων άτομο. Επίσης είπε ότι δεν γνωρίζει πώς έκανε έλεγχο το γραφείο ευημερίας στο νηπιαγωγείο και δεν ήταν ποτέ παρούσα σε επιθεώρηση του γραφείου ευημερίας. Εν σχέση με τις φωτογραφίες τεκμήρια 50.1 - 50.5, είπε ότι αυτές απεικονίζουν το παιχνίδι όπως ήταν στις 18/04/
  58. Επισκέφθηκε το χώρο ένα μήνα περίπου πριν και το παιχνίδι έχει παραμείνει στην ίδια θέση. Δεν γνωρίζει όμως αν έγιναν οιεσδήποτε αλλαγές / μετατροπές στο παιχνίδι. Δεν θυμάμαι με τόση λεπτομέρεια, τα χρώματα όμως νομίζει έχουν αλλάξει. Βλέποντας τη φωτογραφία τεκμήριο
  59. 3 και επίσης την τελευταία φωτογραφία του τεκμηρίου 7, συμφώνησε ότι όσον αφορά τον συγκεκριμένο χώρο που βρίσκονται τα σχοινιά στο παιχνίδι είναι το ίδιο. Σε ερώτηση δε με αναφορά στο τεκμήριο 45 αν συμφωνεί ότι εδώ υπάρχει μια διαφοροποίηση αφού υπάρχει μια σκάλα, είπε ότι υπήρχε η σκάλα. Το τεκμ.45 είναι από την άλλη πλευρά του παιχνιδιού. Στην 1η, 2η και 4η φωτογραφία του τεκμ.7 φαίνεται μέρος της σκάλας (σημείο Χ). Η ίδια δεν γνωρίζει πως έγινε το ατύχημα, ούτε πού ήταν η κυρία Ά.Γ. την ώρα που έγινε το ατύχημα. Για το δάπεδο στο πολυπαιχνίδι δεν έχει κάποια εξειδικευμένη γνώση για να μπορεί να καθορίσει κατά πόσο αυτό το δάπεδο ήταν ασφαλείας ή όχι, όμως ξέρει ότι έρχονταν οι τεχνικές υπηρεσίες του κράτους για να δώσουν εισηγήσεις τόσο στη διευθύντρια, όσο και σε οποιονδήποτε άλλο φορέα εμπλεκόταν στο σχολείο για το τι πρέπει να τοποθετηθεί. Ήταν μετά από εισήγηση υπηρεσιών του κράτους που έγινε τοποθέτηση. Το παιχνίδι τοποθετήθηκε πριν την εργοδότηση της στο σχολείο. Οι οδηγίες που είχαν είναι ότι προστατεύει από σοβαρά ατυχήματα. Επανέλαβε επίσης πως το παιχνίδι ήταν για πολλά παιδιά, όχι για ένα και ανέφερε ότι δεν είχαν οδηγίες να μην παίζουν πολλά παιδιά πάνω στο παιχνίδι. Φυσικά ανέφερε αν δουν παιδί να μην συμπεριφέρεται σωστά, έπρεπε να επιληφθούν, να πάνε και να μιλήσουν μαζί με τα παιδιά και να τα κατεβάσουν από το παιχνίδι. Ακολούθως είπε επίσης ότι δεν μπορείς να προβλέψεις τι θα κάνει ένα παιδί. Δεν μπορεί οποιοσδήποτε να προβλέψει ότι το Α ή το Β παιδί είναι έτοιμο τώρα να σπρώξει κάποιο άλλο. Ανέφερε ακόμη ότι κινούνται στο χώρο των παιχνιδιών προσπαθώντας να έχουν οπτική επαφή με τα παιχνίδια και απάντησε σε διάφορες υποβολές που της έγιναν. Αγορεύσεις των συνηγόρων / Επιχειρηματολογία των δύο πλευρών Οι θέσεις των συνηγόρων των δύο πλευρών περιλαμβάνονται σημειώνεται στις γραπτές αγορεύσεις που ετοίμασαν και παρέδωσαν στο Δικαστήριο. Οι αγορεύσεις των δύο πλευρών έχουν τύχει σημειώνεται ενδελεχούς μελέτης. Δεν κρίνεται όμως σκόπιμη η εδώ παράθεση των όσων οι συνήγοροι αναφέρουν στις αγορεύσεις τους και εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο θα παρατεθούν κατωτέρω συγκεκριμένα σημεία των αγορεύσεων. Αξιολόγηση Μαρτυρίας Χ.Σ. (Μ.Ε.1) Έχοντας παρακολουθήσει με μεγάλη προσοχή τον μάρτυρα ενώ κατέθετε και τις απαντήσεις και έχοντας μελετήσει σφαιρικά τη μαρτυρία του, σε συνάρτηση και με τα τεκμήρια που έχουν κατατεθεί, κατέληξα ότι συγκεκριμένα σημεία της μαρτυρίας αυτού δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτά για τους λόγους που εξηγούνται κατωτέρω. Όμως στο σημείο αυτό και πριν από οτιδήποτε άλλο θα ήθελα να σημειώσω ως προς την αναφορά του πως ο ενάγοντας του είπε ότι το ατύχημα έγινε ενώ είχε αναρριχηθεί στο ψηλότερο σημείο των σχοινιών του παιχνιδιού που φαίνεται στις φωτογραφίες τεκμ.7 και άρπαξε με τα χέρια του οριζόντιο σωλήνα, και τότε σπρώχθηκε από άλλο παιδί και έπεσε στο δάπεδο, ότι έχοντας προβληματιστεί αποφάσισα να κάνω αποδεκτή αυτή την εξ' ακοής μαρτυρία. Χωρίς να μου διαφεύγει ότι ο ενάγοντας δεν κλήθηκε να καταθέσει, εντούτοις το γεγονός ότι ένα παιδί 5 χρονών και 8 μηνών υπέδειξε σε σύντομο χρόνο μετά επί τόπου στον πατέρα του πως έπεσε, συνδυαστικά με το ότι η Γ. στο τεκμ.27 αναφέρει ότι ο ενάγοντας «κτύπησε ενώ έπαιζε σε παιχνίδι το οποίο είναι τοποθετημένο σε δάπεδο ασφαλείας», μιλώντας ξεκάθαρα για το επίδικο παιχνίδι (έχοντας κατά νουν τη μαρτυρία σφαιρικά συμπεριλαμβανομένης της πραγματικής) και τη μαρτυρία του ΜΥ1, που ως εμφαίνεται κατωτέρω γίνεται αποδεκτή, ο οποίος ανέφερε ότι η Γ. του είπε ότι ο ενάγοντας σπρώχθηκε από άλλο παιδί μέσα στα πλαίσια του παιχνιδιού, με οδηγούν να κάνω αποδεκτή τη συγκεκριμένη μαρτυρία. Βεβαίως παρά την πιο πάνω κατάληξη ευθέως αναφέρεται πως η εικόνα ομολογουμένως για τις ακριβείς συνθήκες του ατυχήματος και ή του πεσίματος του ενάγοντα είναι «θολή». Διότι σε ποιό ακριβώς σημείο των σχοινιών ανέβηκε και που ακριβώς έπιασε στο σωλήνα, που ήταν το άλλο παιδί που τον έσπρωξε και πως ακριβώς τον έσπρωξε, αν ήταν ακίνητος εκείνη τη στιγμή που σπρώχθηκε κρατώντας απλά το σωλήνα (και ουσιαστικά ήταν κρεμασμένος) ή αν έκανε κάποια κίνηση, αν είχε και άλλα παιδιά στο παιχνίδι/στα σχοινιά/στο σωλήνα εκείνη τη στιγμή πέραν των δύο ή πως ακριβώς έπεσε είναι στοιχεία που δεν απαντώνται. Όπως δεν υπάρχει απάντηση σημειώνεται ούτε για το ακριβές ύψος από το οποίο έπεσε ο ενάγοντας αφού ο μάρτυρας είπε ότι ο σωλήνας είχε ύψος 2 μέτρα περίπου και επίσης ότι δεν γνωρίζει την στιγμή που σπρώχθηκε ο ενάγοντας που ήταν τα χέρια του και τα πόδια του και ουσιαστικά αν έπεσε πράγματι από ύψος 2 μέτρων, που βεβαίως συνδυαστικά με τα πιο πάνω επιβεβαιώνουν του λόγου το αληθές. Άρα και η σχετική αναφορά του μάρτυρα στην κυρίως εξέταση του πως ο ενάγοντας έπεσε από ύψος 2 μέτρων δεν γίνεται αποδεκτή. Από εκεί και πέρα είναι σαφές πως ο μάρτυρας στα πλαίσια της προσπάθειας του να βοηθήσει την υπόθεση του παιδιού του δεν είπε την αλήθεια ή υπερέβαλλε λέγοντας ότι ο ενάγοντας έχει μόνιμους τραυματισμούς που θα συνεχίσουν να τον ταλαιπωρούν για το υπόλοιπο της ζωής του, ότι αυτός έχει απολέσει την δυνατότητα εξεύρεσης εργασίας η οποία προϋποθέτει τη χρήση του δεξιού χεριού ή τη χρήση και των δύο χεριών, ότι δεν μπορεί να ασκεί τις δραστηριότητες που ασκούν άλλα παιδιά στην ηλικία του και τέλος ότι μερικές φορές δεν μπορεί καν να βγάλει τη φανέλα του και ζητά για τούτο βοήθεια. Η ιατρική μαρτυρία που έχει παρουσιάσει η πλευρά του ενάγοντα όχι μόνον διαψεύδει τον μάρτυρα και τις πιο πάνω αναφορές του αλλά αντίθετα δείχνει πως ο ενάγοντας δεν παρουσιάζει κανένα πρόβλημα ή παραμένον πρόβλημα. Συνεπώς η μαρτυρία του για τα πιο πάνω δεν γίνεται αποδεκτή. Επίσης δεν μπορώ να αποδεχτώ τον ισχυρισμό του πως η Ά.Γ. του ανέφερε ότι δεν ήταν παρούσα την ώρα του ατυχήματος αφού είχε πάει να δώσει τη τσάντα άλλου παιδιού που είχε έρθει η μαμά του να το πάρει. Δεν παραγνωρίζω ότι η Γ. δεν κλήθηκε ως μάρτυρας στη διαδικασία, όμως σημειώνω ότι η μαρτυρία της μέσω της έκθεσης τεκμ.27 δεν έχει ουσιαστικά αμφισβητηθεί. Παρεμβάλλω εδώ ότι η πλευρά του ενάγοντα δεν ζήτησε ποτέ άδεια προκειμένου να αντεξετάσει την Γ. (βλ. άρθρο 26 του Περί Απόδειξης Νόμου, Κεφ.9) για να αμφισβητήσει τον θετικό τρόπο με τον οποίο μιλά για κτύπημα του ενάγοντα ενώ έπαιζε σε παιχνίδι ενώ η ίδια είχε την ευθύνη επιτήρησης / παιδονομίας των παιδιών ή για να της υποβληθεί η θέση πως έχει παραδεχτεί ότι την στιγμή εκείνη η ίδια ήταν απούσα. Εν πάση περιπτώσει η έκθεση τεκμ.27 δεν περιέχει τέτοια παραδοχή από μέρους της. Σε κάθε περίπτωση αναφέρεται εδώ πως ο μάρτυρας δεν έδωσε τέτοιες λεπτομέρειες για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες η Γ. προέβη στην ισχυριζόμενη παραδοχή με αποτέλεσμα να μην έχει πείσει το Δικαστήριο για τούτο. Τέλος, απορρίπτω τον ισχυρισμό του στην κυρίως εξέταση ότι ο ενάγοντας αφέθηκε να ανέβει σε ένα παιχνίδι επικίνδυνο για την ηλικία του, το ύψος και το σωματότυπο του. Χωρίς να χρειάζεται ιδιαίτερη ανάλυση, αναφέρεται πως ο μάρτυρας στην αντεξέταση του δέχτηκε ουσιαστικά πως το παιχνίδι για να μπει στο σχολείο ήταν κατάλληλο για την ηλικία του ενάγοντα και εξ' όσων έγινε αντιληπτό με βάση τη μαρτυρία του δεν υποστήριξε τελικά την πιο πάνω θέση αλλά το αντίθετο έγινε. Η.Δ. (Μ.Ε.2) Ο μάρτυρας κατέθεσε ότι γνώριζε υπό την ιδιότητα του προέδρου του ΠΣΣΕ και έχοντας υπόψη τη σχετική νομοθεσία και τα έγγραφα που υπάρχουν στο αρχείο τους και δεν είχε κανένα συμφέρον στην υπόθεση. Συνεπώς αποδέχομαι τη μαρτυρία του. Ζ.Ι. (Μ.Ε.3) Ούτε η μάρτυρας αυτή είχε οποιοδήποτε συμφέρον στην υπόθεση και κατέθεσε όσα γνώριζε υπό την ιδιότητα της λειτουργού του γραφείου ευημερίας η οποία ασχολείται με τις επιθεωρήσεις παιδοκομικών σταθμών. Όμως έχοντας παρακολουθήσει με προσοχή τη μάρτυρα ενώ κατέθετε και τις απαντήσεις της και έχοντας περαιτέρω μελετήσει σφαιρικά τη μαρτυρία της, σε συνάρτηση και με τεκμήρια που έχουν κατατεθεί, θεωρώ, και με κάθε σεβασμό λέω, ότι αυτή προφανώς δεν ήταν καλή γνώστρια του αντικειμένου της. Γι' αυτό και δεν ήταν σε θέση να εξηγήσει πειστικά γιατί προέκυψε η αντίφαση στις επιστολές του γραφείου ευημερίας (βλ. τεκμ.13, 14 και 15) ως προς το διευθύνων πρόσωπο του επίδικου κοινοτικού σταθμού, ούτε όμως και κάτω από ποιες συνθήκες και πότε έχει οριστεί, ως η ίδια ισχυρίστηκε, η εναγόμενη 3 ως διευθύνων πρόσωπο εν σχέση με τον κοινοτικό παιδοκομικό σταθμό. Οι γενικές και αόριστες αναφορές της ότι ο ορισμός έγινε από το ΣΚΕ Δερύνειας και για μια έκθεση άλλης συναδέλφου της που δεν μπορεί να αμφισβητήσει δεν μπορούν κατά την κρίση μου να αποδείξουν αυτό το πράγμα. Εν πάση περιπτώσει τίποτε απολύτως δεν έχει παρουσιαστεί προς απόδειξη της εν λόγω θέσης της, ούτε και το Δικαστήριο έχει πεισθεί με βάση όσα αναφέρθηκαν για τη βασιμότητα της, και γι' αυτό απορρίπτεται. Κατά τα λοιπά η μαρτυρία της είναι αποδεκτή. Σ.Π.Κ. (Μ.Ε.4), Η μαρτυρία της, η οποία ουσιαστικά δεν έχει αμφισβητηθεί, γίνεται αποδεκτή. Ά.Κ. (Μ.Ε.5), Χ.Η. (Μ.Ε.6), Θ.Δ. (Μ.Ε.7) Δεν αμφισβητείται ότι πρόκειται για εμπειρογνώμονες. Εν πάση περιπτώσει αποτελεί διαπίστωση μου ότι πρόκειται πράγματι για εμπειρογνώμονες ιατρούς και συγκεκριμένα ο ΜΚ5 στον τομέα της αγγειοχειρουργικής και οι ΜΚ6 & ΜΚ7 στον τομέα της ορθοπεδικής χειρουργικής. Όσον αφορά εμπειρογνώμονες, το Δικαστήριο μπορεί να υιοθετήσει τη θέση ενός εμπειρογνώμονα είτε εν όλω, είτε εν μέρει, είτε καθόλου, ανάλογα με τα ευρήματα του και την αξιολόγηση της μαρτυρίας, έχοντας υπόψη ότι οι εμπειρογνώμονες δεν έχουν κανένα προβάδισμα έναντι άλλων μαρτύρων και ότι η μαρτυρία τους υπόκειται στους ίδιους ακριβώς κανόνες αξιολόγησης όπως οι συνήθεις μάρτυρες επί γεγονότων (Vasilico Cements Works v. Σταύρου
(1978)1 ΑΑΔ 389, 397 και Ν. Νικολάου ν. Κλεάνθη Σταύρου
(1992)1 ΑΑΔ 746). Η συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα δεν είναι τόσο σημαντική για τους σκοπούς εκτιμήσεως της αξιοπιστίας τους, όπως στη περίπτωση ενός μάρτυρα πάνω σε γεγονότα (βλ. Αθηνής ν. Δημοκρατίας
(1990)2 ΑΑΔ 41). Έχοντας υπόψη τα πιο πάνω, ευθέως αναφέρω πως όλοι έχουν κάνει πολύ καλή εντύπωση στο Δικαστήριο. Στις ερωτήσεις που τους υποβλήθηκαν απάντησαν άμεσα και πειστικά, αιτιολογώντας τις απαντήσεις τους και φάνηκε πως ήταν πολύ καλοί γνώστες του αντικειμένου τους. Γενικότερα θεωρώ πως ήταν ειλικρινείς και τεκμηρίωσαν επαρκώς και με πειστικότητα τα συμπεράσματα και ευρήματα τους (Αυγουστή κ.α. v. Ιωάννου
(2005)1(Β) Α.Α.Δ. 1498). Έχει σημασία δε ν' αναφερθεί εδώ ότι η πλευρά των εναγόμενων ως προκύπτει τόσο από την αντεξέταση των συγκεκριμένων μαρτύρων όσο και εκ της τελικής της αγόρευσης, αλλά και από το γεγονός ότι δεν έχει παρουσιάσει δικό της γιατρό για να αντικρούσει οτιδήποτε εκ της μαρτυρίας τους, δεν αμφισβητεί τη μαρτυρία τους σε οποιοδήποτε σημείο, ούτε βεβαίως την αξιοπιστία τους. Κοντολογίς κάνω αποδεκτή τη μαρτυρία τους. Παρεμβάλλω εδώ, θεωρώντας ότι πρόκειται για το κατάλληλο σημείο, ότι το περιεχόμενο του ιατρικού πιστοποιητικού του Δρ. Τ. τεκμ.4, του ιατρικού πιστοποιητικού του Δρ. Κ. τεκμ.6, της ιατρικής βεβαίωσης του παιδίατρου Δρ. Στυλιανού τεκμ.28 και του ιατρικού πιστοποιητικού του ορθοπεδικού Δρ. Π. τεκμ.29, γίνεται αποδεκτό. Υπενθυμίζω ότι τα πρώτα δύο κατατέθηκαν από την πλευρά του ενάγοντα και τα άλλα δύο από την πλευρά των εναγόμενων (οι οποίοι ζήτησαν και την εξέταση του ενάγοντα ως προκύπτει από την αντεξέταση του ΜΕ1 αλλά και τη μαρτυρία του ΜΥ1, βλ. τις παραγράφους 19 και 20 του τεκμ.21), οι εν λόγω ιατροί δε που τα συνέταξαν δεν κλήθηκαν να καταθέσουν. Σε ότι αφορά δε το πιστοποιητικό του Δρ. Τ., ο ΜΕ5 έχει αναφέρει πως αυτό ταυτίζεται με το περιεχόμενο του ιατρικού φακέλου τον οποίο έχει μελετήσει, χωρίς τούτο να αμφισβητηθεί. Επίσης προσθέτω πως όσα αναφέρει ο Τ. ουσιαστικά συνάδουν με όσα ανέφερε στη μαρτυρία του ο ΜΕ
  1. Τέλος, η πλευρά των εναγόμενων δεν ζήτησε ποτέ άδεια προκειμένου να αντεξετάσει τον Τ. Όσα αναφέρονται στο πιστοποιητικό Κ. επίσης δεν έχουν αμφισβητηθεί, συνάδουν με τη μαρτυρία του ΜΕ5 και ούτε αυτός ζητήθηκε να αντεξεταστεί. Ως προς την αναφορά του Σ. που εξέτασε τον ενάγοντα στις 26/09/13 ότι ο τελευταίος ήταν κλινικά υγιής ν' αναφέρω πως δεν αμφισβητήθηκε και εν πάση περιπτώσει η πλευρά του ενάγοντα δεν έχει παρουσιάσει οτιδήποτε διαφορετικό. Επίσης η πλευρά του ενάγοντα δεν ζήτησε άδεια να αντεξετάσει τον συγκεκριμένο ιατρό. Όσον αφορά τώρα τον Π. να σημειώσω πως όσα παραθέτει εκ του φακέλου του ενάγοντα που τηρείται στο νοσοκομείο Λάρνακας είναι γνωστά μέσω της μαρτυρίας των ΜΕ5, 6 και 7, κυρίως όμως από αυτήν του ΜΕ6, ενώ η αναφορά περί ελλείμματος έκτασης 5ο και κάμψης 10ο και ικανοποιητικού λειτουργικού αποτελέσματος χωρίς επηρεασμό των καθημερινών δραστηριοτήτων συνάδει με την υπόλοιπη ιατρική μαρτυρία. Θα επαναλάβω δε εδώ και για τον συγκεκριμένο ιατρό πως ούτε γι' αυτόν ζητήθηκε άδεια προκειμένου ν' αντεξεταστεί. Με αυτά υπόψη και με δεδομένο ότι όλοι είναι ιατροί, μάλιστα ο Τ., ο Κ. και ο Π. είναι ιατροί των ιατρικών υπηρεσιών του κράτους, δεν είχαν κανένα συμφέρον στην υπόθεση και προφανώς κανένα λόγο να μην αποκαλύψουν την αλήθεια, επαναλαμβάνω την κατάληξη μου να αποδεχτώ το περιεχόμενο των τεκμ.4, 6, 28 και
  2. Δ.Φ. (Μ.Υ.1), Τ.Σ. (Μ.Υ.2). Οι συγκεκριμένοι μάρτυρες έχουν κάνει πολύ καλή εντύπωση στο Δικαστήριο. Έχουν δώσει άμεσες και σαφείς απαντήσεις στις ερωτήσεις που τους υποβλήθηκαν και δεν έχω καμία αμφιβολία, έχοντας κατά νουν και την υπόλοιπη αποδεκτή μαρτυρία αλλά και τα τεκμήρια που έχουν κατατεθεί, πως ήταν ειλικρινείς και είπαν την αλήθεια. Η αξιοπιστία τους δε θεωρώ πως δεν έχει κλονιστεί εκ της αντεξέτασης τους. Συνεπώς κάνω αποδεκτή τη μαρτυρία τους. Με τη διευκρίνιση βεβαίως ότι στην έκταση που υπάρχει άρνηση ευθύνης από μέρους τους ως προς το επίδικο ατύχημα αυτό αποτελεί τη δική τους προσωπική άποψη και αν ευθύνονται ή όχι αυτό θα αποφασιστεί από το Δικαστήριο κατόπιν αξιολόγησης του συνόλου της αποδεκτής μαρτυρίας. Έχοντας κατά νου την αξιολόγηση της μαρτυρίας πιο πάνω υπεισέρχομαι στην εξέταση των επιμέρους θεμάτων.
  3. Κατά πόσο το ΣΚΕ Δερύνειας / ο εναγόμενος 4 αποτελούσε κατά τον ουσιώδη χρόνο νομική οντότητα Κατ' αρχήν, συμφωνώντας με σχετική αναφορά στην γραπτή αγόρευση της πλευράς των εναγόμενων (βλ. σελ.16), θα πω με κάθε σεβασμό ότι οι θέσεις και οι ενέργειες της πλευράς του ενάγοντα ως προς το συγκεκριμένο θέμα δεν μπορούν παρά να χαρακτηριστούν ως αντιφατικές. Ο εναγόμενος 4 σημειώνω εδώ προστέθηκε στην αγωγή ως εναγόμενος κατόπιν έγκρισης από το Δικαστήριο σχετικής αίτησης του ενάγοντα (ημερ.28/11/18), η οποία να σημειωθεί υποβλήθηκε μετά την ολοκλήρωση της μαρτυρίας του ΜΕ2 και με αναφορά σε αυτήν. Στην ένορκη δήλωση που συνόδευε την εν λόγω αίτηση και πιο συγκεκριμένα στις παραγράφους 21-23 αναφέρονταν σημειώνεται τα εξής: "
  4. Συνέπεια της πιο πάνω θέσης του Προέδρου του ΣΚΕ η οποία για πρώτη φορά τίθεται εις γνώση του Ενάγοντα αφού σύμφωνα με τον Νόμο, τα μέλη του ΠΣΣΕ καταχωρούνται στο μητρώο και η εγγραφή τους προσδίδει στο ΣΚΕ νομική προσωπικότητα, κατέστη αναγκαία η καταχώριση της παρούσας αίτησης με σκοπό την προσθήκη του ΣΚΕ Δερύνειας ως εναγόμενου 4 ούτως να τεθούν ενώπιον του Δικαστηρίου όλοι οι αναγκαίοι διάδικοι.
  5. Ειλικρινά πιστεύω ότι η προσθήκη του ΣΚΕ Δερύνειας ως εναγόμενου 4 και η αναγκαία αιτούμενη τροποποίηση της έκθεσης απαίτησης είναι προς το συμφέρον της δικαιοσύνης αφού θα δώσει την ευχέρεια στο Δικαστήριο να αποφασίσει τον νομικά πραγματικό ιδιοκτήτη του νηπιαγωγείου ο οποίος ευθύνεται για τις πράξεις ή/και παραλείψεις αυτού.
  6. Για τους λόγους που εξηγούνται ανωτέρω, η προσθήκη του ΣΚΕ Δερύνειας ως εναγόμενου 4 κατέστη αναγκαία μετά την μαρτυρία του προέδρου του ΠΣΣΕ όπου για πρώτη φορά ήρθε εις γνώση του Ενάγοντα ή/και των δικηγόρων του ότι το ΠΣΣΕ, παρά την μη λειτουργία μητρώου στο οποίο καταχωρούνται τα μέλη του ΠΣΣΕ, αναγνωρίζει το ΣΚΕ Δερύνειας ως μέλος του. " Παρεμβάλλω εδώ ότι η αναφορά πιο πάνω σε Πρόεδρο του ΣΚΕ Δερύνειας ήταν λανθασμένη και είναι σαφές ότι ο ενόρκως δηλών αναφερόταν στον ΜΕ2, Πρόεδρο του Παγκύπριου Συντονιστικού Συμβουλίου Εθελοντισμού. Παρά ταύτα ο ενάγοντας με την αγόρευση του υποστηρίζει ουσιαστικά ότι ο εναγόμενος 4 δεν αποτελούσε νομική οντότητα και δεν έχει χωρίς νομική προσωπικότητα. Ας σημειωθεί εδώ ότι ο ενάγοντας δεν παρουσίασε μετά την προσθήκη του εναγόμενου 4 οποιαδήποτε νέα στοιχεία για το συγκεκριμένο θέμα και εύλογα θα διερωτηθεί κάποιος πως είναι δυνατόν να ζητά να προσθέσει τον εναγόμενο 4 στην αγωγή προκειμένου να τεθούν ενώπιον του Δικαστηρίου όλοι οι αναγκαίοι διάδικοι, να προωθεί μέχρι τέλους την αγωγή εναντίον του και στο τέλος να έρχεται να λέει ότι δεν αποτελεί νομική οντότητα. Απαντώ ευθέως πως αυτό είναι κατά την κρίση μου απαράδεκτο. Εφαρμόζοντας δε κατ' αναλογία θα έλεγα και όσα προκύπτουν από την Lioufis and Co Ltd v. Ανδρονίκου κ.α.
(1996)1 ΑΑΔ 773 (βλ. και Πολ. Εφ. 168/2010 1.Ανδρονίκου κ.α. v. Επιτροπής . της Αρχής Ηλεκτρισμού, ημερ.24/02/16) θεωρώ πως ο ενάγοντας δεν μπορεί στο τελικό στάδιο των αγορεύσεων να προβάλλει αυτό το πράγμα, όταν έχει ο ίδιος σε προχωρημένο στάδιο της υπόθεσης και μάλιστα μετά την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας ζητήσει να προσθέσει τον εναγόμενο 4 ως ανωτέρω αναφέρθηκε, κάτι που είχε μάλιστα και ως αποτέλεσμα την πρόκληση καθυστέρησης στην ολοκλήρωση της ακροαματικής διαδικασίας. Την ίδια στιγμή σημειώνεται και τονίζεται ότι ο εναγόμενος 4 λέγει πως αποτελεί νομικό πρόσωπο, έχει καταχωρήσει εμφάνιση στην αγωγή και υπερασπίστηκε την εναντίον του απαίτηση/αγωγή. Με αυτά υπόψη μου θεωρώ πως το θέμα δεν χρήζει περαιτέρω συζήτησης. Αποτελεί εν πάση περιπτώσει κατάληξη μου, έχοντας μελετήσει τα άρθρα 11 και 20
(2)του Ν.61(Ι)/2006, συνδυαστικά με τη μαρτυρία του ΜΕ2 και του ΜΥ1, καθώς και τα έγγραφα που ο τελευταίος έχει καταθέσει, πως ο εναγόμενος 4 αποτελεί νομική οντότητα / νομικό πρόσωπο. 2. (α) Νομική Πτυχή για το θέμα ευθύνης - Αμέλεια Για το αστικό αδίκημα της αμέλειας είναι πράγματι πλούσια η νομολογία μας. Στην Πολ.Εφ.447/2011, Ξενοφώντος v. K.N.Zoo Bar Restaurant Ltd, κ.α., ημερ.15/12/2016, εις την οποία παραπέμπει και η πλευρά του ενάγοντα στην αγόρευση της, αναφέρθηκαν τα εξής: " Η αμέλεια ως έννοια είναι νομικά πασίγνωστη και δεν χρειάζεται ιδιαίτερη ανάλυση. Χάριν υπενθύμισης και μόνο, να λεχθεί ότι στο Κυπριακό σύστημα δικαίου αυτή οριοθετείται από το άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 149, όπως έχει βέβαια ερμηνευθεί καθοδηγητικά από τη νομολογία στη βάση της Αγγλικής προσέγγισης του κοινοδικαίου, (Κωνσταντίνου ν. Χατζηκυριάκου
(1993)1 Α.Α.Δ. 864 και Καλαθά ν. Πουλλίτα
(2006)1 Α.Α.Δ. 480). Το καθήκον επιμέλειας, η διάρρηξη του καθήκοντος αυτού και η επέλευση ζημιάς ως αποτέλεσμα αποτελούν τα τρία κλασσικά συστατικά ή παράγοντες που ο ενάγων πρέπει να αποδείξει για να στοιχειοθετήσει ισχυριζόμενη αμέλεια εκ μέρους του εναγομένου. Δεν είναι όμως η έλευση κάθε ζημιάς από τρίτο που καθιερώνει αξίωση αμέλειας. Κατά τη νομολογιακή προσέγγιση της έννοιας της αμέλειας είναι απαραίτητη πρωταρχικά η απόδειξη ότι το άτομο, φυσικό ή νομικό, που προκάλεσε τη ζημιά, όφειλε καθήκον επιμέλειας, έναντι του ζημιωθέντος («duty of care») που περικλείεται στη ρήση του Lord Atkin στην πασίγνωστη υπόθεση Donoghue v. Stevenson
(1932)AC 562, με τη χρήση της έννοιας ή κριτηρίου του γείτονα («neighbour principle»). Όπου πρόσωπο βρίσκεται σε τέτοια γειτνίαση με άλλο ώστε το τελευταίο να αντιλαμβάνεται ως θέμα εύλογης αποτίμησης των δεδομένων («reasonable foreseeability»), ότι πράξη ή παράλειψη του πιθανόν να επιφέρει στο πρώτο ζημιά, τότε αναδύεται καθήκον επιμέλειας. Οι κατηγορίες ή συνθήκες κάτω από τις οποίες μπορεί να εγερθεί τέτοιο καθήκον αναγνωρίστηκε ήδη από την Donoghue v. Stevenson, από τον Lord McMillan, ότι δεν είναι ποτέ στεγανοποιημένες. Η αμέλεια ως έννοια μπορεί να επιδεικνύεται σε μια μεγάλη κατηγορία συνθηκών. Δεν είναι αναγκαίο τα εξεταζόμενα γεγονότα να εντάσσονται σε υποθέσεις όπου και προηγουμένως είχε στοιχειοθετηθεί αμέλεια. Το θέμα εξετάζεται, σύμφωνα με την Anns ν. Merton London Borough Council
(1978)AC 728, σε δύο στάδια: Πρώτον, κατά πόσο υπάρχει η αναγκαία γειτνίαση ώστε να εγείρεται το ερώτημα ότι η έλλειψη φροντίδας δυνατόν να προκαλέσει ζημιά ως θέμα εύλογης πρόβλεψης. Δεύτερον, αν η απάντηση είναι καταφατική, κατά πόσον υπάρχουν δεδομένα που αδρανοποιούν ή περιορίζουν την έκταση αυτής της επιμέλειας. Η έννοια της επιμέλειας περιορίστηκε στο χρόνο ώστε να αναχαιτιστεί η ανεξέλεγκτη επέκταση και ένταξη των διαφόρων περιπτώσεων στην έννοια, ώστε με την έλευση και μόνο της ζημιάς να εγείρεται έστω εκ πρώτης όψεως αναζήτηση αποζημιώσεων από τρίτους, κυρίως ασφαλιστικές εταιρείες και κρατικές ή κοινωφελείς υπηρεσίες, (Stovin v.Wise
(1996)AC 923. Σήμερα, η έννοια της επιμέλειας οριοθετείται από το Caparo test, από την υπόθεση Caparo Industries plc v. Dickman
(1990)1 All E.R. 568 και τη σύγχρονη της, Marc Rich & Co. AG v. Bishop Rock Marine Co Ltd
(1996)1 AC 211, ώστε θα πρέπει:
(1)ο ενάγων να δείξει ότι εμπίπτει στα πρόσωπα που ευλόγως μπορούσαν να επηρεαστούν, ανάλογα με τη ζημιά που έγινε,
(2)ότι ενάγων και εναγόμενος βρίσκονται σε σχέση γειτνίασης («proximity») και
(3)να είναι δίκαιο, ορθό και εύλογο («fair, just and reasonable») να εναποτεθεί καθήκον επιμέλειας υπό τις περιστάσεις. " Στην υπόθεση Βαλανίδης v. Γενικού Εισαγγελέα
(2007)1 ΑΑΔ 801, η οποία αφορούσε περίπτωση τραυματισμού 13χρονου μαθητή δηλ. του εφεσείοντα όταν σπρώχθηκε από συμμαθητή του όταν κτύπησε το κουδούνι, το Εφετείο επικυρώνοντας το συμπέρασμα του Πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι δεν αποδείχθηκε οποιαδήποτε αμέλεια ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα εξής: " Στο σύγγραμμα Charlesworth on Negligence, 6th ed., para. 990-1000 γίνεται αναλυτική αναφορά του οφειλόμενου νομικού καθήκοντος των δασκάλων/καθηγητών έναντι των μαθητών τους κατά τις διάφορες εκφάνσεις της σχολικής/μαθητικής ζωής στο σχολείο και ενδεικτικά καθορίζονται τα όρια και ο βαθμός του καθήκοντος στις αντίστοιχες περιπτώσεις που και αυτές ενδεικτικά αναφέρονται στο σύγγραμμα με σχετικές παραπομπές στην αγγλική νομολογία. Συνάγεται από το σύνολο της περιπτωσιολογίας ότι η έννοια του καθήκοντος εποπτείας και επίβλεψης που έχουν οι δάσκαλοι προς τους μαθητές και τα όρια της ευθύνης τους η οποία απορρέει από την όποια παράβαση αυτού του καθήκοντος, συνάδουν προς ό,τι η ευπαίδευτη δικαστής αναλυτικά περιγράφει στην εκκαλούμενη απόφαση. Αναμφίβολα το καθήκον των καθηγητών για άσκηση εποπτείας περιορίζεται στο καθήκον που αναλόγως βαρύνει κάθε γονιό έχοντας βεβαίως υπόψη τις συνθήκες του σχολείου, τον αριθμό και την ηλικία των παιδιών. Οι καθηγητές δεν έχουν υποχρέωση να προβλέπουν κάθε ανόητη ή απρόβλεπτη ενέργεια των μαθητών και όπως ορθά υπογραμμίζεται στην εφεσιβαλλόμενη απόφαση δεν μπορούν να θεωρηθούν ένοχοι παράβασης καθήκοντος όταν η γενεσιουργός αιτία του ατυχήματος, όπως είναι εδώ η περίπτωση, οφείλεται σε μια ξαφνική ενέργεια η οποία δεν θα μπορούσε να αποτραπεί ακόμα και αν η προσοχή της καθηγήτριας ήταν στραμμένη προς το συγκεκριμένο μαθητή. " Στην Πολ. Εφ.350/09 Χρυσοστόμου v. Γενικού Εισαγγελέα, ημερ.14/10/14, όπου η εφεσείουσα, ηλικίας 16 ετών, ενώ βρισκόταν στο ισόγειο του σχολείου της δέχτηκε κτύπημα στο κεφάλι από σχολική τσάντα που πέταξε άλλος μαθητής από τον 1ο όροφο του σχολείου με αποτέλεσμα να τραυματιστεί, το Εφετείο επικύρωσε την κατάληξη του Πρωτόδικου Δικαστηρίου το οποίο απέρριψε την αγωγή. Αναφέρθηκαν δε και τα εξής: " Στο Σύγγραμμα Charlesworth on Negligence, 6th ed., para. 990-1000, αναλύεται σε έκταση το οφειλόμενο νομικό καθήκον των εκπαιδευτικών έναντι των μαθητών τους και καθορίζονται, ενδεικτικά, τα όρια και ο βαθμός του καθήκοντος σε αντίστοιχες περιπτώσεις. Κατ΄ακολουθία, η έννοια του καθήκοντος εποπτείας και επίβλεψης που έχουν δάσκαλοι / καθηγητές έναντι των μαθητών τους κατά τις διάφορες εκφάνσεις της σχολικής ζωής, έτυχε επιβεβαίωσης στην υπόθεση Βαλανίδης (ανωτέρω). Καθορίστηκε ότι το καθήκον των καθηγητών για άσκηση εποπτείας περιορίζεται στο καθήκον που αναλόγως βαραίνει κάθε γονέα, έχοντας, βεβαίως, υπόψη τις συνθήκες του σχολείου, τον αριθμό και την ηλικία των παιδιών. Ανάλογη είναι και η προσέγγιση στο Σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts, 15th Edition, para. 10-64, όπου καθορίστηκε ότι: «The standard of care which a teacher is expected to show is such care towards a child under his charge as would be exercised by a reasonably careful parent, who applies his mind to conditions of school life as distinct from home life and has as many children as in the class.» Σημειώνεται, σχετικά, στο Σύγγραμμα Halsbury´s Laws of England, 3rd Edition, Volume 13, para. 1297: «There is no duty of constant supervision of all the pupils all the time, for that is not practicable. Only reasonable supervision is required. In most of the cases in this class the plaintiff failed because the teachers could not have been expected to exercise the necessary control to restrain the fellow pupil. Thus if during the break one pupil injures another by throwing coke at him, dropping the tip of a lorry on his leg, sticking a knife into him, hitting him with a golf ball, or shooting an arrow at him, those responsible for the school may not be liable.» Στα πλαίσια καθορισμού του επιπέδου επιμέλειας των εκπαιδευτικών, η ηλικία των παιδιών και η φύση των δραστηριοτήτων στις οποίες λαμβάνουν μέρος κατά τον ουσιώδη χρόνο, συνιστούν σοβαρούς παράγοντες στην πορεία κατάληξης ως προς το βαθμό της απαιτούμενης επίβλεψης. Δεν αναμένεται λογικά από έναν δάσκαλο να έχει στενή επίβλεψη κάθε παιδιού σε κάθε στιγμή της σχολικής μέρας, εκτός και αν υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος λόγος να βρίσκεται σε επιφυλακή (Halsbury´s Laws of England, 4th Edition, Volume 15
(2), para. 873, Charlesworth & Percy on Negligence, 10th Edition, para. 8-169). " (β) Ευρήματα-Συμπεράσματα Κατ' αρχήν να λεχθεί πως στην προκειμένη περίπτωση το παιχνίδι για το οποίο γίνεται λόγος είναι ένα πολυπαιχνίδι στο οποίο μπορούν να βρίσκονται και να παίζουν πολλά παιδιά μαζί. Το παιχνίδι αυτό δε τον ουσιώδη χρόνο ήταν κατάλληλο για ηλικίες νηπιαγωγείου που ξεκινούσαν από 3 ετών, ενώ στο έδαφος υπήρχε ειδικό δάπεδο ασφαλείας. Γενικότερα το παιχνίδι και ο χώρος που βρισκόταν ήταν ελεγμένα και διατηρούνταν σε ασφαλή κατάσταση. Παρεμβάλλω εδώ ότι σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης ο ενάγοντας τον ουσιώδη χρόνο ήταν ηλικίας 5 ετών περίπου (βλ. την παράγραφο 1), ενώ στο ιατρικό πιστοποιητικό τεκμ.4 αναφέρεται ότι ήταν ηλικίας 6 ετών. Η ηλικία γέννησης του εντοπίζεται στο τεκμ.
  1. Ο ενάγοντας γεννήθηκε στις 03/08/2005 και άρα την ημέρα του ατυχήματος δηλ. στις 18/04/11 ήταν 5 ετών και 8 μηνών περίπου και όχι 4 ετών όπως αναφέρεται στην γραπτή αγόρευση του συνηγόρου του. Την επίδικη μέρα την ευθύνη επιτήρησης των παιδιών που έπαιζαν στην αυλή, 17 στο σύνολο (βλ. τεκμ.27) και μεταξύ αυτών και ο ενάγοντας, είχε η νηπιαγωγός Γ., η οποία ήταν παρούσα στο χώρο. Η Γ. να σημειωθεί εργοδοτείτο από τον εναγόμενο
  2. Επίσης αναφέρεται ότι στο χώρο υπήρχαν άλλα 3 μικρότερα παιχνίδια. Ο ενάγοντας παίζοντας στο συγκεκριμένο παιχνίδι, αναρριχήθηκε στο ψηλότερο σημείο των σχοινιών του παιχνιδιού και άρπαξε με τα χέρια του οριζόντιο σωλήνα που είχε ύψος 2 μέτρα περίπου, και τότε σπρώχθηκε από άλλο παιδί και έπεσε στο δάπεδο με αποτέλεσμα τον τραυματισμό του. Ως έχει αναφερθεί ανωτέρω πέραν τούτου δεν υπάρχουν άλλα μαρτυρικά στοιχεία αναφορικά με τις συνθήκες του πεσίματος του ενάγοντα ή και υπάρχουν πολλά κενά όσον αφορά τις συνθήκες κάτω από τις οποίες τραυματίστηκε ο ενάγοντας. Εικασίες βεβαίως δεν μπορούν να γίνουν. Υπενθυμίζεται δε εδώ ότι σε αστικές υποθέσεις η απόδειξη που πρέπει να παρουσιάσει ο ενάγοντας, ο οποίος φέρει και το βάρος απόδειξης των ισχυρισμών του σε αστικές υποθέσεις, πρέπει να επεκτείνεται πέρα από την καθαρή πιθανολόγηση και να φθάνει μέχρι το πεδίο των νομικών συμπερασμάτων (βλ. Χριστοφή, ανήλικος v. Δημητρίου
(2009)1 ΑΑΔ 428). Υπό τις περιστάσεις θεωρώ πως δεν είναι εφικτό να διαπιστωθεί θετικά με βάση τη μαρτυρία η αιτιώδης συνάφεια του τραυματισμού του ενάγοντα με αμέλεια κατά την επιτήρηση των παιδιών από την Γ. (βλ. και την απόφαση Χριστοφή ανωτέρω). Εν πάση όμως περιπτώσει το όποιο στιγμιαίο σπρώξιμο του ενάγοντα από το άλλο παιδί, με το οποίο παρεμβάλλω ήταν φίλοι και αυτό το παιδί δεν είχε κανένα θέμα προβληματικής συμπεριφοράς ώστε να χρειάζεται οποιαδήποτε ιδιαίτερη παρακολούθηση, στα πλαίσια του παιχνιδιού, ουδόλως συνεπάγεται θεωρώ παράβαση οποιουδήποτε καθήκοντος επιμέλειας από μέρους της Γ., ούτε θεωρώ θα αναμενόταν λογικά από την τελευταία να βρίσκεται κάτω από το παιχνίδι όλη την ώρα για να πιάσει ένα παιδί που τυχόν θα έπεφτε, στην προκειμένη τον ενάγοντα, ή να προέβλεπε την όποια απότομη κίνηση ή απρόβλεπτη ενέργεια του κάθε παιδιού, αν το παιδί αυτό ακριβώς δεν είχε δώσει προηγουμένως σημεία για τέτοια κίνηση ή ενέργεια. Και για να κλείσω το συγκεκριμένο θέμα ευθέως αναφέρω πως η θέση που ακούστηκε κατά την ακροαματική διαδικασία πως αν η νηπιαγωγός ήταν κάτω από το παιχνίδι θα έπιανε το παιδί που έπεφτε ορθώς χαρακτηρίζεται από τον συνήγορο της υπεράσπισης ως μη ρεαλιστική (βλ. στην παράγραφο Β.5, υπό τον τίτλο συμπέρασμα, σελ.12-13, της γραπτής του αγόρευσης). Αν και με βάση τα πιο πάνω είναι σαφές ότι το αποτέλεσμα της υπόθεσης έχει κριθεί, κρίνω ορθό εδώ, και για σκοπούς πληρότητας σε περίπτωση που η πιο πάνω κατάληξη ανατραπεί από ανώτερο δικαστήριο, να επισημάνω και κάποια πράγματα για κάθε ένα εκ των εναγόμενων ξεχωριστά. Εναγόμενος 1 Με βάση τον ΜΕ1 είναι ο ιδιοκτήτης του χώρου που βρίσκεται το νηπιαγωγείο. Η ΜΥ2 είπε δε πως εξ' όσων γνωρίζει ο εναγόμενος 1 είναι ιδιοκτήτης του χώρου. Πέραν τούτου καμία μαρτυρία δεν έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου περί οιασδήποτε εμπλοκής του εναγόμενου 1 στη διαχείριση ή λειτουργία του νηπιαγωγείου, αλλά και ούτε για οποιαδήποτε σχέση με την Γ. Ως προκύπτει συνεπώς με βάση όσα έχουν αναφερθεί ανωτέρω και εφόσον δεν τίθεται οποιοδήποτε θέμα ασφάλειας του χώρου που στεγαζόταν το νηπιαγωγείο που να συνδέεται με τον εναγόμενο 1 ή με υποχρέωση που να βρίσκεται στους ώμους του δεν τίθεται θέμα περαιτέρω συζήτησης περί ευθύνης του. Εναγόμενη 3 Τον ουσιώδη χρόνο εργαζόταν ως νηπιαγωγός στα πρωινά τμήματα του δημοσίου και κοινοτικού νηπιαγωγείου Δερύνειας και δεν είχε καμία απολύτως σχέση με ή κάποιο καθήκον όσον αφορά τα απογευματινά κοινοτικά τμήματα όπου φοιτούσε ο ενάγοντας κατά τον ουσιώδη χρόνο που επισυνέβη το ατύχημα, ούτε ήταν παρούσα στο νηπιαγωγείο όταν έγινε το ατύχημα. Κυρίως όμως δεν ήταν ποτέ ή και δεν εκτέλεσε ποτέ χρέη διευθύνουσας των κοινοτικών τμημάτων ή των απογευματινών κοινοτικών τμημάτων και δεν είχε οποιαδήποτε ευθύνη για να δοθούν οιεσδήποτε οδηγίες προς τους νηπιαγωγούς που εργάζονταν τα απογεύματα για τον τρόπο επιτήρησης των παιδιών. Συνεπώς, η συγκεκριμένη εναγόμενη βρίσκω πως ούτως ή άλλως δεν είχε καμία απολύτως σχέση με την παρούσα υπόθεση και καμία ευθύνη δεν θα μπορούσε της αποδοθεί. Εναγόμενοι 2 και 4 Ο εναγόμενος 4 είναι ένα συμβούλιο εθελοντισμού (βλ. και το Ν.61(Ι)/2006)και ο ρόλος του έχει αρκούντως ικανοποιητικά εξηγηθεί από τον ΜΥ1-εναγόμενο 2, που είναι και ο πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου. Ο εναγόμενος 4 ήταν ουσιαστικά ο οικονομικός διαχειριστής και ο αρωγός στην προσπάθεια του Υπουργείου Παιδείας και του Γραφείου Ευημερίας για τη λειτουργία των κοινοτικών τμημάτων στο συγκεκριμένο χώρο του νηπιαγωγείου. Ο εναγόμενος 4 δε, μέσω του διοικητικού του συμβούλιο, πέραν της πρόσληψης των νηπιαγωγών για τα κοινοτικά τμήματα, ο μισθός των οποίων επιχορηγούνταν από το Υπουργείο Παιδείας (βλ. και τεκμ.35), δεν ασχολείτο και ή εμπλεκόταν με θέματα επίβλεψης των νηπιαγωγών ή πώς πρέπει να λειτουργούν ή ποιο θα είναι το πρόγραμμα τους στην τάξη ή τι παιχνίδια θα κάνουν κλπ. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα καθοριζόταν από το Υπουργείο Παιδείας, ενώ οι νηπιαγωγοί τόσο των πρωινών όσο και των απογευματινών τμημάτων έπαιρναν οδηγίες για το εκπαιδευτικό τους έργο, τις οποιεσδήποτε άλλες δραστηριότητες τους αλλά για τον τρόπο επιτήρησης των παιδιών στα διαλείμματα από την βοηθό διευθύντρια Έ.Κ., η οποία ήταν διορισμένη από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού και εκτελούσε χρέη διευθύνουσας του νηπιαγωγείου γενικότερα ήτοι τόσο στα δημόσια όσο και στα κοινοτικά τμήματα που συλλειτουργούσαν (βλ. τα τεκμ.31, 40, 48, 49 σε συνδυασμό με τη μαρτυρία του ΜΥ1 και της ΜΥ2). Επίσης τα κοινοτικά τμήματα τελούσαν υπό την εποπτεία του Γραφείου Ευημερίας. Με αυτά υπόψη είναι σαφές πως ο εναγόμενος 2 σε κάθε περίπτωση δεν θα μπορούσε να έχει προσωπική ευθύνη αναφορικά με το επίδικο ατύχημα, ούτε βεβαίως και θα μπορούσε να στοιχειοθετηθεί εκ προστήσεως ευθύνη του για τις πράξεις ή παραλείψεις της Γ. αφού δεν υπήρχε ούτως ή άλλως μεταξύ τους σχέση κυρίου - υπηρέτη και εν πάση περιπτώσει δεν στοιχειοθετούνται οι προϋποθέσεις έγερσης τέτοιου είδους ευθύνης (βλ. το άρθρο 13 του Κεφ.148 και το σύγγραμμα Αστικά Αδικήματα, Τόμος 1, των κ.κ. Αρτέμη και Ερωτοκρίτου, σελ.46-48). Όσον αφορά τον εναγόμενο 4 που εργοδοτούσε την Γ. και το όνομα του οποίου αναγράφεται στο πιστοποιητικό εγγραφής του παιδοκομικού σταθμού θα μπορούσε ίσως να συζητηθεί θέμα εκ προστήσεως ευθύνης αν οι ενέργειες ή παραλείψεις της Γ. ήθελαν κριθούν αμελείς. Όμως υπάρχει μια ιδιαιτερότητα, διότι δεν έχουμε ενώπιον μας την κλασσική περίπτωση εργοδότη-εργοδοτούμενου που ο πρώτος δίδει οδηγίες στον δεύτερο και που ουσιαστικά ελέγχει και εμπλέκεται σε κάθε πτυχή της εργασίας του. Όπως φαίνεται και πιο πάνω η πρόσληψη γινόταν μεν από τον εναγόμενο 4 που πλήρωνε και το μισθό (με επιχορήγηση του Υπουργείου) και από εκεί και πέραν εμπλεκόταν στον τομέα της εκπαίδευσης το Υπουργείο Παιδείας και στον τομέα της φροντίδας το Γραφείο Ευημερίας. Είναι σαφές εκ του συνόλου της μαρτυρίας αλλά και με βάση τις οδηγίες του Υπουργείου Παιδείας (βλ. τεκμ.37) ότι εκτός του ότι υπήρχε συμμετοχή του Υπουργείου στην επιτροπή που ήταν αρμόδια για την πρόσληψη ή απόλυση, δια της συμμετοχής σε αυτήν του διευθυντή ή του υπεύθυνου του νηπιαγωγείου και του διευθυντή του πλησιέστερου δημοτικού σχολείου (βλ. και τα πρακτικά 8/7/10 στο τεκμ.44), στην ουσία με την πρόσληψη της η νηπιαγωγός τίθετο υπό τις οδηγίες, τον έλεγχο και την αξιολόγηση του Υπουργείου Παιδείας. Επίσης το Υπουργείο καθόριζε τις άδειες, τις αργίες και το ωράριο. Συνοψίζοντας, θα έθετα το θέμα ως εξής: Ο εναγόμενος 4 ήταν μόνον το «όχημα» για να μπορέσουν να λειτουργήσουν τα κοινοτικά τμήματα και αυτό από καθαρά οικονομικής πλευράς. Από εκεί και πέρα οι νηπιαγωγοί που εργάζονταν στα κοινοτικά τμήματα λάμβαναν οδηγίες ως προς τον τρόπο λειτουργίας τους μόνον από το Υπουργείο Παιδείας, το οποίο και τους έλεγχε και τελούσαν και υπό την εποπτεία του γραφείου Ευημερίας. Συνεπώς δεν θα θεωρούσα ότι υπό τα συγκεκριμένα δεδομένα της υπόθεσης θα μπορούσε ο εναγόμενος 4 να ενταχθεί κάτω από την αρχή της εκ προστήσεως ευθύνης. (βλ. επίσης τα συγγράμματα Clerk & Lindsell on Torts, 18η έκδοση, Κεφ.5 και Charlesworth & Persy on Negligence, 10η έκδοση, Κεφ.2
(5)). Ανεξάρτητα της κατάληξης μου πιο πάνω για το θέμα της ευθύνης, στο σημείο αυτό θα εξετάσω για σκοπούς πληρότητας σε περίπτωση ακριβώς που η πιο πάνω κατάληξη ανατραπεί το θέμα των γενικών αποζημιώσεων που αξιώνονται από τον ενάγοντα αλλά και το θέμα των τόκων.
  1. Γενικές Αποζημιώσεις - Ευρήματα -- Νομική Πτυχή - Συμπέρασμα Α. (α) Ο ενάγοντας μετά τον τραυματισμό του μεταφέρθηκε από τον ΜΕ1 στο Νοσοκομείο Παραλιμνίου και εκεί αφού έγιναν ακτινογραφίες και φάνηκε ότι υπάρχει κάποιο σοβαρό πρόβλημα τους είπαν ότι ο ενάγοντας έπρεπε να μεταφερθεί στη Λάρνακα επειδή δεν υπήρχε γιατρός με ειδικότητα στον συγκεκριμένο τραυματισμό. Τότε αμέσως ο ΜΕ1 τον μετέφερε στις Πρώτες Βοήθειες του Νοσοκομείου Λάρνακας. Να σημειωθεί ότι κατά τη μεταφορά του στο νοσοκομείο Παραλιμνίου αρχικά και μετά στη Λάρνακα, ο ενάγοντας έκλαιγε ασταμάτητα από τον πόνο, το πρόσωπο του είχε μαυρίσει και ήταν σε κατάσταση σοκ. (β) Στο Νοσοκομείο Λάρνακας διαπιστώθηκε ότι παρουσίαζε υπερκονδύλιο κάταγμα του δεξιού βραχιόνιου το οποίο χρειαζόταν ανάταξη με γενική νάρκωση. Τα αγγεία και τα νεύρα όταν εξετάστηκε στις Πρώτες Βοήθειες ήταν φυσιολογικά κλινικώς. Έγιναν αμέσως οι διαδικασίες για να πάρει γενική νάρκωση για να γίνει ανάταξη του κατάγματος οι οποίες επισπεύσθηκαν λόγω του ότι ο παλμός της κερκιδικής αρτηρίας ήταν λιγότερο ψηλαφητός απ' ότι όταν ήρθε. Ο ενάγοντας μπήκε στο χειρουργείο, έγινε ανάταξη υπό ακτινοσκόπηση με γενική νάρκωση (η επέμβαση διήρκησε 30 λεπτά περίπου), αναμένοντας ότι θα επανέλθει ο παλμός της κερκιδικής αρτηρίας, όμως δεν επανήλθε. Γι' αυτό ακολούθησε ανοιχτή ανάταξη του κατάγματος (η επέμβαση διήρκησε μία ώρα περίπου). Παρ' όλη τη δεύτερη προσπάθεια, η κερκιδική αρτηρία δεν είχε παλμό, οπότε θεωρήθηκε ότι η αρτηρία αυτή είχε υποστεί τρώση και δεν ήταν απλώς σπασμός και χρειαζόταν αγγειοχειρουργική εκτίμηση και αποκατάσταση. Έγινε τότε συνεννόηση με τους αγγειοχειρουργούς του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας και απεστάλη αμέσως ο ενάγοντας για αντιμετώπιση του προβλήματος της κάκωσης της βραχιόνιου αρτηρίας. (γ) Ο ενάγοντας έφτασε στις Πρώτες Βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας στις 19/4/2011 γύρω στις 2:00 το πρωί, εκτιμήθηκε από τους εφημερεύοντες και διαπιστώθηκε κλινικά ότι το δεξί άνω άκρο ήταν ισχαιμικό. Οι εφημερεύοντες γιατροί διενέργησαν επείγουσα χειρουργική επέμβαση (εμβολεκτομή δεξιάς βραχιόνιου αρτηρίας), αγγειοχειρουργική επέμβαση επαναγγείωσης του δεξιού άνω άκρου, χρησιμοποιώντας φλεβικό παρακαμπτήριο μόσχευμα, αποκαθιστώντας με αυτό τον τρόπο την αρτηριακή ροή εις τη δεξιά βραχιόνια αρτηρία η οποία είχε τραυματιστεί λόγω του κατάγματος. Ας σημειωθεί ότι διεγχειρητικά βρέθηκε τραυματισμένη και θρομβωμένη στο τελικό της τμήμα η βραχιόνιος αρτηρία πριν το διχασμό της σε κερκιδική και ωλένια αρτηρία. Μετά την πρώτη επέμβαση δηλ. την αγγειοχειρουργική, επανήλθε η κυκλοφορία στο δεξί άνω άκρο, αλλά λίγες ώρες μετά το παρακαμπτήριο μόσχευμα θρομβώθηκε με αποτέλεσμα το απόγευμα της 19/4/2011 να οδηγηθεί ξανά στο χειρουργείο ο ενάγοντας και να γίνει νέα παράκαμψη ξανά με φλεβικό μόσχευμα, το οποίο και τις δύο φορές να σημειωθεί ότι λήφθηκε από το πόδι του. Η δεύτερη επέμβαση είχε καλό αποτέλεσμα και μέχρι σήμερα το δεξί άνω άκρο παρουσιάζει καλή αρτηριακή κυκλοφορία. Οι επεμβάσεις διήρκησαν 4 ώρες περίπου η κάθε μια (από την ώρα που μπήκε στο χειρουργείο μέχρι την ώρα που ξύπνησε και βγήκε). Στις 21/04/2011 ο ενάγοντας χειρουργήθηκε επίσης από ορθοπεδικούς χειρουργούς του Νοσοκομείου Λευκωσίας. Συγκεκριμένα υπεβλήθη σε ανοικτή ανάταξη του υπερκονδυλίου κατάγματος του δεξιού βραχιονίου και οστεοσύνθεση με βελόνες kirschner υπό ακτινοσκόπηση. Τοποθετήθηκε δε βραχιοπηχεοκαρπικός νάρθηκας. Ο ενάγοντας νοσηλεύτηκε στο νοσοκομείο Λευκωσίας μέχρι τις 26/04/2011 και παρακολουθείτο καθημερινά. Είχε καλή κυκλοφορία στο χέρι το οποίο είχε φυσιολογική κίνηση και αίσθηση των δακτύλων. Κατά τη νοσηλεία του δε στο νοσοκομείο χρειάστηκε να χορηγηθεί αντιβίωση, ασπιρίνη και αναλγητικά. Είχε γενικότερα καλή μετεγχειρητική πορεία πλην μικρής επιδερμικής δερμόλυσης η οποία παρήλθε με συντηρητική αντιμετώπιση. Μετά το εξιτήριο που έλαβε του είχαν δοθεί οδηγίες να λαμβάνει ασπιρίνη, την οποία λαμβάνει μέχρι σήμερα καθημερινά. Συγκεκριμένα παίρνει ένα χάπι την ημέρα. Επίσης του δόθηκαν οδηγίες να απέχει από αθλητικές δραστηριότητες για περίοδο 3-6 μηνών και παρακολούθηση. Ο νάρθηκας και οι βελόνες αφαιρέθηκαν στις 19/05/
  2. (δ) Από 27/05/2011 μέχρι 27/12/2011, μετά από παραπομπή από τους γιατρούς του, ο ενάγοντας υπεβλήθη σε 57 φυσιοθεραπευτικές συνεδρίες διάρκειας πέραν της μίας ώρας η κάθε μία, προς αποκατάσταση του εύρους κίνησης στον αγκώνα. Κατά τη διάρκεια τους ο ενάγοντας ένιωθε πόνο. (ε) Ο ενάγοντας σε εξέταση του στις 04/10/11 από την ΜΕ7 στο Νοσοκομείο Λευκωσίας παρουσίαζε έλλειμμα έκτασης περίπου 5ο και έλλειμμα κάμψης περίπου 30ο σε σχέση με το υγιές. Είχαν δοθεί τότε οδηγίες για συνέχιση της φυσιοθεραπείας και για επανεξέταση. Σε εξέταση του δε στις 03/01/12 (από ΜΕ7) παρουσίαζε έλλειμμα έκτασης λιγότερο από 5ο και έλλειμμα κάμψης περίπου 10ο-15ο σε σχέση με το υγιές, χωρίς συμπτώματα και χωρίς παραμόρφωση αγκώνα (πλην μετεγχειρητικών ουλών από τις αγγειοχειρουργικές επεμβάσεις στον αγκωνιαίο βόθρο και τις ορθοπαιδικές χειρουργικές επεμβάσεις στο ωλέκρανο και την εξωτερική επιφάνεια του αγκώνα). Είχαν δοθεί οδηγίες για επανεξέταση σε 1 χρόνο. (στ) Ο ενάγοντας εξετάστηκε στο Νοσοκομείο Λάρνακας στις 23/12/2014 και στις 05/05/15 (Δρ Π.) και παρουσίαζε μικρή απώλεια στην κάμψη (5ο) και έκταση του αγκώνος (10ο) με πλήρη πώρωση του κατάγματος και καλή μυϊκή ισχύ, φυσιολογική μυϊκή ισχύ. (ζ) Στις 06/06/17 και 19/06/18 ο ενάγοντας εξετάστηκε στο Νοσοκομείο Λευκωσίας (από την ΜΕ7 και τον παιδο-ορθοπεδικό Ε.Π. αντίστοιχα). Διαπιστώθηκε ότι έχει θεραπευτεί πλήρως. Δεν υφίσταται δε κανένα έλλειμμα στην έκταση ή την κάμψη. Η πλήρης λειτουργική επάρκεια του δεξιού άνω άκρου δε διαπιστώθηκε και σε εξέταση στο Νοσοκομείο Λάρνακας στα μέσα Μάιου 2019 από τον ΜΕ
  3. (η) Ότι παραμένει στον ενάγοντα μέχρι σήμερα είναι ουλή στο σημείο του ποδιού από το οποίο έγινε αφαίρεση της φλέβας, όπως επίσης και ουλή στο χέρι. Β. Η υπάρχουσα νομολογία επί του θέματος των αποζημιώσεων θέτει ότι οι αποζημιώσεις θα πρέπει να συνιστούν εύλογη και δίκαιη αποκατάσταση του ενάγοντος [βλέπε Ioannou & Paraskevaides (Overseas) Ltd and Other v. Christofis
(1982)1 C.L.R. 719], αλλά το Δικαστήριο δεν θα πρέπει να αποπειράται να επιδικάσει αποζημιώσεις για το πλήρες ποσό ή να προβεί σε τέλεια χρηματική αποκατάσταση [βλέπε Paraskevopoulos v. Georghiou
(1970)1 C.L.R. 118 και Xenopoulos and another v. Anastasiou
(1981)1 C.L.R. 521]. Από την άλλη, οι αποζημιώσεις θα πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτές (βλέπε Δ. Κουμπαρή κ.ά. ν. Δ. Χρίστου Φατρή
(2001)1 Β Α.Α.Δ. σελ. 921). Γεγονός αποτελεί ότι δεν υπάρχει ξεκαθαρισμένο και επακριβές κονδύλι για κάθε τραύμα ξεχωριστά. Έχω διεξέλθει με προσοχή τη Νομολογία προς το σκοπό καθοδήγησης μου για το θέμα των γενικών αποζημιώσεων. Εξάλλου μόνον καθοδήγηση θα μπορούσε το Δικαστήριο να λάβει από προηγούμενες αποφάσεις αφού είναι σχεδόν αδύνατο να συμπίπτουν τραυματισμοί και τα ιδιαίτερα περιστατικά των θυμάτων. Στην ΚΩΜΙΑΤΗ v ΠΟΛΙΤΣΟΥ
(2001)1 ΑΑΔ 226, ο εφεσείων υπέστη:
(1)Συντριπτικό και μετατοπισμένο κάταγμα του άνω ήμισυ του δεξιού βραχιονίου οστού,
(2)Μετατοπισμένο κάταγμα του σώματος της δεξιάς ωμοπλάτης,
(3)Πολλαπλά θλαστικά τραύματα, εκδορές και εκχυμώσεις στο θώρακα και στο αριστερό γόνατο και πόδι και
(4)Ελαφρά εγκεφαλική διάσειση, χωρίς νευρολογικές διαταραχές. Τα τραύματά του συρράφηκαν και ο βραχίονας ακινητοποιήθηκε σε γύψινο νάρθηκα. Σε σύντομο χρόνο, παρέλυσε το δεξιό του χέρι, συνεπεία του τραυματισμού του κερκιδικού νεύρου στην περιοχή του κατάγματος του βραχιονίου οστού, γεγονός που οδήγησε σε ιατρική επέμβαση, με ανοικτή ανάταξη και στερέωση του κατάγματος με πλάκα και βίδες. Τους πρώτους τέσσερις μήνες οι κινήσεις του δεξιού χεριού ήταν περιορισμένες και επώδυνες. Περιορισμένη ήταν, επίσης, και η δύναμη σύσφιγξης των δακτύλων. Αντίθετα, οι κινήσεις του αγκώνα ήταν ικανοποιητικές. Κατά τους πρώτους έξι μήνες, ο εφεσείων, μετά δυσκολίας, μπορούσε να χρησιμοποιήσει το δεξιό του χέρι. Η κατάστασή του ήταν εξαιρετικά επώδυνη και η ταλαιπωρία του μεγάλη. Όπως διαφάνηκε και μετά την πάροδο των πρώτων έξι μηνών, ο εφεσείων δεν ήταν σε θέση να χρησιμοποιήσει το δεξιό του χέρι για βαριές εργασίες· γεγονός βαρύνουσας σημασίας για ανειδίκευτο εργάτη, η απασχόληση του οποίου βασιζόταν στη δύναμη των χεριών του. Πριν το δυστύχημα, ο εφεσείων ασχολείτο στις οικοδομές, απ' όπου κέρδιζε £70,00 εβδομαδιαίως. Με την πάροδο του χρόνου, η κατάσταση της υγείας του βελτιώθηκε. Ως μόνιμα κατάλοιπα παρέμειναν μικρού βαθμού ελάττωση της απαγωγής του δεξιού ώμου όχι πέραν των 15 μοιρών, μικρού βαθμού μυϊκή ατροφία των μυών του δεξιού βραχίονα της τάξης των ½ εκ, ουλή στην πρόσθια επιφάνεια του δεξιού ώμου μήκους 15 εκ και εκδορές στην περιοχή της δεξιάς ωμοπλάτης. Δικαιολογούνται πιθανές περιοδικές ενοχλήσεις υπό μορφή παροδικού πόνου και αισθήματος κόπωσης από παρατεταμένη χειρωνακτική εργασία. Από λειτουργικής πλευράς τα οστικά τραύματα που υπέστη δικαιολογούν βαθμό μείωσης των προ του ατυχήματος αποθεματικών ικανοτήτων του τραυματία για συνεχή και παρατεταμένη βαριά χειρωνακτική εργασία, ο οποίος υπολογίζεται να είναι της τάξης του 15%. Επίσης σε 8ωρη χειρωνακτική εργασία η κόπωση και πόνοι εις τον Ενάγοντα θα επέρχονται κατά 15% απ' ότι θα υπάρχουν κάτω από φυσιολογικές συνθήκες. Κατά τους ψυχρούς μήνες το άνω ποσοστό θα είναι ψηλότερο. Επίσης άμεσα επακόλουθα του σωματικού και ψυχικού τραυματισμού του εφεσείοντος ήταν οι έντονες και παρατεταμένες αϋπνίες και η σεξουαλική του ανικανότητα. Παρά την ηλικ

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.