ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΙΣΤΕΩΣ ν. ΓΕΩΡΓΙΟΥ κ.α., Αρ. Αίτησης: 232/2013, 8/11/2021

(1997)1 ΑΑΔ 1755 είναι: «ο προσδιορισμός των μέσων του εξ' αποφάσεως χρεώστη με βάσει το μέρος IX του Κεφ. 6 . ..έχει εξεταστικό χαρακτήρα και εστιάζεται στην διαπίστωση των πόρων και μέσων του χρεώστη». Η γενική αρχή που πρέπει να καθοδηγήσει το Δικαστήριο διά να ασκήσει την κρίση του ορθά είναι ότι θα πρέπει να επιτευχθεί με την διαταγή του Δικαστηρίου παράλληλα με την σταδιακή αποπληρωμή του χρέους από τον εξ' αποφάσεως χρεώστη, η διατήρηση αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης του ίδιου και της οικογένειας του (βλ. Χριστάκη Παναγιώτου ν Μιχαήλ

(1998)1 ΑΑΔ 422). Στόχος του Δικαστηρίου είναι να πετύχει μία ισορροπία μεταξύ της ανάγκης να εκτελεσθεί η δικαστική απόφαση αφενός και της ανάγκης να μην στερηθεί ο εξ' αποφάσεως οφειλέτης από τα αναγκαία υλικά αγαθά για την διαβίωση του ιδίου και της οικογένειας του αφετέρου. Η ανάγκη για την αποτελεσματική εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων, και η σημασία που έχει για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης, έχει τονισθεί στη πρόσφατη απόφαση Εθνική Τράπεζα Ελλάδος ν Μαρία Κωνσταντίνου

(2000)1 ΑΑΔ 1034 όπου λέχθηκαν τα εξής: «Η εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων είναι στοιχείο που συνάπτεται άμεσα με το κύρος της δικαστικής διαδικασίας. Η αξιοπιστία της δικαιοσύνης εξαρτάται από την αποτελεσματικότητα της. Διαφορετικά δημιουργείται δυσπιστία για την αποστολή της με ανάλογες διαβρωτικές επιπτώσεις...τα προβλεπόμενα από το νόμο μέσα αναγκαστικής εκτέλεσης δεν πρέπει να καταντούν ατελέσφορα εκτός στις απόλυτα δικαιολογημένες περιπτώσεις. Πρέπει να εξισορροπείται η ανάγκη εκτέλεσης με την προοπτική αξιοπρεπείς διαβίωσης του ανθρώπου στο πλαίσιο κράτος δικαίου». Στην πιο πάνω απόφαση επεξηγήθηκε ότι αφού το Δικαστήριο διαπιστώσει ποιο είναι το χρηματικό ποσό αναγκαίο για τη διαβίωση του οφειλέτη και της οικογένειας του, και αφαιρεθεί αυτό το ποσό δια να εξασφαλισθούν τα πιο πάνω, τότε η οποιοδήποτε διαταγή για πληρωμή του χρέους με δόσεις επαφίεται στην διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου. Η νομολογία μας είναι πλούσια και κατατοπιστική για το τι εννοείται με την αξιοπρεπή διαβίωση του χρεώστη και της οικογένειας του. Στην υπόθεση Αντώνης Φλαγκοφάς ν Αταλέζα Λτδ

(1989)1E ΑΑΔ 686 λέχθηκε ότι η αξιοπρεπής διαβίωση του χρεώστη και της οικογένειας του, περιλαμβάνει τη στέγαση, τη διατροφή και την ιατρική περίθαλψη των μελών της οικογένειας του καθώς τη μόρφωση των παιδιών και κάποια ευχέρεια για την κοινωνική διακίνηση του χρεώστη. Όμως σε σωρεία υποθέσεων έχει λεχθεί ότι ο χρεώστης δεν θα πρέπει να αφεθεί να δημιουργήσει υποχρεώσεις εκτός από τις απόλυτα αναγκαίες, ως έχουν επεξηγηθεί πιο πάνω, με αποτέλεσμα να αποφύγει την αποπληρωμή του εξ αποφάσεως χρέους (βλ. Anestos Adamou v Xenophon Ioannides

(1963)2 CLR 488). Μάλιστα δε, στην υπόθεση Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Αραδίππου ν Ιακώβου

(1999)1 ΑΑΔ 2032, αποφασίσθηκε ότι η οικονομική ικανότητα της οφειλέτιδας να πληρώνει χρέος το οποίο δεν ήταν αναγκαίο για την διαβίωση της και της οικογένειας της, υποδηλούσε ικανότητα της να πληρώνει το ισάξιο ποσό προς αποπληρωμή του εξ αποφάσεως χρέους. «Δεν μπορεί να επιτραπεί σε οφειλέτη να δημιουργήσει υποχρεώσεις άλλες από τις απαραίτητες για την αντιμετωπίσει ουσιωδών αναγκών του ιδίου και της οικογένειας του και στη συνέχεια να τις προβάλλει ως δικαιολογία για την αδυναμία του να πληρώσει το εξ αποφάσεως χρέος. Η εκούσια πληρωμή των ΛΚ50.00 μηνιαίως εξυπακούει ικανότητα της να καταβάλλει αυτό το ποσό προς ικανοποίηση του χρέους της». Στην Αγγλική υπόθεση Mc Ewan v Mc Ewan [1972] 2All ER 708 αποφασίσθηκε ότι η απόφαση του Δικαστηρίου σε σχέση με το ποσό που θα πληρώνει ο εξ αποφάσεως χρεώστης δεν κρίνεται μόνο με αναφορά των υφισταμένων του εισοδημάτων, αλλά και με βάση την δυνατότητα του να εξασφαλίσει επικερδές εργοδότηση, εάν το επιθυμεί, και να καταβάλει προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση. Αυτή η αρχή υιοθετήθηκε και στην Κύπρο σε σχέση με την παρούσα διαδικασία (βλ. Λέφος Σάββα ν Λαϊκή Κυπριακή Τράπεζα (Χρηματοδοτήσεις) Λτδ, Πολιτική Έφεση αρ. 9542, ημερ. 20.6.1997). Ο τρόπος με τον οποίο εκτιμάται αυτό το κριτήριο επεξηγήθηκε στην απόφαση Παναγιώτου ν Μιχαήλ (ανωτέρω). Σε εκείνη την απόφαση λέχθηκε ότι η δυνατότητα του ατόμου να βρει απασχόληση εξαρτάται τόσο από τον ίδιο, δηλαδή από την κατάσταση της υγείας του ως και επίσης από τα προσόντα του σε συνάρτηση με την οικονομικό κλίμα που επικρατεί για εξεύρεση εργασίας την δεδομένη περίοδο. «Το πρόβλημα της υγείας της εφεσείουσας, το οποίο θα μπορούσε και μπορεί να αντιμετωπιστεί , η αφοσίωση της προς το συμβίο της τον οποίο θέλει να φροντίζει και οι ευθύνες της προς το παιδί της που διαμένει μαζί τους δεν αποτελούν, ακόμα και σωρευτικά ιδωμένα, βάσιμες αιτίες για τη μη αναζήτηση εργασίας εκ μέρους της. Αλλά και το επίπεδο μόρφωσης και κατάρτισης της , δεν αποτελούν αφ' αυτών, στη σημερινή κυπριακή οικονομική πραγματικότητα εμπόδιο για την εξασφάλιση κάποιας εργασίας. Εκείνο που εν προκειμένω ελλείπει στην περίπτωση της εφεσείουσας είναι απλώς η αναγκαία βούληση... ............................................................................................................ «Ο σκοπός της πιο πάνω νομοθετικής πρόνοιας, η οποία απορρίπτει την εισήγηση του εφεσείοντος είναι πασιφανής. Ο εξ αποφάσεως πιστωτής δεν μπορεί να γνωρίζει ποια είναι τα περιουσιακά στοιχεία του εξ αποφάσεως οφειλέτη, τα οποία θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν την έκδοση διατάγματος καταβολής του εξ αποφάσεως χρέους δια μηνιαίων δόσεων. Έτσι το βάρος απόδειξης ότι ο εξ αποφάσεως οφειλέτης δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να εξοφλήσει το χρέος του, μετατοπίζεται στους ώμους του. Ο εξ αποφάσεως οφειλέτης υποχρεούται να προβαίνει ενόρκως σε πλήρη αποκάλυψη όλων των περιουσιακών του στοιχείων για να δείξει, αν έτσι ισχυρίζεται, πως δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να εξοφλήσει το χρέος του ή να καθορίσει το ποσό που προτείνει ότι είναι μέσα στην οικονομική δυνατότητα να εξοφλήσει το χρέος του ή να καθορίσει το ποσό που προτείνει ότι είναι μέσα στην οικονομική του δυνατότητα να πληρώνει μηνιαίως. Ο εξ αποφάσεως πιστωτής μπορεί επίσης να θέσει ενώπιον του Δικαστηρίου οποιαδήποτε στοιχεία έχει που αφορούν την περιουσία του εξ αποφάσεως χρεώστη. Οι αποφάσεις του Δικαστηρίου θα πρέπει να εφαρμόζονται. Στις αστικές υποθέσεις η περιουσία του εξ αποφάσεως χρεώστη βαρύνεται με το ποσό που οφείλεται δυνάμει της δικαστικής απόφασης προς όφελος του εξ αποφάσεως πιστωτή. Θεωρείται δηλαδή στην πράξη πως μέρος της περιουσίας και των εισοδημάτων του εξ αποφάσεως χρεώστη ανήκουν στον εξ αποφάσεως πιστωτή, μέχρι την εξόφληση του εξ αποφάσεως χρέους.» Το βάρος απόδειξης το έχει ο οφειλέτης να αποδείξει ότι δεν δύναται να αποπληρώσει το εξ αποφάσεως χρέος, δηλαδή, είναι υποχρεωμένος ο οφειλέτης να φέρει τέτοια στοιχεία ενώπιον του Δικαστηρίου, να αποκαλύψει την οικονομική του κατάσταση και τα δεδομένα του, ώστε να πείσει ότι δεν μπορεί να αποπληρώσει το εξ αποφάσεως χρέος. Η παρούσα διαδικασία δεν διεξάγεται αντιπαραθετικά, αλλά έχει εξεταστικό χαρακτήρα. Ρόλος του Δικαστηρίου είναι να εξετάσει τα οικονομικά δεδομένα του οφειλέτη, ώστε να μπορέσει να βρεθεί τρόπος να αποπληρωθεί το εξ αποφάσεως χρέος. Όσον αφορά το θέμα του βάρους απόδειξης, παραπέμπω στην υπόθεση Βασιλειάδης Γιαννάκης ν. Χαράλαμπου Τσουρή

(2007)1 Α.Α.Δ

1. «Ο σκοπός της πιο πάνω νομοθετικής πρόνοιας, η οποία απορρίπτει την εισήγηση του εφεσείοντος είναι πασιφανής. Ο εξ αποφάσεως πιστωτής δεν μπορεί να γνωρίζει ποια είναι τα περιουσιακά στοιχεία του εξ αποφάσεως οφειλέτη, τα οποία θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν την έκδοση διατάγματος καταβολής του εξ αποφάσεως χρέους δια μηνιαίων δόσεων. Έτσι το βάρος απόδειξης ότι ο εξ αποφάσεως οφειλέτης δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να εξοφλήσει το χρέος του, μετατοπίζεται στους ώμους του. Ο εξ αποφάσεως οφειλέτης υποχρεούται να προβαίνει ενόρκως σε πλήρη αποκάλυψη όλων των περιουσιακών του στοιχείων για να δείξει, αν έτσι ισχυρίζεται, πως δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να εξοφλήσει το χρέος του ή να καθορίσει το ποσό που προτείνει ότι είναι μέσα στην οικονομική του δυνατότητα να πληρώνει μηνιαίως. Ο εξ αποφάσεως πιστωτής μπορεί επίσης να θέσει ενώπιον του Δικαστηρίου οποιαδήποτε στοιχεία έχει που αφορούν την περιουσία του εξ αποφάσεως χρεώστη. Οι αποφάσεις του Δικαστηρίου θα πρέπει να εφαρμόζονται. Στις αστικές υποθέσεις η περιουσία του εξ αποφάσεως χρεώστη βαρύνεται με το ποσό που οφείλεται δυνάμει της δικαστικής απόφασης προς όφελος του εξ αποφάσεως πιστωτή. Θεωρείται δηλαδή στην πράξη πως μέρος της περιουσίας και των εισοδημάτων του εξ αποφάσεως χρεώστη ανήκουν στον εξ αποφάσεως πιστωτή, μέχρι την εξόφληση του εξ αποφάσεως χρέους.». Δεν θεωρώ ότι η Καθ' ης η Αίτηση προέβηκε σε ειλικρινή αποκάλυψη των οικονομικών της δεδομένων, ώστε να πείσει το Δικαστήριο ότι δεν μπορεί να αποπληρώσει το εξ αποφάσεως χρέος. Στην παρούσα περίπτωση, η εξ αποφάσεως οφειλέτιδα δεν έχει προσκομίσει κανένα αποδεικτικό στοιχείο σε σχέση με την οικονομική της δυνατότητα να αποπληρώσει το εξ αποφάσεως χρέος. Έχει εξεταστεί ενόρκως σε σχέση με την ικανότητα αυτή. Όσον αφορά τη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον μου, πρόκειται για μητέρα 45 χρονών, με απολυτήριο λυκείου. Έχει αναφέρει ότι εργάζεται επί πλήρους βάσεως στον Φούρνο Ζορμπά με μηνιαίες απολαβές περίπου €
2. Διαμένει σε ιδιόκτητη κατοικία έκτασης 150 τ.μ. περίπου με τον σύζυγο και τα τρία της παιδιά. Τα δύο από τα τρία παιδιά είναι ενήλικες και αυτοσυντηρούνται, ως και επίσης καταβάλλουν κατ' αναλογία συνεισφορά στους λογαριασμούς του σπιτιού σε σχέση με τη συντήρησή τους. Παρόλο που η Καθ' ης η Αίτηση έχει εμφανιστεί εντελώς αρνητική να προσκομίσει οποιαδήποτε στοιχεία σε σχέση με την οικονομική της κατάσταση, εξαιτίας λανθασμένης θεώρησης ότι δεν είναι υπόχρεα να πληρώσει οτιδήποτε παρά το ότι είναι εξ αποφάσεως οφειλέτιδα, δεν έχει τεθεί ενώπιον μου άλλη μαρτυρία που να θέτει σε αμφισβήτηση αυτά τα οποία έχει αναφέρει σήμερα. Έχει καθαρά μηνιαία εισοδήματα €800, οι λογαριασμοί της οικογένειας είναι περίπου €350 τη διμηνία. Το ένα τρίτο του ποσού αυτού των εξόδων θα πρέπει να αφαιρεθεί σε σχέση με τα δύο ενήλικα παιδιά για τις δικές τους βασικές ανάγκες που η μητέρα τους δεν είναι υπόχρεα να τους συντηρεί. Το εισόδημα της Καθ' ης η Αίτηση είναι πολύ πενιχρό, €800 μηνιαίως και θα πρέπει με αυτό το ποσό να συντηρηθεί η ίδια και τα παιδιά της. Δεν έχει άλλα περιουσιακά στοιχεία εκτός από την ιδιόκτητη κατοικία στην οποία διαμένει με την οικογένειά της και που είναι κανονικό σπίτι, λογικών διαστάσεων. Παρόλο ότι είναι περιορισμένη η οικονομική της δυνατότητα, πληρώνει €170 τη διμηνία για ιδιαίτερα μαθήματα του ανήλικού της τέκνου. Αυτό δηλώνει την ικανότητά της να πληρώνει το εξ αποφάσεως χρέος. Ως εκ τούτου, αφού έχω λάβει υπόψη μου τα πενιχρά της εισοδήματα, τις ανάγκες τις δικές της και του ανήλικου παιδιού της, ότι δεν έχει άλλα εισοδήματα, το ύψος του χρέους και τον χρόνο που θα χρειαστεί να αποπληρωθεί, κρίνω ότι υπάρχει ένα περίσσευμα της τάξης των €100 τη διμηνία που μπορεί να διατεθεί για την αποπληρωμή του χρέους. Ως εκ τούτου, εκδίδεται διάταγμα όπως η Καθ' ης η Αίτηση από 1.12.2021 καταβάλλει το ποσό των €100 κάθε διμηνία, με τέσσερις

(4)μέρες χάρη, μέχρι πλήρης εξόφλησης του χρέους. Τα έξοδα αυτής της διαδικασίας επιδικάζονται εναντίον της Καθ' ης η Αίτηση, ως αυτά υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ................... Ν. Ταλαρίδου-Κοντοπούλου, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΓΑ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο