← Κύπρος

Φ. Φιλής & Υιός Κατασκευές Λτδ ν. Παπαδόπουλος κ.α., Αρ. Αγωγής 803/2012, 6/10/2020

Φ. Φιλής & Υιός Κατασκευές Λτδ ν. Παπαδόπουλος κ.α., Αρ. Αγωγής 803/2012, 6/10/2020 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDAMM:2020:A21 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χρ. Ρασπόπουλου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής 803/2012 Μεταξύ: Φ. Φιλής & Υιός Κατασκευές Λτδ Εναγόντων και 1.XXXXX Παπαδόπουλος

  1. XXXXX Παπαδοπούλου Εναγομένων Ημερομηνία: 6 Οκτωβρίου 2020 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντα: κα. Παρασκευά για Αδάμος Λάντος & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε. Για Εναγομένους: κ. Λύτρας για Μιχαλάκης Κυπριανού & Σια Δ.Ε.Π.Ε. ΑΠΟΦΑΣΗ Με την υπό κρίση αγωγή, η Ενάγουσα αξιώνει το ποσό των €12.800 πλέον Φ.Π.Α, ως υπόλοιπο τελικού διατακτικού πληρωμής. Με βάση τις λεπτομέρειες επί της Έκθεσης Απαίτησης, η Ενάγουσα υπέγραψε με τους Εναγομένους συμφωνία για ανέγερση μιας κατοικίας έναντι €380.000 πλέον Φ.Π.Α. Αφού ολοκλήρωσε την ανέγερση της εν λόγω κατοικίας, η Ενάγουσα υπέβαλε στους επιβλέποντες μηχανικούς όλα τα απαραίτητα δικαιολογητικά και οι τελευταίοι εξέδωσαν το τελικό διατακτικό πληρωμής, με βάση το οποίο οι Εναγόμενοι όφειλαν στους Ενάγοντες €15.843,88 πλέον Φ.Π.Α. Βάσει του εν λόγω διατακτικού, οι Ενάγοντες εξέδωσαν τιμολόγιο για €17.250 περιλαμβανομένου ΦΠΑ. Οι Εναγόμενοι πλήρωσαν έναντι του πιο πάνω ποσού €4.
  2. Έτσι, παρέμεινε υπόλοιπο €12.800, το οποίο οι Εναγόμενοι αρνούνται να καταβάλουν. Με την υπεράσπιση τους, οι Εναγόμενοι υποστηρίζουν ότι οι εργολάβοι δεν εκτέλεσαν την εργασία τους με τη δέουσα επιμέλεια, ούτε σύμφωνα με τους κανόνες τέχνης και επιδεξιότητας του επαγγέλματος τους. Προέβησαν δε σε σημαντικές παραλείψεις και κατασκευαστικά λάθη και παραβίασαν τα συμφωνηθέντα, με αποτέλεσμα τη ζημιά των Εναγομένων. Οι Εναγόμενοι κάλεσαν τους Ενάγοντες να προβούν στις απαραίτητες επιδιορθώσεις, πλην όμως αυτοί αμέλησαν και/ή αρνήθηκαν να το πράξουν. Για την επιδιόρθωση των ζημιών και/ή κακοτεχνιών εργασιών χρειάζονται εργασίες κόστους €28.875, ποσό το οποίο οι Εναγόμενοι αξιώνουν με ανταπαίτηση. Στην Απάντηση στην Υπεράσπιση και Υπεράσπιση στην Ανταπαίτηση, οι Ενάγοντες ισχυρίζονται ότι εκτέλεσαν την εργασία τους σύμφωνα με το Συμφωνητικό Έγγραφο ημερομηνίας 7.8.
  3. Απορρίπτουν δε τον ισχυρισμό ότι προέβησαν σε παραλείψεις και κατασκευαστικά λάθη. Περαιτέρω, αναφέρουν ότι οι Εναγόμενοι ανέθεσαν μέρος των εργασιών σε τρίτα πρόσωπα δικής τους επιλογής. Εν πάση περιπτώσει, τυχόν κακοτεχνίες παρουσιάστηκαν 1 έτος μετά την αποπεράτωση της κατοικίας, ήτοι εκτός της περιόδου ευθύνης για ελαττώματα που προνοείται στο άρθρο 16 της συμφωνίας. ΜΑΡΤΥΡΙΑ Ενώπιον του Δικαστηρίου κατέθεσαν 4 μάρτυρες. Έχω κατά νου όλα όσα ανέφεραν στο Δικαστήριο. Πιο κάτω, παραθέτω τα κύρια σημεία της μαρτυρίας τους Φ. Φιλής (ΜΕ1) Ο ΜΕ1 είναι διευθυντής της Ενάγουσας. Σύμφωνα με αυτόν, η Ενάγουσα συμφώνησε με τους Εναγόμενους να ανεγείρει για λογαριασμό των τελευταίων μια κατοικία έναντι €380.000 πλέον ΦΠΑ (βλ. Τεκμήριο 5). Οι Εναγόμενοι διόρισαν το γραφείο Μ.+Ν. Μίτα & Συνεργάτες Λτδ ως επιβλέποντες πολιτικούς μηχανικούς και αρχιτέκτονες (στο εξής «οι αρχιτέκτονες»). Η Ενάγουσα ολοκλήρωσε όλες τις εργασίες ως οι όροι του συμβολαίου, προς πλήρη ικανοποίηση των αρχιτεκτόνων, οι οποίοι εξέδωσαν το τελικό διατακτικό (βλ. Τεκμήριο 8). Στο εν λόγω έγγραφο αναφέρεται ότι μετά από τις προσθήκες και αφαιρέσεις, το τελικό ποσό του συμβολαίου καθορίστηκε σε €306.
  4. Είχαν πληρωθεί €290.839,12 και έτσι, παρέμεινε υπόλοιπο €15.843,88 πλέον ΦΠΑ. Δυνάμει του Τεκμηρίου 8, οι Ενάγοντες εξέδωσαν το τιμολόγιο αρ. 070 ημερομηνίας 28.4.2011 για €17.250 περιλαμβανομένου ΦΠΑ (βλ. Τεκμήριο 9). Στις 26.5.2011 και 14.10.2011, οι Εναγόμενοι κατέβαλαν στην Ενάγουσα το ποσό των €3.450 και €1.000 αντίστοιχα, έναντι του εν λόγω τιμολογίου. Έτσι, παρέμεινε ως υπόλοιπο €12.800 περιλαμβανομένου του ΦΠΑ, το οποίο οι Εναγόμενοι αρνούνται να εξοφλήσουν. Στις 6.6.2012, οι δικηγόροι των Εναγομένων επέδωσαν στην Ενάγουσα επιστολή (βλ. Τεκμήριο 11), με την οποία ισχυρίστηκαν ότι η Ενάγουσα παρέδωσε την κατοικία χωρίς αυτή να έχει ολοκληρωθεί καθώς και με κακοτεχνίες, ήτοι υγρασίες, ρωγμές, αποκολλημένους αρμούς και τεσκουλαδούρες και εκκρεμείς ηλεκτρολογικές εργασίες. Οι Εναγόμενοι ενημέρωσαν επίσης την Ενάγουσα ότι είχαν αποταθεί στο ΕΤΕΚ για διορισμό ανεξάρτητου εκτιμητή για το κόστος των ημιτελών εργασιών και κακοτεχνιών. Η Ενάγουσα απάντησε μέσω των δικηγόρων της, με επιστολή ημερομηνίας 3.7.2012 (βλ. Τεκμήριο 12), απορρίπτοντας τους ισχυρισμούς για ημιτελείς εργασίες και κακοτεχνίες. Κάλεσε δε τους Εναγόμενους να εξοφλήσουν το οφειλόμενο υπόλοιπο. Σύμφωνα με τον ΜΕ1, οι Εναγόμενοι αποδέχτηκαν την παραλαβή της κατοικίας και δεν εξέφρασαν οιοδήποτε παράπονο για τις εκτελεσθείσες εργασίες. Για αυτό εξάλλου πλήρωσαν μετά την παραλαβή και το ποσό των €4.
  5. Σε σχέση με τα προβλήματα υγρασίας, ρωγμών, την αποφλοίωση των επιχρισμάτων και της μπογιάς, ο ΜΕ1 είπε ότι αυτά οφείλονται στο γεγονός ότι οι Εναγόμενοι αποφάσισαν, αντί να γίνει τρίτο χέρι από την Ενάγουσα, να γίνει σπάτουλα από συγγενικό τους πρόσωπο. Το ίδιο έγινε και με τα εξωτερικά μπογιατίσματα, αφού οι Εναγόμενοι διόρισαν δικό τους πρόσωπο να εκτελέσει την εν λόγω εργασία. Σε σχέση με τα προβλήματα στους αρμούς, ο ΜΕ1 είπε ότι τα κεραμικά και οι αρμοί είχαν δοθεί στους Ενάγοντες από τους ίδιους τους Εναγομένους. Τέλος, ο ΜΕ1 απέρριψε το κόστος επιδιορθώσεων, που επικαλούνται οι Εναγόμενοι και υποστήριξε ότι οι τιμές που φαίνονται στο σχετικό κοστολόγιο είναι υπερβολικές. Αντεξεταζόμενος, ο ΜΕ1 είπε ότι η κατοικία δεν ολοκληρώθηκε στις 31.12.2009 όπως προέβλεπε η συμφωνία, αλλά τον Μάιο του
  6. Κατά την παράδοση, οι αρχιτέκτονες είχαν πάει επί τόπου και έλεγξαν τις εργασίες στην παρουσία τόσο των Εναγομένων όσο και του ΜΕ
  7. Ο ΜΕ1 αναγνώρισε έγγραφο ημερομηνίας 8.4.2011 υπογεγραμμένο από τους αρχιτέκτονες (βλ. Τεκμήριο 14), με το οποίο οι τελευταίοι βεβαιώνουν ότι η κατοικία έχει περατωθεί, αλλά υπολείπονται κάποιες διορθωτικές εργασίες σε σχέση με αποκολλημένους αρμούς, κεραμικά, τσεκουλαδούρες και ηλεκτρολογικά. Ο ΜΕ1 συμφώνησε με το εν λόγω έγγραφο. Πρόσθεσε ότι όσον αφορά τα ηλεκτρολογικά, επρόκειτο για δύο πρίζες. Δεν θεωρεί ότι η αναφορά σε διορθωτικές εργασίες σημαίνει ότι η κατοικία δεν ολοκληρώθηκε. Σε κάθε περίπτωση, είχε πάει στην κατοικία και είχε κάνει τις εν λόγω εργασίες. Είχε μάλιστα στείλει και ηλεκτρολόγο, ο οποίος όμως εκδιώχθηκε από την Εναγομένη
  8. Αναφορικά με τις υγρομονώσεις στους τοίχους αντιστήριξης του υπογείου, ο ΜΕ1 είπε ότι για να αποφευχθούν θα μπορούσαν να τοποθετηθούν καλύτερα υλικά. Ο ίδιος είχε χρησιμοποιήσει το υλικό που προνοείτο στις προδιαγραφές, το οποίο επιθεώρησαν οι αρχιτέκτονες. Αναφορικά με την δόμηση της εξωτερικής τοιχοποιίας, ο ΜΕ1 είπε ότι αυτή έγιναν ως προνοούσαν οι όροι του συμβολαίου, όπου δεν υπήρχε πρόνοια για συνδετήρες. Περαιτέρω, οι αρχιτέκτονες έλεγξαν αν συνδέθηκε το οπλισμένο σκυρόδερμα των δαπέδων με τους τοίχους. XXXXX Μίτα (ΜΕ2) Η ΜΕ2 είπε ότι διορίστηκε από τους Εναγόμενους ως επιβλέπων μηχανικός της οικίας των τελευταίων. Ήταν η θέση της ότι οι εργασίες ανέγερσης έγιναν σύμφωνα με το Έντυπο Κυρίως Συμβολαίου για Οικοδομικά Έργα (Με Ποσότητες), με τους όρους του Συμβολαίου Οικοδομικών Έργων (Χωρίς Ποσότητες) (Τεκμήρια 5 και 6 αντίστοιχα), και σύμφωνα με τη Συγγραφή Υποχρεώσεων (βλ. Τεκμήριο 18). Η ΜΕ2 επέβλεπε την ανέγερση και εξέδιδε τακτικά πιστοποιητικά πληρωμής. Στις 19.5.2010, καταμέτρησε τις ποσότητες επί τόπου και ετοίμασε έκθεση (βλ. Τεκμήριο 19), στην οποία κατέγραψε μεταξύ άλλων, τις επιπρόσθετες εργασίες καθώς και τις εργασίες που για διάφορους λόγους αφαιρέθηκαν από το συμβόλαιο. Στηριζόμενη στην εν λόγω έκθεση, εξέδωσε στις 19.6.2012, το τελικό διατακτικό. Η ΜΕ2 ισχυρίστηκε ότι ουδέποτε ενημερώθηκε για το διορισμό λειτουργού του ΕΤΕΚ, ούτε για τα παράπονα που είχαν οι Εναγόμενοι. Αντεξεταζόμενη είπε ότι, αν όλα έβαιναν καλώς και οι εργοδότες και ο εργολάβος τα έβρισκαν μεταξύ τους, δεν θα υπήρχε καν η ανάγκη να εκδοθεί το τελικό διατακτικό. Η ετοιμασία του διατακτικού ζητήθηκε διότι προφανώς είχαν αρχίσει να παρουσιάζονται προβλήματα μεταξύ των συμβαλλομένων. XXXXX Μιχαήλ (ΜΥ) Ο ΜΥ είπε ότι είναι πολιτικός μηχανικός, αλλά και πραγματογνώμονας του ΕΤΕΚ (βλ. Τεκμήριο 20). Του ζητήθηκε να καταγράψει και κοστολογήσει τις ημιτελείς εργασίες στην κατοικία των Εναγομένων και να ελέγξει κατά πόσο υλοποιήθηκε η συμφωνία. Στις 15.3.2013, μετέβη επί τόπου και εξέτασε τα εμφανή στοιχεία της οικοδομής. Μελέτησε επίσης τα σχέδια, τις προδιαγραφές και τους όρους του συμβολαίου και έλαβε υπόψη τις απόψεις των Εναγομένων. Κατόπιν των πιο πάνω, ο ΜΥ διαπίστωσε τις εξής κακοτεχνίες και παραλείψεις: i. Οι υγρομονώσεις στους τοίχους αντιστήριξης του υπογείου δεν κατασκευάστηκαν ικανοποιητικά, ώστε να διασφαλιστεί η υδατοστεγανότητα του εσωτερικού χώρου. Έτσι, οι υγρασίες διαπερνούν το σκυρόδεμα και εισχωρούν στο εσωτερικό. Σ' αυτές τις περιπτώσεις, τα επιχρίσματα και τα μπογιατίσματα αποφλοιώθηκαν. ii. Τα εξωτερικά επιχρίσματα δεν κατασκευάστηκαν ακολουθώντας τις προδιαγραφές με αποτέλεσμα να παρουσιάζουν προβλήματα ρωγμών, συνάφειας (αποκόλληση από την τοιχοποιία) και να είναι πορώδη. iii. Τα εξωτερικά μπογιατίσματα εκτελέστηκαν πρόχειρα και χωρίς υλικά κατάλληλα για εξωτερική χρήση. Αυτό σε συνδυασμό με τις κακοτεχνίες στα επιχρίσματα οδήγησε στο ν' αποφλοιωθούν και να διαβρωθούν τα επιχρίσματα. iv. Υπάρχουν ρωγμές στην εξωτερική τοιχοποιία. Κάποιες απ' αυτές οφείλονται στην ανεπαρκή σύνδεση των δύο σειρών τούβλων μεταξύ τους καθώς και σε ανεπαρκή σύνδεση της τοιχοποιίας, γεγονός που επιτρέπει μετακινήσεις ακόμα και με μικρές δονήσεις ή θερμοκρασιακές μεταβολές. Τόσο η θέση όσο και το μέγεθος κάποιων από τις ρωγμές παραπέμπουν σε κατασκευαστικές αστοχίες. v. Στη βάση της τοιχοποιίας περιμετρικά υπάρχουν υγρασίες και ρωγμές, οφειλόμενες σε ανεπαρκή μόνωση. Αν και στα σχέδια δεν προνοούνται λεπτομέρειες για την υγρομόνωση, εντούτοις είναι αυτονόητη η εφαρμογή τους. Ο δε εργολάβος οφείλει να ζητήσει σχετικές διευκρινίσεις από τον Αρχιτέκτονα. vi. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι τσεκουλαδούρες έχουν αποκολληθεί και υπάρχει διάκενο μεταξύ δαπέδου-τοιχοποιίας, μέσω του οποίου εισχωρεί νερό. Αυτό δείχνει ότι δεν συνδέθηκε επαρκώς η κατασκευή από οπλισμένο σκυρόδεμα των δαπέδων με τους παρακείμενους τοίχους αντιστήριξης. Επίσης, μεταξύ των δαπέδων και των τσεκουλαδούρων, θα έπρεπε να υπάρχει αρμός σφραγισμένος με ελαστικό υλικό για να επιτρέπει μικρές μετακινήσεις. vii. Δεν κατασκευάστηκαν αρμοί διαστολής στα δάπεδα και στα υποστρώματα τους που είναι απαραίτητοι εφόσον υπήρχε υποδαπέδια θέρμανση. Έτσι, αρκετοί αρμοί έχουν ανοίξει. Σε κάποιες περιπτώσεις έχει φύγει το υλικό αρμολόγησης, αφήνοντας διάκενο. Κάποια κεραμικά πλακάκια έχουν ρηγματωθεί. viii. Στο χώρο του υπογείου κάποιοι ρευματοδότες (πρίζες) δεν λειτουργούν. Σύμφωνα με τον ΜΥ, τα προβλήματα και οι κακοτεχνίες πρέπει να επιδιορθωθούν άμεσα, διότι η επίδραση του χρόνου και των καιρικών συνθηκών θα επεκτείνουν το πρόβλημα και το κόστος επιδιόρθωσης θα αυξηθεί. Ο ΜΥ επισύναψε στην έκθεση του πίνακα με τίτλο «Προκαταρκτικό κοστολόγιο επιδιόρθωσης κατοικίας». Σύμφωνα με αυτό, το συνολικό κόστος επιδιόρθωσης ανέρχεται σε €28.
  9. Αντεξεταζόμενος, ο ΜΥ είπε ότι για να ετοιμάσει την έκθεση του, ο ιδιοκτήτης του είχε δώσει όλα τα σχετικά έγγραφα. Δεν έκρινε ότι απαιτείτο περαιτέρω επικοινωνία είτε με τους συμβαλλόμενους, είτε με τον αρχιτέκτονα. Αντεξετάστηκε επίσης σε σχέση με τα ευρήματα του. Για τα επιχρίσματα είπε ότι από την σύμβαση προκύπτει ότι αφαιρέθηκε το τρίτο χέρι, κάτι που διαπίστωσε ιδίοις όμμασι. Αντ' αυτού, οι εξωτερικές επιφάνειες ήταν σπατουλαρισμένες κάτι που ήταν ίσως και ένας από τους λόγους πρόκλησης των προβλημάτων στα εξωτερικά επιχρίσματα. Περαιτέρω, ο ΜΥ είπε ότι τα εξωτερικά μπογιατίσματα εκτελέστηκαν πρόχειρα. Αυτό σε συνδυασμό με τις κακοτεχνίες στα επιχρίσματα, είχε ως αποτέλεσμα να αποφλοιωθούν και να διαβρωθούν. Σε σχέση με την ανεπαρκή σύνδεση των δύο σειρών τούβλων είπε ότι μπόρεσε να το διαπιστώσει στην βάση της εμπειρίας του, αλλά και των ενδείξεων που εντόπισε. Τέλος, ο ΜΥ είπε ότι κοστολόγησε τις κακοτεχνίες, όχι στη βάση του τι είχε κοστολογηθεί αρχικά, αλλά στην αξία κατά τον χρόνο που τις εντόπισε, ήτοι το
  10. Όσον αφορά την ικανότητα του να προβεί σε κοστολόγηση, είπε ότι εργάζεται ως πολιτικός μηχανικός για 33 έτη και το κόστος εργασιών είναι μέρος της καθημερινότητας του. XXXXX Παπαδόπουλος (Εναγόμενος 1) Ο Εναγόμενος 1 είπε ότι, κατά παράβαση της συμφωνίας, οι Ενάγοντες ουδέποτε παρέδωσαν την οικία πλήρως αποπερατωμένη, καθώς δεν ολοκλήρωσαν τις εργασίες με τη δέουσα επιμέλεια και δεξιότητα. Αντ' αυτού, υπάρχουν σημαντικές παραλείψεις, κατασκευαστικά λάθη και κακοτεχνίες. Ειδικότερα, υπάρχουν υγρασίες και ρωγμές στους τοίχους, αποκολλημένοι αρμοί στα κεραμικά, αποκολλημένες τσεκολαδούρες, αποφλοιώσεις μπογιατισμάτων εξωτερικά και εσωτερικά καθώς και ανολοκλήρωτες ηλεκτρολογικές εργασίες. Σύμφωνα με αυτόν, οι Εναγόμενοι επικοινώνησαν αμέσως με τους Ενάγοντες, οι οποίοι κατά διαστήματα έρχονταν στην οικία για επιδιορθώσεις, που αποδείχτηκαν προσωρινές λύσεις. Από κάποιο σημείο και μετά, οι Ενάγοντες έπαυσαν να έρχονται. Ως εκ τούτου, στις 6.6.2012 οι Εναγόμενοι απέστειλαν, μέσω των δικηγόρων τους, επιστολή προς τους Ενάγοντες με την οποία διαμαρτύρονταν για τις κακοτεχνίες και ημιτελείς εργασίες (βλ. Τεκμήριο 11). Την ίδια ημέρα, αποτάθηκαν μέσω των δικηγόρων τους στο Ε.Τ.Ε.Κ. για διορισμό ανεξάρτητου εμπειρογνώμονα για διάγνωση και εκτίμηση του κόστους αποκατάστασης των ζημιών. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Η μαρτυρία που έχει προσφερθεί πρέπει να αξιολογηθεί, ώστε το Δικαστήριο να μπορέσει να προβεί σε διαπιστώσεις σε σχέση με τα αμφισβητούμενα γεγονότα (βλ. Ιωάννου ν. Παλάζη

(2004)1 Α.Α.Δ. 576). Βέβαια, η αξιολόγηση της μαρτυρίας κάθε μάρτυρα δεν πρέπει να συγχέεται με το βάρος απόδειξης που φέρει κάθε διάδικος (βλ. Wynne v. Mavronicola κ.α.
(2009)1(β) Α.Α.Δ. 1138, KEO Plc v. Χριστοφή, Πολιτική Έφεση αρ. 138/2010 ημερ. 22/5/2015). Παρακολούθησα τους μάρτυρες να δίνουν δια ζώσης την μαρτυρία τους και αξιολόγησα την εμφάνιση και την συμπεριφορά τους. Αποτίμησα την συνολική τους παρουσία στη βάση των εγγενών χαρακτηριστικών της μαρτυρίας τους όπως η πηγή γνώσης, η ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος, τυχόν προκατάληψη, ανιδιοτέλεια και αληθοφάνεια (βλ. Phipson on Evidence, 14th ed., σελ. 251). Το Δικαστήριο μπορεί να αποδεχθεί στο σύνολο την μαρτυρία ενός μάρτυρα ο οποίος κρίθηκε αξιόπιστος, ή να επιλέξει το μέρος της μαρτυρίας του, το οποίο κρίνει ότι εκφράζει την αλήθεια και ταυτόχρονα να απορρίψει το μέρος που θεωρεί λανθασμένο λόγω ανεπίγνωστα ανεπαρκούς παρατήρησης, ή λόγω αδυναμίας μνήμης (βλ. Shahin Mohamed v. Δημοκρατίας
(2010)2 Α.Α.Δ. 266). Κατά την αξιολόγηση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα έλαβα επίσης υπόψη ότι είναι ανάγκη μια μαρτυρία να τίθεται στη βάσανο της αξιολόγησης από απόψεως περιεχομένου και να μην γίνεται αποδεκτή ή να απορρίπτεται με μόνο την εξωτερική εντύπωση που προκαλεί ο μάρτυρας στο Δικαστήριο (βλ. Γεώργιος & Σπύρος Τσαππή Λτδ v. Πολυβίου
(2009)1 Α.Α.Δ. 339). Έχοντας τα πιο πάνω κατά νου, σημειώνω σε σχέση με την μαρτυρία του ΜΕ1 ότι αυτός κατέθετε με φυσικότητα και αυθεντικότητα και απαντούσε στις ερωτήσεις που του υποβάλλονταν με αμεσότητα. Από όσα ανέφερε, δεν έχει τύχει αμφισβήτησης η υπογραφή του συμβολαίου μεταξύ Ενάγουσας και Εναγομένων (Τεκμήριο 5), ούτε και το ότι οι Εναγόμενοι διόρισαν τους Μ.+Ν. Μίτα & Συνεργάτες Λτδ ως αρχιτέκτονες και ότι οι τελευταίοι εξέδωσαν ένα έγγραφο που ονόμασαν τελικό διατακτικό (Τεκμήριο 8). Περαιτέρω, οι θέσεις του ΜΕ1 ότι οι Εναγόμενοι αποφάσισαν να μη γίνει τρίτο χέρι από την Ενάγουσα, αλλά σπάτουλα από συγγενικό τους πρόσωπο και περαιτέρω διόρισαν δικό τους πρόσωπο να εκτελέσει τα εξωτερικά μπογιατίσματα, όχι μόνο δεν έχουν αμφισβητηθεί, αλλά έχουν επιβεβαιωθεί από την μαρτυρία του Εναγομένου
  1. Τέλος, δεν έχει αμφισβητηθεί ότι την 26.5.2011 και την 14.10.2011, οι Εναγόμενοι κατέβαλαν στην Ενάγουσα €3.450 και €1.000 αντίστοιχα έναντι του τιμολογίου αρ.
  2. Έτσι, ως προς τις πιο πάνω αναφορές του ΜΕ1, θεωρώ ότι μπορούν να προκύψουν στέρεα και ασφαλή ευρήματα. Ερωτηματικά προκαλεί βεβαίως η αναφορά του ΜΕ1 ότι το τιμολόγιο με αρ. 070 στηρίχτηκε στο τελικό διατακτικό, τη στιγμή που κατά την ΜΕ2, το φερόμενο ως τελικό διατακτικό εκδόθηκε στις 19.6.2012, ήτοι ένα και πλέον έτος μετά την έκδοση του τιμολογίου. Είναι εμφανές εξάλλου ότι τα ποσά στο τιμολόγιο αρ.070 και στο τελικό διατακτικό δεν συμπίπτουν επακριβώς. Πρέπει από την άλλη να σημειωθεί ότι κατά τον χρόνο που εκδόθηκε το τιμολόγιο αρ. 070 είχε ήδη εκδοθεί το Τεκμήριο 19, το οποίο αποτέλεσε τη βάση επί της οποίας εκδόθηκε αργότερα το φερόμενο ως τελικό διατακτικό. Έτσι, παρά την πιο πάνω ασάφεια, για την οποία ειρήσθω εν παρόδω, ο ΜΕ1 δεν αντεξετάστηκε ώστε να δώσει ενδεχομένως κάποια εξήγηση, θεωρώ ότι αυτός κατέθεσε στο Δικαστήριο με ειλικρίνεια και μετέφερε στο Δικαστήριο την αλήθεια αναφορικά με το πως εξελίχτηκαν οι σχέσεις της Ενάγουσας με τους Εναγομένους. Σε σχέση με την ΜΕ2, σημειώνω ότι αν και θεωρώ ότι δεν είχε οποιαδήποτε πρόθεση να αποκρύψει την αλήθεια ή να παραπλανήσει το Δικαστήριο, εντούτοις η μαρτυρία της δεν ήταν ιδιαίτερα βοηθητική. Λόγω της παρόδου μεγάλου χρονικού διαστήματος, δεν ήταν σε θέση να θυμηθεί βασικές πτυχές επί όσων κλήθηκε να απαντήσει. Εκείνο που μπορεί να γίνει αποδεκτό από την μαρτυρία της, το οποίο επιβεβαιώνεται εξάλλου και από την πραγματική μαρτυρία είναι ότι στις 19.5.2010, η ΜΕ2 καταμέτρησε τις ποσότητες και ετοίμασε έκθεση (βλ. Τεκμήριο 19), στην οποία κατέγραψε τις επιπρόσθετες εργασίες καθώς και όσες αφαιρέθηκαν από το συμβόλαιο. Στηριζόμενη στην εν λόγω έκθεση, στις 19.6.2012, εξέδωσε το τελικό διατακτικό. Θυμήθηκε την ημερομηνία έκδοσης του τελικού διατακτικού λόγω της ημερομηνίας που το έγγραφο αποθηκεύτηκε στον υπολογιστή της. Κατά τα λοιπά, η ΜΕ2 δεν ήταν σε θέση να διαφωτίσει. Κατ' αρχάς, δεν θυμόταν πότε ήταν η τελευταία φορά που πήγε στην οικοδομή. Κατά την κυρίως εξέταση, είχε πει ότι δεν επισκέφθηκε την κατοικία μετά τις 19.5.
  3. Εν πάση περιπτώσει, η ΜΕ2 δεν ήταν σε θέση να εξηγήσει γιατί οι τσεκουλαδούρες αποκολλιούνταν, ούτε ποιο ήταν το ελάττωμα στα κεραμικά και την ηλεκτρολογική εγκατάσταση. Όσον αφορά την υγρασία, είπε ότι αυτή ήταν μικρής έκτασης χωρίς όμως να δώσει λεπτομέρειες. Στην ΜΕ2 υποβλήθηκαν διάφορες ερωτήσεις σε σχέση με την πραγματογνωμοσύνη του ΕΤΕΚ, αλλά αυτή δεν ήταν σε θέση να τοποθετηθεί προβάλλοντας αδυναμία μνήμης αλλά και το ότι δεν έχει ιδία εικόνα της κατάστασης της οικοδομής. Ας σημειωθεί επίσης το ότι κατά την κυρίως εξέταση της, η ΜΕ2 είπε ότι το διατακτικό εκδόθηκε κατόπιν οδηγιών του Εναγόμενου 1, ενώ κατά την αντεξέταση της είπε ότι το διατακτικό ζητήθηκε τόσο από την Ενάγουσα όσο και από τους Εναγόμενους. Σε υποβολή ότι αυτό το έγγραφο εκδόθηκε κατόπιν των πιέσεων των Εναγόντων ώστε να πληρωθούν, απάντησε ότι δεν θυμάται. Προσθέτω εδώ ότι με βάση την μαρτυρία του ΜΕ1, στις 6.6.2012, οι δικηγόροι των Εναγομένων επέδωσαν στην Ενάγουσα επιστολή (βλ. Τεκμήριο 11), με την οποία εξέφρασαν παράπονα για κακοτεχνίες και ισχυρίζονταν ότι η κατοικία δεν είχε ολοκληρωθεί. Τούτο συγκρούεται θεωρώ με τον ισχυρισμό ότι λίγες μέρες μετά, οι Εναγόμενοι ζήτησαν την έκδοση τελικού διατακτικού. Σε κάθε περίπτωση, αδιαμφισβήτητο παρέμεινε το γεγονός ότι το Τεκμήριο 8, το οποίο οι αρχιτέκτονες του έργου θεωρούν ως το τελικό διατακτικό, εκδόθηκε στις 19.6.
  4. Ο ΜΥ κατέθεσε στο Δικαστήριο ως πραγματογνώμονας. Ένας πραγματογνώμονας μπορεί να εκφέρει γνώμη για ζητήματα που εμπίπτουν στη σφαίρα της ειδικότητας του (βλ. Georghios Constantinides (Akinita) Ltd ν. Mavrogenis
(1983)1C.L.R. 663, Χαραλάμπους ν. Σάββα
(1996)1A.A.Δ. 576). Πρέπει βεβαίως να παρουσιάσει στο Δικαστήριο τα γεγονότα εκείνα που θα τον καθιστούν ως ειδικό να εκφράσει γνώμη για συγκεκριμένο ζήτημα (βλ. Σιακόλα ν. Αστυνομίας, Ποινική Έφεση αρ. 53/2011 ημερομ. 24.1.2013). Η μαρτυρία των πραγματογνωμόνων υπόκειται σε αξιολόγηση. Προς τούτο, ισχύουν οι κανόνες που ισχύουν για κάθε άλλο μάρτυρα (βλ. Κοινοτικό Συμβούλιο Ομόδους ν. Κονναρή,
(2011)1 Α.Α.Δ. 2298). Ο εμπειρογνώμονας έχει καθήκον να εφοδιάσει το Δικαστήριο με τις απαραίτητες επιστημονικές πληροφορίες, έτσι ώστε το Δικαστήριο να είναι σε θέση, εφαρμόζοντας τις εν λόγω πληροφορίες στα γεγονότα της ενώπιον του υπόθεσης που έχουν αποδειχθεί, να σχηματίσει τη δική του κρίση (βλ. Cybarco Ltd. v. Kovascik
(2001)1 Α.Α.Δ. 2013, Νεάρχου ν. Στεφανίδη
(2003)1 Α.Α.Δ. 351). Έχοντας κατά νου τα προσόντα του ΜΥ, τα οποία και δεν έχουν αμφισβητηθεί κρίνω ότι αυτός μπορεί να εκφέρει γνώμη σε σχέση με προβλήματα και κακοτεχνίες στην οικοδομή. Παρά ταύτα, έχω την άποψη ότι η μαρτυρία του εν λόγω προσώπου δεν πρόσφερε τα στοιχεία εκείνα που να δίνουν στο Δικαστήριο την δυνατότητα να ελέγξει την ορθότητα των συμπερασμάτων του. Ο ΜΥ αναφέρθηκε γενικά στις κακοτεχνίες που εντόπισε, χωρίς να εξηγήσει επαρκώς κατά πόσον αυτές οφείλονται σε πράξη ή παράλειψη της Ενάγουσας ή σε παραβίαση συγκεκριμένης συμβατικής υποχρέωσης. Αντίθετα, ο ΜΥ είπε ότι η αφαίρεση του τρίτου χεριού σοβά, ίσως είναι και ένας από τους λόγους πρόκλησης των προβλημάτων στα εξωτερικά επιχρίσματα. Σημειώνεται ότι, η χρήση από τον ΜΥ του επιρρήματος «ίσως» δείχνει αφ' εαυτής αβεβαιότητα ως προς την πραγματική αιτία των προβλημάτων. Σε κάθε περίπτωση, ο ΜΥ είπε ότι κατά την γνώμη του, η αφαίρεση του τρίτου χεριού σοβά και η διενέργεια σπάτουλας, χωρίς να ληφθούν εναλλακτικά μέτρα για προστασία του κτιρίου από τις κλιματολογικές συνθήκες είναι σοβαρή τεχνική παράληψη για την οποία θα ρωτούσε τον αρχιτέκτονα αν είχε την ευκαιρία. Διερωτάται δε κάποιος για ποιο λόγο δεν το έπραξε, με τον ίδιο τρόπο που έλαβε υπόψη τις απόψεις των Εναγομένων. Ερωτηματικά δημιουργούνται επίσης λόγω της παράλειψης εξασφάλισης και των απόψεων της Ενάγουσας. Σε σχέση με την ανεπαρκή σύνδεση των 2 σειρών τούβλων ο ΜΥ1 είπε ότι αυτή προκάλεσε κάποιες από τις ρωγμές στην εξωτερική τοιχοποιία. Κατά την γνώμη του, το αποτέλεσμα επιβεβαιώνει, ότι δεν χρησιμοποιήθηκαν ελάσματα για σύνδεση των 2 τοίχων ή δεν μπήκαν όσο πυκνά προβλέπει ο κατασκευαστής, ούτε και με την ορθή τεχνική. Παρά την εν λόγω διαπίστωση, ο ΜΥ1 δεν ανέφερε ότι αυτή ήταν αποτέλεσμα απόφασης ή πράξης ή παράλειψης της Ενάγουσας. Ούτε έχω εντοπίσει στη συγγραφή υποχρεώσεων (βλ. Τεκμήριο 18, άρθρο 8) πρόνοια για σύνδεση της τοιχοποιίας. Αναφορικά με την υγρομόνωση στην βάση της τοιχοποιίας, ο ΜΥ ανέφερε γενικά και αόριστα ότι «φαίνεται» ότι αυτή «δεν εκτελέστηκε σε ικανοποιητικό βαθμό και με την δέουσα προσοχή, λεπτομέρεια και φροντίδα». Δεν έδωσε όμως λεπτομέρειες ώστε το ίδιο το Δικαστήριο, που είναι και το μόνο αρμόδιο για τους σκοπούς της παρούσας υπόθεσης να κρίνει κατά πόσον υπάρχει έλλειψη δέουσας προσοχής και φροντίδας, να καταλήξει σε ένα τέτοιο εύρημα. Εξάλλου, σύμφωνα με τον ΜΥ, τα σχέδια δεν περιλαμβάνουν συγκεκριμένες λεπτομέρειες σε σχέση με την υγρομόνωση. Δεν έχει θεωρώ καταδειχθεί ότι ο εργολάβος έπραξε κάτι λιγότερο από αυτό που του υπέδειξαν οι αρχιτέκτονες του έργου. Σε σχέση με τους αρμούς διαστολής, ο ίδιος ο ΜΥ ανέφερε ότι δεν προβλέπονται στα σχέδια και τις προδιαγραφές. Σε σχέση τέλος με την μαρτυρία του Εναγομένου 1 πρέπει να σημειωθεί ότι αυτός αναφέρθηκε σε παραλείψεις, λάθη και κακοτεχνίες, χωρίς όμως να έχει τεκμηριώσει τεχνογνωσία που να του επιτρέπει να εκφέρει τέτοια γνώμη. Προσπάθησε δε να μεταφέρει στο Δικαστήριο μαρτυρία κάποιου μπογιατζή, ο οποίος κατά τον ισχυρισμό του, είπε στην σύζυγο του ότι η βάση των επιχρισμάτων δεν ήταν σωστή και για αυτό δεν κράτησε η μπογιά στους τοίχους. Πέρα από το ότι η εν λόγω εξ ακοής μαρτυρία είναι δευτέρου βαθμού και άγνωστης προέλευσης, δεν έχει τεκμηριωθεί επιστημονικά και συνεπώς, δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Ο Εναγόμενος 1 είπε επίσης ότι οι κακοτεχνίες ήταν εμφανείς από την αρχή. Δεν έδωσε όμως ικανοποιητική εξήγηση αναφορικά με τον λόγο που αντί να προβούν σε διαμαρτυρίες από την αρχή, πλήρωσαν και μέρος του τιμολογίου αρ.
  1. Σε ερώτηση γιατί προέβησαν σε πληρωμές μετά την επιστολή (τεκμήριο 14) που αναφέρεται σε κάποιες διορθωτικές εργασίες που έπρεπε να γίνουν, είπε ότι δεν μπορεί να θυμηθεί πότε έκανε την τελευταία διαμαρτυρία, ούτε μπορεί να θυμάται πότε έκανε τις σχετικές πληρωμές. Εν τέλει είπε ότι ο λόγος των πληρωμών, ήταν να κρατούν τον κύριο Φιλή «ζεστό», να έρχεται και να διορθώνει, όσα έπρεπε να διορθώνει. Υπό το φως των πιο πάνω, κρίνω ότι η μαρτυρία του Εναγομένου 1 δεν προσφέρεται για την εξαγωγή ασφαλών ευρημάτων. ΕΥΡΗΜΑΤΑ Έχοντας υπόψη τα δικόγραφα, το σύνολο της μαρτυρίας τόσο προφορικής όσο και γραπτής, τις παραδοχές που έγιναν μέσα από τη δικογραφία και δεδομένης της πιο πάνω αξιολόγησης, καταλήγω στα πιο κάτω ευρήματα σε σχέση με τα επίδικα θέματα: Στις 6.8.2008, η Ενάγουσα υπέγραψε με τους Εναγομένους συμφωνία για ανέγερση μιας κατοικίας έναντι €380.000 πλέον Φ.Π.Α. Με βάση τους όρους της σύμβασης, η ολοκλήρωση της κατοικίας αναμενόταν στις 31.12.
  2. Η κατοικία παραδόθηκε εν τέλει στους Εναγομένους τον Μάιο του
  3. Στις 19.5.2010, οι αρχιτέκτονες του έργου καταμέτρησαν τις ποσότητες επί τόπου και ετοίμασαν έκθεση (Τεκμήριο 19), στην οποία κατέγραψαν τις επιπρόσθετες εργασίες και τις εργασίες που για διάφορους λόγους αφαιρέθηκαν από το συμβόλαιο. Μετά την παράδοση της κατοικίας στους Εναγόμενους, παρουσιάστηκαν κάποια προβλήματα, τα οποία οι διάδικοι επιχείρησαν να επιλύσουν συναινετικά μεταξύ τους. Δεν εκδόθηκε πιστοποιητικό έμπρακτης συμπλήρωσης εργασιών ως προνοείται στο άρθρο 16 της συμφωνίας. Στις 8.4.2011 οι αρχιτέκτονες εξέδωσαν βεβαίωση (Τεκμήριο 14) με την οποία βεβαιώνουν ότι η κατοικία έχει περατωθεί, αλλά υπολείπονται κάποιες διορθωτικές εργασίες σε σχέση με αποκολλημένους αρμούς, κεραμικά, τσεκουλαδούρες και ηλεκτρολογικά. Λίγο μετά, ήτοι στις 28.4.2011, οι Ενάγοντες εξέδωσαν το τιμολόγιο με αρ. 070 για το ποσό των €17.250 περιλαμβανομένου ΦΠΑ (Τεκμήριο 9). Οι Εναγόμενοι κατέβαλαν έναντι του εν λόγω τιμολογίου €3.450 στις 26.5.2011 και €1.000 στις 14.10.
  4. Στις 6.6.2012, οι δικηγόροι των Εναγομένων επέδωσαν στην Ενάγουσα επιστολή (Τεκμήριο 11), με την οποία ισχυρίστηκαν ότι η Ενάγουσα παρέδωσε την κατοικία ανολοκλήρωτη και με κακοτεχνίες. Λίγες μέρες αργότερα, ήτοι στις 19.6.2012, οι αρχιτέκτονες, στηριζόμενοι στην έκθεση ημερομηνίας 19.5.2010 εξέδωσαν το, ούτω καλούμενο, τελικό διατακτικό. Με βάση αυτό, οι Εναγόμενοι οφείλουν στους Ενάγοντες €15.843,88 πλέον Φ.Π.Α. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Η απαίτηση της Ενάγουσας εδράζεται σε διατακτικό πληρωμής, που εκδόθηκε από αρχιτέκτονα. Ένα τέτοιο διατακτικό δεικνύει ότι ο αρχιτέκτονας εγκρίνει την χρέωση και τη διεκπεραίωση της εργασίας και «διατάζει» τον εργοδότη να πληρώσει τον εργολάβο για την εργασία αυτή. Τα διατακτικά πληρωμής μπορούν, υπό κάποιες προϋποθέσεις, να αποτελέσουν αυτοτελή αιτία αγωγής (βλ. Mottram Consultants Ltd v. Bernard Sunly and Sons Ltd
(1974)2ΒLR 31). Ο όρος διατακτικό θεωρείται ταυτόσημος με τον όρο πιστοποιητικό πληρωμής. Στο σύγγραμμα Bullen & Leake «Precedents of Pleadings» 13η έκδοση στη σελ. 231, αναφέρονται τα ακόλουθα σε σχέση με την νομική υπόσταση των πιστοποιητικών που εκδίδονται από τον αρχιτέκτονα του έργου: «The contract may provide that during the course of the works the architect should issue progress or interim certificates, which certify that in the opinion of the architect work has been carried out, or materials supplied, to a value specified, and that a payment is due to the contractor. Similarly, the contract may provide for a final certificate, granted at the conclusion of the works, which certifies that the work conforms with the contract, and that an amount is finally payable to the contractor. Whether a certificate is conclusively binding upon the parties is a matter of construing the relevant contract. If it is clear from the terms of the contract that the parties intended a certificate (usually the final certificate) to be binding and conclusive, then in the absence of fraud or collusion, neither party can attack the certificate; (see Bateman v. Thompson
(1875)(Hudson Building Contracts, 10th ed.); Lamprell v. Billericay Union
(1849)18 L.J. Ex.282; and Kaye (P. & M.) Ltd. v. Hosier & Dickinson [1972]1 W.L.R.146; and National Coal Board v. McNeill [1985] Q.B.300).» Στο σύγγραμμα Halsbury's Laws of England, 4η έκδοση, τόμος 4
(3)αναφέρεται ότι: «134. Effect of a final certificate. Except where the architect is disqualified from certifying or where the certificate may otherwise be dispensed with, the final certificate will be binding and, depending on the terms of the contract, may also be conclusive, otherwise than where there is fraud. Thus, where a final certificate states an amount as due to the contractor which includes sums in respect of additional work which is not ordered in writing, the employer cannot resist payment in respect of the additional work. The binding effect of a final certificate may, subject to the express terms of the contract, be open to review by the court, adjudicator or arbitrator in proceedings. Whether (and, if so, upon what matters) a final certificate is conclusive is a question of the construction of the particular terms of the contract. The contract may provide that the final certificate will not become conclusive until the expiration of a specified period from issue. It may also provide that the certificate may be prevented from becoming conclusive by either side taking prescribed steps» Στην CY.E.M.S Co Limited v. Central Co-Operative Industries Co Ltd
(1982)1 C.L.R. 897, υποδείχθηκε ότι: «Contracts for works of construction frequently provide that the contractor should carry out and complete the works to the satisfaction or approval of the architect or engineer. In such a case, such approval may, on the proper construction of the contract, be a condition precedent to the contractor's right to payment. This question of construction may turn on considerations similar to those which determine whether the issue of a certificate is a condition precedent, but the mere fact that the architect or engineer is required to express his approval in a certificate is not decisive. The main test sums to be whether the decision of the architect or engineer in granting or withholding approval was intended by the parties to be final». Από τα πιο πάνω διαπιστώνεται ότι το κατά πόσο ένα διατακτικό είναι καθοριστικό για τα δικαιώματα και υποχρεώσεις των μερών, εξαρτάται από το λεκτικό της συμφωνίας που τα μέρη αυτά συνομολόγησαν. Διατακτικό θεωρείται οριστικό και αμετάκλητο εκεί όπου με τρόπο ρητό και αδιαμφισβήτητο το λεκτικό της συμφωνίας το καθιστά τέτοιο. Σε τέτοια μάλιστα περίπτωση το περιεχόμενο του είναι δεσμευτικό και το Δικαστήριο δεν παρεμβαίνει. Στην παρούσα περίπτωση το άρθρο 31
(7)της συμφωνίας προνοεί τα ακόλουθα σε σχέση με την έκδοση, ισχύ και επιπτώσεις του τελικού πιστοποιητικού: «31
(7)... ο Αρχιτέκτονας, όσον το δυνατόν ενωρίτερα αλλά πριν από την εκπνοή 3 μηνών από το τέλος της Περιόδου Ευθύνης για Ελαττώματα η οποία καθορίζεται εις το Παράρτημα των παρόντων Όρων ή από την Συμπλήρωση της Επιδιόρθωσης των Ελαττωμάτων βάσει του άρθρου 16 των παρόντων Όρων ή από την λήψη των εγγράφων τα οποία αναφέρονται εις την υποπαράγραφο (α) της παραγράφου
(6)του παρόντος άρθρου, οποιοδήποτε γεγονός συμβεί αργότερα, θα εκδώσει το Τελικό Πιστοποιητικό. Το Τελικό Πιστοποιητικό θα αναφέρει: (α) το άθροισμα των ποσών τα οποία έχουν ήδη καθορισθεί ως οφειλόμενα εις τα Ενδιάμεσα Πιστοποιητικά και τα Πιστοποιητικά τα οποία έχουν εκδοθεί βάσει παραγράφων
(4)(β) και
(4)(γ) του παρόντος Άρθρου, και (β) το Ποσό Συμβολαίου ρυθμιζόμενο όπως είναι αναγκαίο συμφώνως προς τις πρόνοιες της παραγράφου
(6)(γ) του παρόντος Άρθρου, και η διαφορά (εάν υφίσταται) μεταξύ των δύο ποσών θα εκφράζεται εις το εν λόγω Πιστοποιητικό ως υπόλοιπο οφειλόμενο προς τον Εργολάβο από τον Εργοδότη ή προς τον Εργοδότη από τον Εργολάβο, ανάλογα µε την περίπτωση. Το προαναφερόμενο υπόλοιπο, υποκείμενο εις οποιεσδήποτε αφαιρέσεις ή προσθέσεις οι οποίες εξουσιοδοτούνται από τους παρόντες Όρους, από της εκπνοής του Χρονικού Ορίου για την Καταβολή Πληρωμών η οποία καθορίζεται εις το Παράρτημά των παρόντων Όρων μετά την παρουσίαση του Τελικού Πιστοποιητικού από τον Εργολάβο εις τον Εργοδότη, θα καθίσταται χρέος πληρωτέο από τον Εργοδότη προς τον Εργολάβο ή ανάλογα με την περίπτωση, από της εκπνοής του Χρονικού Ορίου για την Καταβολή Πληρωμών η οποία καθορίζεται εις το Παράρτημα των παρόντων Όρων μετά την έκδοση του Τελικού Πιστοποιητικού θα καθίσταται χρέος πληρωτέο από τον Εργολάβο προς τον Εργοδότη ». Περαιτέρω, το άρθρο 31
(8)της συμφωνίας προνοεί τα ακόλουθα: «
(8)(α) Εκτός εάν οποιεσδήποτε διαδικασίες επίλυσης διαφορών είχαν αρχίσει είτε βάσει του Άρθρου 36 των παρόντων Όρων είτε διαφορετικά (είτε από το ένα είτε από το άλλο μέρος εις το παρόν Συμβόλαιο) πριν ή εντός 14 ημερών από την ημερομηνία έκδοσης του Τελικού Πιστοποιητικού, το εν λόγω Πιστοποιητικό θα συνιστά, εις οποιεσδήποτε τέτοιες διαδικασίες οι οποίες αναφύονται από ή σε σχέση με το παρόν Συμβόλαιο (
  1. i)αδιαμφισβήτητη μαρτυρία του ότι όπου η ποιότητα των υλικών ή το επίπεδο τεχνουργίας εις το παρόν Συμβόλαιο πρέπει να είναι σύμφωνα προς την λογική ικανοποίηση του Αρχιτέκτονα, αυτά είναι σύμφωνα προς τέτοια ικανοποίηση, και (
  2. ii)αδιαμφισβήτητη μαρτυρία του ότι έχουν εφαρμοσθεί δεόντως όλες οι πρόνοιες του παρόντος Συμβολαίου οι οποίες απαιτούν να γίνει ρύθμιση του Ποσού Συμβολαίου, εκτός για οποιοδήποτε ποσό εις το Τελικό Πιστοποιητικό το οποίο διαπιστώνεται ότι δεν είναι ορθό εξ' αιτίας είτε δόλου, ανειλικρίνειας ή δόλιας απόκρυψης σε σχέση με τις Εργασίες ή με οποιονδήποτε τμήμα αυτών, ή με οποιοδήποτε θέμα το οποίο διακανονίζεται εις το εν λόγω Πιστοποιητικό, είτε οποιουδήποτε ελαττώματος (συμπεριλαμβανομένης οποιασδήποτε παράλειψης) εις τις Εργασίες ή εις οποιονδήποτε τμήμα αυτών το οποίο με λογική επιθεώρηση ή εξέταση καθ' οποιονδήποτε λογικό χρόνο κατά την διάρκεια της εκτέλεσης των Εργασιών ή πριν από την έκδοση του Τελικού Πιστοποιητικού δεν ήταν δυνατό να αποκαλυφθεί, είτε οποιασδήποτε τυχαίας συμπερίληψης ή εξαίρεσης οποιασδήποτε εργασίας, υλικών, εμπορευμάτων ή ψηφίου εις οποιονδήποτε υπολογισμό ή οποιουδήποτε αριθμητικού λάθους εις οποιονδήποτε υπολογισμό. Πάντοτε νοουμένου ότι εις όλες τις προαναφερόμενες εξαιρούμενες περιπτώσεις, το Τελικό Πιστοποιητικό θα συνιστά αδιαμφισβήτητη μαρτυρία εις ότι αφορά τα υπόλοιπα ποσά τα οποία συμπεριλαμβάνονται εις το εν λόγω Πιστοποιητικό». Από την ανάγνωση των πιο πάνω όρων, προκύπτει ξεκάθαρα ότι ένα τελικό διατακτικό θα είναι δεσμευτικό ανάμεσα στα μέρη και πληρωτέο μετά την πάροδο 14 ημερών που δίδεται για την αμφισβήτηση του. Στην παρούσα, οι Εναγόμενοι δεν δικογραφούν δόλο εκ μέρους του αρχιτέκτονα και/ή της Ενάγουσας και/ή συμπαιγνία των δύο. Συνεπώς, η προσπάθεια των συνηγόρων τους, κατά την αντεξέταση της ΜΕ2, να της υποβάλουν ότι οι αρχιτέκτονες εξέδωσαν το πιστοποιητικό κατόπιν πιέσεων της Ενάγουσας, πέρα από ανεπιτυχής, βρίσκεται και εκτός δικογράφων. Δεν παραγνωρίζω ότι στην παρούσα περίπτωση, οι αρχιτέκτονες δεν εξέδωσαν το πιστοποιητικό έμπρακτης συμπλήρωσης εργασιών που προνοείται στο άρθρο 16 της συμφωνίας. Από την άλλη, δεν έχω εντοπίσει στην συμφωνία κάποια πρόνοια που να υποστηρίζει την θέση ότι η έκδοση του εν λόγω πιστοποιητικού είναι προαπαιτούμενο της έκδοσης του τελικού πιστοποιητικού. Στο σύγγραμμα Hudson's Building and Engineering Contracts, 13th Edition, page 541, αναφέρονται τα ακόλουθα: «Final certificates ought in principle to represent the considered opinion of the Certifier when all snagging and inspection has been completed, and in the light of the final appearance or performance of the project. » Εν προκειμένω, οι Αρχιτέκτονες προέβησαν σε επιτόπια καταμέτρηση κατά τον χρόνο που η κατοικία παραδόθηκε στους Εναγομένους, ήτοι Μάιο του 2010. Τον ίδιο μήνα ετοίμασαν έκθεση όπου καταγράφονται οι προσθαφαιρέσεις. Στο τελικό διατακτικό που εξέδωσαν, περιλαμβάνεται το άθροισμα των ενδιάμεσων πιστοποιητικών καθώς και το ποσό συμβολαίου ρυθμιζόμενο μετά τις προσθαφαιρέσεις. Περιλαμβάνονται δηλαδή όσα προνοεί το άρθρο 31
(7)της συμφωνίας. Η ΜΕ2 δεν έχει αντεξεταστεί σε σχέση με το ότι, ως είπε, εξέδιδε ανά τακτά διαστήματα ενδιάμεσα πιστοποιητικά, ούτε και σε σχέση με την αλήθεια όσων αναφέρονται στην έκθεση που ετοίμασε στις 19.5.2010. Σε κάθε περίπτωση, το Τεκμήριο 8 φέρει στην όψη του τα γνωρίσματα του τελικού διατακτικού που προνοείται στο συμβόλαιο. Θεωρώ ότι, αν οι Εναγόμενοι επιθυμούσαν να το αμφισβητήσουν, όφειλαν να είχαν καταφύγει στις πρόνοιες του ίδιου του συμβολαίου, και συγκεκριμένα στο άρθρο 31
(8)(γ) σε συνδυασμό με τις πρόνοιες του άρθρου 36. Ειδικότερα, το άρθρο 31
(8)(γ) του συμβολαίου προνοεί ότι: «31
(8)(γ) Εάν οποιεσδήποτε διαδικασίες επίλυσης διαφορών είχαν αρχίσει είτε βάσει του Άρθρου 36 των παρόντων Όρων είτε διαφορετικά (είτε από το ένα είτε από το άλλο μέρος εις το παρόν Συμβόλαιο) εντός 14 ημερών από την ημερομηνία Έκδοσης του Τελικού Πιστοποιητικού, το εν λόγω Πιστοποιητικό θα συνιστά, εις οποιεσδήποτε τέτοιες διαδικασίες οι οποίες αναφύονται από ή σε σχέση µε το παρόν Συμβόλαιο, αδιαμφισβήτητη μαρτυρία όπως προνοείται εις τα εδάφια (i) και (ίί) της υποπαραγράφου (α) της παρούσας παραγράφου εξαιρουμένων μόνον των θεμάτων µε τα οποία σχετίζονται οι εν λόγω διαδικασίες». Συνεπώς, αν οι Εναγόμενοι κατέφευγαν είτε στην διαδικασία επίλυσης διαφορών του άρθρου 36 του συμβολαίου είτε στο Δικαστήριο σε σχέση με την εγκυρότητα του εν λόγω πιστοποιητικού θα μπορούσαν, αν οι αιτιάσεις τους γίνονταν αποδεκτές, να αναστείλουν την δεσμευτική του ισχύ και να επιδιώξουν είτε την ακύρωση του είτε την διαφοροποίηση του. Όπως επισημάνθηκε ανωτέρω με παραπομπή στο Halsbury's Laws of England (ανωτέρω), το συμβόλαιο μπορεί να προνοεί ότι ένα τελικό πιστοποιητικό δεν θα καταστεί καθοριστικό μέχρι την λήξη συγκεκριμένης χρονικής περιόδου ή αν ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα που προνοούνται στο συμβόλαιο. Αυτό συμβαίνει εν προκειμένω. Όμως, ιυδεμία τέτοια ενέργεια έλαβε χώρα στην παρούσα περίπτωση. Όπως ήδη λέχθηκε, οι όροι του συμβολαίου δεν αφήνουν περιθώριο άλλης ερμηνείας, πέραν από την αδιαμφισβήτητη δεσμευτικότητα του τελικού πιστοποιητικού μετά πάροδο 14 ημερών που δίδεται για την αμφισβήτηση του. Υπό το φως των πιο πάνω, δεν μπορεί παρά να θεωρηθεί ότι οι Εναγόμενοι οφείλουν στην Ενάγουσα το ποσό που αφορά το εν λόγω πιστοποιητικό. Σε σχέση τώρα με την ανταπαίτηση και ειδικότερα σε σχέση με το ζήτημα κακοτεχνιών, διαφωτιστική είναι η απόφαση στην υπόθεση Χαραλάμπους ν. Decostone Ltd 2010 1 Β Α.Α.Δ. σελ.747, όπου αποφασίσθηκε ότι η ύπαρξη προβλημάτων δεν δημιουργεί, χωρίς άλλο, θέμα κακοτεχνιών ή μειώνει την υποχρέωση του διαδίκου ο οποίος εγείρει θέμα ευθύνης να στοιχειοθετήσει την αμέλεια που καταλογίζει στον αντίδικό του ή την ύπαρξη και παράβαση συμβατικού όρου στο πλαίσιο εκτέλεσης της σύμβασης. Λέχθηκαν συγκεκριμένα τα εξής: «Κατ' αρχάς η άρνηση εκ μέρους ενός διαδίκου ότι αυτός προκάλεσε κακοτεχνίες κατά την εκτέλεση ενός έργου που του είχε ανατεθεί, δεν σημαίνει και άρνηση ύπαρξης κάποιων προβλημάτων που αντικειμενικά μπορούν να διαπιστωθούν στις εκτελεσθείσες εργασίες. Ο όρος «κακοτεχνίες», δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά, όπως η γραμματική ερμηνεία της λέξης υποδηλώνει, την κακή κατασκευή εκείνου που ανέλαβε να εκτελέσει ο διάδικος. Δικαιούται επομένως ο διάδικος ο οποίος αρνείται ότι ευθύνεται για κακοτεχνίες, να προβάλει τη θέση ότι οποιαδήποτε προβλήματα παρουσιάστηκαν στο έργο οφείλονται σε αιτίες άλλες που δεν τον αφορούν και ασφαλώς το Δικαστήριο επίσης μπορεί να καταλήξει ότι δεν αποδείχθηκε ότι ο διάδικος ευθύνεται για κακοτεχνίες και ότι τα όποια προβλήματα παρουσιάστηκαν καταλογίζονται αλλού ή σε άλλους. Όπως καθίσταται φανερό, αυτός ο Λόγος Έφεσης και η αιτιολογία του καλύπτονται από τον προηγούμενο. Εκ του περισσού δε, επαναλαμβάνουμε ότι η διακρίβωση ύπαρξης προβλημάτων, ελλειμμάτων ή αδυναμιών σε ένα έργο που ανέλαβε να κατασκευάσει ένας διάδικος δεν δημιουργεί, χωρίς άλλο, θέμα κακοτεχνιών και δεν εξουδετερώνει ή μειώνει την υποχρέωση εκείνου που εγείρει θέμα ευθύνης να στοιχειοθετήσει την αμέλεια που καταλογίζει στο διάδικο ή την ύπαρξη και παράβαση συμβατικού όρου στο πλαίσιο εκτέλεσης της σύμβασης». Έχοντας τα πιο πάνω κατά νου και συνυπολογίζοντας την μαρτυρία που δόθηκε από την πλευρά των Εναγομένων σε σχέση με τις ισχυριζόμενες κακοτεχνίες, καταλήγω ότι το μόνο που έχει απόδειχθεί είναι η ύπαρξη κάποιων προβλημάτων στην κατοικία των Εναγομένων. Δεν έχει όμως αποδειχθεί, έστω στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων, ότι για τα προβλήματα αυτά ευθύνεται η Ενάγουσα, είτε βάσει του αστικού αδικήματος της αμέλειας, είτε κατά παράβαση συμβατικής υποχρέωσης. Όπως ήδη επισημάνθηκε, o ΜΥ1, αναφέρθηκε με γενικότητα στις κακοτεχνίες που εντόπισε. Το κυριότερο όμως είναι ότι δεν υπάρχει στην μαρτυρία του οτιδήποτε από το οποίο να προκύπτει σαφώς ότι τα προβλήματα που εντόπισε στην οικοδομή οφείλονται σε πράξεις ή παραλείψεις της Ενάγουσας, ή σε παραβίαση εκ μέρους της τελευταίας των όρων του συμβολαίου. Γενικά, έχω την άποψη ότι ο ΜΥ κατέγραψε διαπιστώσεις προβλημάτων, χωρίς όμως να είναι σε θέση να τα αποδώσει στην Ενάγουσα. Για σκοπούς αποφυγής αχρείαστων επαναλήψεων, παραπέμπω και επαναλαμβάνω όσα αναφέρθηκαν ανωτέρω σε σχέση με την αξιολόγηση της μαρτυρίας του ΜΥ. Πρέπει τέλος να επισημάνω ότι ο ισχυρισμός των Εναγομένων ότι η Ενάγουσα, ως ο εργολάβος του έργου ευθύνεται για πράξεις ή παραλείψεις διορισμένων υπεργολάβων δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός. Τα άρθρα 28 του συμβολαίου (Τεκμήριο 5) και το άρθρο Α
(5)της συγγραφής υποχρεώσεων (Τεκμήριο 23), στα οποία παραπέμπουν οι Εναγόμενοι, δεν υποστηρίζουν τέτοια ερμηνεία. Συγκεκριμένα, στο άρθρο Α
(5)της συγγραφής υποχρεώσεων καθίσταται σαφές ότι ο εργολάβος είναι υπεύθυνος για πράξεις και παραλείψεις των διορισμένων υπεργολάβων που επέλεξε ο ίδιος και όχι για αυτούς που επέλεξαν και διόρισαν οι ιδιοκτήτες, ως εν προκειμένω. Η ευθύνη του εργολάβου σε σχέση με τους τελευταίους περιορίζεται στον συντονισμό και στην παροχή βοήθειας προς αυτούς. Καταληκτικά αναφέρω ότι. παρά το ότι με βάση το τελικό διατακτικό προκύπτει ότι οι Εναγόμενοι οφείλουν στην Ενάγουσα €15.843,88 πλέον Φ.Π.Α, εντούτοις τα γεγονότα της υπόθεσης καταδεικνύουν ότι οι Εναγόμενοι πλήρωσαν το ποσό των €4.450 έναντι του τιμολογίου αρ. 070, ποσό το οποίο έπρεπε να αφαιρεθεί από το τελικό οφειλόμενο ποσό που πιστοποιήθηκε από τους αρχιτέκτονες. Σε κάθε περίπτωση, με την αγωγή, η Ενάγουσα, αποδεχόμενη προφανώς, ότι η πιο πάνω πληρωμή έγινε έναντι του τελικού οφειλόμενου, περιορίζουν την απαίτηση στο ποσό των €12.800 πλέον Φ.Π.Α, ως δηλαδή το τιμολόγιο που εξέδωσαν, αφαιρουμένων των ως άνω πληρωμών. Συνεπώς, εκδίδεται απόφαση υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον των Εναγόμενων για το ποσό των €12.800 πλέον Φ.Π.Α, πλέον νόμιμο τόκο από 4.9.2012 μέχρι τελικής εξόφλησης πλέον τα δικηγορικά έξοδα της αγωγής ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Η ανταπαίτηση απορρίπτεται. Ένεκα της συνεκδίκασης της με την αγωγή, δεν εκδίδεται ιδιαίτερη διαταγή για έξοδα σε σχέση με την ανταπαίτηση. (Υπ.) ..................................... Χρ. Ρασπόπουλος, Ε.Δ Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.