ΓΑΒΡΙΗΛ κ.α. ν. ΜΑΚΡΙΔΗ κ.α., Αρ. Αγωγής: 2298/2020, 24/3/2021 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2021:A148 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ. Λ. ΛΟΪΖΟΥ, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2298/2020 Μεταξύ:
- XXXXX ΓΑΒΡΙΗΛ
- XXXXX ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ Eνάγοντες και
- XXXXX ΜΑΚΡΙΔΗ
- XXXXX ΜΑΚΡΙΔΗ Eναγόμενοι Ημερομηνία: 24 Μαρτίου 2021 Εμφανίσεις Για τους Ενάγοντες: κα Α. Γαβριηλίδου για ΧΡΙΣΤΟΣ & ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗ Δ.Ε.Π.Ε. Για τους Εναγόμενους: καμία Εμφάνιση. ΑΠΟΦΑΣΗ Εισαγωγή: Με την παρούσα αγωγή οι Ενάγοντες αξιώνουν γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες και άλλες ζημιές και απώλειες που ισχυρίζονται ότι έχουν υποστεί συνεπεία τροχαίου ατυχήματος, το οποίο συνέβη την 16/2/2019 στη συμβολή της οδού Αθηνών με την Λεωφόρο Λάρνακος στην Αγλαντζιά. Ισχυρίζονται ότι την ευθύνη πρόκλησης του επίδικου τροχαίου ατυχήματος φέρουν οι Εναγόμενοι. Οι Ενάγοντες καταχώρησαν ειδικώς οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα στις 28/8/2020[1]. Όπως προκύπτει από τον φάκελο της δικογραφίας, το ειδικώς οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα επιδόθηκε στους Εναγόμενους 1 και 2 στις 7/10/
- Οι Εναγόμενοι δεν καταχώρησαν σημείωμα εμφάνισης. Στις 22/10/2020 ακολούθησε η καταχώρηση μονομερούς αίτησης με την οποία αξιώνεται η έκδοση απόφασης εναντίον των Εναγομένων λόγω παράλειψης καταχώρησης εμφάνισης εκ μέρους τους. Στις 4/3/21 καταχωρίστηκε από τους Ενάγοντες τροποποιημένο κλητήριο ένταλμα. Δικογραφημένοι Ισχυρισμοί: Είναι καλά θεμελιωμένη αρχή ότι τα δικόγραφα περιορίζουν τα επίδικα θέματα σε εκείνα τα οποία προσδιορίζονται από τη δικογραφία, δηλαδή την απαίτηση, την υπεράσπιση και την απάντηση, όπου υπάρχει.[2] Οι Ενάγοντες στην Έκθεση Απαίτησής της ισχυρίζονται ότι η Ενάγουσα 1 ήταν ιδιοκτήτρια του οχήματος με αριθμό εγγραφής XXXXX04 το οποίο οδηγούσε νόμιμα ο ενάγων
- Περαιτέρω ισχυρίζονται ότι ο Εναγόμενος 2 ο οποίος ήταν ιδιοκτήτης του οχήματος με αριθμό εγγραφής XXXXX47 επέτρεψε στον Εναγόμενο 1 να οδηγήσει το εν λόγω όχημα χωρίς αυτός να έχει άδεια οδήγησης και χωρίς να καλύπτεται από ασφαλιστήριο συμβόλαιο. Περαιτέρω, σύμφωνα με τους δικογραφημένους ισχυρισμούς των Εναγόντων κατά ή περί την 16/2/2019 και περί ώρα 00:25 ο Εναγόμενος 1 οδηγούσε το όχημα με αριθμό εγγραφής XXXXX47 στην οδό Αθηνών στην Αγλαντζιά προς την Λεωφόρο Λάρνακας. Φθάνοντας στο ΑΛΤ της συμβολής της οδού Αθηνών με την Λεωφόρο Λάρνακας επιχείρησε να εισέλθει με κλίση δεξιά ως η πορεία του στην Λεωφόρο Λάρνακας με αποτέλεσμα να ανακόψει την πορεία του οχήματος με αριθμό εγγραφής XXXXX04 το οποίο οδηγείτο από τον Ενάγοντα 2 ο οποίος ερχόταν από δεξιά και είχε κατεύθυνση προς τη Λεωφόρο Αμμοχώστου και να συγκρουστούν βίαια. Σύμφωνα με τους δικογραφημένους ισχυρισμούς των Εναγόντων το όχημα της Ενάγουσας 1 υπέστη μεγάλες υλικές ζημιές και μετά τη σχετική εκτίμηση από ειδικό κρίθηκε ως ασύμφορο για επιδιόρθωση. Δικογραφείται επίσης ότι αξία του οχήματος της Ενάγουσας 1 πριν το ατύχημα ήταν €8500 και η αντίστοιχη αξία του μετά το ατύχημα €
- Ισχυρίζονται ότι συνεπεία του επίδικου ατυχήματος η Ενάγουσα 1 υπέστη ειδικές ζημιές ύψους €8.600 οι οποίες αντιστοιχούν στην αξία του οχήματος της πριν το ατύχημα ως επίσης και σε απώλεια χρήσης του οχήματος της την επιδίκαση των οποίων αξιώνουν από τους Εναγόμενους αλληλέγγυα και κεχωρισμένα. Σε ότι αφορά τον Ενάγοντα 2 αυτός ισχυρίζεται ότι συνεπεία του επίδικου ατυχήματος υπέστη τις ακόλουθες σωματικές βλάβες για τις οποίες αξιώνει γενικές αποζημιώσεις: (α) Άλγος στέρνου (β) Άλγος δεξιών πλευρών (γ) Άλγος δεξιού γόνατος (δ) Θλάση αυχένα. Περαιτέρω, ισχυρίζεται ότι συνεπεία του επίδικου ατυχήματος υπέστη ειδικές ζημιές ύψους €35 την επιδίκαση των οποίων αξιώνουν από τους Εναγόμενους αλληλέγγυα και κεχωρισμένα. Μαρτυρία: Προς απόδειξη της υπόθεσής τους οι Ενάγοντες 1 και 2 καταχώρησαν στις 2/12/20 δύο ένορκες δηλώσεις στις οποίες επισύναψαν αριθμό Τεκμηρίων και μία συμπληρωματική ένορκη δήλωση στις 4/3/
- Η Ενάγουσα 1 αναφέρει ότι τον ουσιώδη ως προς την παρούσα αγωγή χρόνο ήταν ιδιοκτήτρια του οχήματος με αριθμό εγγραφής XXXXX04 το οποίο οδηγούσε νόμιμα ο ενάγων
- Περαιτέρω αναφέρει ότι ο Εναγόμενος 2, κατά τον ουσιώδη χρόνο, ήταν ιδιοκτήτης του οχήματος με αριθμό εγγραφής XXXXX47 και επέτρεψε στον Εναγόμενο 1 να οδηγήσει το εν λόγω όχημα χωρίς αυτός να έχει άδεια οδήγησης και χωρίς να καλύπτεται από ασφαλιστήριο συμβόλαιο. Σημειώνω εδώ ότι οι αρχικές ένορκες δηλώσεις που καταχωρίστηκαν ως επίσης και το κλητήριο ένταλμα, έκαναν αντίστροφη αναφορά στην ιδιότητα των Εναγομένων παρουσιάζοντας τον μεν Εναγόμενο 1 ως ιδιοκτήτη του οχήματος με αριθμό εγγραφής XXXXX47 και τον δε Εναγόμενο 2 ως οδηγό. Αυτή η αναφορά διορθώθηκε μέσω του τροποποιημένου κλητηρίου εντάλματος και με τη συμπληρωματική της ένορκη δήλωση η Ενάγουσα 1 διευκρίνισε ότι η αρχική αναφορά έγκειται σε τυπογραφικό λάθος. Ως προς τις συνθήκες επέλευσης του επίδικου τροχαίου ατυχήματος αναφέρει ότι στις 16/2/2019 και περί ώρα 00:25 ο Εναγόμενος 1 οδηγούσε το όχημα με αριθμό εγγραφής XXXXX47 στην οδό Αθηνών στην Αγλαντζιά προς την Λεωφόρο Λάρνακας. Φθάνοντας στο ΑΛΤ της συμβολής της οδού Αθηνών με την Λεωφόρο Λάρνακας επιχείρησε να εισέλθει με κλίση δεξιά ως η πορεία του στην Λεωφόρο Λάρνακας με αποτέλεσμα να ανακόψει την πορεία του οχήματος με αριθμό εγγραφής XXXXX04 το οποίο οδηγείτο από τον Ενάγοντα 2 ο οποίος ερχόταν από δεξιά και είχε κατεύθυνση προς τη Λεωφόρο Αμμοχώστου και να συγκρουστούν βίαια. Σύμφωνα με την Ενάγουσα 1 την αποκλειστική ευθύνη για το επίδικο ατύχημα φέρει ο Εναγόμενος
- Παραθέτει επίσης και λεπτομέρειες αμέλειας του Εναγόμενου 2 ο οποίος επέτρεψε την οδήγηση του οχήματος του από τον Εναγόμενο 1 χωρίς να λάβει τα απαραίτητα προς τούτο μέτρα και χωρίς αυτός να έχει άδεια οδήγησης και χωρίς να καλύπτεται από ασφαλιστήριο συμβόλαιο. Αναφέρει επίσης ότι το όχημα της Ενάγουσας 1 υπέστη μεγάλες υλικές ζημιές και μετά τη σχετική εκτίμηση από ειδικό την οποία επισυνάπτει ως Τεκμήριο κρίθηκε ως ασύμφορο για επιδιόρθωση με εκτιμημένη αξία €
- Αξιώνει υπό τη μορφή των ειδικών ζημιών το εν λόγω ποσό ως επίσης και το ποσό των €100 ως απώλεια χρήσης του οχήματος. Στη συνέχεια, μέσω της συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης περιόρισε το ποσό που αξιώνει ως ειδικές ζημιές στο ποσό των €
- Ο Ενάγων 2 επαναλαμβάνει ουσιαστικά τη μαρτυρία της Ενάγουσας 1 ως προς τις συνθήκες πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος. Ο ίδιος αναφέρει ότι συνεπεία του επίδικου ατυχήματος τραυματίστηκε και μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας όπου διαγνώστηκε με: (α) Άλγος στέρνου (β) Άλγος δεξιών πλευρών (γ) Άλγος δεξιού γόνατος (δ) Θλάση αυχένα. Αναφέρει ότι του συστήθηκε ξεκούραση για δυο βδομάδες και χρήση αυχενικού κολλάρου. Αναφέρει επίσης ότι κατέβαλε το ποσό των €35 στο Γ. Ν. Λευκωσίας και για την αγορά αυχενικού κολάρου και φαρμάκων αλλά έχει απωλέσει τις αποδείξεις. Αξιολόγηση Μαρτυρίας: Επισημαίνεται στο σημείο αυτό ότι στην παρούσα υπόθεση δεν παρουσιάστηκε άλλη εκδοχή πλην της εκδοχής των Εναγόντων, ώστε να απαιτείται από το δικαστήριο να αξιολογήσει επί διιστάμενων εκδοχών. Σχετικά παραπέμπω στην απόφαση Wynne Barry ν. David Costaki Mavronicola, ως διαχειριστή της περιουσίας του Kωστάκη Δαυίδ Mαυρονικόλα (ανίκανου προσώπου),
(2009)1 Α.Α.Δ. 1138, όπου λέχθηκαν τα ακόλουθα : «Όταν υπάρχει μια μόνο εκδοχή ως προς τα γεγονότα, τότε συνήθως αυτό που απομένει να εξεταστεί, εκτός και αν υπάρχουν εγγενείς δυσκολίες σε σχέση με το μάρτυρα και την αξιοπιστία του, είναι αν τα γεγονότα όπως βρίσκονται ενώπιον του Δικαστηρίου είναι αρκετά για να αποδείξουν την υπόθεση στο αναγκαίο επίπεδο» Σχετικές επίσης είναι και οι αποφάσεις στις υποθέσεις R.C.K. Sports Ltd. v. Personal Advertising Ltd.
(1996)1 Α.Α.Δ. 1074 και Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος (Κύπρου) Λτδ ν. Γιώργου Οικονόμου, ECLI:CY:AD:2014:A786, Π. Ε. 335/2009, ημερ. 17/10/
- Συνεπώς, αυτό που πρέπει να εξετασθεί στην παρούσα είναι το εάν υπάρχουν εγγενείς δυσκολίες σε σχέση με τη μαρτυρία των Εναγόντων και εάν όχι, τότε θα εξεταστεί εάν η μαρτυρία που προσκομίστηκε μπορεί να αποδείξει την υπόθεση στο αναγκαίο επίπεδο. Οι Ενάγοντες κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου υποστηρίζοντας τη δικογραφημένη τους εκδοχή. Δεν έχει παρουσιαστεί οτιδήποτε που να εγείρει οποιαδήποτε δυσκολία ως προς την αξιοπιστία των Εναγόντων. Ευρήματα: Στη βάση των δικογραφημένων ισχυρισμών και της πιο πάνω αξιολόγησης, προχωρώ στη διατύπωση ευρημάτων ως προς τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης. Αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι η Ενάγουσα 1 κατά τον ουσιώδη ως προς την παρούσα αγωγή χρόνο ήταν ιδιοκτήτρια του οχήματος με αριθμό εγγραφής XXXXX04 το οποίο οδηγούσε νόμιμα ο ενάγων
- Ο Εναγόμενος 2, κατά τον ουσιώδη χρόνο, ήταν ιδιοκτήτης του οχήματος με αριθμό εγγραφής XXXXX47 και επέτρεψε στον Εναγόμενο 1 να οδηγήσει το εν λόγω όχημα χωρίς αυτός να έχει άδεια οδήγησης και χωρίς να καλύπτεται από ασφαλιστήριο συμβόλαιο. Ως προς τις συνθήκες επέλευσης του επίδικου τροχαίου ατυχήματος αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι στις 16/2/2019 και περί ώρα 00:25 ο Εναγόμενος 1 οδηγούσε το όχημα με αριθμό εγγραφής XXXXX47 στην οδό Αθηνών στην Αγλαντζιά προς την Λεωφόρο Λάρνακας. Φθάνοντας στο ΑΛΤ της συμβολής της οδού Αθηνών με την Λεωφόρο Λάρνακας επιχείρησε να εισέλθει με κλίση δεξιά ως η πορεία του στην Λεωφόρο Λάρνακας με αποτέλεσμα να ανακόψει την πορεία του οχήματος με αριθμό εγγραφής XXXXX04 το οποίο οδηγείτο από τον Ενάγοντα 2 ο οποίος ερχόταν από δεξιά και είχε κατεύθυνση προς τη Λεωφόρο Αμμοχώστου και να συγκρουστούν. Συνεπεία του ατυχήματος ο Ενάγων 2 υπέστη τις ακόλουθες σωματικές βλάβες: (α) Άλγος στέρνου (β) Άλγος δεξιών πλευρών (γ) Άλγος δεξιού γόνατος. Δεν αποδέχομαι τη θέση του Ενάγοντα 2 ότι συνεπεία του ατυχήματος υπέστη θλάση αυχένα αφού το πιστοποιητικό που ο ίδιος παρουσίασε προς υποστήριξη των σωματικών βλαβών που έχει υποστεί δεν έχει καταγράψει ως εύρημα τη θλάση αυχένα. Περαιτέρω, συνεπεία του ατυχήματος το όχημα της Ενάγουσας 1 υπέστη υλικές ζημιές και αυτό κρίθηκε ως ασύμφορο για επιδιόρθωση. Η αξία του επίδικου οχήματος πριν το ατύχημα ήταν €8500 και μετά το ατύχημα €
- Νομική Πτυχή Όπως είναι καλά θεμελιωμένο το βάρος απόδειξης βρίσκεται στους ώμους των Εναγόντων, οι οποίοι οφείλουν να αποδείξουν τους ισχυρισμούς τους στο επίπεδο του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Η έννοια του ισοζυγίου των πιθανοτήτων έχει ερμηνευθεί νομολογιακά σε πολλές υποθέσεις. Σχετική είναι η απόφαση Μαρσέλ ν. Λαϊκής
(2001)1 Α.Α.Δ. 1858, όπου, με αναφορά στις σχετικές αυθεντίες επί του θέματος, αναφέρθηκαν τα ακόλουθα : «Το κριτήριο δεν είναι αν η θέση ή η εκδοχή του διαδίκου που φέρει το βάρος της απόδειξης (onus of proof) είναι «πιο πιθανή παρά η αντίθετη», εκείνη, δηλαδή, του αντιδίκου του. Το κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο, με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι (is more probable than not). Αν απέτυχε να αποδείξει τη θέση ή την εκδοχή του σε αυτό το επίπεδο (standard of proof), ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης δεν θεωρείται ότι το απέσεισε, έστω και αν η θέση ή η εκδοχή του είναι «πιο πιθανή παρά η αντίθετη», εκείνη, δηλαδή, του αντιδίκου του. (Βλέπε, μεταξύ άλλων, Phipson on Evidence, 14th Edition, para 4-38 και Αθανασίου κ.ά. ν. Κουνούνη
(1997)1(Β) Α.Α.Δ 614, όπου γίνεται και εκτενής ανασκόπηση της νομολογίας».[3] Προκύπτει από τα ανωτέρω ότι οι Ενάγοντες όφειλαν να αποδείξουν με αξιόπιστη μαρτυρία ότι το επίδικο ατύχημα οφείλεται στην αμέλεια των Εναγομένων και ότι ένεκα του πιο πάνω ατυχήματος έχουν υποστεί τις ισχυριζόμενες σωματικές βλάβες και ζημιές. Όπως έχει νομολογηθεί στην υπόθεση Αθανασίου κ.ά. ν. Κουνούνη
(1997)1 Α.Α.Δ. 614, μόνο αξιόπιστη μαρτυρία μπορεί να βαρύνει την πλάστιγγα των πιθανοτήτων. Στη Συκοπετρίτης ν. Χριστοδούλου
(2004)1 (Α) Α.Α.Δ. 218, αναφέρθηκε ότι το καθήκον επιμέλειας οδηγού οχήματος «προσδιορίζεται αντικειμενικά, είναι απρόσωπο και καθολικό, οφειλόμενο σε κάθε τρίτο, που, κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να επηρεαστεί από τις πράξεις του.» Οι παράμετροι του αντικειμενικού κριτηρίου της αμέλειας οριοθετούνται από τη συμπεριφορά του μέσου συνετού και όχι του τέλειου οδηγού. Σχετικές είναι οι αποφάσεις Παναγιώτου ν. Αστυνομίας
(1982)1 Α.Α.Δ. 585, Σωκράτους ν. Αστυνομίας
(1989)2 Α.Α.Δ. 1 και Βασιλείου ν. Αστυνομίας
(1994)2 Α.Α.Δ. 202, Ξιπτέρα ν. Κυπριανού
(1997)1(Γ) Α.Α.Δ. 1696, και Κουμής ν. Χίνη
(2000)1 Α.Α.Δ. 383. Το καθήκον επιμέλειας κάθε οδηγού συναρτάται προς τη δυνατότητα πρόβλεψης κινδύνου. Όταν η πιθανότητα δημιουργίας κινδύνου στον δρόμο είναι ευλόγως εμφανής, τότε η παράλειψη λήψης μέτρου προφύλαξης συνιστά αμέλεια. Σχετική είναι η απόφαση στην υπόθεση Μιχαήλ Φοινικαρίδης κ.ά. ν. Γεωργίου Λάμπρου Γεωργίου κ.ά.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475. Η πρόβλεψη συναρτάται με τις κοινές εμπειρίες και τη λογική. Σχετική είναι η απόφαση Σωκράτους (ανωτέρω). Ένας οδηγός έχει καθήκον τήρησης της δέουσας παρατηρητικότητας πάντοτε και κάτω από όλες τις περιστάσεις. Σχετική είναι η απόφαση Κωνσταντίνου ν. Κατσούρη
(1975)1 C.L.R. 188. Η αμέλεια είναι συνυφασμένη με τον χρόνο, τόπο και άλλες συνθήκες και παράλειψη να δει κανείς ό,τι είναι απλά ορατό συνιστά αμέλεια. Σχετική είναι η απόφαση Νικολαΐδης ν. Οικονομίδης
(1963)2 C.L.R. 78. Στην υπό κρίση υπόθεση προκύπτει από την αναντίλεκτη ενώπιόν μου μαρτυρία ότι το ατύχημα οφείλεται στην αποκλειστική αμέλεια των Εναγομένων. Γενικές Αποζημιώσεις Η αποτίμηση του ύψους των γενικών αποζημιώσεων θα κριθεί στη βάση των σωματικών βλαβών και συνεπειών στην κατάσταση υγείας του Ενάγοντα 2, οι οποίες έχουν αποδειχθεί ότι έχουν προέλθει από το επίδικο ατύχημα, ως έχει εξηγηθεί ανωτέρω, και καταγράφονται στα ευρήματα του Δικαστηρίου. Το Δικαστήριο είναι επιφορτισμένο με το καθήκον υπολογισμού των γενικών αποζημιώσεων του φυσικού πόνου, της ταλαιπωρίας, της απώλειας των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής που υπέστη ο Ενάγων σαν συνέπεια του τραυματισμού του. Οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Στόχος είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα. Όπως τονίζεται στην κλασσική πλέον πάνω στο ζήτημα απόφαση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789: «To ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς, η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας, ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.». Είναι σταθερή η τάση για ελευθεροποίηση των ποσών που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσεις, η οποία καταλήγει σε αύξηση τους σε σύγκριση με εκείνο που θεωρείτο το μέτρο στο παρελθόν, έτσι που να τοποθετείται μεγαλύτερη αξία στον ανθρώπινο πόνο και την αγωνία της ανικανότητας (Μαυροπετρή ν. Γεωργίου Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74 - 75). Σε κάθε περίπτωση πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικότητες, όπως μπορούν να εξακριβωθούν, με γνώμονα και την αγοραστική αξία του χρήματος κατά το χρόνο της επιδίκασης των αποζημιώσεων ως αυτοτελή παράγοντα, αλλά και ως συγκριτικό όταν το Δικαστήριο ανατρέχει σε υποθέσεις του παρελθόντος στο βαθμό που αυτές σε περιπτώσεις αυτής της φύσεως θα μπορούσε να είναι βοηθητικές (Fysko v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, 1029). Αποτελεί θεμελιακή αρχή ότι η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση (βλ. Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74). Στην υπόθεση Lankuntis v. Νικόλα
(2002)1Β Α.Α.Δ 1128, έχουν λεχθεί τα ακόλουθα αναφορικά με τον σκοπό των γενικών αποζημιώσεων: «Οι αποζημιώσεις, που εκφράζονται σε χρήμα, αποσκοπούν όσο είναι δυνατό με το υλικό τους στοιχείο να προσφέρουν κάποια ποιότητα ζωής στο θύμα, επαναφέροντας την, όσο είναι δυνατό, στην προ του δυστυχήματος κατάσταση. Γι΄ αυτό και οι αποζημιώσεις πρέπει να αντικατοπτρίζουν την αγοραστική αξία του χρήματος ώστε να προσεγγίζεται η εύλογη αποκατάσταση της ζημιάς.» Στην Jamal Ismail v. Μιχαήλ Αντωνίου κ.ά., ECLI:CY:AD:2014:A107, Πολιτική Έφεση Αρ. 333/2009, ημερομηνίας 12.2.2014, το Εφετείο, συγκεφαλαιώνοντας τις αρχές που διέπουν την επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων, ανέφερε τα ακόλουθα: "Σύμφωνα με τη νομολογία ο «Στόχος των αποζημιώσεων που επιδικάζονται είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του διαδίκου που τραυματίστηκε χωρίς να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος πάνω στον αδικοπραγούντα. (Βλ. Fletcher v. Autocar Transporters Ltd
(1968)1 All E.R. 726, Constantinou v. Slahouris
(1969)1 C.L.R. 416). Με άλλες λέξεις, το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς, η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας, σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» (Βλ. Fysco Constructing Co. Ltd v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, 1028 και Μιχαήλ κ.α. ν. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτης Λτδ. κ.α.
(2000)1 Α.Α.Δ. 1049). Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Αυτή τούτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων (Βλ. Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74)." Ασφαλώς, όπως έχει λεχθεί στην υπόθεση Σπύρος Μελάς και Ελένη Λτδ ν. Πολίτη
(2003)1 Α.Α.Δ. 590, η αυξητική τάση στις αποζημιώσεις δεν αποτελεί οδικό χάρτη για αιτιολόγηση παροχής αυξανόμενων ποσών σε κάθε περίπτωση. Αποτελεί περαιτέρω καλά εμπεδωμένη αρχή ότι οι προηγούμενες επί του θέματος αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο, υπό την έννοια της αρχής του stare decisis, αλλά παρέχουν καθοδήγηση, γιατί κάθε περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού, καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης. Σχετική είναι η απόφαση Γιαννάκης Ερωτοκρίτου κ.ά. v. Καραολή
(1998)1 Α.Α.Δ. 445. Υπό το πρίσμα των πιο πάνω θα εξετάσω το ζήτημα της απόδοσης γενικών αποζημιώσεων προς τον Ενάγοντα 2, αντλώντας καθοδήγηση, στο βαθμό και υπό την έννοια που περιγράφεται ανωτέρω, από προηγούμενες αποφάσεις που αφορούν παρόμοιους τραυματισμούς. Η υπόθεση Αρετούλα Μερακλή κ.ά. v. Α. Ταλιώτη
(1997)1 Α.Α.Δ. 1148, αφορούσε θλάση του αυχένα και μωλώπισμα δεξιού ώμου, όμως λόγω προϋπάρχοντων εκφυλιστικών οστεοαρθρωτικών αλλοιώσεων, επιδεινώθηκαν οι επώδυνες κακώσεις των μαλακών μορίων. Το Εφετείο, αποδεχόμενο την έφεση, έκρινε τις Λ.Κ.3.500 ως υπερβολικές αποζημιώσεις και μείωσε τις αποζημιώσεις σε Λ.Κ.1.500. Η υπόθεση Χαραλάμπους Κασιάνα ν. Γιαννάκη Αναστασιάδη
(2003)1 ΑΑΔ 1709 αφορούσε σοβαρή κάκωση και θλαστικό τραύμα της ινιακής χώρας του κρανίου, εγκεφαλική διάσειση, σοβαρά διαστρέμματα και θλάσεις αυχένος, θώρακα, ράχεως και οσφύος. Από τους εν λόγω τραυματισμούς, οι Ενάγοντες υπέφερε για αρκετό χρόνο από έντονο πόνο, χρησιμοποιούσε κολλάρο και λάμβανε ισχυρά παυσίπονα και ένα χρόνο μετά το ατύχημα, συνέχιζε να υποφέρει από αυχεναλγίες και μυαλγία της ράχεως, κυρίως μετά από χειρονακτική εργασία καθώς και με την αλλαγή του καιρού. Οι αποζημιώσεις που επιδικάστηκαν ύψους £3.500, κρίθηκαν ικανοποιητικές. Στην υπόθεση Κωνσταντινίδης v. Δ. Ζαχαρίου
(2007)1(Β) Α.Α.Δ. 733, επιδικάστηκε πρωτόδικα το ποσό των Λ.Κ.1.000 ως γενικές αποζημιώσεις για πόνο στον αυχένα, κεφαλαλγία και ζάλη για τα οποία ο Ενάγων έπαιρνε αρκετό καιρό φάρμακα. Το πιο πάνω ποσό επικυρώθηκε κατ' έφεση. Στην Κεζαρίδης ν. Κωνσταντινου
(2007)1 (Β) ΑΑΔ 1373, το Εφετείο αν και έκρινε ότι οι επιδικασθείσες πρωτόδικα γενικές αποζημιώσεις εκ Λ.Κ.6.000 για σοβαρό διάστρεμμα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, κακώσεις στην κεφαλή και εγκεφαλική διάσειση πλησιάζουν στο ανώτατο όριο, επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση εφόσον θεώρησε ότι οι αποζημιώσεις δεν ήταν σε εκείνο το βαθμό που καθιστούσε την περίπτωση κατάλληλη για μείωση τους. Η υπόθεση Pούμπας Γεώργιος ν. Nάσου Mακρυγιάννη και Άλλης
(2011)1 Α.Α.Δ. 1129, αφορούσε τραυματισμούς από σοβαρό διάστρεμμα, ύπαρξη αυχενικού ραιβόκρανου και έντονη μυϊκή σύσπαση του αυχένα, εγκεφαλική διάσειση, πόνο στον αυχένα, κολλάρο και φυσιοθεραπείες. Επιδικάσθηκαν γενικές αποζημιώσεις ύψους £4.
- Στην Χριστίνα Ιωαννίδου ν. Τάσος Αναστασίου, ECLI:CY:AD:2017:A288, Πολιτική Έφεση Αρ. 15/2011, 11/9/2017, τα τραύματα συνίσταντο σε κάκωση θωρακοοσφυϊκής μοίρας σπονδυλικής στήλης, η οποία προκάλεσε άλγος και περιορισμό των κινήσεων της συγκεκριμένης μοίρας. Ο ενάγοντας χρειάστηκε να μείνει δύο μέρες στο Νοσοκομείο και όταν εξήλθε, έφερε ειδική ζώνη, υποβλήθηκε σε φυσιοθεραπεία και αξονική τομογραφία και του δόθηκαν αντιφλεγμονώδη και αναλγητικά. Δεν διαπιστώθηκε να του είχε μείνει κατάλοιπο. Επικυρώθηκε από το Εφετείο το πρωτόδικα επιδικασθέν ποσό των €5.500 ως γενικές αποζημιώσεις, ποσό όμως το οποίο χαρακτηρίστηκε, «...γενναιόδωρο και υψηλό, όμως όχι έκδηλα υπερβολικό...» Στην Αλέξης Χριστοφίνης ν. Στέλλας Φραντζή, ECLI:CY:AD:2017:A202, Πολιτική Έφεση ΑΡ. 328/2011, 31/5/2017 κρίθηκε κατ' έφεση ότι ποσό €7000 ήταν δίκαιο και εύλογο σε σχέση με διάστρεμμα αυχενικής μοίρας, αιμωδίες, θλάση θωρακικού τοιχώματος και μώλωπες, για την θεραπεία των οποίων χρειάστηκε να τοποθετηθεί κολάρο για 15 ημέρες, φαρμακευτική αγωγή και φυσιοθεραπεία ενώ παρέμειναν ως κατάλοιπα περί τα εφτά χρόνια αργότερα, άλγος, δυσκαμψία και αιμωδίες. Στην Στεφάνου v. Αντωνίου, Πολιτική Έφεση Αρ. 508/12, ημερομηνίας 17 Δεκεμβρίου, 2018 ο Ενάγνων διαγνώσθηκε με εγκεφαλική διάσειση, διάστρεμμα αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης πρώτου βαθμού, θλάση θώρακος και θωρακικής μοίρας και θλάση δεξιού μηρού με μελλοντική πιθανότητα δημιουργίας οστεοαθρίτιδας, το Εφετείο έκρινε ότι δικαιολογείτο η επιδίκαση ποσού ύψους €6000 αναφέροντας ότι: «Η σοβαρότητα των τραυματισμών της εφεσίβλητης, ο πόνος, η οδύνη και η ταλαιπωρία, η διάρκεια της δυσχέρειας, τα κατάλοιπα και οι μελλοντικές συνέπειες του τραυματισμού της: ενοχλήσεις στις αλλαγές του καιρού, λήψη αναλγητικών φαρμάκων, ότι σε κάποιο βαθμό περιορίστηκαν οι δραστηριότητες της προ του ατυχήματος, τρέξιμο, δρόμο, ποδήλατο, περπάτημα και κολύμβηση, δικαιολογούσαν την επιδίκαση του ποσού των €6.000 ως γενικές αποζημιώσεις». Εισηγήσεις συνηγόρου Εναγόντων: Η συνήγορος των Εναγόντων εισηγήθηκε το ποσό των €1,000 αποτελεί εύλογη και δίκαιη υπό τις περιστάσεις αποζημίωση για τον Ενάγοντα
- Καθορισμός ποσού γενικών αποζημιώσεων στην παρούσα υπόθεση: Έχοντας υπόψη το πλαίσιο που σκιαγραφούν οι πιο πάνω αποφάσεις σε παρόμοιας φύσης τραυματισμούς, τη φύση του υπό κρίση τραυματισμού και τις συνέπειές του στον Ενάγοντα 2, κρίνω ότι το ποσό των €500 είναι εύλογο και δίκαιο, ως αποζημιώσεις για τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη ο Ενάγων
- Στον καθορισμό του εν λόγω ποσού έλαβα επίσης υπόψη μου το γεγονός ότι δεν παρουσιάστηκε μαρτυρία εκ μέρους του Ενάγοντα 2 για ύπαρξη οποιοδήποτε κατάλοιπου συνεπεία των τραυματισμών του ή οποιουδήποτε περιορισμού στις δραστηριότητές του. Έλαβα επίσης υπόψη μου και το γεγονός ότι δεν παρουσιάστηκε μαρτυρία ως προς το για πόσο χρονικό διάστημα λάμβανε φαρμακευτική αγωγή καθώς επίσης και ότι ο Ενάγων 2 δεν χρειάστηκε να υποβληθεί σε φυσικοθεραπείες. Ειδικές αποζημιώσεις: Η αποτίμηση του ύψους των ειδικών αποζημιώσεων θα κριθεί στη βάση των γεγονότων που έχουν παρουσιασθεί ενώπιον του Δικαστηρίου, ως έχουν εξηγηθεί ανωτέρω, και καταγράφονται στα ευρήματα του Δικαστηρίου. Αποτελεί καλά θεμελιωμένη αρχή ότι οι ειδικές αποζημιώσεις θα πρέπει όχι μόνο να εξειδικεύονται στα δικόγραφα, αλλά και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα, σαφήνεια και με συγκεκριμένα στοιχεία.[4] Στην απόφαση Ζήνων Μερκής Λτδ ν. Ελληνικής Τράπεζας Λτδ
(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 1923, λέχθηκαν τα ακόλουθα : «ο Ενάγοντας βαρύνεται με την υποχρέωση να αποδείξει με καθαρή μαρτυρία τα κονδύλια που διεκδικεί ως ειδική ζημία.» Στην υπό κρίση υπόθεση η Ενάγουσα 1 αξιώνει ως ειδικές ζημιές το συνολικό ποσό των €
- Το ποσό των €6500 αντιστοιχεί στην αξία του οχήματος της και το ποσό των €100 διεκδικείται ως απώλεια χρήσης του οχήματος της. Σε ότι αφορά το ποσό για απώλεια χρήσης του οχήματος δεν έχει αποδειχθεί στον απαιτούμενο βαθμό και συνεπώς, δεν μπορεί να επιδικαστεί στην Ενάγουσα
- Πέραν της γενικής θέσης που προέβαλε ότι για την απώλεια χρήσης του οχήματος της διεκδικεί το εν λόγω ποσό καμία μαρτυρία δεν παρουσιάστηκε ως προς τον τρόπο υπολογισμού του εν λόγω ποσού. Σε ότι αφορά το ποσό των €6500, λαμβανομένης υπόψη της μαρτυρίας που παρουσιάστηκε ότι η αξία του οχήματος πριν το επίδικο ατύχημα ήταν €8500 και μετά το επίδικο ατύχημα ήταν €2000, συνάγεται ότι η ζημιά που έχει υποστεί η Ενάγουσα 1 ανέρχεται στο ποσό των €6500 αφού από το ποσό των €8500 θα πρέπει να αφαιρεθεί η αξία του οχήματος μετά το επίδικο ατύχημα. Συνεπώς, η Ενάγουσα 1 πέτυχε να αποδείξει ειδικές ζημίες ύψους €
- Σε ότι αφορά τον Ενάγοντα 2, δεν προσκομίστηκε από μέρους του οποιαδήποτε απόδειξη σε σχέση με το ποσό ύψους €35 το οποίο αξιώνει και συνεπώς δεν έχει πετύχει να αποδείξει το εν λόγω ποσό που αξιώνει. Στην Κυριάκου Αθανασίου v. Δάφνης Ορφανίδου Πολιτική Έφεση Αρ. 73/11, 16 Δεκεμβρίου, 2015 λέχθηκαν χαρακτηριστικά τα ακόλουθα: «Ο απλός ισχυρισμός από κάποιο διάδικο ότι κατέβαλε συγκεκριμένα κονδύλια, τα οποία αξιώνει υπό τη μορφή ειδικών αποζημιώσεων, δεν ικανοποιεί τη νομολογιακή αρχή που απαιτεί την απόδειξη τους με θετικό τρόπο.» Επιδίκαση Τόκου Όσον αφορά τον τόκο που δικαιούται ο Ενάγων σε σχέση με το ποσό που αξιώνει ως ειδικές αποζημιώσεις, σχετικές είναι οι υποθέσεις Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 ΑΑΔ 475 και Καμπούρης ν. Εταιρείας Βιοχρώμ Λτδ
(2005)1 (Β) ΑΑΔ
- Έχει τονισθεί ότι ένας παράγοντας που δεν μπορεί να παραγνωριστεί, είναι ο τρόπος με τον οποίο προωθείται η αγωγή προς εκδίκαση αφού μια αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της, μπορεί να έχει ως επακόλουθο τον περιορισμό της χρονικής έκτασης καθορισμού του τόκου. Στην υπό κρίση υπόθεση το αγώγιμο δικαίωμα γεννήθηκε την 16/2/2019, ενώ το ειδικώς οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα καταχωρήθηκε την 28/8/
- Δεν τέθηκε τίποτα ενώπιον του Δικαστηρίου που να εξηγεί τον λόγο της καθυστέρησης στην καταχώριση του κλητηρίου εντάλματος σε συνάρτηση με τον χρόνο γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος. Συνεπώς, υπό το πρίσμα των γεγονότων της υπό κρίση υπόθεσης κρίνω ορθότερο όπως τόσο οι γενικές όσο και οι ειδικές αποζημιώσεις φέρουν τόκο από την ημερομηνία καταχώρησης του κλητηρίου εντάλματος, ήτοι 28/8/
- Κατάληξη: Ενόψει όλων των ανωτέρω, εκδίδεται απόφαση υπέρ της Ενάγουσας 1 και εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 αλληλέγγυα και κεχωρισμένα για το ποσό των €6.500 υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων. Επιδικάζεται επίσης νόμιμος τόκος επί του ως άνω ποσού από 28/8/20 μέχρι εξόφλησης. Περαιτέρω, εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα 2 και εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 αλληλέγγυα και κεχωρισμένα για το ποσό των €500 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων. Επιδικάζεται επίσης νόμιμος τόκος επί του ως άνω ποσού από 28/8/20 μέχρι εξόφλησης. Τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ της Εναγόντων και εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 αλληλέγγυα και κεχωρισμένα, ως αυτά υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο στην κλίμακα του επιδικασθέντος ποσού. (Υπ.)...................................... Μ. Λ. Λοΐζου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] Στο κλητήριο ένταλμα αναγράφεται ως χρονολογία καταχώρησης το έτος 2017, πλην όμως καθίσταται σαφές τόσο από τον αριθμό που έλαβε η παρούσα αγωγή όταν καταχωρίστηκε όσο και από την ημερομηνία του επίδικου ατυχήματος, ότι πρόκειται περί τυπογραφικού λάθους και ότι η ορθή χρονολογία καταχώρησης είναι το έτος
- Άλλωστε, στο τροποποιημένο κλητήριο, αναγράφεται η ορθή ημερομηνία καταχώρησης του αρχικού κλητηρίου, ήτοι 28/8/
- [2] Παπαγεωργίου ν. Κλάππα
(1991)1 A.Α.Δ 24. [3] Σχετικές επί του προκειμένου είναι και οι αποφάσεις Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα
(1992)1 Α.Α.Δ. 1056, Βaloise Insurance Co Ltd v. Κατωμονιάτη κ.ά.
(2008)1 Α.Α.Δ. 1275 και Tekinder Pal κ.ά. ν. Δημοκρατίας
(2010)2 Α.Α.Δ. 551. [4] Κυριάκου Αθανασίου v. Δάφνης Ορφανίδου Πολιτική Έφεση Αρ. 73/11, 16 Δεκεμβρίου, 2015, Ηρακλέους ν. Σκάφους Νίκη, Αγωγή Ναυτοδικείου 92182
(1994)1 Α.Α.Δ. 510, Ηρακλέους ν. Πέτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239 και Παναγιώτου ν. Φραγκέσκου
(1999)1 Α.Α.Δ. 687. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο