ΤΙΑΝΙΑΣ ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, Αρ. Αγωγής: 7301/13, 12/4/2021 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2021:A171 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Λ. ΠΑΣΧΑΛΙΔΗ, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 7301/13 Μεταξύ: XXXXX ΤΙΑΝΙΑΣ Ενάγοντας και XXXXX ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Εναγόμενος ---------------------------------------------------- Ημερομηνία: 12 Απριλίου 2021 Εμφανίσεις: Για ενάγοντες: κ. Α. Κωνσταντίνου για Μιχαηλίδου & Κωνσταντίνου ΔΕΠΕ Για εναγόμενο: κ. Ε. Χειμώνας ΑΠΟΦΑΣΗ Σύμφωνα με την ανταλλαγείσα δικογραφία της παρούσας υπόθεσης, ενάγοντας και εναγόμενος, θεριστής χωραφιών και παραγωγός σιτηρών αντίστοιχα, είχαν συμφωνήσει προφορικά περί την περίοδο του θέρους το 2013 όπως ο πρώτος θερίσει τα κτήματα που καλλιέργησε ο δεύτερος στον Αστρομερίτη έναντι συγκεκριμένης αμοιβής. Για την εργασία αυτή ο εναγόμενος κατέβαλε στον ενάγοντα το ποσό των €
- Αντικείμενο της αγωγής είναι ο ισχυρισμός του ενάγοντα, τον οποίο ο εναγόμενος απορρίπτει, ότι το ποσό των €3000 που κατέβαλε ο τελευταίος δεν συνιστά την πλήρη αμοιβή του ενάγοντα με βάση τη συμφωνία των μερών αλλά μόνο μέρος αυτής. Ειδικότερα, ο μεν ενάγοντας ισχυρίζεται ότι εξακολουθούν να του οφείλονται €8000 από τον εναγόμενο διότι κατ' εκείνον είχε συμφωνηθεί όπως θερίσει 550 σκάλες στην τιμή των €20 ανά σκάλα, ήτοι έπρεπε να πληρωθεί €11.000 συνολικά, ο δε εναγόμενος απορρίπτει ότι θερίστηκαν 550 σκάλες κτημάτων και ισχυρίζεται ότι επειδή «.η συμφωνηθείσα και/ή εύλογη και/ή επικρατούσα τιμή που συμφωνήθηκε μεταξύ τους για το θέρισμα ήταν €10 κατά σκάλα.», το ποσό των €3000 που κατέβαλε στον ενάγοντα «.αποτελούσε πλήρη εξόφληση των συμβατικών του υποχρεώσεων και ως εκ τούτου δεν οφείλει οποιοδήποτε άλλο ποσό.». Παρά όμως το ότι τα επίδικα θέματα πρόβαλλαν από τη δικογραφία να είναι απλά, εντούτοις οι διάδικοι έκριναν αναγκαίο όπως δώσουν μαρτυρία κατά την ακρόαση εφτά πρόσωπα, ήτοι πέντε εκ μέρους του ενάγοντα και δύο εκ μέρους του εναγόμενου. Συγκεκριμένα, πέραν του ενάγοντα και του εναγόμενου, οι οποίοι κατέθεσαν στην υπόθεση ως δεύτερος και έκτος μάρτυρας αντίστοιχα, εκ μέρους του ενάγοντα μαρτυρία έδωσαν οι Κ. Ευθυμίου και Σ. Χατζημιχαήλ, λειτουργοί στον Κυπριακό Οργανισμό Αγροτικών Πληρωμών (ΚΟΑΠ) και στο Υπουργείο Γεωργίας αντίστοιχα (ΜΕ1 και ΜΕ3), ο γεωργός Λ. Πολυβίου (ΜΕ4) και ο γιος της συζύγου του ενάγοντα Α. Χατζηγιακουμής (ΜΕ5), ενώ εκ μέρους του εναγόμενου κατέθεσε ο κτηνοτρόφος Χ. Μιαμηλιώτης (ΜΥ2). Οι εκδοχές που οι δύο διάδικοι προώθησαν με τη μαρτυρία τους κατά την ακρόαση είχαν εν συντομία ως εξής. Η εκδοχή του ενάγοντα (Έγγραφο Α) είναι ότι ο εναγόμενος, ο οποίος γνώριζε ότι ο ενάγοντας προσέφερε έναντι αμοιβής υπηρεσίες θερισμού χωραφιών με τη χρήση της θεριστικής του μηχανής, επικοινώνησε τηλεφωνικώς με τον τελευταίο περί τα τέλη Μαΐου 2013 για να του ζητήσει να του θερίσει 550 περίπου σκάλες χωράφια που του ανέφερε ότι είχε καλλιεργήσει. Επειδή και στο παρελθόν ο ενάγοντας έτυχε να προσφέρει τέτοιες υπηρεσίες στον εναγόμενο και συγκεκριμένα του είχε θερίσει 50 περίπου σκάλες γης κατά τους καλοκαιρινούς μήνες του 2012 έναντι του ποσού των €20 τη σκάλα και πληρώθηκε πλήρως την αμοιβή του, δέχτηκε και αυτή τη φορά να προσφέρει τις υπηρεσίες του με την ίδια αμοιβή, ήτοι να θερίσει 550 σκάλες για το ποσό των €20 τη σκάλα. Στην εν λόγω τιμή, ισχυρίστηκε ο ενάγοντας, περιλαμβάνετο και το κόστος των καυσίμων (πετρέλαιο) της θεριστικής του μηχανής. Αφού ο εναγόμενος συμφώνησε με το ποσό που ζήτησε ο ενάγοντας, ήτοι €11.000 συνολικά, ο τελευταίος ξεκίνησε το θερισμό των χωραφιών που του υπέδειξε ο πρώτος. Κατά τον ενάγοντα, ο θερισμός διήρκησε 28 μέρες περίπου κατά τις οποίες θερίζονταν περίπου 60 - 70 σκάλες ημερησίως. Σε κάποιο στάδιο προς το τέλος του θερισμού, ισχυρίστηκε ο ενάγοντας, αυτός αντιλήφθηκε ότι τελικά τα χωράφια που του υπέδειξε ο εναγόμενος και τα οποία αυτός θέρισε ήταν πολύ περισσότερα από 550 σκάλες, όμως επειδή θεώρησε ότι όφειλε ο ίδιος να ήταν πιο προσεχτικός όταν συμφωνούσε με τον εναγόμενο, έκρινε ότι δεν θα ήταν σωστό από μέρος του να ζητήσει περισσότερα χρήματα από αυτά που είχε συμφωνήσει να πληρωθεί, δηλαδή €11.000 - «.ας είχα τα μάθκια μου ανοιχτά.ας πληρωθώ τις 550 που ήταν η συμφωνία και άλλη φορά να προσέχω τα πόθκια μου.». Επειδή λοιπόν με βάση τις σημειώσεις που κρατούσε κατά τη διάρκεια του θερισμού (Τεκ.2), ο εναγόμενος του είχε καταβάλει μόνο το ποσό των €2.203 που αφορούσε στο κόστος του καυσίμου της θεριστικής μηχανής, όταν ολοκλήρωσε το θερισμό ζήτησε όπως πληρωθεί και τις υπόλοιπες €8.800 που είχε συμφωνήσει να λάβει. Ο εναγόμενος όμως τότε του έδωσε μόνο €800 έναντι, και προφασιζόμενος ότι δεν είχε ακόμη καταφέρει να εισπράξει οτιδήποτε από το προϊόν του θερισμού, του ζήτησε όπως του δώσει παράταση χρόνου για τα υπόλοιπα. Επειδή όμως ο εναγόμενος συνέχισε να προβάλλει την ίδια δικαιολογία κάθε φορά που ο ενάγοντας ζητούσε να πληρωθεί το υπόλοιπο ποσό της αμοιβής του, ήτοι το ποσό των €8.000, ο τελευταίος δεν άντεξε και αποτάθηκε στην αστυνομία, η οποία κατά τον ενάγοντα είχε προβεί τότε σε συστάσεις προς τον εναγόμενο όπως τιμήσει την επίδικη συμφωνία. Όταν δεν υπήρξε ούτε τότε κάποια θετική ανταπόκριση από τον τελευταίο, αυτός έδωσε οδηγίες στους δικηγόρους του όπως καταχωρήσουν την παρούσα αγωγή. Σύμφωνα με τον ενάγοντα, το ότι είχε θερίσει για λογαριασμό του εναγόμενου τουλάχιστον 550 σκάλες επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι τόση ήταν και η έκταση γης που ο τελευταίος είχε δηλώσει στον ΚΟΑΠ ότι είχε καλλιεργήσει τότε ώστε να λάβει τη σχετική κρατική επιδότηση. Στην αντιπέρα όχθη, σύμφωνα με τον εναγόμενο (Έγγραφο Γ), αυτό που είχε συμφωνηθεί με τον ενάγοντα ήταν ότι ο θερισμός θα χρεώνετο στην τιμή των €10 τη σκάλα, που ήταν και η εύλογη και επικρατούσα τότε τιμή γι' αυτές τις υπηρεσίες και επειδή θα έβαζε ο ίδιος τα καύσιμα του ενάγοντα, το αντίστοιχο ποσό θα αφαιρείτο στο τέλος από το ποσό που θα πλήρωνε τον τελευταίο. Ισχυρίστηκε ο εναγόμενος, ο οποίος να σημειωθεί ότι κατά την αντεξέταση του δέχτηκε ότι είχε τότε καλλιεργήσει 550 σκάλες κριθάρι ως είχε δηλώσει στον ΚΟΑΠ, ότι κανένας εκ των ισχυρισμών του ενάγοντα δεν ευσταθεί, αφ' ενός διότι το 2013 ήταν ανομβριόπληκτη περίοδος για τους γεωργούς της περιοχής και συνεπώς δεν θα μπορούσαν να θεριστούν όλα τα τεμάχια που αυτός καλλιέργησε τότε και αφ' ετέρου διότι λόγω μηχανικών προβλημάτων που αντιμετώπιζε η θεριστική μηχανή του ενάγοντα «.επιστρέφαμε πίσω διότι έβραζε.(και).παρέμεινε (το θεριστικό μηχάνημα του ενάγοντα) για 15 μέρες χαλασμένο.για περίοδο 15 ημερών δεν το χρησιμοποίησε καθόλου». Σύμφωνα με τον εναγόμενο, ο ενάγοντας θέρισε μόνο μέρος της γης που αυτός καλλιέργησε αφού «.τα υπόλοιπα χωράφια που καλλιέργησα τα τάισε ο Χριστόδουλος ο Μιαμηλιώτης στο κοπάδι του που διατηρούσε από αιγοπρόβατα». Ήταν καταληκτικά η θέση του εναγόμενου ότι επειδή «.του έβαλα (του ενάγοντα) πετρέλαιο και του έδωσα χρήματα και τα δύο μαζί της τάξης των €3.
- Με βάση δε τις σκάλες που μου θέρισε το ποσό των €3.000,00 αποτελούσε πλήρη εξόφληση των συμβατικών μου υποχρεώσεων.για το πετρέλαιο του έδωσα €750 και άλλα €750 σε μετρητά μέχρι το τέλος του θέρους.(και) στο τέλος του έδωσα άλλα €1.500 σε μετρητά.αυτό σημαίνει 300 σκάλες από €10 η σκάλα.». Η ουσία της μαρτυρίας των υπόλοιπων μαρτύρων είχε ως εξής. Οι κρατικοί λειτουργοί ΜΕ1 και ΜΕ3 παρουσίασαν και εξήγησαν τόσο τις αιτήσεις που υπέβαλε τότε ο εναγόμενος στον ΚΟΑΠ για επιδότηση της έκτασης γης που δήλωσε ότι καλλιέργησε (Τεκ.1) όσο και το τοπογραφικό της περιοχής αναφορικά με το ποια τμήματα της περιοχής είχαν τότε κριθεί από τον Οργανισμό Γεωργικής Ασφάλισης (ΟΓΑ) ως ανομβριόπληκτα για σκοπούς καταβολής της σχετικής κρατικής αποζημίωσης, ήτοι τα τμήματα που εκτιμήθηκαν ότι υπέστηκαν ζημιές λόγω ανομβρίας πάνω από 55% (Τεκ.3). Ειδικότερα, σύμφωνα με το ΜΕ1, από την αίτηση που υπέβαλε ο εναγόμενος στον ΚΟΑΠ για επιδότηση καλλιέργειας, προέκυπτε ότι ο τελευταίος είχε τότε αιτηθεί να επιδοτηθεί για συνολικά 1423.2 δεκάρια γης (1046 σκάλες) (σ.σ. 1 δεκ. = 1000τ.μ., 1 σκάλα = 1.360 τ.μ), δηλώνοντας ότι εξ' αυτών τω τεμαχίων είχε θέσει σε αγρανάπαυση 449,6 δεκάρια (331 σκάλες) και ότι είχε καλλιεργήσει τα υπόλοιπα 973,6 δεκάρια (715 σκάλες). Συγκεκριμένα, ο εναγόμενος είχε δηλώσει ότι καλλιέργησε 743,8 δεκάρια με κριθάρι (περί τις 547 σκάλες), 182,9 δεκάρια με μίγμα αροτραίων καλλιεργειών (134 σκάλες) και 46,9 δεκάρια με βίκο, κουκκιά και ελιές (34 σκάλες). Σύμφωνα τώρα με τον τότε λειτουργό του ΟΓΑ (ΜΕ3) και το τοπογραφικό της περιοχής που εν λόγω μάρτυρας παρουσίασε σε σχέση με τις περιοχές που κηρύχτηκαν τότε ανομβριόπληκτες, από τα προαναφερόμενα τεμάχια γης που δήλωσε τότε ο εναγόμενος ότι καλλιέργησε και δεν έθεσε σε αγρανάπαυση, μόνο μέρος αυτών ενέπιπτε στην γη που κηρύχτηκε ως ανομβριόπληκτη, ήτοι ότι υπέστη ζημιές πάνω από 55% λόγω ανομβρίας (περίπου 132 δεκάρια (97 σκάλες)). Αυτό βεβαίως, διευκρίνισε ο μάρτυρας, δεν σημαίνει ότι δεν υπέστηκαν καθόλου ζημιές λόγω ανομβρίας και τα άλλα τεμάχια που δήλωσε ο εναγόμενος ότι καλλιέργησε αλλά απλά ότι αν τα εν λόγω τεμάχια υπέστηκαν κάποιες ζημιές, αυτές δεν υπερέβησαν το 40% (η διαφορά του 5% θεωρείται αμφιβολία που δίνεται προς όφελος του παραγωγού). Παρά ταύτα, ισχυρίστηκε ο μάρτυρας, ακόμη και αν είχαν προκληθεί ζημιές στην περιοχή λόγω ανομβρίας, και πάλι θα σύμφερε παραγωγούς όπως ο εναγόμενος να θερίσουν τις καλλιέργειες τους, νοουμένου ότι αυτοί διέθεταν οι ίδιοι θεριστική μηχανή, οπόταν και το κέρδος που θα μπορούσαν να αποκομίσουν από την πώληση του θερισμένου προϊόντος θα ήταν αρκετό για να καλύψει ακόμη και ζημιές ύψους 80% ή αν έκαμναν τέτοιες συμφωνίες για την αγορά υπηρεσιών θερισμού ώστε το σχετικό κόστος να καλύπτετο από το εισόδημα που θα απεκόμιζαν από την πώληση του θερισμένου προϊόντος. Σύμφωνα με το μάρτυρα, επειδή η συγκεκριμένη χρονιά είχε χαρακτηριστεί ως ημιανομβριόπληκτη, λαμβανομένου υπόψη του ποσοστού ζημιάς που είχε προκληθεί στην περιοχή του Αστρομερίτη και του ότι το κόστος υπηρεσιών θερισμού, αν και θέμα καθαρά συμφωνίας μεταξύ παραγωγού και θεριστή, κυμαίνεται συνήθως μεταξύ €10 - €13 ανά δεκάριο, ήταν πιο συμφέρον για τους παραγωγούς της περιοχής εκείνης να θερίσουν παρά όχι. Αντεξεταζόμενος επί του θέματος, ο μάρτυρας ανέφερε περαιτέρω ότι ακόμη και αν κάποιος παραγωγός είχε πάθει ζημιά ύψους 55% από την ανομβρία, τότε και πάλι θα του σύμφερε να θερίσει την καλλιέργεια του, ακόμη και με χρέωση €20 ανά σκάλα, τιμή η οποία εμπίπτει ουσιαστικά στο ψηλότερο σημείο της συνήθους τιμής των €13 ανά δεκάριο, αφού λόγω της τότε τιμής πώλησης των θερισμένων προϊόντων, ο παραγωγός αυτός θα μπορούσε να καλύψει και το κόστος θερισμού των €20 τη σκάλα αλλά και να αποκομίσει και ο ίδιος κάποιο μικρό κέρδος. Αν τώρα η ζημιά από την ανομβρία ήταν χαμηλότερη, ισχυρίστηκε ο μάρτυρας, τότε το κέρδος του παραγωγού θα ήταν ακόμη περισσότερο και επομένως θα ήταν υπό τις περιστάσεις, ακόμη πιο συμφέρον για εκείνον να θερίσει, έστω και αν χρεωνόταν με €20 τη σκάλα. Οι ΜΕ4 και ΜΕ5 κλήθηκαν να καταθέσουν αναφορικά με τη δική τους κατ' ισχυρισμό εμπλοκή κατά τις επίδικες εργασίες. Ο πρώτος ισχυρίστηκε ότι τον ενάγοντα τον γνωρίζει εδώ και πολλά χρόνια διότι είναι συγχωριανοί και γείτονες ενώ τον εναγόμενο τον γνωρίζει λόγω του ότι έχει και ο ίδιος χωράφια στην περιοχή του Αστρομερίτη τα οποία καλλιεργεί από το
- Σύμφωνα με το μάρτυρα, ο ενάγοντας του είχε τότε ζητήσει να τον βοηθήσει να εντοπίσει τα τεμάχια που του είχε υποδείξει σε τοπογραφικό σχέδιο ο εναγόμενος ότι ήθελε να θεριστούν και ότι σε κάποιες περιπτώσεις που έτυχε ο ενάγοντας να χρειαστεί καύσιμα ή εργαλεία για τη μηχανή του ενόσω θέριζε, είχε πάει ο ίδιος και του τα πήρε. Αν και θυμάται να έβλεπε τον ενάγοντα να θερίζει στην περιοχή περί τον 1 με 1 ½ μήνα, ο μάρτυρας ανέφερε ότι δεν γνωρίζει πόσες σκάλες θέρισε ο ενάγοντας για λογαριασμό του εναγόμενου ή αν θέρισε και για λογαριασμό άλλων προσώπων ή αν υπήρχαν μέρες που ο ενάγοντας δεν θέριζε λόγω προβλημάτων με τη θεριστική του μηχανή. Με βάση όμως την πείρα του, για να τύχει να χρειαστεί ο ενάγοντας καύσιμα κατά τη διάρκεια της ημέρας, αυτό σήμαινε ότι θέριζε περί τις 50 - 60 σκάλες ημερησίως. Θυμάται όμως ότι όταν βοηθούσε τον ενάγοντα με τον εντοπισμό των χωραφιών που υπέδειξε ο εναγόμενος, ο ίδιος εντόπισε και ένα δικό του χωράφι (Τεκ. 4) το οποίο φαίνεται ότι είχε σπαρθεί εν αγνοία του. Κατά το μάρτυρα, μια τέτοια ενέργεια, αν και παράνομη, δεν ήταν πρωτόγνωρη για την περιοχή, αφού κατ' εκείνον διάφοροι παραγωγοί, εκμεταλλευόμενοι την απουσία ή την αδιαφορία κάποιων εκ των ιδιοκτητών της γης της περιοχής, έσπερναν και τα χωράφια που δεν ήταν δικά τους ώστε να αποκομίσουν περισσότερο κέρδος από την παραγωγή ή να εξασφαλίσουν περισσότερα χρήματα από τις επιδοτήσεις αφού δήλωναν και εκείνα τα χωράφια ως μέρος της καλλιέργειας τους - «.άμα πάεις στον καφενέ στον Αστρομερίτη, ξέρουν 4 - 5 άτομα που κάμνουν τις κομπίνες τους.». Θεώρησε παρά ταύτα ότι σε σχέση με το δικό του χωράφι δεν μπορούσε να κάμει τίποτε γι' αυτό και δεν έδωσε συνέχεια στο θέμα - «. Επήα να δω ποιος το καλλιέργησε.τι έπρεπε να κάμω; Πάσιν τζιαι πέζουν τις κλειδωνιές πάνω στα κατζέλια.αν το πήρα χαμπάρι.το πήρα! Τι ήταν να κάμω.». Ο μάρτυρας τέλος ανέφερε ότι δεν γνωρίζει ποια τιμή είχαν συμφωνήσει οι διάδικοι ως αμοιβή του ενάγοντα, όμως για ανάλογες υπηρεσίες ισχυρίστηκε ότι ο ίδιος πληρώνει περί τα €20 το δεκάριο. Ο δεύτερος μάρτυρας, ο ΜΕ5 δηλαδή, ο οποίος τώρα είναι αστυνομικός, ισχυρίστηκε ότι επειδή τον τότε καιρό ήταν χωρίς εργασία, ο πατριός του, ο ενάγοντας δηλαδή, αποφάσισε να τον βοηθήσει να λάβει κάποια χρήματα. Για το λόγο αυτό ο ενάγοντας του ζήτησε να τον συνοδεύσει κατά τον επίδικο θερισμό και να τον βοηθά με ό,τι χρειαζόταν και σε αντάλλαγμα να του δώσει €1000 από τα χρήματα που θα πληρωνόταν από τον εναγόμενο. Επειδή ο ίδιος δεν είχε γνώσεις περί θερισμού ή περί θεριστικών μηχανών, το μόνο του καθήκον ήταν να συναντά τον ενάγοντα σε κάποιο σημείο και ακολούθως να τον συνοδεύει ενόσω αυτός θέριζε με τη μηχανή ώστε να τον βοηθά όποτε του το ζητούσε. Δεν γνωρίζει τι ήταν ακριβώς αυτό που συμφώνησε ο ενάγοντας με τον εναγόμενο, όμως εξ όσων θυμάται, ο θερισμός διήρκησε περί τον 1 μήνα περίπου. Στο τέλος δεν έλαβε κανένα ποσό για την εργασία του αφού όπως ενημερώθηκε, τελικά ο ενάγοντας δεν έλαβε από τον εναγόμενο τη συμφωνηθείσα αμοιβή του. Ο τελευταίος μάρτυρας στην υπόθεση, ήτοι ο μάρτυρας που κάλεσε ο εναγόμενος, ισχυρίστηκε ότι τον τότε καιρό διατηρούσε κτηνοτροφική μονάδα στην περιοχή με 400 περίπου αιγοπρόβατα. Επειδή όμως το υποστατικό του είχε τότε καταστραφεί από πυρκαγιά, διάφοροι φίλοι του παραγωγοί, όπως ο εναγόμενος, του επέτρεψαν όπως αφήσει τα ζώα του να βοσκήσουν στα χωράφια τους εφόσον τα εν λόγω χωράφια είχαν πληγεί από την ανομβρία και δεν μπορούσαν να θεριστούν. Κατά το μάρτυρα, αυτή ήταν μια καθαρά φιλανθρωπική ενέργεια από τους φίλους του και ο εναγόμενος, ως τέτοιος φίλος, δεν του ζήτησε ποτέ χρήματα ως αντάλλαγμα και ούτε ο ίδιος έδωσε στον εναγόμενο οποιαδήποτε χρήματα. Αντεξεταζόμενος επί των ισχυρισμών του αυτών, ο μάρτυρας ανέφερε μεταξύ άλλων ότι εκείνη τη χρονιά ήταν ημιανομβρία και ότι δεν είναι μόνο στα χωράφια του εναγόμενου που τάισε τα ζώα του αλλά και σε χωράφια άλλων παραγωγών. Όσον αφορά τα χωράφια του εναγόμενου όμως, ο μάρτυρας ισχυρίστηκε ότι «.δεν τάισα ολάκερη έκταση 2 ώρες βγαίνουν έξω (τα ζώα). Δίπλα έχει 20 σκάλες (ο εναγόμενος) μου λέει πιάστο μετά που ξεκίνησε το θέρος λαλεί μου χάμνα τες να τρών...». Η ακρόαση της υπόθεσης ολοκληρώθηκε με τις εμπεριστατωμένες γραπτές αγορεύσεις των ευπαίδευτων συνηγόρων των μερών αναφορά στις οποίες κάνω πιο κάτω όπου κρίνεται αναγκαίο. Εξέτασα με προσοχή τα όσα τέθηκαν ενώπιον μου, παρακολουθώντας παράλληλα τους μάρτυρες ενώ κατέθεταν, έχοντας κατά νου τις νομολογιακές αρχές που διέπουν την αξιολόγηση της μαρτυρίας ως επίσης και την δυνατότητα του Δικαστηρίου να αποδεχτεί ή να απορρίψει είτε όλη είτε μέρος της προσκομισθείσας μαρτυρίας (βλέπε Παύλου v. Αστυνομίας
(1998)2 Α.Α.Δ. 68, Σάββα v. Αστυνομίας
(1998)2 Α.Α.Δ. 391, Kades v. Nicolaou & Another
(1986)1 C.L.R. 212, Agapiou v. Panayiotou
(1988)1 C.L.R. 257 και Theomaria Estates Ltd v. Samuel Mason κ.α.
(2005)1 Α.Α.Δ. 256). Όπως είναι προφανές αλλά και διαπιστώνεται από τη συνοπτική παράθεση της μαρτυρίας πιο πάνω, τα επίδικα θέματα στην υπόθεση περιστρέφονται ουσιαστικά γύρω από την αξιοπιστία των εκδοχών που οι δύο διάδικοι πρόβαλαν με τη μαρτυρία τους και αυτό γιατί η μαρτυρία των υπόλοιπων μαρτύρων αφορούσε και αποσκοπούσε ουσιαστικά μόνο στην υποστήριξη κάποιων πτυχών των δύο αυτών βασικών εκδοχών. Σημειώνω λοιπόν τα εξής σχετικά. Κατά πρώτο, θα πρέπει να επισημάνω ότι ουσιαστικά καμία αμφισβήτηση δεν υπήρξε αναφορικά με το περιεχόμενο των επίσημων στοιχείων του ΚΟΑΠ σε σχέση με τις εκτάσεις γης που δήλωσε τότε ο εναγόμενος ότι καλλιέργησε (Τεκ.1) ή αναφορικά με τις υποδείξεις του ΜΕ3 στο τοπογραφικό Τεκ.3 σε σχέση με το ποιες περιοχές είχαν τότε κηρυχτεί από τον ΟΓΑ ως ανομβριόπληκτες. Μάλιστα δε, κατά τη μαρτυρία του ο εναγόμενος δέχτηκε ως ορθά και αληθή τα όσα το Τεκ.1 τον παρουσιάζει να δήλωσε τότε ότι καλλιέργησε, ήτοι συνολικά 715 σκάλες χωράφια εκ των οποίων οι 550 περίπου με κριθάρι, ενώ δέχτηκε επίσης και ότι ως φαίνεται στο τοπογραφικό Τεκ.3 και υπέδειξε και ο ΜΕ3, από τα τεμάχια που αυτός καλλιέργησε, μόνο ένα μικρό μέρος αυτών είχε κηρυχτεί ως ανομβριόπληκτο. Για τα πιο πάνω αδιαμφισβήτητα στοιχεία συνεπώς, κάμνω ανάλογα ευρήματα. Κατά δεύτερο, ενώ ο βασικός ισχυρισμός του ενάγοντα, τον οποίο ο τελευταίος πρόβαλε από το στάδιο της δικογραφίας και προώθησε καθ' όλη την ακρόαση, ήταν ότι ο εναγόμενος του είχε αναφέρει κατά την τηλεφωνική τους επικοινωνία ότι είχε καλλιεργήσει 550 σκάλες γης τις οποίες ήθελε να θεριστούν και ότι είναι στη βάση αυτής της αναφοράς που επετεύχθη και η επίδικη συμφωνία των διαδίκων, το θέμα αυτό ήταν το μόνο για το οποίο ο εναγόμενος απέφευγε να τοποθετηθεί. Απλή ανάγνωση του δικογράφου της υπεράσπισης αλλά και της μαρτυρίας του εναγόμενου φανερώνει ότι ναι μεν ο τελευταίος πρόβαλε και προώθησε διάφορους λόγους για να υποστηρίξει το γιατί θεωρεί ότι ο ενάγοντας δεν δικαιούται να λάβει οτιδήποτε πέραν των €3000 που ήδη έλαβε, καμία όμως αναφορά δεν έκαμε στο πόσες τελικά ήταν οι σκάλες που ζήτησε και συμφώνησε με τον ενάγοντα να θεριστούν, το οποίο άλλωστε ήταν και το ουσιώδες θέμα στην υπόθεση. Ενδεικτικά παραπέμπω στην ανεξήγητα λακωνική απάντηση που έδωσε ο εναγόμενος όταν του τέθηκε ρητά κατά την αντεξέταση του ότι ο ενάγοντας αφελώς του έδειξε τυφλή εμπιστοσύνη - «.Ε. Όπως ήταν άμυαλος που ήρθε και σου θέρισεν μούχτιν 1000 σκάλες; Α. Πήρε όσα έπρεπε να πάρει;». Για να μπορούσαν όμως να αποκτήσουν κάποια ουσιαστική σημασία για σκοπούς της υπεράσπισης οι ισχυρισμοί του εναγόμενου ως προς τον κατ' ισχυρισμό αντιεπαγγελματικό ουσιαστικά τρόπο με τον οποίο ο ενάγοντας εκτέλεσε τις συμβατικές του υποχρεώσεις ως θεριστής, ήτοι τα κατ' ισχυρισμό προβλήματα που προέκυπταν με τη θεριστική του μηχανή καθώς και η κατ' ισχυρισμό ολιγωρία που επεδείκνυε κατά την εκτέλεση της εργασίας του, θα έπρεπε αυτός, ο εναγόμενος δηλαδή, να προβάλει τουλάχιστο και τη δική του θέση ως προς το πόσες σκάλες είναι ακριβώς που συμφώνησε να θεριστούν και τελικά δεν θερίστηκαν λόγω αυτού του κατ' ισχυρισμό αντιεπαγγελματισμού του ενάγοντα. Τέτοια θέση όμως ο εναγόμενος όχι μόνο δεν πρόβαλε ποτέ αλλά ακόμη και όταν ο τελευταίος προσπάθησε να εξηγήσει γιατί δεν πρέπει να πληρώσει τον ενάγοντα άλλα χρήματα, η επί του προκειμένου θέση του δεν βασίστηκε στο πόσες σκάλες είναι που ζήτησε και συμφώνησε να θεριστούν, που ήταν και το ουσιώδες επίδικο θέμα, αλλά στους μαθηματικούς υπολογισμούς που αυτός έκαμε εκ των υστέρων με γνώμονα το τι πλήρωσε - «.του έβαλα (του ενάγοντα) πετρέλαιο και του έδωσα χρήματα και τα δύο μαζί της τάξης των €3.
- Με βάση δε τις σκάλες που μου θέρισε το ποσό των €3.000,00 αποτελούσε πλήρη εξόφληση των συμβατικών μου υποχρεώσεων.αυτό σημαίνει 300 σκάλες από €10 η σκάλα.». Τα πιο πάνω αποκτούν ιδιαίτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη και το γεγονός ότι δεν αποτέλεσε ποτέ μέρος των δικογραφημένων ισχυρισμών του εναγόμενου ότι ο λόγος που ο ενάγοντας δεν δικαιούται να πληρωθεί άλλα χρήματα είναι διότι δεν κατάφερε να θερίσει την έκταση γης που συμφώνησε να θερίσει, ήτοι ότι παρέβηκε τη συμφωνία των μερών. Με άλλα λόγια, ενώ ο ενάγοντας πρόβαλε και προώθησε ένα συγκεκριμένο ισχυρισμό ως προς τι ακριβώς περιλάμβανε η συμφωνία των μερών, ο εναγόμενος, αντί να ασχοληθεί με αυτό το ουσιαστικό θέμα της υπόθεσης, ήτοι το τι ακριβώς είναι που ζήτησε και συμφώνησε με τον ενάγοντα, αυτός απέφυγε εντέχνως το θέμα και περιορίστηκε στο να προβάλλει μόνο διάφορους ισχυρισμούς που ουσιαστικά αποσκοπούσαν απλά στο να «αποδυναμώσουν» την εκδοχή του τελευταίου, η οποία όμως στην ουσία έμεινε αναντίλεκτη επί αυτού του θέματος. Σε κάθε περίπτωση όμως, στο τέλος όχι μόνο δεν κατάφερε ο εναγόμενος να κλονίσει την εκδοχή του ενάγοντα αλλά και οι δικοί του ισχυρισμοί κρίνονται να είναι παντελώς ανεδαφικοί. Εξηγώ. Ο προαναφερόμενος βασικός ισχυρισμός του ενάγοντα ότι ο εναγόμενος του είχε αναφέρει ότι είχε καλλιεργήσει έκταση γης 550 σκάλων, συνάδει πλήρως με τα επίσημα αρχεία του ΚΟΑΠ (Τεκ.1), τα οποία καταρτίστηκαν με βάση τις δηλώσεις που ο ίδιος ο εναγόμενος είχε κάμει τότε στον Οργανισμό και τα οποία αρχεία ο τελευταίος δέχτηκε κατά τη μαρτυρία του ως ορθά και αληθή. Από τα εν λόγω αρχεία μάλιστα, προκύπτει να επιβεβαιώνεται και ο άλλος ισχυρισμός του ενάγοντα, ήτοι ότι η έκταση γης που καλλιέργησε ο εναγόμενος, τελικά ήταν πολύ μεγαλύτερη από 550 σκάλες. Για να δικαιολογήσει τώρα την άρνηση του να πληρώσει τον ενάγοντα, ο εναγόμενος κατέφυγε σε διάφορες δικαιολογίες, οι οποίες περιστρέφονταν ουσιαστικά γύρω από τον ισχυρισμό του ότι ο ενάγοντας δεν θέρισε 550 σκάλες γης ως ισχυρίστηκε. Ισχυρίστηκε λοιπόν ο εναγόμενος ότι ο λόγος που δεν θερίστηκαν 550 σκάλες ήταν αφ' ενός γιατί το μηχάνημα του ενάγοντα παρουσίαζε προβλήματα και ο ίδιος δεν ήταν συνεπής, οπόταν κατά τον εναγόμενο, εφόσον μόνο 300 σκάλες κατάφερε να θερίσει ο ενάγοντας ανάλογη έπρεπε να ήταν και η αμοιβή του, και αφ' ετέρου γιατί συνεπεία της ζημιάς που προκάλεσε η ανομβρία, δεν υπήρχε τέτοια έκταση καλλιεργήσιμης γης για να θεριστεί. Στην πορεία της ακρόασης δε, ο εναγόμενος ισχυρίστηκε ότι ο ενάγοντας θέρισε μόνο τις 300 σκάλες από τις 550 σκάλες που καλλιέργησε, ενώ τις άλλες 250 σκάλες οι οποίες δεν μπορούσαν να θεριστούν λόγω της ζημιάς που προκάλεσε η ανομβρία, αυτός, ο εναγόμενος δηλαδή, τις παραχώρησε στο ΜΥ2 για βοσκήσει τα ζώα του. Πώς όμως μπορούν οι θέσεις αυτές να συνυπάρχουν; Είτε ο εναγόμενος είχε και ήθελε να θεριστούν 550 σκάλες καλλιεργημένης γης οπόταν και μόνο έτσι αποκτά νόημα ο ισχυρισμός του ότι ο ενάγοντας πληρώθηκε μόνο για τις 300 σκάλες που κατάφερε να θερίσει λόγω του αντιεπαγγελματισμού του, είτε μόνο 300 σκάλες μπορούσαν να θεριστούν, οπόταν και είναι άσχετο το αν ο ενάγοντας καθυστερούσε στην εργασία του ή αν το μηχάνημα του έβραζε, εφόσον στο τέλος της ημέρας αυτός θέρισε όλες τις σκάλες που μπορούσαν και που ήθελε ο εναγόμενος να θεριστούν. Δεν μπορούν όμως να ισχύουν και τα δύο ταυτόχρονα και εδώ είναι που αποκτούν ακόμα πιο ιδιαίτερη σημασία τα όσα ανέφερα πιο πάνω αναφορικά με τη συνειδητή παράλειψη του εναγόμενου να τοποθετηθεί στο ουσιαστικότερο ίσως θέμα της υπόθεσης, ήτοι το τι είναι ακριβώς αυτό που συμφώνησε με τον ενάγοντα να γίνει. Ακόμη όμως και απομονωμένος να εξεταστεί ο ισχυρισμός του εναγόμενου ως προς το θέμα με την ανομβρία, ο οποίος ισχυρισμός φάνηκε στο τέλος ότι είναι και ο ισχυρισμός στον οποίο ο εναγόμενος έδωσε περισσότερη βαρύτητα εξ' ου και η μαρτυρία του ΜΥ2, και πάλι ο ισχυρισμός του αυτός υπόκειται σε απόρριψη. Κατ' αρχή, όπως επεσήμανα και πιο πάνω, σύμφωνα με τ' αδιαμφισβήτητα στοιχεία του ΚΟΑΠ και του τοπογραφικού που παρουσίασε ο ΜΕ3 αναφορικά με το ποιες περιοχές είχαν τότε κηρυχτεί ως ανομβριόπληχτες, η πλειοψηφία της γης που καλλιέργησε ο εναγόμενος, και τουλάχιστο 550 σκάλες από αυτή τη γη, δεν υπέστηκαν ζημιές από την ανομβρία στο βαθμό που ισχυρίστηκε ο τελευταίος. Μάλιστα δε, όπως εύστοχα επεσήμανε και ο συνήγορος του ενάγοντα κατά την αντεξέταση του εναγόμενου, δεν μπορεί να σταθεί στη βάσανο της λογικής να ισχυρίζεται ο εναγόμενος ότι υπέστη ζημιά το 50% ουσιαστικά της γης που καλλιέργησε (250 από τις 300 σκάλες) και δη ζημιά που δεν θα του σύμφερε να θερίσει, ως εξήγησε ο ΜΕ3 ότι ήταν η περίπτωση στην συγκεκριμένη περιοχή τουλάχιστο, και να μην προέβαλε ποτέ κάποια αντίδραση ή ένσταση στην απόφαση να μην τον αποζημιώσουν. Το αναφέρω τούτο, επισημαίνοντας ταυτόχρονα ότι ο ίδιος ο μάρτυρας που κάλεσε ο εναγόμενος, ο ΜΥ2 δηλαδή, ισχυριζόμενος ότι η συγκεκριμένη χρονιά είχε χαρακτηριστεί μόνο ως ημιανομβριόπληκτη, όχι μόνο κατέρριψε τον ισχυρισμό του εναγόμενου ως προς το μέγεθος της κατ' ισχυρισμό ζημιάς που προκάλεσε η ανομβρία αλλά και επιβεβαίωσε το ΜΕ3 ως προς το ότι ήταν όντως μια ημιανομβριόπληχτη χρονιά με χαμηλότερο ποσοστό ζημιάς. Σε κάθε περίπτωση όμως, στο τέλος φάνηκε ότι στερείται πειστικότητας και ο ισχυρισμός του εναγόμενου ότι «.τα υπόλοιπα χωράφια που καλλιέργησα τα τάισε ο XXXXX ο Μιαμηλιώτης στο κοπάδι του που διατηρούσε από αιγοπρόβατα». Αυτό όχι μόνο γιατί ο εναγόμενος προσδιόρισε κατά την αντεξέταση του ότι η έκταση γης που «παραχώρησε» στο ΜΥ2 για να ταΐσει τα ζώα του ήταν 250 σκάλες (βλ. πρακτικό 03/07/20) ενώ ο ΜΥ2 ήταν κατηγορηματικός ως προς το ότι «.δεν τάισα ολάκερη έκταση 2 ώρες βγαίνουν έξω (τα ζώα). Δίπλα έχει 20 σκάλες (ο εναγόμενος) μου λέει πιάστο μετά που ξεκίνησε το θέρος λαλεί μου χάμνα τες να τρών...», αλλά και διότι μεταξύ εναγόμενου και ΜΥ2 διαπιστώθηκε να υπάρχει μια ουσιαστική διάσταση σε σχέση με το θέμα αυτό. Ο μεν εναγόμενος ισχυρίστηκε ότι παραχώρησε τη συγκεκριμένη έκταση γης στο ΜΥ2 κατόπιν συμφωνίας που έκαμαν οι δύο τους και ήταν μάλιστα και κατηγορηματικός κατά την αντεξέταση του ως προς το ότι στα πλαίσια αυτής της συμφωνίας ο ΜΥ2 του έδωσε χρήματα ως αντάλλαγμα για τη γη - «.Κάναμε μια συμφωνία με τον XXXXX.Θέλεις να σου πω τι έπιασα από τον XXXXX, μου έδωσε λεφτά.», ο ΜΥ2 από την άλλη ισχυρίστηκε ότι «.Δεν πλήρωσα κανένα ποσό τον εναγόμενο.που τάισα τα χωράφια του διότι γνώριζε την κατάσταση που βρέθηκα.» (Έγγραφο Δ), ισχυρισμό τον οποίο επανέλαβε κατηγορηματικά και κατά την αντεξέταση του, «.Δεν του έδωσα λεφτά ούτε μου ζήτησε λεφτά.». Κοντολογίς, κανένα έρεισμα δεν φαίνεται να έχει η εκδοχή που προώθησε ο εναγόμενος με τη μαρτυρία του και τη μαρτυρία του ΜΥ2, αν μη τι άλλο διότι οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί παρουσιάζουν τέτοιες εγγενείς αδυναμίες και καταρρίπτονται σε τέτοιο βαθμό από την αδιαμφισβήτητη έγγραφη μαρτυρία στην υπόθεση που αναπόφευκτα θα πρέπει να απορριφθούν ως εκ των υστέρων σκέψεις και ως καθαρά προσπάθεια του εναγόμενου ν' αποφύγει να εκπληρώσει τις συμβατικές του υποχρεώσεις. Αντιθέτως, η εκδοχή που προώθησε ο ενάγοντας διαπιστώνεται να ήταν όχι μόνο λογικοφανής και αληθοφανής αλλά και σε μεγάλο βαθμό να επιβεβαιώνεται και από την αδιαμφισβήτητη γραπτή μαρτυρία της υπόθεσης. Την ίδια στιγμή, τόσο ο ενάγοντας όσο και οι λειτουργοί ΜΕ1 και ΜΕ3, οι οποίοι λειτουργοί να σημειωθεί κατέθεσαν με την ανεξαρτησία και επάρκεια που θα αναμενόταν από δημόσιους λειτουργούς που κατέθεταν αναφορικά με τα όσα εμπίπτουν στις αρμοδιότητες και καθήκοντα τους, μου έκαμαν και καλή εντύπωση ως μάρτυρες. Αποδέχομαι συνεπώς ως αξιόπιστη τη μαρτυρία του ενάγοντα και των ΜΕ1 και ΜΕ3 ενώ απορρίπτω την περί του αντιθέτου μαρτυρία του εναγόμενου και του ΜΥ
- Στο σημείο αυτό θα πρέπει να σημειώσω ότι δεν έχω παραγνωρίσει ότι σε σχέση με το θέμα της τιμής που συμφωνήθηκε να πληρωθούν οι υπηρεσίες του ενάγοντα, τόσο η τιμή που ισχυρίστηκε ο τελευταίος, ήτοι €20 τη σκάλα, όσο και η τιμή που ισχυρίστηκε ο εναγόμενος, ήτοι €10 τη σκάλα, κρίθηκαν από τον ανεξάρτητο κυβερνητικό λειτουργό ΜΕ3 να εμπίπτουν εντός των συνήθων και λογικών τιμών γι' αυτού του είδους τις υπηρεσίες και αυτό είναι κάτι που επί της ουσίας του δεν έχει αμφισβητηθεί από καμία πλευρά. Εφόσον όμως στο τέλος της ημέρας το θέμα αυτό άπτεται του τι ακριβώς είναι που συμφώνησε ο παραγωγός με τον θεριστή, κρίνω ότι οι διαπιστώσεις στις οποίες έχω προβεί ανωτέρω κατά την αξιολόγηση των δύο αντιμαχόμενων εκδοχών ως προς το θέμα της επίδικης συμφωνίας, δηλαδή των εκδοχών του ενάγοντα θεριστή και του εναγόμενου παραγωγού, αναπόφευκτα οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η εκδοχή του ενάγοντα θα πρέπει να γίνει αποδεκτή και για το συγκεκριμένο αυτό θέμα και αυτή είναι η εκδοχή που αποδέχομαι. Των πιο πάνω λεχθέντων, σημειώνω επίσης ότι δεν έχει διαφύγει της προσοχής μου και η μαρτυρία των ΜΕ4 και ΜΕ
- Αυτή όμως η μαρτυρία κρίνεται υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις της υπόθεσης να είναι επουσιώδης και δευτερεύουσας ουσιαστικά σημασίας, αν μη τι άλλο διότι όπως αμφότεροι οι εν λόγω μάρτυρες κατέστησαν σαφές κατά τη μαρτυρία τους, αυτοί δεν μπορούσαν να διαφωτίσουν επί των ουσιαστικών πτυχών της υπόθεσης, είτε λόγω άγνοιας τους είτε λόγω της πολύ περιορισμένης εμπλοκής τους στα επίδικα θέματα. Η όποια δε άποψη οι μάρτυρες αυτοί τυχόν εξέφρασαν κατά την ακρόαση σε σχέση με τα επίδικα θέματα, η άποψη αυτή, έστω και αν θα μπορούσε να συσχετιστεί κάπως με τα γενικότερα θέματα που ηγέρθηκαν, δεν μπορεί παρά να αγνοηθεί, εφόσον στο τέλος της ημέρας η υπόθεση αφορά ουσιαστικά στο τι είχε συμφωνηθεί προφορικά κατά την συνομιλία που οι δύο διάδικοι είχαν αποκλειστικά μεταξύ τους και στην οποία συνομιλία κανένας εκ των ΜΕ4 και ΜΕ5 δεν συμμετείχε. Στη βάση της πιο πάνω αξιολόγησης της μαρτυρίας συνεπώς, βρίσκω ότι τα πραγματικά γεγονότα της υπόθεσης είναι ως τα ισχυρίστηκε ο ενάγοντας και στη βάση των ευρημάτων μου αυτών, κρίνω ότι ο τελευταίος πέτυχε να αποδείξει την υπόθεση του εναντίον του εναγόμενου στον απαιτούμενο βαθμό. Εκδίδεται συνεπώς απόφαση υπέρ ενάγοντα και εναντίον εναγόμενου για το ποσό των €8000 πλέον νόμιμο τόκο και έξοδα ως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.).......... Λ. Πασχαλίδης, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο