ΓΙΟΥΠΗΣ ν. ΠΑΥΛΟΥ, Αγωγή αρ. 129/2020, 22/6/2021

(1)των Διαδικαστικών Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας (ΚΠΔ). Ο Ενάγων αιτήθηκε την έκδοση απόφασης εναντίον του Εναγόμενου λόγω παράλειψης εμφάνισής του με βάση τη Δ.17,κκ.3,5 ΚΠΔ. Για να αποδείξει την υπόθεσή του, έδωσε μαρτυρία για τα πιο πάνω γεγονότα, που περιέχεται στην ένορκη δήλωσή του ημερομηνίας 12.05.2021, που σημειώνεται ως Τεκμήριο Β για τους σκοπούς της διαδικασίας, και προσκόμισε περαιτέρω επιστολή από τον Αστυνομικό Σταθμό Λάνιας προς τους δικηγόρους του Ενάγοντος, ημερομηνίας 25.07.2019, δια της οποίας βεβαιώνεται η καταγγελία του συμβάντος και σημειώνεται ως Τεκμήριο 1, επιστολή από την Αστυνομική Διεύθυνση Λεμεσού (γραφείο Υπαίθρου) προς τους δικηγόρους του Ενάγοντος ημερομηνίας 14.12.2020, δια της οποίας γίνεται ενημέρωση ότι η υπόθεση συμπληρώθηκε και καταχωρίστηκε υπόθεση εναντίον του Εναγόμενου την 11.09.2019 στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λεμεσού, με αριθμό 12855/2019, που ορίστηκε για εκδίκαση, που σημειώνεται ως Τεκμήριο 2, Ιατρική Έκθεση του Δρ. XXXX που είχε εξασφαλιστεί από την Αστυνομία, ημερομηνίας 08.03.2019, η οποία αναφέρει τα προαναφερόμενα τραύματα, και σημειώνεται ως Τεκμήριο 3, και πιστοποιητικό του χειρούργου οδοντίατρου Δρ. XXXX που αναφέρει το κόστος για την αντικατάσταση των 8 δοντιών και σημειώνεται ως Τεκμήριο 4. Ο συνήγορος του Ενάγοντος παρέθεσε στο Δικαστήριο νομολογιακό πλαίσιο για σκοπούς καθορισμού των γενικών αποζημιώσεων και εισηγήθηκε πως ένα ποσό €8.000,00 για γενικές αποζημιώσεις πλέον η επαύξηση θα ήταν ικανοποιητικό για τον Ενάγοντα. Τα γεγονότα που προαναφέρθηκαν μπορούν να αναχθούν στο αστικό αδίκημα της επίθεσης που στο άρθρο 26 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148 προβλέπεται ως η εκ προθέσεως χρήση κάθε είδους βίας κατά του προσώπου άλλου, είτε με κτύπημα, επαφή, μετακίνηση είτε άλλως πώς, είτε άμεσα είτε έμμεσα, χωρίς τη συναίνεσή του, ή με τη συναίνεσή του εάν η συναίνεση για αυτό λήφθηκε με απάτη, ή κατόπιν απόπειρας ή απειλής με πράξη ή χειρονομία χρήσης τέτοιας βίας κατά του προσώπου άλλου αν το πρόσωπο που αποπειράται ή απειλεί τη χρήση βίας προκαλεί στον άλλον πεποίθηση η οποία εδραιώνεται σε εύλογη αιτία, ότι αυτός έχει κατά τον εν λόγω χρόνο την πρόθεση και την ικανότητα για πραγμάτωση του σκοπού του. Η έκφραση «χρήση βίας» είναι ευρεία και περιλαμβάνει τη χρήση θερμότητας, φωτός, ηλεκτρικής ενέργειας, αερίου, οσμής ή οποιασδήποτε άλλης ουσίας ή πράγματος, αν χρησιμοποιούνται σε τέτοιο βαθμό ώστε να προκαλείται ζημιά. Από το κείμενο του άρθρου 26 του Κεφ. 148, προκύπτει ότι, για να στοιχειοθετηθεί το αστικό αδίκημα της επίθεσης, χρειάζεται να αποδεικνύονται η πρόθεση χρήσης βίας κατά του προσώπου άλλου, και η χρήση βίας, ενώ αρκεί και η απειλή χρήσης βίας, στην οποία το άλλο πρόσωπο παρέχει οικειοθελή συγκατάθεση. Η πρόθεση περιέχει τη συνειδητοποίηση (adcertence) από μέρους του δράστη ότι η συμπεριφορά του συνιστά χρήση βίας ή απειλή βίας, και την επιθυμία των συνεπειών της πράξης του. Η επιθυμία δεν έχει τη θετική έννοια που είναι κοινότερα κατανοητή[1], αλλά συνιστά περισσότερο τη μη επιτυχή ψυχοπνευματική αντίσταση του δράστη στις συνέπειες που είναι το φυσικό επακόλουθο της πράξης του ή ό,τι αναμενόμενα, και άρα με βεβαιότητα, απορρέει από αυτήν· εν προκειμένω, από την απειλή χρήσης βίας, η δημιουργία πεποίθησης στο θύμα ότι θα χρησιμοποιηθεί η βία, και από τη χρήση βίας, η άσκηση της βίας· ασχέτως εάν η άσκηση της βίας θα επιφέρει όντως και φυσικό ή ηθικό ή ψυχολογικό τραυματισμό του θύματος[2]. Σύμφωνα με τη μαρτυρία, που είναι αναντίλεκτη, ο Εναγόμενος ανέκοψε το όχημα του Ενάγοντος και έπειτα γρονθοκόπησε τον Ενάγοντα, χωρίς τη συναίνεση του Ενάγοντος, επειδή τον θεωρεί υπεύθυνο για ένα δικό του πρόβλημα, και, μέσα από τη συμπεριφορά του, μαρτυρείται τόσον η πρόθεση του Εναγόμενου να χρησιμοποιήσει βία κατά του Ενάγοντος και να τον τραυματίσει σωματικά και ηθικά, όσο και η ίδια η χρήση της βίας. Πληρούνται τα συστατικά στοιχεία του αστικού αδικήματος της επίθεσης και ο Εναγόμενος κρίνεται ένοχος για το αδίκημα αυτό. Για το αστικό αδίκημα της επίθεσης, είναι δυνατόν να επιδικαστούν αποζημιώσεις. Η αρχή που διέπει το υπολογισμό των αποζημιώσεων στα αστικά αδικήματα, όπως και στο αστικό αδίκημα της επίθεσης, είναι η αρχή της αποκατάστασης[3]. Με βάση αυτήν, οι (συνήθεις) αποζημιώσεις που επιδικάζονται θα πρέπει να είναι εκείνο το ποσό το οποίο θα θέσει τον ενάγοντα στην θέση στην οποία θα βρισκόταν εάν δεν διαπράττονταν το αδίκημα. Το ποσό που θα επιδικαστεί θα πρέπει να είναι δίκαιο και εύλογο, μέσα στο πλαίσιο του κοινωνικά αποδεκτού[4]. Έχει αναγνωριστεί προ ετών η τάση της νομολογίας για αύξηση των αποζημιώσεων σε σύγκριση με το ύψος των αποζημιώσεων που επιδικάζονταν στο παρελθόν[5], που αντανακλά την μεγαλύτερη ευαισθησία στον ανθρώπινο πόνο· τάση που δεν φαίνεται να έχει διαφοροποιηθεί. Οι αποζημιώσεις παραμένουν το μέσο αποτίμησης του ανθρώπινου πόνου και αντιμετώπισης των δυσχερειών που επιφέρει η σωματική βλάβη στην κάθε ξεχωριστή περίπτωση· όπως και το χρήμα παραμένει ένα φύσει ατελές μέσο για να επιφέρει την πλήρη αποκατάσταση. Ως τέτοιο, ατελές μέσο, δεν θα πρέπει να ωθεί σε μίαν ανέλεγκτη πορεία αύξησης των αποζημιώσεων[6]. Εκεί όπου υπάρχει πλήγμα στην αξιοπρέπεια του θύματος, υπάρχει και η δυνατότητα επιδίκασης επαυξημένων αποζημιώσεων, οι οποίες διακρίνονται από τις παραδειγματικές αποζημιώσεις (exemplary damages). Οι τελευταίες αποσκοπούν στην τιμωρία του παραβάτη και την αποτροπή[7]. Στη διαχρονική νομολογία[8] επιδικάζονται παραδειγματικές αποζημιώσεις για συμπεριφορά που αποτελεί αστικό αδίκημα και είναι τόσο αξιοκατάκριτη ή στοχεύει να εξευτελίσει ή να γελοιοποιήσει το θύμα ή που πηγάζει από αθέμιτο κίνητρο ή κακή πρόθεση (malice), θρασύτητα (insolence) ή αλαζονεία (arrogance)· συμπεριφορά που δεν αποκλείεται να συναντάται και σε ορισμένες υποθέσεις επίθεσης[9]. Δεν επιδικάζεται διακριτά κάποιο ποσό ως παραδειγματικές αποζημιώσεις, αλλά επηρεάζεται το ύψος της συνήθους αποζημίωσης, που εν τέλει υπολογίζεται και προσδιορίζεται με βάση το σύνολο των δεδομένων. Ενόψει του ότι ο υπολογισμός των αποζημιώσεων σε κάθε περίπτωση είναι ξεχωριστός, η υφιστάμενη νομολογία σε σχέση με τα ποσά που επιδικάστηκαν σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να αποτελεί έναν χρήσιμο οδηγό, χωρίς όμως να δεσμεύει, έχοντας υπόψη πως υπάρχει ένα σταθερό κονδύλι για κάθε είδος τραύματος ή συνδυασμό τραυμάτων. Τα τραύματα του Ενάγοντος, τα σοβαρότερα εκ των οποίων είναι η απώλεια 8 δοντιών, συνδυαστικά και με τα υπόλοιπα τραύματα που έχει υποστεί, ήτοι την απώλεια δέρματος εσωτερικού μέρους του άνω χείλους, το θλαστικό τραύμα στο δάκτυλο του αριστερού χεριού του, η ζάλη και το άλγος, και η διαδικασία της αποθεραπείας του, οπωσδήποτε δεν αγγίζουν τη σοβαρότητα των τραυμάτων στην Χρυσάνθου ν. Φραντζή

(2010)1 Α.Α.Δ. 1295, στην οποίαν επικυρώθηκε ποσό αποζημιώσεων 8.000,00 Λίρες Κύπρου σε παιδάκι τριών ετών που είχε υποστεί, μεταξύ άλλων, κτυπήματα στο στόμα και στο πηγούνι και απώλεια πέντε δοντιών. Εκεί το θύμα είχε υποστεί και κατάγματα βάσεων όλων των δεξιών μεταταρσίων οστών, κρανιοεγκεφαλική κάκωση με διάσειση εγκεφάλου, ενώ και όλη η ταλαιπωρία που υπέστη από τους τραυματισμούς του ήταν αρκετά μεγαλύτερη, εφόσον τοποθετήθηκε σε γύψο για περίπου δύο εβδομάδες, δεν μπορούσε να περπατήσει, να δαγκώσει, να έχει ομαλή μάσηση, έμεινε χωρίς τα μπροστινά του δόντια για τρία χρόνια και έπρεπε να υποβληθεί σε θεραπεία για αποκατάσταση και ανατολή όλων των μόνιμων δοντιών, ενδεχομένως να χειρουργηθεί μέχρι τα έντεκα του χρόνια και μέχρι τότε να φέρει σιδεράκια. Και στην παλαιότερη Νεάρχου ν. Στεφανίδη

(2003)1 Α.Α.Δ. 351, όπου επικυρώθηκε ποσό 7.000,00 Λίρες Κύπρου, εκτός από την απώλεια δύο δοντιών, και η διαδικασία της αποθεραπείας των τραυμάτων του στόματος και της αποκατάστασης των δοντιών διήρκησε περίπου ενάμισι μήνα, υπήρξε και κάταγμα δεξιού βραχίονα, για το οποίο χρειάστηκαν δύο εγχειρήσεις, που η δεύτερη περιλάμβανε μεταμόσχευση οστού από τη λεκάνη. Είναι υπόψη του Δικαστηρίου και η υπόλοιπη, αρκετά παλαιότερη νομολογία, που παρατέθηκε στην πρωτόδικη απόφαση στην Χαραλάμπους ν. Ανδρέου, Αγωγή αρ. 3707/2007 Ε.Δ. Πάφου, ημερομηνίας 28.09.2012, στην οποία παρέπεμψε το Δικαστήριο ο συνήγορος του Ενάγοντος· στην παλαιότερη νομολογία, τα ποσά που επιδικάστηκαν ήταν αρκετά μικρότερα. Στη Χαραλάμπους (ανωτέρω), είχε επιδικαστεί από το Πρωτόδικο Δικαστήριο ποσό €6.000,

1. Εκεί, όντως, τα γεγονότα έγιναν με τρόπο που ομοιάζει με τα δεδομένα της παρούσας υπόθεσης. Δηλαδή, ο ενάγων, ηλικίας 41 ετών και οδηγός ταξί, είχε δεχθεί επίθεση από τον εναγόμενο με κτυπήματα ενώ βρίσκονταν καθισμένος στο αυτοκίνητό του, σε δημόσιο χώρο, επειδή ήταν να επέλθει οδική σύγκρουση, και οι δύο οδηγοί ήρθαν σε αντιπαράθεση. Ο εκεί ενάγων είχε υποστεί εκχυμώσεις στο άνω και κάτω χείλος και αιμάτωμα στην άνω γνάθο, ενώ έχασε και δύο δόντια, είχε χρειαστεί να λείψει από την εργασία του, ενώ ταλαιπωρήθηκε περισσότερο, από παρενέργειες της επαναφύτευσης, χρειάστηκε να μεταβεί και στο εξωτερικό για πλήρη αποκατάσταση και νέα εμφυτεύματα. Το ποσό των €6.000,00 είχε επιδικαστεί ως επαυξημένο, έχοντας λάβει υπόψη, το Δικαστήριο, τον τρόπο που έγινε η επίθεση, σε δημόσιο χώρο, στην παρουσία άλλων ατόμων, ταπεινώνοντας και εξευτελίζοντας τον ενάγοντα. Σε αυτό τον άξονα, της Χαραλάμπους (ανωτέρω), που όμως ανατρέχει στο 2012, λαμβάνεται υπόψη και το σημερινό οικονομικοκοινωνικό περιβάλλον[10], όπως έχει διαμορφωθεί μετά την Χαραλάμπους (ανωτέρω), και ιδίως μετά τις απαρχές του
2. Η παραμετροποίηση που γίνεται στοχεύει να τοποθετήσει την αποζημίωση που θα επιδικαστεί στο μέτρο του δίκαιου, του λογικού και του κοινωνικά αποδεκτού, σήμερα που επιβάλλεται. Σημειώνεται πως, από τη μαρτυρία του Ενάγοντος εδώ, και την ιατρική μαρτυρία που προσκόμισε, δεν προκύπτει η έκταση της ταλαιπωρίας που υπέστη ο Ενάγων, χρονικά και σε συνάρτηση με τις διαδικασίες αποθεραπείας και τον σωματικό του πόνο, ούτε ισχυρίζεται οπουδήποτε, ο Ενάγων, ότι υπάρχουν κατάλοιπα. Λαμβάνεται υπόψη πως ο Ενάγων, υπάλληλος στο Κοινοτικό Συμβούλιο Πελενδρίου, δεχόμενος επίθεση από κάποιον πολίτη, τον Εναγόμενο, στην πλατεία του χωριού του, για ζήτημα σχετικό με τις αρμοδιότητες του Κοινοτικού Συμβουλίου, υπέστη και ηθικό πλήγμα, αλλά η μαρτυρία δεν περιέχει περιστατικά που να επιτρέπουν στο Δικαστήριο να εκτιμήσει την έκταση και τον τρόπο διαμόρφωσης της κοινωνικής και επαγγελματικής εικόνας του Ενάγοντος μετά την επίθεση ή να γνωρίζει παράγοντες που τυχόν τον εμπόδισαν είτε να εργαστεί, είτε να κυκλοφορήσει μέσα στο χωριό είτε γενικότερα να ανακάμψει. Ο τρόπος που ο Εναγόμενος επέλεξε να επιλύσει το πρόβλημά του ή να εκτονώσει τα συναισθήματά του, επιτιθέμενος στον Ενάγοντα, υπάλληλο του Κοινοτικού Συμβουλίου σε δημόσιο χώρο, είναι απαράδεκτος και κοινωνικά μη αποδεκτός, εξ ου και διαπράττεται αστικό αδίκημα. Επιπλέον, η άσκηση φυσικής βίας, ή οποιασδήποτε άλλης μορφής βίας, δεν αποτελεί τρόπο επίλυσης των διαφορών αναμεταξύ των πολιτών σε μία πολιτισμένη κοινωνία, και η παράνομη χρήση της, με τον τρόπο που χρησιμοποιήθηκε και από τον Εναγόμενο, είναι βασικά συνώνυμη με την απαξίωση του ανθρώπου, γι' αυτό και οι αποζημιώσεις που θα επιδικαστούν θα είναι επαυξημένες. Ωστόσο, πέραν από την επαύξηση που φέρει ένα αστικό αδίκημα που σχετίζεται με τη βία στον άνθρωπο και στρέφεται στη σωματική ακεραιότητα και την ίδια την αξιοπρέπεια του ανθρώπου, η υπόθεση δεν έχει και χαρακτηριστικά που να την κατατάσσουν ως ιδιάζουσα περίπτωση, δια της οποίας πρέπει να υπάρξει πρόσθετος παραδειγματισμός. Ο Εναγόμενος δεν φαίνεται στο Δικαστήριο, από όσα έχουν εκτεθεί ενώπιον του από τον Ενάγοντα, να επιτέθηκε στον Ενάγοντα με πρόθεση να εξευτελίσει τον Ενάγοντα ή να επωφεληθεί, ή από αλαζονεία ή αθέμιτα κίνητρα, αλλά γιατί δεν κατάφερε να συγκρατήσει τα αρνητικά συναισθήματά του για τον τρόπο που το Κοινοτικό Συμβούλιο ανταποκρίνεται στο πρόβλημα υδροδότησης της φάρμας του ή επειδή δεν δρομολογήθηκαν επιτυχώς νόμιμες λύσεις για την επίλυσή του. Έχοντας κατά νου τη μαρτυρία, και ως οδηγό τις αρχές της αποζημίωσης, την υφιστάμενη νομολογία, όλα τα δεδομένα της παρούσας υπόθεσης, το οικονομικοκοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο κινείται, κρίνω πως το ποσό των €4.000,00 είναι επαρκής αποζημίωση του Ενάγοντος, που αντικατοπτρίζει τον πόνο και την ταλαιπωρία και το πλήγμα που υπέστη ο Ενάγων, συνεπεία της επίθεσης που δέχθηκε από τον Εναγόμενο, και υπενθυμίζει τη διαχρονικότητα της κοινωνικής απαξίας που βρίσκει αυτή η συμπεριφορά του Εναγόμενου. Εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντος και εναντίον του Εναγόμενου για το ποσό των €4.000,00, ως ειδικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο μέχρι εξόφλησης, πλέον για το ποσό των €4.000,00, ως επαυξημένες γενικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο μέχρι εξόφλησης, πλέον τα έξοδα όπως θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.).............. Χρ. Μίτλεττον, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ [1] Βλ. και Winfield on Torts, 7η έκδοση, σελ.
3. [2] DPP v. Smith

(1961)AC 290, και Georghios Protopapas v. The Police

(1962)CLR 27 [3] Papakokkinou and Others v. Kanther

(1982)1 CLR 65 [4] Paraskevopoulos v. Georghiou

(1970)1 CLR 116 [5] Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi

(1992)1 C.L.R. 789 [6] Μαυροπετρή v. Λουκά

(1995)1 ΑΑΔ 66 [7] Socrates Eliades v. Vassos Lyssarides

(1979)1 CLR 254 [8] Papakokkinou and Others v. Kanther

(1982)1 C.L.R. 65, Adrian Holdings Ltd v. Δημοκρατίας

(1988)1 Α.Α.Δ. 1836, Rookes v. Barnard [1964] 1 All E.R.367, Broome v. Cassel & Co. [1972] Α.C. 1027 και Drane v. Evangelou [1978] 1 W.L.R. 455 (C.A.), Μήτα ν. Γ. & Κ. Σοφοκλέους Λτδ

(2003)1(Γ) Α.Α.Δ. 1952, [9] Stavros Gregoriades v. Evangelos Kyriakides

(1970)1 CLR 120 [10] Christodoulides v. Kyprianou

(1968)1 C.L.R. 130, Karavallis v. Economides

(1970)1 C.L.R. 271. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο