ΟΙΚΟΣΥΝΘΕΣΕΙΣ ΛΙΜΙΤΕΔ ν. OLYMPIC INSURANCE COMPANY LIMITED, Αρ. Αγωγής: 5307/11, 27/5/2021 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2021:A278 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Ν. Γ. Σάντη, Π.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 5307/11 Μεταξύ: ΟΙΚΟΣΥΝΘΕΣΕΙΣ ΛΙΜΙΤΕΔ Εναγόντων και OLYMPIC INSURANCE COMPANY LIMITED Εναγόμενων ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 27 Μαΐου, 2021. ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για τους Ενάγοντες: Ο κ. Κ. Γεωργίου, για Παπαντωνίου και Παπαντωνίου ΔΕΠΕ. Για τους Εναγόμενους: Η κ. Μ. Καραολιά, για Μ. Ηλιάδης & Συνεταίροι ΔΕΠΕ. A Π Ο Φ Α Σ Η Οι ενάγοντες αξιώνουν εναντίον των εναγόμενων: «.................................................. Α. Διάταγμα του Δικαστηρίου με το οποίο να αναγνωρίζεται η εγκυρότητα, η ισχύς και η δεσμευτικότητα του συναφθέντος μεταξύ των διαδίκων «ΑΣΦΑΛΙΣΤΗΡΙΟΥ ΠΥΡΟΣ - Αρ. Ασφαλιστηρίου XXXXX19 - ημερομηνίας 02/04/2009» και/ή άλλης ημερομηνίας όπως αυτό ανανεώθηκε μέχρι και κατά ή περί την 02/04/2011 και/ή Διάταγμα του Δικαστηρίου με το οποίο να διατάσσεται η ειδική εκτέλεση του πιο πάνω περιγραφόμενου ασφαλιστικού συμβολαίου. Β. Απόφαση του Δικαστηρίου για το ποσό των €2.000.000,00 (δύο εκατομμυρίων ευρώ) πλέον νόμιμο τόκο από 25/12/2010, δυνάμει του συναφθέντος μεταξύ των διαδίκων «ΑΣΦΑΛΙΣΤΗΡΙΟΥ ΠΥΡΟΣ - Αρ. Ασφαλιστηρίου XXXXX19 - ημερομηνίας 02/04/2009» και/ή άλλης ημερομηνίας όπως αυτό ανανεώθηκε μέχρι και κατά ή περί την 02/04/2011 και/ή των σχετικών ρητών και/ή εξυπακουόμενων όρων αυτού βάσει των οποίων η Εναγόμενη ανέλαβε να αποζημιώσει την Ενάγουσα για την αξία της καταστραφείσας περιουσίας της και/ή για το ποσό της προκληθείσας στην Ενάγουσα ζημίας συνεπεία πυρκαγιάς και/ή άλλης αιτίας που έλαβε χώρα στο εργοστάσιο και/ή εργοτάξιο και/ή γραφεία της Ενάγουσας κατά ή περί τις 25/12/2010 στην Βιομηχανική Περιοχή Τσερίου στη Λευκωσία και/ή άλλως πως και/ή ως εύλογη και/ή νόμιμη αποζημίωση και/ή άλλως πως. Γ. Νόμιμες και/ή εύλογες και/ή γενικές και/ή ειδικές αποζημιώσεις για παράβαση συμφωνίας και/ή παράνομη υπαναχώρηση από την προαναφερόμενη συμφωνία για τα ακόλουθα ποσά: i. €32.112,00 ως ζημία που έχουν υποστεί για καταβληθέντες τόκους για την περίοδο 03/05/2011-31/10/2011, ως αναλυτικά αναφέρεται στην παράγραφο 20 ανωτέρω. ii. €168.300,00 ως περαιτέρω ζημίες και/ή έξοδα και/ή μείωση του όγκου εργασιών της Ενάγουσας και/ή απώλειες κερδών και/ή επιχειρηματικών ευκαιριών και/ή άλλως πως ως αναλυτικά αναφέρεται στην παράγραφο 21 ανωτέρω. Δ. Περαιτέρω νόμιμες και/ή εύλογες και/ή γενικές και/ή ειδικές αποζημιώσεις και/.ή αποζημιώσεις για αποκατάσταση της Ενάγουσας και/ή αποζημιώσεις με βάση τις αρχές του αδικαιολόγητου πλουτισμού, οι οποίες επήλθαν ως αποτέλεσμα της άρνησης της Εναγόμενης να αποκαταστήσει και/ή να αποζημιώσει την Ενάγουσα άμεσα και/ή εντός εύλογου χρόνου από τις 25/12/2010, για τις προαναφερθείσες ζημιές και/ή βλάβες και/ή έξοδα που υπέστη η Ενάγουσα, με αποτέλεσμα η Ενάγουσα να υποστεί και/ή θα υποστεί περαιτέρω και/ή επιπρόσθετες δαπάνες και/ή απώλειες και/ή άλλα έξοδα, ως ακολούθως: i. €5.352,00 μηνιαίως από 01/11/2011 και για κάθε επόμενο μήνα ως τόκους και/ή άλλες χρεώσεις μέχρι εξοφλήσεως του δανειοληπτικού λογαριασμού αρ. XXXXX26, ως αναλυτικά αναφέρεται στην παράγραφο 20 ανωτέρω. ii. €2.700,00 μηνιαίως από 01/11/2011 και για κάθε επόμενο μήνα για ζημίες λόγω συμφωνιών που έκαναν με τρίτα πρόσωπα για την εξεύρεση των αναγκαίων υποθηκών για τη σύναψη του προαναφερόμενου δανειοληπτικού λογαριασμού ως αναλυτικά αναφέρεται στην παράγραφο 20 ανωτέρω. iii. €15.400,00 μηνιαίως από 01/11/2011 και για κάθε επόμενο μήνα για πρόσθετο κόστος περίπου 7,00% που προκύπτει επειδή οι αγορές πρώτης ύλης και προϊόντων γίνονται, λόγω έλλειψης ρευστότητας, με πίστωση ως αναλυτικά αναφέρεται την παράγραφο 20 ανωτέρω. iv. €9.950,00 μηνιαίως από 01/11/2011 και για κάθε επόμενο μήνα για ζημιές λόγω απώλειας κερδών και/ή άλλων επιχειρηματικών ευκαιριών και/ή μείωσης του όγκου εργασιών και/ή λόγω καθυστερημένων παραδόσεων οικοδομικών έργων και/ή άλλων εργοληπτικών εργασιών και/ή αναγκαστικών απολύσεων προσωπικού ως αναλυτικά αναφέρεται στην παράγραφο 20 ανωτέρω. Περαιτέρω και Άνευ Βλάβης και/ή Διαζευκτικά με τα «Α έως Δ» ανωτέρω: Ε. Νόμιμες και/ή εύλογες και/ή γενικές και/ή ειδικές αποζημιώσεις και/ή αποζημιώσεις συνεπεία δόλου και/ή απάτης και/ή ψευδών παραστάσεων της Εναγομένης εις βάρος της Ενάγουσας, ο οποίες έλαβαν χώρα από ή περί 02/04/2009 και έκτοτε και με τις οποίες η Εναγόμενη διαβεβαίωνε κατά τη σύναψη και/ή ανανέωση του ως άνω ασφαλιστήριο εγγράφου και/ή προέβαινε σε παραστάσεις και/ή δηλώσεις και/ή άλλως πως προς την Ενάγουσα ότι η ασφαλιζόμενη περιουσία της Ενάγουσας παρέμενε ασφαλισμένη έναντι κάθε λογικά προβλέψιμου κινδύνου, μεταξύ άλλων συμπεριλαμβανομένων, σωρευτικά των κινδύνων πυρός και κακόβουλης ζημίας. Σωρευτικά προς τα «Α έως Ε» ανωτέρω: ΣΤ. Νόμιμες και/ή εύλογες και/ή ειδικές και/ή παραδειγματικές και/ή τιμωρητικές αποζημιώσεις. Ζ. Οιανδήποτε περαιτέρω και/ή καλυτέρα θεραπεία ήθελε κρίνει εύλογη και δίκαια υπό τις περιστάσεις το Σεβαστό Δικαστήριο. Η. Νόμιμο τόκο. ....................................................». Παρεμβάλλεται, πως (για λόγους που θα εξηγηθούν), οι εναγόμενοι, με Ανταπαίτηση τους εναντίον των εναγόντων - εκτός από την έκδοση οιασδήποτε άλλης διαταγής ήθελεν το Δικαστήριο κρίνει εύλογη ή και δίκαιη υπό τις περιστάσεις να εκδώσει - ζητούν «. Δήλωση του Δικαστηρίου ότι το ασφαλιστήριο συμβόλαιο υπ' αριθμόν XXXXX19 όσο και το πιστοποιητικό ασφάλισης είναι εξ υπαρχής άκυρα, ήτοι από 02/04/2009 ημερομηνία έναρξης της ισχύος της ασφάλισης για σκοπούς του Νόμου, λόγω απάτης και/ή δόλου και/ή ψευδής παράστασης και/ή πλάνης». Συνιστά εκδοχή των εναγόντων ότι - ως εταιρεία περιορισμένης ευθύνης ασχολούμενη με την κατασκευή και εργολαβία οικοδομών, ξύλινων κατασκευών και άλλων συναφών εργοληπτικών εργασιών και είναι ιδιοκτήτρια κτηρίου/εργοστασίου στην Βιομηχανική Περιοχή Τσερίου στη Λευκωσία το οποίο χρησιμοποιούνταν ως εργοστάσιο, εργοτάξιο με γραφεία, μηχανήματα και στοκ («το Κτήριο») - ήσαν ασφαλισμένοι στους εναγόμενους με ασφαλιστήριο πυρός ημερομηνίας 2.4.09, ως αυτό ανανεώθηκε μέχρι και κατά ή περί την 2.4.11 («το Ασφαλιστήριο»). Το Ασφαλιστήριο συνομολογήθηκε στη βάση σχετικής Πρότασης Ασφάλειας Πυρός και Άλλων Κινδύνων, ίδιας ημερομηνίας (2.4.11), που αποτέλεσε αναπόσπαστο μέρος του Ασφαλιστηρίου («η Ασφαλιστική Πρόταση»). Η ασφαλιστική κάλυψη και η ακριβής συμβατική σχέση μεταξύ των διαδίκων προσδιορίζεται, ως εισηγούνται οι ενάγοντες, στους ρητούς ή και εξυπακουόμενους όρους του Ασφαλιστηρίου και της Ασφαλιστικής Πρότασης. Διατείνονται οι ενάγοντες πως οι εναγόμενοι, διά αντιπροσώπου και εξουσιοδοτημένου υπαλλήλου τους - ο οποίος επιθεώρησε αυτοπροσώπως το υπό ασφάλιση (τότε) Κτήριο - συμβούλευσαν και προέβησαν σε παραστάσεις, διαβεβαιώσεις και υποσχέσεις προς τους ενάγοντες ότι με την υπογραφή του Ασφαλιστηρίου οι ενάγοντες θα καλύπτονταν πλήρως από όλους τους εύλογους, ενδεχόμενους ή και προβλέψιμους κινδύνους, στους οποίους περιλαμβανόταν και εκείνος της φωτιάς ή και της πυρκαγιάς (κακόβουλης ή όχι). Είναι με έρεισμα τις υπό αναφοράν παραστάσεις και διαβεβαιώσεις των εναγόμενων που οι ενάγοντες σύναψαν με τους εναγόμενους το Ασφαλιστήριο (βλ. Τεκμήρια 1-13). Κατά ή περί την 25.12.10, για λόγους άγνωστους στους ενάγοντες, ξέσπασε πυρκαγιά στο Κτήριο η οποία προκάλεσε την ολοκληρωτική του καταστροφή («η πυρκαγιά»). Αστυνομική έκθεση ημερομηνίας 21.6.11, που συντάχθηκε για το περιστατικό, βεβαίωσε την καταστροφή αποδίδοντας την πυρκαγιά σε κακόβουλη ενέργεια αγνώστων. Παρεπόμενο της πυρκαγιάς ήταν και η πρόκληση ζημιών στο Κτήριο. Το ποσό της ασφαλιστικής αποζημίωσης βάσει του Ασφαλιστηρίου συμφωνήθηκε ως παραδεκτό γεγονός μεταξύ των διαδίκων σε €1.700.000,00 (χωρίς επηρεασμό των δικαιωμάτων των εναγόντων όσον αφορά στις υπόλοιπες αποζημιώσεις που διεκδικούν διά των παραγράφων 20-23 της Έκθεσης Απαίτησης καθώς και όλους τους τόκους και έξοδα που σχετίζονται προς την αγωγή, αλλά, παρομοίως, και με πλήρη επιφύλαξη των δικαιωμάτων των εναγόμενων για τους λόγους υπεράσπισης, την προδικαστική τους ένσταση [για κώλυμα έγερσης της αγωγής] και για την πραγματική κάλυψη του Ασφαλιστηρίου). Οι ενάγοντες ενημέρωσαν αμέσως τους εναγόμενους για το συμβάν, με τους τελευταίους να ζητούν αναλυτική κατάσταση των περιουσιακών στοιχείων που κατεστράφησαν ως και άλλες πληροφορίες και έγγραφα, με τους ενάγοντες να συμμορφώνονται. Οι εναγόμενοι με επιστολή τους ημερομηνίας 6.6.11 πληροφόρησαν τους ενάγοντες ότι το Ασφαλιστήριο δεν κάλυπτε τη ζημιά (που προέκυψε από κακόβουλη πυρκαγιά κατά την εκδοχή τους) καθότι το Ασφαλιστήριο είναι άκυρο αφού δεν είχαν δηλωθεί από τους ενάγοντες στοιχεία ουσιωδώς αναγκαία προς εκτίμηση του Κτηρίου και επειδή το Ασφαλιστήριο καλύπτει ζημιά που προκαλείται από κακόβουλη πράξη, όχι όμως ζημιά από πυρκαγιά που τέθηκε κακόβουλα. Αποτελεί τελική θέση των εναγόντων ότι - πέραν του ότι θα πρέπει να απορριφθεί η Ανταπαίτηση - τούτοι δικαιούνται στην απόδοση του επιζητούμενου ποσού αφού οι εναγόμενοι καθίστανται υπόλογοι για αυτό βάσει του Ασφαλιστηρίου. Οι εναγόμενοι προτάσσουν πως η πυρκαγιά τέθηκε κακόβουλα και έτσι ενεργοποιήθηκε σχετική εξαίρεση στο Ασφαλιστήριο (με την οποία είχαν συμφωνήσει οι ενάγοντες) και διά της οποίας εξαιρείται η κάλυψη ζημιάς από πυρκαγιά που οφείλεται σε κακόβουλη πράξη. Περαιτέρω, οι εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι οι ενάγοντες δεν τήρησαν τις συμβατικές τους υποχρεώσεις οι οποίες αποτελούσαν προϋπόθεση και απαράβατο όρο για έγερση της αγωγής, με αποτέλεσμα η αγωγή να εγερθεί πρόωρα και σε αντίθεση με ρητή συμφωνία των συμβαλλομένων, καθιστάμενη έτσι απορριπτέα. Οι εναγόμενοι - πέραν του ότι εγείρουν και προδικαστική ένσταση για κώλυμα έγερσης της αγωγής εξαιτίας ύπαρξης ρήτρας διαιτησίας σε περίπτωση διαφωνίας ως προς το ποσό της ζημιάς ή βλάβης (αποσύροντας άλλες προδικαστικές ενστάσεις) - λέγουν πως ουδέν δικαιολογεί επιτυχία της αγωγής. Τέλος, υποστηρίζουν τελεσφόρηση της Ανταπαίτησης (για τους λόγους που συναπαρτίζουν και τις θέσεις για απόρριψη της αξίωσης). Για στοιχειοθέτηση της αξίωσης, οι ενάγοντες παρουσίασαν την μαρτυρία των XXXXX Αργυρού Καρασιαλή (ΜΕ1), XXXXX Χρυσοστόμου (ΜΕ2), XXXXX Χατζηιωάννου (ΜΕ3), XXXXX Κάπονα (ΜΕ4), XXXXX Καπιρή (ΜΕ5), XXXXX Κωνσταντίνου (ΜΕ6), XXXXX Παπαστυλιανού (ΜΕ7), XXXXX Μπούστρα (ΜΕ8) και XXXXX Ευαγγέλου (ΜΕ9), ενώ οι εναγόμενοι προς επίρρωση της υπεράσπισης, κάλεσαν τους XXXXX Μαυρομμάτη (ΜΥ1), XXXXX Χρυσάνθου (ΜΥ2), XXXXX Μιλτιάδους (ΜΥ3), XXXXX Αντωνίου (ΜΥ4), XXXXX Σεβαστίδη (ΜΥ5) και XXXXX Παναγή (ΜΥ6). Οι αναφορές των μαρτύρων (και τα τεκμήρια), αξιολογήθηκαν πλήρως, έστω και αν δεν αποτυπώνονται εδώ ρητώς, μη χρειαζούμενης τής καταγραφής και επανάληψης τού περιεχομένου τους εκτός μιας πολύ σύντομης περίληψης για πρακτικούς κυρίως σκοπούς (βλ. κατ' αναλογίαν, G&K Exclusive Fashions Ltd v Παπαδόπουλου και Άλλων
(2001)1(Α) ΑΑΔ 88, 92, Al Watani και Άλλων v Παπαδόπουλου
(2000)1(Γ) ΑΑΔ 1924, 1936-1937, Paphos Stone C Estates v Ζαβρού και Άλλου
(1998)1(Γ) ΑΑΔ 1854, 1859). Οι περικοπές μεταφέρθηκαν ανεπάφως στο ανά χείρας κείμενο από τα πρακτικά, τις γραπτές αγορεύσεις και τη δικογραφία. Στην υπόθεση, εκτός των δικογραφημένων παραδοχών, εγκρίθηκαν ως παραδεκτά κάποια γεγονότα για συνιστώσες των επίδικων θεμάτων. Ενέταξα τα παραδεκτά γεγονότα στο μαρτυρικό υλικό θεωρώντας τα ως δεδομένα και περιέχοντα παραδεκτή κατά το δίκαιον μαρτυρία (βλ. κατ' αναλογίαν, John v Δημοκρατίας, Ποιν. Έφ. 201/13, ημ. 17.6.16, Χριστοδούλου άλλως Ρόπας και Άλλων ν Δημοκρατίας (Αρ 2)
(2000)2 ΑΑΔ 628, 640, Αντρέα και Άλλων ν Αστυνομίας
(1999)2 ΑΑΔ 498, 501). Μερικά από τα κυριότερα παραδεκτά γεγονότα, έχουν ως εξής: «............................................................................
- Η Ενάγουσα κατά πάντα ουσιώδη με την αγωγή χρόνο είναι εταιρεία περιορισμένης ευθύνης εγγεγραμμένη στην Κύπρο με έδρα την Λευκωσία.
- Η Εναγομένη είναι εταιρεία νομίμως εγγεγραμμένη και υφιστάμενη σύμφωνα με τους Νόμους της Δημοκρατίας και ασχολείται με ασφαλιστικές εργασίες.
- Κατά πάντα ουσιώδη χρόνο για την παρούσα αγωγή η Εξάγουσα ήταν ασφαλισμένη στην Εναγομένη δυνάμει του «ΑΣΦΑΛΙΣΤΗΡΙΟΥ ΠΥΡΟΣ Αρ. Ασφαλιστηρίου XXXXX19-ημερομηνίας 2/4/2099».
- Το ασφαλιστήριο έγινε στη βάση σχετικής «Πρότασης Ασφάλειας Πυρός και άλλων Κινδύνων» ημερομηνίας 2/4/2009 η οποία αποτέλεσε τη βάση και/ή αναπόσπαστο μέρος του ασφαλιστηρίου.
- Η ασφαλισμένη περιουσία ήταν κτήριο της Ενάγουσας στην Βιομηχανική Περιοχή Τσερίου στη Λευκωσία, που χρησιμοποιείτο ως εργοστάσιο, εργοτάξιο και γραφεία, μηχανήματα και στοκ.
- Το ασφαλιζόμενο ποσό ήταν €2.000.000,00 (δύο εκατομμύρια ευρώ) συγκεκριμένα: Περιγραφή Περιουσίας Ποσά ασφάλειας (α) Κτήριο €1.000.000,00 (β) Μηχανήματα ` €600.000,00 (γ) Στοκ €400.000,00 Σύνολο= €2.000.000,00
- Την 25/12/2010 ξέσπασε πυρκαγιά στο εργοστάσιο της Ενάγουσας το οποίο βρίσκεται στην οδό Λευκονοίκου στο Τσέρι.
- Οι διάδικοι τον Ιούνιο του 2011 αντάλλαξαν μεταξύ τους την ακόλουθη αλληλογραφία: i. Επιστολή δικηγόρων Εναγομένης προς την Ενάγουσα ημερομηνίας 6/6/
- ii. Επιστολή των δικηγόρων της Ενάγουσας προς την Εναγομένη ημερομηνίας 20/6/
- iii. Επιστολή των δικηγόρων της Εναγόμενης προς την Ενάγουσα ημερομηνίας 21/6/
- .................................................». Προχωρώ σε μια τηλεγραφική σύνοψη της μαρτυρίας των μαρτύρων, ώστε να καταστεί πιο κατανοητή, σε γενικότερες γραμμές, η φύση των όσων είπαν. Ο XXXXX Αργυρού Καρασιαλής (ΜΕ1), κατέθεσε ως τεχνικός διευθυντής και γραμματέας των εναγόντων, επικεντρωνόμενος στις συνθήκες ετοιμασίας του Ασφαλιστηρίου και στην προηγηθείσα επιθεώρηση του Κτηρίου προς τον σκοπό αυτό, όπως και σε περιγραφή των όσων επακολούθησαν της πυρκαγιάς (συμπεριλαμβανομένων των προκληθεισών ζημιών). Ο XXXXX Χρυσοστόμου (ΜΕ2), έδωσε μαρτυρία ως ο επιχειρησιακός διευθυντής των εναγόντων, μιλώντας για τις εργασίες και την οικονομική τους κατάσταση (πριν και μετά από την πυρκαγιά). Ο XXXXX Χατζηιωάννου (ΜΕ3), κατέθεσε ως εκτιμητής ακινήτων, επεξηγώντας και αναλύοντας έκθεση που ετοιμάστηκε από την H&M Oikos Property Consultants LLC - στην οποία ο μάρτυς ήταν γραμματέας και διευθυντής, ως το Τεκμήριο 29 - για το εύλογο και λογικό κόστος των ζημιών που οι ενάγοντες ισχυρίζονται πως υπέστηκαν. Ο XXXXX Κάπονας (ΜΕ4), ηλεκτρολόγος μηχανικός, μίλησε για τον σχεδιασμό και τη λειτουργία των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων στο Κτήριο. Ο XXXXX Καπιρής (ΜΕ5), Ανώτερος Επιμετρητής Ποσοτήτων, ανάλυσε έκθεση (συνημμένη στη γραπτή του δήλωση Έγγραφο Ε), που ετοιμάστηκε από την GM Kapiris Consultants Ltd - της οποίας ο μάρτυς είναι και ο μοναδικός διευθυντής - για το συνολικό κόστος ανακατασκευής του Κτηρίου. Ο XXXXX Κωνσταντίνου (ΜΕ6), εγκεκριμένος λογιστής/ελεγκτής μίλησε για τις οικονομικές καταστάσεις των εναγόντων, καταθέτοντας και εξηγώντας τις ετήσιες εκθέσεις τους για τα έτη 2008, 2010 και
- Ο XXXXX Παπαστυλιανού (ΜΕ7), πολιτικός μηχανικός, υποστήριξε έκθεση που ετοίμασε για το εύλογο και λογικό κόστος της πραγματικής ζημιάς των εναγόντων εξαιτίας της πυρκαγιάς (βλ. Τεκμήριο 29). Ο XXXXX Μπούστρας (ΜΕ8), κατέθεσε ως πραγματογνώμονας σε θέματα πυροπροστασίας και πυρομηχανικής, προβαίνοντας σε ανάπτυξη θέσεων που υποστηρίζουν πως υπάρχουν στοιχεία που εισάγουν αβεβαιότητα για το ότι η επίδικη περίπτωση αφορά σε εμπρησμό και πως είναι πιθανότερο η πυρκαγιά να προκλήθηκε από ηλεκτρολογικό πρόβλημα. Ο XXXXX Ευαγγέλου (ΜΕ9), κατέθεσε ως ο κατά τους επίδικους χρόνους επιχειρησιακός διευθυντής των εναγόμενων για ζητήματα που αφορούσαν στο Ασφαλιστήριο. Ο XXXXX Μαυρομμάτης (ΜΥ1), έδωσε μαρτυρία ως ο αρχιλοχίας που ήταν επικεφαλής ομάδας αστυνομικών που διερεύνησε το επίδικο περιστατικό. Η μαρτυρία του περιεστράφη γύρω από τα όσα παρατήρησε και διαπίστωσε επιτόπου στο Κτήριο μετά από την πυρκαγιά. Ο XXXXX Χρυσάνθου (ΜΥ2), αρχιπυροσβέστης, εξήγησε τα όσα παρατήρησε και διαπίστωσε φθάνοντας πρώτος στη σκηνή - μαζί με τον XXXXX Αντωνίου (ΜΥ4) - κατόπιν κλήσης που λήφθηκε από τον πυροσβεστικό σταθμό 3 για πιθανή πυρκαγιά στην Βιομηχανική Περιοχή Τσερίου. Ο XXXXX Μιλτιάδους (ΜΥ3), συνταξιούχος πυροσβέστης (και κατά τους κρίσιμους χρόνους Υπεύθυνος Πυροσβεστικών Σταθμών Λευκωσίας), μίλησε για το γεγονός πως είχε αναλάβει τη διερεύνηση των αιτιών της πυρκαγιάς, εξηγώντας τα πορίσματα στα οποία κατέληξε. Ο XXXXX Αντωνίου (ΜΥ4), πυροσβέστης (που κατέφθασε πρώτος μαζί με τον XXXXX Χρυσάνθου (ΜΥ2) στη σκηνή της πυρκαγιάς, μετέφερε όσα είδε και κατανόησε πρωτογενώς. Ο XXXXX Σεβαστίδης (ΜΥ5), υπάλληλος στην EN Manos (Cyprus) Ltd, μίλησε ως διπλωματούχος μηχανολόγος μηχανικός, με μεταπτυχιακό στον τομέα της δικανικής μηχανικής και επιστήμης, για τα αίτια πρόκλησης της πυρκαγιάς και τις ζημιές που τούτη προκάλεσε στο Κτήριο. Ο XXXXX Παναγή (ΜΥ6), γενικός διευθυντής των εναγόμενων, έδωσε μαρτυρία για το Ασφαλιστήριο και τη διαδικασία που ακολουθήθηκε για την σύνταξη του (μέρος της οποίας ήταν και η αξιολόγηση των κινδύνων της αφορώσας περίπτωσης). Στις αγορεύσεις, οι ευπαίδευτοι δικηγόροι επιχειρηματολόγησαν πως η μαρτυρία και οι εφαρμοζόμενες νομικές αρχές πρέπει να οδηγήσουν σε αποδοχή των αντίστοιχων θέσεων τους. Διεξήλθα τη γραπτή και προφορική μαρτυρία στην πλήρη της μορφή. Το ίδιο έπραξα με τη δικογραφία και τις αγορεύσεις. Μέσα στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης - θέτουσα το Δικαστήριο σε πλεονεκτική θέση να βλέπει και να αξιολογεί τους μάρτυρες, με όλα τα ευεργετήματα που αυτό ενέχει (βλ. κατ' αναλογίαν, Μελή ν Κωνσταντίνου και Άλλων, ΠΕ 2/13, ημ. 13.3.19) - παρακολούθησα και άκουσα με την ίδια προσοχή και υπομονή τους μάρτυρες που κατέθεσαν. Έθεσα ως δείκτη το διαδικαστικό στάδιο από το οποίο ανέκυψε η μαρτυρία, την πηγή και κύρος της γνώσης των μαρτύρων, το όποιο προσωπικό τους συμφέρον ή προκατάληψη στην υπόθεση, τις ευκαιρίες που είχαν για να αντιληφθούν τα διαδραματισμένα, τη μνήμη και τους λόγους που είχαν για να θυμούνται ή για να πιστεύουν αυτά περί των οποίων μιλούσαν, τη σαφήνεια και αμεσότητα των απαντήσεων τους, τις όποιες υπερβολές, ανακολουθίες ή αντιφάσεις σε αντιπαραβολή με τις μικροαντιφάσεις, τις τυχόν προηγούμενες γραπτές ή προφορικές ασυνεπείς ή αντιφατικές τους δηλώσεις, τη φιλαλήθεια τους και τον τρόπο αφήγησης των γεγονότων, το φυσικό ή αφύσικο των αντιδράσεων τους, τη γενικότερη ιδιοσυγκρασία που εκδήλωναν ενώ κατέθεταν και άλλα. Ήμουν προσεκτικός στο να μην αποδώσω υπέρμετρο βάρος στα εξωτερικά γνωρίσματα της μαρτυριακής τους διαγωγής μια και τούτο εμπεριέχει επικινδυνότητα (βλ. κατ' αναλογίαν, Νικολάου ν Παπαϊωάννου
(2011)1(Γ) ΑΑΔ 1797, 1806), μιας και δεν είναι σπάνιο κάποιοι μάρτυρες να είναι ιδιαζόντως ικανοί στο να φανερώνουν μια τελείως διαφορετική εικόνα από εκείνη που πραγματικώς τους χαρακτηρίζει (βλ. κατ' αναλογίαν, Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν Nikolay
(2011)1(Α) ΑΑΔ 55, 64, Χριστοφή ν Ζαχαριάδη
(2002)1(Α) ΑΑΔ 401, 406), μα και γιατί μερικές συμπεριφορές στο εδώλιο μπορεί να ορμώνται από πλειάδα αιτιών και όχι από διάθεση ψεύδους ή παραπλάνησης (βλ. κατ' αναλογίαν, Χρίστου ν Ηροδότου και Άλλων
(2008)1(Α) ΑΑΔ 676, 685). Εφόδιο αξιολόγησης αποτέλεσε και η δικαστική τριβή, εμπειρία και γνώση για την ανθρώπινη προσωπικότητα, γνώμονες που προσδίδουν στο Δικαστήριο δυνατότητα κρίσης (ανθρώπινη πάντοτε), για εύρεση της αλήθειας (βλ. κατ' αναλογίαν, Φιλίππου ν Parkin, Έφεση 12/18, ημ. 6.4.21, ΓΙ ν Δημοκρατίας, Ποιν. Έφ. 44/19, ημ. 18.9.20, C&A Pelekanos Associates Limited v Πελεκάνου
(1999)1(Β) ΑΑΔ 1273, 1280-1281). Αποτιμώντας τη μαρτυρία, δεν περιορίστηκα στην ατομική εκτίμηση τής αξιοπιστίας των μαρτύρων αλλά συσχέτισα και αντιπαρέβαλα τη μαρτυρία αυτή και με το σύνολο της υπόλοιπης μαρτυρίας (βλ. κατ' αναλογίαν, Αχιλλέως ν Δημοκρατίας, Ποιν. Έφ. 327/18, ημ. 29.9.20, Ιωαννίδη και Άλλων ν Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου, ΠΕ 80/13, ημ. 13.1.20, Ιορδάνους ν Αστυνομίας, Ποιν. Έφ. 152/14, ημ. 19.4.18, Φώτσιου ν Ηροδότου
(2010)1(Β) ΑΑΔ 1172, 1175). Προσθέτως, τελούσα σε διαρκή εγρήγορση μήπως συμπλέξω απαραδέκτως την αξιοπιστία των μαρτύρων με το εφαρμοζόμενο βάρος και επίπεδο απόδειξης (βλ. κατ' αναλογίαν, Παυλίδης ν Depfa Bank Public Limited Company και Άλλων, ΠΕ 198/14, ημ. 18.11.20, Λεριός ν Αλεξίου και Άλλου
(2000)1(Β) ΑΑΔ 1195, 1205, Αθανασίου και Άλλου ν Κουνούνη
(1997)1(Β) ΑΑΔ 614, 636-642). Αξιολογώντας τους μάρτυρες, υπενθύμισα εαυτόν ότι ακόμη και η απόρριψη κάποιων εκδοχών τους, δεν οδηγεί αναγκαστικώς σε μη αποδοχή της μαρτυρίας τους (βλ. κατ' αναλογίαν, Ευσταθίου ν Μιχαήλ και Άλλης, ΠΕ 269/12, ημ. 23.7.19, Αυξεντίου ν Δίγκλη
(2007)1(Β) ΑΑΔ 1367, 1371). Για τους πραγματογνώμονες μάρτυρες, XXXXX Χατζηιωάννου (ΜΕ3), XXXXX Κάπονα (ΜΕ4), XXXXX Καπιρή (ΜΕ5), XXXXX Κωνσταντίνου (ΜΕ6), XXXXX Παπαστυλιανού (ΜΕ7), XXXXX Μπούστρα (ΜΕ8), XXXXX Μαυρομμάτη (ΜΥ1), XXXXX Μιλτιάδους (ΜΥ3) και XXXXX Σεβαστίδη (ΜΥ5), υπογραμμίζω ότι δεν θεώρησα τη συμπεριφορά τους στο εδώλιο τόσον σημαντική όσον των άλλων μαρτύρων και τούτο από υποδείξεις της νομολογίας (βλ. κατ' αναλογίαν, Genzyme Corporation v Kayat Trading Limited, ΠΕ 199/14, ημ. 25.5.18, Αθηνής ν Δημοκρατίας
(1990)2 ΑΑΔ 41, 62-65). Αυτό δεν σημαίνει πως αξιολόγησα τους πραγματογνώμονες εκτός των καθιερωμένων αρχών, ή ότι τους είδα αλλιώς από τους υπόλοιπους μάρτυρες, αφού τούτο θα ήταν κατ' αρχήν κατακριτέο (βλ. κατ' αναλογίαν, ΠΕ ν KRU, Έφεση 23/18, ημ. 3.12.19, Κοινοτικό Συμβούλιο Ομόδους ν Κονναρή
(2011)1(Γ) ΑΑΔ 2298, 2309-2310, Ψάλτης ν Αστυνομίας
(2001)2 ΑΑΔ 113, 119). Παραμένοντας στους πραγματογνώμονες μάρτυρες, υπογραμμίζω πως το γεγονός ότι κάποιοι από αυτούς δεν είχαν πρωτογενή γνώση της κατάστασης στην οποία περιήλθε το Κτήριο αμέσως μετά από την πυρκαγιά δεν προκαταλαμβάνει ή καταργεί, ως θέμα αρχής, τη δυνατότητα να τοποθετούνταν ικανώς ως πραγματογνώμονες περί των θεμάτων για τα οποία κατέθεσαν (βλ. κατ' αναλογίαν, Κωνσταντίνου ν Τσιλίδη
(2011)1(Α) ΑΑΔ 301, 309). Όσα τεκμήρια κατατέθηκαν για αναγνώριση και δεν μετουσιώθηκαν σε κανονικά τεκμήρια, αγνοήθηκαν ως μαρτυρία (βλ. κατ' αναλογίαν, Δαμιανού ν White Knight Holdings Ltd και Άλλων
(2012)1(Α) ΑΑΔ 699, 704, Κυπριακή Δημοκρατία ν EPCO Cyprus Ltd και Άλλων
(2007)1(Β) ΑΑΔ 883, 889-890, Δήμος Λευκωσίας ν ELK Trading Ltd
(2003)2 AAΔ 120, 122). Για λόγους που θα αναλύσω, οι XXXXX Χατζηιωάννου (ΜΕ3), XXXXX Καπιρής (ΜΕ5), XXXXX Κωνσταντίνου (ΜΕ6), XXXXX Παπαστυλιανού (ΜΕ7), XXXXX Μαυρομμάτης (ΜΥ1), XXXXX Χρυσάνθου (ΜΥ2), XXXXX Μιλτιάδους (ΜΥ3), XXXXX Αντωνίου (ΜΥ4), XXXXX Σεβαστίδης (ΜΥ5) και XXXXX Παναγή (ΜΥ6), μου δημιούργησαν αρκετά καλή εντύπωση (σε διαφορετικές διαβαθμίσεις ο καθένας), ενώ οι XXXXX Αργυρού Καρασιαλής (ΜΕ1), XXXXX Χρυσοστόμου (ΜΕ2), XXXXX Κάπονας (ΜΕ4), XXXXX Μπούστρας (ΜΕ8) [με μια εξαίρεση] και XXXXX Ευαγγέλου (ΜΕ9), δεν μου προξένησαν θετική εντύπωση (πάλι σε διαφορετική κλίμακα έκαστος). Προτού προχωρήσω αναλυτικώς στην αξιολόγηση των μαρτύρων, τονίζω ότι, ως θέμα αρχής, το γεγονός πως κάποιοι μάρτυρες γίνονται δεκτοί ως αξιόπιστοι, δεν υπονοεί αδηρίτως ότι τα όσα είπαν υπέχουν και ανάλογης βαρύτητας, μια και η γενικότερη αξιοπιστία των μαρτύρων δεν εναρμονίζεται πάντα με την αποδεικτική δύναμη της μαρτυρίας τους (βλ. κατ' αναλογίαν, Κίμωνος ως Εκκαθαριστή της Blue Seal Shoes Ltd v Χρ. Ιωάννου & Υιοί (Υποδήματα) Λτδ, ΠΕ 66/13, ημ. 4.11.19, Ευσταθίου ν Μιχαήλ και Άλλης, ΠΕ 269/12, ημ. 23.7.19, Θεοχαρίδης ν Ιωάννου και Άλλων
(2012)1(Β) ΑΑΔ 1311, 1319-1322). Αποσαφηνίζω αμέσως την αξιολογική μου κρίση για τους μάρτυρες. Ο XXXXX Αργυρού Καρασιαλής (ΜΕ1), μολονότι παρουσιάστηκε ως γνώστης του περιεχομένου τού Ασφαλιστηρίου, κατέστη φανερό στην εκτύλιξη της μαρτυρίας του πως δεν είχε διαβάσει προσεκτικώς (ή και καθόλου) τους όρους του και όσα, εκ πρώτης όψεως τουλάχιστον, το απαρτίζουν. Επέμεινε ότι είχε προβεί σε «. μια ασφάλεια πυρός και όχι μόνο ασφάλεια πυρός, αλλά ασφάλεια που να με καλύπτει σε οποιουσδήποτε κινδύνους», πλην όμως, όταν του υποβλήθηκε πως στο Ασφαλιστήριο υφίστατο, ως αποτύπωση, εξαίρεση για κακόβουλη πυρκαγιά, τούτος απάντησε πως η θέση αυτή ήταν παντελώς ψευδής («Τελείως ψέμα»), αφού, ως είπε, «. η 1η σελίδα είναι γραμμένη και με πένα ότι είμαι ασφαλισμένος και για κακόβουλη ζημιά .», αποτυγχάνοντας εν τέλει να τοποθετηθεί (χωρίς να απαιτείται από αυτόν η νομική ερμηνεία του όρου), στο περιεχόμενο της οπισθογράφησης 17 στο Ασφαλιστήριο (βλ. Τεκμήριο 11), πως «ΖΗΜΙΑ στην ασφαλιζόμενη περιουσία που προκαλείται άμεσα από κακόβουλη πράξη οποιουδήποτε προσώπου (είτε η πράξη αυτή έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια διατάραξης της δημόσιας τάξης είτε όχι) εκτός από ΖΗΜΙΑ από πυρκαγιά ή έκρηξη ούτε για οποιαδήποτε ΖΗΜΙΑ που προκαλείται από διάρρηξη/κλοπή ή απόπειρα διάρρηξης/κλοπής. Η κάλυψη που προβλέπεται βάσει αυτού του Κινδύνου υπόκειται στον όρο ότι η κάλυψη δυνάμει της Οπισθογράφησης αρ. 16 βρίσκεται σε ισχύ και τον όρο ότι εφαρμόζονται οι εξαιρέσεις βάσει του Κινδύνου εκείνου πλην του 1(γ). Η Εταιρεία δεν θα ευθύνεται για τις πρώτες €427,00 κάθε ζημιάς». Η στάση του αυτή ήταν δεικτική της γενικότερης (και κατανοητής σε κάποιο βαθμό) φόρτισης που τον διακατείχε για το περιστατικό της πυρκαγιάς και τις επιπτώσεις στην επιχείρηση του. Μολαταύτα, ήταν (την ίδια στιγμή), ευκόλως ορατή και η έκπληξη του όταν παραπέμφθηκε επί του προκειμένου από την κ. Καραολιά στο αυτούσιο περιεχόμενο της προειρημένης οπισθογράφησης 17, με τον μάρτυρα να προσπαθεί να στρέψει την προσοχή σε άλλες πρόνοιες του Ασφαλιστηρίου - υπεκφεύγοντας του άμεσου ερωτήματος - αποτυχαίνοντας συγχρόνως να δείξει ότι ήξερε για τον όρο αυτό (τον οποίο διάβασε δυνατά κατά τη μαρτυρία του μετά από παράκληση της κ. Καραολιά). Περιπλέον, ο μάρτυς είπε - και αυτό αφορά στη συνέπεια της γενικότερης εκδοχής που προώθησε και όχι αυστηρώς στην αξιοπιστία του - πως ο XXXXX Ευαγγέλου (ΜΕ9) είχε συμβουλεύσει και διαβεβαιώσει τους ενάγοντες (εκ μέρους των εναγόμενων), ότι το Ασφαλιστήριο θα τους κάλυπτε πλήρως από όλους τους εύλογους, ενδεχόμενους και προβλέψιμους κινδύνους, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων της κακόβουλης φωτιάς ή πυρκαγιάς. Εντούτοις, ο XXXXX Ευαγγέλου (ΜΕ9), στη δική του μαρτυρία, δεν ρωτήθηκε και δεν αναφέρθηκε σε μια τέτοια κατάσταση, παρά μόνον στο ότι οι ενάγοντες είχαν ζητήσει να ασφαλιστούν για συγκεκριμένους κινδύνους, άνευ οποιασδήποτε ρητής ή άλλης μνείας σε όσα ο XXXXX Αργυρού Καρασιαλής (ΜΕ1) απέδωσε στον μάρτυρα κατά τα ανωτέρω. Ο μάρτυς υπήρξε επίσης αόριστος σε θέσεις που εξέφρασε για τη δυνατότητα, φερ' ειπείν, της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας να καταλήξει σε ασφαλή συμπεράσματα ως προς τα αίτια της πυρκαγιάς αλλά και για την επάρκεια της αιτιολογίας που έδωσε η Αστυνομία για το ότι η πυρκαγιά είχε τεθεί κακόβουλα από άγνωστον ή αγνώστους (χαρακτηρίζοντας ο μάρτυς τη θέση της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, πως η πυρκαγιά είχε τεθεί κακόβουλα αφού υπήρχαν τρεις εστίες πυρκαγιάς, ως «. λίγο γελοίο. Δηλαδή αποκλείεται να ήταν ατύχημα;»). Το ίδιο, ισχύει και για την άποψη του μάρτυρα ότι, το γεγονός πως ο διερευνώμενος εμπρησμός παρέμεινε ανεξιχνίαστος καθιστά εξίσου πιθανόν η πυρκαγιά να υπήρξε απόρροια τυχαίου γεγονότος όσον και «. κάποιου βραχυκυκλώματος .». Τέλος, ο μάρτυς ήταν γενικόλογος και σε ό,τι αφορά στις ζημιές των εναγόντων ως εκ της πυρκαγιάς ένεκα των δανειοδοτήσεων που έπρεπε να γίνουν, των αποζημιώσεων προς τρίτους αλλά και των καταβολών τόκων προς τραπεζικά ιδρύματα. Απορρίπτω τη μαρτυρία του XXXXX Αργυρού Καρασιαλή (ΜΕ1). Ο XXXXX Χρυσοστόμου (ΜΕ2), επιχείρησε (κατά την κυρίως εξέταση), να παρουσιάσει τούς ενάγοντες ως μια εταιρεία στην οποία είχαν εισέλθει (το 2009) κάποιοι νέοι επενδυτές «. οι οποίοι επένδυσαν λεφτά στην εταιρεία τζιαί άρχισαν να φαίνονται τα αποτελέσματα της καλύτερης ρευστότητας, καλύτερης ομαλής λειτουργίας της εταιρείας που τον ίδιο χρόνο τζιαί άρχισε να γίνεται καλύτερα το 10 και αναμέναμε το 11 να γίνει μια υγιής εταιρεία που να δουλεύει στην εντέλεια». Δήλωσε επίσης εναργώς, ότι η ρευστότητα των εναγόντων ήταν αυξημένη. Όμως, μετά από την τοποθέτηση του αυτή, ο μάρτυς απομακρύνθηκε (από την προηγούμενη απόλυτη θέση του), λέγοντας πως η ρευστότητα των εναγόντων «. δεν ήταν αυξημένη γιατί είχαμε τα πολλά δάνεια, πληρώνονταν δόσεις, πολλές δόσεις .», ενώ σε άλλη στιγμή στην αντεξέταση (για το ίδιο ζήτημα), προέβαλε μια κάπως διαφορετική εκδοχή, και δη ότι η κατάσταση των εναγόντων δεν ήταν τραγική και πως τούτοι είχαν «. απλώς . πάρα πολλές υποχρεώσεις, πάρα πολλές υποχρεώσεις». Παρά ταύτα, σε υποβολή της κ. Καραολιά πως «. η κατάσταση της εταιρείας τα προηγούμενα έτη, δηλαδή πριν το συμβάν της πυρκαγιάς, δεν ήταν καθόλου υγιής, ήταν μάλιστα τραγική. Σε βαθμό που ο ελεγκτής εκφράζει ρητά στις οικονομικές καταστάσεις αμφιβολία ως προς την ικανότητα της εταιρείας να συνεχίσει ως δρώσα οικονομική μονάδα .», ο μάρτυς απάντησε πως τούτο το είχε πει από την αρχή, ήτοι «. ότι αυτό που βλέπουμε είναι ότι μπήκαν στην εταιρεία άνθρωποι, καινούριοι επενδυτές που ήταν διαθέσιμοι να βάλουν λεφτά στην εταιρεία», θέση που, χωρίς πολλά, αντιτίθεται των προηγούμενων απαντήσεων που είχε δώσει (στη λεπτομέρεια που ανέπτυξα πιο πάνω). Ο μάρτυς, με τρόπο γενικευμένο, προσπάθησε να συνδέσει τη δανειοδότηση των εναγόντων, με τη ζημιά που ο μάρτυς είπε πως τούτοι υπέστησαν ως εκ της άρνησης των εναγόμενων να τους αποζημιώσουν για την πυρκαγιά, αποφεύγοντας όμως, ευσχήμως (ως είδα), να μιλήσει για θέση των εναγόμενων ότι η πληρωμή του τόκου πριν από την καταβολή του κεφαλαίου απαρτίζει συνήθη τραπεζική πρακτική και πως δεν είχε γίνει ειδική συμφωνία σχετικώς, αφού οι ενάγοντες ανέμεναν αποζημίωση. Απορρίπτω τη μαρτυρία του XXXXX Χρυσοστόμου (ΜΕ2). Ο XXXXX Χατζηιωάννου (ΜΕ3), εξήγησε με επάρκεια και σαφήνεια την έκθεση που συνέταξε για τις ζημιές των εναγόντων (βλ. Τεκμήριο 29). Δέχομαι τη μαρτυρία του XXXXX Χατζηιωάννου (ΜΕ3). Τα ίδια, αφορούν και για στους XXXXX Καπιρή (ΜΕ5) και XXXXX Παπαστυλιανού (ΜΕ7). Ο XXXXX Κάπονας (ΜΕ4), αν και καταρτισμένος, παραδέχθηκε - για ό,τι τούτο θα μπορούσε να αξίζει - πως δεν είναι «. εμπειρογνώμονας διερευνητής σε υποθέσεις πυρκαγιών .», αλλά «. σύμβουλος, ηλεκτρολόγος, μελετητής .». Αποδέχθηκε, πως όταν επισκέφθηκε τη σκηνή της πυρκαγιάς, δεν προέβη σε «. ανεξάρτητη έρευνα σε σχέση με τα αίτια της .» καθότι δεν ήταν αρμόδιος και ούτε κλήθηκε προς τούτο «. από κάποιον .». Ο μάρτυς, για αποτύπωση της γνώμης του, βασίστηκε στα όσα αναφέρονται στην έκθεση διερεύνησης των αιτιών πυρκαγιάς από την EN Manos (Cyprus) Λτδ (βλ. Τεκμήρια 45, 45Α, 46Α-Β), αλλά και από αναφερθέντα τρίτων εν σχέσει προς το συμβάν. Αυτό δεν είναι, άνευ ετέρου, μεμπτό (και ισχύουν επί τούτω τα όσα προαναφέρθηκαν πιο πάνω με αναφορά στο σκεπτικό της Κωνσταντίνου ν Τσιλίδη
(2011)1(Α) ΑΑΔ 301, 309). Η αδυναμία της μαρτυρίας του μάρτυρα έγκειται στο ότι τούτος προέβαινε σε έκφραση θέσεων οι οποίες αφορούσαν, γενικότερα, σε θεωρητικού τύπου απόψεις περί ηλεκτρολογικής μηχανικής και άλλων συναφών, που παρέμεναν αίολες πραγματικής τεκμηρίωσης. Εξάλλου, ως ο ίδιος ο μάρτυς δέχθηκε, τα όσα είχε πει στη γραπτή του δήλωση/Έγγραφο Δ περί πιθανότητας εκδήλωσης της πυρκαγιάς εξαιτίας βραχυκυκλώματος ή υπερθέρμανσης, είναι όντως θεωρητικά. Ο μάρτυς είπε ότι παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο για να καταθέσει ως μηχανικός επιστήμονας και πως δεν αποκλείεται το ενδεχόμενο η πυρκαγιά να προέκυψε από κάποιο ηλεκτρολογικό πρόβλημα, παραδεχόμενος όμως ότι δεν είχε διαπιστώσει την ύπαρξη ανάλογου βραχυκυκλώματος. Με αυτή τη λογική του μάρτυρα, πλατειαστική ως ήταν, με τον ίδιο τρόπο που δεν μπορούσε να αποκλείσει το ενδεχόμενο η πυρκαγιά να εκπήγασε από ηλεκτρολογικό πρόβλημα, δεν θα μπορούσε να αποκλειστεί και κάποια αλλιώτικη πιθανότητα πρόκλησης της πυρκαγιάς (συμπεριλαμβανομένης της κακόβουλης πυρκαγιάς). Ο μάρτυς δεν ήταν σε θέση να θεμελιώσει ούτε και μια άλλη, παρεμφερή άποψη που ανέπτυξε περί του ότι τα μηχανήματα (ή κάποια από αυτά), που βρίσκονταν εντός του Κτηρίου κατά την πυρκαγιά, ήσαν συνδεδεμένα με ηλεκτρική παροχή σε «. stand by mode .», έτσι ώστε να δώσει τούτος μια άλλη, πιο συμπαγή, διάσταση στην επιχειρηματολογία του. Όχι μόνον αυτό, αλλά όταν ρωτήθηκε από την κ. Καραολιά, αν ήξευρε «. πώς είχαν συνδεδεμένα πολύπριζα, μηχανήματα που δεν είχαν καλή επαφή .», ο μάρτυς είπε πως δεν γνώριζε, και ότι το τι εννοούσε είναι πως τούτο ήταν πιθανόν. Ομοίως, ο μάρτυς - χωρίς και πάλι να πάρει θέση ως προς το ποια μηχανήματα ήσαν ενωμένα με «. πολύπριζα .», ή με «. πρίζα .», ή με διακόπτη, όπως ούτε και να προσδιορίσει τα όποια αυτά μηχανήματα και να τα εντάξει συναφώς επί συγκεκριμένων σημείων στη σκηνή της πυρκαγιάς - δεν ήταν σε θέση να δηλώσει συγκεκριμένως και επαρκώς το κατά πόσον είχε ενεργοποιηθεί ο αυτόματος διακόπτης (ως θα αναμενόταν σε περίπτωση βραχυκυκλώματος). Ο μάρτυς έδωσε μια κάπως συγκεχυμένη απάντηση για το αν μπορούσε να ξέρει περί της όποιας ενεργοποίησης τού αυτόματου διακόπτη ένεκεν της πυρκαγιάς, αιτιολογώντας τη θέση του διά της έκφρασης απορίας για το «. Πώς μπορείς να ξέρεις όταν κάηκαν όλα; Αφού ήταν όλα καμένα. Ούτε η πυροσβεστική δεν μπόρεσε να βγει. Είχαν καταστραφεί όλα. Το πιο πιθανόν είναι σε περίπτωση βραχυκυκλώματος. Εάν έγινε, οπωσδήποτε ενεργοποιήθηκε, υπήρχε το τοπικό μέσο προστασίας. Εάν γίνει υπερθέρμανση μπορεί να μην ενεργοποιηθεί κανένα μέσο προστασίας και να ενεργοποιηθεί φωτιά». Όταν κλήθηκε να αποσαφηνίσει τα πράγματα, απάντησε πως ως μηχανικός δεν μπορούσε να αποκλείσει το ενδεχόμενο πρόκλησης της πυρκαγιάς λόγω ηλεκτρολογικού προβλήματος, χωρίς, ξανά, να παράσχει κάποιου είδους λογική αιτιολογία (μετά του αρκούντως συνοδευτικού υποβάθρου) για να επικουρήσει το Δικαστήριο να αντιληφθεί καλύτερα το εύρος των πραγμάτων (αλλά και τη θέση του μάρτυρα). Επιπροσθέτως, ο μάρτυς, στα πολλά, δέχθηκε ότι δεν ενέπιπταν εντός του πεδίου πραγματογνωμοσύνης του τα περί εξάπλωσης της πυρκαγιάς (και κατ' επέκτασιν τα όσα ειπώθηκαν για τη σημασία και αίτια εντοπισμού διαφορετικών εστιών πυρκαγιάς εντός του Κτηρίου), ασχέτως αν προηγουμένως είχε εκφράσει γνώμη επί του ζητήματος (γιατί του είχε ζητηθεί αντεξεταστικώς, ως είπε). Ο μάρτυς δεν κατόρθωσε να εφοδιάσει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια ώστε τούτο (υιοθετώντας τα κριτήρια αυτά στα γεγονότα της υπόθεσης), να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση για όσα ο μάρτυς συζήτησε και πρότεινε (βλ. κατ' αναλογίαν, Λουκά ν Αστυνομίας, Ποιν. Έφ. 30/20, ημ. 10.3.21, Ρεουλλά ν Ιωάννου, ΠΕ 358/13, ημ. 17.2.21, Κωνσταντάς ν Διέτης και Άλλου, ΠΕ 289/13, ημ. 6.11.20). Απορρίπτω τη μαρτυρία του XXXXX Κάπονα (ΜΕ4). Ο XXXXX Κωνσταντίνου (ΜΕ6) χωρίς να περιπέσει σε ουσιώδεις αντιφάσεις, επιχείρησε να εξηγήσει τις περιστάσεις γύρω από την κατάθεση (ή όχι) των ετήσιων εκθέσεων των εναγόντων (ειδικότερα για το 2011, ως το Τεκμήριο 41), όπως και να διευκρινίσει εν γένει το περιεχόμενο και σημασία των οικονομικών καταστάσεων των εναγόντων. Δέχομαι τη μαρτυρία του XXXXX Κωνσταντίνου (ΜΕ6). Ο XXXXX Μπούστρας (ΜΕ8), αν και σαφώς καταρτισμένος - καίτοι δεν είχε εμπειρία στη διερεύνηση πυρκαγιών - επικεντρώθηκε στην ταχύτητα επέκτασης της πυρκαγιάς στο Κτήριο, λέγοντας ότι η πυρκαγιά δεν μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ταχεία και έντονη, για να απολήξει πως αυτή δεν ήταν απαραιτήτως αποτέλεσμα κακόβουλης πράξης και πως ένας εμπρησμός (δικός του όρος) χαρακτηρίζεται από μια γρήγορη και έντονη πυρκαγιά και ότι στην προκειμένη περίπτωση η πυρκαγιά δεν είχε επεκταθεί για 43 τόσα λεπτά μετά από το τηλεφώνημα που δέχθηκε η Πυροσβεστική Υπηρεσία για το περιστατικό. Κατά την αντεξέταση, ο μάρτυς συμφώνησε πως στο Κτήριο (και ειδικότερα μεταξύ του εργοστασίου και του χώρου των γραφείων) μεσολαβούσε εσωτερικός τοίχος από γυψοσανίδα τής οποίας ο χρόνος καύσης είναι περίπου 40 λεπτά. Όταν ρωτήθηκε από την κ. Καραολιά για το αν μπορούσε η πυρκαγιά να χαρακτηριστεί ως γρήγορη και έντονη «. σε ένα χώρο 2 χιλιάδων τετραγωνικών .», ο μάρτυς, χωρίς βασικώς να αιτιολογεί την τοποθέτηση του (με τρόπο που θα μπορούσε τούτη να ελεγχθεί, ή ακόμη για να βοηθήσει το Δικαστήριο να βασισθεί επί της θέσης του για να εξαγάγει τα δικά του συμπεράσματα), απάντησε λέγοντας ότι ο χώρος «.είναι πολύ μεγάλος. Η φωτιά σε ένα τόσο μεγάλο χώρο δεν πιάνει απευθείας την ολότητα του χώρου, προχωρεί, προχωρεί, προχωρεί. Δεν έχει φτάσει στα γραφεία την ώρα την οποία έχει έρθει εδώ πέρα η πυροσβεστική όπως αναφέρει. Έχει μια αργή ανάπτυξη. Θυμηθείτε ότι εκτός από τον χώρο τα 2 χιλιάδες τετραγωνικά, έχουμε εύφλεκτα υλικά. Κάτι το οποίο διαπίστωσα και ιδίοις όμμασι είναι ότι εκτός των ξύλων, ο χώρος τουλάχιστον στην παρούσα του μορφή έχει ροκανίδια, τα κομμάτια του ξύλου, τα οποία είναι εύφλεκτα υλικά αυτά .». Ο μάρτυς, χαρακτήρισε ακολούθως την πυρκαγιά ως «. αργή .», αφήνοντας να νοηθεί (κάτι που εξάγεται δίχως δυσκολία έτσι και αλλιώς από το σύνολο της μαρτυρίας του), ότι οι εξακριβώσεις του για την ταχύτητα εξάπλωσης της πυρκαγιάς θεωρούσε ως δεδομένη την ακρίβεια του πορίσματος της ΕΝ Μanos (Cyprus) Ltd/Τεκμήρια 45, 45Α, 46Α-Β. Ο μάρτυς αμφισβήτησε το πόρισμα αυτό - με επαγγελματική αβρότητα και σεβασμό θα πρέπει να τονιστεί (κάτι που του πιστώνεται σε γενικότερο επίπεδο) - προτάσσοντας πως το πόρισμα «.έχει μια βεβαιότητα για κάτι το οποίο εγώ δεν έχω την ίδια βεβαιότητα. Θα μπορούσε κάλλιστα να είχε υπάρξει εμπρησμός, θα μπορούσε όμως κάλλιστα να υπάρχει κάτι, ένα καντηλάκι, ένα καλωδιάκι, ένα ξέρω εγώ τσιγάρο, κάτι το οποίο να καίει σιγά και για ώρες». Η θέση του αυτή, παρόλη τη λογική της, παρέμεινε μετέωρη πραγματικού υποβάθρου για να μπορεί να κριθεί προσηκόντως, εκτός του ότι ο μάρτυς άφησε να νοηθεί ότι η πυρκαγιά θα μπορούσε να είχε εκπορευθεί από «. εμπρησμό .», ή από ένα σενάριο όπως εκείνο που ανέφερε ο μάρτυς. Aνεξαρτήτως των αδυναμιών που εντοπίσθηκαν στη μαρτυρία του μάρτυρα (για τους λόγους που αναφέρθηκαν), τούτος δεν εψεύσθη στο Δικαστήριο ούτε και προσήλθε για να το παραπλανήσει. Υπό αυτή την οπτική και γωνία, ο μάρτυς δεν θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί αναξιόπιστος υπό την αυστηρή έννοια του όρου. Ο μάρτυς είπε, μιλώντας ειλικρινώς - και σε τελευταία ανάλυση ενάντια στα συμφέροντα των εναγόντων - ότι το Κτήριο ήταν πολύ εύφλεκτο σε περιεχόμενο. Η θέση αυτή του μάρτυρα δεν αμφισβητήθηκε. Τη δέχομαι. Υπενθυμίζω, ότι συνθέτει μια απολύτως αποδεκτή δικαστική επιλογή η αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός κατά βάσιν αξιόπιστου μάρτυρα και η απόρριψη του υπόλοιπου μέρους της μαρτυρίας του ως μη αποδεκτού, είτε ως αναξιόπιστου είτε ως στερούμενου εχεγγύων πειστικότητας (βλ. κατ' αναλογίαν, Ιωάννου και Άλλης ν Αστυνομίας
(2013)2 ΑΑΔ 296, 305, Φάρμα Ρένος Χ' Ιωάννου Δημόσια Εταιρεία Λτδ ν Χίννη
(2012)1(Β) ΑΑΔ 1331, 1333-1334). Πλην των εξαιρέσεων στις οποίες αναφέρθηκα, απορρίπτω τη μαρτυρία του XXXXX Μπούστρα (ΜΕ8). Ο XXXXX Ευαγγέλου (ΜΕ9), διόλου δεν εντυπωσίασε με τη μαρτυριακή του συμπεριφορά αλλά και με το περιεχόμενο των όσων είπε. Κατ' αρχάς, δεν μπορεί να παραβλεφθεί ότι με δική του παραδοχή κατά την κυρίως εξέταση, δήλωσε συγγενής τού τότε διευθυντή των εναγόντων XXXXX Awwad (ο οποίος είναι γαμπρός του). Βεβαίως, η ύπαρξη συγγενικής σχέσης μεταξύ τους, δεν θα μπορούσε ποτέ και δίχως άλλο να οδηγήσει σε απόρριψη της μαρτυρίας του ως αναξιόπιστης (βλ. κατ' αναλογίαν, Δημητρίου και Άλλων ν Ξανδρή
(2012)1(Γ) ΑΑΔ 2184, 2192, Μουζάκης ν Της Αστυνομίας
(1995)2 ΑΑΔ 220, 223-224). Εκείνο όμως που εντόπισα ενώ ο μάρτυς κατέθετε, ήταν μια αφύσικα αμυντική και φειδωλή (από απόψεως λόγου) επιλογή να μην επεκτείνεται σε ζητήματα που λογικώς θα αναμενόταν να επεκταθεί. Για παράδειγμα, ο μάρτυς όντας επιχειρησιακός διευθυντής των εναγόμενων κατά τους κρίσιμους χρόνους (θέση που ως τούτος είπε κατατάσσεται ιεραρχικώς «. κάτω από το διοικητικό συμβούλιο και τον γενικό διευθυντή .»), περιέργως δεν μπήκε στον κόπο να πληροφορήσει τους ενάγοντες για το κατά πόσον οι εναγόμενοι είχαν αποδεχθεί, σε όλο το εύρος της, την Ασφαλιστική Πρόταση. Ο μάρτυς ισχυρίστηκε κατά την κυρίως εξέταση, πως «. το συμβόλαιο πυρός της εταιρείας καλύπτει τον κίνδυνο φωτιάς από όπου και εάν προέλθει, επειδή ακριβώς πρόκειται για ασφαλιστήριο πυρός». Όμως, η θέση του αυτή δεν μεταφέρθηκε με τέτοια καθαρότητα στην Ασφαλιστική Πρόταση - την οποία (ως παραδέχθηκε), συμπλήρωσε ο ίδιος με οδηγίες του γαμπρού του XXXXX Awwad που δεν γνώριζε καλά ελληνικά και προς τον οποίον ο μάρτυς εξήγησε ακριβώς τι είναι που περιλαμβανόταν εκεί - όπου το τι αναγράφηκε χειρογράφως ήταν η αναφορά σε κακόβουλη ζημιά. Η θέση αυτή του μάρτυρα (ακόμη και έπειτα από κάποιες αποσαφηνίσεις κατά την αντεξέταση), πολύ απείχε από το να μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως ειλικρινής, τόσον σε ό,τι αφορά στη μαρτυριακή συμπεριφορά του όσον και σε ό,τι σχετίζεται με το υποτιθέμενα άρρηκτο της εκδοχής του. Ο μάρτυς επιχείρησε να πείσει ότι από τη στιγμή που το Ασφαλιστήριο ήταν ασφαλιστήριο πυρός, τούτο (ως ισχυρίστηκε πως είχε εξηγήσει προς τον γαμπρό του) δεν μπορούσε παρά να καλύπτει τον κίνδυνο φωτιάς οπόθεν και αν προερχόταν. Παρεμπιπτόντως, παρόμοια θέση εξέφρασε (με ξύλινο λόγο), στη δική του μαρτυρία και ο XXXXX Αργυρού Καρασιαλής (ΜΕ1), ο οποίος δήλωσε έκπληξη, της ίδιας μορφής και έντασης κατά τα φαινόμενα όπως εκείνη που απέγραψε σε επιστολή του ημερομηνίας 24.9.12 (βλ. Τεκμήριο 27Α), προς το Υπουργείο Οικονομικών, όταν έγραφε (για τους εναγόμενους), πως «. η πιο πάνω Εταιρεία απόρριψε την απαίτηση ισχυριζόμενη ότι το συμβόλαιο πυρός δεν καλύπτει φωτιά! που έχει τεθεί κακόβουλα!!! ...». Ωστόσο, με βάση τα όσα είπε ο XXXXX Ευαγγέλου (ΜΕ9), το Ασφαλιστήριο δεν ήταν μόνον ασφαλιστήριο πυρός αλλά (και συνάγεται από το περιεχόμενο του) και ασφαλιστήριο άλλων κινδύνων. Ο μάρτυς είχε πει στην κυρίως εξέταση ότι επειδή επρόκειτο για την περιουσία της εταιρείας, με τους ενάγοντες να ήθελαν «. να είναι καλυμμένοι πλήρως, όσο απίθανη και να ήταν μερικοί κίνδυνοι, έναντι επιπρόσθετου ποσού, τους ασφαλίσαμε και για σεισμό, θύελλα, καταιγίδα, πλημμύρα, έκρηξη σωλήνων, ζημιάς από αεροπλάνα και οχήματα, διάρρηξη και κλοπή και κακόβουλη ζημιά .» και πως ο μοναδικός λόγος που είχε συμπληρωθεί χειρογράφως από τον ίδιον «. στην πρόταση ασφάλισης η περίπτωση «κακόβουλης ζημιάς» ήταν στην περίπτωση που συμβεί ζημιά λόγω Οχλαγωγίας, Εργατικών ή Πολιτικών Ταραχών ή Απεργιών (Οπισθογράφηση Αρ. 16 στο ασφαλιστήριο) να υπάρχει κάλυψη ακόμα και για την περίπτωση που τούτη η ζημιά προκληθεί από κακόβουλη πράξη». Επομένως, η αναφορά του μάρτυρα ότι είχε εξηγήσει στον γαμπρό του (ο οποίος δεν κλήθηκε ως μάρτυς) πως το Ασφαλιστήριο κάλυπτε τον κίνδυνο φωτιάς ανεξαρτήτως αιτίου, μονάχα ως εκ της φύσης του Ασφαλιστηρίου (ως ασφαλιστηρίου πυρός), δεν χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερο ορθολογισμό. Επιπλέον, ο μάρτυς, επέλεξε να μην επεκταθεί στο γιατί, τελικώς, οι εναγόμενοι συμπεριέλαβαν στο Ασφαλιστήριο την οπισθογράφηση 17 (Τεκμήριο 11). Παρέλειψε επίσης - και λογικώς είναι που αναμενόταν να πει κάτι για αυτό - να επεξηγήσει για ποιον λόγο, όντας συγγενής με τον διευθυντή των εναγόντων (τους οποίους ο μάρτυς εξυπηρέτησε με τόσον ζήλο), δεν μερίμνησε να τον πληροφορήσει πως οι εναγόμενοι επέλεξαν να περιλάβουν στο Ασφαλιστήριο την οπισθογράφηση 17, εξαιρώντας τη ζημιά από κακόβουλη πυρκαγιά. Είναι χαρακτηριστικό ότι κατά την επανεξέταση, έπειτα από καθοδηγητική ερώτηση, ο μάρτυς απάντησε πως οι ενάγοντες δεν είχαν υπόψιν το Ασφαλιστήριο «. αυτό καθ' αυτό .» λόγω του ότι τούτο εκδόθηκε «Μετά που συμπλήρωσα την πρόταση, ήρθε εις την εταιρεία και εκδόθηκε ο ασφαλιστήριο». Η συμπεριφορά του μάρτυρα στο εδώλιο και ο τόνος της φωνής του απαντώντας (συγκριτικώς προς άλλες περιπτώσεις στη μαρτυρία του), διακρινόταν από νευρικότητα και έκφραση που κάθε άλλο παρά παρέπεμπε σε μάρτυρα που έλεγε όλη την αλήθεια. Απορρίπτω τη μαρτυρία του XXXXX Ευαγγέλου (ΜΕ9). Ο XXXXX Μαυρομμάτης (ΜΥ1), ήταν αρκούντως λεπτομερής στα όσα είπε, παραθέτοντας με ακρίβεια και άνεση το πραγματικό υπόβαθρο επί του οποίου στηρίχθηκε για να καταλήξει στα συμπεράσματα του. Το γεγονός ότι χρησιμοποίησε ως δοσμένη τη θέση για ύπαρξη στο Κτήριο τριών διαφορετικών εστιών πυρκαγιάς ασύνδετων μεταξύ τους - βάσει πληροφόρησης που πήρε από τον XXXXX Χρυσάνθου (ΜΥ2) που ήταν και ο πρώτος πυροσβέστης μαζί με τον XXXXX Αντωνίου (ΜΥ4) που κατέφθασε στη σκηνή - δεν αμβλύνει το λελογισμένο των διαπιστώσεων του. Δεν κλονίστηκε στην αντεξέταση. Ο μάρτυς ενήργησε εντός του αναμενόμενου νομολογιακού πλαισίου που διέπει τη μαρτυρία και αντικειμενικότητα πραγματογνωμόνων μαρτύρων (βλ. γενικώς, Tristram Hodgkinson, Mark James, Expert Evidence: Law and Practice, Sweet and Maxwell, 5η έκδ., 2020, παρ. 6-003 μέχρι 6-006). Δέχομαι τη μαρτυρία του XXXXX Μαυρομμάτη (ΜΥ1). Ο XXXXX Χρυσάνθου (ΜΥ2), ήταν άσειστος στις θέσεις που κατέθεσε και στην περιγραφή των όσων διαπίστωσε φθάνοντας στη σκηνή της πυρκαγιάς. Παρέθεσε την εμπειρική του γνώμη - δεκτή ως είναι (με δέουσα την αντικειμενικότητα και μεθοδολογία του) - για τις καταβολές της πυρκαγιάς. Είπε, ανάμεσα σε άλλα, ότι με βάθρο τα δεδομένα, ως τα διαπίστωσε πρωτογενώς και επιτόπου, ήταν πολύ απομακρυσμένο ως σενάριο η μία εστία πυρκαγιάς να προκάλεσε την άλλη εφόσον τίποτα από όσα παρατήρησε στο Κτήριο δεν δικαιολογούσε τέτοιο συμπέρασμα, ιδίως λαμβανομένου υπόψιν και του γεγονότος ότι οι τρεις εστίες πυρκαγιάς δεν ήσαν μόνον ξεχωριστές η μια από την άλλη (με τη μεταξύ τους απόσταση να υπολογίζεται στα 30-35 μέτρα), αλλά και οπτικώς ασύνδετες μεταξύ τους. Δέχομαι τη μαρτυρία του XXXXX Χρυσάνθου (ΜΥ2). Ο XXXXX Μιλτιάδους (ΜΥ3), υπήρξε απαρασάλευτος στη μαρτυρία και εκδοχή που παρουσίασε. Έδωσε άμεσες και τεκμηριωμένες απαντήσεις σε ό,τι ρωτήθηκε για το συμβάν, ως το παρατήρησε και μελέτησε επί του εδάφους, συμπεριλαμβανομένου του χρόνου που αφιέρωσε για τη μελέτη του περιστατικού, για τη διαδικασία κατάσβεσης της πυρκαγιάς και για τις έρευνες που διεξήγαγε. Ο μάρτυς - και αυτό έγινε σε θεμιτό όριο - ποσώς ξέφυγε από τη θέση ότι διαπίστωσε τρεις διαφορετικές εστίες πυρκαγιάς εντός του Κτηρίου που δεν είχαν μεταξύ τους ακολουθία, αντικρούοντας με αμεσότητα και καθαρό και περιεκτικό λόγο τα αντεξεταστικά σενάρια που του τέθηκαν. Δέχομαι τη μαρτυρία του XXXXX Μιλτιάδους (ΜΥ3). Ο XXXXX Αντωνίου (ΜΥ4), ήταν σταθερός σε όσα είπε περί αυτών που παρατήρησε στη σκηνή της πυρκαγιάς, ιδίως στη θέση ότι οι εστίες πυρκαγιάς που εντοπίστηκαν ήσαν ασύνδετες μεταξύ τους. Υπήρξε πολύ ειλικρινής, ως είδα (αλλά και διαπίστωσα από τη συνοχή της μαρτυρίας του), για την απουσία οποιωνδήποτε φλεγόμενων αντικειμένων μεταξύ των τριών εστιών πυρκαγιάς, εξηγώντας επαρκώς την αντίθεση του στις θέσεις των εναγόντων, ως του είχαν υποβληθεί. Δέχομαι τη μαρτυρία του XXXXX Αντωνίου (ΜΥ4). Ο XXXXX Σεβαστίδης (ΜΥ5), ήταν διεξοδικός και περιεκτικός σε όσα εξέφρασε, όχι μόνον για τις προκληθείσες ζημιές στο Κτήριο αλλά και για τα αίτια της πυρκαγιάς. Ο μάρτυς απαντούσε με κάθετο και αποφασιστικό τρόπο χωρίς να περιπέσει σε ουσιώδεις αντιφάσεις ή ανακολουθίες, τέτοιες ώστε να δικαιολογούνταν άλλη θεώρηση των λεχθέντων του. Ο μάρτυς έδωσε αιτιολογημένες εξηγήσεις ως προς τις συνθήκες υπό τις οποίες εξαπλώνεται μια πυρκαγιά (εξ απόψεως ταχύτητας και γεωμετρίας), υποστηρίζοντας και το ότι τα ηλεκτρολογικά αίτια για την πυρκαγιά που προτείνουν οι ενάγοντες δεν ευσταθούν, δεδομένου και του ότι (όχι όμως αποκλειστικώς), η παροχή ρεύματος είχε διακοπεί εντός του Κτηρίου από το απόγευμα της 23.12.10. Ο μάρτυς αναφέρθηκε επίσης προσδιοριστικά στις διαφορετικές εστίες πυρκαγιάς που εντοπίστηκαν από μέλη της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας που κατέφθασαν επιτόπου, δίνοντας τη δική του θεώρηση ως προς το ζήτημα αυτό χωρίς κατ' ουσίαν να αφίσταται σε τελευταία ανάλυση από τον πυρήνα των θέσεων που αποτυπώθηκαν τα πορίσματα της Πυροσβεστικής/Τεκμήριο 44 αλλά και στις εκθέσεις της ΕΝ Manos (Cyprus) Ltd (βλ. Τεκμήρια 45, 45Α, 46Α-Β). Δέχομαι τη μαρτυρία του XXXXX Σεβαστίδη (ΜΥ5). Ο XXXXX Παναγή (ΜΥ6), εξήγησε καθαρώς τα όσα ακολουθήθηκαν για την υπογραφή του Ασφαλιστηρίου. Παρέμεινε ατράνταχτος στη θέση, ως τούτη αναδύεται και από την αναμφισβήτητη έγγραφη μαρτυρία, ότι μετά από την αξιολόγηση των κινδύνων της επίδικης περίπτωσης, είχε αποφασιστεί όπως τεθούν παραπάνω εξαιρέσεις στο Ασφαλιστήριο (πέραν δηλαδή εκείνων που περιλαμβάνονται στους γενικούς όρους του). Πιο συγκεκριμένα, εξαιρέθηκε (μεταξύ άλλων), η πυρκαγιά από κακόβουλη ενέργεια, με σχετική και την οπισθογράφηση 17 (βλ. Τεκμήριο 11). Ο μάρτυς είπε επίσης, χωρίς να αντικρουσθεί, ότι οι ενάγοντες μετά από την υπογραφή αλλά και την ανανέωση του Ασφαλιστηρίου, ουδέποτε εξέφρασαν διαφωνία ή ζήτησαν διευκρινίσεις σχετικώς προς τους όρους του Ασφαλιστηρίου. Διασαφήνισε προσέτι πως η περί ης ο λόγος οπισθογράφηση 17 (βλ. Τεκμήριο 11), παρέχει επιπρόσθετες καλύψεις για ζημιά από κακόβουλες πράξεις από τις οποίες όμως εξαιρείται ρητώς η πυρκαγιά. Αν διαφορετική ήταν η πρόθεση κάλυψης, ήτοι η συμπερίληψη και της πυρκαγιάς στις κακόβουλες πράξεις, τότε η οπισθογράφηση ή ο όρος που θα χρησιμοποιούνταν θα ήταν διαφορετικός. Δέχομαι τη μαρτυρία του XXXXX Παναγή (ΜΥ6). Προέχει η απόφανση για την προδικαστική ένσταση των εναγόμενων. Καμιά από τις εισηγήσεις που πρόταξαν οι εναγόμενοι ευσταθεί. Η επίκληση από τους εναγόμενους, του όρου 18 του Ασφαλιστηρίου, δεν καλύπτει την κείμενη περίπτωση, αφού η διαφωνία των μερών άπτεται - και τούτο ισχύει για όλους τους ουσιώδεις χρόνους - άπαντων των ζητημάτων που αφορούσαν στην ασφαλιστική απαίτηση των εναγόντων και ιδίως στην προβαλλόμενη υποχρέωση των εναγόμενων για κάλυψη (και όχι μονάχα το ύψος της ζημιάς ή βλάβης). Η προβληματική της ευθύνης και των αιτίων της πυρκαγιάς, ξεφεύγει, υπό τις περιστάσεις, από την εμβέλεια του περί ου ο λόγος συμβατικού όρου (βλ. κατ' αναλογίαν, Κεντρική Ασφαλιστική Εταιρεία Λτδ ν Ηροδότου
(2013)1(Β) ΑΑΔ 1166, 1184). Η προδικαστική ένσταση απορρίπτεται. Περνώ στα (πρόσθετα) ευρήματα και συμπεράσματα μου, με κάποιες απολύτως αναγκαίες επαναλήψεις να είναι αναπόφευκτες λόγω και της αλληλουχίας των γεγονότων και της αναγκαιότητας για αρραγή συνοχή και ειρμό στα καταγραφόμενα. Ως αναπόσπαστο μέρος των ευρημάτων μου είναι και όσα αναφέρθηκαν ανωτέρω ως αξιολογική περιγραφή και ανάλυση (υπό τις ανά περίπτωσιν στοχεύσεις), χωρίς κατ' ανάγκην τούτα να προσδιορίζονται ορολογικώς ως ευρήματα ή και ως συμπεράσματα (βλ. κατ' αναλογίαν, Ζερβός ν Hellenic Bank Public Company Ltd
(2013)1(Γ) ΑΑΔ 2357, 2373, Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν Μαλιώτη (Αρ 2)
(1998)2 ΑΑΔ 167, 176). Σε αυτά τα ευρήματα ας θεωρηθεί ότι συμπεριλαμβάνονται και όλα τα παραδεκτά γεγονότα, που και τούτα δεν είναι αναγκαίο να επαναληφθούν, παρά μόνον εκεί όπου θα κριθεί απαραίτητο. Οι διάδικοι συνομολόγησαν μεταξύ τους το Ασφαλιστήριο, βάσει των όρων και προϋποθέσεων που αναφέρονται εκεί (βλ. Τεκμήρια 2-14). Ως πρώτο εύρημα (και αυτονοήτως καθοριστικής σημασίας), καταγράφω πως κατά την αξιόπιστη μαρτυρία προκύπτει ότι το Ασφαλιστήριο ήταν εξ υπαρχής άκυρο διότι οι ενάγοντες απέκρυψαν ή παρέλειψαν να υποβάλουν ουσιώδη στοιχεία και λεπτομέρειες αναφορικώς προς την περιγραφή της ασφαλισθείσας περιουσίας στην Ασφαλιστική Πρόταση (βλ. Τεκμήριο 1). Ειδικότερα, στην Ασφαλιστική Πρόταση - που απετέλεσε και το μεδούλι για την κατάρτιση του Ασφαλιστηρίου - ήτοι στην παράγραφο 2 αυτού, οι ενάγοντες κλήθηκαν να διευκρινίσουν εάν υπήρχαν εύφλεκτες ύλες εντός του Κτηρίου. Οι ενάγοντες σημείωσαν εκεί, μόνον την αναφορά «μπογιές». Από την αξιόπιστη μαρτυρία προέκυψε ότι στο Κτήριο, σε διάφορους χρόνους πριν από την πυρκαγιά (και μετά από τη συνομολόγηση του Ασφαλιστηρίου) - αλλά και κατά την πυρκαγιά - υπήρχαν στο Κτήριο εύφλεκτα υλικά (όπως φιάλες οξυγόνου). Είναι πάντως αξιοσημείωτο πως μάρτυς που κάλεσαν οι ενάγοντες για στοιχειοθέτηση της αξίωσης - ο XXXXX Μπούστρας (ΜΕ8) - είπε (ενάντια στα συμφέροντα των εναγόντων, ως ήδη επισημάνθηκε ανωτέρω), ότι το Κτήριο ήταν μια «. πολύ εύφλεκτη ζώνη, ένα πολύ εύφλεκτο κτίριο .», ενώ προηγουμένως κατά τη μαρτυρία του είχε αναφερθεί και σε «. περιβάλλον με τεράστια καύσιμη ύλη, ξύλα, χημικά προϊόντα τα οποία βασίζονται πάνω σε πετρελαιοειδή .». Η παράλειψη των εναγόντων να αποκαλύψουν πλήρως την σημαντική αυτή υπό συζήτησιν πτυχή στην Ασφαλιστική Πρόταση (δοσμένης και της φύσης του Ασφαλιστηρίου ως συμβολαίου ύψιστης καλής πίστης), θεωρείται (λαμβανομένου υπόψιν και του αντικειμένου της ασφάλισης), ως ουσιώδης, μια που η παράθεση των σχετικών λεπτομερειών από τους ενάγοντες συνιστούσε αναγκαίο και προαπαιτούμενο όρο (condition precedent) ισχύος του Ασφαλιστηρίου ο οποίος θα έπρεπε να είχε τηρηθεί αυστηρώς (βλ. κατ' αναλογίαν, Σάββα ν Λαϊκή Ασφαλιστική Εταιρεία Λτδ
(2009)1(Β) ΑΑΔ 1609, Farrell v Federated Employers Insurance Association Ltd
(1970)3 All ER 632). Ως εκ τούτου, η αγωγή χρήζει απόρριψης γι' αυτό και μόνον τον λόγο. Μολοντούτο, για σκοπούς πλήρους διάγνωσης και επίλυσης των επίδικων θεμάτων - και σε περίπτωση που το εύρημα ανατραπεί δευτεροβαθμίως - προχωρώ και σε άλλα ευρήματα επί των έτερων πτυχών που εγείρονται. Τούτου δοθέντος, βρίσκω ότι το Ασφαλιστήριο βρισκόταν σε ισχύ καθ' όλους τους ουσιώδεις χρόνους. Την 25.12.10 εκδηλώθηκε πυρκαγιά στο Κτήριο. Παραδεκτώς, ως εκ της πυρκαγιάς, το Κτήριο καταστράφηκε ολοσχερώς (βλ. ενδεικτικώς, Τεκμήρια 15(α)-(ε), 16(α)-(ι), 17(β)-(γ), 18(β)-(δ), 43Α). Κατά επίσης παραδεκτό γεγονός, η πραγματική ζημιά των εναγόντων ως εκ της πυρκαγιάς ανέρχεται σε €1.700.000,
- Καμιά άλλη (επακόλουθη) ή και άλλη ζημιά από όσες αξιώνονται από τους ενάγοντες δεν αποδείχθηκε με αξιόπιστη και αρκούντως ακριβή μαρτυρία (βλ. κατ' αναλογίαν, Newton v Κόσμος Ασφαλιστική Δημόσια Εταιρεία Λτδ, ΠΕ 319/13, ημ. 22.7.20). Μετά από την πυρκαγιά - τα αίτια της οποίας εξετάστηκαν ενδελεχώς από τις αρμόδιες και εντεταλμένες κρατικές υπηρεσίες (βλ. για παράδειγμα, Τεκμήρια 17(α)-(ε), 28, 43, 44) - οι ενάγοντες υπέβαλαν προς τους εναγόμενους Απαίτηση για Ζημιά Κλάδου Περιουσίας με σκοπό την αποζημίωση τους βάσει του Ασφαλιστηρίου (βλ. Τεκμήρια 19(α)-20). Οι εναγόμενοι εξέτασαν την απαίτηση των εναγόντων αφού στην πορεία πήραν όλα τα στοιχεία που ζήτησαν από αυτούς (βλ. Τεκμήριο 20). Οι εναγόμενοι, έκριναν, ορθώς, ότι η απαίτηση των εναγόντων δεν μπορούσε να ικανοποιηθεί βάσει των σαφών όρων και εξαιρέσεων του Ασφαλιστηρίου, πληροφορώντας σχετικώς τους ενάγοντες την 6.6.11 (βλ. Τεκμήριο 24). Σε αυτή την απάντηση, αντέδρασαν οι ενάγοντες την 20.5.11 διά του Τεκμηρίου 26, στο οποίο ανταπάντησαν οι εναγόμενοι την 24.9.12 διά του Τεκμηρίου
- Η ουσία όμως παραμένει ότι οι ενάγοντες, αν και είχαν κάθε δυνατή ευκαιρία και ευχέρεια να το πράξουν, δεν παραπονέθηκαν εγκαίρως προς τους εναγόμενους για οποιαδήποτε πτυχή αφορούσε στην ασφαλιστική τους κάλυψη. Οι όποιες προσδοκίες των εναγόντων, ή επιθυμία τους, περί κάλυψης τους στο Ασφαλιστήριο για κακόβουλη πυρκαγιά, δεν αρκούσε για την αποδοχή της απαίτησης τους. Ούτε και εδώ, για επιτυχία της αγωγής. Καμία απολύτως αξιόπιστη μαρτυρία, επαρκούς ισχύος και εμβέλειας για κάτι τέτοιο (ως η νομολογία ορίζει), δεν παρουσιάστηκε (ή προκύπτει από το σύνολο της αξιόπιστης μαρτυρίας), για απόδειξη των λεπτομερειών δόλου, απάτης και ψευδών παραστάσεων που οι ενάγοντες καταλογίζουν στους εναγόμενους (βλ. κατ' αναλογίαν, Chr Petrides Tradelinks Ltd v Πετρίδου, ΠΕ 201/12, ημ. 7.2.18). Ο Χρίστος Ευαγγέλου (ΜΕ9), τον οποίον πολλά επικαλέστηκαν οι ενάγοντες, δεν είπε ή υπονόησε κάτι που να συνταιριάζεται με τους ισχυρισμούς των εναγόντων. Τα όσα ανέφερε ο μάρτυς, διατυπώθηκαν στην Ασφαλιστική Πρόταση η οποία έγινε αποδεκτή από τους εναγόμενους, κατά τους όρους και προϋποθέσεις που οι τελευταίοι αποφάσισαν να περιλάβουν στο Ασφαλιστήριο, έχοντας συνεκτιμήσει κάθε σχετικό παράγοντα. Οι εναγόμενοι αποδέχθηκαν την επιθυμία των εναγόντων για κάλυψη ζημιών από κακόβουλη πράξη, ρητώς όμως εξαιρουμένων των ζημιών από κακόβουλη πυρκαγιά. Το ότι το Ασφαλιστήριο περιγράφεται και ως ασφαλιστήριο πυρός, δεν υπονοεί, ως ήδη αναπτύχθηκε κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας, πως η κάθε άλλη ασφαλιστική κάλυψη για κακόβουλη πράξη θα πρέπει να εμπερικλείει απαρεγκλίτως και την κάλυψη ζημιών από κακόβουλη πυρκαγιά. Από την αξιόπιστη μαρτυρία που δόθηκε, προκύπτει σαφώς ότι η κάλυψη αυτή αφορά σε μια εξειδικευμένη πτυχή ασφάλισης που παρείχαν οι εναγόμενοι και ότι, για συγκεκριμένους και καλούς λόγους, οι εναγόμενοι επέλεξαν (διά του Τεκμηρίου 11), να συμπεριλάβουν στο Ασφαλιστήριο την οπισθογράφηση 17/Τεκμήριο 11, με τίτλο «Κακόβουλη Ζημιά» (malicious damage), όπου αναφέρονται και τα ακόλουθα: «ΖΗΜΙΑ στην ασφαλιζόμενη περιουσία που προκαλείται άμεσα από κακόβουλη πράξη οποιουδήποτε προσώπου (είτε η πράξη αυτή έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια διατάραξης της δημόσιας τάξης είτε όχι) εκτός από ΖΗΜΙΑ από πυρκαγιά ή έκρηξη ούτε για οποιαδήποτε ΖΗΜΙΑ που προκαλείται από διάρρηξη/κλοπή ή απόπειρα διάρρηξης/κλοπής. Η κάλυψη που προβλέπεται .». Η πυρκαγιά - η οποία έγινε αντιληπτή γύρω στις 22:00 το βράδυ της 25.12.10 - τέθηκε κακόβουλα από άγνωστο ή άγνωστα πρόσωπα. Το γεγονός ότι δεν κατέστη δυνατόν το πρόσωπο ή τα πρόσωπα αυτά να εντοπιστούν ή και να διωχθούν, δεν αναιρεί κατά λογική τάξη τα αξιόπιστα ευρήματα περί κακόβουλης πυρκαγιάς. Μεταξύ των άλλων που συνέθεσαν τα πορίσματα των πραγματογνωμόνων (όσων τη μαρτυρία αποδέχθηκα) - συγκροτώντας η μαρτυρία αυτή και αχώριστο μέρος των ευρημάτων μου δίχως να χρειάζεται κειμένως η εξαντλητική παράθεση των πορισμάτων αυτών - μπορεί να υπογραμμισθεί και το ότι τίποτα δεν διαγνώστηκε που θα μπορούσε ευλόγως να δικαιολογήσει την ταυτόχρονη ύπαρξη τριών διαφορετικών και ασύνδετων μεταξύ τους εστιών πυρκαγιάς στο Κτήριο (απεχουσών η μια από την άλλη γύρω στα 30-35 μέτρα), αλλά και των άλλων εντοπισθέντων στοιχείων που συνδέονται με τον τρόπο εξάπλωσης της πυρκαγιάς εντός του Κτηρίου (με αναφορά και σε σειρά σημείων ή και εστιών πυρκαγιάς που δημιουργήθηκαν επέκεινα των τριών αρχικών εστιών πυρκαγιάς). Τα ευρήματα αυτά (μαζί με όλα τα άλλα που αναλύθηκαν εδώ), αποδεικνύουν λοιπόν ότι η πυρκαγιά τέθηκε κακόβουλα. Εν προκειμένω - σε ό,τι αφορά στα του Ασφαλιστηρίου - η ζημιά από κακόβουλη πυρκαγιά δεν καλύπτεται από τις πρόνοιες του. Αντιθέτως, εξαιρείται ρητώς. Κάτι τελευταίο. Αναφέρεται στην Έκθεση Απαίτησης (στην παράγραφο 16) - δίχως πάντως να προωθείται στην αγόρευση των εναγόντων - πως ο «. οποιοσδήποτε όρος στο Ασφαλιστήριο ο οποίος απαλλάσσει την Εναγόμενη σε περίπτωση φωτιάς/πυρκαγιάς προκληθείσας από κακόβουλη ενέργεια, συνιστά καταχρηστική ρήτρα και/ή πρέπει να κριθεί ως δυσανάλογα επαχθής εις βάρος της Ενάγουσας και/ή άκυρος και/ή ανεφάρμοστος». Δεν τίθεται εδώ θέμα καταχρηστικών ρητρών, διότι οι ενάγοντες - εξεταζόμενων των πραγμάτων (και) εντός του πεδίου τού Περί Καταχρηστικών Ρητρών σε Καταναλωτικές Συμβάσεις Νόμου 93(Ι)/96 - κατόπιν ατομικής διαπραγμάτευσης με τους εναγόμενους για το περιεχόμενο της Ασφαλιστικής Πρότασης και (ασφαλώς) του Ασφαλιστηρίου, είχαν και κάθε ευκαιρία να συζητήσουν, να προτείνουν και να επανέλθουν ακόμη εάν ήθελαν (μετά από την αρχική διαμόρφωση του Ασφαλιστηρίου και πριν από την τελειοποίηση του), για να υποδείξουν στους εναγόμενους τις όποιες τυχόν αποκλίσεις από τις αρχικές τους επιθυμίες. Δεν το έκαναν. Η Ασφαλιστική Πρόταση και το Ασφαλιστήριο (με όλα όσα περιλαμβάνονται εκεί) - με κατά νουν και τη μαρτυρία που δόθηκε αλλά και τις περιστάσεις της υπόθεσης - καθόλου δεν θα δικαιολογούσαν εύρημα για ύπαρξη καταχρηστικών ρητρών οιασδήποτε μορφής. Η αγωγή χρήζει απόρριψης. Δύο λόγια για την Ανταπαίτηση. Το αντικείμενο της Ανταπαίτησης αναφέρεται στην εξ υπαρχής ακυρότητα του Ασφαλιστηρίου, θέμα που έχει ήδη απασχολήσει στην αγωγή, με αποτέλεσμα το εύρημα αυτό, ελλείψει άλλων νομιμοποιητικών λόγων, να οδηγεί και σε (τυπική) επιτυχία της Ανταπαίτησης και απόρριψη όλων των περί του αντιθέτου θέσεων των εναγόντων. Οι ενάγοντες απέτυχαν να αποδείξουν την αξίωση τους, σε αντίθεση με τους εναγόμενους οι οποίοι πέτυχαν να αποδείξουν την Ανταπαίτηση. Η αγωγή απορρίπτεται. Η Ανταπαίτηση επιτυγχάνει. Εκδίδεται δηλωτική απόφαση, ως η Ανταπαίτηση. Τα έξοδα στην αγωγή (συν ο ΦΠΑ), επιδικάζονται υπέρ των εναγόμενων και εναντίον των εναγόντων, ως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Δεν επιδικάζονται έξοδα στην Ανταπαίτηση αφού το εκεί επίδικο ζήτημα, για λόγους που εξηγήθηκαν, συνιστούσε ενιαίο θέμα με την αξίωση. Καμιά διαταγή για έξοδα στην Ανταπαίτηση. Ν.Γ. Σάντης, ΠΕΔ. /κβπ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο