← Κύπρος

ΠΑΝΑΓΙΩΤΙΔΟΥ ν. DEMCO INSURANCE LTD, Αριθ. Αγωγής: 1709/2012, 24/3/2021

ΠΑΝΑΓΙΩΤΙΔΟΥ ν. DEMCO INSURANCE LTD, Αριθ. Αγωγής: 1709/2012, 24/3/2021 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2021:A145 EΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Ν. Ταλαρίδου-Κοντοπούλου, Ε.Δ. Αριθ. Αγωγής: 1709/2012 XXXXX ΠΑΝΑΓΙΩΤΙΔΟΥ ΕΝΑΓΟΥΣΑ - και - DEMCO INSURANCE LTD ΕΝΑΓΟΜΕΝΗ ------------------------------------ Ημερομηνία: 24 Μαρτίου, 2021 Εμφανίσεις: Για την Ενάγουσα: κ. Κ. Στυλιανού για Τ. Παπαδόπουλο & Συνεργάτες ΔΕΠΕ Για την Εναγομένη: κ. Χ. Χ'' Γιάγκου για Λ. Παπαφιλίππου & Σία ΔΕΠΕ ΑΠΟΦΑΣΗ Με την αγωγή της η ενάγουσα αξιώνει ειδικές αποζημιώσεις, γενικές αποζημιώσεις, τόκο και έξοδα της αγωγής. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς που περιέχονται στην έκθεση απαιτήσεως η ενάγουσα στην ηλικία των 29 ετών ήταν αρτιμελής και σπούδαζε για την απόκτηση διδακτορικού διπλώματος στο Ηνωμένο Βασίλειο. Παράλληλα με τις σπουδές της εργοδοτείτο στην κλινική γονιμότητας του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου. Σύμφωνα με την έκθεση απαιτήσεως η ενάγουσα ήταν ιδιοκτήτης και οδηγός του οχήματος με αριθμό εγγραφής XXXXX94 και στις 17.10.2009 οδηγούσε το όχημα της στην Λεωφόρο Κέννεντυ στην Λευκωσία και ενώ ήταν σταματημένη και/ή οδηγούσε με πολύ χαμηλή ταχύτητα παρά τα φώτα τροχαίας επί του οικήματος του σωματείου ΑΠΟΕΛ. Το όχημα με αριθμό εγγραφής ΧΧΧΧΧ που το οδηγούσε ο ασφαλισμένος στην εναγόμενη και οδηγός που η Demco παρείχε ασφαλιστική κάλυψη προσέκρουσε με δύναμη στο πίσω μέρος του οχήματος της ενάγουσας. Εξαιτίας της σφοδρότητας της σύγκρουσης το όχημα της ενάγουσας προσέκρουσε στο μπροστινό όχημα με αριθμό εγγραφής ΧΧΧΧΧ

  1. Η εναγόμενη ανέλαβε την πλήρη ευθύνη ότι αποκλειστική ευθύνη για το δυστύχημα το είχε η ασφαλιζόμενη με οδηγίες της εναγόμενης. Η ενάγουσα μεταφέρθηκε στο Αρεταίειο Ιατρικό Κέντρο και έτυχε των Πρώτων Βοηθειών και υποβλήθηκε σε ακτινογραφία της αυχενικής μοίρας που ανέδειξε ευθειασμό της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης χωρίς εικόνα κατάγματος. Χορηγήθηκαν αντιφλεγμονώδη και μυοχαλαρωτικά φάρμακα και σκευάσματα για αντιμετώπιση των συμπτωμάτων και του έντονου άλγους. Στις 30.10.2009 η ενάγουσα παραπέμφθηκε για αξονική τομογραφία και της χορηγήθηκε φαρμακευτική αγωγή, αυχενικό κολάρο και ορθοπεδικό μαξιλάρι, αναρρωτική άδεια και φυσιοθεραπεία. Η τομογραφία κατέδειξε τα ακόλουθα που δικογραφούνται στην παράγραφο 10 της Έκθεσης Απαιτήσεως: · Στο διάστημα Α4-Α5 παρατηρείται οπίσθια προβολή του δίσκου (ευρείας βάσης). Καταδύεται ήπια προς τον επισκληρίδιο χώρο. Ασκεί μικρή πίεση στο μηνιγγικό σάκκο. · Ήπια προβολή του δίσκου στο διάστημα Α6 -Α7 · Παρουσίαζε έντονα συμπτώματα άλγους και ελαφράς εγκεφαλικής διάσεισης. · Συστήθηκε αντιφλεγμονώδης αγωγή και μυοχαλαρωτικά, χρήση αυχενικού κολάρου και ορθοπεδικού μαξιλαριού, αναρρωτική άδεια, παρακολούθηση και επανεξέταση. Εξαιτίας επιμονής των συμπτωμάτων της, ήτοι έντονο άλγος και ημικρανιών η ενάγουσα έκανε εξετάσεις και υποβλήθηκε σε φυσιοθεραπεία. Αξονική τομογραφία ημερομηνίας 9.2.2010 έδειξε αυτά που καταγράφονται στην παράγραφο 12 της Έκθεσης Απαιτήσεως ως ακολούθως: · Ανάδειξη μικρής κεντρικοπλάγιας δεξιάς κήλης του δίσκου στο Α4 και Α5 διάστημα η οποία ασκεί πίεση στο μηνιγγικό σάκκο με ελάττωση του εύρους του πρόσθιου υπαραχνοειδούς χώρου. · Ήπια αναδυόμενη προβολή του δίσκου στο Α6-Α7 διάστημα. Νέα τομογραφία που έγινε στις 3.6.2011 κατέδειξε αυτά που δικογραφούνται στην παράγραφο 13 της Έκθεσης Απαιτήσεως. Λόγω της συνέχισης και/ή επιδείνωσης των συμπτωμάτων της και λόγω συνεχών επεισοδίων αριστερής αδυναμίας, και/ή αυχεναλγίας και/ή κεφαλαλγίας στη δεξιά κρανιακή περιοχή και/ή τον δεξιό κόγχο, κατά ή περί τις 03/06/2011 η Ενάγουσα προέβηκε σε νέα μαγνητική τομογραφία η οποία κατέδειξε τα εξής: · Ανάδειξη ευρείας βάσης οπίσθιας κήλης του δίσκου στο Α4-Α5 διάστημα η οποία ασκεί πίεση στον μηνιγγικό σάκκο με ικανή ελάττωση του εύρους του πρόσθιου υπαραχνοειδούς χώρου, ενώ αναγνωρίστηκε ήπια επιπέδωση της πρόσθιας επιφάνειας του νωτιαίου μυελού, στα πλαίσια αρχόμενης πίεσης με μικρή επιβάρυνση που αφορά την επέκταση της δισκικής προβολής προς τα αριστερά και την ένταση της προβολής. · Ήπια διακρινόμενη προβολή του δίσκου στο Α6-Α7 διάστημα χωρίς ουσιώδη πιεστικά φαινόμενα. Στις 17.8.2011 η ενάγουσα εξετάσθηκε από ιατρό και φάνηκε ότι η κλινική της εικόνα ήταν σταθερή δηλαδή, παρουσίαζε έντονο άλγος στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλη πονοκέφαλο, ζάλη και αιμωδίες των άκρων που παρουσιάζονται στην κατανομή της Α4-Α5 ρίζας μυϊκή ισχύς που παρουσιάζει βελτίωση εξαιτίας φυσιοθεραπείας. Λεπτομέρειες των σωματικών βλαβών δικογραφούνται ως ακολούθως: i. Ευθειασμός της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης ii. Έντονο άλγος iii. Επιμονή συμπτωμάτων και τραυματισμών για τα οποία συστήθηκε παρακολούθηση και επανεξέταση. ϊν. Χρήση αυχενικού κολάρου λόγω έντονου πόνου ν. Χρήση ορθοπεδικού μαξιλαριού λόγω έντονου πόνου vi. Χρειάστηκε να υποβληθεί σε πολλαπλές συνεδρίες φυσιοθεραπείας νii. Χρειάστηκε να απουσιάζει από την εργασία της με αναρρωτική άδεια viii. Στο διάστημα Α4-Α5 παρατηρήθηκε οπίσθια προβολή του δίσκου (ευρείας βάσης) η οποία αναδύεται ήπια προς τον επισκληρίδιο χώρο και ασκεί πίεση στο μηνιγγικό σάκκο ίχ. Στο διάστημα Α6-Α7 παρατηρείται ήπια προβολή του δίσκου χ. Ελαφρά εγκεφαλική διάσειση xi. Ημικρανίες χii. Μαγνητική τομογραφία στην Αυχενική Μοίρα της Σπονδυλικής Στήλης που ανέδειξε για το Α4-Α5 διάστημα, μικρή κεντρικοπλάγια δεξιά κήλη του δίσκου, η οποία ασκεί πίεση στο μηνιγγικό σάκο με ελάττωση του εύρους του πρόσθιου υπαραχνοειδούς χώρου. xiii Επεισόδια αριστερής αδυναμίας, αυχεναλγίας, κεφαλαλγίας στη δεξιά κρανιακή περιοχή και στον δεξιό κόγχο. xiv. Κατόπιν επανεξέτασης της Ενάγουσας λόγω χειροτέρευσης των συμπτωμάτων της και λόγω του ατυχήματος, παρατηρήθηκε στο διάστημα Α4-Α5 και σε σύγκριση με προηγούμενο έλεγχο, ήπια επιπέδωση της πρόσθιας επιφάνειας του νωτιαίου μυελού, στα πλαίσια αρχόμενης πίεσης και μικρή επιβάρυνση που αφορά την επέκταση της δισκικής προβολής προς τα αριστερά καθώς και την ένταση της προβολής. χν. Έντονο άλγος στην Αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, πονοκέφαλος, ζάλη. xvi. Αιμωδίες των άνω άκρων και συγκεκριμένα στην κατανομή της Α4-Α5 ρίζας. xvii.Πάθηση αυχενικού συνδρόμου xviii.Μεγάλη πιθανότητα ανάπτυξης οστεοαρθρίτιδας στις σπονδυλικές αρθρώσεις και μεγάλο ενδεχόμενο χειρουργικής επέμβασης στο μέλλον. xix. Μεγάλη πιθανότητα χειροτέρευσης της κλινικής εικόνας της Ενάγουσας στο μέλλον. χχ. Συνεχής φαρμακευτική αγωγή χχί. Πόνος και ταλαιπωρία Υπάρχει πιθανότητα ανάπτυξης οστεοαρθρίτιδας στις σπονδυλικές αρθρώσεις και το ενδεχόμενο μελλοντικής χειρουργικής επέμβασης. Η ενάγουσα αδυνάτησε να ετοιμάσει την διδακτορική της διατριβή και διέκοψε τις διδακτορικές τις σπουδές. Το πανεπιστήμιο της επέβαλε κυρώσεις και έχασε ευκαιρία εργοδότησης εφόσον η συνεργασία της διακόπηκε. Η εναγόμενη παραδέχεται την ευθύνη για το δυστύχημα αλλά θέση της είναι ότι οι ισχυριζόμενες βλάβες, πόνο και ταλαιπωρία της ενάγουσας είναι διογκωμένες και υπερβολικές, ή προϋπήρχαν, ή κατασκευασμένες. Κατά την διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας έγινε παραδοχή των ειδικών ζημιών που υπέστη η ενάγουσα εφόσον η ευθύνη για το δυστύχημα είναι παραδεκτή. Έγινε παραδεκτό γεγονός ότι οι ειδικές ζημιές σε περίπτωση επιτυχίας της αγωγής ανέρχονται στο ποσό των €3397.
  2. Προς επίλυση παρέμεινε μόνο το θέμα των γενικών αποζημιώσεων που δικαιούται η ενάγουσα εφόσον ευθύνη για το δυστύχημα είναι παραδεκτή. ΜΑΡΤΥΡΙΑ Κατά την ακροαματική διαδικασία η εναγόμενη έκανε δεκτή την ευθύνη για το δυστύχημα καθώς και τις ειδικές αποζημιώσεις που η ενάγουσα διεκδικεί με την αγωγή της. Η ενάγουσα ανέφερε ότι αμέσως μετά το δυστύχημα την μετέφερε ο πατέρας της στο Αρεταίειο Νοσοκομείο και υποβλήθηκε σε ακτινογραφία της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Οι εξετάσεις ανέδειξαν ευθειασμό της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και της χορηγήθηκαν αντιφλεγμονώδη και μυοχαλαρωτικά φάρμακα προς αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της. Το βράδυ μετά το δυστύχημα δεν μπορούσε να κοιμηθεί από τον πόνο στο κεφάλι και στον αυχένα. Τις επόμενες μέρες ο πόνος χειροτέρευε αντί να βελτιώνεται. Η περιστροφή του αυχένα ήταν περιορισμένη είχε ημικρανίες και τα φάρμακα δεν την ανακούφιζαν. Δεν μπορούσε να κάνει τίποτε με το δεξί χέρι και δεν μπορούσε να κάνει καθημερινές δραστηριότητες. Φορούσε κολλάρο. Δεν μπορούσε να ταξιδεύει με όχημα επειδή ζαλιζόταν. Επισκέφθηκε τον ΧΧΧΧΧ Λοϊζίδη στις 30.10.2009 και της συνέστησε φαρμακευτική αντιφλεγμονώδη αγωγή και χρήση αυχενικού κολάρου. Τις συνέστησε ξεκούραση στο σπίτι και η μαγνητική τομογραφία έδειξε ότι: · Στο διάστημα Α4-Α5 οπίσθια προβολή του δίσκου (ευρείας βάσης). Καταδύεται ήπια προς τον επισκληρίδιο χώρο. Ασκείται μικρή πίεση στον μηνιγγικό σάκκο. · Ήπια προβολή του δίσκου στο διάστημα Α6 - Α
  3. Τα συμπτώματα δεν υποχώρησαν με τον χρόνο και επισκέφθηκε τον νευρολόγο Δρ. Παπακώστα που της παραχώρησε φαρμακευτική αγωγή και της πραγματοποίησε ηλεκτροφυσιολογικό έλεγχο. Στις 21.4.2010 συνεχίστηκε φαρμακευτική αγωγή με αμιτριπτυλίνη. Ο Δρ. ΧΧΧΧΧ Χριστοφόρου Νευροχειρούργος της είπε να υποβληθεί σε νέα μαγνητική τομογραφία ημερομηνίας 9.2.2010 και αυτή έδειξε τα ακόλουθα: · Ανάδειξη μικρής κεντρικοπλάγιας δεξιάς κήλης του δίσκου στο Α4 και Α5 διάστημα η οποία ασκεί πίεση στο μηνιγγικό σάκκο με ελάττωση του εύρους του πρόσθιου υπαραχνοειδούς χώρου. · Ήπια αναδυόμενη προβολή του δίσκου στο Α6-Α7 διάστημα Εξαιτίας μη υποχώρησης των συμπτωμάτων έκανε ΜRI στις 21.5.2011 και αυτή η διαγνωστική εξέταση έδειξε τα ακόλουθα: · Ανάδειξη ευρείας βάσης οπίσθιας κήλης του δίσκου στο Α4-Α5 διάστημα η οποία ασκεί πίεση στον μηνιγγικό σάκκο με ικανή ελάττωση του εύρους του πρόσθιου υπαραχνοειδούς χώρου, ενώ αναγνωρίστηκε ήπια επιπέδωση της πρόσθιας επιφάνειας του νωτιαίου μυελού, στα πλαίσια αρχόμενης πίεσης. Σε σχέση με το MRI ημ. 9/2/2010, παρατηρήθηκε μικρή επιβάρυνση, που αφορά την επέκταση της δισκικής προβολής προς τα αριστερά και την ένταση της προβολής. · Ήπια διακρινόμενη προβολή του δίσκου στο Α6-Α7 διάστημα, χωρίς ουσιώδη πιεστικά φαινόμενα. Το συμπέρασμα του ιατρού με βάση την πιο πάνω εξέταση ήταν οπίσθια κήλη ευρείας βάσης στο Α4-Α5 διάστημα με αρχόμενη πίεση επί του νωτιαίου μυελού ενώ συγκριτικά με το MRI ημερομηνίας 21.5.2011 υπήρξε επιβάρυνση. Στις 3.6.2011 επισκέφθηκε εκ νέου τον νευρολόγο Δρ. Παπακώστα που της εξέδωσε ιατρικό πιστοποιητικό εις το οποίο αναφέρει ότι κατά το δυστύχημα η ενάγουσα είχε υποστεί κρανιοεγκεφαλική κάκωση και μεταδιασεισικό σύνδρομο με εκδηλώσεις ζάλης, πονοκεφάλων αυχεναλγίες και αιμωδίες στο δεξί άνω άκρο. Από το ατύχημα υποφέρει ακόμη και η κατάσταση επιδεινώνεται κατά τις αλλαγές του καιρού και όταν κάνει επαναλαμβανόμενες κινήσεις. Το προσδόκιμο σε σχέση με την μελλοντική κατάσταση της υγείας της είναι η συντήρηση του τραύματος και όχι η πλήρης αποθεραπεία. Με την σύμφωνη γνώμη του ιατρού άρχισε να γυμνάζεται με την βοήθεια γυμναστή κάνοντας 'reformer pilates.' Στις κινήσεις αυτές μένει σταθερός ο αυχένας και έτσι αρχίσαν να δυναμώνουν οι μύες του σπόνδυλου της και τα συμπτώματα ελαττώθηκαν. Εξακολουθεί να έχει πόνους αλλά η γυμναστική λειτουργεί ως ανακουφιστική θεραπεία. Αν σταματήσει να γυμνάζεται λίγες μέρες τα συμπτώματα επιδεινώνονται. Εξαιτίας των προβλημάτων που είχε δεν μπορούσε να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις της συγγραφής των διορθώσεων με αποτέλεσμα να παραιτηθεί της προσπάθειας να τελειώσει το διδακτορικό της. Ήταν στο τελικό στάδιο του διδακτορικού μετά την φοίτηση πέντε ετών στο πανεπιστήμιο της Γλασκόβης ως υποψήφια διδάκτωρ της Βιολογίας. Είχε σπουδάσει Βιολογία και Βιοτεχνολογία στο πανεπιστήμιο του Σικάγο και άρχισε το διδακτορικό της το
  4. Δεν ολοκλήρωσε την φοίτηση της και δεν μπορούσε να εγκατασταθεί μόνιμα πίσω στην Σκοτία εξαιτίας της κατάστασης της υγείας της. Επισκέφθηκε τον Δρ. Λοϊζίδη αρκετές φορές μετά το δυστύχημα ήτοι μεταξύ άλλων, στις 24.11.14 και 22.6.
  5. Επίσης αναγκάσθηκε να αποχωρήσει από το διαμέρισμα στο οποίο διέμενε μόνη και επέστρεψε πίσω στο σπίτι των γονέων της για να διαμένει εκεί. Αρχικά είχε πρόβλημα αυτοεξυπηρέτησης. Μπορούσε να ντυθεί με δυσκολία και είχε έντονο πόνο. Δεν μπορούσε να κάνει εργασίες που αφορούσε πιάσιμο με το χέρι. Δεν μπορούσε να σηκώσει βάρη και έπεφταν πράγματα από τα χέρια της. Ακόμη και σήμερα κάθε κίνηση προς τα πάνω είναι επίπονη κίνηση. Δεν μπορεί να σηκώσει βάρος πέραν των πέντε κιλών. Πρέπει να κοιμάται με μαξιλάρι ανάμεσα στα πόδια και στα χέρια της και όταν ταξιδεύει εξωτερικό παίρνει ορθοπεδικό μαξιλάρι για να μπορεί να αντεπεξέλθει. Δεν μπορεί να λουστεί στον λουτήρα του κομμωτηρίου. Αν στον ύπνο της κοιμηθεί ανάσκελα ξυπνά με φρικτούς πόνους. Η τελευταία επίσκεψη στον Δρ. Λοιζίδη έγινε το
  6. Τον επισκέφθηκε εξαιτίας έντονης αίσθησης κοψίματος που ένιωθε στο άνω μέρος των δύο της χεριών. Μετά την εξέταση ο ιατρός της συνέστησε να γίνει ηλεκτροφυσιολογικός έλεγχος των άνω ακρών λόγω ανησυχίας στις πιέσεις που ασκούνται στα νεύρα και στους σπονδύλους του αυχένα. Τα ευρήματα αυτού του ελέγχου που έγινε από τον Δρ. Πούγιουρου είναι ως ακολούθως: · Αμφοτερόπλευρη ήπια πίεση του ωλένιου νεύρου στον αγκώνα · Πολύ ήπιο σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα στο αριστερό χέρι · Χρόνια ήπια βλάβη αριστερά Α5-Α6 και δεξιά Α5 ριζοπάθεια και με σύσταση για φυσικοθεραπεία Προσάρμοσε την ζωή της με την νέα της πραγματικότητα. Της έμεινε η φοβία του δυστυχήματος καθότι όταν οδηγεί ελέγχει το όχημα πίσω της μη τυχόν επέλθει σύγκρουση. Αποφεύγει εργασίες επαναλαμβανόμενου χαρακτήρα. Γυμνάζεται καθημερινά για να ελαττώσει τα συμπτώματα που παρουσιάζονται και για την συντήρηση της κατάστασης της υγείας της ώστε να μην επιδεινωθεί. Αποφεύγει να σηκώνει τα βάρη. Παίρνει συμπληρώματα διατροφής όπως Β complex και γλυκοζαμίνη για βελτίωση του νευρικού ιστού και των αρθρώσεων. Ο σπόνδυλος της παρουσιάζει οστεόφυτα και γι' αυτό πίνει γλυκοζαμίνη. Πρέπει να είναι σε επαγρύπνηση γιατί η ανεξέλεγκτη πίεση στις αυχενικές ρίζες μπορεί να προκαλέσει μόνιμη αναπηρία στα άνω άκρα. Το ενδεχόμενο χειρουργικής επέμβασης στο απώτερο μέλλον δεν πρέπει να αποκλείεται και αυτό θα εξαρτηθεί από την πρόοδο των ενοχλήσεων ή την εμφάνιση συμπτωμάτων και κλινικών ευρημάτων αυχενικής μυελοπάθειας. Αντεξεταζόμενη ανέφερε ότι η σύγκρουση κατά την πρόκληση του δυστυχήματος υπήρξε σφοδρή. Στο Αρεταίειο την είδε ο ιατρός των Α Βοηθειών. Της έκανε ακτινολογικό έλεγχο και αντανακλαστικό έλεγχο. Δεν την εξέτασε ορθοπεδικός σε εκείνη την επίσκεψη στο νοσοκομείο. Τους είπε ότι είχε κτυπήσει στο κεφάλι και της κάνανε κλινική εξέταση. Τα συμπτώματα που περιέγραψε ουδέποτε σταμάτησαν μετά το δυστύχημα και αυτός ήταν ο λόγος που πήγε να την εξετάσει ο Δρ. Λοϊζίδη εκ νέου στις 30/10/
  7. Του πήρε την ακτινογραφία της που την μελέτησε, της έκανε κλινική εξέταση και της είπε να κάνει MRI. Της είπε να αγοράσει κολάρο και ειδικό μαξιλάρι για τον αυχένα. Εν τω μεταξύ ξεκίνησε την φυσικοθεραπεία. Επισκέφθηκε τον νευροχειρούργο Δρ. Παπακώστα διότι το συνέστησε ο Δρ. ΧΧΧΧΧ Λοϊζίδης. Επειδή είχε ημικρανίες και δεν μπορούσε να κοιμηθεί ο νευροχειρούργος τις συνέστησε να λαμβάνει το φάρμακο αμιτριπτυλίνη. Για να ανακουφίσει τον πόνο και ταλαιπωρία που της προκαλούσαν τα πιο πάνω συμπτώματα της έδωσε δύο επιλογές ή να λαμβάνει αυτό το φάρμακο σε μικρές δοσολογίες ή να μπει ένεση Botox στον αυχένα που θα είχε χειρότερες παρενέργειες για την υγεία της. Επειδή δεν μπορούσε συνέχεια να παίρνει μυοχαλαρωτικά και αντιφλεγμονώδη φάρμακα εξαιτίας φόβου άλλων παρενεργειών τα διέκοπτε και τα ξανάρχιζε. Υπάρχει περίπτωση να συμπίπταν οι δύο φαρμακευτικές αγωγές που λάμβανε κατά την διάρκεια της αποθεραπείας της. Η λήψη της φυσιοθεραπείας διήρκησε για αρκετό καιρό. Επειδή θέλει να αποφεύγει πλέον τα φάρμακα προσπαθεί μέσω της γυμναστικής να συντηρείται για να μην επανέλθουν τα συμπτώματα όπως πχ. με τα χέρια να μην μπορεί να κουμπώνει τα κουμπιά της, ή να νιώθει έντονη ενόχληση στον αυχένα και να μην μπορεί να σηκώσει το χέρι της. Όταν αναφέρθηκε σε κάψιμο του χεριού της στην κυρίως εξέταση εννοούσε ότι έκαιγε το χέρι της στο μπράτσο και ήταν κρύο το χέρι στο κάτω άκρο. Τον ηλεκτροφυσιολογικό έλεγχο τον έκανε για να δουν οι ιατροί πόση πίεση ασκείται στους συγκεκριμένους νευρώνες που επηρεάζονται. Ο Δρ. ΧΧΧΧΧ Λοϊζίδης (ΜΕ2) είναι ορθοπεδικός χειρούργος τα τελευταία 25 χρόνια. Η εμπειρογνωμοσύνη του έγινε παραδεκτή από την υπεράσπιση στο τομέα της ορθοπεδικής. Εξέτασε την ενάγουσα για πρώτη φορά στις 30.10.09 και έκτοτε την παρακολουθεί για τα προβλήματα της. Τα τεκμήρια 4, 10, 13, 14, 15, 16, και 17 πρόκειται για πιστοποιητικά που εξέδωσε ο μάρτυρας για να καταγράψει τα ευρήματα του κατά την ημερομηνία έκδοσης των εν λόγω πιστοποιητικών. Η γνώμη του μάρτυρα για την κατάσταση της ενάγουσας καθώς και για την μελλοντική εξέλιξη του προβλήματος της καταγράφεται αναλυτικά στο τεκμήριο 13 ως ακολούθως: Παρούσα κατάσταση: Η ανωτέρω ασθενής συνεχίζει να παρουσιάζει την ίδια κλινική εικόνα. Δηλαδή παρουσιάζει έντονο άλγος στην Αυχενική Μοίρα της Σπονδυλικής Στήλης, πονοκέφαλο, ζάλη και αιμωδίες άνω άκρων. Οι αιμωδίες παρουσιάζονται στην κατανομή της Α4-Α5 ρίζας ενώ η μυϊκή ισχύς έχει βελτιωθεί. Η ασθενής ακολουθεί πρόγραμμα φυσικοθεραπείας το οποίο στοχεύει στην αναλγησία και αργότερα στην ενδυνάμωση των αυχενικών μυών. Γνώμη: Η ανωτέρω ασθενής υπέστη whiplash injury λόγω της φύσεως του ατυχήματος. Θα χρειαστεί χρόνος για την αποθεραπεία της καθώς επίσης και φυσιοθεραπεία. Στο μέλλον θα παρουσιάζει αρκετά επεισόδια αυχενικού συνδρόμου (πονοκέφαλος, ζάλη, εμβοές ώτων κτλ) τα οποία θα επηρεάσουν την προσωπική και επαγγελματική της ζωή. Οι καιρικές αλλαγές επηρεάζουν δυσμενώς την κλινική της εικόνα. Ο τελικός στόχος είναι η αποφυγή μελλοντικής επιδείνωσης, αποφυγή χειρουργείου στην Αυχενική Μοίρα της Σπονδυλικής Στήλης και σε τελική ανάλυση αύξηση των μεσοδιαστημάτων ηρεμίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ασθενής υποβλήθηκε σε αρκετά μεγάλη ταλαιπωρία ψυχική και σωματική. Μετά από τέτοιας φύσης τραυματισμούς η ανάπτυξη οστεοαρθρίτιδας στις σπονδυλικές αρθρώσεις θεωρείται αναμενόμενη και γι' αυτό χρειάζεται συνεχής παρακολούθηση και επαγρύπνηση. Το ενδεχόμενο χειρουργικής επέμβασης τόσο στο άμεσο όσο και στο απώτερο μέλλον δεν μπορεί να αποκλεισθεί. Αυτό θα εξαρτηθεί από την πρόοδο των ενοχλημάτων καθώς επίσης και από την σύμφωνη γνώμη της ασθενούς και των θεραπόντων των ιατρών. Η μαγνητική τομογραφία της αυχενικής μοίρας και του σπονδύλου φανέρωσε ότι στο διάστημα Α4-Α5 υπήρξε οπίσθια προβολή του δίσκου ευρείας βάσης. Κατέδειξε επίσης ότι καταδύεται ήπια προς τον επισκληρίδιο χώρο. Η οπίσθια προβολή του δίσκου ασκεί μικρή πίεση στο μηνιγγικό σάκκο. Περαιτέρω, υπήρχε ήπια προβολή του δίσκου στο διάστημα Α6-Α
  8. Η ενάγουσα εκδήλωνε αιμωδίες που σημαίνει ότι υπήρχαν μουδιάσματα και πίεση των νευρικών στοιχείων. Η φυσιολογική μυϊκή ισχύος του ανθρώπου αντιστοιχεί στο επίπεδο 5 της κλίμακας Oxford. Στην προκειμένη περίπτωση η μυϊκή της ισχύος ήταν στο επίπεδο 3 που σημαίνει ότι δεν μπορούσε να κάνει κίνηση υπό αντίσταση. Ο ευθειασμός που απεικονιζόταν στην ακτινογραφία υποδήλωνε μυϊκό σπασμό και κατάργηση της φυσιολογικής κλίσης του αυχένα που είναι απότοκος του τραυματισμού. Ο μυϊκός σπασμός είναι αντίδραση του σώματος στον πόνο. Η δισκοπάθεια που περιγράφεται στο τεκμήριο 13 πρόκειται για αυχενικό σύνδρομο το οποίο παρουσιάζεται ως άλγος στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, με πονοκέφαλο, με ίλιγγο και αιμωδίες στα άνω άκρα. Όταν αυτή η κατάσταση είναι σε οξεία φάση ο ασθενής δεν μπορεί να σηκώσει βάρος. Ο μυϊκός σπασμός της αυχενικής μοίρας περιορίζει την κίνηση. Σε τέτοια περίπτωση γίνεται χρήση του κολάρου του αυχένα για να ακινητοποιηθεί και για να επιτευχθεί μυοχαλάρωση του αυχένα. Μετά από τραυματισμό είδους 'Whiplash injury' στην περίπτωση που ο ασθενής κάνει κίνηση του αυχένα και αν δεν είναι σε εγρήγορση οι αυχενικοί μυς να τον κρατούν θα έχει επεισόδιο αυναλγίας. Αυτός είναι ο ρόλος της φυσιοθεραπείας ώστε να δυναμώσουν τα μυς και να αποφευχθούν οι πιο πάνω συνέπειες. Η αξονική τομογραφία ημερομηνίας 9.11.10 ανέδειξε μικρή κεντρικοπλάγια δεξιά κήλη του δίσκου που ασκεί πίεση στον μηνιγγικό σάκο με ελάττωση του εύρους του πρόσθιου υπαραχνοειδούς χώρου χωρίς ουσιώδη πίεση στον νωτιαίο μυελό. Σε σύγκριση με την προηγούμενη αξονική τομογραφία που λήφθηκε ημερομηνίας 2 Νοεμβρίου 2009 δεν παρατηρείται ουσιώδης διαφοροποίηση αν και τότε ήταν ελαφρώς πιο εμφανής η ήπια κατάδυση του δισκικού υλικού στον πρόσθιο επισκληρίδιο χώρο. Στο διάστημα Α6-Α7 υπήρχε αναδεικνυόμενη προβολή του δίσκου χωρίς πιεστικά φαινόμενα. Δύο χρόνια μετά το δυστύχημα υπήρξε επιβάρυνση της κλινικής εικόνας του σπονδύλου που συνηθίζεται να γίνεται μετά από τέτοιου είδους δυστυχήματα. Η οστεοαρθρίτιδα που περιγράφεται στην σελίδα 3 του τεκμήριου 13 σημαίνει καταστροφή των σπονδυλικών αρθρώσεων. Μετά από το ατύχημα υπήρχε απώλεια του ύψους του μεσοσπονδύλου και έτσι επηρεάζονται οι σχέσεις μεταξύ αυτών των στοιχείων και της περιοχής. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την δυσλειτουργία των αρθρώσεων και προάγει την ανάπτυξη των οστεόφυτων που οδηγεί στην αρθρίτιδα. Εξαιτίας αυτής της κατάστασης πιθανόν στο μέλλον η ενάγουσα να χρειασθεί σπονδυλοδεσία. Το κόστος αυτής της εγχείρησης είναι από 7 μέχρι 9 χιλιάδες ευρώ. Η κατάσταση αυτή επιδεινώνεται με την πάροδο του χρόνου. Η κατάσταση αυτή δεν θεραπεύεται αλλά δίδεται φαρμακευτική αγωγή στον ασθενή προκειμένου να αυξήσουν την χρονική διάρκεια των μεσοδιαστημάτων ηρεμίας μεταξύ της οξείας φάσης εκδήλωσης των πιο πάνω συμπτωμάτων δηλαδή, το διάστημα ηρεμίας της ενάγουσας χωρίς υποτροπές. Αυτή η ηρεμία μπορεί να επιτευχθεί και με την χρήση κολάρου και φυσιοθεραπείας. Εάν οι κρίσεις πόνου αυξηθούν χρονικά μεταξύ τους ή παρουσιάζονται πιο συχνά τότε η μόνη λύση είναι χειρουργική επέμβαση. Ο ηλεκτροφυσιολογικός έλεγχος που έγινε με ηλεκτρομυογράφημα κατέδειξε την ριζοπάθεια στο ύψους του Α5 και Α6 του σπονδύλου (βλ. τεκμήριο 19 τελευταία σελίδα). Από το νότιο μυελό φεύγουν οι ρίζες (νευρικά στελέχη) τα οποία είναι υπεύθυνα για την αίσθηση και κίνηση των άκρων. Αρχικά οι ρίζες μπορεί να μην δουλεύουν και αργότερα μπορεί να ανακτήσει ο ασθενής την κίνηση αλλά να μείνουν κατάλοιπα και να παραμείνει η ευαισθησία. Για ένα διάστημα μετά το δυστύχημα χρειάσθηκε φροντίδα η ενάγουσα για τις καθημερινές τις δραστηριότητες και για να λειτουργήσει κανονικά. Εκτός από πρόβλημα αυτοεξυπηρέτησης εξαιτίας μη κάμψης του αυχένα είχε κεφαλαλγίες, αιμωδίες και ημικρανίες. Επηρεάζεται η λειτουργία του ατόμου διότι η όποια κίνηση και να κάνει πρέπει να περιορίζεται στο ύψους των ματιών διότι δεν μπορεί να λυγίσει τον αυχένα της χωρίς πόνο. Η φυσιοθεραπεία δυναμώνει τους μυς με αποτέλεσμα να περιορίζεται το πρόβλημα. Τώρα δέκα χρόνια αργότερα τα προβλήματα είναι λιγότερα. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας εξήγησε ότι η απώλεια της μυϊκής δύναμης που παρατηρήθηκε στο βαθμό τρεις με δύο περίπου εβδομάδες μετά το δυστύχημα αφορούσε πλήρης κίνηση εναντίον της βαρύτητας. Το ηλεκτρογράφημα το 2010 έδειξε ότι η μυϊκή δύναμη επανήλθε στο επίπεδο 5 της κλίμακας της Οξφόρδης. Όμως δεν υπήρχε πλήρη λειτουργία των ριζών. Υπήρχε διαφορά στην αίσθηση και πόνος κατά μήκος των ριζών. Το ηλεκτρογράφημα είχε διαταχθεί από τον νευρολόγο Δρ. Πούγιουρο. Τα ευρήματα που παράγει αυτό το μηχάνημα είναι αντικειμενικά. Παρά το γεγονός ότι η μυϊκή δύναμη θα επανέλθει αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υφίσταται το πρόβλημα. Αναφορικά με το φάρμακο αμιτριπτυλίνης αυτό χορηγήθηκε στην ενάγουσα από τον νευρολόγο αλλά γνωρίζει ότι πρόκειται για φάρμακο αντικαταθλιπτικό. Δεν είναι το είδους του φαρμάκου που συνηθίζεται να χορηγείται σε ασθενή για τον τραυματισμό αλλά σε κάποιες περιπτώσεις χορηγείται στον ασθενή από νευρολόγο. Αναφορικά με πιθανές παρενέργειες που δυνατόν να εκδήλωσε εξαιτίας αυτού του φαρμάκου παρόλο ότι δεν είναι ειδικός δεν θυμάται να προέκυψε κάποιο ιδιαίτερο σύμπτωμα στην προκειμένη περίπτωση που ήταν αξιόλογο ώστε να το προσέξει. Αναφέρθηκε στην υποτροπή της ενάγουσας που σημειώθηκε στις 22.6.2015 και εξήγησε ότι μία απότομη κίνηση του αυχένα η μία παρατεταμένη εργασία μπορεί να προκαλέσει έξαρση πόνου. Η αρθρίτιδα μπορεί να προκληθεί από φυσική φθορά όμως στην παρούσα περίπτωση η ασθενής παρουσίαζε δισκοπάθεια μετά από σοβαρό τραυματισμό. Η δισκοπάθεια είναι η απώλεια του ύψους μεταξύ των σπονδύλων με αποτέλεσμα να αλλάξει η αρμονία μεταξύ τους και ως επακόλουθο αυτού να αλλάξει η επαλληλία που εργάζονται μεταξύ τους. Συνεπώς, στην περίπτωση της ενάγουσας η αρθρίτιδα που παρουσιάζει είναι μετατραυματικής φύσεως. Είναι γεγονός ότι δεν ελέγχθηκε η ενάγουσα πριν το δυστύχημα για να διαπιστωθεί κατά πόσο είχε προϋπάρχουσα δισκοπάθεια όμως το πρόβλημα της διάγνωσης της προέλευσης της οστεοαρθρίτιδας συμβαίνει σε κάθε πρόσωπο που έχει υποστεί τραυματισμό. Αναφορικά με την μελλοντική πορεία της ενάγουσας πιθανόν να χρειασθεί δισκέκτομη δηλαδή, αρχικά την αφαίρεση του κομματιού που πιέζει το νεύρο και στην συνέχεια αν ο πόνος είναι συνεχόμενος και ενταθεί η μόνη λύση είναι το δέσιμο του σπονδύλου. Όμως η σπονδυλοδεσία σημαίνει ότι καταργείται κάτι το οποίο που έχει φτιαχτεί φυσικά βιολογικά από τον θεό και έτσι στην πορεία μίας τέτοιας εγχείρησης εμφανίζονται δυστυχώς και άλλα προβλήματα. Αν μπλοκαριστούν δύο σπόνδυλοι και δεν κινούνται δημιουργούνται προβλήματα του σπονδύλου πιο κάτω και γι' αυτό αυτή η λύση είναι η έσχατη όταν όλα τα άλλα έχουν αποτύχει. Μοναδικός μάρτυρας για την υπεράσπιση ήταν ο ορθοπεδικός ιατρός ΧΧΧΧΧ Πηλαβάκης (ΜΥ1). Είναι ειδικός ορθοπεδικός χειρούργος με 37 χρόνια πείρα στην Κύπρο και δέκα χρόνια πείρας στην Αγγλία. Κατέχει το πτυχίο FRCS και ανήκει στο Βασιλικό Κολλέγιο Χειρουργών. Είδε την ενάγουσα μία φορά και την εξέτασε την 28.1.
  9. Ετοίμασε έκθεση που κατατέθηκε ως τεκμήριο
  10. Του ζητήθηκε να την εξετάσει εκ μέρους της ασφαλιστικής εταιρείας Prime Insurance Co. Ltd. Κατά την διάρκεια της ιατρικής εξέτασης που έκανε της ενάγουσας του ανέφερε το ιστορικό της υπόθεσης. Του ανέφερε ότι παρουσίασε ινιακή κεφαλαλγία και αυχεναλγία. Του ανέφερε ότι εξετάσθηκε στο Αρεταίειο και υποβλήθηκε σε ακτινογραφίες του αυχένα. Τις επόμενες ημέρες παρουσίασε έντονα υποκειμενικά συμπτώματα όπως αυχεναλγία, ινιακή κεφαλαλγία αιμωδίες και αδυναμία του δεξιού χεριού. Δια να διεξάγει την εξέταση είχε στην κατοχή του τα ακόλουθα έγγραφα:
  11. Ιατρική έκθεση που συνέταξε ημ. 17/08/2011 του έχει διατεθεί για καλύτερη ενημέρωση του.
  12. Για σκοπούς ενημέρωσης του, του είχαν διατεθεί τα φίλμς των M.R.I's εγκεφάλου, αυχένα και τις εκθέσεις των ημ. 02/11/2009 που υπογράφει ο Δρ. Νατσιόπουλος XXXXX Ακτινολόγος.
  13. Αντίγραφο έκθεσης του MRI αυχένα ημ. 9/2/10 που υπογράφει ο ίδιος ο ακτινολόγος.
  14. Αντίγραφο φίλμς του MRI αυχένα ημ. 21/5/11
  15. Αντίγραφο ιατρικής βεβαίωσης του Νευρολόγου Δρ. XXXXX Παπακώστα ημερ. 3.6.
  16. Έλαβε υπόψη του τα ακόλουθα ευρήματα και πορίσματα άλλων ιατρών που την είχαν περιθάλψει:
  17. Στις 02/11/2009 υπεβλήθη σε M.R.I's εγκεφάλου και αυχένα. Τα σχόλια του σε σχέση με τις απεικονιστικές εξετάσεις είναι τα πιο κάτω: α) To M.R.I. του εγκεφάλου ήτο φυσιολογικό. β) Η κυρτότητα της αυχενικής μοίρας φυσιολογική. Ο Δρ. Λοϊζίδης αναφέρει ότι ο ακτινολογικός έλεγχος έδειξε ευθειασμό της αυχενικής μοίρας. Αυτή την ακτινογραφία δεν την είχε για να την εξετάσει. γ) Τα ευρήματα του M.R.I της Α.Μ.Σ.Σ είναι ότι η κυρτότητα της αυχενικής μοίρας ελέγχεται φυσιολογική καθώς και επαλληλότητα των σπονδύλων. Στο Α4-Α5 διάστημα υπάρχει οπίσθια ευρείας βάσης προβολή δίσκου που καταδύεται προς τον επισκληρίδιο χώρο και ασκεί μικρή πίεση στον μηνιγγικό σάκκο χωρίς ουσιώδη πίεση στον νωτιαίο μυελό. Στο επόμενο διάστημα Α6-Α7 ήπια προβολή δίσκου χωρίς πιεστικά φαινόμενα.
  18. Η θεραπεία που ακολουθήθηκε ήτο αφ' ενός μαλακό κολάρο. (Ο Δρ. Λοιζίδης αναφέρει ότι χορήγησε σκληρό κολάρο) αντιφλεγμονώδη και φυσιοθεραπεία.
  19. Συνέχισε να έχει έντονα υποκειμενικά ενοχλήματα με συχνές ημικρανίες. Για τις αιμωδίες και αδυναμία του Δεξιού άκρου ήταν ο ηλεκτροφυσιολογικός έλεγχος που της έγινε από τον Νευρολόγο Δρα Παπακώστα που ήτο φυσιολογικός. Για τα συμπτώματα της δηλ. τις ημικρανίες της, της χορήγησε αμιτριπτυλίνη για συμπωματική ανακούφιση.
  20. Ζητήθηκε και γνώμη Νευροχειρούργου. Στο 2ον M.R.I. που ζήτησε και έκανε στις 09/02/2010 στον αυχένα, ο ακτινολόγος αναφέρει ότι σε σύγκριση με το προηγούμενο 02/11/2009 δεν παρατηρείται ουσιώδης διαφοροποίηση αν και τότε ήταν ελαφρώς πιο εμφανής η ήπια κατάδυση δισκικού υλικού στον επισκληρίδιο χώρο. Τα άλλα ευρήματα όπως και στο προηγούμενο.
  21. Η θεραπεία που συνεστήθει ήτο η ίδια δηλ. συντηρητική με κολλάρο και διάφορα αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη.
  22. Τα συμπτώματα της όπως τα περιγράφει ήσαν κυρίως συχνές κεφαλαλγίες και ημικρανίες.
  23. Περί τον Μάιο - Ιούνιο του 2011 παρουσίασε όπως αναφέρεται Αριστερή αδυναμία και επανεξετασθεί με νέο M.R.I. αυχένα και με Νευρολογική εξέταση. Το συμπέρασμα της έκθεσης του ακτινολόγου ήταν ότι η προϋπάρχουσα στο επίπεδο Α4-Α5 οπίσθια κήλη με αρχόμενη πίεση επί του νωτιαίου μυελού χωρίς στοιχεία μυελοπάθειας και επιβάρυνση συγκριτικά με το τελευταίο του 2011 (9.2.2011) που ο ίδιος ακτινολόγος περιγράφει ως 'η ήπια κατάδυση του δισκίου το 2009' ήταν πιο εμφανής. Του ανέφερε ότι μετά τον Αύγουστο 2011 τα συχνά επεισόδια αυχεναλγίας και ημικρανίας είχαν αραιώσει. Του ανέφερε ότι από τότε δεν παρακολουθείται από κανένα ιατρό. Της συνέστησε να αποφασίσει να ενδυναμώσει το σώμα της με άσκηση και με υγιεινή διατροφή ώστε να χάσει βάρος. Αραιά έχει ενόχληση και χρειάζεται υποστηρικτικό φάρμακο. Τα συμπεράσματα του μετά από κλινική εξέταση ήταν ως ακολούθως: ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΗΜΕΡΑ Από τον Αύγουστο του 2011 έχει βελτιωθεί. Από τον αυχένα δεν έχει ενοχλήσεις ούτε και αιμωδίες ή αδυναμία των άνω άκρων. Ασκείται για μυϊκή ενδυνάμωση (pilates και βάδιση). Αυχένας Πλήρες εύρος ανώδυνων κινήσεων. Άνω άκρα Καλή η μυϊκή ανάπτυξη όλων των μυϊκών ομάδων χωρίς μυϊκή αδυναμία. Αντανακλαστικά ελκύονται και είναι φυσιολογικά. Χωρίς αισθητική διαταραχή. ΣΧΟΛΙΑ Η ανωτέρω βάσει του ιστορικού και των διαθέσιμων σε μένα ιατρικών εγγράφων δηλ. πιστοποιητικών και απεικονιστικών εξετάσεων π.χ. M.R.I's εκτιμώ ότι στο τροχαίο δυστύχημα στις 17/10/2009 υπέστει ένα επώδυνο αυχενικό διάστρεμμα. Αυτό το χαρακτηρίζω όχι σοβαρό διότι αφ' ενός δεν παρουσίαζε θετικά νευρολογικά αντικείμενα ευρήματα ούτε και ακτινολογικά π.χ αναστροφή σε ένα σημείο της φυσιολογικής αυχενικής κυρτότητας. Επειδή παρουσίαζε έντονα υποκειμενικά συμπτώματα όπως κεφαλαλγίες ημικρανίες κ.α, τα προϋπάρχοντα ευρήματα δισκοκήλες Α4-Α5 και Α6-Α7 όπως ανεδείχθησαν 2 εβδομάδες αργότερα όταν έκανε M.R.I αυχένα, πιστεύω πρέπει να συνέβαλαν στην επίταση του μετατραυματικού στρες που την διακατείχε. Είμαι της άποψης ότι δεν υπήρχε καμιά ένδειξη επανάληψης ακόμη 2 φορές του M.R.I επειδή δεν παρουσίασε αντικειμενική νευρολογική διαταραχή που να αποτελούσε απόλυτη ένδειξη επανάληψης. Τα συμπτώματα της διήρκησαν για αρκετούς μήνες. Προοδευτικά υποχώρησαν και από τον Αύγουστο του 2011 δεν τυγχάνει θεραπείας ή παρακολούθησης και σίγουρα δεν υπάρχει καμιά ένδειξη χειρουργικής επέμβασης. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι υπέστη επώδυνο αυχενικό διάστρεμμα. Το χαρακτήρισε όχι σοβαρό διότι δεν παρουσίαζε θετικά νευρολογικά αντικειμενικά ευρήματα ούτε και ακτινολογικά ευρήματα π.χ. αναστροφή σε ένα σημείο της φυσιολογικής αυχενικής κυρτότητας. Επειδή είχε έντονα υποκειμενικά συμπτώματα όπως κεφαλαλγίες ημικρανίες τα προϋπάρχοντα ευρήματα δισκοκήλες Α4-Α5 και Α6-Α7 όπως αναδείχθηκαν 2 εβδομάδες αργότερα όταν έκανε MRI αυχένα συνέβαλαν στην επίταση του μετατραυματικού στρες που την διακατείχε. Συμφώνησε ότι δεν είχε την αρχική ακτινογραφία την ημέρα του δυστυχήματος του αυχένα που έδειξε ευθειασμό της αυχενικής μοίρας. Ανέφερε ότι ο ακτινολόγος δεν διαπίστωσε απεικονιστικό εύρημα κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης. Σε σχέση με το εύρημα του ευθειασμού της αυχενικής μοίρας ανέφερε ότι για να επουλωθεί θέλει μέσο όρο 3 με 6 εβδομάδες. Στο δεύτερο MRI, που ζήτησε και έκανε η ενάγουσα στις 9.2.2010 σε σχέση με το προηγούμενο την 2.11.2009, δεν υπήρχε ουσιώδης διαφοροποίηση αν και τότε ήταν ελαφρώς πιο εμφανής η ήπια κατάδυση του δίσκιου υλικού στον επισκληρίδιο χώρο. Η κυρτότητα της αυχενικής μοίρας ήταν φυσιολογική. Στο Α4-Α5 διάστημα υπήρχε οπίσθια προβολή δίσκου που καταδύεται προς τον επισκληρίδιο χώρο και ασκεί μικρή πίεση στον μηνιγγικό σάκκο χωρίς ουσιώδη πίεση στον νωτιαίο μυελό. Στο διάστημα Α6-Α7 υπήρχε ήπια προβολή δίσκου χωρίς πιεστικά φαινόμενα. Ήταν θέση του ότι τα απεικονιστικά ευρήματα δεν συνάδουν με εύρημα τραυματικής αιτιολογίας αλλά πρόκειται για προϋπάρχουσα κατάσταση. Διαπίστωσε ότι η ενάγουσα που είχε τελειώσει το πανεπιστήμιο, έκανε μεταπτυχιακό και θα μελετούσε ενδεχομένως πολλές ώρες μπροστά από τον υπολογιστή. Περαιτέρω, ήταν συχνά σε στάση κάμψης του αυχένα. Σε τέτοιες περιπτώσεις τα πιο πάνω ευρήματα δεν είναι ασυνήθιστα σε νέους ανθρώπους. Μικρή συνεχή φθορά της σπονδυλικής στήλης και μικροτραυματισμοί εξαιτίας της στάσης της αυχενικής μοίρας συμβαίνει σε ποσοστό 20-25% στις ηλικίες των 20 μέχρι 40 ετών. Μπορεί να υπάρχει δισκοκήλη του αυχένα που είναι ασυμπτωματική. Αυτοί οι μικροτραυματισμοί εξαιτίας της στάσης από το κεφάλι κατά το διάβασμα μπορεί να προκαλέσουν τα κλινικά ευρήματα της ενάγουσας που κατέγραψε στην σελίδα 3 του σημείου 3 της έκθεσης του τεκμήριο
  24. Θεωρεί ότι η διάγνωση του στην σελίδα 4 της έκθεσης του για διάστρεμμα του αυχένα που δεν ήταν σοβαρό υποστηρίζεται και από το γεγονός ότι είχε βελτιωθεί μετά την τοποθέτηση του κολάρου και τις ασκήσεις πιλάτες. Αυτό επειδή είχε εύρος κινήσεων του αυχένα και τα άνω άκρα και μπορούσε να ζει φυσιολογική ζωή. Αντεξεταζόμενος συμφώνησε ότι είχε δει την ενάγουσα τέσσερα χρόνια μετά το δυστύχημα και μόνο μία φορά στις 28.1.2014 κατόπιν προτροπής της ασφαλιστικής εταιρείας. Ουδέποτε υπήρξε θεράποντος ιατρός της ενάγουσας και την εξέτασε αποκλειστικά για αξιολόγηση της κατάστασης της ενώ εκκρεμούσε η παρούσα αγωγή. Υποστήριξε ότι η χρήση μαλακού κολάρου δεν χρησιμοποιείται σε μη σοβαρές περιπτώσεις τραυμάτων σε αντίθεση με το σκληρό κολάρο που καταδεικνύει σοβαρό τραυματισμό με σοβαρές κακώσεις, κάταγμα, υπερεξαρθρώσεις και/ή μετατόπιση του σπονδύλου. Η ενάγουσα δεν του ανέφερε συμπτώματα αιμωδίες και αδυναμία του δεξιού άκρου. Ο νευρολογικός έλεγχος που έγινε από τον Δρ. Παπακώστα ανέδειξε φυσιολογικά ευρήματα. Θεωρεί ότι η ενάγουσα επειδή δεν είχε νευρολογικά ευρήματα δεν είχε ανάγκη από τρία MRI. Συμφώνησε ότι είχε πληρωθεί από €250 μέχρι €300 ευρώ για να εξετάσει την ενάγουσα. Συμφώνησε ότι υπήρξε μάρτυρας αρκετές φορές για ασφαλιστικές εταιρείες αλλά ανέφερε ότι έχει και δικούς του ασθενείς ως πελάτες σαν κλινικός ορθοπεδικός. Η κλινική του εξέταση περιλαμβάνεται στην σελίδα 4 της έκθεσης του. Αρνήθηκε ότι της είχε αναφέρει σχόλιο να κόψει τις σοκολάτες να χάσει βάρος και θα γίνει καλά. Παρέπεμψε στο σημείο της έκθεσης του που καταγραφεί την αναφορά της ενάγουσας ότι κάνει άσκηση με πιλάτες. Παραδέχθηκε ότι δεν είχε υπόψη του την ακτινογραφία που έγινε την ημέρα του δυστυχήματος προτού εκδώσει το πόρισμα του σε σχέση με τα ευρήματα του σε σχέση με την αιτιολογία της κατάστασης της. Σε σχέση με το σημείο 3.7 επί της έκθεσης του, ανέφερε ότι έλαβε υπόψη του το MRI που λήφθηκε στις 21.5.2011(τεκμήριο 11). Το συμπέρασμα του ακτινολόγου σε εκείνο το MRI ήταν ως εξής: Οπίσθια κήλη ευρείας βάσης στο Α4-Α5 διάστημα με αρχόμενη πίεση επί νωτιαίου μυελού και ότι παρατηρείται επιβάρυνση συγκριτικά με το τελευταίο MRI. Ήταν θέση του ότι αυτά τα ευρήματα υπάρχουν και στην δική του έκθεση στο σημείο 3.
  25. Το εύρημα του σε σχέση με την οπίσθια ευρεία κήλη δηλαδή προβολή δίσκου που καταδύεται προς τον επισκληρίδιο χώρο και ασκεί μικτή πίεση στον μηνιγγικό σάκκο χωρίς ουσιώδη πίεση στον νωτιαίο μυελό καταγράφεται στο σημείο 1(γ) της έκθεσης του τεκμήριο 20 σελίδα
  26. Το τεκμήριο 11 αναφέρεται σε αρχόμενη πίεση του νωτιαίου μυελού. Του υποβλήθηκε η θέση ότι το συμπέρασμα ότι τα ευρήματα που απεικονίζονται στα MRI είναι το αποτέλεσμα προϋπάρχουσας κατάστασης είναι αυθαίρετο συμπέρασμα και δεν υποστηρίζεται από τα στοιχεία που είχε ενώπιον του. Συμφώνησε ότι η αναφορά σε προϋπάρχουσα κατάσταση είναι μόνο δικό του εύρημα. Συμφώνησε ότι δεν είχε αξονική τομογραφία της ενάγουσας πριν το δυστύχημα για να προβεί στην συγκεκριμένη διαπίστωση. Ο ΜΥ1 απάντησε ότι κανείς δεν κάνει MRI διά να ανιχνεύσει αλλοιώσεις στον σπόνδυλο εξαιτίας φυσικής φθοράς. Είναι αλήθεια ότι δεν υπάρχει MRI για τον χρόνο πριν από το δυστύχημα. Ήταν θέση του ότι το MRI που λήφθηκε στις 2.11.2009 δεν οδηγούσε σε συμπέρασμα πρόσφατου τραυματισμού. Στο διάστημα μεταξύ του πρώτου MRI και του δεύτερο MRI η κατάσταση βελτιώθηκε επειδή δεν εργαζόταν στον υπολογιστή. Σε ερώτηση όμως κατά πόσο γνωρίζει πόσο καιρό φορούσε τον κολάρο απάντησε ότι δεν γνωρίζει. Θεωρεί ότι εάν είχε δισκοπάθεια που έχρηζε μελλοντικής χειρουργικής επέμβασης για αποκατάσταση ο πόνος θα ακτινοβολούσε στα άκρα και δεν θα περιοριζόταν το πρόβλημα μόνο στον αυχένα. Επίσης θα είχε σοβαρά νευρολογικά ευρήματα στα άκρα. Ήταν θέση του ότι δεν πιέζεται ο νωτιαίος μυελός παρόλο ότι αναφέρεται στο MRI τεκμήριο 11 αρχόμενη πίεση στον νωτιαίο μυελό ενώ το τεκμήριο 9 που είναι το προγενέστερο καταγράφει όχι ουσιώδη πίεση στον νωτιαίο μυελό. Επίσης ανέφερε ότι δεν βρήκε νευρολογικά ευρήματα που να τον ανησυχούν. Ανέφερε ότι ο δίσκος αποτελείται από προβολή του πηκτοειδούς πυρήνα και περιβάλλεται από ένα κύκλο ρετινοειδή βακτήριο. Αυτό έχει συνέπειες στην ζωή του ανθρώπου εάν ασκεί πίεση στον μυελό ή στα νεύρα. Ήταν θέση του ότι αυτό στην περίπτωση της ενάγουσας οφείλεται σε προϋπάρχουσα κατάσταση αλλά αυτή δεν ήταν τόσο σοβαρή ώστε να χρήζει χειρουργικής επέμβασης προς διόρθωση της κατάστασης. Δεν έγραφε ο ακτινολόγος ότι η κήλη που προϋπήρχε πίεζε το νεύρο. Ο νωτιαίος μυελός δεν πιέζεται είναι περιφερικό νεύρο. Συμφώνησε εν τέλει ότι ο ακτινολόγος ανάφερε ότι υπήρχε πίεση στον νωτιαίο μυελό αλλά δεν είναι του είδους της πίεσης για την οποία θα χρειασθεί στο μέλλον χειρουργική επέμβαση. Δεν είχε όμως υπόψη του το πόρισμα του Δρ. Πούγιουρου τον Οκτώβριο 2018 σε σχέση με την μελλοντική υγεία της ενάγουσας. Ούτε είχε υπόψη του ότι η κατάσταση της έχει χειροτερεύσει αντί να βελτιωθεί. Του υποβλήθηκε η θέση ότι ορθά είχαν γίνει οι αξονικές τομογραφίες για να καταδείξουν την εξελικτική πορεία της πάθησης της. Ο μάρτυρας απάντησε ότι δεν υπήρχε ανάγκη διότι δεν υπήρχε κλινική ένδειξη ότι υπήρχε πρόβλημα που ασκούσε πίεση πάνω σε μία αυχενική ρίζα με κίνδυνο η ενάγουσα να πάθει ζημιά. Η όλη κατάσταση βασιζόταν στα υποκειμενικά της ενοχλήματα. Ο μάρτυρας είδε την ενάγουσα μόνο εκείνη την μία φορά έτσι δεν είχε υπόψη του ποτέ τις ιατρικές εξελίξεις που ακολούθησαν την μοναδική του κλινική εξέταση και διάγνωση. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Προτού εισέλθω στο κεφάλαιο της αξιολόγησης της μαρτυρίας διευκρινίζω ότι δεν τίθεται ζήτημα αποδοχής των θέσεων της εναγόμενης που προβλήθηκαν για πρώτη φορά με την τελική της αγόρευση αναφορικά με τις παρενέργειες του φαρμάκου αμιτριπτυλίνης. Με την τελική του αγόρευση ο κ. Χατζηγιάγκου με έχει παραπέμψει σε επιστημονική βιβλιογραφία σε σχέση με τις ιδιότητες, παρενέργειες και χρήση του πιο πάνω ιατρικού κατασκευάσματος. Είναι ορθή η θέση του κ. Στυλιανού ότι αυτές οι αναφορές παρόλο ότι προέρχονται από βιβλιογραφία στην ουσία πρόκειται για μαρτυρία. Εφόσον αφορά μαρτυρία που η αποδοχή της δεν έγινε σύμφωνα με τις πρόνοιες του περί Αποδείξεως Νόμου Κεφ. 9 κατά την διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας ώστε να γίνει μέρος του αποδεικτικού υλικού της υπόθεσης, αυτές οι παρατηρήσεις δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη. Τα πλείστα επίδικα ζητήματα είχαν συμφωνηθεί μεταξύ των μερών. Δεν υπάρχει αμφισβήτηση ότι η ενάγουσα ήταν θύμα σε τροχαίο δυστύχημα και δεν τίθεται ζήτημα να μην δικαιούται τις ειδικές ζημιές που έχουν ζητηθεί και που έχουν τεκμηριωθεί με σχετικές αποδείξεις. Μοναδικό επίδικο ζήτημα ήταν το ύψος των γενικών αποζημιώσεων που δικαιούται. Διά να απαντηθεί το πιο πάνω ερώτημα δύο είναι τα πραγματικά ζητήματα που θα πρέπει να απασχολήσουν του Δικαστήριο. Το πρώτο είναι η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ το δυστυχήματος και το πλήρη φάσμα των παθήσεων και συμπτωμάτων για τα οποία παραπονείται η ενάγουσα. Το δεύτερο ζήτημα είναι κατά πόσο αυτές οι παθήσεις και συμπτώματα είναι γνήσια. Είδα την όλη συμπεριφορά της ενάγουσας στο εδώλιο του μάρτυρα και η γενική εντύπωση που αποκόμισα είναι ότι δεν προσποιείται σε σχέση με τα συμπτώματα της. Αντιθέτως, αποκόμισα την εντύπωση ότι περιέγραφε το βίωμα της όταν εξιστορούσε την κάθε λεπτομέρεια της καθημερινότητας της. Ήταν φανερό ότι το δυστύχημα διατάραξε την ζωή της και αλλοίωσε το μέλλον της και τα σχέδια που έκανε για τον εαυτό της. Αντεξετάσθηκε σε σχέση με τα συμπτώματα της, την φαρμακευτική αγωγή, την ιατρική της παρακολούθηση, τις δυσκολίες της τον πόνο και την οδύνη της. Παρατήρησα τον αυθορμητισμό και την αμεσότητα με την οποία απαντούσε τις ερωτήσεις στο στάδιο της αντεξέτασης. Η αποτίμηση μου σε σχέση με την αξιοπιστία της ενάγουσας καθώς και της αξιοπιστίας των ιατρών που προσήλθαν στο Δικαστήριο ως μάρτυρες γεγονότων καθώς και ως μάρτυρες ειδικής γνώμης δεν περιορίσθηκε στην φαινομενική εντύπωση που μου δημιούργησε εκ πρώτης όψεως ο κάθε μάρτυρας. Η πεποίθηση μου ότι ένας μάρτυρας ήταν μάρτυρας της αλήθειας βεβαιώνεται με συγκεκριμένα στοιχεία της υπόθεσης. Το ερώτημα ως προς την αξιοπιστία πρέπει να απαντηθεί με αυτοτέλεια έτσι που να δημιουργείται η απαραίτητη εικόνα της βεβαιότητας αναφορικά με τα πραγματικά γεγονότα της υπόθεσης. Η αξιολόγηση της μαρτυρίας πρέπει να γίνεται με βάση το περιεχόμενο της μαρτυρίας την ποιότητα της και την πειστικότητα της σε σύγκριση με την υπόλοιπη μαρτυρία της υπόθεσης. (βλ. Ομήρου ν Δημοκρατία

(2001)2 ΑΑΔ 506). Ως εκ τούτου έχω αξιολογήσει ξεχωριστά κάθε μάρτυρα σε σχέση με τα λεγόμενα του και τα αποδεικτικά στοιχεία που έχει προσκομίσει για να πείσει για την αλήθεια της εκδοχής του. Επιπρόσθετα, έχω αναλύσει την μαρτυρία του κάθε μάρτυρα με αναφορά και την υπόλοιπη μαρτυρία της υπόθεσης ώστε σε κάθε περίπτωση η προφορική μαρτυρία να έχει διασταυρωθεί με άλλα στοιχεία ή να έχει καταρριφθεί από άλλα στοιχεία και/ή μαρτυρία που αποδεικνύονται ως αναντίλεκτη στην υπόθεση. Έλαβα υπόψη μου πιθανά ελατήρια που μπορεί να είχε κάθε μάρτυρας να πει ή να μην πει την αλήθεια ώστε να διαπιστωθούν με την μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια τα γεγονότα της υπόθεσης. Η ενάγουσα δεν ανέπτυξε τα συμπτώματα που περιέγραψε σταδιακά. Τα ανέπτυξε ξαφνικά μετά το δυστύχημα στις 17.10.
  1. Εξήγησε ότι το κτύπημα που δέχθηκε το όχημα της την ημέρα του δυστυχήματος ήταν σφοδρό. Η ακτινογραφία που έβγαλε την ημέρα του δυστυχήματος κατέδειξε ευθειασμό της αυχενικής μοίρας. Σχεδόν αμέσως ανέπτυξε συγκεκριμένα συμπτώματα τα οποία δεν υποχώρησαν και είναι αυτό που την εξανάγκασε παρά την φαρμακευτική αγωγή που της χορηγήθηκε να επανέλθει στον Δρ. Λοίζου στις 30/10/
  2. Τα συμπτώματα της δεν είναι μόνο υποκειμενικά. Επαληθεύεται ότι είχε σοβαρό πόνο στον αυχένα, ζαλάδες, μούδιασμα στα άκρα, και ότι δεν είχε το πλήρως εύρος των κινήσεων των άκρων επειδή αναγκάστηκε να προσαρμόσει την ζωή της γύρω από αυτή την πραγματικότητα. Διέκοψε τις σπουδές της και αναγκάστηκε να μετακομίσει στο σπίτι των γονέων της διότι δεν μπορούσε να αυτοεξυπηρετηθεί για τις καθημερινές ατομικές δραστηριότητες. Το πρώτο MRI έδειξε ότι όντως υπήρχε οπίσθια προβολή του δίσκου ευρείας βάσης που καταδύεται ήπια προς τον επισκληρίδιο χώρο στο επίπεδο Α4-Α5 του σπονδύλου. Το αποτέλεσμα ήταν να ασκείται μικρή πίεση στον μηνιγγικό σάκο χωρίς ουσιώδη πίεση στον νωτιαίο μυελό (τεκμήριο 6) Η δεύτερη αξονική λήφθηκε στις 9 Φεβρουαρίου 2010 και αυτή έδειξε μικρή κεντρικοπλάγια δεξιά κήλη του δίσκου και πιο εμφανής την ήπια κατάδυση του δισκικού υλικού στον πρόσθιο επισκληρίδιο χώρο στο επίπεδο Α4-Α
  3. Κατέδειξε επίσης αναδεικνυόμενη προβολή του δίσκου στο επίπεδο Α6-Α
  4. Το τρίτο MRI που λήφθηκε στις 21 Μαΐου 2011 ανέδειξε ότι η κατάσταση είχε επιδεινωθεί επειδή αναγνωρίσθηκε ήπια εμπέδωση της πρόσθιας επιφάνειας του νωτιαίου μυελού στα πλαίσια αρχόμενης πίεσης. Η μικρή επιβάρυνση σε σχέση με τον προηγούμενο έλεγχο την 9.2.2010 αφορούσε την επέκταση της δισκικής προβολής προς τα αριστερά και την ένταση της προβολής. Στο διάστημα Α6-Α7 αναγνωρίστηκε και πάλι διακρινόμενη προβολή του δίσκου χωρίς ουσιώδη πιεστικά φαινόμενα. Σε όλο αυτό το διάστημα ήταν υπό την παρακολούθηση του ιατρού, έκανε φυσιοθεραπείες και διέκοψε την καθημερινότητα της. Κατά συνέπεια η επιδείνωση που σημειώθηκε δεν μπορεί να οφείλεται στις δικές της ενέργειες ή συμπεριφορά όσων αφορά την φυσική της υγεία αλλά είναι απόρροια των τραυμάτων που προκλήθηκαν από το δυστύχημα. Γίνεται πιστευτό ότι είχε αυτά τα έντονα συμπτώματα. Δεν είναι τυχαίο ότι ανέπτυξε αυτά τα συμπτώματα τα οποία επιδεινώθηκαν τους μήνες μετά το δυστύχημα. Τα κλινικά της συμπτώματα συνάδουν με τα αντικειμενικά ευρήματα των ιατρών ως προκύπτει από τις τρεις αξονικές τομογραφίες που της λήφθηκαν. Αυτές επιβεβαιώνουν την σταδιακή εξέλιξη και επιβάρυνση της κατάστασης της. Κατά συνέπεια την κρίνω αξιόπιστο μάρτυρα και αποδέχομαι ότι όλα όσα ανέφερε σε σχέση με τα συμπτώματα της, τον πόνο και οδύνη καθώς και ότι ανέφερε ότι έκανε για να απαλύνει την κατάσταση είναι η αλήθεια. Στρέφομαι τώρα στην μαρτυρία των δύο ιατρών. Από τους δύο ιατρούς κρίνω ότι η ιατρική γνώμη του Δρ. Λοϊζίδη είναι η πιο πλήρης και πιο αντικειμενική εφόσον άρχισε να βλέπει την ενάγουσα από τις 30.10.09 και η ενάγουσα ήταν ασθενής του για σειρά ετών. Σε αντίθεση με αυτόν ο Δρ. Πηλαβάκης δεν εξέτασε την ενάγουσα ως θεράποντας της ιατρός αλλά την εξέτασε κατόπιν παράκλησης της ασφαλιστικής εταιρείας ενόψει της εκκρεμοδικίας στην αγωγή και τότε μόνο μία φορά τέσσερα χρόνια μετά το δυστύχημα στις 28.1.
  5. Η αξιοπιστία ενός εμπειρογνώμονα κρίνεται με τον ίδιο τρόπο που κρίνεται η αξιοπιστία και άλλων μαρτύρων. (Βλ. Ψάλτης ν Αστυνομίας 2 AAD 113
(2001). Όμως κατά κανόνα ένας εμπειρογνώμονας θεωρείται κατά κανόνα ανεξάρτητος μάρτυρας. (Μέλας ν Συμβουλίου Κεντρικού Σφαγείου Kοφίνου 1 ΑΑΔ 113
(2003). Η εγκυρότητα της γνώμης του ελέγχεται ενόψει αιτιολογημένου πορίσματος που ετοίμασε και περιέχει την πραγματική βάση της γνώμης του. Λαμβάνω υπόψη μου την αρχή που διατυπώθηκε με σαφήνεια στην υπόθεση Kayat Trading Ltd. v Genzyme Comstruction
(2013)1 ΑΑΔ 438 ότι η αποδεκτότητα μαρτυρίας εμπειρογνώμονα είναι η εξαίρεση στο κανόνα ότι ένας μάρτυρας δεν μπορεί να εκφέρει τη γνώμη του επί του επίδικου ζητήματος εκτός και εάν καταδειχθεί ότι η μαρτυρία γνώμης είναι αναγκαία στα περιστατικά της υπόθεσης και ότι ο προτιθέμενος εμπειρογνώμονας που πρόκειται να καταθέσει έχει τα προσόντα που χρειάζεται ώστε να δώσει τέτοια μαρτυρία. Πρόσωπο το οποίο έχει τις γνώσεις, πείρα και/ή κατάρτιση επί συγκεκριμένου ζητήματος μπορεί να εκφέρει την γνώμη του επί ζητήματος που αμφισβητείται. Επίσης στην υπόθεση Ομήρου ν Δημοκρατίας Ποινική Έφεση αρ. 91/2017 ημερομηνίας 2 Μαΐου 2018 το Εφετείο επεξήγησε ότι η αποδεκτότητα της γνώμης εμπειρογνώμονα ως μαρτυρία σε δίκη συναρτάται κατά πρώτο λόγο με τη σχετικότητα της προς το επίδικο θέμα δηλαδή κατά πόσο πρόκειται για μαρτυρία η οποία κρίνεται ευλόγως αποδεικτική ή ανταποδεικτική ενός ζητήματος το οποίο χρήζει απόδειξης. Πέραν της σχετικότητας απαιτείται η μαρτυρία ενός εμπειρογνώμονα να παρέχει εξειδικευμένη επιστημονική γνώμη και πληροφορίες που βρίσκονται έξω από το πεδίο κοινής γνώμης και εμπειρίας. Αυτοί οι εμπειρογνώμονες δεν ήταν μάρτυρες που έχουν εκφέρει μόνο την γνώμη τους επί γεγονότων που έχουν αποδειχθεί με βάση το δίκαιο της απόδειξης αλλά εξαιτίας των γνώσεων τους και της πείρας τους ήταν σε θέση να αποκαλύψουν γεγονότα της υπόθεσης που σε διαφορετική περίπτωση δεν θα ήταν γνωστά στο Δικαστήριο. Υπάρχει διχοτομία μεταξύ της μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων που εκφέρουν την άποψη τους και καταλήγουν σε συμπεράσματα στην βάση γεγονότων που έχουν ήδη αποδειχθεί και μάρτυρες εμπειρογνώμονες που εξαιτίας των γνώσεων τους και την χρήση ειδικών εργαλείων ανακαλύπτουν γεγονότα της υπόθεσης που δεν είναι ορατά στους κοινούς ανθρώπους. (βλ. R v Luttrell [2004] 2 Cr. App.R 31 at 35). Αυτοί οι μάρτυρες είναι μάρτυρες γεγονότων παρόλο που θεωρούνται εμπειρογνώμονες. Κάποτε είναι δύσκολο να γίνει η σωστή κατάταξη μεταξύ μαρτυρία της γνώμης που προκύπτει ως συμπέρασμα από την ανάλυση των γεγονότων και της μαρτυρίας εμπειρογνώμονα που σκοπό έχει την διακρίβωση των γεγονότων. A mıcrobıologıst who looks through a mıcroscope and ıdentıfıes a mıcrobe ıs perceıvıng a fact no less than the bank clerk who sees an armed robbery commıtted. The only dıfference ıs the former can use a partıcular ınstrument and can ascrıbe objetıve sıgnıfıgance to the data he perceıves. The questıon of subjectıve assessment and ınterpretatıon whıch ıs the essence of opınıon evıdence hardly enters ınto the matter at all ( Phıpson on Evıdence Sweet and Maxwell 18th edıtıon paragraph 33-10). Στην δική μας την περίπτωση οι δύο ιατροί είχαν δώσει μαρτυρία σε σχέση με το πιο σημαντικό γεγονός της υπόθεσης ήτοι την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της κατάστασης της υγείας της ενάγουσας και την αιτία που προκάλεσε αυτή την κατάσταση. Στη συνέχεια ενόψει των συμπερασμάτων τους σε σχέση με αυτό το γεγονός και οι δύο είχαν εκφέρει την γνώμη τους σε σχέση με την πρόγνωση της κατάστασης της ενάγουσας στο μέλλον. Στην υπόθεση Siegel v Pummel [2014] EWHC 4309 (QB) Αγγλικό Δικαστήριο επεξήγησε ότι ο ρόλος του ειδικού εμπειρογνώμονα είναι να βοηθήσει το Δικαστήριο να καταλήξει σε σωστά συμπεράσματα σε σχέση με τα επίδικα ζητήματα. Ο εμπειρογνώμονας καταδεικνύει την εμπειρογνωμοσύνη του όταν βοηθά το Δικαστήριο με τις ειδικές του γνώσεις με τρόπο αντικειμενικό, ανεξάρτητο και με διαφάνεια να καταλήξει σε δικά του συμπεράσματα σε σχέση με τα επίδικα ζητήματα. Δεν βοηθά το Δικαστήριο όταν ο εμπειρογνώμονας μειώνει άλλο ειδικό που έχει εκφέρει αντίθετη γνώμη, ακόμη και εάν δικαιολογείται η έντονη αμφισβήτηση των ευρημάτων του ειδικού με την αντίθετη άποψη. Σε εκείνη την υπόθεση ο δικαστής είχε σημειώσει τα εξής: «His evidence was combative and dismissive of that of other medical professionals who were not specialists in the same field as himself». Τα συμπεράσματα του Δρ. Λοιζίδη προκύπτουν από πολυετή παρακολούθηση του ασθενή. Είχε την ευκαιρία να εξετάσει κλινικά την ενάγουσα. Επιβεβαίωσε τα ευρήματα του με την βοήθεια των πορισμάτων των ακτινολόγων και των νευρολόγων. Εξήγησε με σαφήνεια ότι η λεπτομερή συμπτωματολογία της ενάγουσας ήτοι η ζάλη, το άλγος της αυχενικής μοίρας, οι αιμωδίες στο δεξί χέρι και των άνω άκρων που χειροτερεύουν με επαναλαμβανόμενες κινήσεις έχουν αιτία την κατανομή των ριζών του σπονδύλου στο επίπεδο Α4-Α
  1. Η διάγνωση του ήταν δισκοπάθεια. Ως προς την ορθότητα της διάγνωσης αυτή επιβεβαιώνεται τόσο από τα κλινικά ευρήματα της ενάγουσας που διαπίστωσε προσωπικά με την κλινική εξέταση όσο και με τις τρεις αξονικές τομογραφίες που σκιαγραφούν μία εξελισσόμενη κατάσταση δισκοπάθειας που επιβαρύνεται. Διαπίστωσε προσωπικά ότι η ενάγουσα δυσκολευόταν να αυτοεξυπηρετηθεί και να κάνει εργασίες με το πιάσιμο στο χέρι διότι είχε πόνο και δεν μπορούσε να κινήσει τα χέρια της προς τα πάνω. Αυτό σύμφωνα με τον μάρτυρα οφειλόταν στην ανεξέλεγκτη πίεση στις αυχενικές ρίζες που μπορούσαν να προκαλέσουν μόνιμη αναπηρία στην ενάγουσα. Μέτρησε την μυϊκή της δύναμη με βάση την ειδική κλίμακα της Οξφόρδης και διαπίστωσε ότι αυτή ήταν πιο κάτω από την κανονική. Έκανε σύγκριση αυτής της διεργασίας με μεταγενέστερη ίδιας διεργασίας εξέταση μετά την αντιφλεγμονική θεραπεία στην οποία υποβλήθηκε η ενάγουσα και διαπίστωσε ότι είχε επανέλθει η μυϊκή λειτουργία στο κανονικό. Υπέδειξε με αναφορά την αξονική τομογραφία την προβολή του δίσκου ευρείας βάσης που καταδύεται ήπια στον επισκληρίδιο χώρο στο επίπεδο Α4-Α5 καθώς και την ήπια προβολή που εμφανίζεται στην τελευταία αξονική τομογραφία στο επίπεδο Α6-Α
  2. Συνέδεσε αυτά τα ευρήματα που απεικονίζονται στις αξονικές τομογραφίες με το δυστύχημα επειδή ως εξήγησε επήλθε απώλεια του ύψους του μεσοσπονδύλου με αποτέλεσμα αυτό να προκαλέσει δυσλειτουργία των αρθρώσεων και την ανάπτυξη οστεόφυτων που οδηγεί στην αρθρίτιδα. Επομένως, η δισκοπάθεια που εμφανίσθηκε είναι αποτέλεσμα της απώλειας του ύψους μεταξύ των σπονδύλων και όχι προϋπάρχουσα κατάσταση. Εξήγησε ότι η κατάσταση αυτή επιδεινώνεται με την πάροδο του χρόνου. Ούτε και θεραπεύεται αλλά δίδεται φαρμακευτική αγωγή στον ασθενή προκειμένου να αυξήσουν την χρονική διάρκεια των μεσοδιαστημάτων ηρεμίας δηλαδή, μεγάλο διάστημα χωρίς υποτροπές. Αυτό γίνεται και με την χρήση κολάρου και φυσιοθεραπείας. Εάν οι κρίσεις πόνου αυξηθούν μεταξύ τους τότε η μόνη λύση είναι χειρουργική επέμβαση. Αυτά που εξήγησε ο μάρτυρας συνάδουν με την εμπειρία της ενάγουσας όπως την εξήγησε. Επίσης τα ευρήματα αυτά συνάδουν με τον ηλεκτροφυσιολογικό έλεγχο που έγινε με ηλεκτρομυογράφημα που κατέδειξε την ριζοπάθεια στο ύψους του Α5 και Α6 του σπονδύλου (βλ. τεκμήριο 19 τελευταία σελίδα). Από το νωτιαίο μυελό φεύγουν οι ρίζες ( νευρικά στελέχη) τα οποία είναι υπεύθυνα για την αίσθηση και κίνηση των άκρων. Αρχικά οι ρίζες μπορεί να μην δουλεύουν και αργότερα μπορεί να ανακτήσει ο ασθενής την κίνηση αλλά να μείνουν κατάλοιπα και να παραμείνει η ευαισθησία. Τούτο έγινε στην περίπτωση της ενάγουσας που στην αρχή δεν μπορούσε να αυτοεξυπηρετηθεί αλλά που στην συνέχεια βελτιώθηκε η κατάσταση της με την θεραπεία. Η ύπαρξη της ριζοπάθειας συγκλίνει με το εύρημα του ότι προκλήθηκε από βλάβη του σπονδύλου, ήτοι απώλεια ύψους και αλλαγή στην κατονομή του μεσοσπονδύλου με αποτέλεσμα αυτό να προκαλέσει δυσλειτουργία των αρθρώσεων και την ανάπτυξη οστεόφυτων που οδηγεί στην αρθρίτιδα. Επίσης, αυτή η διάγνωση είναι καλή εξήγηση γιατί ξαφνικά η ενάγουσα ανέπτυξε οξεία κλινικά συμπτώματα. Η πίεση στις ρίζες προκάλεσε τα συμπτώματα και εφόσον αυτά δεν προϋπήρχαν του δυστυχήματος σημαίνει ότι η αιτία της ριζοπάθειας ήταν το δυστύχημα και όχι μία προϋπάρχουσα κατάσταση. Το ηλεκτρογράφημα το 2010 έδειξε ότι η μυϊκή δύναμη επανήλθε στο
  3. Όμως δεν υπήρχε πλήρη λειτουργία των ριζών. Υπήρχε διαφορά στην αίσθηση και πόνος κατά μήκος των ριζών. Το ηλεκτρογράφημα είχε διαταχθεί από τον νευρολόγο Δρ. Πούγιουρο. Τα ευρήματα που παράγει αυτό το μηχάνημα είναι αντικειμενικά. Είναι αλήθεια ότι αυτή η εξέταση δεν έγινε και προ του δυστυχήματος όμως προ του δυστυχήματος η ενάγουσα δεν είχε κλινικά συμπτώματα και ζούσε μία δραστήρια γεμάτη ζωή ως αρμόζει σε πρόσωπο της ηλικίας της. Οπότε θα πρέπει να είναι ορθό το συμπέρασμα του ότι η ριζοπάθεια είναι απότοκο του δυστυχήματος και όχι άλλης αιτίας. Η δική του άποψη είναι πολύ πιο πειστική από αυτή του Δρ. Πηλαβάκη διότι το εύρημα της ριζοπάθειας είναι γεγονός που διαπιστώνεται αντικειμενικά επειδή συγκλίνει με την πραγματικότητα ως αυτή απεικονίζεται στις τρεις αξονικές τομογραφίες. Η αξονικές τομογραφίες εμφανίζουν μία ήπια προβολή των δίσκων που φαίνεται με επιβάρυνση μέχρι την τελευταία αξονική τομογραφία που λήφθηκε το
  4. Ναι μεν υπήρχε ελαφριά βελτίωση της κατάστασης της ως σημειώνεται και από το πιστοποιητικό του τεκμήριο 17 αλλά η αρχική τομογραφία κατέδειξε δισκοπάθεια στα σημεία Α4-Α5, Α6-Α
  5. Περαιτέρω, η ενάγουσα κατά το επόμενο έτος 2010 παρουσίασε και πάλι έντονο επεισόδιο δισκοπάθειας αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Αυτή η κατάσταση δεν βελτιώθηκε παρά το γεγονός ότι διέκοψε τις σπουδές της και στις 24.11.2015 και 22.6.2015 παρουσίασε εκ νέου υποτροπές στο αυχενικό σύνδρομο για τις οποίες ακολούθησε συντηρητική θεραπεία. Η αξονική τομογραφία ημερομηνίας 9.11.10 ανέδειξε μικρή κεντρικοπλάγια δεξιά κήλη του δίσκου που ασκεί πίεση στον μηνιγγικό σάκο με ελάττωση του εύρους του πρόσθιου υπαραχνοειδούς χώρου χωρίς ουσιώδη πίεση στον νωτιαίο μυελό. Σε σύγκριση με την προηγούμενη αξονική τομογραφία ημερομηνίας 2 Νοεμβρίου 2009 δεν παρατηρείται ουσιώδης διαφοροποίηση αν και τότε ήταν ελαφρώς πιο εμφανής η ήπια κατάδυση δισκικού υλικού στον πρόσθιο επισκληρίδιο χώρο. Στο διάστημα Α6-Α7 υπήρχε αναδεικνυόμενη προβολή του δίσκου χωρίς πιεστικά φαινόμενα. Δύο χρόνια μετά το δυστύχημα υπήρχε επιβάρυνση της κλινικής εικόνας του σπονδύλου που συνηθίζεται να γίνεται μετά από τέτοιου είδους δυστύχημα. Απόλυτα λογική είναι και η εξήγηση του ότι η αρθρίτιδα που εμφανίζει σήμερα δεν οφείλεται σε φυσική φθορά. Η ενάγουσα πάσχει από δισκοπάθεια που οφείλεται σε απώλεια του ύψους μεταξύ των σπονδύλων και αλλάζει η αρμονία μεταξύ τους με αποτέλεσμα να αλλάξει η επαλληλία που εργάζονται μεταξύ τους. Συνεπώς, στην περίπτωση της ενάγουσας η αρθρίτιδα είναι μετατραυματικής φύσεως. Η δισκοπάθεια είναι αποτέλεσμα του δυστυχήματος επειδή η ύπαρξη αυτής της δισκοπάθειας συγκλίνει με το χρονικό ορίζοντα της ξαφνικής εμφάνισης κλινικών συμπτωμάτων. Παραπέμπεται η αιτία των συμπτωμάτων στον τραυματισμό. Περαιτέρω, επεξήγησε γιατί η πιθανότητα σπονδυλοδεσίας στο μέλλον δεν μπορεί να αποκλεισθεί εάν ο πόνος της δεν ελεγχθεί συντηρητικά και εφόσον είναι δεδομένο ότι η κατάσταση της επιβαρύνεται εξελικτικά αφού έχει αλλάξει η κατανομή του σπονδύλου. Πιθανόν να χρειασθεί δισκέκτομη αρχικά δηλαδή αφαίρεση του κομματιού που πιέζει το νεύρο. Στην συνέχεια αν ο πόνος είναι συνεχόμενος και ενταθεί η μόνη λύση είναι το δέσιμο του σπονδύλου. Οπότε αποδέχομαι στο σύνολο τους τα ευρήματα του και ειδικά το εύρημα του σε σχέση με το ότι η αιτία των συμπτωμάτων της ενάγουσας είναι τραυματικής αιτιολογίας. Περαιτέρω, δέχομαι τις διαπιστώσεις του ως προς την μελλοντική πορεία της κατάστασης της υγείας της ενάγουσας. Ο ΜΥ1 δεν μου έκανε εξίσου καλή εντύπωση και λυπούμαι να παρατηρήσω ότι τα ευρήματα του βασίζονται σε ελλιπή στοιχεία και συνιστούν εικασίες ως προς το συμπέρασμα ότι η κατάσταση της ενάγουσας οφείλεται αποκλειστικά σε προϋπάρχουσα κατάσταση και φθορά. Μπορεί να είναι αλήθεια ότι 25% των νέων που μελετούν μπροστά από τον υπολογιστή μπορεί να αναπτύξουν προβλήματα με τον αυχένα τους όμως αυτό δεν σημαίνει ότι το συμπέρασμα του είναι ορθό στην περίπτωση της ενάγουσας. Ούτε και έχει τεθεί ενώπιον μου στοιχείο ότι υπέβαλε στην ενάγουσα ερωτηματολόγιο σε σχέση με τις καθημερινές της συνήθειες ώστε να προβεί σε συσχετισμό της κατάστασης της με αυτό το στατιστικό στοιχείο. Την είδε μόνο μία φορά και αυτό ενόψει της εκκρεμοδικίας. Επειδή η ενάγουσα υπήρξε πελάτης που του την είχε στείλει η ασφαλιστική εταιρεία κατόπιν πληρωμής δεν έπεισε ότι ήταν απόλυτα αντικειμενικός στα ευρήματα του. Ήταν απόλυτος ως προς το γεγονός ότι η κατάσταση της υγείας της ενάγουσας οφείλεται σε προϋπάρχουσα αιτιολογία. Τούτο το διαπίστωσε ενώ την είδε μόνο μία φορά τέσσερα χρόνια μετά το δυστύχημα και ενώ δεν είχε υπόψη του την πρώτη ακτινογραφία που έγινε την ημέρα του δυστυχήματος. Δεν ήταν καν διατεθειμένος να συμφωνήσει ότι ένας τραυματισμός δεν μπορεί να αποκλειστεί ως η αιτία για τα δεινά της ενάγουσας. Το απόλυτο των θέσεων του σε συνδυασμό με το γεγονός ότι ήταν αδύνατον να έχει μία απόλυτα καθαρή εικόνα της κατάστασης της με μόνο μία κλινική εξέταση τέσσερα χρόνια μετά την εξέταση είναι αυτό που με οδήγησε στο να απορρίψω την μαρτυρία του. Δεν μπορεί να ευσταθεί η θέση του ότι η βελτίωση που παρουσίασε ως αυτή απεικονίζεται στην δεύτερη τομογραφία οφείλεται στην χρήση του μαλακού κολάρου και ότι αυτό είναι απόδειξη προϋπάρχουσας κατάστασης. Τούτο αγνοεί το γεγονός ότι η δισκοπάθεια εμφανίζεται στα επίπεδα Α4-Α5 και Α6-Α7 και στην δεύτερη αξονική τομογραφία (τεκμήριο 9). Εάν ήταν αλήθεια αυτό η κατάσταση της δεν θα παρουσίαζε επιβάρυνση ενώ κάνει πιλάτες για να δυναμώσει του μυς του αυχένα και που συνεχίστηκε ενώ είχε διακόψει τις σπουδές που ήταν θέση του ότι η υπερβολική μελέτη με κάμψη του αυχένα είναι αυτό που είχε επιβαρύνει τον αυχένα. Εάν η διάγνωση του μάρτυρα ήταν ορθή η ενάγουσα δεν θα είχε οξύ επεισόδιο το 2014, το 2015 και το
  6. Εάν όντως όλη αυτή η κατάσταση οφειλόταν σε φθορά του σπονδύλου που ανέπτυξε ως νέα εξαιτίας του διαβάσματος μπροστά από τον υπολογιστή δεν θα είχε αυτά τα επεισόδια. Τέτοιο απόλυτο συμπέρασμα δεν έχει σχέση με την λογική διότι αγνοεί εντελώς τον παράγοντα του δυστυχήματος που ήταν η αιτία όλα αυτά τα συμπτώματα να εμφανισθούν για πρώτη φορά αμέσως μετά το δυστύχημα. Δεν έκανε καμία προσπάθεια να συμβιβάσει έστω και τις δύο αιτίες και να αποφανθεί ότι πιθανόν να συντρέχουν και τα δύο για να προκληθεί μία συγκεκριμένη συμπτωματολογία την δεδομένη στιγμή και είναι γι' αυτό που το συμπέρασμα του ότι η αποκλειστική αιτία των συμπτωμάτων είναι φυσική φθορά πρέπει να απορριφθεί ως αυθαίρετο συμπέρασμα. Επίσης αυθαίρετο συμπέρασμα είναι θέση του ότι οι τρεις αξονικές τομογραφίες ήταν περιττές ενόψει ευρήματος ότι δεν υπήρχαν νευρολογικά ευρήματα. Σημειώνεται κατ' αρχάς ότι ο ΜΥ1 δεν είναι νευρολόγος και έτσι το συμπέρασμα αυτό δεν υποστηρίζεται από το μυελογράφημα που καταδεικνύει ήπια ριζοπάθεια στο επίπεδο Α5 (τεκμήριο 19). Δεν μπορεί να ευσταθεί η θέση του ότι η όλη κατάσταση βασίζεται στα υποκειμενικά συμπτώματα της ενάγουσας. Περαιτέρω, θα πρέπει να επισημάνω ότι εν μέρει αγνόησε τα υποκειμενικά συμπτώματα της ενάγουσας διότι πουθενά δεν κατέγραψε την ύπαρξη αιμωδίων στα άκρα και προβλήματα κινήσεως που ήταν εύρημα του ΜΕ2 μετά από κλινική εξέταση με βάση την κλίμακα της Οξφόρδης. Αυτό παρά το ότι έχει να την εξετάσει από το 2014 και δεν ζήτησε να την ξαναδεί προκειμένου να παρακολουθήσει την εξέλιξη της υγείας της και για να επιβεβαιώσει την ορθότητα του συμπεράσματος ότι τα συμπτώματα είναι αποτέλεσμα προϋπάρχουσας αιτιολογίας. Εάν είχε υπόψη του τα τεκμήρια 14, 15, 16 και τον ηλεκτροδιαγνωστικό έλεγχο που διεξήγαγε ο Δρ. Πούγιουρος το 2018 δυνατόν να αναθεωρούσε εύρημα του ιδιαίτερα ως προς την πιθανότητα μελλοντικής επέμβασης. Το συμπέρασμα ότι οι δισκοκήλες στα επίπεδα Α4-Α5 και Α6-Α7 είναι προϋπάρχουσα ευρήματα είναι εντελώς αυθαίρετο συμπέρασμα και δεν υποστηρίζεται από τα στοιχεία που είχε υπόψη του ο ΜΥ1 όταν την εξέτασε. Δεν θα μπορούσε να αποκλείσει με βεβαιότητα το δυστύχημα για την πρόκληση ή ακόμη την επιδείνωση της δισκοπάθειας. Δεν είχε αντικειμενικά στοιχεία για να βασίσει τέτοιο συμπέρασμα που εν τέλει είναι υποκειμενικό. Ούτε θεωρώ ότι είναι της ειδικότητας του να εκφέρει τελικά την γνώμη ότι τα έντονα συμπτώματα που εκδήλωσε η ενάγουσα και που δεν συνάδουν με την διάγνωση του οφείλονται σε μετατραυματικό στρες. Τούτο θα ήταν πιστευτό μόνο εάν είχε κάνει όλες τις αναγκαίες εξετάσεις, και την παρακολουθούσε για κάποιο διάστημα ώστε να αποκλείσει ότι τα συμπτώματα της οφείλονται σε παθολογική αιτία. Περαιτέρω, η θέση του ότι τα δύο επιπρόσθετα MRI δεν ήταν αναγκαία επειδή δεν παρουσίασε αντικειμενική νευρολογική διαταραχή που να αποτελούσε απόλυτη ένδειξη επανάληψης είναι επιπόλαιη και αυθαίρετη ενόψει το γεγονότος ότι το τρίτο και τελευταίο MRI κατέδειξε επιβάρυνση της κατάστασης της και κρίθηκε αναγκαίο να ληφθεί επειδή η ενάγουσα εξακολουθούσε να έχει έντονη συμπτωματολογία. Ούτε και είναι σωστό το συμπέρασμα του ότι τα συμπτώματα της υποχώρησαν τον Αύγουστο
  7. Η ενάγουσα ανέφερε ότι εξακολουθούσε και εξακολουθεί να έχει ενοχλήσεις. Προς το τέλος του 2014 είχε εκ νέου επεισόδιο σοβαρό. Όμως η μη ύπαρξη σοβαρού επεισοδίου προηγουμένως δεν συνεπάγεται αυτόματα ότι δεν είχε ενοχλήσεις και προβλήματα στο μεσοδιάστημα κάτι που σημείωσε και ο ίδιος ο ιατρός έστω και ακροθιγώς. (Πολύ αραιά έχει ενόχληση που χρειάζεται υποστηρικτικό φάρμακο). Επομένως απορρίπτω την γνώμη του ότι η πάθηση της οφείλεται σε προϋπάρχουσα κατάσταση και επίσης απορρίπτω την γνώμη του ως προς την σοβαρότητα της κατάστασης της υγείας της καθώς και της γνώμης του ότι αποκλείει την πιθανότητα μελλοντικής χειρουργικής επέμβασης σπονδυλοδεσίας στο μέλλον. ΕΥΡΗΜΑΤΑ Mε βάση την αξιόπιστη μαρτυρία της ενάγουσας αποδέχομαι πλήρως ότι τα ακόλουθα ήταν τα συμπτώματα της από την ημέρα πρόκλησης του δυστυχήματος μέχρι την ημέρα που έδωσε μαρτυρία στο Δικαστήριο: « Στις μέρες μετά το δυστύχημα η ενάγουσα υπέφερε πάρα πολύ. Το βράδυ του ατυχήματος δεν μπόρεσε να κοιμηθεί από τον πόνο στο κεφάλι και στον αυχένα. Τις επόμενες ημέρες ο πόνος αντί να μειώνεται χειροτέρευε, μαζί και οι ζαλάδες. Η περιστροφή του αυχένα ήταν πολύ μειωμένη, οι ημικρανίες συνεχείς και τα φάρμακα δεν την ανακούφιζαν. Δεν μπορούσε να κρατήσει τίποτα από το δεξί της χέρι γιατί ότι έπιανε της έπεφτε. Δεν μπορούσε να κάνει απλά καθημερινά πράγματα όπως δουλείες στο σπίτι. Λόγω του πόνου περιορίστηκε στο σπίτι, αφού επίσης δεν μπορούσε να οδηγήσει, αλλά και λόγω της αδυναμίας του δεξιού χεριού και της περιορισμένης περιστροφής του αυχένα της αλλά και επειδή φορούσε κολλάρο. Λόγο της ημικρανίας δεν ήθελε να πηγαίνει σε τόπους με κόσμο, αλλά ούτε και να ταξιδεύει με το αυτοκίνητο, αφού ήταν δύσκολο γιατί ζαλιζόταν. Πήγαινε στις φυσιοθεραπείες της και λάμβανε και την φαρμακευτική αγωγή μαζί με παυσίπονα, αλλά ο πόνος δεν έφευγε, ιδιαίτερα οι ημικρανίες. Μετά, λόγω και της επιμονής των συμπτωμάτων και των τραυματισμών, αλλά και των ενοχλήσεων που ένιωθε, περί τις 30/10/2009 επισκέφθηκε τον Δρ. ΧΧΧΧΧ Λοϊζίδη στο Ιπποκράτειο Ιδιωτικό Νοσοκομείο, όπου την παρέπεμψε για μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου και Αυχενικής Μοίρας Σπονδυλικής Στήλης (ΑΜΣΣ). Μετά την επίσκεψη στον Δρ. Λοϊζίδη και την υποβολή της στις σχετικές εξετάσεις και φυσιοθεραπείες αλλά και την τοποθέτηση κολάρου για χρονικό διάστημα αρκετών εβδομάδων, οι ενοχλήσεις δεν υποχώρησαν. Για αρκετό καιρό παρουσίαζε ζαλάδες και ημικρανίες και μούδιασμα και αδυναμία στα άνω άκρα και αναγκάστηκε να επισκεφτεί τον νευρολόγο Δρ Παπακώστα, ο οποίος του χορήγησε φαρμακευτική αγωγή την οποία έλαβε, καθώς επίσης πραγματοποίησε ηλεκτροφυσιολογικό έλεγχο. Για όλο αυτό το χρονικό διάστημα, ακολούθησε συντηρητική αγωγή με βάση τις οδηγίες των θεραπόντων ιατρών του, με τοποθέτηση αυχενικού κολάρου, λαμβάνοντας αντιφλεγμονώδη φαρμακευτική αγωγή και φυσιοθεραπείες. Ακολούθως και λόγω της μη υποχώρησης των συμπτωμάτων, αλλά αντιθέτως λόγω συνέχισης και επιδείνωσης τους, επισκέφτηκε εκ νέου τον ορθοπεδικό ιατρό του Δρ. ΧΧΧΧΧ Λοϊζίδη, ο οποίος της συνέστησε να προβεί σε νέο MRI και φυσιοθεραπεία. Περαιτέρω και μετά την εξέταση της από τον Δρ Λοϊζίδη και λόγω των συνεχιζόμενων πόνων και των επεισοδίων ημικρανίας από τα οποία υπέφερε, επισκέφτηκε ξανά τον Νευρολόγο Δρ. ΧΧΧΧΧ Παπακώστα, στις 3/6/2011, ο οποίος εξέδωσε ιατρικό πιστοποιητικό. Από το πιο πάνω ατύχημα υπέφερε πάρα πολύ ενώ και μέχρι σήμερα η κατάσταση της επιδεινώνεται κατά τις αλλαγές του καιρού και όταν κάνει επαναλαμβανόμενες κινήσεις όπως σιδέρωμα, σκούπισμα και σφουγγάρισμα, φουσκώνει ο αυχένας της και της προκαλεί πόνο στον αυχένα και στα χέρια και κάποτε αρχίζουν και οι ημικρανίες. Πέρασαν αρκετά χρόνια για να αποδεχτεί την κατάσταση του αυχένα της και ότι το προσδόκιμο είναι η συντήρηση του τραύματος και όχι η πλήρης αποθεραπεία. Παλαιότερα όπου και να πήγαινε ή ότι και να έκανε, η πρώτη της δουλειά ήταν να έχει μαζί της παυσίπονα και αντιφλεγμονώδη. Είχε αρχίσει να απελπίζεται να μην δεχόταν πως έτσι θα συνεχίσει να ζει. Επειδή ήταν αθλητικός τύπος και της άρεσε να είναι στην φύση, αποφάσισε πως έπρεπε να κάνει κάτι γι' αυτό και με την σύμφωνη γνώμη του γιατρού της ξεκίνησε να γυμνάζεται με personal trainer πάνω σε μηχάνημα του Reformer Pilates, το οποίο είναι το πιο ιδανικό για την κατάσταση της μιας και ο αυχένας είναι σε σταθερή θέση και προστατεύεται από πιέσεις απότομες κινήσεις και κραδασμούς. Σιγά σιγά αρχίσαν να δυναμώνουν οι μύες στον σπόνδυλο της και τα συμπτώματα σταδιακά έδειχναν να ελαττώνονται. Όλες οι ασκήσεις που έκανε και κάνει μέχρι σήμερα είναι έτσι σχεδιασμένες για να μην επιβαρύνεται ο αυχένας της, επειδή ακόμα έχει κάποιο περιορισμό στην κίνηση του αυχένα αλλά και αδυναμίες στα χέρια. Όταν ένιωσε ότι δυνάμωσε αρκετά ξεκίνησε άσκηση στο νερό και κολύμβηση, αλλά πάντα με περιορισμούς και προσαρμογές λόγω του προβλήματος της. Σήμερα εξακολουθεί να έχει πόνους, αδυναμίες και μουδιάσματα στα χέρια, αλλά ευτυχώς η γυμναστική λειτουργεί ως ανακουφιστική θεραπεία και πλέον αποφεύγει τα φάρμακα εκτός και αν είναι ακραίος ο πόνος. Αν σταματήσει να γυμνάζεται για δυο με τρεις ημέρες τα συμπτώματα της επιδεινώνονται σε σημείο που χρειάζεται παυσίπονα. Παράλληλα, κατά το χρονικό διάστημα που επεσυνέβη το ατύχημα, έκανε τη Διδακτορική της διατριβή (PhD) στο Πανεπιστήμιο της Γλασκόβης στην Σκωτία. Λόγω των προβλημάτων που αντιμετώπιζε διέκοψε την διπλωματική της, γιατί δεν μπορούσε να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις της συγγραφής και των διορθώσεων, με αποτέλεσμα να παρατήσει την όποια προσπάθεια για λήψη του διδακτορικού της. Σημειώνει ότι βρισκόταν στο τελικό στάδιο ολοκλήρωσης της διπλωματικής της εργασίας, μετά από φοίτηση 5 χρόνων στο Πανεπιστήμιο της Γλασκόβης, ως υποψήφια Διδάκτωρ Βιολογίας και συγκεκριμένα PhD in Obstetrics and Gynecology in the Division of Developmental Medicine. Σημειώνει ότι σπούδασε Βιολογία και Βιοτεχνολογία στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο (Roosevelt University στο Σικάγο) από το 1998 - 2003 και ξεκίνησε το διδακτορικό της στην Σκωτία τον Σεπτέμβριο
  8. Λόγω του ότι διέκοψε την ολοκλήρωση του διδακτορικού της, την επηρέασε πάρα πολύ ψυχολογικά, αφού το να πάρει το Διδακτορικό της ήταν ένα προσωπικό όνειρο και στόχος, το οποίο εν τέλει και για ένα συμβάν το οποίο δεν ευθύνεται, δεν ολοκλήρωσε και άφησε στην μέση. Δεν μπορούσα να εγκατασταθεί μόνιμα πίσω στην Σκωτία λόγω των προβλημάτων της και χωρίς βοήθεια. Ακόμα και μετά από αρκετά χρόνια μετά το ατύχημα, επισκέφτηκε, λόγω των πόνων και των ενοχλήσεων που ένιωθε, τον Δρ. Λοϊζίδη ο οποίος της συνέστησε φυσικοθεραπεία και της χορήγησε φαρμακευτική αγωγή. Συγκεκριμένα, επισκέφτηκε τον Δρ. Λοϊζίδη αρκετά χρόνια μετά το ατύχημα, το 2014 (24/11/2014) και το 2015 (22/6/2015). Όπως είναι εύκολα αντιληπτό, όλο το χρονικό διάστημα μετά το ατύχημα ήταν πολύ άσχημο για αυτήν. Έπρεπε να τρέχει σε γιατρούς, φυσικοθεραπείες και το βάρος των μετακινήσεων της για αρκετό καιρό έπεφτε πάνω στους δικούς της ανθρώπους, κυρίως τους γονείς της. Λόγω των αναγκών της αλλά και της ψυχολογικά άσχημης κατάστασης στην οποία περιήλθε μετά το ατύχημα, αναγκάστηκε να αποχωρήσει από το διαμέρισμα στο οποίο διέμενε μόνη της και να επιστρέψει πίσω στο σπίτι των γονιών της. Εκεί θα ένιωθε καλύτερα, θα είχε την απαραίτητη βοήθεια και δεν θα ταλαιπωρείτο με τις δουλειές του σπιτιού, τις οποίες ούτως ή αλλιώς δεν μπορούσε να εκτελέσει. Βέβαια αυτό δεν ήταν το ιδανικό σενάριο για αυτήν, αφού σε ηλικία 29 χρόνων, θα αναγκαζόταν να επιστρέψει στους γονείς της, ωστόσο υπό τις περιστάσεις έπρεπε να γίνει. Στην αρχή, από το ατύχημα, είχε μεγάλο πρόβλημα και στην αυτοεξυπηρέτηση σε βασικά πράγματα μέσα στο σπίτι. Κυρίως δεν μπορούσε να ντύνεται με την ίδια ευκολία όσο προηγουμένως αφού ήθελε περίπου δέκα λεπτά για να ντυθεί, ενώ ήθελε πάρα πολλή υπομονή και προσοχή, αφού οι πόνοι ήταν πάρα πολλοί και έντονοι. Ακόμα, το αυχενικό κολάρο δυσκόλευε ακόμη περισσότερο την κατάσταση και σπίτι δεν μπορούσε να κάνω επαναλαμβανόμενες εργασίες. Το δεξί της χέρι δεν έπιανε και εργασίες όπως σίδερο, σκούπισμα και σφουγγάρισμα που απαιτούν 'πιάσιμο' με το χέρι, δεν μπορούσε να τις εκτελέσει και αν το έκανε τότε υπέφερε από φρικτούς πόνους. Δεν μπορούσε να σηκώσει βάρη, έπεφταν τα πράγματα από τα χέρια της και έσπαζε συχνά πράγματα. Επίσης στην μαγειρική δεν μπορούσε να βοηθήσει. Ακόμα και σήμερα δεν μπορεί να καθαρίσει παράθυρα και καθρέφτες γιατί κάθε κίνηση των χεριών της προς τα πάνω είναι επίπονη, νομίζει πως θα κοπούν τα χέρια της. Δεν μπορεί να σηκώσει μεγάλο βάρος άνω των 5 Kg, αφού αμέσως νιώθει το τράβηγμα στον αυχένα και πονάει. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι άλλαξε τον τρόπο που κοιμάται — πλέον κοιμάται με μαξιλάρι ανάμεσα στα πόδια της και στα χέρια της — το μαξιλάρι είναι ορθοπεδικό και όταν ταξιδεύει στο εξωτερικό παίρνει το ορθοπεδικό της μαξιλάρι παρόλο που είναι βαρύ αλλά δεν έχει επιλογή. Απλά πράγματα όπως να πάει στο κομμωτήριο της είναι αδύνατο μιας και δεν θα μπορεί να λουστεί στον λουτήρα γιατί θα κάνει υπερέκτασή ο αυχένας και πιέζεται πολύ, προκαλώντας της ανυπόφορο πόνο. Το βράδυ πήγαινε για ύπνο και πολλές φορές της ήταν πολύ δύσκολο όχι μόνο να κοιμηθεί, αλλά να ξαπλώσει ακόμα και στο κρεβάτι η στάση στην οποία μπορεί να κοιμηθεί είναι στην δεξιά και λίγο στην αριστερή της πλευρά. Αν στον ύπνο της γυρίσει ανάσκελα, τότε ξυπνάει από τους πόνους στα χέρια. Η τελευταία της επίσκεψη στον Δρ Λοϊζίδη ήταν το 2018, όταν πήγε λόγω της έντονης αίσθησης καψίματος που ένιωθε στο άνω μέρος και των δυο χεριών της, συνοδευόμενου έντονου πόνου που χειροτέρευε όταν σήκωνε τα χέρια της προς τα πάνω. Μετά την εξέταση, συνέστησε άμεσο ηλεκτροφυσιολογικο έλεγχο των άνω ακρών, λόγω ανησυχίας στις πιέσεις που ασκούνται στα νεύρα και στους σπονδύλους του αυχένα. Τα ευρήματα του ηλεκτροφυσιολογικού ελέγχου από τον Δρ Πούγιουρο έδειξαν: Αμφοτερόπλευρη ήπια πίεση του ωλένιου νεύρου στον αγκώνα πολύ ήπιο σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα στο αριστερό χέρι Χρόνια ήπια βλάβη αριστερά Α5-Α6 και δεξιά Α5 ριζοπάθεια και με σύσταση για φυσικοθεραπεία. Σήμερα έμαθε να ζει με τα προβλήματα που δημιουργήθηκαν μετά το ατύχημα και προσπαθεί πάντα να προστατεύει τον αυχένα της. Έμαθε να συμβιβάζεται σε πολλά πράγματα ιδιαίτερα αυτά που δεν μπορεί να κάνει ή που μπορεί να προκαλέσουν περαιτέρω ζημιά στον αυχένα της. Είναι πάντα σε εγρήγορση και πάντα ελέγχει όταν οδηγά που βρίσκεται το αυτοκίνητο από πίσω της, λόγω της φοβίας που έχει. Όταν έχει πολυκοσμία ένα μέρος το αποφεύγει γιατί φοβάται μην την χτυπήσει κάποιος άθελα του. Όποτε μπορεί, αποφεύγει δουλειές που έχουν επαναλαμβανόμενο χαρακτήρα, όπως σιδέρωμα, σφουγγάρισμα και μαγείρεμα. Αποφεύγει να σηκώνει επίσης μεγάλο βάρος και να κάνει δουλειές που τα χέρια της πρέπει να είναι πάνω από το κεφάλι της όπως καθάρισμα στα τζάμια και καθρέφτες. Γυμνάζεται σχεδόν καθημερινά είτε με άσκηση στο νερό η με ασκήσεις όπως pilates και yoga, αλλά πάντα προσαρμοσμένες για να μην επιβαρυνθεί ο αυχένας της και για να συντηρήσει όσο πιο σταθερά γίνεται το τραύμα της. Η άσκηση έχει πάρει σημαντικό ρόλο στην ζωή της μιας και είναι το πιο αποτελεσματικό μέσο για επιβράδυνση του προβλήματος αλλά και για ανακουφιστικούς σκοπούς μιας και μειώνονται τα συμπτώματα. Όταν ταξιδεύει πάντα παίρνει μαζί της το ορθοπεδικό μαξιλάρι, παυσίπονα και πάντα ζητάει βοήθεια στην μεταφορά των αποσκευών της. Ο γιατρός της συνέστησε να παίρνει καθημερινά συμπληρώματα όπως Β complex και γλυκοζαμίνη για βελτίωση του νεκρικού ιστού και των αρθρώσεων. Αυτό που την επηρέασε και συνεχίζει να την επηρεάζει μέχρι σήμερα και στην ψυχολογία της, όπως την ενημέρωσε και ο θεράπων ιατρός της Δρ. Λοϊζίδης, είναι το γεγονός ότι πρέπει να θεωρείται αναμενόμενη η ανάπτυξη οστεοαρθρίτιδας στις σπονδυλικές αρθρώσεις και γι' αυτό χρειάζεται συνεχής παρακολούθηση και επαγρύπνηση. Ήδη έχει οστεόφυτα και γι' αυτό παίρνει την γλυκοζαμίνη. Πρέπει να είναι σε επαγρύπνηση γιατί η ανεξέλεγκτη πίεση στις αυχενικές νευρικές ρίζες μπορεί να προκαλέσουν μόνιμη αναπηρία στα άνω άκρα. Ακόμα, το ενδεχόμενο χειρουργικής επέμβασης στο απώτερο μέλλον, δεν πρέπει να αποκλείεται και αυτό θα εξαρτηθεί από την πρόοδο των ενοχλήσεων η εμφάνιση συμπτωμάτων και κλινικών ευρημάτων αυχενικής μυελοπάθειας. Με βάση την αξιόπιστη μαρτυρία του Δρ. Λοϊζίδη αποδέχομαι ως αληθινά τα ευρήματα του σε σχέση με την αιτία πρόκλησης όλων των συμπτωμάτων της ενάγουσας που είναι το δυστύχημα καθώς και αποδέχομαι την γνώμη του ως ειδικός που είναι σε σχέση με την μελλοντική πορεία της κατάστασης της ενάγουσας, ως αυτή καταγράφεται στο Τεκμήριο 17 που είναι το πιστοποιητικό που ετοίμασε ως ακολούθως: «Η ανωτέρω ασθενής εξετάστηκε από εμένα στις 30/10/09 λόγω αναφερόμενου τροχαίου ατυχήματος που συνέβηκε στις 17/10/09 Παρουσίαζε κάκωση στην Αυχενική Μοίρα της Σπονδυλικής Στήλης. Ο γενόμενος ακτινολογικός έλεγχος δεν κατέδειξε στοιχεία κατάγματος αλλά η μαγνητική τομογραφία κατέδειξε δισκοπάθεια Α4-Α5,Α6-Α
  9. Συνεστήθηκε στην ασθενή: • Αντιφλεγμονώδης αγωγή. • Μαλακό κολλάρο αυχένα. • Φυσικοθεραπεία. Μέχρι το τέλος του 2009 η ανωτέρω ασθενής ακολουθούσε εντατικό πρόγραμμα φυσικοθεραπείας για την βελτίωση της κλινικής της εικόνα. Ακολούθως κατά το επόμενο έτος 2010, παρουσίασε και πάλι έντονο επεισόδιο δισκοπάθειας αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Συγκεκριμένα στο επίπεδο Α4-Α5 για το οποίο αντιμετωπίστηκε συντηρητικά με χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής , καθώς επίσης και τοποθέτηση μαλακού κολάρου αυχένος. Στις 24/5/2011 επανεξετάστηκε στο ιατρείο μου και αξιολογήθηκε με καινούργια μαγνητική τομογραφία η δισκοπάθεια στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Ακολουθήθηκε και πάλι συντηρητική θεραπεία. Στις 24/11/2014 καθώς επίσης και στις 22/6/2015 παρουσίασε εκ νέου υποτροπές στο αυχενικό σύνδρομο για τις οποίες υποτροπές ακολουθήθηκε και πάλι συντηρητική θεραπεία. Παρούσα Κατάσταση - Πρόγνωση: Η ανωτέρω ασθενής παρουσιάζει αυχενικό επεισόδιο αυχενικού συνδρόμου, συνεπεία του τροχαίου ατυχήματος που είχε ως αποτέλεσμα τη κάκωσης της αυχενικής μοίρας, εκ τούτου αναγκάζεται να λαμβάνει αντιφλεγμονώδης και φυσιοθεραπευτική αγωγή αρκετές φορές. Στο απότερο μέλλον θα χρειασθεί εκτίμηση και από συνάδελφο νευροχειρούργο για πιθανή χειρουργική αντιμετώπιση. ΑΝΑΛΥΣΗ Υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ του δυστυχήματος και της εκδήλωσης των συγκεκριμένων συμπτωμάτων και θεωρώ ότι με την πιο πάνω αξιόπιστη μαρτυρία που προσκόμισε η πλευρά της ενάγουσας έχει αποδείξει την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ του δυστυχήματος και των συμπτωμάτων της ως γεγονός για να δικαιούται αποζημιώσεις για τα συμπτώματα αυτά αλλά και τα επακόλουθα αυτών των συμπτωμάτων. Η ενάγουσα απέδειξε ότι το δυστύχημα ήταν το «causa causans» των εν λόγω συμπτωμάτων, δηλαδή, ο παράγοντας που οδήγησε στην εκδήλωση των συγκεκριμένων συμπτωμάτων και ο παράγοντας που εάν δεν είχε συμβεί η ενάγουσα δεν θα παρουσίαζε κατά τον επίδικο χρόνο τα συγκεκριμένα κλινικά ευρήματα. Έχω εξηγήσει αναλυτικά πιο πάνω γιατί απορρίπτω την θέση της υπεράσπισης περί προϋπάρχουσας κατάστασης ως αιτία για την πρόκληση των συμπτωμάτων. Η θέση της υπεράσπισης ότι δεν είναι υπόλογοι γι' αυτή τη ζημιά που προκλήθηκε, ως συνέπεια του δυστυχήματος επειδή η ενάγουσα είχε μία προϋπάρχουσα κατάσταση που πυροδοτήθηκε πρόωρα και αναπάντεχα, δεν είναι βάσιμο επιχείρημα για να μειώσω το ποσό αποζημιώσεων που δικαιούται η ενάγουσα για σκοπούς αποκατάστασής της. Στο σύγγραμμα Clerk and Lindsell on Torts Sweet and Maxwell 20 th edition, Chapter 2 Causatiuon in Tort par. 2-11, επεξηγείται ότι σε κάποιες περιπτώσεις δεν είναι έκδηλο ότι η αμελής πράξη του αδικοπραγούντα είναι η αιτία για την πρόκληση της ζημιάς. Αυτό συμβαίνει κυρίως όταν δεν υπάρχει επιστημονική βεβαιότητα για την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ του δυστυχήματος και τις ζημιές που υπέστη η ενάγουσα. Σε τέτοιες περιπτώσεις η ποιότητα της επιστημονικής μαρτυρίας είναι πολύ σημαντική ώστε να καταδειχθεί ότι υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της αμέλειας και των ζημιών της ενάγουσας. Δεν είναι αυτή η περίπτωση καθότι με βάση την αξιόπιστη μαρτυρία που έχει προσκομίσει η πλευρά της ενάγουσας έχει καταδείξει ότι αιτία για την πρόκληση της φυσικής της κατάστασης ήταν η αλλαγή στην κατανομή του σπονδύλου που προκλήθηκε από την κάκωση στην αυχενική μοίρα και δισκοπάθεια στο επίπεδο Α4-Α5 και Α6-Α
  10. Αυτή η υπόθεση, δεν ανέτρεψε τον γενικό κανόνα αποζημιώσεων σε σχέση με προϋπάρχουσα κατάσταση που διατυπώθηκε στην Αγγλική υπόθεση Sklair v Haycock [2009] EWHC 3328 (QB) καθότι δεν υπάρχει ίχνος μαρτυρίας που να υποστηρίζει την θέση της υπεράσπισης ότι η δισκοπάθεια ήταν το αποτέλεσμα προϋπάρχουσας κατάστασης. O γενικός κανόνας είναι ότι το Δικαστήριο θα πρέπει να υπολογίσει με βάση το αποδεικτικό υλικό που έχει τεθεί ενώπιον του σε ποια κατάσταση θα βρισκόταν η ενάγουσα στην περίπτωση που δεν θα είχε επισυμβεί το δυστύχημα (a but for scenario) ώστε να υπολογίσει ορθά το ύψος αποζημιώσεων αναγκαίο για αποκατάσταση της ενάγουσας. Τέτοιες υποθέσεις, διακρίνονται/διαφέρουν από τα γεγονότα της δικής μας υπόθεσης διότι σε εκείνες τις υποθέσεις είχε αποδειχθεί θετικά ότι η προϋπάρχουσα ιατρική κατάσταση των εναγόντων ήταν αιτία να προκληθούν συγκεκριμένες αυξημένες ιατρικές ανάγκες και έτσι το Δικαστήριο ήταν υποχρεωμένο να εφαρμόσει το κριτήριο «but for», δηλαδή, το κριτήριο το «εκτός και εάν» δεν είχε συμβεί το δυστύχημα για να απομονώσει τις αποζημιώσεις και να ελέγξει κατά πόσο οι υπολογιζόμενες αποζημιώσεις θα είχαν το αποτέλεσμα της αποκατάστασης της ενάγουσας στην κατάσταση που θα ήταν εάν δεν είχε συμβεί το δυστύχημα. Για τους λόγους που εξήγησα αναλυτικά, πιο πάνω, πιστεύω ότι ο Δρ. Πηλαβάκης έχει λάθος σε σχέση με την αιτιολογία των συμπτωμάτων της ενάγουσας και δεν είναι λογικό το συμπέρασμα ότι η ενάγουσα ενώ ήταν νεαρή και δραστήρια χωρίς προβλήματα κινητικότητας ξαφνικά να παρουσίασε όλα τα προβλήματα που γνησίως την ταλαιπωρούσαν και την ταλαιπωρούν και όλα αυτά κατά σύμπτωση σε μικρό χρονικό διάστημα μετά το δυστύχημα εξαιτίας προϋπάρχουσας κατάστασης. Δεν είναι λογικό αιφνίδια ενώ ήταν φυσιολογική να φθάσει μέσα σε λίγες εβδομάδες σε κατάσταση που δεν μπορούσε να αυτοεξυπηρετηθεί. Η μαρτυρία του Δρ. Λοϊζίδη ήταν απαραίτητος κρίκος της αλυσίδας για το ζήτημα της αιτίας των συμπτωμάτων και για να αποκλεισθεί ότι υπήρχε μία προϋπάρχουσα παθολογική κατάσταση ως αίτια για να προκληθούν όλα αυτά τα προβλήματα. Με βάση την αξιόπιστη ιατρική μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον μου έχω πεισθεί ότι τα συγκεκριμένα συμπτώματα εκδηλώθηκαν πρόωρα και αναπάντεχα, ως συνέπεια του τραυματισμού που προκάλεσε το δυστύχημα, με αποτέλεσμα να επηρεασθεί η καθημερινότητα της, η επαγγελματική της σταδιοδρομία, η ικανότητα της να εργασθεί και να μειωθεί αισθητά η απόλαυση της ζωής της. Γενικές Αποζημιώσεις Η ενάγουσα θα πρέπει να αποζημιωθεί για τον πόνο και ταλαιπωρία που υπέστη ως συνέπεια του τραυματισμού της, δηλαδή, κάκωση του αυχένα και σπονδυλικής στήλης. Αμέσως μετά το δυστύχημα η ενάγουσα ένιωσε πόνους στον αυχένα, στη μέση, ζαλάδες, πονοκεφάλους. Υπήρχαν αιμωδίες στα άνω άκρα περισσότερο δεξιά και η μυϊκή ισχύ της ενάγουσας ήταν αρχικά στο βαθμό
  11. Παρουσίαζε επίσης και ελαφριά διάσειση. Το τροχαίο δυστύχημα προκάλεσε ευθειασμό της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και οπίσθια προβολή του δίσκου, ευρείας βάσης, που καταδύεται ήπια προς τον επισκληρίδιο χώρο και ασκεί μικρή πίεση στο μηνιγγικό σάκκο. Τοποθέτησε κολλάρο ακολουθήθηκε αντιφλεγμονώδη αγωγή και έλαβε αναρρωτική άδεια. Μετά από λίγες εβδομάδες η κατάσταση της υγείας της χειροτέρευσε την κατάσταση με αποτέλεσμα η ενάγουσα να διακόψει τις σπουδές της και να εγκαταλείψει την δική της στέγη και να επιστρέψει στην οικία των γονέων της επειδή δεν μπορούσε να αυτοεξυπηρετηθεί. Τα ενοχλήματα αυτά ήταν οξέα και επίμονα και αναγκάστηκε να υποβληθεί σε πρόγραμμα φυσικοθεραπείας και συγκεκριμένης γυμναστικής αγωγής για την ενδυνάμωση των μυών του αυχένα για την καλύτερη αποκατάσταση της. Είχε νευρολογικά συμπτώματα και υποβλήθηκε σε ηλκετρομυογράφημα που επιβεβαίωσε την ριζοπάθεια. Στο Α4-Α5 διάστημα αναδείχθηκε ευρεία βάση οπίσθια κήλης του δίσκου που ασκούσε πίεση στον μηνιγγικό σάκκο με ικανή βελτίωση του εύρους του πρόσθιου υπαραχνοειδούς χώρου και ήπια επιπέδωση της πρόσθιας επιφάνειας του νωτιαίου μυελού στα πλαίσια αρχόμενης πίεσης. Με την πάροδο του χρόνου αναγνωρίσθηκε μικρή επιβάρυνση της κατάστασης που αφορούσε την επέκταση της δισκικής προβολής προς τα αριστερά και την ένταση της προβολής Στο επίπεδο Α6-Α7 διαγνώσθηκε ήπια μόλις διακρινόμενη προβολή του δίσκου χωρίς πιεστικά συμπτώματα. Οι αιμωδίες παρουσιάζονται στην κατανομή της Α4-Α5 ρίζας ενώ με την θεραπευτική αγωγή η μυϊκή ισχύς είχε βελτιωθεί. Τα αυχενικά επεισόδια συνέχιζαν να την ενοχλούν και να επηρεάζουν την επαγγελματική και την καθημερινή της ζωή. Αυτά η κατάσταση επανερχότανε και η θεραπευτική αγωγή είχε ως στόχο μόνο την επιμήκυνση χρονικά των επεισοδίων όπου παρατηρείται έξαρση των συμπτωμάτων. Η ανάπτυξη οστεαρθρίτιδας στις σπονδυλικές αρθρώσεις είναι αναμενόμενη και το ενδεχόμενο χειρουργικής επέμβασης για σπονδυλοδεσία δεν μπορεί να αποκλεισθεί στο μέλλον. Σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα η ενάγουσα άρχισε να υποφέρει από πόνο και δυσκαμψία του αυχένα και είχε πρόβλημα περιορισμού των κινήσεων στα άνω άκρα προς τα πάνω. Ο πόνος αντανακλούσε στα άνω άκρα. Αυτή η κατάσταση σε μικρό χρονικό διάστημα επιδεινώθηκε στον βαθμό που δεν μπορούσε να ασχολείται με τις καθημερινές της δραστηριότητες για να συνεχίσει τις σπουδές της ήτοι και διάβασμα που χρειάζεται κάμψη του αυχένα. Πέραν από τον πόνο και ταλαιπωρία είχε υποστεί οικονομική ζημιά συχνές επισκέψεις στους ιατρούς διαγνωστικές εξετάσεις, φυσιοθεραπείες, και φαρμακευτική αγωγή. Με αναφορά το πιο πάνω πραγματικό υπόβαθρο, θα επιχειρήσω με τη βοήθεια Δικαστικών αποφάσεων με παρόμοια γεγονότα, να καταλήξω σε ένα ποσό χρημάτων που θα αποκαταστήσει γενικά την ενάγουσα στο μέτρο που αυτό είναι εφικτό για τον πόνο, ταλαιπωρία και απώλεια που έχει υποστεί ως συνέπεια του δυστυχήματος. Στην απόφαση Polycarpou v Adamou 1 CLR
(1988)727 το Εφετείο επεξήγησε ότι ο σκοπός των γενικών αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση της ενάγουσας σε σχέση με απώλειες που θα υποστεί σε σχέση με μελλοντικά της εισοδήματα, απώλειες σε σχέση με την απόλαυση της ζωής, και απώλειες που προκύπτουν από τον πόνο και ταλαιπωρία που έχει υποστεί συνέπεια του δυστυχήματος. Το Δικαστήριο θα πρέπει να λάβει υπόψη του όλα τα σχετικά γεγονότα και δεδομένα για να επιδικάσει δίκαιη αποζημίωση στην ενάγουσα. Στην υπόθεση Νικολάου ν Στέλιου Στυλιανού
(2011)1 Α.Α.Δ. 1727 ο τραυματίας του δυστυχήματος είχε υποστεί σοβαρή θλάση του αυχένα και στην οσφύ χωρίς την διάγνωση κατάγματος. Σε εκείνη την περίπτωση όπως και στην δική μας ο τραυματίας παρουσίασε ευθειασμό και αστάθεια της αυχενικής μοίρας, σπονδυλολυσία του πέμπτου οσφυϊκού σπονδύλου καθώς και οστεοαρθρικές αλλοιώσεις. Αποτέλεσμα αυτής της αστάθειας ήταν και κρίσεις αυχεναλγίας με συμπτώματα κεφαλαλγίας, ζαλάδες, εύκολη κόπωση και μούδιασμα στις ωμοπλάτες. Παρουσιάστηκε επιπλοκή, αρχικά με μικρή προβολή δίσκου στον 05 οσφυϊκό σπόνδυλο, η οποία εξελίχθηκε ακολούθως σε σπονδυλόλυση με πιθανότητα σπονδυλολίσθησης στο μέλλον. «(α)Τον Αύγουστο του 2002 η αξονική τομογραφία έδειξε ελαφράς μορφής πρόπτωση δίσκου. (β)Τον Απρίλιο του 2003 διαπιστώθηκαν οστεόφυτα και εκφυλιστικές αλλοιώσεις στο επίπεδο Α4 και Α5 και στους μεσοσπονδύλιους δίσκους. (γ)Τον Μάρτιο του 2006, στη μαγνητική τομογραφία που έγινε, διαπιστώθηκε σπονδυλόλυση του πέμπτου οσφυϊκού σπονδύλου
(05)καθώς και οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις στην περιοχή Θ8 - Θ9 και Θ10 - Θ11. Αποδείχθηκε ότι ο τραυματισμός επιδείνωσε την προϋπάρχουσα κατάσταση της εφεσείουσας οστεοφυτών και οστεοαθριτικών αλλοιώσεων. Σε εκείνη την περίπτωση κάτι που κρίθηκε ότι επιδείνωσε την κατάσταση της εφεσείουσα είναι το γεγονός ότι δεν ακολούθησε πιστά στο πρόγραμμα φυσιοθεραπείας προς αποκατάσταση της υγείας της. Παρόλο τούτο το Εφετείο δεν ανέτρεψε την πρωτόδικη απόφαση κατά την οποία κρίθηκε ότι το ποσό των 35000.00 ευρώ ήταν εύλογη γενική αποζημίωση για την αποκατάσταση της εφεσείουσας. Η κατάληξη του πρωτόδικου δικαστηρίου ήταν ότι η εφεσείουσα εδικαιούτο σε ποσό €35.000 ως δίκαιη και εύλογη αποζημίωση για τις κακώσεις που υπέστη. Το κατέστησε σαφές ότι, στον καθορισμό του ύψους της αποζημίωσης, έλαβε σοβαρά υπόψη του νομολογία σχετική με αποζημιώσεις για επιδείνωση προϋπάρχουσας βλάβης - Δέστε την απόφαση Αριστείδου v. Παυλίδου
(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 2153 και Καρδανάς κ.ά. v. Καραμούζη
(2007)1(Α) Α.Α.Δ. 191. Σε σχέση με απώλεια μελλοντικών απολαβών της εφεσείουσας το Δικαστήριο αποφάσισε ότι δικαιολογείται ένα κατ' αποκοπή ποσό και δεν πολλαπλασίασε κατ' ετός τα μελλοντικά της εισόδημα επειδή έλαβε υπόψη του ότι δεν αποδείχθηκε ολική ανικανότητα της εφεσείουσας να εργασθεί στην ίδια εργασία. Παραθέτω πιο κάτω το σκεπτικό του Δικαστηρίου. Αναφορικά με την αξίωση για απώλεια μελλοντικών απολαβών, το πρωτόδικο δικαστήριο, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η εφεσείουσα δεν είχε καταστεί ανίκανη να εκτελεί την εργασία της ή άλλη παρεμφερή εργασία, και επομένως, δεν δικαιολογείτο αποζημίωση για απώλεια εισοδημάτων με τη μέθοδο του πολλαπλασιαστή. Όμως, διαπιστώθηκε από τον πρωτόδικο Δικαστή ότι υπήρχε κάποιος περιορισμός των εισοδημάτων της λόγω των οξέων φάσεων του προβλήματος της, που αναμενόταν να παρουσιαστούν και επομένως δικαιολογείτο η επιδίκαση ενός, κατ' αποκοπή, ποσού για μείωση της εισοδηματικής της ικανότητας. Οι φάσεις αυτές υπολογίστηκαν σε τρεις φορές ετήσια και το δικαστήριο επεδίκασε το κατ' αποκοπή ποσό των €20.000,00». Στην υπόθεση Daria v Θεμης Βλαβης 1 ΑΑΔ 1111
(2012)γενικές αποζημιώσεις ύψους €25.000,00, κρίθηκαν ανεπαρκής και αντικαταστάθηκαν με γενικές αποζημιώσεις €40.000,00. Τα γεγονότα σε εκείνη την υπόθεση ήταν διαφορετικά διότι το τραύμα στο σπόνδυλο της εφεσείουσας υπήρξε πιο σοβαρό, ήτοι κάταγμα οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, συντριπτικό κάταγμα εντός του σπονδυλικού σωλήνα, και κάταγμα σφηνοειδούς ταρσού, υγροθώρακα που αντιμετωπίστηκε με χειρουργική τοποθέτηση σωλήνα κλειστής παροχέτευσης. Όμως σε εκείνη την περίπτωση η πρωτόδικη απόφαση είχε ανατραπεί επειδή το εύρημα του Δικαστηρίου σε σχέση με τα νευρολογικά συμπτώματα είχε ανατραπεί. Εύρημα του πρωτόδικου Δικαστηρίου ήταν ότι ενώ η εφεσείουσα είχε ταλαιπωρηθεί πολύ δεν είχε μόνιμα κατάλοιπα των τραυμάτων της οσφυϊκής μοίρας. Ήταν εύρημα του Δικαστηρίου σε σχέση με την μελλοντική της πρόγνωση ότι θα εμφανιζόταν οσφυϊκό άλγος, και δυσκαμψία ιδιαιτέρως μετά από κόπωση και αλλαγή του καιρού. Οι πιθανότητες μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας ήταν περιορισμένες. Δεν υπήρχαν νευρολογικά σημεία, ως έδειξε η μαγνητική τομογραφία, τα δε προβλήματα της οφείλονταν σε έντονη μυϊκή αδυναμία και ατροφία λόγω της μακράς ακινησίας. Αυτό το δεδομένο ανατράπηκε κατ' έφεση και έτσι δικαιολογήθηκε η αύξηση των γενικών αποζημιώσεων διότι πλέον ήταν φανερό ότι τα συμπτώματα της έντονης μυϊκής αδυναμίας και ατροφία οφειλόταν σε νευρολογικά σημεία που είχαν επηρεασθεί από το τραύμα. Στην υπόθεση Περικλέους ν Μιχαήλ κ.α. 1 ΑΑΔ 2420
(2012)ο ενάγων ήταν 41 ετών και του προκλήθηκε εξαιτίας του δυστυχήματος ευθειασμός της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, δυσκαμψία του αυχένα, διαταραχή της αισθητικότητας στην κατανομή του Α5-Α6 νεύρου και αυχενική σπονδύλωση με πρόπτωση του δίσκου στο Α5-Α6 επίπεδο. Είχε υποβληθεί σε εγχείρηση δισκεκτομής και σπονδυλοδεσίας του Α5-Α6 δίσκου και οι γενικές αποζημιώσεις είχαν αυξηθεί από €30,000.00 σε €45,000.00 κατ' έφεση. Λήφθηκαν σοβαρά υπόψη τα μόνιμα κατάλοιπα της κατάστασης του που του δημιουργήθηκαν από την ηλικία των 41 ετών. Το κατάλοιπο αυτό αφορούσε περιορισμό 15 % με 20% στις κινήσεις της κεφαλής. Επίσης λήφθηκε υπόψη σε σχέση με τον πόνο, οδύνη και ταλαιπωρία το ότι αναγκάστηκε χρόνια μετά το δυστύχημα που είχε επιταχύνει την προϋπάρχουσα του κατάσταση να υποβληθεί σε εγχείρηση σπονδυλοδεσίας με την χρήση μεταλλικής πλάκας και πέντε βίδων. Στη δική μας την περίπτωση έλαβα υπόψη μου τους ακόλουθους παράγοντες:
  1. Την ηλικία της ενάγουσας κατά το χρόνο που τραυματίσθηκε.
  2. Το γεγονός ότι δεν είχε κανένα πρόβλημα υγείας, και αναγκάστηκε να διακόψει τις σπουδές της και να προσαρμόσει την ζωή της σε μία καινούργια πραγματικότητα. Ενώ ήταν ανεξάρτητη και αυτάρκης αναγκάστηκε να επιστρέψει στην οικία των γονέων της για τις καθημερινές της ανάγκες. Ενώ ήταν νέα με όνειρα και ελπίδες για το μέλλον ή νέα της πραγματικότητα ήταν να επισκέπτεται τους ιατρούς και τους φυσιοθεραπευτές.
  3. Αμέσως μετά το δυστύχημα είχε συμπτώματα ζάλης, κεφαλαλγίας, αιμωδίες, μείωση της μυϊκής δύναμης στα άκρα και περιορισμός στο εύρος των κινήσεων κτλ. Λίγες μέρες αργότερα και σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά το δυστύχημα, τα συμπτώματά της χειροτέρευαν και εμφάνισε την νευρολογική σημειολογία που περιέγραψε η ίδια και ο Δρ. Λοιζίδης στην έκθεση του εκτενώς. Αυτά τα συμπτώματα είχαν κυρίως το αποτέλεσμα έντονο αυχενικό άλγος που διαπερνούσε μέχρι τα άκρα στον βαθμό που δεν μπορούσε να κινείται και να δραστηριοποιείται φυσιολογικά για τις ανάγκες της καθημερινότητας.
  4. Η ενάγουσα στερήθηκε την καθημερινή απόλαυση της ζωής εφόσον δεν μπορούσε να ασχολείται με τις καθημερινές της δραστηριότητες. Μονίμως δεν απολαμβάνει την ζωή της όπως προηγουμένως διότι οι κινήσεις της περιορίζονται και κουράζεται μετά από επαναλαμβανόμενη κίνηση.
  5. Έχασε τις σπουδές της και την δυνατότητα να βρει επικερδής εργοδότηση.
  6. Ότι ακολουθείται συντηρητική αγωγή και συνεχίζει να πρέπει να πληρώνει τους ιατρούς και φυσιοθεραπευτές ώστε ο χρόνος μεταξύ των επεισοδίων να παραμένει σταθερός.
  7. Ότι είναι βέβαιο εξαιτίας της κατάστασης που έχει δημιουργηθεί στα επίπεδα Α4-Α5 και Α6-Α7 η πρόωρη ανάπτυξη οστεοαρθρίτιδας με την συνεπαγόμενη συμπτωματολογία.
  8. Το ότι η ανάγκη να υποβληθεί σε δισκεκτομή ή σπονδυλοδεσία στο μέλλον δεν μπορεί να αποκλεισθεί ως μία έσχατη λύση σε μία κατάσταση που επιδεινώνεται με την ηλικία και που υποκινήθηκε με εφαλτήριο το δυστύχημα. Δια τον πόνο, ταλαιπωρία και απώλεια που έχει υποστεί και που να λαμβάνει υπόψη όλα τα πιο πάνω δικαιούται γενικές αποζημιώσεις ύψους €40,000.
  9. Υπολογισμός απώλειας μελλοντικών εισοδημάτων και μελλοντικών ιατρικών εξόδων ως μέρος των γενικών αποζημιώσεων. Μέσα στο πιο πάνω ποσό λαμβάνεται υπόψη και το ποσό της απώλειας καριέρας μελλοντικών απολαβών για την οποία κρίνω ότι θα πρέπει να γίνει ειδική μνεία. Κατά τον χρόνο που επεσυνέβη το δυστύχημα η ενάγουσα έκανε τη διδακτορική της διατριβή στο πανεπιστήμιο της Γλασκώβης και εξαιτίας των προβλημάτων δεν μπορούσε να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις της συγγραφής και των διορθώσεων με αποτέλεσμα να παραιτηθεί της προσπάθειας της να τελειώσει το διδακτορικό. Σημειώνεται ότι ήταν στο τελευταία στάδιο της διπλωματικής της εργασίας που είχε συνολικά διάρκεια 5 ετών ως υποψήφια Διδάκτωρ Βιολογίας σε Obstetrics και Gynecology στο τμήμα της Αναπτυξιακής και Πειραματικής Ιατρικής. Η ενάγουσα δεν έχει προσκομίσει θετική μαρτυρία ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο είχε συγκεκριμένες απολαβές ή ότι έχασε εξαιτίας της φυσικής της κατάστασης μετά από το δυστύχημα χάσει συγκεκριμένες απολαβές . Επίσης, δεν έχει αποδείξει με τη θετική και αξιόπιστη μαρτυρία ότι έχασε απολαβές που αποτελούν τη βάση για σταθερή πηγή εισοδημάτων. Υπάρχει μόνο πιθανολόγηση ότι στην περίπτωση που δεν είχε συμβεί το δυστύχημα δεν θα είχε διακόψει την διδακτορική της διατριβή που στην συνέχεια θα άνοιγε τον δρόμο για ευκαιρίες εργοδότησης στο μέλλον. Δεν έχουν τεθεί ενώπιον μου αρκετά πραγματικά δεδομένα για να μπορέσω να κάνω μία εκτίμηση της απώλειας των μελλοντικών εισοδημάτων της ενάγουσας εξαιτίας του δυστυχήματος. Θεωρητικά η ενάγουσα θα μπορούσε να αποκατασταθεί για απώλειες εισοδημάτων ως προς μελλοντικό χρόνο υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων (βλ. Fysco Constructing Co. Ltd. v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014). Για τις απώλειες εισοδημάτων από την ημέρα της καταχώρησης της αγωγής μέχρι την δίκη αυτά έχουν ήδη αποκρυσταλλωθεί και έτσι θα πρέπει να αποδειχθούν ως ειδικές αποζημιώσεις. Για μελλοντικά εισοδήματα, δηλαδή αυτά που θα μπορούσε η ενάγουσα να κερδίσει στο μέλλον, αυτά εμπίπτουν στις γενικές αποζημιώσεις. Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για τα εισοδήματα της ενάγουσας ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί η μέθοδος του πολλαπλασιαστή. Στην περίπτωση όμως που δεν υπάρχουν τέτοια στοιχεία το Δικαστήριο δύναται να επιδικάσει ποσό γενικών αποζημιώσεων για την απώλεια εισοδημάτων με ένα λογικό, κατ' αποκοπήν ποσό (βλ. Θεοδούλου v. A. Panayides Contracting Ltd
(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 2134). Η μέθοδος υπολογισμού της απώλειας μελλοντικών εισοδημάτων αρχίζει από την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας. Σύμφωνα με το Σύγγραμμα Mc Gregor on Damages Sweetan Maxwell 1980 General Method of assessement earning capacity par 1164, Αγγλικά Δικαστήρια χρησιμοποιούν κατά προτίμηση την καταβολή ενός ποσού χρημάτων που αντιπροσωπεύει την απώλεια (multiplicand) παρά την καταβολή περιοδικών πληρωμών για κάθε έτος που δεν εργάζεται η ενάγουσα (multiplier). Ο λόγος γι' αυτή την προτίμηση είναι επειδή υπάρχουν αστάθμητοι παράγοντες που μπορεί στο μέλλον να επηρεάζουν την μελλοντική ικανότητα της ενάγουσας να κερδίζει το ίδιος ύψος των απολαβών. Η βάση για τον υπολογισμό του multiplicand είναι τα ετήσια εισοδήματα της ενάγουσας προτού τραυματισθεί μείον το ποσό που υπολογίζεται ότι η ενάγουσα μπορεί να κερδίσει από την εργασία της μετά τον τραυματισμό της. Επίσης, κατά τον υπολογισμό του ετήσιου ποσού απολαβών που θα δοθεί στην ενάγουσα δεν πολλαπλασιάζεται αυτό το ποσό με τον αριθμό των ετών που θα εργασθεί συνολικά. Κάτι τέτοιο, θα σήμαινε ότι η ενάγουσα θα αποκτούσε μελλοντικά εισοδήματα πριν το χρόνο που θα τα κέρδιζε και θα μπορούσε να κερδίσει και τόκους επί αυτού του ποσού που υπό κανονικές συνθήκες δεν θα το είχε. Αυτό το ποσό θα ήταν υπερπληρωμή στην ενάγουσα, δηλαδή, ποσό αποζημίωσης που υπερβαίνει το ποσό που χρειάζεται για αποκατάσταση. Υπάρχουν παράγοντες που μπορούν να αυξήσουν το ποσό και άλλοι παράγοντες που μπορεί να το μειώσουν σημαντικά. Στην Αγγλική υπόθεση Mitchell v Mulholland [1972] 1 QB 65. Το Δικαστήριο επεξήγησε γιατί είναι καλύτερη να μην χρησιμοποιείται η μέθοδος του πολλαπλασιαστή ως ο πιο σωστός τρόπος υπολογισμού αυτής της απώλειας. Κύριος λόγος που δεν προτιμάται αυτή η μέθοδος είναι επειδή δεν υπάρχει ακριβής τρόπος υπολογισμού του ποσού της απώλειας με την χρήση στατιστικών στοιχείων. «The actuarial tables or evidence should be used as a primary basis of assessment. There are too many variables and there are too many conjectural decision to be made before selecting the tables to be used. There would be a false appearance of accuracy or precision in a sphere where conjectural estimates have to play a large part. The experience of practitioners and judges in applying the normal method is the best primary basis of assessment». Στην παρούσα περίπτωση τα δεδομένα είναι τέτοια που τέτοιος υπολογισμός εξαιτίας των πολλών παραγόντων που συνυπάρχουν προκαλούν αβεβαιότητα και είναι αδύνατον να προβώ σε εκτίμηση σε σχέση με την απώλεια μελλοντικών απολαβών με την χρήση της μεθόδου του πολλαπλασιαστή. Όμως είμαι πεπεισμένη ότι υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ του δυστυχήματος και της διακοπής των σπουδών της ενάγουσας. Όμως δεν έχουν τεθεί ενώπιον μου άλλα χειροπιαστά στοιχεία που να με βοηθούν να προεκτείνω τους υπολογισμούς μου για το μέλλον. Είναι η εκτίμηση μου ότι οι επαγγελματικές επιλογές της έχουν περιορισθεί και για την συγκεκριμένη απώλεια που είναι δεδομένη θα πρέπει να αποζημιωθεί με κατ' αποκοπή ποσό. Το ποσό που θα της αποδοθεί δεν μπορεί να είναι μεγάλο διότι αδυνατώ να εξαγάγω συμπεράσματα για το μέγεθος της απώλειας ενόψει των αβέβαιων και αστάθμητων παραγόντων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν είτε θετικά ή αρνητικά το ύψους του ποσού. Αυτή η περίπτωση προσομοιάζει με τα γεγονότα που είχαν τεθεί ενώπιον του Εφετείου στην υπόθεση Νικολάου ν Στυλιανού 1 ΑΑΔ 1727
(2011)όπου επικυρώθηκε το πρωτόδικο εύρημα ότι η κατάσταση της υγείας της εφεσείουσας δεν της επέτρεπε να σηκώνει βαριά αντικείμενα ή να εκτίθεται σε επίπονη εργασία που συνεπάγεται παρατεταμένη ορθοστασία και σωματική κόπωση. Και σε εκείνη την περίπτωση η εφεσείουσα είχε πρόβλημα κατά τις περιόδους των οξέων φάσεων του προβλήματος της, στις οποίες αναφέρθηκε, και οι οποίες υπολογίστηκαν στις τρεις φορές το χρόνο που κατά τη διάρκεια αυτών των φάσεων χρειαζόταν ξεκούραση και φυσιοθεραπεία. Παρόλο ότι οι φάσεις αυτές ήταν μόνο τρεις φορές τον χρόνο επικυρώθηκε η πρωτόδικη κρίση που επιδίκασε κατ' αποκοπή το ποσό για απώλεια μελλοντικών απολαβών το ποσό των 20,000.00 ευρώ. Ακόμη και όταν η απώλεια των μελλοντικών απολαβών οφείλεται σε διακοπή της εκπαίδευσης ανήλικου προσώπου το Δικαστήριο δεν πρέπει να αποφεύγει να επιδικάσει αποζημιώσεις για μελλοντικές απολαβές εξαιτίας της δυσκολίας που υπάρχει για να υπολογίσει το ποσό εάν διαπιστώσει ότι πρόκειται για πραγματική απώλεια. Στην Αγγλική υπόθεση Joyce Yeomens 1 WLR 549 [1981] το Εφετείο επικύρωσε την πρωτόδικη κρίση που είχε επιδικάσει το ποσό των 7500.00 Αγγλικών στερλίνων σε εννιάχρονο παιδί που ανέπτυξε επιληψία ως αποτέλεσμα του τραύματος που υπέστη και επηρεάσθηκε ως αποτέλεσμα αυτών των κρίσεων η εκπαίδευση του. The injury to his earning capacity resulting from the serious educational loss is, as I have already said, a serious one and should include something for being deprived of the remote chance of never having epilepsy at all. I have already said that I do not accept the multiplier/multiplicand method of calculation. There are so many imponderables. For example, how long will the plaintiff live? What job will he in fact get? What sort of job would he have got if he had had the epilepsy later in his life? All of those are capable of a wide variety of answers. I therefore would assess a figure which in my judgment would properly compensate the plaintiff for all those matters, and the figure I would award would be one of £7,500 for this. Παρομοίως στην δική μας την περίπτωση υπάρχουν άγνωστοι παράγοντες που συγχύζουν την εξίσωση του υπολογισμού του ποσού των αποζημιώσεων. Επί παραδείγματι, τι είδους εργασία θα μπορούσε να βρει η ενάγουσα εάν είχε τελειώσει τις σπουδές της; Πως ακριβώς επηρεάζεται η ικανότητα της να βρει επικερδή εργοδότηση εξαιτίας του γεγονότος ότι δεν μπορεί να κάνει κλίση της κεφαλής της για μεγάλο χρονικό διάστημα και επειδή οι κρίσεις της περνούν κάθε τόσο από οξεία φάση με αποτέλεσμα να μην μπορεί κατά εκείνο το διάστημα να εργαστεί καθόλου; H δυσκολία έγκειται στο γεγονός ότι η απώλεια των μελλοντικών απολαβών συνδέεται με την μελλοντική της ικανότητα να βρει επικερδής εργοδότηση. Δεν υπάρχει καμία φόρμουλα που να παράγει έγκυρα αποτελέσματα για τον υπολογισμό του ποσού σε σχέση με την απώλεια της να κερδίζει εισόδημα στο μέλλον. Στην ουσία μόνο μία εκτίμηση μπορεί να γίνει για την μελλοντική εισοδηματική της ικανότητα που να αναγνωρίζει την απώλεια μίας προοπτικής που προκλήθηκε ως συνέπεια του δυστυχήματος. Στην Αγγλική υπόθεση Foster v Tyre 1 All ER 567
(1986)επεξηγήθηκε ότι δύναται το Δικαστήριο να επιδικάσει ένα ποσό αποζημιώσεων για την απώλεια μελλοντικών απολαβών βασιζόμενο στην αναγνώριση ότι η ενάγουσα απώλεσε την ικανότητα της να βρει επικερδής εργασία στο μέλλον εξαιτίας της πάθησης. Όμως ο υπολογισμός του ποσού επί αυτής της βάσης δεν παράγει την πραγματική απώλεια με ακρίβεια. Επομένως, το ποσό που πρέπει να επιδικασθεί υπέρ της ενάγουσας πρέπει να είναι συντηρητικό διότι δύναται μόνο να προσεγγίζει την πραγματική απώλεια της ενάγουσας. I can deal with the second argument straight away, because it seems to me contrary to one of the few principles which have so far been clearly established in this field by cases such as Moeliker v Reyrolle and Herbert v Ward (23 July 1982, unreported) referred to in Kemp and Kemp The Quantum of Damages, para 2—017/
  1. That principle is that, when it comes to estimating loss of earning capacity, there is no such thing as a conventional approach; there is no rule of thumb which can be applied. It would be so much easier if there were. But there is not. In each case the trial judge has to do his best to assess the plaintiff's handicap, as an existing disability, by reference to what may happen in the future. As has been said so often, that is necessarily a matter of speculation; it is necessarily a matter of weighing up risks and chances in all the circumstances of a particular case. The very fact that the approach must necessarily be so speculative means, of course, that the occasions on which this court will feel justified in interfering with a judge's assessment will be few and far between, for there is no established range or standard against which to measure the judge's award. So I would reject the argument of counsel for the defendants that there is a normal maximum of two years' loss of salary or thereabouts, even if, as I am sure counsel would accept, and indeed, would assert, that normal maximum would be subject to exceptions. As to the argument that £35,000 is far in excess of what is normally awarded in this class of case, I agree that the figure may at first seem a large one. But it is by no means the largest figure that has been awarded by the courts; counsel for the plaintiff referred us to the case of Herbert v Ward, which I have already mentioned, in which the trial judge awarded a figure of £50,000 for loss of earning capacity, arising out of very serious injuries to a young man of
  2. It is to be observed that the award was not disturbed on appeal. Η πραγματικότητα είναι ότι η ενάγουσα απώλεσε το μέλλον της εξαιτίας του τραυματισμού που είχε υποστεί. Ήταν μία νέα κοπέλα χωρίς προβλήματα μία ανάσα πριν την συμπλήρωση της φοιτητικής της ζωής και αντί να προσδοκά στο επόμενο στάδιο της ζωής της ήτοι την επαγγελματική της αποκατάσταση και καταξίωση οπισθοδρόμησε και έγινε εκ νέου εξαρτώμενη των γονέων της. Τα χρόνια και οι κόποι που επένδυσε στην μόρφωση της εξατμίστηκαν και πλέον το επαγγελματικό της μέλλον τελούσε υπό μία νέα πραγματικότητα. Αναγνωρίζω ότι αυτή η απώλεια είναι πραγματική και σοβαρή και απόδειξη αυτού είναι ότι η ζωή της πήρε μία άλλη απροσδόκητη τροπή. Είναι αδύνατον να μετρήσω με ακρίβεια το μέγεθος της απώλειας αλλά θεωρώ ότι δεν μπορεί να είναι λιγότερη από το ποσό των 10.000,00 ευρώ λαμβάνοντας υπόψη ότι θα είχε αποκτήσει τον τίτλο του διδάκτορ, θα έψαχνε για εργασία στο εξωτερικό και θα είχε την σωματική ικανότητα να αντεπεξέλθει στην επαναλαμβανόμενη σωματική κίνηση και κλίση της κεφαλής που απαιτείται για το διάβασμα, για εργασία σε εργαστήριο, και για την συγκέντρωση κατά την διάρκεια της μελέτης χωρίς σωματικές ενοχλήσεις. Λαμβάνω υπόψη μου ότι αυτός ο παράγοντας προκαλεί αβεβαιότητα στην εξίσωση υπολογισμού των μελλοντικών της εισοδημάτων και έτσι είναι καλύτερα να της αποδοθεί ένα κατ' αποκοπή ποσό τώρα με μία έκπτωση που να λαμβάνει υπόψη τους αστάθμητους και τους αβέβαιους παράγοντες που προκαλούν σύγχυση ως προς το μέγεθος της πραγματικής απώλειας. Μέσα στο ποσό των γενικών αποζημιώσεων €40.000 λαμβάνεται υπόψη και το ποσό των €7000.00 που είναι το ελάχιστο που δυνατόν να χρειασθεί για μελλοντική επέμβαση. Τούτο δικαιολογείται ενόψει της τοποθέτησης του ΜΕ2 ότι υπάρχει πολύ πιθανή περίπτωση η ενάγουσα να χρειασθεί μελλοντική δισκέκτομη δηλαδή, αρχικά την αφαίρεση του κομματιού που πιέζει το νεύρο και στην συνέχεια αν ο πόνος είναι συνεχόμενος και ενταθεί η μόνη λύση είναι το δέσιμο του σπονδύλου. Όμως η σπονδυλοδεσία σημαίνει ότι καταργείται κάτι το οποίο που έχει φτιαχτεί φυσικά βιολογικά από τον θεό και έτσι στην πορεία μίας τέτοιας εγχείρησης εμφανίζονται δυστυχώς και άλλα προβλήματα. Αν μπλοκαριστούν δύο σπόνδυλοι και δεν κινούνται δημιουργούνται προβλήματα του σπονδύλου πιο κάτω και γι' αυτό αυτή η λύση είναι η έσχατη όταν όλα τα άλλα έχουν αποτύχει. Όμως το πιο πάνω σενάριο ήτοι δαπάνη για μελλοντικές χειρουργικές επεμβάσεις και όλα τα παρεπόμενα τέτοιας εξελικτικής πορείας των πραγμάτων δεν μπορεί να αποκλεισθεί και πρέπει να προβλεφθεί ως ενδεχόμενο στο ποσό των γενικών αποζημιώσεων. Συνεπώς, αφού έλαβα υπόψη μου, όλα τα πιο πάνω δεδομένα, και τις πιο πάνω αρχές σε σχέση με τον υπολογισμό της απώλειας μελλοντικών εσόδων και μελλοντικών ιατρικών εξόδων ως μέρος του συνόλου των γενικών αποζημιώσεων κρίνω ότι ένα ποσό της τάξης των (€10,000 και €7,000 αντίστοιχα) είναι κατάλληλο και ικανοποιητικό για να αποκατασταθεί η ενάγουσα. Καταβολή τόκου επί του επιδικασθέντος ποσού. To άρθρο 58Α του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου περιέχει την γενική πρόνοια που αφορά την καταβολή τόκου σε περίπτωση αποζημιώσεων σε σχέση με σωματικές βλάβες. Μόνο εάν συντρέχουν ειδικοί λόγοι δικαιολογείται διαφοροποίηση στην καταβολή του τόκου. Πιο κάτω παρατίθεται το άρθρο 58Α: «58Α. Σε oπoιαδήπoτε εvώπιov oπoιoυδήπoτε δικαστηρίoυ διαδικασία για τηv είσπραξη απoζημιώσεωv για σωματική βλάβη ή θάvατo συvεπεία αστικoύ αδικήματoς τo δικαστήριo επιδικάζει, εκτός αv είvαι ικαvoπoιημέvo ότι συvτρέχoυv ειδικoί περί τoυ αvτιθέτoυ λόγoι, ετήσιο τόκο ύψους ίσου με το ύψος του τόκου που καθορίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις των εδαφίων
(2),
(3)και
(4)του άρθρου 33 του περί Δικαστηρίου Νόμου, αvαφoρικά με oλόκληρo ή μέρoς τoυ πoσoύ τωv απoζημιώσεωv πoυ έχoυv επιδικαστεί, για oλόκληρη ή για μέρoς της περιόδoυ μεταξύ της ημερoμηvίας κατά τηv oπoία γεvvήθηκε τo αγώγιμo δικαίωμα και της ημερoμηvίας καταχώρισης της αγωγής: Νoείται ότι για εκκρεμoύσες αγωγές ή απαιτήσεις τo επιτόκιo, αvαφoρικά με oλόκληρo ή μέρoς τoυ πoσoύ για oλόκληρη ή για μέρoς της περιόδoυ, όπως τo δικαστήριo κρίvει πρέπov, αvέρχεται στo 6% για τηv περίoδo μεταξύ της oπoίας γεvvήθηκε τo αγώγιμo δικαίωμα, της έvαρξης της ισχύoς τoυ περί Αστικώv Αδικημάτωv (Τρoπoπoιητικoύ) Νόμoυ τoυ 1996 και σε 8% από τηv έvαρξη της ισχύoς τoυ περί Αστικώv Αδικημάτωv (Τρoπoπoιητικoύ) Νόμoυ τoυ 1996 μέχρι την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του περί Αστικών Αδικημάτων (Τροποποιητικού) Νόμου του 2008 και από την ημερομηνία αυτή μέχρι την τελική αποπληρωμή του ποσού της απόφασης το επιτόκιο καθορίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος άρθρου». Στην υπόθεση Daria, πιο πάνω, επεξηγήθηκε ότι ο τόκος δικαιολογείται να λογίζεται με διαφορετικό από τον τρόπο που προβλέπεται στο άρθρο 58Α στις περιπτώσεις όπου ο τόκος δεν λογίζεται ως αποζημίωση για τη ζημιά που προκλήθηκε, αλλά για την αποστέρηση χρημάτων που θα έπρεπε να αποδοθούν στον παθόντα. Λέχθηκε σε εκείνη την υπόθεση ότι ο τραυματισμός δεν προκαλεί διά μιας τον πόνο, την ταλαιπωρία και τα υπόλοιπα για τα οποία τελικά αποζημιώνεται ο ενάγων. Σε σχέση με τις ειδικές και γενικές αποζημιώσεις (εξαιρουμένων γενικών αποζημιώσεων για απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων, και μελλοντικών ιατρικών εξόδων), δεν συντρέχει κανένας λόγος απόκλισης από την νομοθετική ρύθμιση, ως προνοείται στο άρθρο 58Α. Όμως, σε σχέση με τις γενικές αποζημιώσεις για απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων, η απώλεια της ενάγουσας που έχει καθορισθεί με κατ' αποκοπή ποσό καθώς και ποσό που θα πρέπει να της αποδοθεί για μελλοντικά ιατρικά έξοδα πρόκειται για ποσά που δεν έχουν προκύψει ακόμη οπότε είναι λογικό να καταβληθεί νόμιμος τόκος επ' αυτών των ποσών από σήμερα. Οι ειδικές αποζημιώσεις έχουν καθοριστεί και αποκρυσταλλωθεί με την αποπεράτωση της αγωγής αλλά και της έκδοσης της απόφασης στο ποσό των €3,197.97 που έχει συμφωνηθεί μεταξύ των διαδίκων. Ως εκ τούτου εκδίδεται απόφαση για το ποσό των €23,000.00 + 3,197.97 ευρώ (γενικές και ειδικές αποζημιώσεις) με νόμιμο τόκο από την 17.10.2009 καθώς και €10,000.00 και 7,000.00 για απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων και μελλοντικά ιατρικά έξοδα με νόμιμο τόκο από σήμερα. Τα έξοδα της αγωγής επιδικάζονται εναντίον της εναγόμενης όπως αυτά υπολογισθούν από τον πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ............ Ν. Ταλαρίδου-Κοντοπούλου, Α.Ε.Δ Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΑΙ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.