������ �. ������ ����������� ��������� �.�., ��. ������: 4869/12, 1/11/2021

(1991)1 A.�'.�" 24. Έτσι, το �"ικαστήριο δεν δύναται να προχωρήσει να επιλύσει θέματα, τα οποία δεν αποτέλεσαν μέρος της δικογραφίας. Σχετική είναι η απόφαση Latifundia Properties Ltd ν. �'νδρέα Μιχαήλ Ψάκη

(2003)1 �'�'�"

1. Ο Ενάγων στην έκθεση απαίτησής το�., ισχ�.ρίστηκε ότι κατά τον ο�.σιώδη χρόνο ήταν ηλικίας 32 ετών, έχαιρε άκρας �.γείας και απολάμβανε τις χαρές και απολαύσεις της ζωής. Κατά τον ο�.σιώδη χρόνο, ήταν επαγγελματίας αναβάτης και σ�.μμετείχε σε ιπποδρομίες. Η Εναγόμενη 1, ήταν λέσχη δεόντως εγγεγραμμένη και ήταν κάτοχος των �.ποστατικών το�. ιππόδρομο�. στον Άγιο �"ομέτιο, στη Λε�.κωσία. Ο Εναγόμενος 2, ήταν αδειούχος προπονητής αλόγων, ο οποίος κατείχε �.ποστατικό εντός το�. χώρο�. της λέσχης ιπποδρομιών και ήταν ιδιοκτήτης ή κάτοχος ενός σκύλο�., ράτσας pitbull. Περί τις 2.3.2011 ο Ενάγων ενώ προπονείτο με το άλογο ''eurogoal raising', ένα άλλο άλογο το οποίο είχε ολοκληρώσει την προπόνησή το�., εξαιτίας της παρο�.σίας το�. σκύλο�. το�. Εναγόμενο�. 2, αφήνιασε και σ�.γκρούστηκε με το άλογο πο�. ίππε�.ε ο Ενάγοντας. Ο Ενάγων δικογράφησε λεπτομέρειες αμέλειας και ή παράβαση των εκ το�. νόμο�. καθηκόντων της Εναγόμενης
2. Επίσης, δικογράφησε λεπτομέρειες αμέλειας ή και παράβασης των θέσμιων καθηκόντων το�. Εναγόμενο�.
3. Επιπλέον, ο Ενάγων, δικογράφησε τις κατ’ ισχ�.ρισμό σωματικές βλάβες πο�. �.πέστη και αξίωσε ποσό €8.300, ως ειδικές αποζημιώσεις. Η Εναγόμενη 1 στην �.περάσπισή της, δέχθηκε ότι είναι εγγεγραμμένη λέσχη και ιδιοκτήτης το�. χώρο�. το�. στίβο�. και των εγκαταστάσεων το�. ιππόδρομο�.. �'ρνήθηκε όμως ότι έχει οποιαδήποτε ε�.θύνη, σε σχέση με το επίδικο σ�.μβάν. �'ρνήθηκε επίσης τις αποδιδόμενες σε α�.τήν λεπτομέρειες αμέλειας και ισχ�.ρίστηκε ότι το μόνο �.παίτιο πρόσωπο, μπορεί να είναι ο Εναγόμενος
4. Επίσης, η Εναγόμενη 1, αρνήθηκε τις κατ' ισχ�.ρισμό σωματικές βλάβες και ειδικές ζημιές πο�. δικογράφησε ο Ενάγοντας. Ο Εναγόμενος 2, στην �.περάσπισή το�., αποδέχτηκε ότι κατείχε και είχε �.πό τον έλεγχο το�. σκύλο, ο οποίος όμως ήταν περιορισμένος στο σ�.γκρότημα των στάβλων. Ισχ�.ρίστηκε ότι ο σκύλος το�. κατά τον ο�.σιώδη χρόνο, δεν βρισκόταν στον χώρο σύγκρο�.σης των δύο αλόγων και δεν ήταν η αιτία πο�. αφήνιασε το άλογο" Μαγεμένος." Ισχ�.ρίστηκε ότι το άλογο Μαγεμένος αφήνιασε για άλλο λόγο και ο αναβάτης το�. απέτ�.χε να το ελέγξει. Περαιτέρω, ισχ�.ρίστηκε ότι ο Ενάγων δεν έφερε προστατε�.τικό κράνος. Ισχ�.ρίστηκε τέλος, ότι όλες οι ζημιές πο�. �.πέστη ο Ενάγοντας, έχο�.ν αποκατασταθεί πλήρως από το ταμείο ατ�.χημάτων προπονητών, αναβατών και σταβλιτών. Προκύπτει από το�.ς δικογραφημένο�.ς ισχ�.ρισμούς των διαδίκων ότι η ύπαρξη το�. επίδικο�. ατ�.χήματος δεν αμφισβητείται. �'�.τό πο�. αμφισβητείται εκ μέρο�.ς της Εναγομένης 1 είναι η ε�.θύνη της ως κατόχο�. ακίνητης ιδιοκτησίας. �'πό την πλε�.ρά το�. Εναγομένο�. 2 προβάλλεται ότι ο σκύλος το�. δεν ήταν η αιτία πρόκλησης το�. επίδικο�. ατ�.χήματος. �"εγονότα πο�. αποτελούν κοινό έδαφος μεταξύ των διαδίκων Πέραν από τα α�.στηρώς παραδεκτά γεγονότα είναι επιτρεπτή και η εξαγωγή ε�.ρημάτων, χωρίς να αξιολογηθούν σχετικά οι μάρτ�.ρες, επί γεγονότων πο�. εμφανίζονται μη αμφισβητούμενα δια των χειρισμών των διαδίκων κατά την ακρόαση. Σχετική είναι η απόφαση Κ�.ριακίδης ν. Τράπεζα Πειραιώς (Κύπρο�.) Λτδ, Π.Ε 185/2012, ημερομηνίας 19.4.
5. Άλλωστε, η ανάγκη αξιολόγησης μαρτ�.ρίας σ�.νήθως �.φίσταται, όπο�. παρο�.σιάζονται διιστάμενες εκδοχές επί των επίδικων γεγονότων και το �"ικαστήριο προβαίνει σε αξιολόγηση των εκατέρωθεν εκδοχών, ώστε να καταλήξει σε ε�.ρήματα γεγονότων. Σχετική είναι η απόφαση Pissis Ltd v. La Baguette Boullangerie- Patisserie Ltd, Πολ. Έφεση 135/10, ημερομηνίας 30.9.
6. Στην �.πό κρίση �.πόθεση μέσα από το�.ς χειρισμούς των διαδίκων προκύπτει ως μη αμφισβητούμενο γεγονός ότι η Εναγομένη 1 είναι ιδιοκτήτης το�. χώρο�. το�. ιπποδρόμο�.. Περαιτέρω, προκύπτει, ότι η Εναγομένη 1 διατηρούσε δύο φρο�.ρούς στην είσοδο το�. ιπποδρόμο�., ώστε να ελέγχεται η είσοδος και η έξοδος στον χώρο. Επιπλέον, ο Εναγόμενος 2 ήταν ιδιοκτήτης σκύλο�. ράτσας pit- bull. Επιπρόσθετα, αποτέλεσε κοινό τόπο μεταξύ των διαδίκων, ότι τα άλογα είναι ε�.αίσθητα ζώα και εύκολα μπορεί να αφηνιάσο�.ν. Τέλος, δεν έχει αμφισβητηθεί ότι το επίδικο ατύχημα προήλθε μετά από σύγκρο�.ση το�. αλόγο�. πο�. ίππε�.ε ο Ενάγων με το άλογο Μαγεμένος. Μαρτ�.ρία Πρώτος μάρτ�.ρας για την πλε�.ρά το�. Ενάγοντα ήταν ο ίδιος ο Ενάγων. Κατά τη μαρτ�.ρία το�. ενάγοντος, κατατέθηκαν σ�.νολικά 22 Τεκμήρια. Ο Ενάγων κατέθεσε σχετικά ως Τεκμήριο 1, φωτογραφία το�. τρα�.ματισμένο�. το�. προσώπο�., ως Τεκμήριο 2, φωτογραφία πο�. δείχνει τη μύτη το�. κατά τον τρα�.ματισμό και ως Τεκμήριο 3, φωτογραφία πο�. δείχνει το μάτι το�., κατά τον τρα�.ματισμό. Περαιτέρω, κατέθεσε ως Τεκμήριο 4, έγγραφο επιβεβαίωσης επίσκεψης στον �"ρ. XXXXX Καλλή, ημερομηνίας 9.3.11, ως Τεκμήριο 5, ιατρικό πιστοποιητικό από τη �"ρ. Χ'' Ιωάννο�. Έλενα, ημερομηνίας 10.3.11, ως Τεκμήριο 6, ιατρικό πιστοποιητικό από τον �"ρ. XXXXX Πο�.αγκαρέ, ημερομηνίας 10.3.11 και ως Τεκμήριο 7, ιατρική βεβαίωση, από τον �"ρ. XXXXX Καλλή, ημερομηνίας 15.3.
7. Επιπλέον, κατέθεσε ως Τεκμήριο 8, αντίγραφο επιστολής των δικηγόρων της Εναγόμενης 1, με επισ�.νημμένη την κατάθεση το�. Ενάγοντα και τη δήλωση αναφοράς ατ�.χήματος, ως Τεκμήριο 9, ιατρική έκθεση από τον �"ρ. XXXXX Καλλή, ημερομηνίας 4.5.11, ως Τεκμήριο 10, απόδειξη πληρωμής, ως Τεκμήριο 11, επιστολή ημερομηνίας 15.6.11, ως Τεκμήριο 12, ιατρική βεβαίωση ημερομηνίας 1.11.2011 από τον �"ρ. Σ. Καλλή, ως Τεκμήριο 13, απόδειξη πληρωμής ημερομηνίας 8.11.11 και ως Τεκμήριο 14 και 15, φωτογραφίες πο�. απεικονίζο�.ν τον σκύλο το�. Εναγόμενο�.
8. Περαιτέρω, κατέθεσε, ως Τεκμήριο 16, φωτογραφία πο�. απεικονίζει τον σκύλο μπροστά σε είσοδο το�. στίβο�. και επιστολή προς την ασφαλιστική εταιρεία Chartis Cyprus, ως Τεκμήριο
9. Επιπρόσθετα, κατέθεσε ως Τεκμήριο 18, επιστολή από την Ιπποδρομιακή �'ρχή Κύπρο�., ημερομηνίας 20.6.13, ως Τεκμήρια 19 και 20, τα περιοδικά Jokey, ως Τεκμήριο 21, αντίγραφο των κανονισμών της Ιπποδρομιακής Λέσχης Κύπρο�. και ως Τεκμήριο 22, αντίγραφο σχεδίο�., πο�. απεικονίζει το�.ς χώρο�.ς το�. στίβο�. και των στάβλων. Στη γραπτή το�. δήλωση, η οποία σημειώθηκε ως έγγραφο �', ο Ενάγων αναφέρθηκε στην ιδιότητά το�., ως αναβάτης αλόγο�. και στην ιδιότητα και καθήκοντα της Εναγόμενης
10. �'κολούθως αναφέρθηκε στα γεγονότα πο�. έλαβαν χώρα στις 2.3.11, ημερομηνία πο�. επεσ�.νέβη το επίδικο ατύχημα. Σημείωσε σχετικά ότι προπονούσε το άλογο ''Eurogoal Raising,'' το�. προπονητή XXXXX Νεοφύτο�., στον εξωτερικό στίβο και βρισκόταν κοντά στα 2.5 φέρλογκς, τα οποία αντιστοιχούν σε 500 μέτρα. Ισχ�.ρίστηκε ότι τον ίδιο χρόνο, ολοκλήρωνε την προπόνησή το�. το άλογο "Μαγεμένος''. Τότε είδε ένα σκύλο ράτσας pitbull, να επιτίθεται στο άλογο ''Μαγεμένος'' το οποίο φοβήθηκε, αφήνιασε και κινήθηκε απότομα δεξιά προς την πορεία το�., με αποτέλεσμα να χτ�.πήσει πάνω στο δικό το�. άλογο. Ο Ενάγων δεν πρόλαβε να αντιδράσει και σ�.γκρούστηκε το πρόσωπό το�. με βία στον α�.χένα το�. αλόγο�., με αποτέλεσμα να χάσει τις αισθήσεις το�. και να πέσει στο έδαφος. �'κολούθως μεταφέρθηκε στο �'πολλώνειο ιδιωτικό νοσοκομείο, όπο�. διαπιστώθηκε ότι έφερε κάταγμα στη μύτη και κακώσεις στο αριστερό ζ�.γωματικό. �'κολούθως, ο Ενάγων αναφέρθηκε στη νοσηλεία το�., στην εξέλιξη της �.γείας το�. και στις διάφορες θεραπείες πο�. �.ποβλήθηκε, παραπέμποντας και στα σχετικά ιατρικά πιστοποιητικά. Την 1η.4.21, προχώρησε σε κατάθεση για τα σχετικά γεγονότα, και κατέθεσε σχετικά το Τεκμήριο
11. Ισχ�.ρίστηκε ότι παρέμεινε εκτός εργασίας μέχρι τις 8.5.2011 και ότι ο μέσος μηνιαίος μισθός, κατά την περίοδο πο�. ήταν ενεργός αναβάτης, ήταν περί τα €1.500 μηνιαίως. Επιπρόσθετα ισχ�.ρίστηκε ότι ο σκύλος πο�. επιτέθηκε στο άλογο ''Μαγεμένος'' ήταν ιδιοκτησίας το�. Εναγόμενο�. 2 και ότι βρισκόταν ακόμα και μετά το ατύχημα στις εγκαταστάσεις της Εναγόμενης
12. �'ναφέρθηκε ακολούθως στην απόφαση της Ιπποδρομιακής �'ρχής Κύπρο�. να επιβάλει πρόστιμο στον Εναγόμενο
13. Ισχ�.ρίστηκε ότι η Εναγόμενη 1, δεν επόπτε�.ε και δεν εποπτεύει μέχρι σήμερα σωστά, το�.ς χώρο�.ς το�. ιππόδρομο�.. �'ναφέρθηκε στα προβλήματα πο�. σ�.νεχίζει να αντιμετωπίζει από το ατύχημα και ειδικότερα ότι �.ποφέρει ακόμα από πονοκεφάλο�.ς και ημικρανίες και �.ποφέρει κατά τις αλλαγές το�. καιρού. Τέλος, ισχ�.ρίστηκε ότι έχο�.ν μείνει μόνιμες ο�.λές στο πρόσωπό το�. από το�.ς τρα�.ματισμούς και τις επεμβάσεις. Κατά την αντεξέτασή το�., αναφέρθηκε στα ποσά πο�. αξιοί ως ειδικές αποζημιώσεις και ως κόστος μελλοντικής επέμβασης. Επέμεινε στη θέση το�. ότι σ�.νεχίζει να �.ποφέρει και αρνήθηκε την περί το�. αντιθέτο�. �.ποβολή. Περαιτέρω, αναφέρθηκε στα εισοδήματα πο�. είχε ως αναβάτης, χωρίς όμως να προσκομίσει οποιοδήποτε έγγραφο. Ως προς το�.ς χώρο�.ς το�. Ιπποδρόμο�. ανέφερε ότι για το�.ς χώρο�.ς των στάβλων �.πεύθ�.νοι είναι οι εκάστοτε προπονητές, ενώ για το�.ς �.πόλοιπο�.ς χώρο�.ς �.πεύθ�.νη είναι η Εναγομένη
14. Υπέδειξε σχετικά ότι η Εναγόμενη 1 διατηρεί φρο�.ρούς ασφαλείας στον χώρο τα καθήκοντα των οποίων δεν περιορίζονται μόνο στο να ανοίγο�.ν ή να κλείνο�.ν τον χώρο. Υποστήριξε, επίσης, ότι η Εναγομένη 1 δεν λάμβανε μέτρα για το�.ς σκύλο�.ς πο�. βρίσκονταν στον χώρο ενώ έλαβαν χώρα και στο παρελθόν παρόμοια περιστατικά με σκύλο�.ς και �.ποβλήθηκαν σχετικά παράπονα. Όμως, δεν ήταν σε θέση να προσδιορίσει πότε έλαβαν χώρα τα σχετικά παράπονα. Σε σχέση με την φωτογραφία Τεκμήριο 14, η οποία απεικονίζει σκύλο�.ς σε χώρο πο�. δεν έπρεπε να ήταν, δήλωσε ότι α�.τή λήφθηκε μετά το επίδικο ατύχημα. Ισχ�.ρίστηκε τα�.τόχρονα ότι �.πάλληλοι της Εναγομένης 1 σ�.ντηρούσαν τον στίβο. Επέμεινε ότι κατά τον χρόνο το�. ατ�.χήματος έφερε κράνος. Επίσης, αναφέρθηκε στις σ�.νθήκες επέλε�.σης το�. επίδικο�. ατ�.χήματος. �"ήλωσε σχετικά ότι η ορατότητά το�. δεν μπορούσε να επηρεαστεί από την �.ψομετρική διαφορά στον στίβο και επέμεινε ότι καθώς κινείτο είδε ένα σκύλο να επιτίθεται στο άλογο Μαγεμένος. Ο σκύλος βρισκόταν κάτω από το κάγκελο της κερκίδας. Σημείωσε δε το σημείο όπο�. βρισκόταν ο σκύλος στο Τεκμήριο
15. Ήταν θετικός ότι είδε τον σκύλο να κινείται προς το άλογο «Μαγεμένος» και αρνήθηκε τις �.ποβολές ότι το άλογο Μαγεμένος δεν αφήνιασε λόγω το�. σκύλο�.. �"έχθηκε ότι στο σημείο το�. επιδίκο�. ατ�.χήματος έγιναν και στο παρελθόν ατ�.χήματα. �'ρνήθηκε όμως την �.ποβολή ότι τα εν λόγω ατ�.χήματα οφείλονταν σε αφηνιασμό αλόγο�.. �'ρνήθηκε τέλος ότι ο σκύλος το�. Εναγομένο�. 2 δεν βρισκόταν στο επίδικο σημείο κατά τον επίδικο χρόνο. Επόμενος μάρτ�.ρας για τον Ενάγοντα ήταν ο XXXXX Θεοδοσίο�. ως Μ.Ε.
16. Ο Μ.Ε.1 κατέθεσε ως μέρος της κ�.ρίως εξέτασής γραπτή δήλωση, η οποία σημειώθηκε ως έγγραφο �'. Ο Μ.Ε.1 ήταν κατά το παρελθόν προπονητής αλόγων στον ιππόδρομο. Σε σχέση με το επίδικο ατύχημα δεν γνώριζε τα γεγονότα. Η μαρτ�.ρία το�. περιστράφηκε γύρω από τον ισχ�.ρισμό ότι ο Εναγόμενος 2 διατηρούσε σκύλο�.ς ράτσας pitbull, οι οποίοι σ�.χνά περιφέρονταν σε διάφορο�.ς χώρο�.ς το�. ιπποδρόμο�. χωρίς να είναι περιορισμένοι. �"ια τα πιο πάνω έγιναν πολλά παράπονα προς τον Εναγόμενο
17. Η Εναγόμενη 1 και η ιπποδρομιακή αρχή ανεχόταν την πιο πάνω κατάσταση. Οι εν λόγω σκύλοι δημιο�.ργούσαν πρόβλημα και στον ίδιο καθώς επιτίθονταν και στο�.ς γάτο�.ς το�.. �'ποκορύφωμα των πιο πάνω ήταν ένα επεισόδιο πο�. έλαβε χώρα στις 19.1.2014 για το οποίο απέστειλε επιστολή, η οποία κατατέθηκε και σημειώθηκε ως Τεκμήριο
18. Κατά την αντεξέτασή το�. δέχθηκε ότι πέραν το�. φρο�.ρού ασφαλείας δεν �.πάρχει άλλος εργοδοτούμενος της λέσχης στον χώρο των στάβλων και το�. στίβο�.. Επανέλαβε την θέση ότι ο ίδιος δεν είδε το επίδικο σ�.μβάν. Επέμεινε, όμως, ότι γίνονταν σ�.νέχεια παράπονα ως προς σκύλο�.ς πο�. δεν ήταν περιορισμένοι, αλλά δεν θ�.μόταν αν οι καταγγελίες ήταν γραπτές. Κατά την αντεξέτασή το�. από τον δικηγόρο το�. Εναγομένο�. 2 δήλωσε ότι γνωρίζει το σημείο το�. ατ�.χήματος, προσδιορίζοντας ότι α�.τό έγινε στην έξοδο των 2/5 φέρλογκς. �"έχθηκε ότι στο εν λόγω σημείο γίνονταν σ�.χνά ατ�.χήματα, επειδή δημιο�.ργείται σ�.νωστισμός ή από κάποια απότομη κίνηση. Σύμφωνα με τον ίδιο, τα άλογα είναι ε�.αίσθητα ζώα και ακόμα και ένα πο�.λί μπορεί να τα τρομάξει. �'ναφέρθηκε επίσης και στο ποιοι άλλοι προπονητές είχαν σκύλο�.ς. Τόνισε ότι είδε στο παρελθόν σκύλο�.ς να κ�.νηγούν άλογα και να γα�.γίζο�.ν. Όμως ο ίδιος δεν είδε ποτέ το�.ς σκύλο�.ς το�. Εναγομένο�. να επιτίθενται σε άλογο. Τελε�.ταίος μάρτ�.ρας για τον Ενάγοντα ήταν ο ιατρός XXXXX Κάλλη ως Μ.Ε.
19. Ο Μ.Ε.2 αναφέρθηκε στα προσόντα το�. και στην εμπειρία το�. ως στοματο- γναθοπροσωποχειρο�.ργός δηλώνοντας ότι ασκεί το επάγγελμα από το
20. Υιοθέτησε τα ιατρικά πιστοποιητικά τεκμήριο 9 και 12 και αναφέρθηκε στην θεραπεία στην οποία επέβαλε τον ενάγοντα. O M.E.2, επεξήγησε με απλό και κατανοητό τρόπο τα ε�.ρήματα πο�. δικογραφούνται στην Έκθεση �'παίτησης και καταγράφονται στα ιατρικά πιστοποιητικά Τεκμήρια 9 και
21. Προσδιόρισε ότι ο Ενάγοντας είχε σπάσει το ζ�.γωματικό το�., είχε κάταγμα στη μύτη και χειρο�.ργήθηκε. Κατά την επέμβαση τοποθετήθηκαν 8 βίδες και 2 πλατίνες. Επίσης, σε σχέση με το κάταγμα στη μύτη προσδιόρισε ότι ο Ενάγοντας �.πέστη παρεκτόπιση το�. διαφράγματος. �'νέφερε επίσης ότι ο Ενάγοντας χρειάζεται και επιπλέον χειρο�.ργική επέμβαση η οποία κοστίζει περί τις €5.000 - €6.
22. �"ια την εν λόγω επέμβαση θα χρειαστεί 9-8 εβδομάδες χρόνο ανάρρωσης. Κατέταξε τέλος τον τρα�.ματισμό το�. Ενάγοντα ως μόνιμο και προσδιόρισε ότι έχει πληρωθεί το ποσό των €350 για τις ιατρικές το�. �.πηρεσίες προς τον Ενάγοντα. Κατά την αντεξέταση το�. από το σ�.νήγορο της Εναγομένης 1 αναφέρθηκε στα ποσά πο�. πληρώθηκε και ισχ�.ρίστηκε ότι δεν εκδίδει ο ίδιος τις αποδείξεις αλλά η ιδιαιτέρα το�.. Επέμενε ότι έμεινε μούδιασμα στον Ενάγοντα στο σημείο της μύτης. Ισχ�.ρίστηκε ότι οι πλατίνες μετά από εγχείρηση στο ζ�.γωματικό δεν είναι ανάγκη να αφαιρεθούν και κάτι τέτοιο γίνεται μόνο εάν ο ασθενής έχει πόνο�.ς. Σε τέτοια περίπτωση δεν �.πάρχει άλλη θεραπεία εκτός από την αφαίρεση των πλατίνων. Σε σχέση με την ρινοπλαστική επέμβαση δήλωσε ότι σε περίπτωση πο�. α�.τή πραγματοποιηθεί ο ασθενής θα έχει περί τις 2 εβδομάδες ενοχλήσεις και στη χειρότερη περίπτωση να μείνει ένα βράδ�. στο νοσοκομείο. Κάποιο πρόσωπο πο�. �.ποβάλλεται σε ρινοπλαστική επέμβαση δεν μπορεί να ασκεί επάγγελμα πο�. απαιτεί έντονη φ�.σική δραστηριότητα για 6-8 εβδομάδες. Κατά την αντεξέταση το�. από το σ�.νήγορο το�. εναγομένο�. 2 επέμεινε ότι ο ίδιος δεν ασχολείται με τα οικονομικά και ότι τις αποδείξεις τις εκδίδει η γραμματέας το�.. Τα�.τόχρονα δεν γνώριζε εάν τα έξοδα για την χειρο�.ργική επέμβαση πληρώθηκαν από το ταμείο ατ�.χημάτων των αναβατών. �'ρνήθηκε τέλος τις �.ποβολές ότι ο ενάγοντας δεν χρειάζεται ούτε εγχείρηση αφαίρεσης πλατινών ούτε και ρινοπλαστική επέμβαση. Μετά το πέρας της μαρτ�.ρίας για τον Ενάγοντα την σκ�.τάλη της μαρτ�.ρίας έλαβε η πλε�.ρά των Εναγομένων. �"ια την πλε�.ρά της Εναγομένης 1 κλήθηκε ως μάρτ�.ρας ο XXXXX Κωνσταντινίδης ως Μ.Υ.
23. Ο Μ.Υ.1 είναι αναπληρωτής γενικός διε�.θ�.ντής και γραμματέας της Εναγομένης
24. Κατά την κ�.ρίως εξέτασή το�. κατέθεσε γραπτή δήλωση, η οποία σημειώθηκε ως έγγραφο �". Ο Μ.Υ.1 ανέφερε ότι η Εναγομένη 1 είναι ιδιοκτήτης το�. στίβο�. και των εγκαταστάσεων το�. ιπποδρόμο�.. Ως προς το�.ς στάβλο�.ς ανέφερε ότι α�.τοί παραχωρούνται σε αδειούχο�.ς προπονητές και κατέθεσε σχετικά ως Τεκμήριο 24 δείγμα άδειας χρήσης. Επίσης κατέθεσε ως Τεκμήριο 25 αντίγραφα των πρακτικών των σ�.νεδριών των εφόρων της Ι�'Κ, ημερομηνίας 22.3.2011 και 12.4.
25. Περαιτέρω, αναφέρθηκε στον έλεγχο και εποπτεία το�. στίβο�.. Σχετικά προέβαλε την θέση ότι ο στίβος απλώς σ�.ντηρείται από την λέσχη και παραχωρείται στο�.ς προπονητές, οι οποίοι έχο�.ν την πλήρη ε�.θύνη των προπονήσεων. Η λέσχη διατηρεί μόνο δ�.ο φρο�.ρούς ασφαλείας στις εισόδο�.ς οι οποίοι εκτελούν και γραφειακά καθήκοντα. Οι �.πάλληλοι της Λέσχης δεν έχο�.ν τη δ�.νατότητα ή την αρμοδιότητα να επιβλέπο�.ν το�. στάβλο�.ς. Ο Μ.Υ.1 αναφέρθηκε και στον σχετικό κανονισμό της Ιπποδρομιακής �'ρχής Κύπρο�. (Ι�'Κ) ως προς την �.ποχρέωση των προπονητών να έχο�.ν περιορισμένο�.ς το�.ς σκύλο�.ς στον χώρο των στάβλων. Κατά την αντεξέτασή το�. δέχθηκε ότι η Εναγόμενη 1 είναι ιδιοκτήτρια το�. σ�.νόλο�. το�. χώρο�. το�. ιπποδρόμο�. και ελέγχει τις εισόδο�.ς στον χώρο. Ως προς το δικαίωμα των προπονητών να κατέχο�.ν σκύλο�.ς παρέπεμπε στον σχετικό κανονισμούς της Ι�'Κ. �"ήλωσε, επίσης, ότι ο ίδιος δεν γνωρίζει πόσοι σκύλοι �.πάρχο�.ν στον χώρο των στάβλων. Επέμεινε, όμως, ότι η τήρηση το�. κανονισμού είναι ε�.θύνη των προπονητών, ότι η Εναγόμενη 1 δεν έχει την αρμοδιότητα να ασκεί έλεγχο στο�.ς στάβλο�.ς. Ο Μ.Υ.1 δεν γνώριζε εάν η επίδικη ήταν η πρώτη φορά πο�. σκύλοι περιφέρονταν ελεύθεροι. Παρά ταύτα, αρνήθηκε την �.ποβολή ότι �.πήρχαν προειδοποιήσεις στο παρελθόν. Επιπλέον, δήλωσε ότι η Λέσχη είναι κάτοχος το�. χώρο�. και ενεργεί �.πό τις οδηγίες της Ι�'Κ. Κατά την αντεξέτασή το�. από τον σ�.νήγορο το�. Εναγομένο�. 2 δήλωσε ότι δεν περιήλθε εις γνώση το�. σκύλος να επιτίθεται σε άλογο. �'πέδωσε την αναφορά σε λειτο�.ργό ασφαλείας επί το�. Τεκμηρίο�. 8, σε λάθος. �"έχθηκε ότι τον στίβο τον ανοίγει είτε ο φρο�.ρός, τον οποίο αρχικά χαρακτήρισε λειτο�.ργό ασφαλείας, είτε ο ν�.κτοφύλακας. Επόμενος μάρτ�.ρας ήταν ο Εναγόμενος 2, ο οποίος κατέθεσε ως μέρος της κ�.ρίως εξέτασης γραπτή δήλωση κατάθεση η οποία σημειώθηκε ως Έγγραφο �". Κατά την κ�.ρίως εξέτασή το�. ανέφερε ότι ο ίδιος ασκεί το επάγγελμα προπονητή αλόγων και ότι κατέχει σ�.γκρότημα στάβλων αλόγων στον ιππόδρομο Λε�.κωσίας. Σε σχέση με το επίδικο ατύχημα ανέφερε ότι στις 02.03.11 βρισκόταν στην κερκίδα των προπονητών στο σημείο των 2.5 φέρλομγκς. Κατά εκείνο το χρονικό σημείο αντιλήφθηκε ότι ένας από το�.ς σκύλο�.ς το�. βρισκόταν μπροστά από την είσοδο το�. σ�.γκροτήματος στάβλων το�. XXXXX και XXXXX Νεοφύτο�. σε απόσταση 10-15 μέτρων από την κερκίδα των προπονητών. Μόλις τον αντιλήφθηκε κατέβηκε από την κερκίδα, περπάτησε 2-3 μέτρα και το�. έριξε μία πέτρα για να φύγει. Όταν γύρισε είδε ότι είχε σ�.μβεί κάποιο ατύχημα. Κατά τον ίδιο την ώρα πο�. έγινε το ατύχημα ο σκύλος το�. βρισκόταν σε απόσταση 10-15 μέτρα μακριά από την κερκίδα. �'κολούθως αναφέρθηκε στα χαρακτηριστικά το�. σκύλο�. το�. δηλώνοντας ότι α�.τός ήταν φιλικός και ο�.δέποτε επιτέθηκε είτε σε άλογο είτε σε πρόσωπο. Κατέθεσε επίσης ως Τεκμήριο 27 δέσμη φωτογραφιών πο�. απεικονίζο�.ν τον εξωτερικό στίβο, την κερκίδα των προπονητών, το σημείο πο�. ο ίδιος στεκόταν και το σημείο πο�. κατέβηκε και έριξε πέτρα στον σκύλο το�.. Ο ίδιος δεν είδε πώς επήλθε το ατύχημα αλλά δήλωσε ότι ο σκύλος το�. δεν είχε ο�.δεμία ε�.θύνη. Κατά την αντεξέταση το�. από το σ�.νήγορο το�. Ενάγοντα αναφέρθηκε στα χαρακτηριστικά το�. σκύλο�. το�. και στην ηλικία το�. επιμένοντας ότι ο σκύλος το�. είναι φιλικός και ότι είναι μύθος πως οι σκύλοι μάρκας Pitbull είναι επιθετικοί. �"έχθηκε παράλληλα ότι ο ίδιος δεν είδε το άλογο να αφηνιάζει. Υποστήριξε ότι έριξε πέτρα για να αντιληφθεί ο σκύλος το�. να πάει πίσω αφού δεν έπρεπε να ήταν σε εκείνο το σημείο. �'ρνήθηκε την �.ποβολή ότι την πέτρα την έριξε μετά το σ�.μβάν και επέμεινε ότι δεν �.πήρχε περίπτωση ο σκύλος το�. να επιτεθεί σε άλογο. �"ήλωσε ότι όταν στεκόταν στην κερκίδα δεν έβλεπε τα άλογα αλλά είδε τον σκύλο το�. και το�. θύμωσε. Επίσης, σε σχέση με τις αναφορές το�. στο Τεκμήριο 25 επανέλαβε ότι τότε �.πέθεσε ότι η ιπποδρομιακή αρχή τον κάλεσε επειδή έκανε ατύχημα ο σκύλος το�.. Κατά την αντεξέταση το�. από το σ�.νήγορο της Εναγομένης 1 δέχθηκε ότι η λέσχη ιπποδρομιών παραχωρεί στάβλο�.ς στο�.ς αδειούχο�.ς προπονητές μόνο και ότι για τις προπονήσεις �.πεύθ�.νοι είναι οι προπονητές. Ισχ�.ρίστηκε παράλληλα ότι οι εκάστοτε καταγγελίες γίνονται τόσο προς την λέσχη Ιπποδρομιών όσο και στην Ιπποδρομιακή �'ρχή Κύπρο�.. Επόμενος μάρτ�.ρας για την �.περάσπιση ήταν ο Ηρακλής Νεοφύτο�., ο οποίος ασκεί το επάγγελμα το�. προπονητή αλόγων, ως Μ.Υ.
26. Την επίδικη ημερομηνία βρισκόταν και ο ίδιος στην κερκίδα των προπονητών παρακολο�.θώντας την προπόνηση το�. αλόγο�. Eurogoal Raising αναβάτης το�. οποίο�. ήταν ο Ενάγων. Στο σημείο των 2.5 φερλομγκς δεν �.πήρχε οποιοσδήποτε σκύλος και κανένας σκύλος επιτέθηκε στο άλογο Μαγεμένος. Ο μάρτ�.ρας απέδωσε το ατύχημα σε λάθος το�. αναβάτη το�. αλόγο�. Μαγεμένος. Κατά την αντεξέταση το�. από το σ�.νήγορο το�. Ενάγοντα δέχθηκε ότι με τον εναγόμενο 2 γνωρίζεται περί τα 40 χρόνια. �'ναφέρθηκε στο σημείο πο�. στεκόταν στην κερκίδα κατά την εν λόγω ημερομηνία και δήλωσε ότι το βλέμμα το�. ήταν προς την προπόνηση το�. αλόγο�. το�.. Σημείωσε μάλιστα επί το�. Τεκμηρίο�. 27 το σημείο πο�. κατά τη θέση το�. στεκόταν. Καθ’ όλη τη διάρκεια της αντεξέτασης το�. επέμεινε ότι δεν �.πήρχε σκύλος εντός το�. στίβο�.. Επέμεινε μάλιστα ότι δεν �.πήρχε σκύλος στο σημείο καθόλο�. ούτε είδε τον Ενάγοντα να ρίχνει πέτρα προς το σκύλο το�.. Κατά την αντεξέταση το�. από το σ�.νήγορο της Εναγομένης 1 αναφέρθηκε στο σημείο πο�. στεκόταν την επίδικη ημερομηνία τονίζοντας ότι είχε οπτική επαφή τόσο με το άλογο Μαγεμένος όσο και με το άλογο πο�. ίππε�.ε ο ενάγοντας. Τελε�.ταίος μάρτ�.ρας για την �.περάσπιση ήταν ο XXXXX Πέππος, πεταλωτής αλόγων, ως Μ.Υ.
27. Ο μάρτ�.ρας κατέθεσε γραπτή δήλωση η οποία σημειώθηκε ως Έγγραφο Στ. Κατά την κ�.ρίως εξέταση το�. ανέφερε ότι στις 02.03.11 στεκόταν στην κερκίδα των προπονητών στο σημείο των 2.5 φέρλομγκς και παρακολο�.θούσε τις προπονήσεις των αλόγων. Σε όλα τα χρόνια πο�. βρίσκεται στον ιππόδρομο ο�.δέποτε πληροφορήθηκε ότι σκύλος επιτέθηκε σε άλογο. Ούτε ο Μ.Υ.3 αντιλήφθηκε οποιοδήποτε σκύλο μέσα στο στίβο. Κατά την αντεξέταση το�. από το σ�.νήγορο το�. Ενάγοντα δήλωσε ότι το άλογο Μαγεμένος δεν αφήνιασε. �'ρνήθηκε επίσης την �.ποβολή ότι το ατύχημα έγινε διότι το άλογο Μαγεμένος αφήνιασε λόγω της παρο�.σίας το�. σκύλο�. το�. εναγομένο�.
28. Επέμεινε ότι δεν �.πήρχε σκύλος στο σημείο. �"έχθηκε όμως ότι στο σημείο πο�. βρισκόταν ενδεχομένως να μην έβλεπε το σκύλο να περνούσε μέσα από το διάδρομο. Ούτε ο Μ.Ε.3 είδε τον Εναγόμενο 2 να κατεβαίνει και να ρίχνει πέτρα στο σκύλο. �"έχθηκε τελικά ότι στο σημείο πο�. βρισκόταν αν ερχόταν σκύλος από τα δεξιά το�. δεν θα μπορούσε να τον δει. Παρά ταύτα απέκλεισε το ενδεχόμενο να �.πήρχε σκύλος στο σημείο. Κατά την αντεξέταση το�. από το σ�.νήγορο της Εναγομένης 1 επανέλαβε ότι ο ίδιος δεν γνωρίζει να έγινε οποιοδήποτε ατύχημα από επίθεση σκύλο�.. �"ήλωσε επίσης ότι στο σημείο πο�. βρισκόταν αν κάποιος σκύλος εισερχόταν στο στίβο και επιτίθετο στο άλογο Μαγεμένος θα μπορούσε να τον δει. �'ξιολόγηση μαρτ�.ρίας Τονίζεται ότι η αξιολόγηση της μαρτ�.ρίας γίνεται κατά κύριο λόγο στη βάση της μαρτ�.ρίας πο�. σχετίζεται με τα επίδικα θέματα. Σχετικές είναι οι αποφάσεις Τσιαττές ν. Solomonides (Cartridges Industries) Ltd

(2009)1 A.A.�". 974 και Mirza Feiz Hasan v. Μιχάλη �'νδρέο�., Π.Ε 2/2011, ημερομηνίας 2.12.2015. Στη βάση των πιο πάνω, έχω παρακολο�.θήσει το�.ς μάρτ�.ρες στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης, έχοντας την ε�.καιρία να παρακολο�.θήσω τις αντιδράσεις το�.ς, φ�.σικές ή αφύσικες, τον τρόπο πο�. απαντούν, τη νε�.ρικότητα ή την επιφ�.λακτικότητά το�.ς, ή την ιδιοσ�.γκρασία πο�. εκδήλωναν, παράγοντες πο�., σύμφωνα με τη νομολογία, ενέχο�.ν ιδιαίτερη σπο�.δαιότητα κατά την αξιολόγηση της μαρτ�.ρίας. Σχετική είναι η απόφαση C & A Pelecanos Associates Ltd v. �'νδρέα Πελεκάνο�.

(1999)1 �'.�'.�". 1273. �"εν παραγνωρίζω βέβαια ότι τα πιο πάνω στοιχεία μπορούν να προσδώσο�.ν θετικότητα στη μαρτ�.ρία ενός μάρτ�.ρα, αλλά δεν μπορούν να αποτελέσο�.ν τον αποκλειστικό λόγο για την αποδοχή της μαρτ�.ρίας το�.. Σχετικά παραπέμπω στην απόφαση Νικολάο�. Νίκος ν. Aντώνη Παπαϊωάνο�.

(2011)1 �'.�'.�". 1797. Προσεγγίζω, σ�.νεπώς, το καθήκον αξιολόγησης της μαρτ�.ρίας ενός μάρτ�.ρα με γνώμονα το περιεχόμενο, την ποιότητα, την πειστικότητα, αλλά και τη σύγκρισή της με την �.πόλοιπη μαρτ�.ρία. Σχετική είναι η απόφαση Ομήρο�. v. �"ημοκρατίας

(2001)2 �'.�'.�". 506. Περαιτέρω, όπο�. είναι δ�.νατό, η μαρτ�.ρία εκάστο�. μάρτ�.ρα σ�.σχετίζεται, αντιπαραβάλλεται και διερε�.νάται με την αντικειμενική �.πόσταση των εκατέρωθεν θέσεων. Σχετική είναι η απόφαση Στ�.λιανίδης ν. Χατζηπιέρα

(1992)1 �'.�'.�" 1056 και η πρόσφατη απόφαση Κ�.ριακίδης ν. Τράπεζα Πειραιώς (Κύπρο�.) Λτδ (ανωτέρω). Έχω επίσης κατά νο�. την αρχή ότι μάρτ�.ρας μπορεί να γίνει πιστε�.τός μερικώς ή ολικώς, ενώ δεν θεωρείται επιλήψιμη η επιλεκτική αποδοχή μέρο�.ς της μαρτ�.ρίας ενός μάρτ�.ρα. Σχετικές είναι οι αποφάσεις Kadis v. Nicolaou

(1986)1 C.L.R 212, 216 και Χρίστο�. ν. Khoreva (ανωτέρω). Επιπρόσθετα, στην �.πόθεση Χριστοφίνης ν. Φραντζή Πολ. Έφεση328/11, ημερομηνίας 31.5.2017, �.ποδείχθηκε ότι το περιεχόμενο της μαρτ�.ρίας εκάστο�. μάρτ�.ρα �.πόκειται στη βάσανο της λογικής και της ανθρώπινης πείρας. �"ιε�.κρινίζω επίσης ότι οι �.ποβολές των σ�.νηγόρων από μόνες το�.ς δεν έχο�.ν καμιά αποδεικτική αξία και αν δεν προσαχθεί αργότερα αντίστοιχη μαρτ�.ρία παραμένο�.ν απλά μετέωροι ισχ�.ρισμοί. Σχετική είναι η απόφαση Ησαϊας Ιωαννίδης ν. �'στ�.νομίας

(2012)2 �'.�'.�".

1. Με γνώμονα τις πιο πάνω αρχές προχωρώ με την αξιολόγηση της ενώπιόν μο�. μαρτ�.ρίας. �'ξιολόγηση μαρτ�.ρίας Ενάγοντα Ο Ενάγων προκάλεσε θετική εντύπωση στο �"ικαστήριο και η μαρτ�.ρία το�. χαρακτηρίζεται από ε�.θύτητα σαφήνεια και σ�.νοχή. Επιπλέον, η μαρτ�.ρία το�. σε αρκετά σημεία σ�.νάδει με το σύνολο της ενώπιόν μο�. μαρτ�.ρίας. Σ�.γκεκριμένα η θέση το�. ότι η Εναγομένη 1 διατηρούσε φρο�.ρούς ασφαλείας στον χώρο σ�.νάδει με τη μαρτ�.ρία το�. Μ.Υ.
2. Επιπλέον, η φόρα στην οποία κινείτο και το γεγονός ότι το άλογο Μαγεμένος, κινήθηκε δεξιότερα και σ�.γκρούσθηκε με το δικό το�. δεν αντικρούεται από αντίθετη μαρτ�.ρία. Επιπλέον, το γεγονός ότι η πιο πάνω κίνηση έγινε λόγω αφηνιασμού το�. αλόγο�. Μαγεμένος ο�.σιαστικά δεν αμφισβητείται. Ο�.σιώδες στοιχείο της μαρτ�.ρίας το�. ήταν ο ισχ�.ρισμός το�. ότι ενώ ίππε�.ε το άλογο το�. είδε να εισέρχεται στον εξωτερικό στίβο ο σκύλος το�. Εναγομένο�.
3. Η πιο πάνω θέση παρέμεινε σταθερή και πειστική κατά την αντεξέταση. Επιπλέον η θέση το�. ότι έφερε κράνος δεν αντικρούεται από αντίθετη μαρτ�.ρία. Περαιτέρω, το γεγονός ότι στην κατάθεσή το�. στον λειτο�.ργό ασφαλείας το�. ιπποδρόμο�. την 1η.4.2011 καταγράφεται ότι το άλογο Μαγεμένος ερχόταν από τον εσωτερικό στίβο δεν μπορεί να καταστήσει από μόνο το�. την θέση το�. Ενάγοντα αναξιόπιστη, ως εισηγήθηκε ο ε�.παίδε�.τος σ�.νήγορος το�. Εναγομένο�.
4. Εάν διαβαστεί σ�.νολικά η κατάθεση το�. Ενάγοντα είναι σαφές ότι σε κάποιο στάδιο αναφέρει ότι το άλογο Μαγεμένος ερχόταν από τον εσωτερικό στίβο αλλά αμέσως μετά αναφέρει ότι το εν λόγω άλογο δέχθηκε επίθεση από σκύλο μέσα στον εξωτερικό στίβο. Με βάση, λοιπόν, το σύνολο της κατάθεσης, η οποία επισ�.νάπτεται στο Τεκμήριο 8, η αναφορά σε εσωτερικό στίβο εύλογα μπορεί να αποδοθεί σε λάθος πο�. δεν επηρεάζει την αξιοπιστία το�. μάρτ�.ρα. Σ�.νακόλο�.θα, καταλήγω ότι η ο�.σιώδης θέση το�. Ενάγοντα σ�.νάδει με την κατάθεση πο�. έδωσε την 1.4.2011 και περιέχεται στο Τεκμήριο
5. Ο σ�.νήγορος το�. Εναγομένο�. 2 εισηγήθηκε επίσης ότι δεν σ�.νάδει με την περιγραφή πο�. έδωσε ο Ενάγων στο Τεκμήριο 8, η �.πόδειξη το�. σημείο�. πο�. βρισκόταν ο σκύλος επί το�. Τεκμήριο
6. Επί το�. προκείμενο�. παρατηρώ ότι το Τεκμήριο 4 δεν είναι σχέδιο επί κλίμακος και δεν καταγράφει αποστάσεις. �'ποτελεί απλή σχεδιαστική απεικόνιση των χώρων των στάβλων και το�. στίβο�.. Επομένως, επί τέτοιο�. σχεδίο�., δεν ήταν δ�.νατό να τεθεί με ακρίβεια το σημείο πο�. κατά τη θέση το�. επιτέθηκε ο σκύλος το�. Εναγόμενο�. στο άλογο Μαγεμένος. Μέσα από το σύνολο της μαρτ�.ρίας το�. Ενάγοντος, διαπιστώνω ότι η παρο�.σίαση των γεγονότων πο�. οδήγησαν στην επέλε�.ση το�. επιδίκο�. ατ�.χήματος έχει σταθερότητα και σ�.νοχή. Έχω δε �.πόψη μο�. τη νομολογιακή αρχή ότι σε �.ποθέσεις ατ�.χημάτων τα γεγονότα εξελίσσονται σε ελάχιστο χρόνο και δεν είναι αναμενόμενο και λογικό να μπορεί κάποιος να �.πολογίζει με ακρίβεια τις αποστάσεις ή τον χρόνο. Ενδεικτικά παραπέμπω στην απόφαση Τιμοθέο�. �'ίκτωρας ν. �'στ�.νομίας

(2012)2 �'�'�" 671 και στην απόφαση �'βραάμ v. �'στ�.νομίας,

(2012)2 �'.�'.�". 220, οι οποίες κατ’ αναλογίαν εφαρμόζονται και στην παρούσα. Περαιτέρω, για τον ίδιο λόγο, κρίνω ότι το γεγονός πως ανέφερε ότι μετά το ατύχημα δίπλα το�. έσπε�.σε ο Μ.Ε.1 ενώ ο ίδιος δεν το επιβεβαίωσε δεν μπορεί να επηρεάσει την αξιοπιστία το�.. Επιπλέον, το γεγονός ότι στην Έκθεση �'παίτησης γίνεται αναφορά σε παρο�.σία σκύλο�. ενώ στην γραπτή το�. δήλωση ο Ενάγων αναφέρθηκε σε επίθεση σκύλο�. δεν οδηγεί σε σ�.μπέρασμα ότι η εν λόγω μαρτ�.ρία ήταν εκτός δικογράφων. Το εν λόγω ζήτημα εγέρθηκε κατά το στάδιο προσαγωγής της μαρτ�.ρίας ως ένσταση και απορρίφθηκε και ως εκ τούτο�. το �"ικαστήριο δεν μπορεί να αποφασίσει διαφορετικά στο στάδιο α�.τό. Εν πάση περιπτώσει, επαναλαμβάνω και για σκοπούς πληρότητας ότι ο ισχ�.ρισμός περί παρο�.σίας σκύλο�. είναι γενικός ισχ�.ρισμός ενώ ο ισχ�.ρισμός περί επίθεσης ειδικός. Επίσης, δεν έχο�.ν ζητηθεί λεπτομέρειες από τον Εναγόμενο 2. Σύμφωνα δε με τη νομολογία, αν δεν ζητηθούν λεπτομέρειες είναι δ�.νατό να προσαχθεί μαρτ�.ρία για απόδειξη ενός γενικού ισχ�.ρισμού. Θεμελιακή επί το�. προκειμένο�. είναι η απόφαση Κο�.ρσο�.μά ν. Κοσμά

(1991)1 �'�'�" 973. Σ�.νεπώς, ο σχετικός ισχ�.ρισμός δεν μπορεί να κριθεί ως εκτός δικογράφων. Επιπλέον, οι θέσεις το�. Ενάγοντος ως προς το�.ς τρα�.ματισμούς πο�. �.πέστη σ�.νάδο�.ν με τα ιατρικά πιστοποιητικά πο�. καταχωρήθηκαν και η μαρτ�.ρία το�. ως προς τον τρα�.ματισμό το�. δεν αμφισβητήθηκε. Τα�.τόχρονα η μαρτ�.ρία το�. ότι νιώθει ενοχλήσεις δεν έχει κλονιστεί κατά την αντεξέταση. Επιπρόσθετα, η θέση το�. ότι είναι ένεκα οικονομικών δ�.σκολιών πο�. δεν προέβη ενωρίτερα στην επέμβαση ρινοπλαστικής δεν έχει αμφισβητηθεί και γίνεται δεκτή. �'ντίθετα, οι ισχ�.ρισμοί το�. περί απώλειας εισοδημάτων δεν �.ποστηρίζονται από οποιαδήποτε μαρτ�.ρία και δεν μπορούν να γίνο�.ν δεκτοί. Επομένως, πλην το�. ισχ�.ρισμού περί απώλειας εισοδημάτων, κρίνω ότι μπορώ να βασιστώ στη μαρτ�.ρία το�. Ενάγοντος για την εξαγωγή ε�.ρημάτων. �'ξιολόγηση μαρτ�.ρίας Μ.Ε.1 Ο Μ.Ε.1 προκάλεσε θετική εντύπωση στο �"ικαστήριο και η μαρτ�.ρία το�. χαρακτηρίζεται από ε�.θύτητα σαφήνεια και πειστικότητα. Όμως, η μαρτ�.ρία το�. δεν είναι διαφωτιστικά για τα επίδικα γεγονότα, αφού περιστράφηκε γύρω από γενικότερα ζητήματα και γεγονότα με χρονική απόσταση από τα επίδικα. Σ�.νεπώς, η μαρτ�.ρία το�. δεν μπορεί να είναι διαφωτιστική για τα επίδικα θέματα. �'ξιολόγηση μαρτ�.ρίας Μ.Ε.2 Ο Μ.Ε.2 έδωσε μαρτ�.ρία �.πό την ιδιότητα το�. πραγματογνώμονα �'πό τη μη αμφισβήτηση των προσόντων το�. δέχομαι ότι όντως ο μάρτ�.ρας είναι μάρτ�.ρας πραγματογνώμονας. Όμως, η ιδιότητα το�. μάρτ�.ρα ως πραγματογνώμονα δεν οδηγεί άνε�. ετέρο�. σε αποδοχή της μαρτ�.ρίας το�.. Όπως είναι νομολογιακά καθιερωμένο, οι πραγματογνώμονες έχο�.ν καθήκον να παρο�.σιάσο�.ν τα αναγκαία επιστημονικά δεδομένα, ώστε το �"ικαστήριο να μπορέσει να καταλήξει στα δικά το�. σ�.μπεράσματα. Σχετικές είναι οι αποφάσεις Σαρρής ν. Καλλέγιας κ.ά

(2001)1(β) �'�'�" 958 και Μαλαός �'νδρέας κ.ά ν. Χριστιάνας Χρίστο�. κ.ά,

(2005)1 �'.�'.�". 1191. Στην �.πό κρίση �.πόθεση δεν έχει προσφερθεί διιστάμενη μαρτ�.ρία πραγματογνωμόνων, ώστε το �"ικαστήριο να απαιτείται να αξιολογήσει επί διιστάμενων εκδοχών, σύμφωνα με τις αρχές της απόφασης Daria Novichkova ν. Θέμη �'λάβη

(2012)1 �'.�'.�".

1. Όμως, το γεγονός ότι η μαρτ�.ρία πραγματογνώμονα δεν έχει αντικρο�.στεί δεν επαρκεί από μόνο το�. για την αποδοχή της, αλλά το �"ικαστήριο έχει καθήκον, σε κάθε περίπτωση, να αιτιολογήσει την αποδοχή ή την απόρριψη της μαρτ�.ρίας το�. πραγματογνώμονα. Σχετικά παραπέμπω στο σύγγραμμα των Ηλιάδη & Σάντη Το �"ίκαιο της �'πόδειξης, 1η έκδοση, σελ.
2. Η μαρτ�.ρία το�. Μ.Ε.2 χαρακτηρίζεται από τη δέο�.σα σαφήνεια και επιστημονικότητα και ο μάρτ�.ρας έδωσε στο �"ικαστήριο τα αναγκαία στοιχεία ώστε να μπορεί να εξάξει τα δικά το�. ε�.ρήματα. Ιδίως ο μάρτ�.ρας επεξήγησε με σαφήνεια και απλότητα τη φύση των τρα�.ματισμών το�. Ενάγοντα καθώς και τη θεραπεία στην οποία τον �.πέβαλε. Εξήγησε με σαφήνεια επίσης τα ε�.ρήματα ως προς την μετεγχειρητική πορεία το�. Ενάγοντα. Η ύπαρξη των σωματικών βλαβών πο�. κατέγραψε στα ιατρικά πιστοποιητικά Τεκμήρια 9 και 12 επί της ο�.σίας δεν έχο�.ν αμφισβητηθεί από το�.ς Εναγομένο�.ς. �'�.τό πο�. ο�.σιαστικά αμφισβητήθηκε ήταν η ανάγκη για μελλοντική επέμβαση. Εν προκειμένω, η θέση το�. για την ανάγκη για μελλοντική επέμβαση ρινοπλαστικής ήταν σταθερή και σαφής, Μάλιστα κατά την αντεξέτασή το�. επεξήγησε με σαφήνεια ότι δεν πρόκειται για απλή αισθητική επέμβαση αλλά για επέμβαση πο�. σκοπεί στη διόρθωση λειτο�.ργικών προβλημάτων. Σ�.γκεκριμένα αιτιολόγησε τη σ�.γκεκριμένη κατάληξή το�. με αναφορά στα τραύματα το�. Ενάγοντα, ήτοι την παρεκτόπιση της μύτης και το�. διαφράγματος. Σημειώνεται δε, ότι η ύπαρξη των εν λόγω σωματικών βλαβών δεν έχει αμφισβητηθεί. Επομένως η ανάγκη για μελλοντική επέμβαση ρινοπλαστικής έχει δικαιολογηθεί ως αναγκαία σ�.νέπεια των τρα�.ματισμών το�. Ενάγοντος. Επίσης, η μαρτ�.ρία το�. ως προς το κόστος της εν λόγω επέμβασης δεν έχει αμφισβητηθεί. Επίσης, σαφής ήταν η μαρτ�.ρία το�. σχετικά με την ανάγκη αφαίρεσης των πλατινών το�. τοποθετήθηκαν. Όμως, για την πιο πάνω επέμβαση δεν έχει δώσει οποιοδήποτε πρόγνωση για το κόστος της. Το γεγονός ότι ο Ενάγων δεν τον επισκέφθηκε από το 2011 με σκοπό την αφαίρεση πλατίνων δεν μπορεί να οδηγήσει, άνε�. ετέρο�., σε εύρημα ότι ο τελε�.ταίος δεν αισθάνεται πόνο ή ότι δεν θα είναι αναγκαία στο μέλλον τέτοια επέμβαση. Τέλος, η μαρτ�.ρία το�. για τα χρήματα πο�. πληρώθηκε αναφορικά με την έκδοση των επιδίκων πιστοποιητικών Τεκμήρια 9 και 12 όπως προσδιορίστηκε κατά την αντεξέταση, μπορεί να γίνει δεκτή, καθότι σ�.νάδει με το σύνολο της ενώπιον μο�. μαρτ�.ρίας. Επομένως, κρίνω ότι, μπορώ να βασιστώ στη μαρτ�.ρία το�. Μ.Ε.2 για την εξαγωγή ε�.ρημάτων. �'ξιολόγηση Μ.Υ.1 Η μαρτ�.ρία το�. Μ.Υ.1 κατά μεγάλο της μέρος σ�.νάδει με το κοινό �.πόβαθρο και δεν έχει αμφισβητηθεί. Σ�.γκεκριμένα πέραν των αναφορών πο�. αποτελούν κοινό τόπο μεταξύ των διαδίκων μο�. μαρτ�.ρίας, δεν έχει αμφισβητηθεί ότι ο χώρος των στάβλων παραχωρείται στο�.ς προπονητές με άδεια χρήσης. Περαιτέρω δεν έχει αμφισβητηθεί η θέση το�. ότι σύμφωνα με το�.ς κανονισμούς της Ι�'Κ, Τεκμήριο 21, οι προπονητές αλόγων έχο�.ν �.ποχρέωση να διατηρούν περιορισμένο�.ς το�.ς σκύλο�.ς το�.ς στο�.ς χώρο�.ς των στάβλων. Κατά τα λοιπά η προσπάθεια το�. να �.ποστηρίξει ότι η Εναγόμενη 1, ο�.δεμία σχέση είχε με τις δραστηριότητες στον στίβο στερείται λογικής και πειστικότητας. Υποστήριξε σχετικά ο μάρτ�.ρας ότι ο στίβος παραχωρείται στο�.ς προπονητές ορισμένες ώρες της ημέρας. Θα ανέμενε κανείς πως, όπως στην περίπτωση των στάβλων, να προσκόμιζε ο Μ.Υ,1 κάποιο σχετικό έγγραφο ή δείγμα άδεια χρήσης. �"εν είναι λογικά δ�.νατόν η Εναγομένη 1 για ένα μέρος το�. ιπποδρόμο�., το οποίο παραχωρείται α�.τό να γίνεται μέσω σ�.μφωνίας με σ�.γκεκριμένο περιεχόμενο και για άλλο ανεπίσημα. Η πιο πάνω αντίφαση καθιστά μη λογική και μη πειστική τη σ�.γκεκριμένη θέση. Περαιτέρω, θέση το�. ότι οι �.παλλήλοι της Εναγομένης 1 δεν έχο�.ν οποιαδήποτε αρμοδιότητα στον χώρο αντικρούεται από την ενώπιόν μο�. έγγραφη μαρτ�.ρία και σ�.γκεκριμένα το Τεκμήριο 8, επιστολή των σ�.νηγόρων της Εναγομένης
3. Ειδικότερα, στο Τεκμήριο 8 επισ�.νάπτεται δήλωση κατάθεση το�. Ενάγοντα για το επίδικο σ�.μβάν. Στο σώμα της εν λόγω κατάθεσης, γίνεται λόγος για γραφείο λειτο�.ργού ασφαλείας και κατονομάζεται το πρόσωπο πο�. λαμβάνει την κατάθεση ως λειτο�.ργός ασφαλείας. �'φ’ ης στιγμής σε έγγραφα της ίδιας της Εναγομένης 1 γίνεται αναφορά σε γραφείο λειτο�.ργών ασφαλείας και σε λειτο�.ργό ασφαλείας, ο οποίος μάλιστα λαμβάνει και καταθέσεις, δεν μπορεί να γίνει δεκτή η θέση το�. Μ.Υ.1 ότι οι �.παλλήλοι της Εναγομένης 1 δεν είχαν ο�.σιαστικές αρμοδιότητες ή δεν ασκούσαν ο�.σιαστικά καθήκοντα. Έτσι, η προσπάθεια το�. μάρτ�.ρα να παρο�.σιάσει την Εναγομένη ως αποστασιοποιημένη από τον έλεγχο το�. χώρο�. δεν είναι πειστική. Σ�.νεπώς, κρίνω ότι δεν μπορώ να βασιστώ στη μαρτ�.ρία το�. Μ.Υ.1 μερικώς για την εξαγωγή ε�.ρημάτων. �'ξιολόγηση μαρτ�.ρίας Εναγομένο�. 2 Ως προς τη μαρτ�.ρία το�. Εναγομένο�. 2 διαπιστώνω ότι η μαρτ�.ρία το�. ως προς το ότι την επίδικη ημερομηνία ο σκύλος το�. κ�.κλοφορούσε κοντά στον χώρο το�. στίβο�., χωρίς να είναι δεμένος δεν έχει αμφισβητηθεί. Επίσης δεν έχει αμφισβητηθεί η θέση το�. ότι η δέσμη φωτογραφιών Τεκμήριο 27 δεικνύει το σημείο μεταξύ κερκίδας των προπονητών και στίβο�., καθώς και το γεγονός ότι �.φίσταται κάγκελο στο σημείο. Η μαρτ�.ρία το�. επί των πιο πάνω παρέμεινε αδιαμφισβήτητη και ως εκ τούτο�. μπορεί να γίνει αποδεκτή. Επί της βασικής το�. εκδοχής όμως, Εναγόμενος 2 δεν προκάλεσε θετική εντύπωση στο �"ικαστήριο, προέβαλε ισχ�.ρισμούς πο�. δεν σ�.νάδο�.ν μεταξύ το�.ς και η εκδοχή το�. στερείται λογικής και πειστικότητας. Μέσα από τη μαρτ�.ρία το�. Εναγομένο�. 2 προκύπτει ότι ο π�.ρήνας της εκδοχής το�. αποτελείται από δ�.ο βασικούς ισχ�.ρισμούς, ήτοι στον ισχ�.ρισμό το�. ότι ο σκύλος το�. ήταν ήσ�.χος και ότι δεν βρισκόταν στο σημείο το�. στίβο�. τον επίδικο χρόνο. Ως προς τον δεύτερο ισχ�.ρισμό προέβαλε τη θέση ότι ο ίδιος έριξε πέτρα προς τον σκύλο το�. για να τον απωθήσει να φύγει. Όμως, οι πιο πάνω θέσεις πο�. προβλήθηκαν σωρε�.τικά, δεν σ�.νάδο�.ν και είναι αλληλοαναιρούμενες. Μάλιστα γεννάται η εύλογη απορία το�. γιατί ο Εναγόμενος 2, ενώ ο σκύλος το�. είναι φιλήσ�.χος και δεν επιτίθεται, ένιωσε την ανάγκη να ρίξει πέτρα, ώστε να τον αποτρέψει από το να προσεγγίσει τον στίβο. Η λογικά αναμενόμενη πορεία θα ήταν ο Εναγόμενος 2 να μην ανησ�.χούσε για τον σκύλο το�., εάν όντως α�.τός ήταν φιλήσ�.χος. Η προβολή και επιμονή σε δύο θέσεις λογικά αλληλοαντικρο�.όμενες επηρεάζει τη σ�.νολική αξιοπιστία το�. Εναγομένο�. 2 και καθιστά σ�.νολικά την εκδοχή το�. μη πειστική. Επίσης, η προβολή και η επιμονή σε δ�.ο θέσεις αλληλοσ�.γκρο�.όμενες δεικνύει την πρόθεσή το�. να μην πει την αλήθεια στο �"ικαστήριο. Επομένως, κρίνω ότι μπορώ να βασιστώ μερικώς στη μαρτ�.ρία το�. Εναγομένο�. για την εξαγωγή ε�.ρημάτων επί των επιδίκων γεγονότων. �'ξιολόγηση μαρτ�.ρίας Μ.Υ.2 Σε σχέση με τον Μ.Υ.2 διαπιστώνω μέσα από τις απαντήσεις το�. αλλά και τη σ�.μπεριφορά το�. ότι προσήλθε στο �"ικαστήριο για να πει τα γεγονότα όπως τα αντιλήφθηκε. Όμως, ο κεντρικός το�. ισχ�.ρισμός ότι το ατύχημα προήλθε λόγω απροσεξίας το�. αναβάτη το�. αλόγο�. Μαγεμένος δεν καλύπτεται από τα δικόγραφα και το �"ικαστήριο δεν μπορεί να τον λάβει �.πόψη. Περαιτέρω, ο ισχ�.ρισμός ότι ο ίδιος δεν πρόσεξε κάποιο σκύλο να εισέρχεται στον στίβο δεν μπορεί να οδηγήσει εύρημα ότι δεν �.πήρχε σκύλος, αφού αποτελεί την �.ποκειμενική αντίληψη το�. ιδίο�. και μόνο. Επομένως, κρίνω ότι η μαρτ�.ρία το�. δεν μπορεί να είναι διαφωτιστική ως προς τα ο�.σιώδη γεγονότα. �'ξιολόγηση μαρτ�.ρίας Μ.Υ.
4. Σε σχέση με τον Μ.Υ.3 διαπιστώνω επίσης ότι προσήλθε στο �"ικαστήριο, για να πει την αλήθεια ως την αντιλήφθηκε. Όμως, όπως ο ίδιος δέχθηκε από το σημείο πο�. βρισκόταν στην κερκίδα των προπονητών αν ερχόταν σκύλος από τα δεξιά το�. δεν θα ήταν σε θέση να το αντιληφθεί. Επομένως, το �"ικαστήριο δεν μπορεί να βασιστεί στη μαρτ�.ρία το�. για να εξάξει εύρημα ότι δεν εισήλθε σκύλος στον στίβο την επίδικη ημερομηνία. Ε�.ρήματα Έχοντας �.πόψη τις δικογραφημένες θέσεις των διαδίκων, το κοινό �.πόβαθρο γεγονότων και την πιο πάνω αξιολόγηση προχωρώ με τη διατύπωση ε�.ρημάτων ως προς τα πρωτογενή γεγονότα της �.πόθεσης: Ο Ενάγων κατά τον ο�.σιώδη χρόνο ήταν ηλικίας 32 ετών, έχαιρε άκρας �.γείας και απολάμβανε τις χαρές και απολαύσεις της ζωής. Ο Ενάγων ήταν επαγγελματίας αναβάτης και σ�.μμετείχε σε ιπποδρομίες. Η Εναγόμενη 1, είναι λέσχη δεόντως εγγεγραμμένη και ήταν κάτοχος των �.ποστατικών το�. ιππόδρομο�. στον Άγιο �"ομέτιο, στη Λε�.κωσία. Η Εναγομένη 1 εργοδοτεί πρόσωπα για να ελέγχο�.ν την είσοδο και την έξοδο στον χώρο. Οι π�.ροδοτούμενοι της Εναγομένης 1 εκτελούν καθήκοντα λειτο�.ργών ασφαλείας. Ένας εκ των �.παλλήλων της Εναγομένης 1 έλαβε κατάθεση από τον Ενάγοντα για το επίδικο σ�.μβάν. Ο Εναγόμενος 2, ήταν αδειούχος προπονητής αλόγων, ο οποίος κατείχε �.ποστατικό εντός το�. χώρο�. της λέσχης ιπποδρομιών και ήταν ιδιοκτήτης ενός σκύλο�., πο�. ανήκει στη φ�.λή pitbull. Σύμφωνα με το�.ς εσωτερικούς της Ι�'Κ οι προπονητές δικαιούνται να κατέχο�.ν σκύλο�.ς το�. οποίο�.ς να έχο�.ν περιορισμένο�.ς στον χώρο των στάβλων σε κατάλληλα διαμορφωμένο χώρο. Στον χώρο το�. στίβο�. λαμβάνο�.ν χώρα προπονήσεις αλόγων. Ο Ενάγων στις 2.3.2011 προπονούσε το άλογο ''Eurogoal Raising'' στον εξωτερικό στίβο το�. ιππόδρομο�. και βρισκόταν κοντά στα 2.5 φέρλογκς. Κατά τον ίδιο χρόνο ολοκλήρωνε την προπόνησή το�. το άλογο Μαγεμένος το οποίο κινείτο στην αντίθετη φορά από το άλογο πο�. προπονούσε ο Ενάγων. Τότε ο σκύλος το�. Εναγόμενο�. 2 εισήλθε στον στίβο περνώντας κάτω από το κάγκελο και επιτέθηκε προς το άλογο Μαγεμένος. το οποίο φοβήθηκε, αφήνιασε και κινήθηκε απότομα δεξιά προς την πορεία το�., με αποτέλεσμα να χτ�.πήσει πάνω στο άλογο πο�. ίππε�.ε ο Ενάγων. Ο σκύλος το�. Εναγομένο�. 2 είναι ράτσας pit �"bull. Την επίδικη ημερομηνία ο εν λόγω σκύλος, δεν ήταν περιορισμένος στον χώρο των στάβλων. �'ντίθετα, κ�.κλοφορούσε στο�.ς χώρο�.ς το�. στίβο�., χωρίς φίμωτρο και χωρίς λο�.ρί και χωρίς να κρατείται από πρόσωπο το�.λάχιστον 16 ετών. Στον στίβο �.φίσταται κάγκελο το οποίο έχει απόσταση από το έδαφος με τρόπο ώστε να �.φίσταται κενό μεταξύ το�. εδάφο�.ς και το�. σημείο�. το�. καγκέλο�.. �'πό το ατύχημα τρα�.ματίστηκε ο Ενάγων, ο οποίος �.πέστη περικοχγική εκχύμωση και �.πόσφαγμα, τρ�.φερότητα πάνω από την αριστερή ζ�.γωματική �" μετωπική ραφή και είχε σπάσει το ζ�.γωματικό το�.. Περαιτέρω, �.πέστη εξόφθαλμο στα αριστερά και θαμπάδα στο αριστερό μάτι. Επίσης, είχε κάταγμα στη μύτη και παρεκτόπιση διαφράγματος. Σ�.νεπεία των πιο πάνω ήταν μο�.διασμένο το μάγο�.λο το�. και η μύτη το�. δεν μπορούσε να αναπνεύσει. Την ίδια μέρα �.πεβλήθη σε επέμβαση για να ενωθούν τα κόκκαλα της μύτης. Κατά την επέμβαση τοποθετήθηκαν 8 βίδες και 2 πλατίνες. Επειδή, τα κόκκαλα της μύτης δεν είναι ακριβώς στη θέση το�.ς και το διάφραγμα παρο�.σιάζει παρεκτόπιση, θα πρέπει �.ποβληθεί ρινοπλαστική επέμβαση. Η εν λόγω επέμβαση θα κοστίσει περί τις € 5.500 με € 6.000, ενώ θα απαιτηθούν 6 με 8 εβδομάδες αποχή από χειρωνακτική εργασία. Μέχρι σήμερα δεν έχει �.ποβληθεί στην πιο πάνω επέμβαση λόγω οικονομικών δ�.σκολιών. Ο Ενάγων παρέμεινε εκτός εργασίας για περίοδο δ�.ο μηνών και στο πρόσωπό το�. παρέμειναν ο�.λές. Κατά την αλλαγή το�. καιρού �.ποφέρει από πονοκεφάλο�.ς και ημικρανίες εξ αιτίας των πλατίνων πο�. �.πάρχο�.ν στο πρόσωπό το�.. Ένεκα το�. πιο πάνω γεγονότος, θα χρειαστεί να �.ποβληθεί σε επέμβαση για αφαίρεση πλατίνων. Τα άλογα είναι ε�.αίσθητα ζώα και εύκολα μπορεί να αφηνιάσο�.ν. Κατά τον χρόνο το�. ατ�.χήματος ο Ενάγων έφερε προστατε�.τικό κράνος. Νομική πτ�.χή Όπως έχει κριθεί στην απόφαση Πούρικος ν. Σάββα κ.ά.

(1991)1 �'�'�" 507, η βασική �.ποχρέωση κάθε ενάγοντα είναι να αποδείξει με αξιόπιστη μαρτ�.ρία τα βασικά γεγονότα πάνω στα οποία επέλεξε να βασίσει την απαίτησή το�., με τη μορφή πο�. ο ίδιος τα καθόρισε στα δικόγραφά το�.. Το επίπεδο απόδειξης των ισχ�.ρισμών το�. εκάστοτε ενάγοντα βρίσκεται στο επίπεδο το�. ισοζ�.γίο�. των πιθανοτήτων. Η έννοια το�. ισοζ�.γίο�. των πιθανοτήτων έχει ερμηνε�.θεί νομολογιακά σε πολλές �.ποθέσεις. Σχετική είναι η απόφαση Μαρσέλ ν. Λαϊκής

(2001)1 �'.�'.�". 1858, όπο�. με αναφορά στις σχετικές α�.θεντίες επί το�. θέματος, κρίθηκε ότι το κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος πο�. φέρει το βάρος της απόδειξης ικανοποίησε το �"ικαστήριο, με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση ή η εκδοχή το�. είναι πιο πιθανή παρά όχι (is more probable than not). Επομένως, το �"ικαστήριο καλείται να αποφασίσει το κατά πόσο ο Ενάγων, απέδειξε τα βασικά γεγονότα πο�. θεμελιώνο�.ν την απαίτησή το�., στον απαιτούμενο βαθμό, ώστε να δικαιούται σε απόφαση. Στην �.πό κρίση �.πόθεση η βάση της αγωγής εναντίον της Εναγομένης 1 ερείδεται επί το�. αστικού αδικήματος της αμέλειας ενώ για τον Εναγόμενο 2 επί το�. αστικού αδικήματος της αμέλειας και σε κατ’ ισχ�.ρισμόν παραβίαση νόμιμο�. καθήκοντος. Ε�.θύς εξ αρχής σημειώνεται ότι αξίωση για αποζημιώσεις λόγω παραβίασης νομίμων καθηκόντων αποτελεί θεραπεία το�. κοινοδικαίο�. και δεν πρέπει να σ�.γχύζεται ή να αναμειγνύεται με την αξίωση αποζημιώσεων για αμέλεια. Σχετικά παραπέμπω στην απόφαση Κώστας Λέντζας ν. Laos Bros Ltd, Πολιτική Έφεση 140/2011, ημερομηνίας 22.12.2016. Υπενθ�.μίζεται ότι σε �.ποθέσεις αμέλειας ο Ενάγων έχει �.ποχρέωση να αποδείξει και την αιτιώδη σ�.νάφεια μεταξύ αμέλειας και ζημίας. Σχετική, επίσης, είναι η απόφαση ��άλλης Μακρίδης και Υιοί Λτδ ν. Λο�.κά,

(2003)1 (�') �'.�'.�" 447, όπο�. κρίθηκε ότι ο Ενάγοντας θα πρέπει θετικά να αποδείξει ότι η ζημιά ήταν αποτέλεσμα της αμέλειας το�. Εναγόμενο�. και δεν εναπόκειται στον Εναγόμενο να απαλλάξει τον εα�.τό το�. αποδεικνύοντας ότι το δ�.στύχημα ήταν είτε αναπόφε�.κτο ή ότι δεν ήταν αποτέλεσμα της δικής το�. αμέλειας. Έχοντας �.πόψη τα πιο πάνω προχωρώ να εξετάσω την ε�.θύνη της Εναγομένης 1. Όπως έχει αναφερθεί ανωτέρω, η βάση αγωγής εναντίον της Εναγομένης 1 εδράζεται στο αστικό αδίκημα της αμέλειας και ειδικότερα στην �.ποχρέωση το�. κατόχο�. ακίνητης ιδιοκτησίας να μην επιδεικνύει αμέλεια. Όπως έχει νομολογηθεί στην �'.Σ Πηλαβάκης Λτδ ν. Στέλιος �". �"ιώργαλλο�. κ.ά Πολιτική Έφεση �'ρ. 88/2011 ημερομηνίας 28.11.2017, η ε�.θύνη κατόχο�. ακίνητης ιδιοκτησίας διέπεται από τις πρόνοιες το�. άρθρο�. 51 το�. περί �'στικών �'δικημάτων Νόμο�., ΚΕΦ. 148, οι διατάξεις το�. οποίο�. ερμηνεύονται στη βάση το�. �'γγλικού δικαίο�.. Η έννοια το�. κατόχο�. έχει προσδιοριστεί στη θεμελιακή απόφαση �'.Π. Φραγκεσκίδης & Σία ν. Μάμα

(1989)1 �'.�'.�". 70, όπο�. κρίθηκε πως κάτοχος είναι το πρόσωπο το οποίο έχει τον έλεγχο και την άμεση επίβλεψη της ιδιοκτησίας με εξο�.σία να επιτρέπει ή να απαγορεύει την είσοδο σε α�.τήν. Περαιτέρω, όπως σ�.νοψισθεί στην απόφαση Σχολική Εφορεία Στροβόλο�. ν. Μαρίνας Στεργίδο�. κ.ά, Πολ. Έφεση �'ρ. 8/11, ημερομηνίας 4.3.2016: «ο κάτοχος έχει δύο καθήκοντα: για τη στατική κατάσταση των πραγμάτων (κατάσταση, σ�.ντήρηση και επιδιόρθωση το�. ακινήτο�.) και για τη λειτο�.ργία της δραστηριότητας ή επιχείρησής το�.». Το άρθρο 51 προβαίνει σε διάκριση ως προς την έκταση της ε�.θύνης το�. κατόχο�. σε σχέση με προσκεκλημένο�.ς και απλούς επισκέπτες. Όμως όπως �.ποδείχθηκε στην απόφαση Στεργίδο�. ( ανωτέρω): «Σε ότι αφορά τις «δραστηριότητες» στα �.ποστατικά το�. κατόχο�., το καθήκον έναντι «προσκεκλημένο�.» και «απλού δικαιούχο�.» είναι τα�.τόσημο και έγκειται σε �.ποχρέωση λήψης λογικών μέτρων ώστε το �.ποστατικό να είναι ασφαλές από κινδύνο�.ς την ύπαρξη των οποίων ο κάτοχος γνωρίζει ή θα όφειλε, ως λογικός άνθρωπος, να γνωρίζει.» Στην �.πό κρίση �.πόθεση η Εναγομένη 1 ήταν ιδιοκτήτης το�. χώρο�. όπο�. επεσ�.νέβη το επίδικο ατύχημα. Επιπλέον, είχε τον έλεγχο και την άμεση επίβλεψη της ιδιοκτησίας με εξο�.σία να επιτρέπει ή να απαγορεύει την είσοδο σε α�.τήν. Σ�.νεπώς, η Εναγομένη 1 μπορεί να κριθεί ως κάτοχος εν τη έννοια το�. Νόμο�.. Περαιτέρω, το επίδικο ατύχημα προκλήθηκε από δραστηριότητα εντός το�. �.ποστατικού το�. Κατόχο�.. Σ�.νεπώς, η Εναγόμενη 1 είχε �.ποχρέωση λήψης λογικών μέτρων, ώστε το �.ποστατικό να είναι ασφαλές από κινδύνο�.ς την ύπαρξη των οποίων ο κάτοχος γνωρίζει ή όφειλε να γνωρίζει. Στην �.πόθεση Λέσχη Ιπποδρομιών Λε�.κωσίας ν. �'νδρέα Νικήτα

(2000)1 �'�'�" 1712, κρίθηκε ότι το κατά πόσο ο κίνδ�.νος είναι "ασ�.νήθιστος" κρίνεται αντικειμενικά με βάση τα γεγονότα της �.πόθεσης και �.ιοθετήθηκε το ακόλο�.θο απόσπασμα από την απόφαση London Graving Dock Co Ltd v. Harton

(1951)2 All E.R. 1: «....... Το my mind danger may be unusual though fully recognised and I am not prepared to accept the view that the word unusual is to be construed subjectively as meaning "unexpected" by the particular invitee concerned. Moreover, I get little assistance from the alternative word "unexpected" suggested by Phillimore L.J. [1915] 1 KB 596, in Norman v. Great Western Ry Co. I think "unusual" is used in an objective sense and means such danger as is not usually found in carrying out the task of fulfilling the function which the invitee has in hand, though what is unusual will, of course vary with the reasons for which the invitee enters the premises.......» Στην �.πό κρίση �.πόθεση �.πήρχε ο κανονισμός της Ι�'Κ, Τεκμήριο 21, ότι οι προπονητές όφειλαν να έχο�.ν περιορισμένο�.ς το�.ς σκύλο�.ς στο�.ς στάβλο�.ς. Περαιτέρω, δεν έχει αμφισβητηθεί ότι τα άλογα είναι ε�.αίσθητα ζώα και μπορούν εύκολα να τρομάξο�.ν. Το γεγονός ότι σύμφωνα με τον σχετικό κανονισμό οι προπονητές όφειλαν να έχο�.ν περιορισμένο�.ς το�.ς σκύλο�.ς στον χώρο των στάβλων δεν καθιστά μη προβλεπτή την περίπτωση α�.τός να παραβιαστεί και δεν καθίστα απομακρ�.σμένο τον κίνδ�.νο. Επίσης, η ύπαρξη το�. σχετικού κανονισμού δεν σ�.νεπάγετο α�.τόματα ότι ο�.δείς σκύλος θα εισέρχετο στον χώρο το�. στίβο�.. Η Εναγομένη 1 όφειλε να λάμβανε προληπτικά μέτρα έναντι το�. πιο πάνω κίνδ�.νο�. όπως το να καθιστούσε αδύνατο για κάποιο σκύλο να εισέλθει κάτω από τα κάγκελα το�. στίβο�.. Η ύπαρξη σκύλων, σε σ�.νδ�.ασμό με το ότι το κάγκελο πο�. διαχώριζε τον στίβο από το�.ς �.πόλοιπο�.ς χώρο�.ς δεν εμπόδιζε τη διέλε�.ση και το γεγονός ότι τα άλογα είναι ε�.αίσθητα ζώα καθιστούσε προβλεπτό τον κίνδ�.νο κάποιος σκύλος να παρεισφρήσει στον στίβο εν ώρα προπόνησης και να προκαλέσει αφηνιασμό κάποιο�. αλόγο�.. Τέλος, προκύπτει ότι ο σκύλος το�. Εναγομένο�. κανένα εμπόδιο σ�.νάντησε στην πορεία το�. από το�.ς στάβλο�.ς προς τον στίβο. Επίσης, δεν είχε ληφθεί οποιοδήποτε μέτρο πο�. να εμποδίζει ή να δ�.σχεραίνει έστω την διαφ�.γή των σκύλων από το�.ς στάβλο�.ς. Επομένως, η Εναγόμενη 1 απέτ�.χε να λάβει λογικά μέτρα, ώστε το �.ποστατικό να είναι ασφαλές από κινδύνο�.ς την ύπαρξη των οποίων γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει. Η ε�.θύνη το�. Εναγομένο�. 2 Η ε�.θύνη το�. Εναγόμενο�. ερείδεται στο αστικό αδίκημα της αμέλειας και σε παράβαση θέσμιο�. καθήκοντος. Η Έκθεση �'παίτησης περιέχει ισχ�.ρισμούς τόσο για την κατ’ ισχ�.ρισμόν αμέλεια όσο και για την παράβαση των νόμιμων καθηκόντων το�. Εναγομένο�. 2. Σε σχέση με το αστικό αδίκημα της αμέλειας σε σχέση με τον κάτοχο ζώο�. σχετικό είναι ο άρθρο 54 το�. περί �'στικών �'δικημάτων Νόμο�. Κεφ. 148, το οποίο διαλαμβάνει τα ακόλο�.θα: «Σε αγωγή πo�. εγείρεται σε σχέση με ζημιά, κατά τηv oπoία απoδεικvύεται- (α) ότι η ζημιά πρoκλήθηκε από άγριo ζώo, ή από άλλo ζώo πo�. δεv είvαι άγριo τo oπoίo είχε, όπως γvώριζε o εvαγόμεvoς, ή πρέπει vα θεωρηθεί ότι γvώριζε κατά τεκμήριo, τηv τάση για τηv τέλεση της πράξης από τηv oπoία πρoκλήθηκε η ζημιά͘ και (β) ότι o εvαγόμεvoς ήταv o ιδιoκτήτης ή είχε τηv ε�.θύvη τo�. ζώo�. α�.τoύ, o εvαγόμεvoς φέρει τo βάρoς της απόδειξης τo�. ότι δεv �.φίστατo αμέλεια για τηv oπoία α�.τός ε�.θύvεται σε σχέση με τo ζώo α�.τό.» Σε σχέση με την ε�.θύνη κατόχο�. ακόμα και ήμερο�. ζώο�. διαφωτιστική είναι η απόφαση Πολ�.μετάλ Λτδ, Mεταλλικές Kατασκε�.ές κ.ά. ν. Aνδρέα Kωνσταντίνο�.

(1998)1 �'�'�" 393, όπο�. λέχθηκαν τα ακόλο�.θα: «Και η κατοχή ήμερο�. ζώο�. μπορεί, ανάλογα με τη φύση το�., να παρεμβάλλει προβλεπτούς κινδύνο�.ς για την ασφάλεια το�. γείτονα, όπως εξηγείται παραστατικά από το Λόρδο Atkin σε �.πόθεση πο�. αφορούσε σκύλο, στην Fardon v. Harcourt - Rivington [1932] All E.R. Rep. 81. Το ακόλο�.θο απόσπασμα από την απόφασή το�. κατοπτρίζει το πλαίσιο μέσα στο οποίο προσδιορίζεται η εκπλήρωση το�. καθήκοντος επιμέλειας για την ασφάλεια το�. γείτονα από κινδύνο�.ς πο�. μπορεί να προκύψο�.ν από την κατοχή σκύλο�.: "But it is also true that, quite apart from the liability imposed upon the owner of animals or the person having control of them by reason of knowledge of their propensities, there is the ordinary duty of a person to take care either that his animal or his chattel is not put to such a use as is likely to injure his neighbour - the ordinary duty to take care in the cases put upon negligence." Σε ελεύθερη μετάφραση: "�'λλά, είναι επίσης αληθές, ότι ανεξάρτητα από την ε�.θύνη η οποία επιβάλλεται στον ιδιοκτήτη ζώων ή το πρόσωπο το οποίο τα έχει �.πό τον έλεγχό το�., λόγω γνώσης των τάσεων το�.ς, �.πάρχει, και το σύνηθες καθήκον προσώπο�. να μεριμνά έτσι ώστε το ζώο το�. ή το κινητό αντικείμενο �.πό τον έλεγχο το�. δεν τίθεται σε τέτοια χρήση πο�. να είναι πιθανόν να βλάψει το γείτονα. Το σύνηθες καθήκον επιμέλειας όπως ορίζο�.ν οι αρχές το�. δικαίο�. της αμέλειας." Όπως επισημαίνει ο Λόρδος Dunedin στη δική το�. απόφαση, στην ίδια �.πόθεση, το καθήκον επιμέλειας προκύπτει από τη γνώση για τις κινήσεις το�. σκύλο�., μεταξύ άλλων, και από τα πηδήγματά το�..» Σύμφωνα με τον περί Σκύλων Νόμο Ν. 184(I)/2002 οι σκύλοι ράτσα pit bull ανήκο�.ν στις φ�.λές σκύλων, οι οποίες είναι απαγορε�.μένες, καθότι σ�.γκαταλέγονται στις επικίνδ�.νες φ�.λές. Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 11

(2)β το�. πιο πάνω Νόμο�., τέτοιοι σκύλοι πρέπει να φέρο�.ν φίμωτρο εγκεκριμένο από το �"ιε�.θ�.ντή και να είναι δεμένοι με λο�.ρί και να κρατούνται από πρόσωπο ηλικίας το�.λάχιστον 16 ετών, όταν βρίσκονται εκτός των ορίων της οικίας ή των �.ποστατικών το�. ιδιοκτήτη το�.ς. Τα πιο πάνω καταδεικνύο�.ν και αποδεικνύο�.ν ότι ο σκύλος το�. Εναγομένο�. 2 μπορεί να χαρακτηριστεί ως άγριο ζώο ή ως ζώο πο�. έχει την τάση να επιτίθεται. Μάλιστα το πιο πάνω θα έπρεπε να ήταν σαφές στον Εναγόμενο 2 από τις πρόνοιες το�. Νόμο�., ο οποίος επιβάλει όπως σκύλοι της φ�.λής το�. επίδικού να φέρο�.ν φίμωτρο, να κρατούνται από πρόσωπο ηλικίας άνω των 16 ετών και να είναι δεμένοι με λο�.ρί. Οι πιο πάνω απαιτήσεις το�. Νόμο�. δεικνύο�.ν την επικινδ�.νότητα της φ�.λής το�. επιδίκο�. σκύλο�. και καθιστούν προφανές στον οποιοδήποτε και σ�.νεπώς και στον Εναγόμενο 2 την επικίνδ�.νη φύση το�.. Οι πιο πάνω πρόνοιες το�. νόμο�. αναφέρονται όχι ως προς την κατ’ ισχ�.ρισμόν παράβαση θέσμιο�. καθήκοντος, αλλά ως στοιχεία πο�. θεμελιώνο�.ν εξ αντικειμένο�. την γνώση περί το�. ότι ο σκύλος το�. Εναγομένο�. 2 ήταν άγριο ζώο. Υπό το φως των πιο πάνω, το βάρος απόδειξης ότι δεν �.φίστατο αμέλεια το έφερε ο ίδιος ο Εναγόμενος

1. Μέσα από την ενώπιον μο�. μαρτ�.ρία δεν προκύπτει να έλαβε ο Εναγόμενος 2 οποιοδήποτε μέτρο προς αποφ�.γή το�. σ�.μβάντος. �'νεξάρτητα από τα πιο πάνω ο Εναγόμενος 2 ως προπονητής αλόγων όφειλε να γνωρίζει ότι ενόψει το�. ε�.αισθησίας των αλόγων η παρο�.σία σκύλο�. στον στίβο θα μπορούσε να προκαλέσει αφηνιασμό αλόγο�.. Επομένως, όφειλε να λάμβανε μέτρα ώστε ο σκύλος το�. να μην βρισκόταν σε θέση πο�. μπορούσε να βλάψει τον γείτονα. Παρά τα πιο πάνω κανένα μέτρο έλαβε ο Εναγόμενος
2. Σ�.νεπώς, ακόμα και εάν έκρινα ότι ο σκύλος το�. Εναγομένο�. 2 δεν ανήκε σε φ�.λή με επιθετικές τάσεις, θα έκρινα ότι απέτ�.χε να επιτελέσει το καθήκον επιμέλειας πο�. είχε ως κάτοχος ακόμα και ήμερο�. ζώο�.. Επιπρόσθετα, η παράλειψη το�. Εναγομένο�. να έχει δεμένο με λο�.ρί τον σκύλο το�., ως επέβαλλε ο περί Σκύλων Νόμος ή να τον έχει περιορισμένο στον χώρο των στάβλων, ως επέβαλε ο σχετικός της Ι�'Κ. Ιδίως ο σχετικός κανονισμός Τεκμήριο 21 επέβαλλε στον Εναγόμενο να έχει τον σκύλο το�. περιορισμένο στον χώρο των στάβλων. Η πιο πάνω παράλειψη θεμελιώνει α�.τοτελή παραβίαση νόμιμο�. καθήκοντος. Επομένως, ο Εναγόμενος 2 με τις παραλείψεις το�. παρέβη το νόμιμο καθήκον το�. πο�. προκύπτει αφενός από τον Νόμο και από τον εσωτερικό κανονισμό της Ι�'Κ αφετέρο�.. Η αιτιώδης σ�.νάφεια των πράξεων η παραλείψεων των Εναγομένων 1 και 2 με την ζημία πο�. �.πέστη ο Ενάγων. Όπως έχει αναφερθεί ανωτέρω, ο Ενάγων όφειλε να αποδείξει και την αιτιώδη σ�.νάφεια μεταξύ της αμέλειας των Εναγομένων και της ζημιάς πο�. επήλθε. Περαιτέρω, όπως έχει �.ποδειχθεί στην απόφαση Κύπρος Ξενοφώντος ν. Κ.Ν Zoo Bar Restaurant Ltd Πόλ. Έφεση 477/11, ημερομηνίας 15.12.2016, το �"ικαστήριο δεν επιτρέπεται να πιθανολογεί σε επίπεδο εικασιών, ως προς τα γεγονότα της �.πόθεσης. �'ντίθετα, η γνώση, την οποία το �"ικαστήριο μπορεί να λάβει για τα γεγονότα της �.πόθεσης, περιορίζεται στη μαρτ�.ρία και σε γεγονότα παγκοίνως γνωστά, για τα οποία χωρεί δικαστική γνώση. Ενδεικτικά παραπέμπω στην απόφαση King’s Head Development Co Ltd (Pioneer Beach Hotel) ν. Mιχάλη Πηλέα

(2001)1 �'�'�"

1. Σύμφωνα με τα ε�.ρήματα το�. �"ικαστηρίο�. το επίδικο ατύχημα επεσ�.νέβη ένεκα το�. γεγονότος ότι το άλογο Μαγεμένος αφήνιασε, κινήθηκε δεξιότερα και σ�.γκρούστηκε με το εξ αντιθέτο�. ερχόμενο άλογο πο�. ίππε�.ε ο Ενάγων. Περαιτέρω, η μοναδική θέση πο�. �.πήρχε ως την αιτία πο�. το άλογο Μαγεμένος αφήνιασε ήταν η θέση πο�. προώθησε ο Εναγών, ήτοι το ότι ο αφηνιασμός οφειλόταν σε επίθεση το�. σκύλο�. το�. Εναγομένο�.
2. Στην �.πό κρίση �.πόθεση ο�.δεμία σ�.γκεκριμένη μαρτ�.ρία �.φίσταται ότι το άλογο Μαγεμένος αφήνιασε από οποιαδήποτε άλλη αιτία. Επομένως, το ατύχημα προήλθε από την επίθεση το�. σκύλο�. το�. Εναγομένο�. 2 προς το άλογο Μαγεμένος. Η παρο�.σία το�. σκύλο�. το�. Εναγομένο�. 2 στο σημείο οφείλεται στην αμέλεια της Εναγομένης 1 και στην αμέλεια το�. Εναγομένο�. 2, ως έχει αναπτ�.χθεί ανωτέρω, Σ�.νακόλο�.θα, προκύπτει ότι η ζημία προήλθε αιτιωδώς ένεκα της αμέλειας των Εναγομένων 1 και
3. Σ�.νεπώς, οι Εναγόμενοι 1 και 2 κρίνονται �.πεύθ�.νοι από κοινού για την πρόκληση της ζημίας στον Ενάγοντα. Το ζήτημα των αποζημιώσεων. Οι αρχές πο�. διέπο�.ν την επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων έχο�.ν σ�.γκεφαλαιωθεί στην πρόσφατη απόφαση Jamal Ismail v. Μιχαήλ �'ντωνίο�. κ.ά., Πολιτική Έφεση �'ρ. 333/2009, ημερομηνίας 12.2.2014, όπο�. το Εφετείο, σ�.νοψίζοντας τις αρχές πο�. διέπο�.ν την επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων, ανέφερε τα ακόλο�.θα: «Σύμφωνα με τη νομολογία ο «Στόχος των αποζημιώσεων πο�. επιδικάζονται είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά το�. διαδίκο�. πο�. τρα�.ματίστηκε χωρίς να εναποτίθεται �.πέρμετρο βάρος πάνω στον αδικοπραγούντα. (�'λ. Fletcher v. Autocar Transporters Ltd

(1968)1 All E.R. 726, Constantinou v. Slahouris

(1969)1 C.L.R. 416). Με άλλες λέξεις, το ποσό πο�. επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Σ�.νεπώς, η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ο�.σιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού �.πολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος το�. εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας, σε αριθμό πο�. είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της �.πόθεσης.» (�'λ. Fysco Constructing Co. Ltd v. �"εωργίο�.

(1991)1 �'.�'.�". 1014, 1028 και Μιχαήλ κ.α. ν. Φίλιος �". Σ�.κοπετρίτης Λτδ. κ.α.

(2000)1 �'.�'.�". 1049). Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. �'�.τή τούτη η ατέλεια το�. χρήματος ως μέσο�. για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων (�'λ. Μα�.ροπετρή ν. Λο�.κά

(1995)1 �'.�'.�". 66, 74).» Περαιτέρω, στην �.πόθεση Κωμιάτη ν. Πολίτσο�. κ.ά.

(2001)1�' �'.�'.�" 226, αναγνωρίστηκε η ανάγκη περιοδικής ανύψωσης το�. επιπέδο�. των αποζημιώσεων, ως απόρροια των πραγματικοτήτων της ζωής. �'σφαλώς, όπως έχει λεχθεί στην �.πόθεση Σπύρος Μελάς και Ελένη Λτδ ν. Πολίτη

(2003)1 �'.�'.�". 590, η α�.ξητική τάση στις αποζημιώσεις δεν αποτελεί οδικό χάρτη για αιτιολόγηση παροχής α�.ξανόμενων ποσών σε κάθε περίπτωση. �'ποτελεί, περαιτέρω, καλά εμπεδωμένη αρχή ότι οι προηγούμενες επί το�. θέματος αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμε�.τικό προηγούμενο, �.πό την έννοια της αρχής το�. stare decisis, αλλά παρέχο�.ν καθοδήγηση, γιατί κάθε περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση το�. τρα�.ματισμού, καθώς και τις ιδιαίτερες σ�.νθήκες κάθε �.πόθεσης. Σχετική είναι η απόφαση �"ιαννάκης Ερωτοκρίτο�. κ.ά. v. Καραολή

(1998)1 �'.�'.�". 445. Τέλος, τονίζεται ότι τα μελλοντικά ιατρικά έξοδα εμπίπτο�.ν στο κονδύλι των γενικών αποζημιώσεων. Σχετικά παραπέμπω στην απόφαση Σολομωνίδη ν. �-εβλού κ.ά

(2000)1�' �'.�'.�" 228 και στο σύγγραμμα McGregor on Damages 16η έκδοση, παρ.1653, στη σελίδα 1077. Σύμφωνα δε με τη νομολογία όπο�. η άρνηση ή παράλειψη το�. ασθενούς να �.ποβληθεί σε εγχείρηση ή πρόσθετη εγχείρηση είναι λογική �.πό τις περιστάσεις, α�.τό δεν αντιβαίνει το καθήκον το�. ως ενάγοντα να μετριάσει τις ζημιές το�.. Θεμελιακή επί το�. προκειμένο�. είναι η απόφαση Ταμπούρας ν. Κοζάνη

(2008)1 �'.�'.�".

1. Σχετική επίσης είναι η απόφαση Gevorest Sleep Designs Ltd v. �'ρκάδιο�. Μιχαηλίδη Πολιτική Έφεση 456/2011, ημερομηνίας 25.1.
2. Υπό το πρίσμα των πιο πάνω θα εξετάσω το ζήτημα της απόδοσης γενικών αποζημιώσεων προς τον Ενάγοντα, αντλώντας καθοδήγηση, στο βαθμό και �.πό την έννοια πο�. περιγράφεται ανωτέρω, από προηγούμενες αποφάσεις πο�. αφορούν παρόμοιο�.ς τρα�.ματισμούς. Στην �.πό κρίση �.πόθεση το μεγαλύτερο εύρος των επίδικων τρα�.ματισμών αφορούν τον τρα�.ματισμό στη μύτη. Η απόφαση Ταμπούρας ν. Κοζάνη, (ανωτέρω) αφορούσε άντρα ηλικίας 38 ετών, ο οποίος είχε �.ποστεί, μεταξύ άλλων, εκδορές και εκχ�.μώσεις στο μέτωπο και κάταγμα στη μύτη με εξωτερική ανεπαίσθητη παρεκτόπιση ράχεως ρινός, ελαφριά δ�.σμορφία της ρινός και σκολίωση ρινικού διαφράγματος. Πρωτοδίκως είχαν επιδικασθεί γενικές αποζημιώσεις £4.000, οι οποίες α�.ξήθηκαν σε €11.000 κατ' έφεση. Στην εν λόγω απόφαση διαπιστώθηκε από το Εφετείο ότι δεν �.πάρχει μεγάλος όγκος αποφάσεων πο�. αφορούν παρόμοιο�.ς τρα�.ματισμούς. Στο σημείο α�.τό κρίνω σκόπιμο να παραθέσω α�.τούσιο απόσπασμα από την απόφαση Κοζάνη (ανωτέρω) στην οποία καταγράφεται η έρε�.να το�. Εφετείο�. ως προς �.ποθέσεις με παρόμοιο�.ς τρα�.ματισμούς: «Η έρε�.να από το Εφετείο στις διάφορες �.ποθέσεις το�. είδο�.ς, κατέδειξε ότι είναι δύσκολη η ανεύρεση παρόμοιων τρα�.μάτων. Σ�.νήθως, η παραμόρφωση της μύτης με την παρεκτόπιση της, αποτελούν επί μέρο�.ς τραύματα σε ε�.ρύτερο�.ς τρα�.ματισμούς. Στην �"εωργίο�. ν. Μεταξά, �'γωγή �'ρ. 2344/90, ημερ. 31.3.95, όπως αποτ�.πώνεται στο σύγγραμμα το�. Φρίξο�. Νικολαΐδη: �'ποζημιώσεις για Σωματικές �'λάβες

(1996), στη σελ. 211 παρ. 4-88, δόθηκαν £1.250 για κατάγματα των ρινικών οστών και το�. ρινικού διαφράγματος, με ρινορραγία, αιμάτωμα στο πρόσωπο, εγκεφαλική διάσειση, τραύμα στην αριστερή κνήμη, έγινε δε �.πό γενική αναισθησία ανάταξη των καταγμάτων και αιμόσταση, ρινικός πωματισμός και τοποθετήθηκε γύψινος επίδεσμος. �"εν παρέμειναν κατάλοιπα, τα δε τραύματα αποκαταστάθηκαν πλήρως. Στην Σπύρο�. ν. Χ"Χαραλάμπο�.ς

(1989)1(Ε) �'.�'.�". 298, δόθηκαν £2.500.= για αιμάτωμα σ' ολόκληρο το μέτωπο, οίδημα της δεξιάς κροταφικής χώρας τριχωτού κεφαλής, έντονη ζάλη, εγκεφαλική διάσειση, εκχύμωση βλεφάρων, τραύμα βάσεως της ρινός με σ�.ρραφή, οίδημα ολοκλήρο�. της ρίνας κτλ.» Σε σχέση με τις αποφάσεις στις οποίες παρέπεμψε ο ε�.παίδε�.τος σ�.νήγορος το�. Ενάγοντος παρατηρώ ότι α�.τές αφορούν τρα�.ματισμούς μεγαλύτερης έκτασης από τον επίδικο. Τέλος, στην �.πό κρίση �.πόθεση σύμφωνα με τα ε�.ρήματα το�. �"ικαστηρίο�. η μη �.ποβολή το�. Ενάγοντα σε επέμβαση ρινοπλαστικής ήταν λογική �.πό τις περιστάσεις, αφού οφείλετο στην οικονομική το�. αδ�.ναμία. Έχοντας �.πόψη το πλαίσιο πο�. σκιαγραφούν οι πιο πάνω αποφάσεις σε παρόμοιας φύσης τρα�.ματισμούς, λαμβάνω �.πόψη μο�. τη φύση το�. �.πό κρίση τρα�.ματισμού και τις σ�.νέπειές το�. στον Ενάγοντα, ήτοι την απο�.σία το�. για περίοδο δ�.ο μηνών από την εργασία το�. και την ανάγκη να �.ποβληθεί στο μέλλον σε δ�.ο επεμβάσεις με το κόστος μίας εξ α�.τών να ανέρχεται στο ποσό των €5.500. �"ιε�.κρινίζω, ότι η απο�.σία το�. Ενάγοντα από την εργασία το�., στο στάδιο α�.τό, λαμβάνεται �.πόψη ως στοιχείο πο�. �.πογραμμίζει την ταλαιπωρία το�. για περίοδο 2 μηνών. Επίσης, λαμβάνω �.πόψη μο�. ότι ο επίδικος τρα�.ματισμός άφησε ο�.λές στο πρόσωπο το�. Ενάγοντα. Έχοντας το σύνολο των πιο πάνω �.πόψη, κρίνω ότι το ποσό των €18.500 είναι εύλογο και δίκαιο, ως αποζημιώσεις για πόνο και ταλαιπωρία πο�. προήλθε από το�.ς επίδικο�.ς τρα�.ματισμούς και για το κόστος μελλοντικής επέμβασης. Ειδικές �'ποζημιώσεις �'ποτελεί καλά θεμελιωμένη αρχή ότι ειδικές αποζημιώσεις θα πρέπει όχι μόνο να εξειδικεύονται στα δικόγραφα, αλλά και να αποδεικνύονται με α�.στηρότητα. Σχετικές είναι οι αποφάσεις Παπαϊωάννο�. ν. Κωνσταντίνο�.

(2008)1 �'.�'.�". 1083, Σπύρο�. ν. Χ"Χαραλάμπο�.ς

(1989)1(Ε) �'.�'.�". 298, Ηρακλέο�.ς ν. Σκάφο�.ς Νίκη,

(1994)1 �'.�'.�". 510, Ηρακλέο�.ς ν. Πέτρο�.

(1994)1 �'.�'.�". 239 και Παναγιώτο�. ν. Φραγκέσκο�.

(1999)1 �'.�'.�". 687. Όπως έχει �.ποδειχθεί στην απόφαση �-ήνων Μερκής Λτδ ν. Ελληνικής Τράπεζας Λτδ

(1999)1(�") �'.�'.�". 1923, «ο Ενάγοντας βαρύνεται με την �.ποχρέωση να αποδείξει με καθαρή μαρτ�.ρία τα κονδύλια πο�. διεκδικεί ως ειδική ζημία.» Ο Ενάγων αξιώνει € 800 ως έξοδα για ιατρικά πιστοποιητικά. Εξ’ α�.τών απέδειξε μόνο κόστος € 310. Επίσης, αξιώνει το ποσό των € 2.000, ως απώλεια ημερομισθίων για την περίοδο πο�. παρέμεινε εκτός εργασίας. �"ια τα πιο πάνω ο�.δεμία απόδειξη προσέφερε προς �.ποστήριξη της απώλειας εισοδημάτων. Όπως έχει αποσαφηνιστεί από τη νομολογία, στην περίπτωση κατά την οποία ήθελε κριθεί ότι ελλείπο�.ν τα αναγκαία εκείνα στοιχεία πο�. θα βοηθούσαν το �"ικαστήριο να καταλήξει σε κάποιο ακριβές ποσό, δεν μπορεί και δεν πρέπει να επιδικάζεται κατ' αποκοπή ή κατά προσέγγιση οποιοδήποτε ποσό πο�. αντιπροσωπεύει απώλεια εισοδημάτων. Σχετικά παραπέμπω στην απόφαση Κολάνη Κ�.ριακή, άλλως Κίκα Κολάνη ν. �"ημήτρη Ταμπούρα

(2010)1 �'�'�"

1. Σ�.νεπώς κρίνω ότι ο Ενάγων απέτ�.χε να αποδείξει την αξίωση για απώλεια εισοδημάτων και �.πό τις περιστάσεις δεν μπορεί να επιδικαστεί οποιοδήποτε σχετικό ποσό. Σ�.νολικά ο Ενάγων κατάφερε να αποδείξει με την απαιτούμενη α�.στηρότητα μόνο το ποσό των €
2. Επιδίκαση Τόκο�. Στο άρθρο 58(α) το�. Περί �'στικών �'δικημάτων Νόμο�., Κεφ. 148, όπως τροποποιήθηκε, προβλέπεται η επιδίκαση το�. τόκο�. επί ολοκλήρο�. ή μέρο�.ς των επιδικασθεισών αποζημιώσεων για ολόκληρη ή μέρος της περιόδο�. μεταξύ της ημερομηνίας γένεσης το�. αγώγιμο�. δικαιώματος και της ημερομηνίας έκδοσης της απόφασης. Το θέμα το�. καθορισμού το�. τόκο�. επί των αποζημιώσεων εμπίπτει στη διακριτική ε�.χέρεια το�. �"ικαστηρίο�. και σύμφωνα με τη νομολογία �.πάρχει διάκριση αναφορικά με τον χρόνο πο�. ξεκινά η επιδίκασή το�. ανάμεσα στις γενικές και ειδικές αποζημιώσεις. Ενδελεχής ανάλ�.ση ως προς τις αρχές πο�. διέπο�.ν την επιδίκαση τόκο�. περιέχεται στην απόφαση Φοινικαρίδης ν. �"εωργίο�.

(1991)1 �'�'�"

1. Ως προς την επιδίκαση τόκο�. σε σχέση με τις γενικές αποζημιώσεις, αναφέρθηκε ότι λαμβάνεται �.πόψη ο τρόπος με τον οποίο προωθείται η αγωγή προς εκδίκαση, αφού μια αδικαιολόγητη καθ�.στέρηση στην προώθησή της μπορεί να έχει ως επακόλο�.θο τον περιορισμό της χρονικής έκτασης καθορισμού το�. τόκο�.. Στην �.πό κρίση �.πόθεση το αγώγιμο δικαίωμα γεννήθηκε την 2.3.2011, ενώ το γενικά οπισθογραφημένο κλητήριο καταχωρήθηκε την 16.7.2012 και η Έκθεση �'παίτηση 21.6.
2. Τα�.τόχρονα στο κονδύλι των γενικών αποζημιώσεων περιέχεται το κόστος για τη μελλοντική επέμβαση. Σχετικά σύγγραμμα McGregor on Damages 16η έκδοση, (ανωτέρω). Ως προς τις γενικές αποζημιώσεις κρίνω ορθότερο όπως φέρο�.ν τόκο από την ημερομηνία καταχώρησης το�. κλητηρίο�., ήτοι την 21.6.2013, πλην το�. ποσού των € 5.500 το οποίο κρίνω ορθότερο να φέρει τόκο από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης. Τα�.τόχρονα κρίνω ορθότερο, όπως οι ειδικές αποζημιώσεις όπως φέρο�.ν νόμιμο τόκο από την ημερομηνία πο�. καταβλήθηκε ο τελε�.ταίο ποσό ήτοι την 1.11.2011, μειωμένο κατά το ήμισ�.. Κατάληξη Ενόψει όλων των ανωτέρω, κρίνω ότι ο Ενάγων δικαιούται το ποσό των €18.500 �.πό μορφή γενικών αποζημιώσεων και το ποσό των € 310 �.πό μορφή ειδικών αποζημιώσεων. Σ�.νεπακόλο�.θα της πιο πάνω κατάληξής μο�. εκδίδεται απόφαση �.πέρ το�. Ενάγοντος και εναντίον το�. Εναγομένων αλληλέγγ�.α ή ξεχωριστά για το σ�.νολικό ποσό των €18,310 εκ των οποίων: �') Το ποσό των € 13.000 φέρει νόμιμο τόκο από 21.6.
3. �') Το ποσό των € 5.500 φέρει νόμιμο τόκο από την έκδοση της απόφασης. �") Το ποσό των ειδικών αποζημιώσεων εξ € 310 φέρει νόμιμο τόκο από 1.11.2011, μειωμένο κατά το ήμισ�.. Τα έξοδα επιδικάζονται �.πέρ το�. Ενάγοντος και εναντίον των Εναγομένων 1 και 2, αλληλέγγ�.α ή ξεχωριστά, ως α�.τά �.πολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το �"ικαστήριο στην κλίμακα εξόδων €10.000- €50.
4. (Υπ) …………………………… Μ. Χριστοδούλο�., Ε.�". Πιστό �'ντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: ��� �� ���O�/CyLii ��� ��� ��������� ���������� �������