Ανδρέα ν. Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, Αγωγή Αρ. 1247/2007, 26/7/2021

(5)μάρτυρες: Ο Ενάγοντας (Μ.Ε.1), ο XXXX Χαραλάμπους, (Μ.Ε.2), ο XXXX Στυλιανού (Μ.Ε.3), ο XXXX Αβρααμίδης (Μ.Ε.4) και ο XXXX Σιμιλλίδης (Μ.Ε.5). Για την πλευρά του Εναγόμενου κατέθεσαν δύο μάρτυρες: Η XXXX Καραγιάννη (Μ.Υ.1) και ο XXXX Ζωδιάτης (Μ.Υ.2). Ο Ενάγοντας (Μ.Ε.1) γεννήθηκε στις 13.10.1988 και αποφοίτησε από την Α΄ Τεχνική Σχολή Λεμεσού με ειδικότητα στην Γενική Μηχανολογία (Τεκμ.1 και 9). Ο πατέρας του ασχολείται με μεταλλικές κατασκευές και έχει δική του εταιρεία την Metal Hammer Ltd. Φοίτησε στην Τεχνική Σχολή λόγω του ταλέντου και ενδιαφέροντος του για τις μεταλλικές κατασκευές. Μετά την αποφοίτηση του και μετά από παγκύπριες εξετάσεις εξασφάλισε θέση στην Γενική Μηχανολογία στα ΤΕΙ Θεσσαλονίκης. Διευκρίνισε ότι κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, σε διακοπές από το σχολείο, εργαζόταν στην Εταιρεία του πατέρα του και αμοιβόταν με Λ.Κ.800 μηνιαίως. Μετά την αποστράτευση του θα αφιερωνόταν στις σπουδές του και είχε υποσχεθεί στον πατέρα του ότι θα αναλάμβανε την εταιρεία του την οποία θα διαχειριζόταν. Στις 12.7.2006 κατατάγηκε στην Εθνική Φρουρά για να υπηρετήσει τη θητεία του. Υποβλήθηκε στον κανονικό έλεγχο για την υγεία και ικανότητα του να υπηρετήσει και κρίθηκε κατάλληλος ως Ι-

1. Μέσα Ιουλίου επισκέφθηκε το γιατρό δυο φορές για πονοκέφαλο, διάρροιες και πόνους στην κοιλιά. Μετά πάροδο 2 - 3 ημερών (δηλαδή μετά πάροδο 8 - 10 ημέρες από την κατάταξη) διατάχθηκε από ένα ανθυπολοχαγό, να μεταφέρει διάφορα κασόνια μαζί με ένα άλλο στρατιώτη, που περιείχαν αυτόματα τυφέκια τύπου G-3, πυρομαχικά και εξαρτήσεις. Ενώ κατά την εκπαίδευση του διαπίστωσε ότι παρόμοια κασόνια περιείχαν 7 G-3, τα συγκεκριμένα κασόνια που διατάχθηκε να μεταφέρει περιείχαν 13 - 14 τυφέκια, πυρομαχικά (γεμιστήρες) και εξαρτήσεις. Η διαταγή ήταν να φορτώσει μαζί με τον άλλο στρατιώτη τα κασόνια σε φορτηγά τύπου Stayer, τα οποία είναι πολύ πιο ψηλά από το έδαφος και από τα συνηθισμένα φορτηγά. Ισχυρίστηκε ότι δεν τους δόθηκαν οδηγίες απ' οποιοδήποτε πρόσωπο για τον τρόπο ανασήκωσης, μεταφοράς και φόρτωσης των κασονιών, παρά μόνο η γενική διαταγή για το φόρτωμα τους σε φορτηγά Stayer. O τρόπος που ο ίδιος επινόησε ήταν να κρατούν τα κασόνια μαζί με τον άλλο στρατιώτη, από τις λαβές τους, μέχρι τα φορτηγά και στο ανέβασμα στο φορτηγό τα έπιαναν από το κάτω μέρος τους. Τα φορτία ήταν υπέρβαρα και κατά το ανέβασμα έπρεπε να βάζουν όλη τη δύναμη τους για να τα φέρουν περίπου μέχρι το ύψος του στήθους τους και στη συνέχεια να τα σπρώξουν προς το επίπεδο του φορτηγού. Μετά το τρίτο κασόνι και οι δύο ήταν κατάκοποι όμως συνέχισαν γιατί τους φώναζαν οι εκπαιδευτές ότι έπρεπε να τελειώνουν γρήγορα. Κατά την μεταφορά του τέταρτου κασονιού ένοιωσε αφόρητους πόνους στην πλάτη και έντονο μούδιασμα στο δεξί του πόδι. Παραπονέθηκε στον επί καθήκοντι αξιωματικό ο οποίος του είπε να πάει στο δωμάτιο του να ξεκουραστεί γιατί οι πόνοι, όπως του είπε, ήταν κράμπες διότι κουράστηκε. Δεν μπορούσε να περπατήσει και ο άλλος στρατιώτης τον συνόδευσε μέχρι τους θαλάμους. Ζήτησε να δει τον γιατρό, αλλά δεν υπήρχε γιατρός εκείνη την ημέρα. Όλη την νύκτα δεν κοιμήθηκε από τους πόνους αφού δεν του δόθηκε ούτε ένα απλό παυσίπονο. Την επόμενη ημέρα βγήκε στην αναφορά και ζήτησε ιατρική φροντίδα. Δεν μπορούσε να περπατήσει για να πάει στο γιατρό και ο στρατιώτης (Μ.Ε.2) τον βοήθησε να περπατήσει μέχρι το γιατρό. Η γιατρός του έδωσε κάποιο φάρμακο για τους πόνους και μία μέρα ανάπαυση, όμως δεν τον εξέτασε, δεν άγγιξε τα μέρη του σώματος του που πονούσε και του ανέφερε ότι «πιάστηκε» και ήταν υπερβολικός. Την επόμενη ημέρα ένοιωσε ένα όγκο (κουβάρι) στη μέση του και ζήτησε να δει ξανά τη γιατρό γιατί συνεχίζονταν οι αφόρητοι πόνοι και δεν μπορούσε να περπατήσει. Η γιατρός του ζήτησε να κάνει αξονική τομογραφία και του όρισαν μία ημερομηνία μετά από 5 μήνες. Τηλεφώνησε στον πατέρα του (Μ.Ε.3) γιατί οι πόνοι ήταν ανυπόφοροι, στον οποίο επέτρεψαν μετά από δύο ημέρες να τον πάρει με τρίωρη άδεια απουσίας από τη μονάδα για να εξεταστεί από εξωτερικό γιατρό. Ο Μ.Ε.3 τον μετέφερε αμέσως στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού όπου του έγινε αξονική τομογραφία (Τεκμ.2) και διαπιστώθηκε ότι είχε δύο δίσκους σπασμένους που πίεζαν τα νεύρα που έλεγχαν τα πόδια του. Οι γιατροί του ζήτησαν να κάνει και MRI (Μαγνητική Τομογραφία) για ακριβή διάγνωση, διότι τότε δεν υπήρχε στο Νοσοκομείο Λεμεσού. Μετά την Αξονική Τομογραφία, επέστρεψε στο ΚΕΝ Λεμεσού για να συνεχίσει την εκπαίδευση του, οι αξιωματικοί συνέχιζαν να είναι αδιάφοροι και παρόλους τους πόνους που τους έλεγε ότι είχε, τον διέταξαν να μεταφέρει ένα μεγάλο καζάνι με νερό με ένα άλλο στρατιώτη για το πρωϊνό τσάϊ των στρατιωτών. Μετά από αυτό, η κατάσταση του χειροτέρευσε, κούτσαινε και πονούσε περισσότερο. Οι αξιωματικοί του έλεγαν να κάνει υπομονή αφού σύντομα θα μετατίθετο στη μονάδα του (ΣΥΠ στο Μαθιάτη) και μετά από εκεί απαλλαγή. Τελικά, μέχρι την ορκωμοσία του (μέσα Αυγούστου) τον έβγαλαν ελεύθερο υπηρεσίας. Όταν τοποθετήθηκε στη μονάδα του, παρουσιάστηκε μόνο μία μέρα, και του έδωσαν προσωρινή απαλλαγή για ένα χρόνο μέχρι να επανεκτιμηθεί η κατάσταση του. Έκανε το MRI στις 28.9.06 στην Πολυκλινική Υγεία (Τεκμ.3). Επειδή το πρόβλημα του ήταν πολύ σοβαρό, δεν θα μπορούσε να μεταβεί στην Ελλάδα για σπουδές αλλά θα έπρεπε να μείνει στην Κύπρο για να έχει βοήθεια από τους γονείς του. Έπρεπε να αλλάξει επαγγελματικό κλάδο και να σπουδάσει κάτι που δεν απαιτούσε χειρονακτική εργασία αφού δεν θα μπορούσε να δουλέψει στις μεταλλικές κατασκευές. Έτσι έχασε και το μέλλον του στην εταιρεία του πατέρα του και σπούδασε Κοινωνικές Επιστήμες στο Ιδιωτικό Πανεπιστήμιο Frederick. (Τεκμ.7 (Α). Κατά τη διάρκεια των σπουδών του διέμενε σε ενοικιασμένα διαμερίσματα στη Λευκωσία και πλήρωνε €300 το μήνα ενοίκιο. Πλήρωσε για δίδακτρα γύρω στις €40.000 και τα τελευταία χρόνια, πληρώνει το ποσό των €10.000 τμηματικά [Τεκμ.7(Β)] και αναμένεται να το εξοφλήσει τον 10-11/
2. Στο τελευταίο έτος λόγω οικονομικής αδυναμία του και των γονιών του πήγαινε καθημερινά στη Λευκωσία και οδηγούσε ενώ πονούσε και με το φόβο να πάθει κάποιο ατύχημα. Για την τελευταία χρονιά χρειάστηκε 18 μήνες διότι είχε αλλάξει ο τρόπος βαθμολογίας, όμως ο κυριότερος λόγος ήταν οι πολλοί πόνοι και δεν μπορούσε να συγκεντρωθεί στη μελέτη του. Για 4 μέρες είχε καθηλωθεί στο κρεβάτι και δεν μπορούσε πάει στο Πανεπιστήμιο λόγω αφόρητων πόνων. Όταν τέλειωσε το Πανεπιστήμιο, καμία επιχείρηση δεν του πρόσφερε εργασία διότι το Πανεπιστήμιο του κατακρατά το πτυχίο του γιατί δεν έχει εξοφλήσει τα δίδακτρα και του παρείχε μόνο μία βεβαίωση. Έτσι εκπαιδεύτηκε στην τέχνη του τατουάζ διότι έπρεπε να συντηρήσει τον εαυτό του, τη συμβία του και το παιδί του που γεννήθηκε στις 2.4.
3. Υπολογίζει ότι το 2022 θα καταφέρει οικονομικά να παντρευτεί τη συμβία του. Σ' ότι αφορά τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις, αφού πήρε δύο προσωρινές αναστολές λόγω του προβλήματος του, τελικά πήρε οριστική απαλλαγή τρία χρόνια αργότερα. Ισχυρίζεται ότι προτού καταταγεί στο στρατό ήταν υγιέστατος γι' αυτό και δεν αποτάθηκε για απαλλαγή από την αρχή. Είχε πλήρη κινητικότητα, του άρεσε ο αθλητισμός, το κολύμπι, έκανε τάεκ βοντό (πολεμική τέχνη), έπαιζε mini-football με τους φίλους του, έκανε τροχάδι και πήγαινε κυνήγι με τον πατέρα του. Μετά τον τραυματισμό του δεν μπορεί να κάνει τίποτα από όλα αυτά, ολόκληρη η ζωή του ανατράπηκε σε επαγγελματικό επίπεδο και προσωπικών απολαύσεων. Το τατουάζ είναι κάτι προσωρινό, αβέβαιο, μία μόδα που θα περάσει και θα μείνει και πάλι άνεργος για ολόκληρη τη ζωή του. Στο τατουάζ χρειάζεται να κάνει συχνά διαλείμματα αφού δεν μπορεί να σκύβει πολλή ώρα, αισθάνεται αφύσικα γρήγορη κόπωση και πόνο. Θα είναι πολύ δύσκολο εώς αδύνατο να εξασκήσει εργασία σύμφωνα με τις σπουδές του, αφού κανένας εργοδότης δεν θα ανεχθεί να κάνει διάλειμμα κάθε μισή ώρα ή να φεύγει από την εργασία του σχεδόν καθημερινά για να πηγαίνει σε φυσιοθεραπευτή. Πήγαινε συχνά σε φυσιοθεραπείες αλλά δεν μπορούσε να συνεχίσει γιατί δεν είχε την οικονομική δυνατότητα. Σήμερα οι πόνοι του παραμένουν και κατά τη διάρκεια του τατουάζ πονεί αφού αναγκάζεται να μένει σκυφτός πολλή ώρα και κάθε λίγο πρέπει να κάνει διάλειμμα για ξεκούραση. Το περπάτημα του είναι προβληματικό και κουτσαίνει. Δεν μπορεί να έχει χόμπις που χρειάζονται κινητικότητα και ισχυρίζεται ότι του έχουν δημιουργηθεί ψυχολογικά προβλήματα αφού νοιώθει το στοιχείο της κοινωνικής απομόνωσης, διότι αν και έχει αρκετούς φίλους, τις περισσότερες φορές δεν μπορεί να τους ακολουθήσει σε δραστηριότητες λόγω της ανικανότητας του να χορέψει, κυνηγήσει, κολυμπήσει ή να παίξει mini-football. Το πρόβλημα του μεγαλώνει και το μέλλον του έχει ολοκληρωτικά καταστραφεί. Η σημερινή του κατάσταση απεικονίζεται στο Ιατρικό Πιστοποιητικό, ημερ. 24.10.19 (Τεκμ 6). Μετά τα συμβάντα στο ΚΕΝ, και επειδή τα προβλήματα του συνεχίζονταν, εξετάστηκε κατά καιρούς από διάφορους γιατρούς (Τεκμ.4). Όταν κατατάγηκε ήταν 85 κιλά, ενώ σήμερα ζυγίζει 116 κιλά και λαμβάνει φάρμακα για υψηλή πίεση. Κατά την αντεξέταση ανέφερε ότι πατέρας του ασχολείτο με μεταλλικές κατασκευές (υπόστεγα, κάγκελα, μεταλλικά λυόμενα σπίτια) και έχει την εταιρεία Metal Hammer Ltd στην οποία ο ίδιος εργαζόταν από την ηλικία των 16 ετών όταν ακόμα φοιτούσε στο σχολείο και τον βοηθούσε. Ήθελε να σπουδάσει γενική Μηχανολογία στα ΤΕΙ ώστε να ετοιμάζει τα σχέδια της εταιρείας του πατέρα του και να διοριστεί διευθυντής της. Με την κατάταξη του στην Εθνική Φρουρά στις 12.7.2006, υποβλήθηκε σε ιατρικό έλεγχο από γιατρούς του στρατού για τα εμβόλια, το ύψος, βάρος και κινήσεις του, όχι όμως ακτινολογικό έλεγχο. Μετά πάροδο λίγων ημερών από τις 12.7.2006 επισκέφθηκε για πρώτη φορά το γιατρό του στρατού γιατί είχε διάρροιες και πόνους στη κοιλιά. Ακολούθησε μετά από 8-10 μέρες η επίσκεψη του στο γιατρό λόγω του επίδικου συμβάντος. Ανέφερε στο γιατρό ότι πονούσε και είχε πρόβλημα με τη μέση του και πρέπει να την «έσπασε» και ο γιατρός γελούσε λέγοντας του «Πρέπει να πιάστηκες» και «δεν γίνεται να έσπασες τη μέση σου και να περπατάς». Όμως κούτσαινε το δεξί του πόδι, δεν μπορούσε να περπατά και τον μετέφερε στο γιατρό άλλος στρατιώτης. Ισχυρίστηκε ότι την ημέρα που επεσυνέβηκε το επίδικο συμβάν ο γιατρός έλειπε από το στρατόπεδο, αν και ήταν περίοδος νεοσυλλέκτων, γι' αυτό τον επισκέφθηκε την επόμενη ημέρα. Το βράδυ του συμβάντος δεν μπορούσε να κοιμηθεί και την επόμενη ημέρα δεν μπορούσε να περπατήσει γι' αυτό και τον μετέφεραν στην αναφορά και μετά στον γιατρό. Στη συνέχεια επισκέφθηκε το γιατρό και τις επόμενες 2 ημέρες για την μέση του. Επειδή ο γιατρός του ΚΕΝ του είχε πει ότι θα έπρεπε να περιμένει για 6 μήνες για να γίνει ο αξονικός στο Νοσοκομείο, ο πατέρας του κατόπιν άδειας, τον μετέφερε στο Νοσοκομείο όπου υποβλήθηκε σε Αξονική Τομογραφία. Συμφώνησε ότι επισκέφθηκε το ιατρείο του ΚΕΝ στις 17.7.2006 για ζαλάδες, κεφαλαλγία και ιστορικό με ημικρανίες και στις 20.7.2006 για διάρροιες και πόνους στη κοιλιά. Αρνήθηκε ότι στις 24.7.2006 είχε πει στη γιατρό ότι είχε ιστορικό προβλήματος με τη λεκάνη του και ότι θα προσκόμιζε έκθεση από τον Ορθοπεδικό του. Της είχε αναφέρει ότι «έσπασε» τη μέση του, αυτή γέλασε και τον κορόιδευε. Η γιατρός ούτε καν τον άγγιξε για να τον εξετάσει και του έδωσε χάπια. Αρνήθηκε ότι επισκέφθηκε τον γιατρό στις 6.8.2006 χωρίς να αναφέρει πρόβλημα σπονδύλου, αλλά για διάρροιες και βήχα, όπως και στις 9.8.2006 λόγω πυρετού και βρογχίτιδας, χωρίς αναφορά για πρόβλημα σπονδύλου. Μετά τον αξονικό και την ορκωμοσία στο ΚΕΝ μετέβηκε στην μονάδα του για μία ημέρα και απαλλάγηκε από τα στρατιωτικά του καθήκοντα. Συμφώνησε ότι από την κατάταξη του, εξήλθε για έξι ημέρες ελεύθερος υπηρεσίας συνεπεία των επισκέψεων του στο γιατρό. Αναφέρθηκε στην προηγούμενη γραπτή του δήλωση του 2013 (μέρος του Τεκμ.8) και στην παρ. 3, διευκρινίζοντας εν τέλει ότι το επίδικο συμβάν επεσυνέβηκε μετά πάροδο 10-15 ημερών από την κατάταξη του. Ισχυρίστηκε ότι είχε διαταχθεί γύρω στο μεσημέρι αυτός και ο Μ.Ε.2 από ανθυπολοχαγό για να μεταφέρουν τα κασόνια με όπλα, εξαρτήσεις και πυρομαχικά. Στο τέταρτο κασόνι πόνεσε τη μέση του και το πόδι του και δεν μπορούσε να περπατήσει. Μετέφεραν τα κασόνια με υπερβολικό βάρος, από το προαύλιο μέχρι το φορτηγό σε απόσταση 10-15 μέτρων. Τα κασόνια είχαν χειρολαβές με σχοινί και ο ένας κρατούσε το κασόνι από τη μια χειρολαβή και ο άλλος στρατιώτης από την άλλη χειρολαβή. Ο ίδιος τότε είχε βάρος 85 κιλών, τα κιβώτια είχαν περίπου μήκος 1 μέτρο και ύψος 35 εκ. Υπολογίζει το βάρος του κασονιού περίπου 15 κιλά, με 10 όπλα μέσα, με βάρος 7 κιλά το κάθε όπλο, πλέον οι εξαρτήσεις. Δεν γνωρίζει τον αριθμό των όπλων εντός του κάθε κασονιού. Ισχυρίστηκε ότι είχε πάρει άδεια από τον στρατό μόνο λόγω του προβλήματος του με τη μέση του και όχι κανονική άδεια στις 22.7.06, 4.8.06, 29.7.
4. Όλες οι άδειες που πήρε ήταν για τη μέση του. Όταν ο πατέρας του το μετέφερε στο Νοσοκομείο, υποβλήθηκε σε Αξονική Τομογραφία την ίδια ημέρα (Τεκμ.2). Στις 28.7.06 είχε διευθετήσει το ραντεβού ο πατέρας του και την 1.8.06 τον μετέφερε στο Νοσοκομείο όπου έγινε η Αξονική Τομογραφία (Τεκμ.2). Στην εταιρεία του πατέρα του όπου εργαζόταν από τα 14 χρόνια του, έκανε συγκολλήσεις, πασαμάνα και διάφορες χειρονακτικές εργασίες. Κουβαλούσε βαριά μέταλλα περίπου 15 κιλών και αν επρόκειτο για 30 κιλά τα κουβαλούσε με τον πατέρα του. Σήκωνε αυτά τα μέταλλα από το έδαφος και τα τοποθετούσε ψηλά. Δεν γνώριζε και ουδέποτε του έδειξε ειδικός συγκεκριμένο τρόπο για να σηκώνει τα μέταλλα ώστε να προστατεύσει το σπόνδυλο του, αλλά ουδέποτε σήκωνε πολύ μεγάλο βάρος στην εταιρεία του πατέρα του, όπως τα επίδικα κασόνια και δεν θυμάται αν σ' αυτά τα κασόνια αναγραφόταν το βάρος τους. Μέσα στο φορτηγό δεν υπήρχαν στρατιώτες. Μετέφεραν το κιβώτιο στην άκρη του φορτηγού και τα έσπρωχναν μέσα. Στην γραπτή του δήλωση, «Έγγραφο Α», ανέφερε ότι κρατούσαν τα κασόνια από τις χειρολαβές (παρ. 15), ενώ στη παρ. 10 της γραπτής δήλωσης (Τεκμ.8) αναφέρει ότι προσπαθούσε να φορτωθεί το κιβώτιο. Ισχυρίστηκε ότι δοκίμασαν διάφορους τρόπους για να μεταφέρουν τα κιβώτια. Κατά τη μεταφορά του τέταρτου κασονιού ένοιωσε πολλούς πόνους στη μέση του, μούδιαζε το πόδι του μέχρι τη φτέρνα και δεν μπορούσε να το πατήσει ούτε και να σταθεί κανονικά και κούτσαινε. Παραπονέθηκε στην επικεφαλή ανθυπολοχαγό όμως αυτός δεν του έδωσε σημασία και του είπε να συνεχίσει την μεταφορά. Όταν όμως τον είδε να μην μπορεί να περπατήσει, του είπε να ξεκουραστεί. Πήγε στο Διοικητήριο και ζήτησε να εξεταστεί από γιατρό, όμως το απόγευμα ο γιατρός έλειπε και τον εξέτασε ο νοσοκόμος. Την επομένη ημέρα εξετάστηκε από γιατρό όπου τον μετέφερε άλλος στρατιώτης. Η γιατρός δεν τον εξέτασε - παρόλο που παραπονέθηκε ότι είχε «κουβαράκι» στη μέση του και της ανέφερε ότι είχε προηγηθεί η μεταφορά κιβωτίων - του είπε ότι πιάστηκε, του έδωσε μια κρέμα και παυσίπονα και τον άφησε ελεύθερο υπηρεσίας, δηλαδή από τα στρατιωτικά του καθήκοντα. Του είπε να ξεκουραστεί και θα «ήταν μια χαρά». Την επόμενη ημέρα επισκέφθηκε ξανά την γιατρό, η οποία δεν τον εξέτασε ποτέ, παρά μόνο οπτικά χωρίς να τον αγγίξει και του είπε ότι ήταν «πιάσιμο» και θα περνούσε. Την τρίτη ημέρα η γιατρός του είπε ότι θα καθυστερούσε πολύ να γίνει αξονική τομογραφία, μετά από 5-6 μήνες και έτσι ο πατέρας του διευθέτησε να γίνει η αξονική τομογραφία στο Νοσοκομείο. Τέθηκε ελεύθερος υπηρεσίας στον στρατό, δεν έκανε βαριές δουλειές, εκτός μια περίπτωση που του έδωσαν οδηγίες να μεταφέρει ένα καζάνι από τα μαγειρεία. Στη συνέχεια απαλλάγηκε από το στρατό (Τεκμ.4, σελ. 4 Α΄ Ετήσια Αναστολή, σελ. 5 Β΄ Ετήσια Αναστολή), λόγω του προβλήματος στη μέση του, όπως και η οριστική απαλλαγή του. Δεν είχε υποβληθεί σε εγχείρηση, έκανε φυσιοθεραπείες, γυμναστική και κολύμπι σε κλειστό γυμναστήριο, όμως ο πόνος πάντα υπάρχει, ακόμα και όταν ξαπλώνει. Τα τελευταία 3-4 χρόνια διατηρεί δικό του studio Tattoo. Κατά την εργασία του συνεχίζει να πονεί όταν κάθεται και είναι σκυφτός για πολλή ώρα. Ο πατέρας του συνεχίζει να διατηρεί την εταιρεία Metal Hammer μέχρι σήμερα. Στο παρόν στάδιο δεν αθλείται, ούτε κολυμπά, παρά μόνο κάποιες ασκήσεις κάθε πρωί που του συνέστησε ο γιατρός, Μ.Ε.
5. Η τελευταία φορά που επισκέφθηκε τον Μ.Ε.5 ήταν στις 24.10.19 (Τεκμ.6) και τον επισκέπτεται όταν οι πόνοι γίνουν αφόρητοι. Αρνήθηκε ότι το πρόβλημα με τον σπόνδυλο του προϋπήρχε της κατάταξης του στο στρατό, ως και ότι όλες οι ενέργειες του μετά την κατάταξη ήταν για να αποφύγει την στρατιωτική του θητεία. Επέμενε ότι στον στρατό οι γιατροί βρίσκονται στα καθήκοντα τους μέχρι το μεσημέρι και μετέπειτα υπάρχουν μόνο νοσοκόμοι. Ο Μ.Ε.2 είναι στενός φίλος με τον Ενάγοντα (Μ.Ε.1) από ηλικίας 6 ετών. Στις 12 Ιουλίου 2006 κατατάγηκαν μαζί στο ΚΕΝ Λεμεσού. Ισχυρίστηκε ότι ένα πρωϊνό ο Μ.Ε.1 έφτασε στην καθημερινή αναφορά του λόχου κουτσαίνοντας και αιτήθηκε από τον Λοχαγό όπως τύχει ιατρικής φροντίδας. Ο Μ.Ε.1 δεν μπορούσε να περπατήσει γι' αυτό τον βοήθησε στηρίζοντας τον για να περπατήσει μέχρι το ιατρείο του στρατοπέδου. Ο Μ.Ε.1 υπέφερε από φοβερούς πόνους και αδυνατούσε να περπατήσει γι' αυτό σταματούσαν για διάλειμμα. Ισχυρίστηκε επίσης ότι ο Μ.Ε.1 όταν εξήλθε του ιατρείου ήταν εξοργισμένος διότι η γιατρός του στρατοπέδου δεν έλαβε σοβαρά υπόψη τη κατάσταση του, τον πόνο του, τον ειρωνευόταν, του είπε ότι ήταν υπερβολικός και πως δεν είχε τίποτα. Διευκρίνισε ότι όλα τα χρόνια που γνωρίζει τον Μ.Ε.1, μέχρι το επίδικο συμβάν, αυτός ουδέποτε είχε οποιοδήποτε πρόβλημα με τη πλάτη του. Ο ίδιος μετά το στρατό, σπούδασε στην Ελλάδα για 4 χρόνια, αλλά συναντά κάποιες φορές τον Μ.Ε.
6. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι δεν ήταν παρών στο επίδικο συμβάν της μεταφοράς κασονιών. Όμως ο Μ.Ε.1 του παραπονέθηκε ότι πονούσε πολύ. Δεν θυμάται ακριβώς πότε του παραπονέθηκε (αν ήταν την ίδια ημέρα της μεταφοράς) ή πότε ο Μ.Ε.1 βγήκε αναφορά. Δεν γνωρίζει την σημερινή κατάσταση της υγείας του Μ.Ε.1, ούτε και γνωρίζει αν πριν την κατάταξη του στο στρατό είχε οποιοδήποτε πρόβλημα υγείας. Γνωρίζει ότι ο Μ.Ε.1 ήθελε να γίνει μηχανολόγος και θα εργαζόταν στην εταιρεία του πατέρα του για σιδηροκατασκευές. Ο Μ.Ε.3 είναι ο πατέρας του Μ.Ε.1 και από μικρός ασχολήθηκε με τις μεταλλικές κατασκευές. Από το 1989 - 2004 εργαζόταν στην εταιρεία μεταλλικών κατασκευών PHL. ANDREOU PUBLIC LTD, όμως από το 1998 διατηρούσε και δικό του εργαστήριο κατασκευών. Από το 2008 ενέγραψε τη δική του εταιρεία Metal Hammer (Τεκμ.10) στη Λεμεσό η οποία ασχολείται με μεταλλικές κατασκευές, κυρίως με κατασκευές σκελετών, υπόστεγα, φράκτες, κάγκελα. Από ηλικία 10 ετών, ο Μ.Ε.1 έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον για τις μεταλλικές κατασκευές και τα καλοκαίρια τον βοηθούσε στην εταιρεία Phil Andreou. Μετέπειτα, τα καλοκαίρια ο ΜΕ1 δούλευε στο δικό του εργαστήρι και τότε κατάλαβε ότι είχε ταλέντο και μεγάλο ενδιαφέρον για τις μεταλλικές κατασκευές. Γι' αυτό φοίτησε στη Τεχνική Σχολή και τον προόριζε διάδοχο του για να αναλάβει την εταιρεία του. Μετά τη Τεχνική Σχολή πέτυχε στις Παγκύπριες Εξετάσεις και εξασφάλισε θέση στα ΤΕΙ Θεσσαλονίκης στη Γενική Μηχανολογία. Ανέφερε ότι όταν ο Μ.Ε.1 κατατάγηκε στο στρατό στις 12.7.06 και λίγες μέρες μετά του τηλεφώνησε και του ανέφερε ότι είχε σφοδρούς πόνους. Μετά από 2 μέρες, παρέλαβε τον Μ.Ε.1 με τρίωρη άδεια για να τον μεταφέρει στο γιατρό, αφού η γιατρός της Εθνικής Φρουράς είχε ορίσει ημέρα για αξονική τομογραφία μετά από 5 μήνες. Τον μετέφερε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού όπου διαπιστώθηκαν οι σοβαρές βλάβες στον Μ.Ε.
7. Ισχυρίστηκε ότι λόγω του επίδικου συμβάντος, ο Μ.Ε.1 έχασε τη κινητικότητα του, βιώνει καθημερινά πόνους και δεν ήταν δυνατό να σπουδάσει στην Ελλάδα αυτό που ήθελε, αφού για να εξασκήσει τη συγκεκριμένη εργασία χρειαζόταν σωματική ικανότητα και αντοχή. Ο Μ.Ε.1 λόγω των προβλημάτων που δημιουργήθηκαν δεν μπορεί πλέον να την εξασκήσει, αφού απαιτεί κόπωση, σκαρφάλωμα σε σκάλες, δύσβατους χώρους. Ισχυρίστηκε ότι ο Μ.Ε.1 προτού καταταγεί στο στρατό ήταν υγιέστατος, ουδέποτε παραπονέθηκε για πόνους στον σπόνδυλο και ήταν γεμάτος ενέργεια. Συνεπεία του επίδικου συμβάντος, ο Μ.Ε.1 δεν μπορεί να είναι διάδοχος στην εταιρεία του και με την συνταξιοδότηση του θα την κλείσει, αν και έχει σημαντικό κύκλο εργασιών (Τεκμ.11). Ο Μ.Ε.1, μετά το επίδικο συμβάν σπούδασε τυπικά κοινωνικές επιστήμες στο Frederic και ασχολήθηκε με τη τέχνη του τατουάζ ώστε να έχει εισόδημα για να συντηρεί την συμβία και το παιδί του που γεννήθηκε στις 2.4.
8. Το εισόδημα του δεν είναι ικανοποιητικό, μέχρι σήμερα τον βοηθά οικονομικά και σκοπεύει το 2022 να τελέσει γάμο. Κατά την αντεξέταση ανέφερε ότι το επίδικο συμβάν επεσυνέβηκε 2-3 μέρες μετά την κατάταξη του Μ.Ε.1 στις 12.7.
9. Μετέφερε τον Μ.Ε.1 στο Νοσοκομείο, αμέσως έγινε η αξονική τομογραφία αφού ο Μ.Ε.1 πονούσε, δεν μπορούσε να περπατήσει, ήταν σε άθλια κατάσταση και ο ίδιος ήταν έντονος και αντιδραστικός. Ο Μ.Ε.1 του είχε αναφέρει ότι μετέφερε κασόνια με όπλα. Από 10 χρονών ο Μ.Ε.1 και μέχρι την κατάταξη του εργαζόταν κατά τις διακοπές από το σχολείο μαζί του στην Phil Andreou ως βοηθός στα συνεργεία σε μικρές κατασκευές, ράφια για καταστήματα, μικρά επιτραπέζια στάντς και υπήρχαν μηχανήματα για τις μεταφορές του. Ο Μ.Ε.1 δεν μετέφερε τίποτα με τα χέρια του και αμειβόταν με £200 την εβδομάδα. Παράλληλα ο ίδιος διατηρούσε και το δικό του εργαστήρι στο οποίο ο Μ.Ε.1 τον βοηθούσε. Δεν μετέφερε αντικείμενα και κατασκεύαζαν γάντζους, κρεμαστάρια, μικρά χρηματοκιβώτια, μικροπράγματα χωρίς μεγάλο βάρος, περίπου 5 κιλά. Ο Μ.Ε.1 ήταν πολύ καλός στην μηχανολογία και του πρότεινε και τον προέτρεψε να συνεχίσει την επιχείρηση του. Ο Μ.Ε.1 δεν μπορεί να εργοδοτηθεί στην εταιρεία του γιατί χρειάζεται να σπρώξει, να βγεί στις σκαλωσιές, να βοηθήσει τους υπαλλήλους, να ανέβει σε βίτζια τηλεσκοπικά, αφού η εργασία αφορά κατασκευή υπόστεγων, κάγκελλων. Ο Μ.Ε.1 απολύθηκε προσωρινά από το στρατό λόγω του προβλήματος στη μέση του και της ψυχολογίας του. Αυτός ήταν και ο λόγος της μόνιμης απόλυσης του από το στρατό. Το επάγγελμα του Μ.Ε.1 στην τέχνη του τατουάζ δεν είναι επικερδής και είναι πολύ επώδυνη εργασία, λόγω του προβλήματος με τον σπόνδυλο του, πονεί τον αυχένα και τη μέση του γιατί είναι σκυφτός. Ο Μ.Ε.4 ότι είναι ειδικός αθλοθεραπευτής (Sports Therapy). Σπούδασε αθλοθεραπεία και ασχολείται με αξιολόγηση και αποκατάσταση αθλητικών τραυμάτων, στο φάσμα των μυοσκελετικών τραυμάτων. Αφορά άμεσα τραύματα ανεξαρτήτως ηλικίας, αλλά δεν αφορά χρόνιες παθήσεις και αρθρίτιδες. Ισχυρίστηκε ότι υπάρχουν κατευθυντήριες γραμμές (Τεκμ.12 και 13) που καθορίζουν το ανώτατο συνιστώμενο ασφαλές βάρος σε περίπτωση διακίνησης και ανύψωσης φορτίου κατά την εργασία, σύμφωνα με το ύψος στο οποίο ανυψώνεται το φορτίο και σύμφωνα με την απόσταση που το φορτίο διατηρεί από το κορμί κατά την διαχείριση του. Ισχυρίζεται ότι ο μέσος όρος βάρους κάθε τυφεκίου G3, είναι 4.5 κιλά (Τεκμ.14). Μαζί με τον αλουμινένιο γεμιστήρα του G3 [0.14 κιλά (Τεκμ.15) και τα φυσίγγια (0.51 κιλά η εικοσάδα (Τεκμ.16)], το μέσο βάρος είναι 5.15 κιλά. Συνυπολογίζοντας το βάρος του κασονιού (10 - 15 κιλά) τότε τα 10 όπλα έχουν βάρος 65 κιλά. Εάν τα κασόνια περιείχαν 13-14 τουφέκια, τότε το βάρος ξεπερνούσε τα 80 κιλά. Οι εξαρτήσεις θα ήταν τουλάχιστο 400 γραμμάρια η μία. Εάν υπήρχαν 10 εξαρτήσεις σε κάθε κασόνι και ενδεχομένως και ατσάλινοι δίποδες των G3, που ήταν τουλάχιστον 2 κιλά ο καθένας, τότε το βάρος ενός κασονιού πιθανόν να ξεπερνούσε τα 90 κιλά. Ισχυρίστηκε ότι η χειρονακτική διακίνηση φορτίων, όπως η ανύψωση και μεταφορά τους μπορεί να οδηγήσει σε επώδυνη βλάβη στη δομή της σπονδυλικής στήλης, όπως κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου, στην οποία συμβάλλουν διάφοροι παράγοντες όπως η ηλικία, φύλο, σωματική διάπλαση, η ένταση εργασίας, συχνότητα επαναλαμβανόμενων δραστηριοτήτων ανύψωσης, μεταφοράς και διάρκεια κρατήματος του φορτίου, οργάνωση χώρου και χρόνου εργασίας και ομαδική εργασία. Αναφέρθηκε στους σημαντικούς παράγοντες που επηρεάζουν το βάρος του φορτίου που μπορεί να διακινεί ένας εργαζόμενος κατά την εργασία του: α) το ανώτατο βάρος που μπορεί να διακινεί ένας εργαζόμενος εξαρτάται από την απόσταση μεταξύ του φορτίου και του κορμιού του. β) το βάρος του φορτίου, το ασταθές φορτίο (παρ. 8-10 εγγράφου Δ). γ) η συχνότητα της διακίνησης. δ) η δυσκολία χρήσης ή διαχείρισης του φορτίου (δύσχρηστο φορτίο μεγάλου μεγέθους). ε) η ορθή φόρμα κορμιού κατά την διακίνηση του φορτίου. ζ) ο μη ευνοϊκός χώρος ή συνθήκες εκτέλεσης της εργασίας που δυσκολεύει την διατήρηση της ορθής φόρμας του κορμιού. Σ' ότι αφορά την ορθή φόρμα κορμιού είναι σημαντική η ενημέρωση και εκπαίδευση. Είναι ευθύνη του αρμόδιου ή εργοδότη να εκπαιδεύσει τους εργοδοτούμενους του, να τους προετοιμάσει για τη σωστή διακίνηση του φορτίου κατά την εκτέλεση της εργασίας τους, ώστε οι συνθήκες να είναι ευνοϊκές (Κ.Δ.Π. 267/018, τεκμ. 13). Σ' ότι αφορά το επίδικο συμβάν, ενημερώθηκε από τη γραπτή δήλωση του ΜΕ1 (Έγγραφο Α) και από προσωπική επικοινωνία μαζί του. Ισχυρίστηκε ότι η ορθή φόρμα του κορμιού δεν διατηρείται κατά την φόρτωση σημαντικού βάρους φορτίου στο φορτηγό stayer, το οποίο είναι ψηλότερο από το μέσο φορτηγό. Συνεπώς πιθανολογεί ότι εξ' αιτίας του επίδικου συμβάντος ο Ενάγοντας (Μ.Ε.1) υπέστη σημαντικές βλάβες στον σπόνδυλο, σημειώνοντας ότι τα κασόνια ήταν υπέρβαρα. Οι αρμόδιοι της Εθνικής Φρουράς όφειλαν να μεριμνήσουν ώστε να εφαρμοστούν τα ορθά μέτρα στο χώρο εργασίας για την ελαχιστοποίηση ή εξουδετέρωση των κινδύνων στους οποίους εκτέθηκε ο Μ.Ε.1, ο οποίος λάμβανε διαταγές από ανώτερα στελέχη της Εθνικής Φρουράς. Ένα δύσχρηστο βαρύ φορτίο που πρέπει να μεταφερθεί υπό μη ευνοϊκές συνθήκες χώρου εργασίας είναι κίνδυνος θάνατος και ο Μ.Ε.1 θα μπορούσε να πάθει πολύ μεγαλύτερη ζημιά από το επίδικο συμβάν. Πιθανολογεί ότι οι σωματικές βλάβες του Μ.Ε.1 συνεπεία του επίδικου συμβάντος δηλαδή η κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου (bulging), η πρόπτωση δίσκου και η πίεση των καταδυόμενων ριζών, αποτελεί λογική απόρροια των επίδικων γεγονότων. Πιθανολογεί ότι οι ζημιές του Μ.Ε.1 τεκμηριώνονται από τα Ιατρικά Πιστοποιητικά και προκλήθηκαν κατά την διακίνηση των κασονιών με τα όπλα στα φορτηγά Τύπου Stayer. Οι παθήσεις του Μ.Ε.1 από το επίδικο συμβάν είναι σοβαρές, προκαλούν σημαντικού βαθμού αναπηρία και ενοχλήσεις στην καθημερινή του ζωή. Η θεραπεία του Μ.Ε.1 είναι μακρά και δύσκολη. Πρέπει να γίνεται υπό την επίβλεψη ειδικού φυσιοθεραπευτή με σκοπό την ελάφρυνση του πόνου και την εκπαίδευση για την εκτέλεση καθημερινών δραστηριοτήτων με τον σωστό τρόπο, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος υποτροπής των συμπτωμάτων. Ανέφερε ότι η πιο αποτελεσματική μέθοδος μείωσης των μυοσκελετικών παθήσεων είναι η αποφυγή της χειρονακτικής διακίνησης φορτίων, μέσω της μηχανοποίησης των μεθόδων εργασίας. Συνεπώς αν η Εθνική Φρουρά προμήθευε για την συγκεκριμένη εργασία ένα απλό καροτσάκι με ανυψωτήρα, θα αποφεύγετο ο τραυματισμός του Μ.Ε.
10. Η πάθηση του Ενάγοντα δεν είναι εύκολο να θεραπευτεί και η προσπάθεια γίνεται για ελάφρυνση του πόνου. Κατά την αντεξέταση ανέφερε ότι η ειδικότητα του αφορά αθλητικού είδους θεραπεία, άμεσα και όχι χρόνια τραύματα και οξείς τραυματισμούς. Δεν είναι ειδικός σε θέματα ασφάλειας και υγείας. Ο ίδιος έλεγξε τα νεύρα στα πόδια, τις κινήσεις, τη δυσκαμψία και σημείωσε ότι ο Μ.Ε.1 έβαλε πολλά κιλά μετά το περιστατικό λόγω της ανικανότητας του να κινηθεί. Οι συνθήκες τραυματισμού του Μ.Ε.1 είναι όπως του τις ανέφερε ο Μ.Ε.1 όταν τον επισκέφθηκε στο φυσιοθεραπευτήριο του και περιγράφονται στην γραπτή δήλωση του (Έγγραφο Α). Είχε υπόψη του το βάρος του G3 διότι είχε εκτελέσει καθήκοντα εθνοφρουρού αλλά πληροφορήθηκε από το διαδίκτυο το ακριβές βάρος του. Ισχυρίστηκε ότι υπάρχουν δύο είδη γεμιστήρα, ο αλουμινένιος και ο ατσάλινος. Δεν γνωρίζει από ποιο υλικό ήταν οι γεμιστήρες στο επίδικο συμβάν. Όμως ο αλουμινένιος είναι ελαφρύτερος, τα φυσίγγια ζυγίζουν 0.51 κιλά η εικοσάδα δηλαδή 25.5 γρ. το καθένα με βάση το διαδίκτυο (Τεκμ.16) (Υποβολή ότι ζυγίζουν 24 γρ. το καθένα). Ο ίδιος δεν γνωρίζει πόσα G3 υπήρχαν μέσα στα κασόνια. Γι' αυτές τις πληροφορίες (βάρος G3, γεμιστήρες, φυσίγγια) απευθύνθηκε σε μόνιμα στελέχη του στρατού. Δεν μπορεί να γνωρίζει αν τα στοιχεία αυτά (βάρος G3, φυσίγγια, γεμιστήρες (Τεκμ.14 - 16) είναι ορθά ή όχι. Πιθανόν το βάρος ενός κασονιού να ξεπερνούσε τα 90 κιλά μαζί με τα όπλα. Όταν το κασόνι έχει λαβές (όπως και τα επίδικα κασόνια) αυτό έχει σημασία για τον τρόπο με τον οποίο θα ανασηκωθεί, όμως αυτό το στοιχείο δεν το συνυπολόγισε και δεν το ανέφερε στην γραπτή του δήλωση (Τεκμ.Δ). Το γεγονός ότι το κασόνι είχε χειρολαβές διαφοροποιεί τα πράγματα, όμως δεν το ανέφερε στον έγγραφο Δ. Περαιτέρω το γεγονός ότι το κασόνι το σήκωναν και το μετέφεραν δύο άτομα και όχι μόνο ο Μ.Ε.1, διαδραματίζει ρόλο. Πρωτίστως διαδραματίζει ρόλο το βάρος και η τεχνική που ακολουθείται. Ακόμα και με μικρότερο βάρος, μπορεί να προκληθεί σοβαρή βλάβη, αν ο τρόπος που θα σκύψεις είναι λανθασμένος. Δεν είχε διευκρινίσει μέσω του Μ.Ε.1 το μέγεθος των χειρολαβών, κάτι που είχε σημασία για την έκταση του σκυψίματος. Επέμενε ότι η δραστηριότητα που αυξάνει υπερβολικά τα φορτία στο δίσκο, είναι η επίκυψη με ανύψωση βάρους (παρ.14 σχεδιάγραμμα σελ.6). Ανέφερε ότι η στάση του σώματος, όπως και το σωματικό βάρος, μπορεί να επηρεάσει τον σπόνδυλο. Η απόσταση του φορτίου από το σώμα όταν ανασηκώνεται μπροστά, επηρεάζει επίσης τον σπόνδυλο. Ο Μ.Ε.1 του είχε αναφέρει ότι είχε σηκώσει τα κασόνια μπροστά και όχι στην πλάτη του. Δεν γνωρίζει αν στην προκειμένη περίπτωση το φορτίο ήταν ασταθές δηλαδή αν ήταν δύσκολο να το χειριστεί και άρα προκλήθηκε αστάθεια. Ο τραυματισμός του Μ.Ε.1, σύμφωνα με τον Μ.Ε.1 ήταν στην τέταρτη επανάληψη. «Δύσχρηστο» είναι το φορτίο που δύσκολα μπορεί να μετακινηθεί λόγω βάρους, ύψους, πόσο χαμηλά πρέπει να σκύψεις για να το ανασηκώσεις, αν πρέπει να κάνεις στροφή με την πλάτη σου. Στην συγκεκριμένη περίπτωση, το φορτίο θα έπρεπε να ανυψωθεί μέχρι το ύψος του φορτηγού Stayer, το οποίο δεν γνωρίζει ακριβώς αλλά είναι περίπου 1.60 μ. Ούτε και γνωρίζει αν μέσα στο φορτηγό υπήρχαν άλλοι στρατιώτες που παραλάμβαναν τα φορτία. Γνωρίζει ότι ο Μ.Ε.1 έσκυψε για να ανασηκώσει το φορτίο, άρα δεν είχε την ορθή φόρμα του κορμιού, όπως φαίνεται στο σχεδιάγραμμα της παρ.13 του Εγγράφου Δ. Ο «ευνοϊκός χώρος» σημαίνει ότι θα πρέπει να υπάρχει το απαραίτητο εμβαδόν όπου θα σταθεί ο εργαζόμενος ώστε να είναι άνετος για να κάνει τη σωστή τεχνική. Στην δεδομένη περίπτωση δεν γνωρίζει αν υπήρχε «ευνοϊκός χώρος», ούτε τις «συνθήκες εκτέλεσης» (αν γλιστρά το αντικείμενο, αν δεν έχει καλό πιάσιμο, αν το βάρος μέσα στο κιβώτιο είναι ανομοιόμορφα κατανεμημένο και γέρνει στη μια πλευρά). Γνώριζε την τεχνική που ο Μ.Ε.1 ακολούθησε, ότι δηλαδή έσκυψε να σηκώσει το βάρος, έστριψε, έφερε το πάνω και το έβαλε ψηλά στο stayer. Δεν θυμάται πού ήταν τα κασόνια, αν ήταν δίπλα από το stayer ή αν θα έπρεπε να τα κουβαλήσει, παράγοντας που είναι σημαντικός, όμως δεν τον ανέφερε στην δήλωση του (Έγγραφο Δ). Η τεχνική ανύψωσης των κασονιών ήταν όπως την περιέγραψε ο Μ.Ε.
11. Δεν μπορεί να είναι σίγουρος ότι η βλάβη στον Μ.Ε.1 προκλήθηκε από το επίδικο συμβάν και πιθανολογεί, γι' αυτό παρέπεμψε στο Τεκμ.12 που δείχνει το μέγιστο φορτίο (σε κιλά) που θα μπορούσε κάποιος να ανυψώσει για να θεωρείται ασφαλής. Δεν έχει υπόψη του αν ήταν ή όχι ευνοϊκές οι συνθήκες του χώρου εργασίας, όμως η ζημιά στον Μ.Ε.1 ήταν πολύ μεγάλη. Ο ίδιος δεν μπορεί να γνωρίζει αν ο Μ.Ε.1 είχε οποιοδήποτε πρόβλημα με τον σπόνδυλο του πριν το επίδικο συμβάν, ούτε και αν είχε κάποια παθολογικά αίτια του σπονδύλου. Γνωρίζει ότι ο Μ.Ε.1 είχε MRI πριν το επίδικο συμβάν, το οποίο δεν είδε. Δεν γνωρίζει αν ο Μ.Ε.1 εργαζόταν στην εταιρεία του πατέρα του και αν ασχολείτο με μεταλλικές κατασκευές και σήκωνε βάρος. Γνωρίζει όμως ότι πριν το επίδικο συμβάν δεν είχε καθόλου συμπτώματα. Ισχυρίστηκε ότι στην ηλικία των 18 - 19 χρονών αν πάθαινε βλάβη ο δίσκος, τα συμπτώματα θα ήταν άμεσα. Με βάση τα όσα του ανέφερε ο Μ.Ε.1, δεν είχε υποστεί τραυματισμό πριν το επίδικο συμβάν. Δεν είναι σίγουρος για την κατάληξη του και πιθανολογεί. Είδε τα ιατρικά πιστοποιητικά του Μ.Ε.1, όμως δεν είδε MRI πριν το επίδικο συμβάν και συνεπώς δεν γνωρίζει την κατάσταση της υγείας του πριν το συμβάν. O M.E.5 είναι χειρούργος Ορθοπεδικός σε ιδιωτικό Νοσοκομείο στη Λεμεσό από το
12. Σύμφωνα με το Ιατρικό Πιστοποιητικό του ημερ. 24.10.2019 (Τεκμ.6) εξέτασε για πρώτη φορά του Μ.Ε.1 στις 10.8.2006 [Τεκμ.4

(1)], ο οποίος παραπονείτο για πόνο στην κατώτερη οσφυϊκή μοίρα με δυσκολία στην κίνηση, όπως έκταση, κάμψη και στροφικές κινήσεις. Περπατούσε με μεγάλη δυσκολία, υπήρχε έντονος μυϊκός σπασμός και ελαττωμένες κινήσεις. Η αξονική τομογραφία ημερ. 1.8.2006 έδειξε κεντρική κήλη δίσκου στο μεσοδιάστημα Ο4 - Ο5 και πίεση των δύο κατερχομένων ριζών Ο

1. Έδειξε επίσης bulging δηλαδή μικρή πρόπτωση δίσκου στο μεσοδιάστημα Ο5 - Ι
2. Δόθηκε φαρμακευτική αγωγή και συστήθηκε στον Μ.Ε.1 ξεκούραση και φυσιοθεραπεία. Στις 28.9.2006 έγινε μαγνητική τομογραφία η οποία έδειξε οπίσθια κεντρική κήλη στο μεσοσπονδύλιο διάστημα Ο4 - Ο5 η οποία πίεζε και τις δύο κατερχόμενες Ο5 ρίζες, στο μεσοδιάστημα Ο5 - Ι1 έδειχνε ήπια διάταση του ινώδους δακτυλίου, ο οποίος εφάπτεται σε αμφότερες της Ι1 καταδυόμενες ρίζες. Συνεπώς η διάγνωση είναι κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου Ο4 - Ο5 και στο μεσοδιάστημα Ο5 - Ι1 με πίεση επί των κατερχομένων ριζών. Ο ίδιος θεωρεί ότι προκλήθηκε από την χειρονακτική εργασία που ο Μ.Ε.1 εκτελούσε στο ΚΕΝ Λεμεσού, με το φόρτωμα και ξεφόρτωμα ασυνήθιστων κιβωτίων πυρομαχικών και όπλων. Αυτές οι εργασίες είναι οι κύριες αιτίες πρόκλησης μεσοσπονδυλίων οσφυϊκών δίσκων. Ο Μ.Ε.1 έχει δυσκολίες στην μετακίνηση του, υποφέρει από έντονους πόνους στην πλάτη, αδυνατεί να κάνει οποιαδήποτε άσκηση ή χειρονακτική εργασία. Συστήνεται η αποχή του από οποιαδήποτε αθλητική δραστηριότητα, ή εργασία που απαιτεί ορθοστασία, σήκωμα φορτίου ή εκτεταμένη εστίαση συγκεκριμένων μερών του σώματος, όπως όταν κάθεται για πολλή ώρα ή σκύβει κατά την εργασία του. Εισηγήθηκε ελαφριά άσκηση για ενδυνάμωση των μυών της μέσης με σκοπό την σταθεροποίηση και υποστήριξη της σπονδυλικής στήλης, μέσω της αποφόρτισης των δίσκων και φυσιοθεραπεία. Ισχυρίστηκε ότι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ο Μ.Ε.1 να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση στο μέλλον αν τα ενοχλήματα γίνουν εντονότερα ή είναι καθημερινά ή όταν αρχίσουν να παραλύουν τα χέρια και τα πόδια και τα γεννητικά όργανα. Τα αναμενόμενα έξοδα τέτοιας εγχείρησης ανέρχονται σε €6.
3. Η χειρουργική επέμβαση μπορεί να γίνει για αποσυμπίεση (δισκεκτομή) δηλαδή χειρουργική απελευθέρωση των νεύρων ή σταθεροποιητική ένωση δύο γειτονικών σπονδύλων, ώστε να ανακτηθεί η σταθερότητα και να μην πονεί τη μέση του (σπονδυλοδεσία). Μπορεί να γίνει και ολική αντικατάσταση δίσκων στη μέση. Η φυσιοθεραπευτική μετεγχειρητική αγωγή είναι απαραίτητη. Ο ίδιος δεν έχει ειδίκευση και δεν μπορεί να διαγνώσει την καταλληλότερη μέθοδο για τον Μ.Ε.
4. Οι χειρουργικές επεμβάσεις στην σπονδυλική στήλη δυνατόν να έχουν επιπλοκές. Γι' αυτό οι πλείστες περιπτώσεις αντιμετωπίζονται με συντηρητική θεραπεία, φαρμακευτική αγωγή και φυσιοθεραπεία. Ανέφερε ότι τα έξοδα κάθε επίπεδου δισκεκτομής είναι €2 - 2.500 πλέον τα έξοδα νοσοκομείου, αναισθησιολόγου, δηλαδή με δύο δισκεκτομές, τα έξοδα είναι γύρω στις €9.000 - 10.
5. Το σύνηθες κόστος της σπονδυλοδεσίας είναι €15-20.
6. Ο Μ.Ε.1 παρακολουθείται σε τακτά χρονικά διαστήματα, του χορηγείται φαρμακευτική αγωγή και συνιστάται φυσιοθεραπεία. Αναφέρθηκε στην Έκθεση του Ιατροσυμβουλίου ημερ. 27.11.2009 [Τεκμ.4

(3)] και διαφώνησε με τη θέση του ότι «είναι εξαιρετικά σπάνιο η δημιουργία κήλης δίσκου με την ανύψωση βάρους». Ισχυρίστηκε ότι η ανύψωση βάρους πέραν του επιτρεπόμενου ή η χρήση λανθασμένης τεχνικής ανύψωσης βάρους, μπορεί να μεταθέσει το βάρος στον σπόνδυλο αντί στα πόδια και να οδηγήσει στην δημιουργία κήλης δίσκου. Η χειρονακτική διακίνηση φορτίων όπως ανύψωση και μεταφορά τους μπορεί να οδηγήσει σε κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου. Συμφωνεί ότι η κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου είναι πολύ συχνό εύρημα , όμως η συχνή αίτια είναι η σταδιακή φθορά των δίσκων λόγω γήρανσης, γι' αυτό και είναι αδύνατο να καθοριστεί ο χρόνος που δημιουργούνται οι κήλες. Στην περίπτωση όμως του Μ.Ε.1 πολύ εύκολα μπορεί να καθοριστεί ο χρόνος δημιουργίας της κήλης αφού ο Μ.Ε.1 αντιμετώπισε οξύ πόνο στην πλάτη αμέσως μετά ή κατά την μεταφορά του φορτίου, ενώ προηγουμένως δεν αντιμετώπιζε ενοχλήσεις στην πλάτη. Ανέφερε ότι ασθενείς που πάσχουν από κήλη μεσοσποδύλιου δίσκου, είναι πιθανόν να προηγείται διαταραχή στη βιοχημική σύσταση του δίσκου. Όμως ο Μ.Ε.1 ουδέποτε παραπονέθηκε για πόνους στην πλάτη πριν το επίδικο συμβάν, ώστε να υποδείκνυε το ενδεχόμενο προύπαρξης κάποιας διαταραχής στην βιοχημική σύσταση του δίσκου. Αυτό συμβαίνει σπάνια σε άτομα κάτω των 21 ετών, για τους οποίους η κύρια αιτία δισκοκήλης - πέραν του τραυματισμού - είναι η οικογενής προδιάθεση. Όπως γνωρίζει από τον Μ.Ε.1, δεν υπάρχει τέτοια προδιάθεση στην οικογένεια, αν και ο πατέρας του ασχολείται με χειρονακτικές εργασίες, χωρίς πρόβλημα στον σπόνδυλο. Συνεπώς, κατά πάσα πιθανότητα στον Μ.Ε.1 προκλήθησαν οι παθήσεις στον σπόνδυλο λόγω του επίδικου συμβάντος. Ισχυρίστηκε ότι η δήλωση του Ιατροσυμβουλίου στο Τεκμ.4

(3)ότι ο Μ.Ε.1 «κινδυνεύει ανά πάσα στιγμή να προσβληθεί από οσφυοισχιαλγία όπως κάθε άνθρωπος» είναι παραπλανητική διότι αν και αυτό είναι αλήθεια, ο Μ.Ε.1 κινδυνεύει σε δραματικά μεγαλύτερο βαθμό διότι πάσχει από κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου και δεν έχει τις ίδιες πιθανότητες με κάθε άνθρωπο. Επεξήγησε ότι η οσφυοϊσχιαλγία αποτελεί την επέκταση του πόνου προς την οπίσθια επιφάνεια του ενός ή και των δύο ποδιών, εφόσον ο μεσοσπονδύλιος δίσκος μετατωπίζεται, πιέζει παρακείμενα νεύρα και προκαλείται έντονο αίσθημα του πόνου. Αντεξεταζόμενος αναφέρθηκε στο Τεκμ.6 και ανέφερε ότι εξέτασε τον Μ.Ε.1 στις 10.8.2006 για πρώτη φορά, ψηλάφησε την πλάτη του όμως δεν εντόπισε «κουβάρι» δηλαδή σε μορφή όγκου. Στις 10.8.2006 σύνταξε το Τεκμ.4

(1)και προέβηκε σε διάγνωση της πάθησης του Μ.Ε.1 η οποία επιβεβαιώνεται από την αξονική τομογραφία (Τεκμ.2). Στο Τεκμ.2 γίνεται αναφορά σε «πιθανή πίεση μιας ή και δύο κατερχομένων ριζών Ο5». Η δική του διάγνωση στο Τεκμ.6 είναι «πίεση επί των κατερχομένων ριζών» διότι εξέτασε κλινικά τον Μ.Ε.1 και είναι σε καλύτερη θέση να εκφέρει άποψη από τον ακτινολόγο. Στις 28.9.2006 έγινε μαγνητική τομογραφία (Τεκμ.3) με συμπέρασμα «μικρή κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου στο Ο4 - Ο5 και ήπιο bulging στο Ο5 - I1 μεσοσπονδύλιο διάστημα. Δεν γίνεται αναφορά σε πίεση επί των κατερχομένων ριζών Ο

1. Ισχυρίστηκε ότι η μαγνητική τομογραφία είναι πιο αξιόπιστη από την αξονική όμως περίπου τα ευρήματα στα Τεκμ.2 και 3 είναι τα ίδια, απλώς αλλάζει ο τρόπος σύνταξης τους. Κατά την πρώτη εξέταση του Μ.Ε.1 πρέπει να του χορήγησε αντιφλεγμονώδη δια του στόματος και κρέμα θερμαντική και πρέπει να σύστησε φυσιοθεραπεία και ξεκούραση. Μετά τις 28.9.06 που ο ΜΕ1 έκανε Μαγνητική Τομογραφία, πρέπει να του έδωσε παραπεμπτικό για φυσιοθεραπεία. Ισχυρίστηκε ότι η κήλη στη συγκεκριμένη περίπτωση προκλήθηκε λόγω λανθασμένου τρόπου χρήσης της σπονδυλικής στήλης. Η ανασήκωση κιβωτίου και μία φορά μπορούσε να προκάλεσε κήλη. Αναφέρθηκε στο άρθρο της Mayo Clinic (Τεκμ.17) κάτω από τον τίτλο Causes, όπου αναφέρεται ότι η κύρια αιτία της κήλης είναι η σταδιακή φθορά (εκφύλιση) που σχετίζεται με την γήρανση. Ισχυρίστηκε ότι πρόκειται για «παιδικό» άρθρο και μη σοβαρό που απευθύνεται σε απλούς πολίτες ή φοιτητές. Στα Τεκμ.2 και 3 δεν αναφέρεται η παρουσία εκφυλιστικών αλλοιώσεων στην σπονδυλική στήλη. Η αναφορά στο Τεκμ.17 ότι περισσότεροι άνθρωποι δεν μπορούν να εντοπίσουν την αιτία πρόκλησης της κήλης τους, αφορά τα άτομα μεγάλης ηλικίας με εκφύλιση και δεν μπορούν να θυμηθούν συγκεκριμένο περιστατικό που προκάλεσε την έναρξη των ενοχλήσεων. Στο Τεκμ.17 αναφέρονται και οι παράγοντες που μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο πρόκλησης της κήλης, που είναι το βάρος του ατόμου, το επάγγελμα, η γενεσιολογία και το κάπνισμα. Ο ίδιος διαφωνεί με αυτούς τους παράγοντες διότι ο ΜΕ1 δεν είχε εκφυλισμένους δίσκους, δεν ήταν υπέρβαρος και κατά την θητεία του στο στρατό φόρτωσε κιβώτια με βάρος. Η θέση του είναι ότι σε νέα άτομα που δεν υπάρχει εκφύλιση και γήρανση, η αιτία πρόκλησης κήλης μεσοσπονδύλιου δίσκου με συμπτωματολογία, είναι τραυματικής φύσεως, άμεση ή έμμεση. Άμεση σημαίνει από πτώση ή από κτύπημα, έμμεση σημαίνει λανθασμένη χρήση της μέσης με σήκωμα βαρών. Σε μεγαλύτερες ηλικίες οι εκφυλιστικές καταστάσεις μπορούν να προκαλέσουν οσφυαλγία και ισχιαλγία χωρίς τραυματισμό ή χειρονακτική έντονη εργασία με μία απλή κίνηση, σκύψιμο, στροφή ή φτάρνισμα ή βήξιμο. Πρόσθεσε ότι θα μπορούσε ο Μ.Ε.1 να είχε κήλη πριν το επίδικο συμβάν, να μην είχε ενόχληση και συνεπώς να μην το γνώριζε. Η αναφορά του ότι ο Μ.Ε.1 δεν αντιμετώπιζε πριν το επίδικο συμβάν, ενοχλήσεις στη πλάτη, αφορά τα όσα του είπε ο Μ.Ε.
2. Διαφωνεί ότι πολλά άτομα έστω και αν έχουν κήλη δίσκου, δεν έχουν καθόλου συμπτώματα και ειδικά στην περίπτωση που δεν υπάρχει πίεση σε νεύρο. Η βιοχημική σύσταση του δίσκου αφορά τα συστατικά του δίσκου τα οποία με τα χρόνια και τη χρήση καταστρέφονται, χάνουν την ελαστικότητα του κολλαγόνου και αλλάζει η βιοχημεία του δίσκου, ως αποτέλεσμα εκφυλιστικής γήρανσης. Συνεπώς είναι δύσκολο για ένα άτομο 18 χρονών να έχει βιοχημική διαταραχή του δίσκου. Πρόσθεσε ότι εκτός από τον τραυματισμό, η αιτία πρόκλησης κήλης μπορεί να είναι η οικογενής προδιάθεση. Ο ίδιος στηρίχθηκε στις πληροφορίες που του έδωσε ο Μ.Ε.
3. Κατά την εξέταση του ΜΕ1 στις 10.8.2006, απέκλεισε το ενδεχόμενο να επρόκειτο για απλό μυϊκό σπασμό, αλλά υπήρχε κήλη δίσκου όπως αναγράφεται και στην αξονική τομογραφία (Τεκμ.2). Στις 10.8.06 δεν διέγνωσε νευρολογικό πρόβλημα μυϊκής αδυναμίας. Επεξήγησε ότι όταν υπάρχει πίεση στο νεύρο προκαλείται πόνος στο πόδι, μυϊκή αδυναμία και προβλήματα στον τετρακέφαλο ή εκτατικό μηχανισμό του ποδιού. Εάν υπήρχε νευρολογικό πρόβλημα θα το κατέγραφε στο Τεκμ.
4. Τα συμπτώματα του Μ.Ε.1 που κατέγραψε στο Τεκμ.6 είναι υποκειμενικά, όπως τα ανέφερε ο Μ.Ε.
5. Ισχυρίστηκε ότι η κήλη του μεσοσπονδύλιου δίσκου ουδέποτε θεραπεύεται και χειροτερεύει με τα χρόνια. Για να διαπιστωθεί αν χειροτέρευσε μέχρι σήμερα, θα πρέπει να υποβληθεί σε νέο MRI για να γίνει σύγκριση. Η εργασία Tattoo απαιτεί να κάθεται πολλή ώρα και να σκύβει, όμως είναι σε ελεύθερο επάγγελμα και μπορεί να ρυθμίσει το πρόγραμμα του. Επέμενε ότι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ο Μ.Ε.1 να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση στο μέλλον, με βάση τα ακτινολογικά και κλινικά ευρήματα του και την εμπειρία του. Ανέφερε ότι η κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου είναι χρόνια πάθηση, όπως και του ΜΕ1, από το 2006 που προκλήθηκε. Ο Μ.Ε.1 δεν παρουσίασε νέα Αξονική ή Μαγνητική Τομογραφία μέχρι σήμερα, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι η κατάσταση της υγείας του είναι στάσιμη, ούτε ότι τα συμπτώματα του έχουν υποχωρήσει πλήρως. Ανέφερε ότι κατά την εξέταση του Μ.Ε.1 στις 10.8.06, αυτός δεν του ανέφερε ότι εργαζόταν με τον πατέρα του από τα 14 χρόνια του και σήκωνε μέταλλα. Μετά τις 24.10.2019 δεν θυμάται πότε είδε τον Μ.Ε.1 στο ιατρείο του και νομίζει ότι δεν τον συνάντησε. H M.Y.1 από τον Ιούλιο 1990 μέχρι 31.12.2020 που αφυπηρέτησε με το βαθμό του Συνταγματάρχη, ως Γενική Αρχίατρος, εργαζόταν ως Γενική Ειδική γιατρός στην Εθνική Φρουρά. Τύγχανε συνεχών εκπαιδεύσεων και η ίδια ήταν εκπαιδεύτρια στο Πρόγραμμα «Προνοσοκομειακή θεραπεία του Πολυτραυματία», (Τεκμ.18), [Τεκμ.19 (α) (β) (γ) (δ)]. Το 2006 (1.1.06-4.9/.06) ήταν γιατρός του Τρίτου Συνεργείου Περιοχής Τεχνικού Λεμεσού. Κάλυπτε ιατρικώς κάποιες μονάδες συμπεριλαμβανομένου και του ΚΕΝ Λεμεσού. (Κέντρο Εκπαίδευσης Νεοσυλλέκτων Λεμεσού). Επεξήγησε ότι κατά την κατάταξη των νεοσυλλέκτων το καλοκαίρι, γιατροί από άλλες μονάδες επάνδρωναν το ΚΕΝ Λεμεσού ιατρικώς, ώστε να προσφέρουν 24ώρες υπηρεσίες. Το πρωί στο ΚΕΝ υπηρετούσαν 2-3 γιατροί και μετά τις 2:00 μ.μ. παρέμενε στο Κέντρο ένας γιατρός μέχρι το επόμενο πρωί. Κατά την περίοδο των νεοσυλλέκτων ο γιατρός κοιμόταν στο στρατόπεδο. Ήταν δηλαδή απαράβατος κανόνας ότι υπήρχε γιατρός στο ΚΕΝ όλο το εικοσιτετράωρο. Εκτός από τους γιατρούς υπηρετούσαν στο ΚΕΝ και νοσηλευτές της Νοσηλευτικής Σχολής ή στρατιώτες που τους εκπαίδευαν οι γιατροί ως νοσοκόμους - τραυματιοφορείς. Συμμετείχε ως γιατρός σε Επιτροπή κατάταξης νεοσυλλέκτων και στα Κέντρα Νεοσυλλέκτων εξέταζαν τους στρατιώτες την πρώτη ημέρα της κατάταξης τους. Έθεταν ερωτήσεις στους στρατιώτες για το ιστορικό τους και τυχόν προβλήματα υγείας που δεν ήταν οφθαλμοφανή. Παρατηρούσαν οτιδήποτε οφθαλμοφανές όπως π.χ. σκελετική ανωμαλία και με το στηθοσκόπιο εξέταζαν τους πνεύμονες και προέβαιναν σε καρδιολογική εξέταση. Εάν κάποιος στρατιώτης είχε πρόβλημα υγείας που δεν ήταν οφθαλμοφανές, δεν μπορούσε να διαφανεί στο πλαίσιο της εν λόγω εξέτασης, εκτός αν το ανέφερε και προσκόμιζε ιατρικό πιστοποιητικό. Ανέφερε ότι είναι υποχρέωση των στρατιωτών να αναφέρουν το ιστορικό κάποιας ασθένειας τους, όμως τις πλείστες φορές δεν το ανέφεραν ώστε να καταταγούν στις μονάδες που επιθυμούν. Αρκετές φορές οι νεοσύλλεκτοι αποκρύπτουν προβλήματα υγείας τους. Αναφέρθηκε στο δελτίο ιατρικής εξέτασης στρατευσίμων (Τεκμ.20) ημερομηνίας 12.7.2006 που υπογράφεται από την ίδια ως γιατρό και αφορά τον Μ.Ε.1, ο οποίος κατατάγηκε στην κατηγορία σωματικής ικανότητας I1 δηλαδή για όλα ικανός, όμως δεν μπορούσε να γίνει στρατονόμος λόγω ύψους. Αναφέρθηκε επίσης στο βιβλίο ασθενών για νεοσύλλεκτους στο ΚΕΝ Λεμεσού που αφορούν τις έξι επισκέψεις του ΜΕ1 στο ιατρείο του ΚΕΝ (Τεκμ.21). Με βάση το Τεκμ.21, ο Μ.Ε.1 επισκέφθηκε το ιατρείο: α) στις 17.7.2006, παραπονείτο για κεφαλαλγία και ζαλάδες, με ιστορικό με ημικρανίες (μη δυσκαμψία, μη νυσταγμός). Παρέμεινε ελεύθερος υπηρεσίας δηλαδή στο θάλαμο του χωρίς να συμμετέχει σε ασκήσεις στο πρόγραμμα εκπαίδευσης των νεοσυλλέκτων, β) στις 20.7.2006, παραπονείτο για διάρροιες, δύο φορές και παρέμεινε ελεύθερος υπηρεσίας (τον εξέτασε η ίδια), γ) στις 24.7.2006 παραπονέθηκε για πρόβλημα με τη λεκάνη του και του ζήτησε να προσκομίσει έγγραφα από ορθοπεδικό. Παρέμεινε ελεύθερος ασκήσεων, του χορήγησε gel και ανέλαβε να προσκομίσει έγγραφα από τον ορθοπεδικό του. Αυτό σημαίνει ότι ο Μ.Ε.1 της είχε αναφέρει παλαιό πρόβλημα με την λεκάνη του, γι' αυτό του ζήτησε και έγγραφα από τον ορθοπεδικό του και παρέμεινε ελεύθερος ασκήσεων μέχρι να εξετάσει τα έγγραφα του, δ) στις 6.8.2006 παραπονέθηκε για διάρροιες 2 φορές και παρέμεινε ελεύθερος ασκήσεων για 2 μέρες, ε) στις 9.8.2006 αναφέρεται σε βρογχίτιδα για την οποία δεν ήταν σίγουρη και σκλήρυνση αναπνευστικού ψιθυρίσματος (τον εξέτασε η ίδια). Παρέμεινε ελεύθερος ασκήσεων, στ) στις 11.8.2006 παρουσίασε έκθεση αξονικής τομογραφίας της σπονδυλικής στήλης του Γ. Ν. Λεμεσού ημερομηνίας 1.8.2006 με αποτέλεσμα Κεντρική κήλη 04 - 05, πιθανή πίεση μιάς ή και των 2 κατερχόμενων ριζών και bulging του 05 - Ι
6. Δόθηκαν οδηγίες για την Επιτροπή εξέτασης κρίσεως σωματικής ικανότητας (ΕΕΣΙ) από τη μονάδα. Συνολικά ο Μ.Ε.1 επισκέφθηκε το ιατρείο του ΚΕΝ 6 φορές. Δεν υπάρχει καμία περίπτωση ο Μ.Ε.1 να επισκέφθηκε το ιατρείο του ΚΕΝ, χωρίς να καταγραφεί στο Τεκμ.
7. Είναι κανόνας απαράβατος. Από την κατάταξη του στις 12.7.2006, μέχρι τις 12.8.2006 που ολοκληρωνόταν η εκπαίδευση στο ΚΕΝ, ο Μ.Ε.1 βγήκε 2 φορές ελεύθερος υπηρεσίας και 4 φορές ελεύθερος ασκήσεων. Από την εμπειρία της ανέφερε ότι οι νεοσύλλεκτοι που παρουσιάζουν δυσκολίες προσαρμογής, παρουσιάζονται συχνά στο ιατρείο για διάφορους λόγους. Η λειτουργία του ιατρείου ΚΕΝ είναι 24ώραη, επομένως ο νεοσύλλεκτος μπορεί να το επισκεφθεί απόγευμα και αργά το βράδυ. Πρόσθεσε ότι μερικές φορές οι γιατροί ήταν υπερβολικοί δηλαδή ήθελαν να βοηθήσουν τους νεοσύλλεκτους να προσαρμοστούν, γι' αυτό έγραφαν ελεύθερος ασκήσεων ή ελεύθερος υπηρεσίας. Δεν ήταν καθόλου δύσκολο για ένα νεοσύλλεκτο να επισκεφθεί οποιαδήποτε ώρα το ιατρείο, εξ ου και ο Μ.Ε.1 το επισκέφθηκε 6 φορές. Απέκλεισε το ενδεχόμενο ο Μ.Ε.1 να επισκέφθηκε το ιατρείο και να μην ήταν παρών γιατρός στο στρατόπεδο, δεν υπήρχε περίπτωση να μείνει το στρατόπεδο - Κέντρο Νεοσυλλέκτων, χωρίς γιατρό. Ήταν κάθετη και 1000% σίγουρη γι' αυτό. Με βάση το Τεκμ.21, o M.E.1 ουδέποτε παρουσιάστηκε στο ιατρείο και να παραπονεθεί για προβλήματα στον σπόνδυλο του. Περαιτέρω, στο Τεκμ. 21 δεν αναφέρεται πουθενά η παρουσία του Μ.Ε.1 με οξύ πρόβλημα μέσης. Από τις 6 επισκέψεις του, οι 5 ήταν για απλούς λόγους και η μία αφορούσε την αναφορά του για ιστορικό με τη λεκάνη του, ώστε να ακολουθηθεί η διαδικασία της επανάληψης κρίσεως της σωματικής ικανότητας. Ισχυρίστηκε ότι στην περίπτωση που στρατιώτης επισκεφθεί το ιατρείο και αναφέρει ότι χτύπησε στο στρατόπεδο, τότε οι γιατροί γίνονται πολύ σχολαστικοί (αποτελεί κόκκινο καμπανάκι για τους γιατρούς) και η ίδια προβαίνει σε αμυντική ιατρική δηλαδή εξετάζεται αμέσως ο στρατιώτης και παραπέμπεται στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Γ. Ν. Λεμεσού για περαιτέρω έλεγχο. Τούτο γιατί για κάθε ατύχημα που συμβαίνει στο στρατό, διεξάγεται ανάκριση. Για την συγκεκριμένη περίπτωση, πουθενά δεν αναγράφεται ότι ο Μ.Ε.1 κτύπησε στο στρατό και συνεπώς δεν έγινε καμιά αναφορά και ανάκριση για τραυματισμό του Μ.Ε.1 στον στρατό. Ισχυρίστηκε ότι η ίδια σαν γυναίκα που την αποκαλούν «φανταρομάνα» δεν υπήρχε περίπτωση να την επισκεφθεί στρατιώτης υποβασταζόμενος από άλλο στρατιώτη, να έχει αφόρητους πόνους, να ζητά να τον αγγίξει και εξετάσει και αυτή να γελά και να τον κοροϊδεύει. Για την ίδια αυτό είναι αδιανόητο. Όταν ένας στρατιώτης της ανακοινώσει ότι κτύπησε στο στρατόπεδο, τον εξετάζει και αποφασίζει αν θα πρέπει να σταλεί για περαιτέρω διερεύνηση στο Γ. Ν. Λεμεσού. Τις περισσότερες φορές τον παραπέμπει στις Πρώτες Βοήθειες του Γ.Ν. Λεμεσού. Περαιτέρω, ένας στρατιώτης με οξύ πόνο, τον εξετάζει, τον αφήνει στο αναρρωτήριο για 1-2 ώρες, τον εξετάζει ξανά και αν η κατάσταση χειροτερεύει ή αν δεν έχει αντιληφθεί τι πραγματικά συμβαίνει θα ζητήσει βοήθεια από το Γ. Ν. Λεμεσού. Στο αναρρωτήριο αφήνει το στρατιώτη για μερικές ώρες, μέχρι να δει πως εξελίσσεται και πράττει ανάλογα. Διευκρίνισε ότι σε καμία από τις 6 επισκέψεις του Μ.Ε.1 στο ιατρείο του ΚΕΝ, δεν αναγράφεται στο Τεκ.21 ότι προσήλθε με πρόβλημα οξείας οσφυαλγίας υποβασταζόμενος από άλλο στρατιώτη. Ούτε και αναγράφεται ότι επισκέφθηκαν το ιατρείο δύο συνεχόμενες ημέρες, ως και ότι την επόμενη ημέρα ένοιωθε ένα «κουβάρι» στη μέση, είχε αφόρητους πόνους και δεν μπορούσε να περπατήσει. Ισχυρίστηκε ότι για να γίνει αξονική τομογραφία, παρακολουθείται ο στρατιώτης και αν η εξέλιξη του χειροτερεύει, απευθύνονται στο Γ. Ν. Λεμεσού στον ειδικό ορθοπεδικό για να τον εξετάσει. Αν ο στρατιώτης συνεχίζει να δυσκολεύεται και ο Ορθοπεδικός του Γενικού Νοσοκομείου δεν τον παρέπεμψε για αξονική τομογραφία, τότε οι γιατροί στο στρατό παρακολουθώντας την εξέλιξη του στρατιώτη ότι χειροτερεύει, επικοινωνούν απευθείας στο Τμήμα όπου γίνονται οι αξονικές τομογραφίες ώστε να διευθετήσουν τη διενέργεια αξονικής τομογραφία σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα 2-3 ημερών. Πρόκειται για πολύ εύκολη διαδικασία. Επειδή η ίδια δεν είναι ορθοπεδικός, προβαίνει σε αμυντική ιατρική και παραπέμπει τους στρατιώτες στον ειδικό ορθοπεδικό. Επεξήγησε ότι στο βιβλίο ασθενών (Τεκμ.21) στην «απόφαση ιατρού» αναγράφει σημείωμα προς τον Ορθοπεδικό του Γ. Ν. Λεμεσού και με αυτό το υπηρεσιακό σημείωμα (Έντυπο) ο στρατιώτης συνοδεύεται με υπαξιωματικό και μεταφέρεται στο Γενικό Νοσοκομείο για να εξεταστεί από τον ειδικό ορθοπεδικό. Κατά τον ουσιώδη χρόνο, η εξέταση από τον ορθοπεδικό γινόταν την ίδια ημέρα. Ο στρατιώτης μπορούσε να επισκεφτεί και προσωπικό του γιατρό, ιδιώτη, όπως και το Νοσοκομείο. Με αυτά τα δεδομένα, αποκλείεται ο ΜΕ1 να ζήτησε και να ορίστηκε αξονική τομογραφία μετά από 5 μήνες. Ανέφερε ότι υπάρχει μεγάλη ευαισθησία στο Κέντρο Νεοσυλλέκτων και γι' αυτό με το «παραμικρό» παραπέμπουν τους στρατιώτες στις Πρώτες Βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου ώστε να μην δημιουργηθεί κανένα πρόβλημα σ' αυτούς. Η επικοινωνία τους με το Γενικό Νοσοκομείο ήταν άμεση και τηλεφωνικώς ενημέρωναν τους γιατρούς. Αναφέρθηκε στο Τεκμ.2 (αξονική τομογραφία) και στην ημερομηνία εγγραφής στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών στις 28.7.
8. Η αξονική τομογραφία έγινε την 1.8.
9. Σε επείγουσα περίπτωση σοβαρού ατυχήματος, αυτή γίνεται και την ίδια ημέρα. Όταν οι γιατροί του ΚΕΝ παραπέμπουν στρατιώτες στο Γενικό Νοσοκομείο αποστέλλεται πίσω σ' αυτούς μία ιατρική γνωμάτευση που αναγράφει τη διάγνωση και ότι χρήζει αναρρωτικής άδειας, ελεύθερος άσκησης, ελεύθερος υπηρεσίας, φαρμακευτική αγωγή ή επίσκεψη σε ειδικό γιατρό. Στην προκειμένη περίπτωση, τέτοια ιατρική γνωμάτευση που να αναγράφει τη διάγνωση, θεραπεία ή περαιτέρω εξέταση του Μ.Ε.1 από ειδικό Ορθοπεδικό, δεν προσκομίστηκε στο ιατρείο του ΚΕΝ και τέτοια έγγραφα κρατούνται σε ειδικό βιβλίο. Ο Μ.Ε.1 κανένα έγγραφο προσκόμισε στο ιατρείο του ΚΕΝ για την εγγραφή στο Γενικό Νοσοκομείο στις 28.7.
10. Ο Μ.Ε.1 στις 11.8.2006 (Τεκμ.21) προσκόμισε τα αποτελέσματα της αξονικής τομογραφίας (Τεκμήριο 2 ημερομηνίας 1.8.2006). Ωστόσο, στις 6 και 9.8.2006 ο Μ.Ε.1 επισκέφθηκε το ιατρείο για άλλους λόγους, και δεν παραπονέθηκε για πόνους στη μέση και την σπονδυλική στήλη. Στο Τεκμ.2 αναγράφεται XXXXX71 που υποδηλώνει ότι ο Μ.Ε.1 ήταν στρατιώτης. Ωστόσο ο ΜΕ1 δεν προσκόμισε κανένα έγγραφο από το Γενικό Νοσοκομείο που να απευθύνει έκκληση από ειδικό ορθοπεδικό που τον εξέτασε για αναρρωτική άδεια. Ο Μ.Ε.1 προσκόμισε το Τεκμ.2 στις 11.8.2006 και στις 12.8.2006 οι στρατιώτες έφευγαν για τις μονάδες τους. Η ίδια ετοίμασε τα έγγραφα (Τεκμ. 22) για να αποσταλεί ο Μ.Ε.1 στην Επιτροπή Εξέτασης Σωματικής Ικανότητας Στρατιωτών, για να αποφανθεί η ικανότητα του Μ.Ε.1 ως στρατιώτης ή αν θα τύχει αναστολής. Ανέφερε ότι δεν υπήρχε περίπτωση ο Μ.Ε.1 να είχε κτυπήσει στην σπονδυλική στήλη, να έχει φοβερούς πόνους, να μην επισκέπτεται καθημερινά το ιατρείο και να διαμαρτύρεται ότι πονεί. Επισκέφθηκε το ιατρείο 6 φορές για άλλους λόγους, διάρροιες, βήχα, και από την 1.8.2006 (που έγινε η αξονική τομογραφία) μέχρι την 11.8.06 που παρουσίασε την αξονική τομογραφία, επισκέφθηκε άλλες δύο φορές το ιατρείο και δεν παραπονέθηκε για πόνο στη μέση. Τέτοια περίπτωση στα 30 χρόνια υπηρεσίας της δεν συνέβηκε ποτέ. Ο Μ.Ε.1 παραπονείτο για διάρροιες και βήχα. Εάν πράγματι πονούσε τη μέση του, θα ήταν κάθε μέρα έξω από το ιατρείο για τον ίδιο λόγο, δεν θα άλλαζε το λόγο κάθε φορά, (διάρροιες, βήχα) και ήταν χαλαρός, χωρίς να διαμαρτύρεται για πόνο στη μέση. Μόνο στις 24.7.2006 ανέφερε ιστορικό με τη λεκάνη του, γι' αυτό και η ίδια ζήτησε έγγραφα από τον ορθοπεδικό του. Ο Μ.Ε.1 δεν προσκόμισε στο ιατρείο του ΚΕΝ Ιατρικό Πιστοποιητικό από ιδιώτη γιατρό ημερ. 10.8.
11. Στις 9.8.2006 επισκέφθηκε το ιατρείο για βήχα. Ισχυρίστηκε ότι ο γιατρός που τον εξέτασε στις 10.8.2006 αν διαπίστωνε κάτι σοβαρό, θα έπρεπε να είχε αποστείλει στο ιατρείο του ΚΕΝ, σχετικό σημείωμα για αναρρωτική άδεια. Τέτοιο έγγραφο ουδέποτε αποστάληκε. Μετά την 1.8.2006 (Τεκμ.2) ο γιατρός των Πρώτων Βοηθειών, αν ήταν κάτι επείγον, θα έπρεπε να είχε παραπέμψει τον Μ.Ε.1 σε ειδικό ορθοπεδικό. Από το Τεκμ.2 δεν προκύπτει ότι παραπέμφθηκε σε ειδικό Ορθοπεδικό ώστε να χορηγηθεί η κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή ή αναρρωτική άδεια. Στην προκειμένη περίπτωση ακολουθήθηκε μία οδός που δεν την αντιλαμβάνεται. Μετά την 1.8.2006, επισκέφθηκε το Ιατρείο δύο φορές για διάρροιες (6.8.06) και βρογχίτιδα (9.8.06) (Τεκμ.21) χωρίς να αναφέρει πόνους στη μέση. Διευκρίνισε ότι για να βγει κάποιος στρατιώτης ελεύθερος υπηρεσίας, θα πρέπει να επισκεφθεί το ιατρείο του ΚΕΝ. Στο Τεκμ.21 δεν αναγράφεται ότι ο Μ.Ε.1 εισήλθε στο ιατρείο υποβασταζόμενος, γιατί κτύπησε στο στρατόπεδο. Τέτοιο ασθενή δεν είχε στο ιατρείο του ΚΕΝ. Επεσήμανε ότι ο Μ.Ε.1 επισκέφθηκε το Νοσοκομείο και ιδιώτη γιατρό όμως κανένας δεν του έγγραψε αναρρωτική άδεια. Το Τεκμ.4

(4)αποτελεί την απόφαση της Επιτροπής Εξέτασης Σωματικής Ικανότητας, ημερ. 18.8.2006, στην οποία η ίδια παρέπεμψε τον Μ.Ε.1 στις 11.8.2006, όταν την επισκέφθηκε στο ιατρείο της (Τεκμ.22), για Α΄ Ετήσια αναστολή. Αντεξεταζόμενη ανέφερε ότι ως γενικός γιατρός γνωρίζει τα βασικά σε σχέση με όλες τις ειδικότητες, ώστε να προβαίνει σε πρώτη εκτίμηση και να παραπέμπει στους ειδικούς γιατρούς. Ισχυρίστηκε ότι κάποιος ασθενής με ρήξη μεσοσπονδύλιου δίσκου θα «φώναζε» και θα ήταν σε άσχημη κλινική εικόνα. Με τέτοια υποψία θα τον παρέπεμπε στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Γενικού Νοσοκομείου για να γίνει αξονική τομογραφία και να εξεταστεί από ειδικό νευρολόγο ορθοπεδικό. Στις 24.7.2006 (Τεκμ.21) ο Μ.Ε.1 της ανέφερε το παλιό πρόβλημα με την λεκάνη του και του ζήτησε να της προσκομίσει έγγραφα από τον ορθοπεδικό του διότι η αναφορά του για πρόβλημα στην λεκάνη του ήταν ασαφής. Δεν θα μπορούσε να τον παραπέμψει την ίδια ημέρα για αξονική τομογραφία χωρίς ιστορικό και χωρίς να προσδιοριστεί το πρόβλημα στη λεκάνη του. Του ζήτησε τα έγγραφα από τον ορθοπεδικό του και αυτό σημαίνει ότι της είχε αναφέρει ότι είχε ιστορικό. Με βάση τα έγγραφα που θα της προσκόμιζε, θα έπραττε ανάλογα. Επέμενε ότι ο Μ.Ε.1 ουδέποτε της παραπονέθηκε για πόνο. Απλά της ανέφερε ότι είχε πρόβλημα με τη λεκάνη του και του ζήτησε τα έγγραφα από τον ορθοπεδικό για να κριθεί η σωματική του ικανότητα. Επεσήμανε ότι στο Τεκμ.2 γίνεται αναφορά σε «κεντρική κήλη» και όχι ρήξη μεσοσπονδύλιου δίσκου. Η κεντρική κήλη είναι διαφορετική από το πρόβλημα στη λεκάνη. Ο Μ.Ε.1 ουδέποτε παραπονέθηκε για πόνο στη λεκάνη. Του παραχώρησε ελεύθερο ασκήσεων μέχρι να φέρει τα έγγραφα από τον ορθοπεδικό του. Ο Μ.Ε.1 δεν ήρθε στο ιατρείο υποβασταζόμενος, δεν παραπονέθηκε για πόνο αλλά απλά είπε ότι είχε ένα πρόβλημα με τη λεκάνη του. Δεν της ανέφερε ότι είχε οξύ πρόβλημα με τη λεκάνη του ούτε και πρόβλημα με τον σπόνδυλο του. Δεν γνωρίζει αν το πρόβλημα της κεντρικής κήλης (Τεκμ. 2) προϋπήρχε της κατάταξης του στο στρατό. Την επισκέφθηκε στο ιατρείο για να της αναφέρει ένα ιστορικό και (24.7.06) δεν της είπε ότι πονεί τη μέση του. Σε τέτοια περίπτωση δεν θα του έδινε gel αλλά θα του χορηγούσε μια ένεση παυσίπονη και θα τον έστειλε για περαιτέρω εξέταση. Δεν θα του έλεγε μόνο να φέρει τα έγγραφα του. Όταν την επισκέφθηκε ήταν πολύ ήρεμος, χωρίς πόνο, χωρίς αναφορά πόνου και οξύ περιστατικού. Απλά της ανέφερε ένα ιστορικό. Πρόσθεσε ότι το 80% των ανθρώπων έχουν κήλες μεσοσπονδύλιου δίσκου, χωρίς να το γνώριζαν. Ο Μ.Ε.1 δεν πήγε στο Ιατρείο την 1.8.2006 και δεν πήρε υπηρεσιακό σημείωμα για το Νοσοκομείο. Η ίδια είδε το Τεκμ.2 στις 11.8.06. Ανέφερε ότι κανένας δεν μπορεί να γνωρίζει αν έχει κήλη, χωρίς να προβεί σε αξονική τομογραφία. Αρνήθηκε ότι έγραψε στο Τεκμ.21 (24.7.2006) για πρόβλημα στη λεκάνη διότι ήθελε να προστατεύσει τους συναδέλφους της που είχαν διατάξει τον Μ.Ε.1 να σηκώνει βαριά αντικείμενα. Τόνισε ότι από 1.8.2006 (Τεκμ.2) μέχρι 11.8.2006 (Τεκμ.21) που παρουσίασε την αξονική τομογραφία, παρουσιάστηκε δύο φορές στο γιατρό για διάρροιες και βήχα, χωρίς να επισημάνει οξύ πρόβλημα με τη μέση του και πόνο. Ο Μ.Ε.1 επισκέφθηκε το ιατρείο για άλλους λόγους και ουδέποτε ανέφερε πόνο στη μέση του. Επανέλαβε ότι οι στρατιώτες πολλές φορές αποκρύβουν το πρόβλημα υγείας ώστε να καταφέρουν να μπουν στη μονάδα που επιθυμούν. Άμα δεν τα καταφέρουν, τα αποκαλύπτουν. Εάν ο Μ.Ε.1 ερχόταν στο ιατρείο της με οξύ περιστατικό οξείας οσφυαλγίας, θα τον παρέπεμπε στο Νοσοκομείο. Ο Μ.Υ.2 είναι ειδικός ορθοπεδικός και εργάζεται στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας από το 2016. Το 2009 εργαζόταν στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού και συμμετείχε στο ιατροσυμβούλιο που εξέτασε τον Μ.Ε.1 στις 26.11.2009 και υπογράφει την σχετική Έκθεση [Τεκμ.4

(3)] ημερ. 27.11.2009. Το Τεκμ.4

(3), αφορά οσφυαλγία (πόνο) στη μέση και λήφθηκε υπόψη η μαγνητική τομογραφία ημερ. 28.9.2006 (Τεκμ.3). Ανέφερε ότι τα ευρήματα του Τεκμ.3 και Τεκμ.2 (αξονική τομογραφία) συμπίπτουν σε μια κήλη στο Ο4 - Ο5 και bulging στο Ο5 - Ι1. Το Bulging είναι μια προβολή του ινώδους δακτυλίου του δίσκου προς τον νωτιαίο σωλήνα προς τα πίσω, δηλαδή μια προεξοχή του δίσκου. Επεξήγησε ότι μεταξύ των σπονδύλων, υπάρχουν οι δίσκοι που απορροφούν τους κραδασμούς και επιτρέπουν στην σπονδυλική στήλη να έχει κινητικότητα. Όταν οι δίσκοι διαβρωθούν, κάνουν τις κήλες δηλαδή προεξοχές, οι οποίες συνήθως είναι πίσω στο διάστημα που περνούν τα νεύρα που βγαίνουν από τον νωτιαίο μυελό και μπορεί να πιέζονται από τις κήλες. Υπάρχουν μικρές και μεγάλες κήλες μέχρι και βαθμού που κλείνουν τον νωτιαίο σωλήνα και προκαλούν βαριά νευρολογικά συμπτώματα μέχρι και παράλυση αν είναι πολύ μεγάλες οι κήλες. Ανέφερε ότι η κλινική εξέταση είναι πολύ σημαντική, όμως η αξονική και μαγνητική τομογραφία είναι πιο τεκμηριωμένη διάγνωση. Η μαγνητική τομογραφία υπερέχει της κλινικής εξέτασης που είναι υποκειμενική, εφόσον οποιοσδήποτε μπορεί να προσποιηθεί την οσφυαλγία και να προσπαθήσει να ξεγελάσει. Είναι αδύνατο με την κλινική εξέταση να αποκλεισθεί ή επιβεβαιωθεί η συμπτωματολογία, εκτός σε εξαιρετικές περιπτώσεις όπου υπάρχουν νευρολογικά ευρήματα, δηλαδή έντονη πίεση νευρικών ριζών. Επεξήγησε ότι ένα νευρολογικό πρόβλημα θα προκαλούσε υπαισθησία, μυϊκή αδυναμία μέχρι και παράλυση στο μέρος του ποδιού κάτω από το γόνατο και στα δάκτυλα. Με βάση την έκθεση του Ιατροσυμβουλίου [Τεκμ.4

(3)] έγινε κλινική εξέταση στον Μ.Ε.1 και δεν εντοπίστηκε συμπτωματολογία τέτοιων νευρολογικών ευρημάτων. Ανέφερε ότι τα βασικά αίτια πρόκλησης κήλης μεσοσπονδυλίου δίσκου είναι πολλά. Κυρίως ενοχοποιούνται χρόνια εργασία με ανασήκωση βαρών, κληρονομικά αίτια και άγνωστα αίτια και δεν μπορεί να γίνει πρόβλεψη ποιος από το γενικό πληθυσμό θα κάνει κήλη. Η δημιουργία κήλης είναι εξαιρετικά σύνηθες φαινόμενο και η πιο συχνή αιτία επίσκεψης σε ορθοπεδικό. Αναφέρθηκε στο Τεκμ.17 και ισχυρίστηκε ότι η Mayo Clinic είναι πολύ αξιόπιστη πηγή. Το Τεκμ.17 αποτελεί απλό άρθρο για να είναι αντιληπτό από οποιονδήποτε, όμως αποτελεί την επιστημονική θέση της Mayo Clinic και απλά λόγια. Με βάση το Τεκμ.17 και όσα ο ίδιος γνωρίζει, η ανασήκωση βάρους μια φορά δεν μπορεί να προκαλέσει κήλη. Η πρώτη αιτία πρόκληση κήλης δεν είναι η ανασήκωση βάρους. Όμως η χρόνια ανασήκωση βαρών είναι μια από τις αιτίες. Ο τρόπος με τον οποίο σηκώνει κάποιος το βάρος και οι σχετικές οδηγίες προς αυτούς που πονούν τη μέση τους, αναφέρεται στο μυϊκό σύστημα και όχι στους σπονδύλους και δίσκους, δηλαδή έχει σχέση με τους μύες που θα χρησιμοποιηθούν. Ο τρόπος αυτός, δεν προστατεύει ουσιαστικά τη μέση, αλλά το μυϊκό σύστημα, τους παρασπονδύλιους μύες. Ο ισχυρισμός του Μ.Ε.1 για πόνο στην πλάτη κατά τη μεταφορά κασονιών, δεν παραπέμπει σε κήλη αλλά το πιο πιθανόν σε μυϊκή θλάση. Ισχυρίστηκε ότι κάποιος που έχει κήλη δεν σημαίνει ότι θα έχει και συμπτώματα πόνου. Προς τούτο αναφέρθηκε στο άρθρο (Τεκμ.23) σύμφωνα με το οποίο ποσοστό 20% στην ηλικία 20 - 30 χρονών των ασυμπτωματικών ασθενών (χωρίς πόνο) έχει κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου και 36% έχει bulging δίσκου χωρίς συμπτώματα και χωρίς να το γνωρίζει. Διαφωνεί με τον Μ.Ε.5 ο οποίος απέδωσε τον οξύ πόνο στην πλάτη του Μ.Ε.1 στην μεταφορά του βάρους διότι προηγουμένως δεν αντιμετώπιζε πόνο. Ισχυρίστηκε ότι ο πόνος στην μέση όταν ανασήκωνε το βάρος, το πιο πιθανόν θα ήταν μυϊκή θλάση και αν υπήρχε κήλη θα προϋπήρχε χωρίς πόνο και είναι άσχετη με τον συγκεκριμένο πόνο κατά την μεταφορά. Αποτελεί πάρα πολύ συχνό φαινόμενο κάποιος να έχει κήλη και ο Μ.Ε.1 κινδυνεύει όσο και ο κάθε άνθρωπος να προσβληθεί από οσφυοισχιαλγία. Θεωρεί απίθανη τη δημιουργία της κήλης στον Μ.Ε.1 από την ανασήκωση βάρους. Μετά το 2006 (MRI και αξoνικός), δεν προσκομίσθηκε από τον Μ.Ε.1, νέα μαγνητική τομογραφία. Η κήλη δεν θεραπεύεται και επιδεινώνεται με διαφορετικό τρόπο σε κάθε άνθρωπο. Ο Μ.Ε.1 για να μην έχει συμπτώματα σημαίνει ότι η κήλη του έμεινε σταθερή ή έχει περιχαρακωθεί από τον οργανισμό ή έχει επιδεινωθεί σε πολύ μικρό βαθμό που δεν τον οδήγησε να αναζητήσει ξανά ιατρική βοήθεια. Επεξήγησε ότι η περιχαράκωση σημαίνει ότι ο οργανισμός παχαίνει ένα σύνδεσμο που είναι μπροστά για να σταματήσει την επιδείνωση της κήλης. Ισχυρίστηκε ότι με βάση την αξονική και μαγνητική τομογραφία (Τεκμ.2 και 3) δεν μπορεί να υποστηριχθεί η θέση ότι ο Μ.Ε.1 δεν μπορεί να ασκήσει χειρονακτική εργασία. Πολλοί εργαζόμενοι, οικοδόμοι, που σηκώνουν βάρη, διεξάγουν βαριές χειρονακτικές εργασίες και συνεχίζουν να εργάζονται. Διαφωνεί με τον Μ.Ε.5 ότι υπάρχει άμεση πρόκληση παθήσεων δίσκου με το φόρτωμα και ξεφόρτωμα. Ανέφερε ότι οξείες βλάβες στους δίσκους δεν υπάρχουν. Είναι χρόνιες μεταβολές και προοδευτικές βλάβες. Συνεπώς το πιο πιθανόν είναι η κλήση στο δίσκο του Μ.Ε.1 να προϋπήρχε. Πρόσθεσε ότι ατομικά είναι αδύνατο να ψηλαφηθεί η κήλη λόγω θέσης και μεγέθους. Επέμενε ότι με βάση το Τεκμ.23, στην ηλικία 20 - 30 χρονών, ένας στους πέντε σε ασυμπτωματικό πληθυσμό (χωρίς πόνο), έχει κήλη δίσκου και 36% έχει bulging. Κατά την αντεξέταση αναφέρθηκε στο Τεκμ.17 κάτω από τον τίτλο «Request an Appointment at Mayo Clinic» και επέμενε ότι η ανασήκωση βάρους δεν δημιουργεί κήλη δίσκου και κάτι τέτοιο δεν έχει αποδειχθεί. Ανέφερε ότι οι κύριοι λόγοι πρόκλησης κήλης μεσοσπονδύλιου δίσκου είναι η κληρονομικότητα, η χρόνια βαριά εργασία και άλλοι άγνωστοι παράγοντες. Η φυσική φθορά και η ηλικία διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Κάποιοι παρουσιάζουν φυσική φθορά και από τα 15, 20 και 25 χρόνια τους. Δεν γνωρίζει αν ο Ενάγοντας είχε την κήλη πριν το επίδικο συμβάν. Επεξήγησε ότι η οσφυαλγία είναι άλγος της οσφύος. Οσφύς είναι η κατώτερη μοίρα της σπονδυλικής στήλης, συνεπώς οσφυαλγία είναι ο πόνος στη μέση. Ισχυαλγία είναι η επέκταση του πόνου από τους γλουτούς μέχρι στα δάκτυλα του ποδιού, κατά την πορεία δηλαδή του ισχιακού νεύρου. Ο εβδομηντάχρονος έχει περισσότερες πιθανότητες από τον δεκαοκτάχρονο να πάθει ισχιαλγία ή οσφυαλγία, διότι η φθορά και η ηλικία έχουν μεγάλη σχέση, φθείρονται οι αρθρώσεις, οι δίσκοι και οι συνδέσμοι. Ισχυρίστηκε ότι η πιθανότητα κάποιος άνθρωπος να κάνει οσφυοϊσχιαλγία στη ζωή του είναι τεράστια, περισσότερο από το 80% του πληθυσμού. Με βάση την αξονική και μαγνητική τομογραφία του Μ.Ε.1 (Τεκμ.2 και 3), θεωρεί ότι ο Μ.Ε.1 είναι όπως ένας φυσιολογικός άνθρωπος και δεν υπάρχει οτιδήποτε το ιδιαίτερο που τον καθιστά περισσότερο επιρρεπή από τους υπόλοιπους. Ανέφερε ότι η οσφυαλγία μπορεί να οφείλεται σε πολλούς λόγους, στις αρθρώσεις, στους συνδέσμους και στους μύες. Η ισχιαλγία όμως, η επέκταση του πόνου κάτω προς το πόδι, συνήθως οφείλεται σε κήλες που πιέζουν τα νεύρα και γι' αυτό προκαλείται πόνος και συμπτώματα σε άλλες περιοχές από αυτές που πάσχουν. Οσφυαλγία δεν σημαίνει κατ' ανάγκη και ισχιαλγία. Η οσφυαλγία είναι πάρα πολύ συχνό φαινόμενο, ισχιαλγία είναι πιο σπάνιο. Η ισχιαλγία συνήθως έχει σχέση με τις κήλες. Ο πόνος στην πλάτη είναι οσφυαλγία και δεν προκαλείται συνήθως από κήλες. Αντίθετα η ισχιαλγία που είναι κυρίως μούδιασμα κάτω από το γόνατο, συνήθως οφείλεται σε κήλη δίσκου. Αναφέρθηκε σε άρθρο της Mayo Clinic (Τεκμ.24) και ανέφερε ότι Sciatica είναι η ισχιαλγία. Στο ιατροσυμβούλιο του 2009 [Τεκμ.4

(3)] το SLR ήταν αρνητικό και συνεπώς ο Μ.Ε.1 δεν είχε ισχιαλγία εκείνη τη στιγμή. Δεν γνωρίζει αν σήμερα ο Μ.Ε.1 έχει ισχιαλγία και οσφυαλγία. Ανέφερε ότι ο πόνος της μέσης μπορεί να επεκταθεί σε Sciatica, όμως το ανάποδο δεν γίνεται. Άρα μπορεί να υπάρχει πόνος στη μέση με επέκταση Sciatica (ισχιαλγία) ή υπάρχει πόνος στη μέση. Συμφώνησε με το άρθρο του NHS (Τεκμ.25) κάτω από τον τίτλο «Causes of back pain». Επεξήγησε ότι το Sciatica είναι πόνος. Όμως δεν είναι σύνηθες ο πόνος της μέσης να οφείλεται σε δίσκο. Το sciatica είναι ισχιαλγία και οφείλεται σε δίσκο. Σ' ότι αφορά την τελευταία παράγραφο του Τεκμ.4

(3)ανέφερε ότι η κήλη είναι μόνιμη, όχι όμως τα συμπτώματα και το άλγος. Επεξήγησε ότι, εφόσον υπάρχει κήλη και εφόσον η κήλη πιέζει νεύρο, υπάρχει συμπτώματα ισχιαλγίας, τα οποία συνήθως ξεπερνιούνται, ξαναεμφανίζονται μετά από κάποιο χρονικό διάστημα ή ποτέ. Η κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου, δεν είναι ταυτόσημη με ισχιαλγία, χρόνιο πόνο και χρόνια ασθένεια. Σε κάποιους οι κήλες μεγαλώνουν και προκαλούν προβλήματα στα νεύρα. Τα νεύρα νευρώνουν τους μύες, νευρώνουν αισθητικά τις περιοχές και όταν οι μύες σταματήσουν να δουλεύουν λόγω πίεσης, τότε ο ασθενής πρέπει να χειρουργηθεί και να αφαιρεθεί η κήλη για να μην πιέζεται το νεύρο. Πλέον σπάνια υπάρχουν επιπλοκές σε τέτοια χειρουργεία. Η μικροδισκεκτομή είναι εγχείρηση δηλαδή εισέρχεται ο γιατρός με πολύ μικρή τομή και αφαιρεί τη κήλη ενδοσκοπικά και έχει λιγότερες επιπλοκές με πιο εύκολη και γρήγορη ανάρρωση. Δεν εξέτασε τον Μ.Ε.1 και δεν γνωρίζει τη σημερινή ιατρική του εξέταση. Έχω παρακολουθήσει με την επιβαλλόμενη προσοχή όλους τους μάρτυρες να καταθέτουν ενώπιον του Δικαστηρίου. Με την ίδια προσοχή εξέτασα και τη μαρτυρία τους, έχοντας συνεχώς υπόψη τις έγγραφες προτάσεις, το σύνολο της προσαχθείσας μαρτυρίας και τα επιχειρήματα - εισηγήσεις των ευπαίδευτων συνηγόρων στο στάδιο των αγορεύσεων. Παρακολούθησα με ιδιαίτερη προσοχή τον Ενάγοντα (Μ.Ε.1) να καταθέτει ενώπιον του Δικαστηρίου και κρίνω ότι επί των αμφισβητούμενων γεγονότων, δεν είπε στο Δικαστήριο την αλήθεια. Πέραν του ότι σχημάτισα αρνητική εικόνα σε σχέση με την αξιοπιστία του, εντόπισα στη μαρτυρία του έκδηλα στοιχεία υπερβολής, ως και σημεία τα οποία κατά την άποψη μου δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και αποτελούν εκ των υστέρων σκέψεις του, στην προσπάθεια του να παραποιήσει και αποκρύψει από το Δικαστήριο την αλήθεια. Πιο συγκεκριμένα:

1. Ενώ κατά την κυρίως εξέταση του ισχυρίστηκε ότι το κάθε κιβώτιο περιείχε 13 - 14 τυφέκια G3, πυρομαχικά και εξαρτήσεις, κατά την αντεξέταση αρχικά ανέφερε ότι υπήρχαν μέσα σε κάθε κιβώτιο 10 τυφέκια, ενώ στη συνέχεια ανέφερε ότι δεν γνωρίζει τον αριθμό των τυφεκίων εντός του κάθε κιβωτίου.
2. Αντεξεταζόμενος ισχυρίστηκε ότι κάθε όπλο είχε βάρος 7 κιλά. Η θέση του αυτή διαψεύδεται από τον Μ.Ε.4 ο οποίος κατέθεσε για τη δική του πλευρά και ισχυρίστηκε ότι μέσος όρος βάρος κάθε τυφεκίου G3 είναι 4.5 κιλά.
3. Κατά την κυρίως εξέταση του ισχυρίστηκε ότι μετέφερε τα κιβώτια μαζί με τον άλλο στρατιώτη κρατώντας τα από τις χειρολαβές τους μέχρι τα φορτηγά τύπου Stayer και στο ανέβασμα τους στο φορτηγό τα έπιαναν από το κάτω μέρος τους, τα σήκωναν μέχρι το ύψος του στήθους τους και τα έσπρωχναν προς το επίπεδο του φορτηγού. Αντεξεταζόμενος και αφού του υποδείχθηκε προηγούμενη γραπτή δήλωση του (μέρος του Τεκμ.8), δέχθηκε ότι είχε προβάλει εντελώς διαφορετική θέση και συγκεκριμένα, είχε ισχυριστεί ότι είχε φορτωθεί το κιβώτιο μαζί με ένα άλλο Εθνοφρουρό στην πλάτη του, με αποτέλεσμα κάποια στιγμή ένα πολύ μεγάλο φορτίο να συγκεντρωθεί στην πλάτη του. Τότε είναι που ένοιωσε το πόνο. Όταν αντιλήφθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου την διαφοροποιημένη εκδοχή του, ισχυρίστηκε ότι δοκίμασαν διάφορους τρόπους για να μεταφέρουν τα κιβώτια, προφανώς στην προσπάθεια του να δικαιολογήσει τις

(2)διαφορετικές εκδοχές του επί αυτού του πλέον επίμαχου για την υπόθεση του σημείου.

1. Ο Μ.Ε.1 ισχυρίστηκε αντεξεταζόμενος ότι είχε διαταχθεί τόσο ο ίδιος όσο και ο Μ.Ε.2 από ανθυπολοχαγό για να μεταφέρουν τα κασόνια. Ωστόσο ο Μ.Ε.2 τον διέψευσε κατηγορηματικά, αφού στη δική του μαρτυρία, αντεξεταζόμενος ισχυρίστηκε ότι δεν ήταν παρών στο επίδικο συμβάν της μεταφοράς κασονιών.
2. Ενώ κατά την κυρίως εξέταση του ισχυρίστηκε ότι το επίδικο συμβάν επεσυνέβηκε 8 - 10 μέρες μετά την κατάταξη του στην Εθνική Φρουρά στις 12.7.2006, αντεξεταζόμενος και αφού του υποδείχθηκε προηγούμενη γραπτή δήλωση του (μέρος του Τεκμ.8) όπου έγινε αναφορά σε 10 - 15 ημέρες από την κατάταξη του, διαφοροποίησε τη θέση του, ισχυριζόμενος εν τέλει, ότι το επίδικο συμβάν, επεσυνέβηκε μετά πάροδο 10 - 15 ημερών από την κατάταξη του.
3. Οι ισχυρισμοί του ότι, την ίδια ημέρα που επεσυνέβηκε το επίδικο συμβάν είχε ζητήσει να επισκεφθεί γιατρό αλλά δεν υπήρχε γιατρός εν υπηρεσία, ότι επισκέφθηκε την γιατρό τις

(2)επόμενες ημέρες, ότι αυτή δεν τον εξέτασε, τον κοροϊδευε και του είχε πει ότι θα μπορούσε να υποβληθεί σε αξονική τομογραφία μετά πάροδο 6 μηνών, δεν γίνονται αποδεκτοί από το Δικαστήριο, αφού αυτοί διαψεύδονται κατηγορηματικά από την Μ.Υ.1, της οποίας η μαρτυρία γίνεται αποδεκτή από το Δικαστήριο, για τους λόγους που αναφέρονται πιο κάτω. Ειδικότερα, όπως η Μ.Υ.1 επεξήγησε και είναι αποδεκτό από το Δικαστήριο, κατά την περίοδο των νεοσυλλέκτων, ήταν απαράβατος κανόνας, ότι υπήρχε κατά τη διάρκεια ολόκληρου του εικοσιτετράωρου γιατρός στο ΚΕΝ Λεμεσού. Αξιοσημείωτη είναι η θέση του Μ.Ε.1 ότι την ίδια ημέρα δεν εξετάστηκε από γιατρό γιατί απουσίαζε, ενώ αντεξεταζόμενος ισχυρίστηκε ότι εξετάστηκε από νοσοκόμο. Με αναφορά στο βιβλίο ασθενών για νεοσύλλεκτους στο ΚΕΝ Λεμεσού (Τεκμ.21), η Μ.Υ.1 αναφέρθηκε σε όλες τις επισκέψεις του Μ.Ε.1 στο ιατρείο του ΚΕΝ Λεμεσού, το οποίο (Τεκμ.21) διαψεύδει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο όλους τους ισχυρισμούς του Μ.Ε.

1. Συγκεκριμένα, με βάση το Τεκμ.21, ο Μ.Ε.1 επισκέφθηκε το ιατρείο του ΚΕΝ Λεμεσού στις 17.7.2006 και 20.7.2006 παραπονούμενος για κεφαλαλγία, ζαλάδες και διάρροιες. Στις 24.7.2006 αναφέρθηκε σε πρόβλημα στη λεκάνη του - και όχι στο σπόνδυλο του - και η Μ.Υ.1 του ζήτησε να προσκομίσει έγγραφα από τον ορθοπεδικό του. Στις 6.8.2006 και 9.8.2006 παραπονέθηκε για διάρροιες και βρογχίτιδα και στις 11.8.2006 παρουσίασε την Έκθεση αξονικής τομογραφίας της σπονδυλικής του στήλης του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού ημερ. 1.8.2006 (Τεκμ.2). Με αυτά τα δεδομένα και αποδεχόμενη τη μαρτυρία της Μ.Υ.1 (όπως εξηγείται κατωτέρω), προκύπτει ότι ο Μ.Ε.1 ουδέποτε παρουσιάστηκε στο ιατρείο του ΚΕΝ Λεμεσού σε δύο συνεχόμενες ημερομηνίες παραπονούμενος για πρόβλημα στον σπόνδυλο του, δηλαδή με οξύ πρόβλημα οσφυαλγίας υποβασταζόμενος από άλλο στρατιώτη, αφού κάτι τέτοιο δεν αναφέρεται στο Τεκμ.
2. Είναι αξιοσημείωτο και αξιοπερίεργο και εύλογα εγείρονται ερωτηματικά, αφού η αξονική τομογραφία (Τεκμ.2) έγινε την 1.8.2006, ο Μ.Ε.1 την παρουσίασε στην Μ.Υ.1 στις 11.8.2006, δηλαδή μετά πάροδο 10 ημερών και στο μεσοδιάστημα, στις 6 και 9.8.2006 ο Μ.Ε.1 επισκέφθηκε το ιατρείο για άλλους λόγους, (διάρροιες και βρογχίτιδα) χωρίς να παραπονεθεί για πόνους στη μέση και σπονδυλική του στήλη. Αξιοσημείωτη είναι περαιτέρω η μαρτυρία της Μ.Υ.1 - η οποία ουδόλως αμφισβητήθηκε ούτε και διαψεύθηκε από την πλευρά του Ενάγοντα - ότι μετά την αξονική τομογραφία (Τεκμ.2) ημερ. 1.8.2006, καμιά ιατρική γνωμάτευση από Ειδικό Ορθοπεδικό του Γενικού Νοσοκομείου προσκομίστηκε στο ιατρείο του ΚΕΝ σε σχέση με τη διάγνωση, θεραπεία, περαιτέρω εξέταση του Μ.Ε.1 ή αν έχρηζε αναρρωτικής άδειας, ελεύθερος άσκησης ή υπηρεσίας ή επίσκεψη σε ιδιώτη γιατρό. Ούτε και στο Τεκμ.2 γίνεται αναφορά για παραπομπή του Μ.Ε.1 σε Ειδικό Ορθοπεδικό. Ακόμα, μετά την εξέταση του Μ.Ε.1 από τον ιδιώτη γιατρό Μ.Ε.5 στις 10.8.2006, κανένα σχετικό σημείωμα του Μ.Ε.5 αποστάληκε στο ιατρείο του ΚΕΝ για χορήγηση αναρρωτικής άδειας στον Μ.Ε.
3. Όπως ανέφερε η Μ.Υ.1, σε περίπτωση διάγνωσης σοβαρού και επείγοντος περιστατικού τέτοια έγγραφα θα έπρεπε να είχαν προσκομισθεί στο ιατρείο του ΚΕΝ, κάτι που ουδέποτε έγινε.
4. Ο ισχυρισμός του Μ.Ε.1 ότι έκανε φυσιοθεραπείες δεν γίνεται αποδεκτός, αφού καμιά μαρτυρία ή σχετικό τεκμήριο παρουσιάστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου προς τεκμηρίωση του.
5. Ο ισχυρισμός του Μ.Ε.1 ότι σήμερα το περπάτημα του είναι προβληματικό και «κουτσαίνει» δεν γίνεται αποδεκτός αφού καμιά ιατρική μαρτυρία τον τεκμηριώνει. Ειδικότερα στο ιατρικό πιστοποιητικό ημερ. 24.10.2019 (Τεκμ.6), καμιά αναφορά υπάρχει ότι ο Ενάγοντας λόγω του συγκεκριμένου ιατρικού προβλήματος «κουτσαίνει».
6. Ο ισχυρισμός του ότι αντιμετωπίζει ψυχολογικά προβλήματα δεν έχει τεκμηριωθεί με σχετική ιατρική μαρτυρία και δεν γίνεται αποδεκτός από το Δικαστήριο.
7. Τέλος, ο ισχυρισμός του ότι είχε εξασφαλίσει θέση για σπουδές στη Γενική Μηχανολογία στα ΤΕΙ Θεσσαλονίκης, την οποία όμως δεν ακολούθησε γιατί το πρόβλημα του ήταν πολύ σοβαρό και δεν μπορούσε να μεταβεί στην Ελλάδα για σπουδές, δεν γίνεται αποδεκτό, αφού καμιά μαρτυρία ή σχετικό τεκμήριο παρουσίαστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου προς τεκμηρίωση του. Συνεκτιμώντας όλα τα πιο πάνω, δεν έχω καμιά αμφιβολία ότι ο Μ.Ε.1 ενώπιον του Δικαστηρίου απέκρυψε και παραποίησε την αλήθεια και προέβηκε σε ψευδείς και εκ των υστέρων κατασκευασμένους ισχυρισμούς. Συνακόλουθα, ο Μ.Ε.1 κρίνεται ως παντελώς αναξιόπιστος και η μαρτυρία του απορρίπτεται στο σύνολο της. Ο Μ.Ε.2 δεν μου έκανε καλή εντύπωση στο εδώλιο του μάρτυρα και είμαι πεπεισμένη ότι η μαρτυρία του ενώπιον του Δικαστηρίου στοχεύει στο να εξυπηρετήσει τον Μ.Ε.1 - στενό του φίλο - και την υπόθεση του και όχι την αλήθεια. Αποδεχόμενη τη μαρτυρία της Μ.Υ.1 ως αναφέρεται κατωτέρω, απορρίπτω τον ισχυρισμό του Μ.Ε.2 ότι ο Μ.Ε.1 υπέφερε από φοβερούς πόνους, γι' αυτό και τον βοήθησε στηρίζοντας τον για να περπατήσει μέχρι το ιατρείο του στρατοπέδου. Όπως επεξήγησε η Μ.Υ.1, ο Μ.Ε.1 ουδέποτε προσήλθε στο ιατρείο με φοβερούς πόνους στη μέση, αφού κάτι τέτοιο δεν αναγράφεται στο Τεκμ.21, όπως και ότι ο Μ.Ε.1 προσήλθε στο ιατρείο υποβασταζόμενος από άλλο στρατιώτη. Δεν έχω καμιά αμφιβολία ότι ο Μ.Ε.2 δεν είπε στο Δικαστήριο την αλήθεια, κατασκεύασε τη μαρτυρία του για να βοηθήσει τον στενό φίλο του (Μ.Ε.1) στην υπόθεση του, κρίνεται ως αναξιόπιστος και η μαρτυρία του απορρίπτεται στο σύνολο της. Με προσοχή παρακολούθησα και τον Μ.Ε.3 πατέρα του Μ.Ε.1 να καταθέσει ενώπιον του Δικαστηρίου. Είμαι πεπεισμένη ότι τα όσα ανέφερε επί των αμφισβητούμενων γεγονότων δεν ανταποκρίνονται στην αλήθεια και στοχεύουν στο να επιβεβαιώσουν τη μαρτυρία του Μ.Ε.
8. Σημειώνεται ότι η αναφορά του ότι ο Μ.Ε.1 του παραπονέθηκε λίγες μέρες μετά τις 12.7.2006 για σφοδρούς πόνους, δεν γίνεται αποδεικτή, αφού αυτή διαψεύδεται από την Μ.Υ.1 για τους λόγους που εξήγησα ανωτέρω. Περαιτέρω, ο Μ.Ε.3 ισχυρίστηκε αντεξεταζόμενος ότι το επίδικο συμβάν επεσυνέβηκε 2 - 3 ημέρες μετά την κατάταξη του Μ.Ε.1 στις 12.7.
9. Η θέση του αυτή έρχεται σε αντίθεση με την αρχική θέση του Μ.Ε.1 ότι αυτό επεσυνέβηκε μετά πάροδο 8 - 10 ημερών από την κατάταξη του, ως και με τη μεταγενέστερη θέση του Μ.Ε.1 ότι αυτό έγινε μετά πάροδο 10 - 15 ημερών από την κατάταξη του. Επιπρόσθετα, ο Μ.Ε.3, προφανώς για να βοηθήσει τον Μ.Ε.1 στην υπόθεση του, ισχυρίστηκε ότι ο Μ.Ε.1 αν και τον βοηθούσε στην εργασία του για μεταλλικές κατασκευές από την ηλικία των 10 χρονών - και προκειμένου να αποκλείσει το ενδεχόμενο η κήλη να προϋπήρχε της κατάταξης του - ισχυρίστηκε ότι ο Μ.Ε.1 δεν μετέφερε αντικείμενα με τα χέρια του. Ωστόσο, ο Μ.Ε.3 διαψεύδεται κατηγορηματικά από τον Μ.Ε.1 ο οποίος ισχυρίστηκε ότι όταν εργαζόταν στην Εταιρεία του πατέρα του, κουβαλούσε βαριά μέταλλα περίπου βάρους 15 kg και με μεγαλύτερο βάρος με την βοήθεια του πατέρα του, τα σήκωνε από το έδαφος και τα τοποθετούσε ψηλά. Τέλος, ο ισχυρισμός του Μ.Ε.3 ότι ο Μ.Ε.1 απαλλάγηκε μόνιμα από τον στρατό λόγω του προβλήματος στον σπόνδυλο του και για ψυχολογικά προβλήματα, δεν γίνεται αποδεκτός αφού κανένα σχετικό τεκμήριο κατατέθηκε στο Δικαστήριο προς τεκμηρίωση του. Συνακόλουθα η μαρτυρία του Μ.Ε.3 δεν γίνεται αποδεκτή από το Δικαστήριο και απορρίπτεται στο σύνολο της. Έχω εξετάσει με ιδιαίτερη προσοχή τη μαρτυρία του Μ.Ε.4, ειδικού αθλοθεραπευτή (Sports Therapy) και έχοντας κατά νου τα προσόντα και την πείρα του, θεωρώ ότι είναι εμπειρογνώμονας και η μαρτυρία του θα προσεγγισθεί με βάση τις αρχές της υπόθεσης Φιλίππου ν. Οδυσσέως

(1989)1 Α.Α.Δ.

1. Παρατηρήθηκε σχετικά ότι καθήκον του εμπειρογνώμονα είναι να εφοδιάσει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του, έτσι ώστε ο Δικαστής να καταστεί ικανός να σχηματίσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με εφαρμογή των κριτηρίων στα γεγονότα που έχουν αποδειχθεί με μαρτυρία. Ο Μ.Ε.4 εξήγησε ότι ως αθλοθεραπευτής ασχολείται με αξιολόγηση και αποκατάσταση αθλητικών τραυμάτων και η αθλοθεραπεία αφορά άμεσα και όχι χρόνια τραύματα. Έχω την άποψη ότι στα πλαίσια της ειδικότητας του ως αθλοθεραπευτής, δεν μπορεί να καταθέσει στο Δικαστήριο για την κατάσταση της υγείας του Μ.Ε.1 και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες προκλήθηκε σ' αυτόν κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου. Τούτο γιατί, αδιαμφισβήτητα το επίδικο συμβάν δεν αποτελεί αθλητικό αλλά ούτε άμεσο τραύμα. Ο Μ.Ε.4 ανέφερε ότι ενημερώθηκε για το επίδικο συμβάν μέσω της γραπτής δήλωσης του Μ.Ε.1 αλλά και από προσωπική επικοινωνία μαζί του, όταν τον επισκέφθηκε στο φυσιοθεραπευτήριο του. Ο Μ.Ε.4 δεν προσδιόρισε στη μαρτυρία του πότε τον επισκέφθηκε ο Μ.Ε.1 στο φυσιοθεραπευτήριο του, όμως δεν ισχυρίστηκε - και αυτό είναι που έχει σημασία - ότι τον συνάντησε και τον εξέτασε αμέσως μετά το επίδικο συμβάν, ώστε να είναι σε θέση να εκτιμήσει το άμεσο τραύμα του Μ.Ε.1 και έτσι να εμπίπτει στην ειδικότητα του ως αθλοθεραπευτής. Περαιτέρω, η μαρτυρία του Μ.Ε.4 δεν γίνεται αποδεκτή από το Δικαστήριο και για τους ακόλουθους λόγους: α) Όπως ανέφερε ο ίδιος, δεν μπορεί να είναι σίγουρος ότι η σωματική βλάβη στον Μ.Ε.1 προκλήθηκε από το επίδικο συμβάν αλλά πιθανολογεί περί τούτου. β) Δεν γνωρίζει αν ο Μ.Ε.1 είχε οποιοδήποτε πρόβλημα με τον σπόνδυλο του, ούτε και την κατάσταση της υγείας του πριν το επίδικο συμβάν, αν και γνωρίζει ότι ο Μ.Ε.1 πριν το επίδικο συμβάν είχε κάνει MRI το οποίο όμως δεν είδε. Πολύ περισσότερο, δεν γνωρίζει ότι ο Μ.Ε.1 από ηλικία 10 χρονών (σύμφωνα με τον Μ.Ε.3) εργαζόταν με τον πατέρα του και ασχολείτο με μεταλλικές κατασκευές. γ) Αν και αναφέρθηκε στο βάρος των τυφεκίων G3, των γεμιστήρων και των φυσιγγίων με βάση πληροφορίες που έλαβε από το διαδίκτυο αλλά και από μόνιμα στελέχη του στρατού, διευκρίνισε ότι δεν μπορεί να γνωρίζει αν τα στοιχεία αυτά είναι ορθά ή όχι. Επιπρόσθετα, δέχθηκε ότι δεν γνωρίζει πόσα τυφέκια G3 υπήρχαν μέσα στα συγκεκριμένα κασόνια. δ) Αν και δέχθηκε στην αντεξέταση του ότι όταν το κασόνι έχει χειρολαβές (όπως τα επίδικα κασόνια), αυτό έχει σημασία για τον τρόπο με τον οποίο θα ανασηκωθεί το κασόνι και διαφοροποιεί την όλη κατάσταση, εντούτοις αυτό το στοιχείο δεν το συνυπολόγισε και δεν το ανέφερε στην κυρίως εξέταση του. Επιπρόσθετα δεν διευκρίνισε μέσω του Μ.Ε.1 το μέγεθος των χειρολαβών, κάτι που έχει σημασία για την έκταση του σκυψίματος. ε) Ο Μ.Ε.1 του είχε αναφέρει ότι είχε σηκώσει τα κασόνια μπροστά και όχι στην πλάτη του και συνεπώς δεν εξέτασε τέτοιο ενδεχόμενο. στ) Δεν γνωρίζει αν το συγκεκριμένο φορτίο ήταν ασταθές δηλαδή αν ήταν δύσκολο για τον Μ.Ε.1 να το χειριστεί. ζ) Δεν γνωρίζει το ακριβές ύψος του φορτηγού Stayer, μέχρι το οποίο θα έπρεπε να ανυψωθεί το φορτίο, ούτε και γνωρίζει αν μέσα στο φορτηγό υπήρχαν άλλοι στρατιώτες που παραλάμβαναν το φορτίο. η) Δεν γνωρίζει στην συγκεκριμένη περίπτωση αν υπήρχε «ευνοϊκός χώρος» ούτε και τις «συνθήκες εκτέλεσης» (αν δηλαδή το αντικείμενο γλυστρά, αν δεν έχει καλό πιάσιμο, αν το βάρος μέσα στο κιβώτιο είναι ανομοιόμορφα κατανεμημένο και γέρνει στη μια πλευρά). θ) Δεν γνωρίζει αν τα κασόνια ήταν σε απόσταση από το φορτηγό Stayer και θα έπρεπε να μεταφερθούν από τον Μ.Ε.
2. Ο παράγοντας αυτός είναι σημαντικός, όμως δεν τον ανέφερε στην κυρίως εξέταση του. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, η μαρτυρία του Μ.Ε.4 δεν γίνεται αποδεκτή από το Δικαστήριο και απορρίπτεται στο σύνολο της. Αντίθετη προσέγγιση από το Δικαστήριο θα οδηγούσε σε ακροσφαλή συμπεράσματα. Με ιδιαίτερη προσοχή εξέτασα και τη μαρτυρία του Μ.Ε.5 Χειρούργου Ορθοπεδικού και έχοντας κατά νου τα προσόντα και την πείρα του - τα οποία δεν έχουν αμφισβητηθεί - θεωρώ ότι είναι εμπειρογνώμονας και η μαρτυρία του θα προσεγγισθεί με βάση τις αρχές της υπόθεσης Φιλίππου ν. Οδυσσέως

(1989)1 Α.Α.Δ. 1 ως ανωτέρω. Ο Μ.Ε.5 εξέτασε τον Μ.Ε.1 για πρώτη φορά στις 10.8.2006 και η διάγνωση του ήταν κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου Ο4 - Ο5 και στο μεσοδιάστημα Ο5 - Ι1 με πίεση επί των κατερχομένων ριζών. Κατά την κυρίως εξέταση ισχυρίστηκε ότι η εν λόγω κήλη προκλήθηκε από την χειρονακτική εργασία που ο Μ.Ε.1 εκτελούσε στο ΚΕΝ Λεμεσού με το φόρτωμα και ξεφόρτωμα υπέρβαρων κιβωτίων με πυρομαχικά και όπλα. Ο Μ.Ε.5 δέχθηκε επίσης στην κυρίως εξέταση του ότι η κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου είναι πολύ συχνό εύρημα και είναι αδύνατο να καθοριστεί ο χρόνος που δημιουργούνται οι κήλες. Ωστόσο, επέμενε ότι στην περίπτωση του Μ.Ε.1 εύκολα μπορεί να καθοριστεί ο χρόνος δημιουργίας της κήλης διότι αντιμετώπισε οξύ πόνο στην πλάτη κατά τη μεταφορά των κασονιών, χωρίς προηγούμενες ενοχλήσεις στην πλάτη. Με δεδομένη την κατάληξη του Δικαστηρίου ότι ο Μ.Ε.1 είναι αναξιόπιστος και το Δικαστήριο έχει ήδη απορρίψει το σύνολο της μαρτυρίας του, η θέση αυτή του Μ.Ε.5 ως ειδικού εμπειρογνώμονα, παρέμεινε μετέωρη, στερείται του αναγκαίου πραγματικού υπόβαθρου και δεν γίνεται αποδεκτή από το Δικαστήριο. Πέραν τούτου, η μαρτυρία του Μ.Ε.5 δεν γίνεται αποδεκτή και για τον επιπρόσθετο λόγο ότι αντεξεταζόμενος δέχθηκε ότι υπάρχει πιθανότητα η κήλη του Μ.Ε.1 να προϋπήρχε του επίδικου συμβάντος, χωρίς καμιά ενόχληση και συνεπώς να μη το γνώριζε. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι γνωρίζει ότι ο πατέρας του Μ.Ε.1 ασχολείται με χειρονακτικές εργασίες χωρίς πρόβλημα στον σπόνδυλο γι' αυτό και ισχυρίστηκε ότι κατά πάσα πιθανότητα οι παθήσεις στον σπόνδυλο του Μ.Ε.1 προκλήθηκαν λόγω του επίδικου συμβάντος. Όμως είναι ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι στις 10.8.2006, όταν εξέτασε τον Μ.Ε.1, αυτός δεν του ανέφερε ότι από τα 10 χρόνια του εργαζόταν με τον πατέρα του σε μεταλλικές κατασκευές. Με αυτά τα δεδομένα και χωρίς ο Μ.Ε.5 να είναι σε θέση να υποστηρίξει επιστημονικά με βεβαιότητα τη θέση ότι η πάθηση του Μ.Ε.1 οφείλεται στο επίδικο συμβάν, το Δικαστήριο δεν μπορεί να καταλήξει με ασφάλεια σε τέτοιο εύρημα. Επιπρόσθετα σημειώνεται ότι ο Μ.Ε.5 αν και στην κυρίως εξέταση του αναφέρθηκε στα υποκειμενικά συμπτώματα του Μ.Ε.1 κατά την 10.8.2006 όπως τα κατέγραψε στο Τεκμ.6, ότι δηλαδή παραπονείτο για πόνο στην κατώτερη οσφυϊκή μοίρα με δυσκολία στην κίνηση, όπως έκταση, κάμψη και στροφές και περπατούσε με μεγάλη δυσκολία, αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι στις 10.8.2006 δεν διέγνωσε νευρολογικό πρόβλημα μυϊκής αδυναμίας δηλαδή πόνο στο πόδι, μυϊκή αδυναμία και πρόβλημα στον τετρακέφαλο ή εκτατικό μηχανισμό του ποδιού λόγω πίεσης στο νεύρο. Επιπρόσθετα, σημειώνεται ότι αν και αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι «πρέπει» να έδωσε στον Μ.Ε.1 παραπεμπτικό για φυσιοθεραπεία, ως και ότι εξέτασε τον Μ.Ε.1 μεταγενέστερα κάποιες φορές, κανένα τέτοιο παραπεμπτικό παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο ως τεκμήριο και καμιά αναφορά έγινε για συγκεκριμένες ημερομηνίες επισκέψεων. Τέλος, αντεξεταζόμενος δέχθηκε ότι προκειμένου να διαπιστωθεί σήμερα αν η κήλη του μεσοσπονδυλίου δίσκου του Μ.Ε.1 έχει χειροτερεύσει, θα πρέπει να υποβληθεί σε νέο MRI για να γίνει η σύγκριση, όμως τέτοιο νέο MRI δεν κατατέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου ως τεκμήριο. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, η μαρτυρία του Μ.Ε.5 δεν είναι αποδεκτή από το Δικαστήριο και απορρίπτεται στο σύνολο της. Η Μ.Υ.1 μου έκανε εξαιρετικά θετική εντύπωση στο εδώλιο του μάρτυρα και δεν έχω καμιά αμφιβολία ότι όσα ανέφερε στο Δικαστήριο ανταποκρίνονται μόνο στην αλήθεια. Με εμφανή ειλικρίνεια, αυθορμητισμό και επαγγελματισμό και χωρίς δισταγμό και υπεκφυγές, απαντούσε σε όλες τις ερωτήσεις που της υποβάλλοντο και η αξιοπιστία της ουδόλως κλονίστηκε από την αντεξέταση. Σε κανένα σημείο της μαρτυρίας της δεν διαπίστωσα προσπάθεια εκ μέρους της για παραποίηση ή απόκρυψη γεγονότων και είμαι πεπεισμένη ότι όσα ανέφερε ενώπιον του Δικαστηρίου και όσα αναγράφονται στο βιβλίο ασθενών για νεοσύλλεκτους στο ΚΕΝ Λεμεσού (Τεκμ.21) σε σχέση με τις 6 επισκέψεις του Μ.Ε.1 στο ιατρείο του ΚΕΝ, ανταποκρίνονται πλήρως στην αλήθεια και στην πραγματικότητα. Η Μ.Υ.1 δεν είχε κανένα λόγο ή κίνητρο να αναγράψει σε ανύποπτο χρόνο, ψευδή στοιχεία και γεγονότα στο Τεκμ.21 και η θέση του ευπαίδευτου συνηγόρου του Ενάγοντα - η οποία υποβλήθηκε στην Μ.Υ.1 - ότι θέλησε να προστατεύσει τους συνάδελφους της που είχαν διατάξει τον Μ.Ε.1 να σηκώνει βαριά αντικείμενα, δεν με βρίσκει σύμφωνη. Όπως η Μ.Υ.1 ανέφερε ενώπιον του Δικαστηρίου, στην περίπτωση που στρατιώτης ισχυριστεί στο ιατρείο ότι τραυματίστηκε στο στρατόπεδο, η ίδια είναι πολύ σχολαστική, παραπέμπει τον στρατιώτη στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών και για κάθε ατύχημα στον στρατό διεξάγεται ανάκριση. Ωστόσο, στη συγκεκριμένη περίπτωση καμιά αναφορά και ανάκριση διεξάχθηκε στον στρατό για τον ισχυριζόμενο τραυματισμό του Μ.Ε.1 στον στρατό και καμιά σχετική μαρτυρία παρουσιάστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου. Η εντύπωση που σχημάτισα για την Μ.Υ.1 είναι ότι πράγματι αυτή, ως γιατρός επιδείκνυε κατά την άσκηση των καθηκόντων της, ιδιαίτερη ευαισθησία για τους νεοσύλλεκτους στρατιώτες και όπως χαρακτηριστικά ανέφερε και είναι αποδεκτό από το Δικαστήριο, της ήταν αδιανότητο να μην εξέταζε και αντίθετα να γελούσε και να κορόιδευε τον Μ.Ε.1, στην περίπτωση που θα την επισκεπτόταν υποβασταζόμενος από άλλο στρατιώτη με αφόρητους πόνους, χωρίς να τον παραπέμψει στις Πρώτες Βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού. Όπως η Μ.Υ.1 τόνισε στο Δικαστήριο, μεταξύ της 1.8.2006 που έγινε η αξονική τομογραφία (Τεκμ.2) μέχρι τις 11.8.2006 που της την προσκόμισε, ο Μ.Ε.1 επισκέφθηκε το ιατρείο του ΚΕΝ δύο φορές για άλλους λόγους (διάρροιες, βήχα) στις 6 και 9.8.2006, χωρίς να παραπονεθεί για πόνους στη μέση και σπονδυλική στήλη και χωρίς να παρουσιαστεί ιατρική γνωμάτευση που να αναγράφει τη διάγνωση, τη θεραπεία, ως και ότι χρήζει αναρρωτικής άδειας ή περαιτέρω εξέταση του Μ.Ε.1 από Ειδικό Ορθοπεδικό του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού. Ούτε και προσκόμισε ο Μ.Ε.1 στο Ιατρείο του ΚΕΝ, το Ιατρικό Πιστοποιητικό του Ιδιώτη γιατρού Μ.Ε.5, ημερ. 10.8.2006 (Τεκμ.4). Για όλους τους πιο πάνω λόγους, ως και όσα επισημάνθηκαν κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας του Μ.Ε.1, η Μ.Υ.1 κρίνεται ως αξιόπιστη μάρτυρας και αποδέχομαι τη μαρτυρία της στο σύνολο της. Αποδέχομαι χωρίς καμιά επιφύλαξη και τη μαρτυρία του Μ.Υ.2 Ειδικού Ορθοπεδικού, ο οποίος κατέθεσε ως εμπειρογνώμονας και η μαρτυρία του θα προσεγγισθεί με τις ίδιες αρχές ως αναφέρθηκαν ανωτέρω. Ο Μ.Υ.2 μου έκαμε επίσης εξαιρετικά θετική εντύπωση στο εδώλιο του μάρτυρα, η μαρτυρία του ουδόλως κλονίστηκε από την αντεξέταση και είμαι πεπεισμένη ότι είπε στο Δικαστήριο μόνο την αλήθεια. Όπως ανέφερε, συμμετείχε στο Ιατροσυμβούλιο που εξέτασε τον Μ.Ε.1 στις 26.11.2009 και υπέγραψε την Έκθεση [Τεκμ.4

(3)]. Με βάση το Τεκμ.4

(3)μετά από κλινική εξέταση του Μ.Ε.1 (στις 26.11.2009) δεν εντοπίστηκε συμπτωματολογία νευρολογικών ευρημάτων που θα προκαλούσαν υπαισθησία, μυϊκή αδυναμία μέχρι και παράλυση στο μέρος του ποδιού κάτω από το γόνατο. Η θέση αυτή του Μ.Υ.2, συνάδει και με τη θέση του Μ.Ε.5, ο οποίος ανέφερε ότι όταν εξέτασε τον Μ.Ε.1 στις 10.8.2006, επίσης δεν διέγνωσε νευρολογικό πρόβλημα. Όπως και ο Μ.Ε.5, ο Μ.Υ.2 δεν απέκλεισε την πιθανότητα να προϋπήρχε η κήλη χωρίς πόνο και χωρίς να το γνωρίζει ο Μ.Ε.

1. Θεωρεί απίθανη τη δημιουργία κήλης στον Μ.Ε.1 από την ανασήκωση βάρους και επεξήγησε ότι η ισχιαλγία δηλαδή η επέκταση του πόνου (μούδιασμα) προς το πόδι, συνήθως οφείλεται σε κήλες. Όμως η οσφυαλγία δηλαδή ο πόνος στην μέση δεν προκαλείται από κήλες αλλά μπορεί να οφείλεται στις αρθρώσεις, συνδέσμους και μύες. Με δεδομένο το εύρημα του Ιατροσυμβουλίου στις 26.11.2009 ότι ο Μ.Ε.1 δεν είχε ισχιαλγία, τοποθετήθηκε ότι πιθανόν ο Μ.Ε.1 να είχε την κήλη πριν το επίδικο συμβάν. Εν πάση περιπτώσει, τονίζεται ότι το Δικαστήριο απέρριψε τη μαρτυρία του Μ.Ε.1 και αποδέχθηκε τη μαρτυρία της Μ.Υ.
2. Επομένως, αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο Μ.Ε.1 καθόλη τη διάρκεια της παραμονής του στο ΚΕΝ Λεμεσού και στις 6 φορές που επισκέφθηκε το ιατρείο του ΚΕΝ Λεμεσού, ουδέποτε παραπονέθηκε για πόνο στην πλάτη και ουδέποτε προσήλθε στο ιατρείο με πρόβλημα οξείας οσφυαλγίας υποβασταζόμενος από άλλο στρατιώτη. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, ο Μ.Υ.2 κρίνεται ως αξιόπιστος μάρτυρας και αποδέχομαι τη μαρτυρία του στο σύνολο της. Ως αποτέλεσμα της πιο πάνω αξιολόγησης, το Δικαστήριο απέρριψε τη μαρτυρία του Ενάγοντα, ως και των μαρτύρων που κατέθεσαν για την πλευρά του. Συνακόλουθα, είναι η κατάληξη του Δικαστηρίου ότι ο Ενάγοντας απέτυχε να αποδείξει αμέλεια ή παράβαση νομικού καθήκοντος εκ μέρους του Εναγομένου, ως και ότι τέτοια αμέλεια ή παράβαση επέφερε το ζημιογόνο αποτέλεσμα στον Ενάγοντα, δηλαδή την πρόκληση κήλης μεσοσπονδύλιου δίσκου σ' αυτόν. Συνεπώς, ο Ενάγοντας απέτυχε να τεκμηριώσει αιτιώδη συνάφεια μεταξύ του επίδικου συμβάντος που επικαλέστηκε και της πρόκλησης της κήλης μεσοσπονδύλιου δίσκου, ότι δηλαδή το ισχυριζόμενο επίδικο συμβάν αποτέλεσε την αιτία πρόκλησης της κήλης μεσοσπονδύλιου δίσκου σ' αυτόν. Σχετικό είναι το ακόλουθο απόσπασμα από την υπόθεση Ζωή Κωνσταντίνου ν. The Cyprus Phassouri Plantations Co Ltd

(1992)1 A.A.Δ. 720: «Είναι νομολογημένο πως, η αιτιώδης συνάφεια πρέπει να συνδέεται με το ζημιογόνο αποτέλεσμα. Για να αποδειχθεί ευθύνη για αστικό αδίκημα θα πρέπει να αποδεικνύεται αμέλεια ή παράβαση νομικού καθήκοντος, καθώς επίσης και ότι η παράβαση αυτή επέφερε το ζημιογόνο αποτέλεσμα. Το βάρος της απόδειξης και των δυο αυτών στοιχείων βαρύνει τον ενάγοντα και δεν μετατοπίζεται κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες. Κάποια νομολογία δημιούργησε κάποια διαφοροποίηση στον κανόνα αυτό, που όμως δεν χρειάζεται να αναλύσουμε, γιατί το όλο θέμα το ξεκαθάρισε από πιθανές παρερμηνείες η υπόθεση Wilsher v. Essex Area Health Authority [1988] 1 All E.R. 871, την οποία υιοθετούμε και στην οποία αποφασίστηκαν τα ακόλουθα: "Where a plaintiff's injury was attributable to a number of possible causes, one of which was the defendant's negligence, the combination of the defendant's breach of duty and the plaintiff's injury did not give rise to a presumption that the defendant had caused the injury. Instead the burden remained on the plaintiff to prove the causative link between the defendant's negligence and his injury, although that link could legitimately be inferred from the evidence." Επίσης στην υπόθεση Golfar v. Coggins & Griffith (Liverpool) Ltd [19431 76 Ll.L.Rep. 1, 4· A.C. 197,203, που αναφέρθηκε στην υπόθεση Stavrou (ανωτέρω), στη σελ. 672, αναφέρονται τα εξής ως προς το τι πρέπει ο ενάγων να αποδείξει σχετικά με το ελαττωματικό σύστημα εργασίας για το οποίο παραπονείται. "... the plaintiff must allege and prove specifically what is the defect in the system of which he complains. In other words, it is not sufficient that the system adopted was in fact unsafe, he must show something which could reasonably have been done or omitted which would have made the system reasonably safe and that this failure was the cause of his accident." Η κατάληξη αυτή κρίνει και την τύχη της αγωγής που δεν είναι άλλη παρά η απόρριψη της. Η αγωγή απορρίπτεται με έξοδα προς όφελος του Εναγόμενου και σε βάρος του Ενάγοντα, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .............. Στ. Χατζηγιάννη, Π.Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφο, Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο