ΠΑΝΑΓΙΔΗ κ.α. ν. ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ κ.α., Αρ. Αγωγής 5094/2012,

ΠΑΝΑΓΙΔΗ κ.α. ν. ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ κ.α., Αρ. Αγωγής 5094/2012, 12/10/2021 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup

on)- Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2021:A243 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χρ. Μίτλεττον, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής 5094/2012 Μεταξύ: ΧΧΧΧ ΠΑΝΑΓΙΔΗ Ενάγων και 1. Π.Δ. φ/δι ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ μέσω του ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εναγόμενοι Και ως έχει τροποποιηθεί δυνάμει διατάγματος ημερομηνίας 25.09.2018 1. ΧΧΧΧ ΠΑΝΑΓΙΔΗ υπό την ιδιότητα του ως διαχειριστής της περιουσίας του αποβιώσαντος ΧΧΧΧ ΠΑΝΑΓΙΔΗ 2. ΧΧΧΧ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΥ υπό την ιδιότητα της ως διαχειρίστρια της περιουσίας του αποβιώσαντος ΧΧΧΧ ΠΑΝΑΓΙΔΗ Ενάγοντες και 1. Π. Δ. φ/δι ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ μέσω του ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εναγόμενοι Ημερομηνία: 12.10.2021 Εμφανίσεις: Για τους Ενάγοντες: κυρία Χ. Αντωνίου για ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ & ΣΙΑ ΔΕΠΕ Για τους Εναγόμενους: κυρία Ι. Τσιντίδου για ΓΕΝΙΚΟ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Α Π Ο Φ Α Σ Η ΕΠΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Η δικογραφημένη θέση των Εναγόντων Οι Ενάγοντες, υπό την ιδιότητά τους ως οι διαχειριστές της περιουσίας του αποβιώσαντος XXXXX Παναγίδη (στο εξής «ο αποβιώσας» και «ο ασθενής»), συνεχίζουν την αγωγή που ήγειρε ο αποβιώσας, με την οποία διεκδικούνται γενικές αποζημιώσεις για πόνο, ταλαιπωρία και απώλεια απολαύσεων της ζωής, ποσό €14.396,49 ειδικές αποζημιώσεις, τόκοι και έξοδα, για ιατρική αμέλεια. Ο θάνατος του αποβιώσαντος δεν έχει σχέση με τα επίδικα γεγονότα. Είναι η δικογραφημένη θέση των Εναγόντων πως ο αποβιώσας, κατά τον ουσιώδη χρόνο, ήταν ηλικίας 40 ετών και σωματικά υγιής, εξαιρουμένου του γεγονότος ότι ήταν υπέφερε από ψύχωση. Την 13.07.2011, είχε μεταφερθεί στο Τμήμα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών (ΤΑΕΠ) του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού όπου παραπονείτο για δυνατούς πόνους στην κοιλιακή χώρα. Ο Εναγόμενος 1, ο οποίος είναι παθολόγος και ήταν ο ιατρός σε καθήκον στο ΤΑΕΠ του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού, εξέτασε τον ασθενή και διέγνωσε δηλητηρίαση, του χορήγησε θεραπεία σχετική με αυτή την διάγνωση και στην συνέχεια τον άφησε να φύγει από το νοσοκομείο. Τα συμπτώματα από τα οποία υπέφερε ο ασθενής επιδεινώθηκαν, οπότε το βράδυ της 14.07.2011 η σύζυγός του επικοινώνησε με το Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού, και μίλησε με άγνωστο πρόσωπο που είχε ανταποκριθεί στην κλήση, το οποίο της ανέφερε να αναμένει μέχρι το πρωί να δράσει η φαρμακευτική αγωγή. Εν τέλει, την 15.07.2011, ο ασθενής μεταφέρθηκε σε ιδιωτική κλινική, όπου διαγνώστηκε με γενικευμένη περιτονίτιδα με σήψη σοβαρής μορφής από διάτρηση σκωληκοειδούς. Υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση σκωληκοειδεκτομής με λαπαροσκοπική μέθοδο, νοσηλεύθηκε στην μονάδα εντατικής παρακολούθησης και έλαβε εξιτήριο την 25.07.2011. Ο αποβιώσας και πλέον οι Ενάγοντες καταλόγισαν στον ιατρό, Εναγόμενο 1, και εκ προστήσεως στην Κυπριακή Δημοκρατία, δια του Εναγόμενου 2, ότι παρέλειψαν να υποβάλουν τον ασθενή στις αναγκαίες εξετάσεις και στα ορθά διαγνωστικά μέσα, όπως ισχυρίζονται ότι είναι το υπερηχογράφημα κοιλίας και ο ακτινολογικός έλεγχος και η αξονική τομογραφία και η ψηλάφηση της κοιλιακής χώρας και η διαγνωστική λαπαροσκόπηση ή και να αξιολογήσουν ορθά τα αποτελέσματα των εξετάσεων στις οποίες υποβλήθηκε και να διαγνώσουν ορθά την κατάστασή του. Δεν έλαβαν υπόψη τα παράπονα του ασθενούς και συμπτώματα που ήταν ενδεικτικά ή αποδεικτικά σκωληκοειδίτιδας και δεν ζήτησαν χειρουργική γνώμη, οπότε παρέλειψαν να προβούν σε ορθή θεραπεία, που ήταν η σκωληκοειδεκτομή. Σε ένα δεύτερο χρονικό στάδιο, ο αποβιώσας και σήμερα οι Ενάγοντες καταλόγισαν εκ προστήσεως ευθύνη στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού δια του Εναγόμενου 2, που, όταν επικοινώνησε με το Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού η σύζυγος του ασθενούς την 14.07.2011, το άτομο που απάντησε την τηλεφωνική κλήση παρέλειψε να την συμβουλεύσει για την άμεση μεταφορά του ασθενούς στο νοσοκομείο και έδωσε λανθασμένη ιατρική συμβουλή. Οι Ενάγοντες θεωρούν πως, εάν δεν μεσολαβούσαν οι αμελείς πράξεις ή παραλείψεις των Εναγόμενων, ο ασθενής δεν θα είχε υποστεί τις σωματικές και ψυχολογικές βλάβες που υπέστη ούτε τις ειδικές ζημιές, που αυτές ήταν το αποτέλεσμα της αμέλειας των Εναγόμενων. Στις λεπτομέρειες σωματικών και ψυχολογικών βλαβών αναφέρεται η γενικευμένη περιτονίτιδα με σήψη σοβαρής μορφής από διάτρηση σκωληκοειδούς, ο διάχυτος κοιλιακός πόνος και πυρετός, η ταχυσφυγμία, η διανοητική σύγχυση, η καρδιοαναπνευστική ανεπάρκεια και η βρογχοπνευμονία. Επίσης, ο αποβιώσας υπέστη επιδείνωση της ψυχικής υγείας του, καθότι ήταν άτομο με ψύχωση και μειωμένες αντοχές σε πιέσεις, οπότε υποτροπίασε και χρειάστηκε να παρακολουθηθεί από ιδιώτη νευρολόγο ψυχίατρο, χωρίς να επανέλθει στην πρότερη του συμβάντος κατάσταση. Υπέφερε από ψυχική και σωματική ταλαιπωρία, πόνους και δυσχέρειες, που επηρέασαν την προσωπική του ζωή και περιόρισαν τις δυνατότητες απόλαυσης της ζωής του. Όσον αφορά τις ειδικές ζημιές που δικογραφούνται, ανέρχονται σε συνολικά €14.396,49, που αναλύονται στα έξοδα της ιδιωτικής κλινικής εκ €9.446,49, στα έξοδα του ιατρού Δρ. ΧΧΧΧ εκ €2.800,00, στα έξοδα της ιατρού Δρ. ΧΧΧΧ εκ €350,00, στα έξοδα του ιατρού Δρ. ΧΧΧΧ εκ €1.000,00 και στα έξοδα του ιατρού Δρ. ΧΧΧΧ εκ €800,00. Με το απαντητικό τους δικόγραφο, οι Ενάγοντες αρνούνται τους ισχυρισμούς των Εναγόμενων, χωρίς άλλους θετικούς ισχυρισμούς. Η δικογραφημένη θέση των Εναγόμενων Με την κοινή υπεράσπισή τους, οι Εναγόμενοι, δεν αρνούνται τις ιδιότητές τους, ούτε ότι ο αποβιώσας την 13.07.2011, περί ώρα 13:30 -14:00, είχε μεταβεί στο ΤΑΕΠ του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού, όπου ήταν σε καθήκον ο Εναγόμενος 1, και ότι είχε παραπονεθεί για πόνους κάπου στην κοιλιακή χώρα. Υπάρχει, όμως, η δική τους εκδοχή ως προς τα γεγονότα που έλαβαν χώρα στο ΤΑΕΠ. Ο αποβιώσας δεν είχε υποδείξει ακριβές σημείο του πόνου και τους είχε αναφέρει ότι ο πόνος ήταν από τις πρωινές ώρες, μετά από την λήψη ύποπτης τροφής. Υποβλήθηκε σε πλήρη κλινική εξέταση και ήταν απύρετος και η κοιλία του ήταν μαλακή, ευπίεστη με ευαισθησία στην εν των βάθει ψηλάφηση υπερηβικά, συμπτώματα που οδήγησαν στη διάγνωση γαστρεντερίτιδας. Ακολουθήθηκε ο ενδεικνυόμενος ή και απαραίτητος κλινικός ή και εργαστηριακός έλεγχος και παρακλινικός έλεγχος και αποκλείσθηκαν άλλα πιθανά αίτια του πόνου και του χορηγήθηκε η κατάλληλη και δέουσα φαρμακευτική αγωγή. Πριν από τη χορήγηση της θεραπείας, ζητήθηκε από τον ασθενή, σύμφωνα με την πρακτική και τις οδηγίες του Υπουργείου Υγείας, η πληροφόρηση σχετικά με την ύπαρξη τυχόν ιατρικού ιστορικού και, σε περίπτωση που υπήρχε, τις λεπτομέρειες, ωστόσο δεν είχε αναφερθεί παρόμοια συμπτωματολογία ή προβλήματα ψυχικής ή σωματικής υγείας ή ιατρικό ιστορικό, που εάν υπήρχε, αποκρύφθηκε εσκεμμένα. Μετά την αγωγή που του χορηγήθηκε, παρουσίασε κλινική βελτίωση των συμπτωμάτων του, του δόθηκαν σαφείς οδηγίες να λάβει αντιβίωση από το στόμα, αναλγητικά επί πόνου, και όπως επανεκτιμηθεί από το ΤΑΕΠ επί επανεμφάνισης, εμμονής ή επιδείνωσης των συμπτωμάτων του, ωστόσο έκτοτε δεν επισκέφθηκε ξανά το Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Κατά την αρχική εξέταση και μετέπειτα παρακολούθηση του αποβιώσαντος, δεν παρουσιάστηκαν ιατρικές ενδείξεις ώστε αυτός να υποβληθεί σε υπερηχογράφημα κοιλίας, αξονική τομογραφία κοιλίας και σε διαγνωστική λαπαροσκόπηση. Οι Εναγόμενοι αρνούνται την επικοινωνία της συζύγου του αποβιώσαντος με το Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού το βράδυ της 14.07.2011 και ισχυρίζονται πως, εάν τέτοια υπήρξε και ο ασθενής είχε αρκεστεί σε ασαφείς τηλεφωνικές οδηγίες από άσχετα πρόσωπα, το έπραξε παραλείποντας να ακολουθήσει τις συγκεκριμένες ιατρικές οδηγίες που του είχαν δοθεί. Δεν είναι ιατρικά δυνατόν, όπως λένε, να εκδηλωθεί γενικευμένη περιτονίτιδα με σήψη σοβαρής μορφής από διάτρηση σκωληκοειδούς σε χρονικό διάστημα δύο ημερών. Αρνούνται τις λεπτομέρειες αμέλειας και ισχυρίζονται ότι ο έλεγχος και οι εξετάσεις που έγιναν και η διάγνωση αλλά και η φαρμακευτική αγωγή και οι συστάσεις ήταν τα ενδεδειγμένα υπό τις περιστάσεις και ότι τυχόν προβλήματα υγείας του αποβιώσαντος, που αγνοούν και αρνούνται, δεν οφείλονται και δεν σχετίζονται αιτιωδώς με τον έλεγχο ή τις εξετάσεις ή την διάγνωση που έγιναν ή την φαρμακευτική αγωγή και τις συστάσεις που δόθηκαν, ή οφείλονται στον ίδιο τον αποβιώσαντα που δεν παρείχε ορθή, λεπτομερή και έγκυρη ή σαφή ενημέρωση του ιατρού, όπως είχε υποχρέωση να πράξει. Σε κάθε περίπτωση, οι ίδιοι ενήργησαν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, σύμφωνα με την καθιερωμένη πρακτική (in accordance with the proper medical practice), γνώση και πείρα, και σύμφωνα με τα ιατρικά θέσμια και την ιατρική επιστήμη. Επίδικα θέματα Δεν αμφισβητείται ότι ο αποβιώσας την 13.07.2011, περί ώρα 13:30 -14:00, μετέβηκε στο ΤΑΕΠ του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού με πόνο στην κοιλιακή χώρα, για διάγνωση, συμβουλή ή και θεραπεία, και ότι εκεί εξετάστηκε από τον Εναγόμενο 1, παθολόγο, ο οποίος, κατά τον χρόνο εκείνο, παρείχε υπηρεσίες εκ μέρους του δημόσιου νοσοκομείου. Άρα, ότι οι Εναγόμενοι είχαν έναντι στον ασθενή καθήκον επιμέλειας, που περιλάμβανε πρώτιστα τη διάγνωση, και βάσει αυτής την ανάλογη συμβουλή ή και θεραπεία. Δεν αμφισβητείται επίσης ότι η διάγνωση που έγινε στο ΤΑΕΠ από τον Εναγόμενο 1 ήταν άλλη από εκείνην της σκωληκοειδίτιδας, ότι δεν είχαν χρησιμοποιηθεί υπερηχογράφημα κοιλίας, αξονική τομογραφία κοιλίας, και διαγνωστική λαπαροσκόπηση, ότι ο ασθενής δεν χειρουργήθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού, ότι έλαβε φαρμακευτική αγωγή, και έπειτα τον άφησαν να φύγει από το νοσοκομείο. Επίδικο θέμα είναι η διάγνωση του ασθενούς την 13.07.2011 - δηλητηρίαση ή γαστρεντερίτιδα - ήταν ορθή ή λανθασμένη. Σε περίπτωση που ήταν λανθασμένη, κατά πόσον ήταν και αμελής ή όχι. Σε περίπτωση που η διάγνωση που έγινε ήταν η ορθή, κατά πόσον υπήρξε λάθος και αμέλεια στην συμβουλή ή και την θεραπεία που δόθηκε βάσει της διάγνωσης. Ειδικότερα, επίδικα είναι το επίπεδο επιμέλειας σε κάθε ενέργεια του Εναγόμενου 1 την 13.07.2011 και κατά πόσον υπήρξε παράβαση του καθήκοντος επιμέλειας από τον Εναγόμενο 1, και εκ προστήσεως από τον Εναγόμενο 2 (εννοώντας πάντοτε, με την αναφορά στον Εναγόμενο 2, το Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού/την Κυπριακή Δημοκρατία). Επίδικα θέματα είναι, επίσης, εάν ο αποβιώσας ζήτησε εκ νέου ιατρική συμβουλή την 14.07.2011 τηλεφωνικώς, και, σε περίπτωση που υπήρξε τέτοια τηλεφωνικής επικοινωνία, ποιο ήταν το περιεχόμενό της, και εάν αναλήφθηκε από άτομο που εργάζεται στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού καθήκον επιμέλειας για την χορήγηση ιατρικής συμβουλής. Εάν ναι, κατά πόσον δόθηκε ορθή ή λανθασμένη συμβουλή, και σε περίπτωση που ήταν λανθασμένη η συμβουλή, εάν ήταν και αμελής ή όχι. Σε περίπτωση που κριθεί ότι, με βάση τα γεγονότα, υπήρξε αμέλεια, είτε στο πρώτο χρονικό στάδιο την 13.07.2011 σε σχέση με την διάγνωση, την συμβουλή ή και την θεραπεία, είτε στο δεύτερο χρονικό στάδιο την 14.07.2011 σε σχέση με κάποια τηλεφωνική συμβουλή, επίδικη είναι η ζημιά του αποβιώσαντος, και έπειτα η αιτιώδης συνάφειά της με οποιεσδήποτε από τις ενέργειες των Εναγόμενων. Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ Για την απόδειξη των θεμάτων που είναι επίδικα, το Δικαστήριο ακούει μαρτυρία. Για την πλευρά των Εναγόντων, κατέθεσαν τρείς μάρτυρες. Η Ενάγουσα 2 (ΜΕ1), η οποία κατέθεσε περαιτέρω έγγραφη μαρτυρία, ο ΜΕ2, Δρ. ΧΧΧΧ και ο ΜΕ3, Δρ. ΧΧΧΧ. Για την πλευρά των Εναγόμενων, κατέθεσε ο Εναγόμενος 1 (ΜΥ1). Συνοψίζεται η μαρτυρία που έχει δοθεί. ΜΕ1 Η ΜΕ1 κατέθεσε γραπτή δήλωση για να αποτελέσει μέρος της κυρίως εξέτασής της[1]. Είναι η σύζυγος του αποβιώσαντος και μία εκ των διαχειριστών της περιουσίας του. Σύμφωνα με τη θέση της, ο αποβιώσας, κατά την 13.07.2011, ήταν ηλικίας 40 ετών και, εξαιρουμένης της ψύχωσης από την οποία υπέφερε, ήταν καθ' όλα υγιής. Την 12.07.2011, τα μεσάνυχτα προς την 13.07.2011, είχε αρχίσει να παραπονείται για «φρικτούς πόνους στην κοιλιά». Στην συνέχεια, είχε αρχίσει «να ουρλιάζει» από τους πόνους και να καταλήγει «σε μισολιπόθυμη κατάσταση». Οι πόνοι συνέχισαν όλο το βράδυ μέχρι και τις πρωινές ώρες, έτσι περί τις 08:00π.μ. κάλεσε ασθενοφόρο για να τον μεταφέρουν στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Αρχικά, όπως λέει, δημιούργησαν θέμα ότι δεν ήταν σοβαρό περιστατικό που χρειάζονταν ασθενοφόρο, τελικά όμως ο ασθενής μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο νοσοκομείο, όπου πήγε και η ίδια με το αυτοκίνητό της, για να είναι μαζί του. Κατά την εισαγωγή του, τον εξέτασαν, «του έβαλαν ορούς και ένεση», χωρίς όμως οι πόνοι στην κοιλιά να σταματήσουν. Όπως γνωρίζει, διαγνώστηκε από τον ιατρό που τον εξέτασε με «δηλητηρίαση» και γι' αυτό του δόθηκε φαρμακευτική αγωγή. Μάλιστα, όπως ανέφερε, την ρώτησαν με τρόπο που η ίδια δεν εξέλαβε θετικά τι τον είχε ταΐσει. Προσκόμισε στο Δικαστήριο την συνταγή που του χορηγήθηκε, η οποία σημειώθηκε ως Τεκμήριο 1, και τα αποτελέσματα των αιματολογικών εργαστηριακών εξετάσεων και εξετάσεων βιοχημείας ημερομηνίας 13.07.2011, που σημειώθηκαν ως Τεκμήριο 2 και Τεκμήριο 3 αντίστοιχα. Στο Τεκμήριο 1, αναφέρονται τα στοιχεία του ασθενούς, η ημερομηνία και ώρα εγγραφής του στο ΤΑΕΠ, που ήταν την 13.07.2011 και 13:23, και η φαρμακευτική αγωγή που συνταγογραφήθηκε την 13.07.2011, με υπογραφή και σφραγίδα του διακρίνεται πως χορηγήθηκε από τον Εναγόμενο 1: 1) Ciproflox 500mg, bd για 3 μέρες, βμ. 1 (ένα) 2) Buscopan plus 1XPRN (every 8h), βμ.1 (ένα) Στο Τεκμήριο 2, αναγράφονται επίσης τα στοιχεία του ασθενούς και της εισαγωγής του και είναι το αίτημα για «Α. Γενική Διαγνωστική Αιματολογία, FBC Γενική Αίματος» και τα αποτελέσματα που φέρουν ώρα 15:27: Positive Diff. Morph WBC 14.35 [10ˆ3/uL] RBC 6.23 + [10ˆ6/uL] HGB 14.1 [g/dL] HCT 42.9 [%] MCV 68.9 - [fL] MCH 22.6 - [pg] MCHC 32.9 [g/dL] PLT 251 [10ˆ3/uL] RDW-SD 41.05 [fL] RDW-CV 16.8 + [%] PDW 11.7 [fL] MPV 9.9 [fL] P-LCR 25.5 [%] PCT 0.25 [%] NEUT 11.86 + [10ˆ3/uL] 82.7 + [%] LYMPH 1.12 [10ˆ3/uL] 7.8 - [%] MONO 1.26 + [10ˆ3/uL] 8.8 [%] EO 0.09 [10ˆ3/uL] 0.6 [%] BASO 0.02 [10ˆ3/uL] 0.1 [%] NRBC κενό [10ˆ3/uL] κενό [/100WBC] RET κενό [%] IRF κενό [%] LFR κενό [%] MFR κενό [%] HFR κενό [%] HPC κενό [10ˆ3/uL] Υπάρχουν σχετικές απεικονίσεις και στα WBC IP Message(
s)αναγράφονται οι ενδείξεις «Neutrophilia» και «Monocytosis», στα RBC/RET IP Message(
s)αναγράφεται η ένδειξη «Microcytosis» και στα PLT IP Message(
s)δεν υπάρχει ένδειξη. Στο Τεκμήριο 3, αναφέρονται: Γλυκόζη (GLUC) 95 mg/dL σε τιμές αναφοράς 74-106 Ουρία (UREA) 34 mg/dL σε τιμές αναφοράς 17-43 Κρεατινίνη (CREAT) 1.08 mg/dL σε τιμές αναφοράς 0.84-1.25 Νάτριο (Na) 138 mmol/L σε τιμές αναφοράς 135-145 Κάλιο (Κ) 3.7 mmol/L σε τιμές αναφοράς 3.5-5.0 Χλωριούχα (Cl) 104 mmol/L σε τιμές αναφοράς 90-110 Ολική Χολερυθρίνη (TBIL) 0.73 mg/dL σε τιμές αναφοράς 0.30-1.20 Άμεσος Χολερυθρίνη (DBIL) 0.12 mg/dL σε τιμές αναφοράς 0.10-0.20 Έμμεσος Χολερυθρίνη (IBIL) 0.61 mg/dL σε τιμές αναφοράς 0.20-1.00 Αλκαλική Φωσφατάση (ALP) 68 U/L σε τιμές αναφοράς 30-120 γ-Γλουταμυλοτρανσφεράση (γ-GT) 35 U/L σε τιμές αναφοράς 9-55 Αμινοτρασφεράση Αλανίνης (ALT, SGPT) 23 U/L σε τιμές αναφοράς 3-41 Ασπαρτική Αμινοτρασφεράση (AST, SGOT) 18 U/L σε τιμές αναφοράς 3-38 Γαλακτική αφυδρογονάση (LDH) 315 U/L σε τιμές αναφοράς 208-480 Κινάση της κρεατίνης (CPK) 195 U/L σε τιμές αναφοράς 26-171 με ένδειξη αυξημένη Ισοένζυμο κινάσης της κρεατίνης (CK-MB) 15.0 U/L σε τιμές αναφοράς 0.0-25.0 Αμυλάση (ΑΜΥ) 47 U/L σε τιμές αναφοράς 28-100 CPR (ποσοτικός προσδιορισμός) 19.75 mg/L σε τιμές αναφοράς 0.00-5.00 με ένδειξη αυξημένο. Δεν αναγράφονται παρατηρήσεις. Την ίδια ημέρα, 13.07.2011, όπως αναφέρει η ΜΕ1, τον άφησαν να φύγει από το νοσοκομείο και κατά τις 17:00-18:00 πήγαν σπίτι τους, αφού πρώτα σταμάτησε σε φαρμακείο για να πάρει τα φάρμακά του. Ο ασθενής άρχισε αμέσως να λαμβάνει τη φαρμακευτική αγωγή, και, παρά το γεγονός ότι πήρε τα φάρμακά του, η κατάστασή του δεν παρουσίασε βελτίωση. Την επόμενη ημέρα, 14.07.2011, βλέποντάς τον να μην παρουσιάζει βελτίωση, μεταξύ των ωρών 20:00-21:00, επικοινώνησε τηλεφωνικώς με το νοσοκομείο, ζητώντας τον Εναγόμενο 1, με τον οποίον όμως δεν μπόρεσε να μιλήσει, καθώς είχε αλλάξει βάρδια. Στο τηλέφωνο, μίλησε με άτομο των πρώτων βοηθειών και αφού του ανέφερε το περιστατικό, εξηγώντας με κάθε λεπτομέρεια τι είχε προηγηθεί, της είπε «μείνετε μέχρι το πρωί να δράσουν τα φάρμακα, θέλουν μιάμιση μέρα», όπως και έπραξαν, δείχνοντας εμπιστοσύνη στο νοσοκομείο. Την επόμενη ημέρα, 15.07.2011, ενώ ο ασθενής συνέχισε την φαρμακευτική αγωγή, η κατάσταση χειροτέρευσε, με αποτέλεσμα να τον βρει μελανιασμένο στο πρόσωπο και στα χέρια και σε ημιλιπόθυμη κατάσταση, με αποτέλεσμα η ίδια να πανικοβληθεί. Λόγω του πανικού και της σύγχυσής της που αντίκρυσε έτσι τον σύζυγό της, επικοινώνησε με τον Δρ. ΧΧΧΧ, παθολόγο-καρδιολόγο, αναφέροντάς του την κατάσταση. Τότε, μεταφέρθηκε επειγόντως στο ιδιωτικό νοσοκομείο «Πολυκλινική Υγεία» όπου τον είδε ο γενικός χειρούργος, ο Δρ. ΧΧΧΧ, ο οποίος διέγνωσε τον ασθενή με οξεία περιτονίτιδα και σήψη. Εκεί, της είπαν πως ήταν σε πάρα πολύ σοβαρή κατάσταση και εάν αργούσε ακόμα 2-3 ώρες, θα είχε πεθάνει, και να προσεύχεται να βγει από το χειρουργείο ζωντανός. Αμέσως, ο ασθενής υποβλήθηκε σε επείγουσα χειρουργική επέμβαση από τον Δρ. ΧΧΧΧ. Προσκομίζει, η ΜΕ1, ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ. ΧΧΧΧ ημερομηνίας 13.12.2011, το οποίο σημειώθηκε ως Τεκμήριο 4. Στο Τεκμήριο 4, γίνεται αναφορά στον ασθενή και σημειώνεται στην αγγλική γλώσσα: «Re: Mr. ΧΧΧΧ Panagides The above mentioned patient presented with acute peritonitis and sepsis. He was seen in another facility where diagnose was not made. Emergency operation laparoscopically was carried out under very difficult conditions. The way it was done was associated with less risks for the patient's life due to his overweight (morbidly obese). The patient required prolonged stay for intravenous antibiotics because of his peritonitis and sepsis. Please do not hesitate to contact me for any further information. ΧΧΧΧ M.D. F.A.C.S. F.A.S.M.B.S.» Αναφορικά με τα έξοδα του Δρ. ΧΧΧΧ, η αξίωση, όπως αναφέρει η ΜΕ1, είναι για το ποσό των €2.800,00, για το οποίο παρουσίασε σχετικό έγγραφο, που σημειώθηκε ως Τεκμήριο 5. Το Τεκμήριο 5 είναι τιμολόγιο με αριθμό 1530 που εκδίδει η κλινική Y.I. Bellevue Clinic Ltd και υπογράφει ο Δρ. ΧΧΧΧ, για το ποσό των €2.800,00, με ημερομηνία 03.08.2011, για εγχείρηση «Laparoscopy, pelvic abscess evaculum, peritoneal lang, appendectomy». Δίπλα από την ημερομηνία αναγράφεται η λέξη «ΑΗΚ». Η ΜΕ1 αναφέρει πως αξιώνεται επίσης το ποσό των €350,00 έξοδα της αναισθησιολόγου Δρ. ΧΧΧΧ, για τις υπηρεσίες της κατά το χειρουργείο, προσκομίζοντας σχετικό σημείωμα αμοιβής της αναισθησιολόγου με αριθμό 0491 ημερομηνίας 15.07.2011 για «peritoneal abscess, appendiceal phlegmon, partial cecectomy», που σημειώθηκε ως Τεκμήριο 6. Κατά την ΜΕ1, την 15.07.2011, ο ασθενής είχε εξεταστεί και από τον Δρ. ΧΧΧΧ, ο οποίος παρακολουθούσε την κατάστασή του μέχρι και την 25.07.2011. Σύμφωνα με την τελική διάγνωση του Δρ. ΧΧΧΧ, ο ασθενής υπέστη πυρετό και διάχυτο κοιλιακό πόνο, γενικευμένη περιτονίτιδα με σήψη σοβαρής μορφής από διάτρηση σκωληκοειδούς, ταχυσφυγμία, διανοητική σύγχυση, καρδιοαναπνευστική ανεπάρκεια και βρογχοπνευμονία. Παρουσιάζει σχετικά ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ. ΧΧΧΧ ημερομηνίας 11.10.2011, που σημειώθηκε ως Τεκμήριο 7, και απόδειξη για τα έξοδά του, που αξιώνει, που ανέρχονται σε €1.000,00, που σημειώθηκε ως Τεκμήριο 8. Το Τεκμήριο 7 συνιστά βεβαίωση με ημερομηνία 11.10.2011 αναφορικά με τον ασθενή, όπου ο Δρ. ΧΧΧΧ αναγράφει: «Βεβαιώνω ότι εξέτασα τον ανωτέρω στις 15.07.2011. Παρουσίαζε διάχυτο κοιλιακό πόνο με πυρετό από 13.07.2011. Τα κλινικά ευρήματα ήταν γενικευμένης περιτονίτιδας με σήψη σοβαρής μορφής (S.I.R.S), ταχυσφυγμία, (115/min), BP 85/60, T⁰39⁰C, %S PO2 87, διανοητική σύγχυση. Εστάλη επειγόντως στην Πολυκλινική Υγεία κατόπιν παράκλησης των συγγενών για επείγουσα αντιμετώπιση της σηψαιμίας-περιτονίτιδας. Χειρουργήθηκε επειγόντως από τον Δρ. ΧΧΧΧ και ανάρρωσε μετά από εντατική θεραπεία στην κλινική από 15.07.2011 - 25.07.2011. Τελική διάγνωση περιτονίτιδα, σηψαιμία σοβαρής σήψης (S.I.R.S) από διάτρηση σκωληκοειδούς.» Στο Τεκμήριο 8, που είναι τιμολόγιο με ημερομηνία 25.07.2011 χωρίς Φ.Π.Α. που φέρει έναν αριθμό 10769, αναφέρονται τα στοιχεία του ασθενούς, το ποσό €1.000,00 και περιγραφή «περιτονίτις (χειρουργήθην), καρδιοαναπνευστική ανεπάρκεια, βρογχροπνευμονία, παρακολούθηση από 15.07.2011 μέχρι 25.07.2011». Σύμφωνα με την ΜΕ1, ο ασθενής νοσηλεύθηκε στην εντατική μονάδα παρακολούθησης της Πολυκλινικής Υγεία μέχρι και την 25.07.2011, ημερομηνία κατά την οποία πήρε εξιτήριο. Τα έξοδα της Πολυκλινικής Υγεία ανέρχονται στο ποσό των €9.446,49, που αξιώνονται, και παρουσιάζει έγγραφο που σημειώθηκε ως Τεκμήριο 9. Στο Τεκμήριο 9, που φαίνεται να συνιστά τιμολόγιο επί πιστώσει χωρίς Φ.Π.Α., με αριθμό 63312323, αναφέρονται τα στοιχεία του ασθενούς, η περίοδος 15.07.2011 μέχρι 25.07.2011, και το τελικό ποσό €8.534,24 (όχι €9.446,49), που αναλύεται ως εξής: Single bed accommodation

(5)€1.085,00 Δίκλινο δωμάτιο

(4)€644,00 Εντ. θεραπ. Υπό οξεία μορφής

(1)€451,00 Φαρμακευτικό υλικό €164,11 Φαρμακευτικό υλικό χειρουργείου €2.431,84 Αξονικός τομογράφος

(3)€1.302,00 Χημείο

(48)€1.074,00 Φάρμακα €1.155,67 Φάρμακα χειρουργείου €176,11 Χειρουργείο €381,00 Άλλες χρεώσεις

(26)(χειρόγραφα αναφέρονται μεταφορικά, βιοψία, οξυγόνο, κ.α.) €395,76 Ακτινογραφίες

(4)€186,00 Από το ποσό των €9.446,49, υπάρχει αφαίρεση ποσού €912,25 ως η συνεισφορά ταμείου υγείας (medical fund contribution). Στην ένδειξη «pay group/τιμοκατάλογος» γίνεται αναφορά «Αρχή Ηλεκτρισμού (από 1/7/2004)». Κατά τη θέση της ΜΕ1, σαν αποτέλεσμα της συμπεριφοράς των Εναγόμενων και της επακόλουθης επιδείνωσης της υγείας του ασθενούς, επειδή ήταν «ψυχωσικό άτομο με μειωμένες αντοχές στις πιέσεις», παρουσίασε σοβαρή υποτροπή και χρειάστηκε θεραπευτική παρέμβαση και παρακολούθηση από ιδιώτη νευρολόγο ψυχίατρο, τον Δρ. ΧΧΧΧ, χωρίς ωστόσο να επανέλθει στην κατάσταση που ήταν πριν από το συμβάν. Παρουσιάζει, η ΜΕ1, ως πιστοποιητικό του Δρ. ΧΧΧΧ ημερομηνίας 10.02.2012, έγγραφο που σημειώθηκε ως Τεκμήριο 10, και ως απόδειξη για τα έξοδα που ανέρχονται σε €800,00 έγγραφο που σημειώθηκε ως Τεκμήριο

Στο Τεκμήριο 10, ο ΧΧΧΧ αναφέρει το ονοματεπώνυμο του ασθενούς και ότι: «Εξέτασα τον ως άνω στις 17/7/11 και ενώ νοσηλευόταν στην Πολυκλινική Υγεία μετά από σοβαρή εγχείρηση κοιλιάς. Παρακολουθώ τον ως άνω από χρόνια. Πρόκειται για ψυχωσικό άτομο με φοβερά μειωμένες ανοχές στις πιέσεις έτσι η κατάσταση του στις 17/7/11 παρουσίασεν σοβαρή υποτροπή και χρειάστηκε θεραπευτική παρέμβαση και παρακολούθηση μέχρι 25/7/11 και μετά συνεχιστεί η παρακολούθηση μέχρι και σήμερα επί εξωτερικής βάσεως». Το Τεκμήριο 11 συνιστά σημείωση που φαίνεται να εξέδωσε ο Δρ. ΧΧΧΧ, που φέρει το λογότυπό του, στην οποία αναγράφεται η φράση «έξοδα ασθενούς €800». Χωρίς αμφιβολία, όπως αναφέρει η ΜΕ1, εξαιτίας της συμπεριφοράς των Εναγόμενων, ο σύζυγός της, εκτός από τις προαναφερόμενες σωματικές και ψυχολογικές βλάβες, υπέστη μεγάλη ψυχική και σωματική ταλαιπωρία, έντονους πόνους και δυσχέρειες, με έντονο επηρεασμό της προσωπικής του ζωής, της οικογένειας τους, ενώ περιορίστηκαν και οι δυνατότητές του για απόλαυση της ζωής. Επομένως, η αξίωσή τους είναι για γενικές και ειδικές αποζημιώσεις και έξοδα. Κατά την αντεξέτασή της, η ΜΕ1 ανέφερε πως δεν έχει αποδείξεις για την αγορά φαρμάκων ή άλλες αποδείξεις που της ζητήθηκαν από την συνήγορο των Εναγόμενων. Την συνταγή την έχει στην κατοχή της γιατί την ζήτησε και την πήρε πίσω και όχι γιατί δεν την χρησιμοποίησε για την αγορά των φαρμάκων που συνταγογραφήθηκαν. Δεν πληρώθηκαν από την ίδια τα έξοδα που διεκδικεί και δεν γνωρίζει εάν πληρώθηκαν από οπουδήποτε αλλού, όπως από την ΑΗΚ, η οποία ήταν η εργοδότρια του συζύγου της που του παρείχε ωφελήματα περιλαμβανομένης ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης· γνωρίζει πως μπορεί να πλήρωσε ένα μέρος η ΑΗΚ, χωρίς να γνωρίζει με βεβαιότητα ή και τι ποσό, αλλά επέμεινε στη θέση της πως δικαιούνται οι Ενάγοντες να διεκδικούν με την αγωγή τους τα έξοδα αυτά στο σύνολό τους. Δεν θυμόταν ακριβείς ώρες για τα διάφορα γεγονότα, πότε ακριβώς ξεκίνησαν οι πόνοι του συζύγου της, πότε κλήθηκε το ασθενοφόρο, μετά από πόση ακριβώς ώρα ήρθε, ή πότε εξετάστηκε ο σύζυγός της. Ανέφερε πως στην αρχή δεν την άφηναν να μπει μαζί του στο ΤΑΕΠ, αλλά στη συνέχεια την άφησαν, όπου και την ρωτούσαν τι έφαγε, και διέγνωσαν «δηλητηρίαση», ενώ δεν είχαν αρρωστήσει άλλοι που κατανάλωσαν την ίδια τροφή. Η ίδια δεν ήταν παρούσα όταν ο σύζυγός της εξετάζονταν και δεν γνωρίζει τι πληροφορίες είχε δώσει ο ίδιος σχετικά με την κατάστασή του. Γνωρίζει ότι του έκαναν τις αιματολογικές εξετάσεις που προσκόμισε, δεν ήταν βέβαιη για τα ακριβή συμπτώματα του συζύγου της (διάρροια, πυρετό) κατά την ώρα που μετέβη στο ΤΑΕΠ. Δεν αναφέρθηκε το ψυχιατρικό ιστορικό του γιατί δεν είχε σχέση με το περιστατικό. Δεν είχε ξανά τέτοιου είδους συμπτώματα. Έφυγαν από το ΤΑΕΠ με το αυτοκίνητο της ίδιας. Επέμεινε στην θέση της ότι ο σύζυγός της πήρε τα φάρμακα που είχαν συνταγογραφηθεί, χωρίς να θυμάται ακριβείς λεπτομέρειες. Όπως επέμεινε και στην θέση της ότι τηλεφώνησε στο νοσοκομείο, στο ΤΑΕΠ, και μίλησε με κάποιο άτομο, που της είπε να περιμένει να δράσουν τα φάρμακα. Ανέφερε πως δεν υπήρχαν οδηγίες από τον Εναγόμενο 1 να ξαναπάνε στο νοσοκομείο. Όταν χειροτέρευσε η κατάσταση του συζύγου της, τηλεφώνησε πλέον στον κύριο ΧΧΧΧ γιατί ήταν οικογενειακός φίλος· πήρε η ίδια τον σύζυγό της εκεί. Τον Δρ. ΧΧΧΧ δεν τον γνώριζε προσωπικά. Δεν γνώριζε ποιες ακριβώς εξετάσεις έκανε ο σύζυγός της στην Πολυκλινική Υγεία ούτε είχε μαζί της οποιαδήποτε αποτελέσματα εξετάσεων, όπως δεν μπορούσε να θυμηθεί πόση ώρα διήρκησε το χειρουργείο και τι ακριβώς συνέβη σε αυτό. Ο ασθενής παρακολουθούνταν από ψυχίατρο τόσο πριν όσο και μετά την επέμβαση. Το ψυχιατρικό του πρόβλημα σχετίζονταν με κάποιες φοβίες που είχε. Αρχικά παρακολουθούνταν από ψυχίατρο του νοσοκομείου, ωστόσο επέλεξε τον ιδιώτη ψυχίατρο γιατί διευκολύνονταν στην καθημερινότητά του, λόγω και της εργασίας του. Αρνήθηκε την υποβολή της συνηγόρου των Εναγόμενων ότι είχε πρόβλημα με το στομάχι του ο αποβιώσας από υπερδοσολογία φαρμάκων που λάμβανε για τη ψυχική του υγεία, όπως και τις υποβολές ότι η διάγνωση που έγινε την 13.07.2011 ήταν η γαστρεντερίτιδα και ότι εκείνη ήταν η ορθή διάγνωση και ότι η εξέλιξη της υγείας του την 15.07.2011 οφείλεται σε παράλειψη του ασθενούς και της ίδιας να ακολουθήσουν υφιστάμενες οδηγίες του γιατρού σε ό,τι αφορά τη λήψη φαρμάκων αλλά και την επανεκτίμηση της κατάστασής του σε περίπτωση επιδείνωσης. Αρνήθηκε και την υποβολή πως ό,τι συνέβη στον σύζυγό της την 15.07.2011, οφείλεται σε «άλλη αιτία». Δεν μπορεί να γνωρίζει, όπως ανέφερε, εάν πήγαινε στο νοσοκομείο την 15.07.2011 τι θα συνέβαινε, ένιωσε όμως πως δεν είχε χρόνο για κάτι τέτοιο, έμαθε από τους γιατρούς στη συνέχεια ότι «είχε σπάσει το τυφλό του» και κινδύνευε. ME2 O ME2 είναι γενικός χειρούργος, κάτοχος διπλώματος του Αμερικανικού Συμβουλίου Χειρουργικής και αναπληρωτής καθηγητής της χειρουργικής στο St. George's University of London, στο πρόγραμμα σπουδών της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας. Ο ασθενής παραπέμφθηκε σε αυτόν από τον Δρ. ΧΧΧΧ την 15.07.2011, με σηψαιμία και οξεία κοιλία. Χειρουργήθηκε την ίδια ημέρα λαπαροσκοπικά και είχε περιτονίτιδα και απόστημα λόγω ρήξης σκωληκοειδούς. Λόγω της σοβαρότητας της κατάστασής του, παρέμεινε στην κλινική για 10 ημέρες, μέχρι την 25.07.2011, όπου είχε λάβει ενέσιμα αντιβιοτικά και είχε αργή ανάρρωση. Ο ΜΕ2 αναγνώρισε το Τεκμήριο 4 και περιέγραψε την επέμβαση που έγινε καθώς και την φυσική κατάσταση του ασθενούς. Ο μάρτυρας ανέφερε, μεταξύ άλλων, πως ο ασθενής ήταν υπέρβαρος και όλα περιπλέκονται στα υπέρβαρα άτομα, ειδικά όταν έχουμε και οξεία κοιλία. Όπως είπε, όταν υπάρχει οξεία σκωληκοειδίτιδα και δεν διαγνωστεί έγκαιρα και προχωρήσει σε ρήξη, τότε γενικεύεται η μόλυνση σε όλη την περιτοναϊκή χώρα, προκαλείται οξεία κοιλία αλλά και σηψαιμία, που μπορεί να οδηγήσει και σε σοκ. Όταν είδε τον ασθενή, είχε οξεία κοιλία, ήταν πολύ ανήσυχος, με χαμηλή πίεση, ψηλό σφυγμό και χαμηλό οξυγόνο. Είχε ενδείξεις σηψαιμίας και θα έλεγε και σοκ, και έχρηζε άμεσης επέμβασης. Περιέγραψε τον τρόπο που έγινε η επέμβαση λαπαροσκοπικά και ανέφερε ότι ήταν δύσκολες οι συνθήκες επειδή υπήρχε απόστημα με συμπίεση στην περιοχή της σκωληκοειδίτιδας και της λεκάνης και γενικά της μόλυνσης σε όλη την κοιλιακή χώρα. Εξήγησε γιατί προτίμησε τη λαπαροσκοπική μέθοδο, επειδή την θεωρεί καλύτερη και με λιγότερους κινδύνους επιπλοκών λόγω και της γρηγορότερης κινητοποίησης του ασθενούς μετεγχειρητικά, την πρόληψη της πνευμονίας και της μόλυνσης της πληγής. Παρακολούθησε τον ασθενή όλες τις ημέρες που είχε μείνει στην κλινική, σε συνεργασία με τους άλλους ιατρούς που τον παρακολουθούσαν, τον παθολόγο και τον ψυχίατρο. Γνωρίζει ότι είχε προηγηθεί επίσκεψή του στο ΤΑΕΠ του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού την 13.07.2011 και ότι εκεί υποβλήθηκε σε αναλύσεις και του δόθηκε φαρμακευτική αγωγή. Η περιτονίτιδα και η σηψαιμία μπορούν να συμβούν σε περίπτωση παραμέλησης και μη έγκαιρης διάγνωσης. Μετά την ρήξη, σε 6-8 ώρες, μπορεί να προκύψει η περιτονίτιδα. Πριν από τη ρήξη της σκωληκοειδίτιδας, τα συμπτώματα είναι το κοιλιακό άλγος, οι αναγούλες, η ανορεξία, οι έμετοι και πολύ σπάνια οι διάρροιες. Στα υπέρβαρα και παχύσαρκα άτομα, η διάγνωση είναι δυσκολότερη και συνήθως είναι πιο προσεκτικοί και συντηρητικοί οι ιατροί, κάνοντας εκτεταμένες αναλύσεις και ακτινογραφίες ή αξονικό. Το χρονικό διάστημα συνήθως πριν από τη ρήξη, για να καταλήξει σε περιτονίτιδα, είναι 72 ώρες. Δεν υπάρχει περίπτωση να έχει κάποιος σκωληκοειδίτιδα χωρίς τα αρχικά συμπτώματα, υπάρχουν πάντοτε κάποια συμπτώματα, πολλές φορές αποδίδονται από τους ασθενείς σε κάποια διατροφική αναταραχή ή σε κρυολόγημα. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, όπως ανέφερε, τα συμπτώματα πρέπει να είχαν αρχίσει τουλάχιστον δύο ημέρες προηγουμένως. Το πιο βασικό, κατά την άποψή του, είναι η έγκαιρη και σοβαρή εκτίμηση από έμπειρο χειρούργο, ο οποίος θα κρίνει εάν θα προχωρήσει σε περαιτέρω αναλύσεις αίματος, ούρων, υπερήχους ή αξονική. Ο ΜΕ2 επιθεώρησε το Τεκμήριο 2 και ανέφερε πως πρόκειται για αναλύσεις αίματος, γενικές, που δείχνουν αυξημένα λευκά αιμοσφαίρια και ουδετερόφιλα. Είναι ενδείξεις μόλυνσης και ειδικά τα ουδετερόφιλα επιβεβαιώνουν ότι υπάρχει μια μόλυνση, η οποία θα εκτιμηθεί μέσα από την κλινική εξέταση του ασθενούς. Επιθεώρησε, ο μάρτυρας, και το Τεκμήριο 3, και ανέφερε ότι το CPR είναι μια πρωτεΐνη που παράγεται στο συκώτι πολύ πιο ευαίσθητη από τα λευκά και χρησιμοποιείται πάντα σε συνδυασμό με τα λευκά για την διάγνωση μόλυνσης και γενικά λοιμώξεων· στην προκειμένη περίπτωση ήταν τέσσερις φορές άνω από το ανώτατο φυσιολογικό. Είναι ενδείξεις που χρησιμοποιούνται για να επιβεβαιώσουν την κλινική εκτίμηση της σκωληκοειδίτιδας. Οι ιατροί του ΤΑΕΠ, όπως ανέφερε, είναι αρκετά έμπειροι για να κάνουν αυτές τις διαγνώσεις. Δεν είναι δυνατόν να συγχέεται η οξεία γαστρεντερίτιδα με την οξεία σκωληκοειδίτιδα. Η νοσηρότητα και η θνησιμότητα αυξάνονται κατακόρυφα όταν μια απλή σκωληκοειδίτιδα γίνεται επιπλεγμένη με ρήξη και περιτονίτιδα, και παγκοσμίως, ειδικά σε χώρες με χαμηλά επίπεδα υγείας, πεθαίνουν αρκετά άτομα από μια απλή σκωληκοειδίτιδα. Στην περίπτωση της γαστρεντερίτιδας, η διάγνωση και η κλινική εικόνα είναι διαφορετική. Είναι διαφορετικά τα συμπτώματα και το ιστορικό. Η οξεία σκωληκοειδίτιδα, όπως ανέφερε, έχει χαρακτηριστικά συμπτώματα και συνήθως αρχίζει γύρω από τον ομφαλό και μετατοπίζεται σε σύντομο χρονικό διάστημα στην δεξιά κάτω κοιλιακή χώρα. Με διαγνωστικά μέσα όπως η εξειδικευμένη ακτινογραφία μπορεί να διαχωριστεί το ένα από το άλλο, σε περίπτωση που για οποιονδήποτε λόγο υπάρχει σύγχυση, και δεν μπορεί να βασιστεί κάποιος μόνο στο ψηλό CPR για να διαγνώσει γαστρεντερίτιδα. Επιθεωρώντας το Τεκμήριο 1, ο ΜΕ2 ανέφερε πως πρόκειται για αντιβιοτικά και για αναλγητικά σε συνδυασμό με σπασμολυτικά, δίδονται εφόσον υπάρξει διάγνωση και μπορούν να δοθούν και σε περιπτώσεις κοιλιακού άλγους ή σε περιπτώσεις όπου υπάρχει διάρροια χωρίς πυρετό και αφού πρώτα αποκλειστεί με εξετάσεις και άλλα διαγνωστικά μέσα άλλη λοίμωξη στην κοιλιακή χώρα. Δεν πρόκειται για φάρμακα που χορηγούνται σε περίπτωση σκωληκοειδίτιδας, αλλά εάν χορηγηθούν πριν να γίνει η ορθή διάγνωση, είναι δυνατόν να συγκαλύψουν τα πράγματα και να υπάρξουν επιπλοκές. Σε περίπτωση που ο ασθενής είναι υπέρβαρος ή υπάρχουν άλλα προβλήματα που πιθανόν να μπερδεύουν τη διάγνωση, πάντοτε γίνεται χρήση αξονικού τομογράφου· όταν οι ενδείξεις δεν είναι ξεκάθαρες και υπάρχει η υποψία για κάποιαν άλλη αιτιολογία. Στην περίπτωση ενός ασθενούς σαν τον συγκεκριμένο ασθενή, στις πρώτες βοήθειες, με τις ενδείξεις φλεγμονής, το κοιλιακό άλγος και τη σωματική του διάπλαση (υπέρβαρο άτομο), θα μπορούσε μια αξονική τομογραφία κοιλίας, που έχει 98-99% ακρίβεια, να δείξει πιθανή σκωληκοειδίτιδα. Αναφερόμενος στο Τεκμήριο 5, ο ΜΕ2, αναγνώρισε πως είναι η αμοιβή του και ανέφερε πως δεν πληρώθηκε, και ότι ο λόγος που δεν πληρώθηκε είναι γιατί είχε οικονομικές δυσκολίες η οικογένεια. Δεν έχει χαρίσει τα έξοδα, αλλά ανθρωπιστικά δεν έχει κινήσει και διαδικασίες για την είσπραξή τους, γνωρίζοντας ότι γίνεται και διαδικασία για την αποζημίωση. Ο ΜΕ2 αντεξετάστηκε εκτεταμένα. Συμφώνησε με την εκδοχή των Εναγόμενων ότι ο κοιλιακός πόνος μπορεί να οφείλεται σε διάφορες αιτίες, ότι κάθε πάθηση έχει χαρακτηριστικά που μπορεί να μοιάζουν με άλλες παθήσεις, αλλά δεν υπάρχει η ίδια κλινική εικόνα και, όπως είπε, έγκειται στην γνώση του ιατρού να προβεί στην αναγκαία διερεύνηση προς διαφοροποίηση, στην σωστή διαχείριση με τα διαγνωστικά μέσα που υπάρχουν, για να καταλήξει στην ορθή διάγνωση της πάθησης που πραγματικά υπάρχει, η οποία δεν δίδεται μόνον με την κλινική εικόνα. Υποδείχθηκε στον μάρτυρα πίνακας από το εγχειρίδιο «Κλινικά Φροντιστήρια - Έκδοση Ιατρική Εταιρεία Αθηνών, 2018» στον οποίον αναφέρεται η ταξινόμηση των αιτιών του κοιλιακού άλγους κατά εντόπιση, που κατατέθηκε και σημειώθηκε ως Τεκμήριο 12, με τον οποίον ο μάρτυρας δεν διαφώνησε, παρόλο που ανέφερε πως ο ίδιος δεν έχει εκπαιδευτεί στην Ελλάδα. Ο ΜΕ2 αναγνώρισε το Τεκμήριο 4, θυμόταν ότι είχε ζητηθεί από την οικογένεια, αλλά δεν μπορούσε να θυμηθεί τον σκοπό για τον οποίο ζητήθηκε, λόγω της παρόδου του χρόνου. Δεν είχε στην κατοχή του τα πρακτικά του χειρουργείου ή οποιεσδήποτε ιατρικές εξετάσεις έγιναν στον ασθενή στην Πολυκλινική Υγεία, αλλά ανέφερε πως, όταν ήρθε στον ίδιο ο ασθενής, είχε περιτονίτιδα και σηψαιμία λόγω διάτρησης της σκωληκοειδούς. Δεν ήταν σε σηπτικό σοκ, μπορούσε να μετακινηθεί, γι' αυτό και είχε έρθει στην κλινική με ιδιωτικό μέσο, δεν χρειάστηκε ασθενοφόρο για μια μικρή απόσταση. Υποβλήθηκε σε κλινική εξέταση και σε αξονική τομογραφία, η αξονική τομογραφία διήρκησε 10 λεπτά, ενώ για τα αποτελέσματά της χρειάστηκαν περίπου 5 λεπτά. Κατά την επέμβαση, όπως ανέφερε, αφαιρέθηκε η σκωληκοειδής απόφυση, έγινε καθαρισμός του αποστήματος, επρόκειτο για μια σοβαρή παραμελημένη κατάσταση, έκοψε τη βάση που ξεκινά από την σκωληκοειδή απόφυση που είναι το τυφλό παχύ έντερο και στη συνέχεια έγινε πλύσιμο με ορό της κοιλιακής χώρας. Η διαδικασία έγινε με λαπαροσκόπηση, την οποίαν ο ίδιος θεωρεί καλύτερη και συστήνει στα δύσκολα περιστατικά, ιδίως σε υπέρβαρα άτομα όπως ήταν ο ασθενής στην συγκεκριμένη περίπτωση, αφού η γρήγορη κινητοποίηση προλαμβάνει την πνευμονία, την πνευμονική εμβολή, την μόλυνση της πληγής. Η δεύτερη επιλογή θα ήταν εκείνη της ανοιχτής εγχείρησης, την οποία δεν θα συνιστούσε. Ρωτήθηκε για την βρογχοπνευμονία που αναφέρεται στο Τεκμήριο 8, και ανέφερε πως μπορεί να ήταν μετεγχειρητική επιπλοκή. Το άλγος σε αυτήν δεν παρουσιάζει οξεία κοιλία αλλά εμφανίζεται κάτω από τον θώρακα. Ο ΜΕ2 ανέφερε πως έλαβε ενημέρωση από τον πατέρα του ασθενούς ότι πρώτα είχε επισκεφθεί το νοσοκομείο και ότι λάμβανε την φαρμακευτική αγωγή που του έδωσαν, επαναλαμβάνοντας και κατά την αντεξέτασή του ότι με τα αναλγητικά μπορεί να επικαλύπτεται ο πόνος και η πραγματική εικόνα να αλλοιώνεται ώστε να καθίσταται δυσκολότερο να γίνουν αντιληπτά τα συμπτώματα. Δεν μπορούσε να επικαλυφθεί την 15.07.2011, λόγω της επιδείνωσης. Δεν μπορεί να γνωρίζει τι έλαβε χώρα ή τι ειπώθηκε στο νοσοκομείο, ούτε γενικότερα τι συνέβη πριν επισκεφθεί τον ίδιο, πέραν των όσων του είπε ο ασθενής και ο πατέρας του ασθενούς. Ο ΜΕ2 ανέφερε με σιγουριά ότι έγινε λάθος διάγνωση στο νοσοκομείο την 13.07.2011 και ότι, εάν υπήρχε αμφιβολία, θα έπρεπε να γίνουν περαιτέρω εξετάσεις για να γίνει διάγνωση, η θεραπεία που δόθηκε δεν θα μπορούσε να αντικατοπτρίσει την διάγνωση. Δεν έγιναν εξετάσεις, μεταξύ των οποίων διεργασία με τα κόπρανα, για να διαγνωστεί γαστρεντερίτιδα, ενώ αντιβιοτικά δίδονται για την βακτηριακή γαστρεντερίτιδα, σπάνια, γιατί οι πλείστες οφείλονται σε ιώσεις όπως rotavirus. Αισθανόμενος έντονα, ο μάρτυρας, για τις ερωτήσεις που του υπέβαλλε η συνήγορος των Εναγόμενων και με τον τρόπο που τις υπέβαλλε, προσπαθώντας να οδηγήσει τα λεγόμενά του σε μιαν άλλη σειρά πράξεων, χαρακτήρισε τις διαγνώσεις που γίνονται με τον τρόπο που υπέδειξε η συνήγορος των Εναγόμενων «διαγνώσεις κομμωτηρίου», εκφέροντας έντονα την άποψη πως ο ασθενής που προσέρχεται στο νοσοκομείο με κοιλιακό άλγος θα πρέπει να δέχεται και τη γνώμη χειρούργου, διότι εάν δεν έχει αποκλειστεί η σκωληκοειδίτιδα με αξονική τομογραφία που μπορεί να ξεκαθαρίσει την διάγνωσή του, και παραμεληθεί, υπάρχει ο κίνδυνος, που υλοποιήθηκε και στην προκειμένη περίπτωση, εντός δύο ημερών από την επίσκεψη του ασθενούς στο νοσοκομείο. Η καλλιέργεια των κοπράνων γίνεται όταν υπάρχει υποψία γαστρεντερίτιδας, για την οποία υπάρχουν κλασικά συμπτώματα, κυρίως στα έντερα, διάρροια, φουσκωμένα έντερα, ακροαστικά των εντέρων, υπάρχουν διάχυτοι εντερικοί ήχοι και κλασική ευαισθησία, οι ασθενείς πονούν παντού στην κοιλιά, συμπτώματα που δεν σχετίζονται με άλλες αιτιολογίες. Ακόμα και εάν δεν γνωρίζει τα συμπτώματα που είχε ο ασθενής την 13.07.2011, με βάση την κατάστασή του την 15.07.2011, τα 30 χρόνια εμπειρίας του, αποκλείει το ενδεχόμενο ο ασθενής την 13.07.2011 να είχε γαστρεντερίτιδα, τα Τεκμήρια 2 και 3 δεν καταδεικνύουν κάτι τέτοιο από μόνα τους, και με βεβαιότητα λέει πως είχε σκωληκοειδίτιδα. Η πάθηση είναι απλή σκωληκοειδίτιδα που εξελίσσεται σε οξεία και καταλήγει σε σηψαιμία και ακόμη και σε θάνατο. Η περιτονίτιδα προκαλείται από πολλαπλές αιτιολογίες και από σκωληκοειδίτιδα. Η συχνότητα με την οποίαν η σκωληκοειδίτιδα συνοδεύεται από διάτρηση δεν είναι μεγάλη, ίσως είναι κάτω από το 10%, γιατί πρόκειται για το αποτέλεσμα μιας παραμελημένης κατάστασης, με αυτό τον τρόπο διαφωνώντας με την υποβολή της συνηγόρου των Εναγόμενων ότι σε ένα ποσοστό περίπου 25% μια σκωληκοειδίτιδα μπορεί να καταλήξει σε διάτρηση/ρήξη. Προς το τέλος της αντεξέτασής του, διατύπωσε και την άποψη πως ευτυχώς που στις περισσότερες περιπτώσεις γίνεται έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία και η συγκεκριμένη περίπτωση ήταν σπάνια. Επανέλαβε, ο μάρτυρας, κατά την αντεξέτασή του, ότι οι ασθενείς δίνουν ορισμένες πληροφορίες, αλλά έρχονται στον ιατρό γιατί υποφέρουν και έγκειται στον ιατρό να κάνει την σωστή διάγνωση. Το γεγονός ότι ο ασθενής μπορεί να έχει ψυχικά προβλήματα, δεν μπορεί να δικαιολογεί το να αποδίδονται τα συμπτώματα στην ψυχική του υγεία. Ο ΜΕ2 δεν γνώριζε εάν πληρώθηκαν ή όχι τα έξοδα της κλινικής, ούτε τον λόγο για τον οποίον ο ασθενής χρειάστηκε να νοσηλευθεί για 10 ημέρες. Η παραμονή του δεν σχετίζεται με την επιτυχία της επέμβασης, αλλά με τις επιπλοκές, ιδίως μετά από την σηπτική κατάσταση του ασθενούς. ΜΕ3 Ο ΜΕ3 είναι νευρολόγος, ψυχίατρος, ψυχοθεραπευτής. Ήταν διευθυντής των Ψυχιατρικών Υπηρεσιών Λεμεσού Πάφου για αρκετό καιρό και από το 2007 ιδιωτεύει. Γνώριζε τον αποβιώσαντα από το 2006, όταν τον έφεραν συγγενείς του για διάγνωση, εκτίμηση και θεραπεία. Αναγνώρισε το Τεκμήριο 10 και εξήγησε τι σημαίνει ότι ο αποβιώσας ήταν «ψυχωσικό άτομο», αναφέροντας πως πρόκειται για «χρόνιο ανθεκτικό ψυχωσικό» άτομο που λειτουργούσε εκτός πραγματικότητας, με εξωπραγματικά βιώματα, καταναγκαστικό, με τρομερά μειωμένη αντοχή στις πιέσεις, που έπεφτε συχνά σε δευτερογενή κατάθλιψη με αυτοκτονικό ιδεασμό, και είχε κάνει και δύο απόπειρες αυτοκτονίας. Είχε διάχυτο άγχος που του ήταν δύσκολο να διαχειριστεί, όπως και τα προβλήματά του, όταν παρουσιάζονταν κάποιο πρόβλημα, αποδιοργανώνονταν. Στις 17.07.2011, τον είχε εξετάσει μετά από μια σοβαρή εγχείρηση κοιλίας. Τον είχε δει και πριν από την εγχείρηση, την 28.06.
Συνήθως, ήταν τακτικός στις επισκέψεις του, αλλά εκείνο το χρονικό διάστημα είχε καθυστερήσει κάποιες φορές. Σε σχέση με τα γεγονότα, γνώριζε, ο ΜΕ3, πως ο ασθενής είχε υποβληθεί σε επέμβαση την 15.07.2011, μετά από διαγνωστικό πρόβλημα που υπήρχε από τις 13.07.2011, που επιδείνωσε την κατάστασή του. Την 17.11.2011, που τον εξέτασε, είχε υποτροπιάσει, ήταν συγχυσμένος, ένιωθε δυσφορία, ήταν παραληρητικός. Ήταν πολύ δύσκολο να διαχειριστεί τις δυσκολίες του, πέραν των όσων του προκαλούσε από μόνη της η τοξική κατάσταση της περιτονίτιδας, πιθανόν να είχε διακοπεί και η φαρμακευτική αγωγή του ενόσω δεν λειτουργούσε η κοιλία, την άρχισε μετά που λειτούργησε η κοιλία, σιγά-σιγά, χωρίς να ξέρει με βεβαιότητα πότε, τον έβλεπε όμως και μετά που βγήκε από την κλινική. Ο ΜΕ3 επιθεώρησε το Τεκμήριο 11 και αναγνώρισε ότι πρόκειται για την αμοιβή του και ανέφερε ότι δεν πληρώθηκε ακόμα αυτά τα χρήματα, την αξίωση για τα οποία δεν εγκατέλειψε, απλά κάποτε καθυστερούν οι πληρωμές. Κατά την αντεξέτασή του, ο ΜΕ3, ενώ στην κυρίως εξέτασή του είχε πει πως ιδιωτεύει από το 2007, ανέφερε πως ιδιωτεύει από το
Ανέφερε πως έβλεπε κάθε μέρα τον ασθενή στην κλινική, από την 17.07.2011 μέχρι την 25.07.2011 και χρέωνε €100,00 την ημέρα, εξ ου και προέκυψε οφειλή €800,
Όταν τον έβλεπε μετά που βγήκε από την κλινική, πληρώνονταν. Ερωτήθηκε από την συνήγορο των Εναγόμενων «αλλά δεν κρίνατε σκόπιμο να του ζητήσετε και αυτά τα €800,00 που εκκρεμούσαν;» και απάντησε «δεν θυμούμαι λεπτομέρειες, τα είπαμε, τα ξαναλέμε και τα ξαναλέμε συνέχεια». Η συχνότητα των επισκέψεων μετά που βγήκε από την κλινική ο ασθενής αραίωσε, έτσι τον είδε την 27.07.2011, μετά την 12.08.2011 εφόσον παρουσίασε βελτίωση. Μετά όμως τον είδε ξανά στις 20.08.2011, μετά την 09.09.2011, μετά την 23.11.
Πριν από την επέμβαση, υπήρχαν φορές που μπορούσε να τον βλέπει και κάθε μέρα, ιδίως όταν παρουσίαζε υποτροπή, το συνηθισμένο όμως ήταν 2-3 φορές την εβδομάδα. Μπορεί να μην τον έβλεπε καθημερινά όπως όταν υποτροπίασε μετά την επέμβαση, αλλά τα τηλεφωνήματα ήταν πολύ συχνά. Για παράδειγμα, την 12.08.2011, για ακόμη μια φορά, ήθελε να παραιτηθεί από την δουλειά του, ήταν μπλοκαρισμένος. Η διάγνωσή του, από το 2006, μέχρι που πέθανε ο αποβιώσας, ήταν ότι ήταν «ψυχωσικό» άτομο. Ερωτήθηκε εάν, λόγω της ψυχικής του υγείας, ένιωθε διαφορετικά και τον πόνο και απάντησε τόσο τον σωματικό όσο και τον ψυχικό πόνο τον ένιωθε πιο έντονα. Εξέφρασε την άποψη πως εάν δεν είχε την υποστήριξη της οικογένειάς του, θα είχε αυτοκτονήσει πολύ πιο νωρίς. Δεν ανταποκρίνονταν στα φάρμακα, σπανίως υπάρχουν περιπτώσεις με τέτοια αντοχή στα φάρμακα. Κάποτε, όταν έπαιρνε τα φάρμακά του, είχε σεξουαλικό πρόβλημα, οπότε ορισμένες φορές δοκίμαζε να μην τα πάρει. Όσον αφορά για την απόπειρα αυτοκτονίας που είχε κάνει, πρόκειται για περιστατικό που έγινε το 2008, όταν έριξε το αυτοκίνητό του στον γκρεμό, από τις σημειώσεις του τις οποίες συμβουλεύθηκε, αναφέρθηκε στην ημερομηνία 21.06.
Έκανε και άλλες απόπειρες, τρείς, τέσσερις, ίσως και άλλες που δεν έχουν πέσει στην αντίληψη του ιδίου, γιατί επρόκειτο για «αυτοκτονικό» άτομο. Συνήθως, τον ΜΕ3 έπαιρνε τηλέφωνο η γυναίκα του αποβιώσαντος ή ο πατέρας του, όταν ήταν ανήσυχος, επιθετικός, έσπαζε πράγματα και συμπεριφέρονταν με τρόπο που ωθούσε το περιβάλλον του στο να αναζητήσει την συμβουλή του, ο ίδιος ο ασθενής σπανίως τον έπαιρνε «όταν η παράνοιά του έφτανε στο αποκορύφωμα», όπως ανέφερε ο μάρτυρας. ΜΥ1 Ο ΜΥ1, ο Εναγόμενος 1, είναι παθολόγος-διαβητολόγος. Το βιογραφικό του Εναγόμενου 1 κατατέθηκε και σημειώθηκε ως Τεκμήριο
Σύμφωνα με αυτό, αποφοίτησε από την Ιατρική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης το 2001, τελείωσε την ειδικότητα της παθολογίας στην Κύπρο και έλαβε τον τίτλο ειδικότητας το 2010 από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Κρήτης, και μεταπτυχιακή ειδίκευση (MSc Adv HCP) στο Open University of London. Ακολούθησε διάφορα μετεκπαιδευτικά προγράμματα, το 2002 το ATLS (Advance Trauma Life Support) στην Αθήνα, το 2005 το ALS (Advance Life Support) στην Λευκωσία, το 2009 το PHTLS (Pre-Hospital Support) στην Λεμεσό, στο Διαβητολογικό Κέντρο του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου «Λαϊκό» στην Αθήνα και στο 3ο Σχολείο Κλινικής Ηπατολογίας στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, τον Νοέμβριο του 2009 και τον Απρίλιο του
Από το 2002 μέχρι το 2003 ήταν επί εξασκήσει ιατρός, την περίοδο από το 2005 έως το 2010 εργάστηκε ως ειδικευόμενος παθολόγος, και στην συνέχεια ως ειδικός παθολόγος. Τις περιόδους 2003-2005, 2010-2011 ήταν στρατιωτικός ιατρός στην Εθνική Φρουρά, την περίοδο 2011-2014 εργάζονταν στο ΤΑΕΠ του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού, στην συνέχεια την περίοδο 2014-2016 εργάζονταν στην Παθολογική Κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, την περίοδο 2016-2018 στην Παθολογική Κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού, την περίοδο 2018-2019 στο Γερμανικό Ογκολογικό Κέντρο και από το 2019 σε ιδιωτικό ιατρείο. Διετέλεσε και ως επίκουρος καθηγητής στο St. George's University of London, στο πρόγραμμα σπουδών του University of Nicosia, από το 2015-2018, ενώ διδακτικό έργο έχει και ως εκπαιδευτής νοσηλευτών πληρωμάτων ασθενοφόρων (2013-2018), ως υπεύθυνος εκπαίδευσης ειδικευόμενων ιατρών παθολογίας στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας (2015-2016) και ως εκπαιδευτής πρώτων βοηθειών Ναυτικής Ακαδημίας Εμποροπλοιάρχων (Mediterranean Maritime Academy) (2016 έως σήμερα). Έχει συμμετοχές, ως τακτικό μέλος, στον Παγκύπριο Ιατρικό Σύλλογο και στον Ιατρικό Σύλλογο Λεμεσού, στην Εταιρεία Διαβητολογίας Κύπρου και στην Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία (ΑΔΕ), καθώς και στην Ελληνική Εταιρεία Μελέτης του Ήπατος. Στο ΤΑΕΠ του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού, όπου έλαβε χώρα και το επίδικο περιστατικό, ήταν τοποθετημένος στην βάρδια του να εξετάζει ασθενείς που προσέρχονταν εκτάκτως στις πρώτες βοήθειες, ήταν υπεύθυνος για την αξιολόγηση, για την διερεύνηση του περιστατικού και τον καθορισμό της περαιτέρω θεραπείας που χρειάζονταν ο ασθενής. Στις πρώτες βοήθειες, όπως ανέφερε, εργάζονται ειδικοί παθολόγοι, γενικοί ιατροί, για να υπάρχει ένας κοινός κώδικας συνεννόησης. H ιατρική, όπως εξήγησε, είναι μία, αλλά στην μορφή του επείγοντος πρέπει να υπάρχει ένας κανόνας προτεραιοτήτων για αντιμετώπιση ασθενών. Όσον αφορά τον αποβιώσαντα, για ό,τι έλαβε χώρα την 13.07.2011, ανέφερε πως είχε μεταβεί στο νοσοκομείο με ασθενοφόρο, συνοδευόμενος από την σύζυγό του. Τους είχε αναφέρει ότι είχε πόνο στην κοιλιά από την προηγούμενη ημέρα. Ρωτήθηκε για το ιστορικό του και ανέφερε πως το προηγούμενο βράδυ είχε ξεκινήσει μια ευαισθησία που εξελίχθηκε σε πόνο στην κοιλιά. Τότε, όπως θυμάται, σημείωσε πως ο ασθενής είχε και διάρροιες, δυστυχώς, όμως, δεν έχει το αρχείο του νοσοκομείου, δεν ήταν στα καθήκοντά του η τήρηση του αρχείου του νοσοκομείου, αλλά και το αρχείο καταστρέφεται ανά περιόδους. Είχε μπροστά του κάποιες σημειώσεις από το 2012 ή το 2013, τις οποίες είχε ετοιμάσει στο πλαίσιο της αγωγής, τότε ανατρέχοντας στο αρχείο του νοσοκομείου για να συντάξει έκθεση γεγονότων. Η πρώτη αξιολόγηση του ασθενούς, η μέτρηση των ζωτικών σημείων, έγινε από τον νοσηλευτή που ήταν καθήκον μαζί τους, δηλαδή του μέτρησε την πίεση που ήταν καλή, την θερμοκρασία που ήταν φυσιολογική και τους σφυγμούς του, που ήταν επίσης φυσιολογικοί. Ακολούθως, ο ίδιος τον εξέτασε κλινικά, επισκοπικά. Ήταν άνθρωπος που ήταν σε έντονο πόνο. Ψηλαφητικά, η κοιλιά του ήταν μαλακή και ευπίεστη στην επιπολής ψηλάφιση. Στην εν των βάθει ψηλάφιση υπήρχε μια ευαισθησία στο υπογάστριο, που είναι η περιοχή κάτω από τον ομφαλό, και ακροαστικά, με το ακουστικό δηλαδή, οι εντερικοί ήχοι στην κοιλιά του ήταν φυσιολογικοί. Η αναπνοή του ήταν φυσιολογική και ο πνεύμονάς του ήταν καθαρός με το ακουστικό. Η καρδιά του ακούγονταν χωρίς αρρυθμίες και είχε μια φυσιολογική πίεση. Αυτά ήταν τα κλινικά ευρήματα. Τέθηκε σε αναλγητική αγωγή με Panadol ενδοφλέβιο, και ζητήθηκε να γίνει εργαστηριακός έλεγχος, για να διαπιστωθούν τα συμπτώματα που περιέγραφε, που ήταν κοιλιακό άλγος από την προηγούμενη ημέρα. Συνήθως, όπως ανέφερε, τηρείται αυτός ο ρυθμός, γιατί μέχρι να ολοκληρωθούν οι εργαστηριακές εξετάσεις χρειάζεται περίπου ένα δίωρο. Επίσης, χρειάζεται χρόνος, για να διαπιστωθεί εάν θα ανταποκριθεί ο ασθενής στην θεραπεία. Ο ασθενής είχε παραμείνει περίπου έξι ώρες στις πρώτες βοήθειες. Οι ώρες της άφιξης είναι αυτές που φαίνονται στα αυτοκόλλητα που υπάρχουν στα Τεκμήρια που εκδόθηκαν από το νοσοκομείο. Η ώρα εγγραφής, λογικά, ήταν λίγο μετά που είχε φθάσει στο νοσοκομείο ο ασθενής με το ασθενοφόρο. Είχε μείνει στις πρώτες βοήθειες μέχρι που υποχώρησαν τα συμπτώματα με τα ενδοφλέβια υγρά. Είχαν βγει και τα αποτελέσματα των αναλύσεων και εφόσον δεν εμφάνισε οποιοδήποτε άλλο ανησυχητικό σύμπτωμα και δεν επιδεινώθηκε, αλλά φαίνονταν να βελτιώθηκε, έφυγε. Ενώ είχε πάει με ασθενοφόρο στις πρώτες βοήθειες είχε φύγει περπατητός, λαμβάνοντας ενδοφλέβιο Panadol και ενυδάτωση. Οι επιλογές, όπως εξήγησε, είναι πάντοτε δύο στις πρώτες βοήθειες: εισαγωγή ή οδηγίες: «Δεν στέλνεις κάποιον που είναι άρρωστος ή στο νοσοκομείο ή εισαγωγή ή σπίτι του. Υπάρχει και κατ' οίκος θεραπεία και παρακολούθηση, άρα οι οδηγίες που δίνονται πάντα και από όλους τους λειτουργούς των πρώτων βοηθειών είναι αντίστοιχες. Αν επανεμφανιστεί κάποιο σύμπτωμα, αν επιδεινωθεί κάτι, αν δεις κάτι περίεργο πρέπει να επανέλθεις για εκτίμηση. Τούτο γίνεται και για πρακτικούς λόγους, γιατί όταν συνταγογραφείς φάρμακα σε κάποιον που μπορεί να μην τα ξαναπήρε, μπορεί να υπάρξει μια αλλεργία, μπορεί να αλλάξει κάτι, το οποίο δεν ήταν ξεκάθαρο στην αρχή. Κάτι που ήταν ήπιο σύμπτωμα να επανεμφανιστεί, να επιδεινωθεί τζιαι έτσι στο τέλος, επειδή ούτως ή άλλως βάσει των πρωτοκόλλων του νοσοκομείου μία επιστημονική γνώμη ισχύει για 6 ώρες». Δεν έγινε υπερηχογράφημα κοιλίας επειδή δεν υπήρχε κάποια ένδειξη για να γίνει, ο πόνος του ήταν ήπιος και υποχώρησε κατευθείαν με την θεραπεία, οπότε το υπερηχογράφημα δεν θα πρόσφερε κάτι, ούτε μετέπειτα έγινε υπερηχογράφημα, από την κλινική όπου νοσηλεύθηκε. Έγινε ακτινογραφία κοιλιάς, η οποία έδειξε μόνο αρκετά αέρια εσωτερικά της κοιλιάς. Οι αναλύσεις του είναι εκείνες που φαίνονται στα Τεκμήρια 2 και
Ο ΜΥ1 επιθεώρησε τα έγγραφα αυτά. Στο Τεκμήριο 2, όπως ανέφερε, που είναι γενική αίματος, υπάρχουν ανεβασμένα λευκά αιμοσφαίρια, και στο Τεκμήριο 3, που είναι η βιοχημεία, υπάρχει ανεβασμένο CPR που είναι δείκτης φλεγμονής που, σε συνδυασμό με τα λευκά αιμοσφαίρια, και το κοιλιακό άλγος, έδειξε μιαν ελαφριά λοίμωξη ενδοκοιλιακά. Τούτο βέβαια, όπως ανέφερε ο ΜΥ1, μπορεί να οφείλεται σε διάφορους λόγους και τηρουμένου του ιστορικού που έδωσε ο ασθενής. Υπάρχουν αρκετές αιτίες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν πόνο, σε συνδυασμό και με τα εργαστηριακά ευρήματα. Μεταξύ αυτών, η ηπατίτιδα, η χολοκυστίτιδα, η παγκρεατίτιδα, που είναι φλεγμονές οργάνων εντός της κοιλιάς. Όπως επίσης και η σκωληκοειδίτιδα, η εκκολπωματίτιδα, η ισχαιμία του εντέρου, οι ιδιοπαθείς φλεγμονές, νόσος του εντέρου, ακόμα και τροφικές δηλητηριάσεις, ακόμα και η βακτηριακή γαστρεντερίτιδα. Όταν μεταδοθεί σε έναν άνθρωπο σαλμονέλα από την καντίνα, αυτή την εικόνα πάλι θα έχει, αυτή την εικόνα θα έχει και εάν τον πειράξει ένα σάντουιτς: «Δεν μπορείς με μίαν ανάλυση να είσαι εκατό τοις εκατό ότι τούτο είναι, αλλά κινούμαστε πάνω στις πιθανότητες ανάλογα με την εντόπιση του πόνου, ανάλογα με τις αναλύσεις και πάει αντίστοιχη θεραπεία, άρα αυτή η διαφορική διάγνωση ήταν είχα τότε στη διάθεσή μου και βάσει αυτού προχώρησα και στις αντίστοιχες οδηγίες». Υποστηρίζοντας, ο ΜΥ1, την μέθοδο της διαφορικής διάγνωσης και τις διάφορες αιτίες του κοιλιακού άλγους, αναφέρθηκε στο σύγγραμμα της ιατρικής εταιρείας Αθηνών «Κλινικά Φροντιστήρια», που περιγράφει τις παθήσεις εντός της κοιλιάς που μπορούν να προκαλέσουν πόνο στην κοιλιά, όπως και τις παθήσεις εκτός της κοιλιάς που δυνατόν να αντανακλούν τον πόνο στην κοιλιά, όπως το έμφραγμα του μυοκαρδίου, η πνευμονία στις βάσεις του πνεύμονα, που λόγω φλεγμονής μπορεί να αντανακλούν πόνο στην κοιλιά. Οι πέτρες στα νεφρά ή στην χολή μπορεί να κάνουν παρόμοια συμπτωματολογία. Εκτενέστερο απόσπασμα από σύγγραμμα «Κλινικά Φροντιστήρια» της Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών 2008 κατατέθηκε και σημειώθηκε ως Τεκμήριο
Το Τεκμήριο 14 περιέχει απόσπασμα κείμενης αναφοράς του Βασίλειου Α. Σεβαστιανού (Δ' Παθολογική Κλινική, Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός») στη σελίδα 7, έναν πίνακα ταξινόμησης των αιτιών του κοιλιακού άλγους κατά εντόπιση στη σελίδα 11, και απόσπασμα κείμενης αναφορά της XXXXX Αλεξοπούλου (Β' Παθολογική κλινική, Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκομείο, Αθήνα) στη σελίδα
«Σελ. 7: Το κοιλιακό άλγος προσδιορίζεται από το δυσάρεστο συναίσθημα που περιγράφει ο πάσχων και όχι από αυτό που θεωρείται ή ερμηνεύεται από άλλους. Δεν υπάρχει μια αυστηρή χρονολογική συσχέτιση που θα μπορούσε να ταξινομήσει αδιάλειπτα τη διάκριση μεταξύ οξέος και χρόνιου άλγους, για αυτό η επίκριση του κλινικού ιατρού οφείλει να σταθμίζει τη διεργασία. Το οξύ κοιλιακό άλγος αποτελεί το συχνότερο λόγο αναζήτησης ιατρικής συνδρομής και αίτιο για το 5% έως 10% των επισκέψεων στα τμήματα επειγόντων περιστατικών των νοσοκομείων. Παρά την διαγνωστική και η θεραπευτική πρόοδο, ο βαθμός λανθασμένης διάγνωσης κοινών κλινικών καταστάσεων, έχει αλλάξει ελάχιστα με την πάροδο του χρόνου. Η προηγούμενη εμπειρία του πόνου, το άγχος και ο φόβος, το πολιτισμικό υπόβαθρο και η κοινωνική κατάσταση του ασθενούς αποτελούν μέρος των παραγόντων η αλληλεπίδραση των οποίων έχει σαν αποτέλεσμα την απόκλιση της αντίληψης του πόνου, καθώς και την διαφορετική απάντηση. Η εντόπιση του σπλαχνικού πόνου καθορίζεται εμβρυολογικά και για αυτό ορισμένα πρότυπα αντανάκλασης του πόνου μπορούν να σκιαγραφηθούν. Ο χαρακτήρας, η εμφάνιση, η ένταση, η διάρκεια και η εξέλιξη του πόνου θα πρέπει να διερευνώνται. Συνυπάρχουσες εκδηλώσεις, οφείλουν να εντάσσονται και να αξιολογούνται σε κοινό παρονομαστή παράλληλα με την ηλικία και την τρέχουσα κατάσταση της υγείας του ασθενούς. Η λεπτομερής λήψη του ιστορικού, συμπεριλαμβανομένου του φαρμακευτικού και του κοινωνικού, είναι θεμελιώδους σημασίας για την κλινική αξιολόγηση. Βασικό στοιχείο της κλινικής εξέτασης αποτελεί η γενική εμφάνιση του ασθενούς που πάντοτε συνεισφέρει σημαντικά. Σελ. 11: Πίνακας
Ταξινόμηση των αιτιών κοιλιακού άλγους κατά εντόπιση Δεξιό άνω τεταρτημόριο: ηπατίτιδα, χολοκυστίτιδα, χολαγγειίτιδα, κωλικός χοληφόρων, παγκρεατίτις, σύνδρομο Budd-Chiari, πνευμονία/πλευρίτιδα με εμπύημα, υποδιαφραγματικό απόστημα. Δεξιό κάτω τεταρτημόριο: σκωληκοειδίτιδα, σαλπιγγίτιδα, έκτοπη κύηση, βουβωνοκήλη, νεφρολιθίαση, φλεγμονώδης νόσος του εντέρου, μεσεντέρια αδενίτιδα. Επιγάστριο: πεπτικό έλκος, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, γαστρίτις, παγκρεατίτις, έμφραγμα μυοκαρδίου, ρήξη ανευρίσματος κοιλιακής αορτής. Περιομφαλικά: πρώιμη φάση οξείας σκωληκοειδίτιδας, γαστρεντερίτιδα, εντερική απόφραξη, ρήξη ανευρύσματος κοιλιακής αορτής. Αριστερό άνω τεταρτημόριο: σπληνικό απόστημα, σπληνικό έμφρακτο, γαστρίτιδα, γαστρικό έλγος, παγκρεατίτιδα. Δεξιό κάτω τεταρτημόριο: εκκολπωματίτιδα, σαλπιγγίτις, έκτοπη κύηση, βουβωνοκήλη, νεφρολιθίαση, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, φλεγμονώδης νόσος του εντέρου. Διάχυτο: γαστρεντερίτιδα, μεσεντέριος ισχαιμία, μεταβολικά (δ. κετοξέωση, πορφυρία), ελονοσία, μεσογειακός πυρετός, εντερική απόφραξη, περιτονίτιδα, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Σελ.31: Το οξύ κοιλιακό άλγος εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα δυσκολότερα προβλήματα της κλινικής ιατρικής ακόμα και σήμερα που κυριαρχούν εξελιγμένα διαγνωστικά μέσα. Το οξύ άλγος αβέβαιης αιτιολογίας αποτελεί το 13-40% των εισαγωγών, δεν χρήζει χειρουργικής επεμβάσεως και συνήθως υποχωρεί από μόνο του. Για τη διάγνωση του οξέος κοιλιακού άλγους θα χρειαστεί να έχουμε το πλήρες ιστορικό του ασθενούς, να καθορίσουμε τους χαρακτήρες του άλγους με την σωστή και λεπτομερή φυσική εξέταση και τέλος να χρησιμοποιήσουμε τις παρακλινικές εξετάσεις, τις οποίες θα παραγγείλουμε για την επιβεβαίωση της τρέχουσας διάγνωσής μας. Πρέπει πάντα να εκτιμούμε την σοβαρότητα της κατάστασης του ασθενούς μας και να μην καθυστερούμε στην διάγνωση και στην αντιμετώπιση της. Οι ηλικιωμένοι ασθενείς αποτελούν ιδιαίτερη ομάδα που μπορεί να απουσιάζει ο πυρετός και η λευκοκυττάρωση, να υπάρχει μειωμένη αντίληψη του άλγους και μείωση ή εξάλειψη των σημείων του περιτοναϊκού ερεθισμού. Οι διαταραχές του περιεχομένου και του επιπέδου της συνείδησης λόγω της διαταραχής της νοητικής κατάστασης ή/και της συνυπάρχουσας λήψης ψυχοφαρμάκων μπορεί να επηρεάσει την επικοινωνία με τον ηλικιωμένο ασθενή και την εκτίμηση της σοβαρότητας της κατάστασης του. .» Όταν ερωτήθηκε, κατά την κυρίως εξέτασή του, ο ΜΥ1, να σχολιάσει τη θέση των Εναγόντων ότι η διάγνωση ήταν δηλητηρίαση, ανέφερε: «όχι, ειδικά στις πρώτες βοήθειες, επειδή έχουμε να κάνουμε με ποικίλα συμπτώματα, συνήθως δεν διούμε ούτε καν εξιτήριο, γιατί δεν είναι εισαγωγή ο ασθενής. Οι οδηγίες μας είναι προφορικές και δεν έχουμε τελικές διαγνώσεις. Έχουμε τηρουμένων των δεδομένων κάποια ευρήματα, βάσει των οποίων διούμε και τις οδηγίες. Δεν έχουμε λόγο, και πάντα οι διαγνώσεις μας είναι περιγραφικές, σχετικές με το αντικείμενο. Δηλαδή, αν έρθει κάποιος με πυρετό αφήνω οδηγίες για τον πυρετό και ανάλογα με την αιτιολόγηση του. Αν έρθει κάποιος για κοιλιακό άλγος θα αφήσω τις οδηγίες ανάλογα με την αιτιολόγηση στο τέλος και τις αντίστοιχες οδηγίες. Εν διούμε εξιτήριο από τις πρώτες βοήθειες, γιατί δεν είναι εισαγωγή στο νοσοκομείο, είναι το πρώτο στάδιο της αξιολόγησης του ασθενούς». Σύμφωνα με τον ΜΥ1, ο αποβιώσας παρουσίαζε «άτυπο κοιλιακό άλγος». Δεν τον είχε δει άλλη φορά στις πρώτες βοήθειες. Δεν είχε κάποια τηλεφωνική επικοινωνία μαζί του. Στις οδηγίες που δίδονται δεν δίνουν τα κινητά τους τηλέφωνα οι ιατροί, ούτε καν τα τηλέφωνα του νοσοκομείου, γιατί οι οδηγίες είναι αν θα πρέπει να επανεκτιμηθεί ο ασθενής να τον δει ο επόμενος ιατρός. Όσον αφορά την φαρμακευτική αγωγή που έδωσε στον ασθενή, βλέποντας το Τεκμήριο 1, εξήγησε ότι το πρώτο φάρμακο είναι μια αντιβίωση ευρέος φάσματος που καλύπτει τα μικρόβια που συνήθως ταλαιπωρούν τις λοιμώξεις της κοιλιάς (χολοκυστίτιδα, εκκολπωματίτιδα, φλεγμονές του πεπτικού συστήματος, τη νεφροθιλίαση, τις ελαφριές γαστρίτιδες, τα μικρόβια που μπορεί να πάρουμε από τρόφιμα, και τη σκωληκοειδίτιδα στα αρχικά στάδια), το οποίο δόθηκε για το μέγιστο χρονικό διάστημα των τριών ημερών, και το δεύτερο φάρμακο ήταν ένα ελαφρύ παυσίπονο που κλήθηκε ο ασθενής να λάβει μόνον σε περίπτωση που είχε έντονο πόνο. Το PRN που γράφει η συνταγή εννοεί εάν χρειαστεί, εάν υπάρχει πόνος, εάν επανεμφανιστεί κάποιο σύμπτωμα. Η συνταγή ήταν για τρείς ημέρες. Η λογική των τριών ημερών, να μην πιεί όλο το κουτί της αντιβίωσης, είναι η διαπίστωση εάν βελτιωθεί σε αυτό το χρονικό διάστημα για μία ελαφρά λοίμωξη εντέρου ή εάν θα πρέπει να επανεκτιμηθεί. Εάν θα πρέπει να επανεκτιμηθεί από τις πρώτες βοήθειες ή από ιδιώτη ιατρό είναι θέμα δικής του επιλογής. Η αγωγή του είδους αυτού, όπως ανέφερε, ονομάζεται «εμπειρική αντιβιοτική αγωγή», η οποία είναι η πρώτη θεραπεία που παίρνει κάποιος μέχρι να αποθεραπευτεί, γιατί είναι ευρέος φάσματος και καλύπτει όλα τα σχετικά μικρόβια ή μέχρι να χρειαστεί κάτι παραπάνω. Το Τεκμήριο 1, όπως ανέφερε, είναι η συνταγή του και όχι η θεραπεία του, εκφράζοντας την άποψη πως εάν ο ασθενής κρατά αυτή τη συνταγή, που περιέχει και αντιβίωση, και δεν την κρατά το φαρμακείο, πιθανόν να μην έχει πάρει καν τα φάρμακα. Δεν είχε δώσει ο ίδιος ο ΜΥ1 οδηγίες στην σύζυγο του ασθενούς να τον πάρει τηλέφωνο. Τότε που δεν υπήρχε και κλασικό τηλεφωνικό κέντρο, τα τηλέφωνα απαντούσε εκείνος που ήταν κοντά, συνήθως ποτέ ιατρός, λόγω του φόρτου εργασίας, μπορεί νοσηλεύτρια, βοηθός θαλάμου ή καθαρίστρια, ο κλητήρας που παίρνει τις αναλύσεις. Η πρακτική ήταν να απαντήσει κάποιος το τηλέφωνο, ούτως ώστε, αν η κλήση ήταν για ασθενοφόρο, να την δώσει στον πιο κοντινό νοσηλευτή. Ωστόσο και στο τηλέφωνο να τον έπαιρνε η σύζυγος του αποβιώσαντος, δεν θα μπορούσε να κάνει οτιδήποτε δια του τηλεφώνου, ενώ την προηγούμενη ημέρα, για να του δώσει κάτι πιο ήπιο, χρειάστηκε έξι ώρες στις πρώτες βοήθειες, αναλύσεις αίματος, μετρήσεις πίεσης και να τον δει ξανά 2-3 φορές. Το πιθανότερο, θα του έλεγε να πάει στο νοσοκομείο να τον δει. Και άλλος να απαντούσε το τηλέφωνο από τις πρώτες βοήθειες, υποθέτει πως το ίδιο θα έλεγε. Εάν χρησιμοποίησε την πρώτη φορά τις υπηρεσίες του ασθενοφόρου, γιατί να μην το πράξει ξανά, εάν είχε επιδεινωθεί η κατάστασή του. Αποκλείεται κάποιος ιατρός να απαντούσε το τηλέφωνο και να έλεγε στην σύζυγο του αποβιώσαντος να περιμένει να δράσει η αγωγή, χωρίς να γνωρίζει την αγωγή, για να την αποτρέψει να επισκεφθούν το νοσοκομείου, δεν είναι κανενός το νοσοκομείο, για να αποτρέπει επισκέψεις, ούτε γνωρίζει πότε θα έρθει οποιοσδήποτε στο νοσοκομείο κι αν ο ίδιος θα είναι εκεί. Εξάλλου, όπως επανέλαβε, η δική του θέση είναι πως δεν είχε πάρει καν τα φάρμακα ο αποβιώσας, για να κρατά την συνταγή. Την 15.07.2011, θα μπορούσε να επισκεφθεί και πάλι το νοσοκομείο, να καλέσει το ασθενοφόρο να τον μεταφέρει. Ο ΜΥ1 επιθεώρησε το Τεκμήριο 7 και σχολίασε πως είναι ένα πιστοποιητικό που συντάχθηκε τρείς μήνες μετά το περιστατικό, περιγράφει κάποια κλινικά ευρήματα, τα οποία όμως δεν περιγράφει ακριβώς, πού ήταν ο πόνος και την έντασή του, εάν ο ασθενής είχε υπόταση, ψηλούς σφυγμούς, πυρετό, εάν τα αιμοπετάλιά του ήταν χαμηλά, η κρεατινίνη του ανεβασμένη όπως και τα ηπατικά ένζυμα τουλάχιστον δύο φορές πάνω από το φυσιολογικό, μετρήσεις που πάντως την 13.07.2011 ήταν κανονικές. Βάζει μια τελική διάγνωση εκ των υστέρων, αλλά η περιγραφή που κάνει στην τελική διάγνωση θέλει τεκμηρίωση από εργαστηριακές αναλύσεις. Όταν περιγράφει μια περιτονίτιδα από διάτρηση σκωληκοειδούς και σηψαιμία, περιγράφει μιαν αλληλουχία γεγονότων που χρειάζονται αναλύσεις και μία βιοψία, που δεν έχουν προσκομιστεί στην δίκη, ενώ τα συμπτώματα της περιτονίτιδας ή της σηψαιμίας προφανώς δεν υπήρχαν κατά την εξέτασή του την 13.07.
Δεν αναφέρεται επίσης στην διανοητική κατάσταση του ασθενούς. Είχε φύγει περπατητός από το νοσοκομείο, πήγε με το αυτοκίνητό του και στον κ. ΧΧΧΧ, κάποιος που έχει οξυγόνο 87 δεν περπατά, κάτω από το 90 διασωληνώνεται. Ο μάρτυρας κατέθεσε απόσπασμα από το σύγγραμμα «Chest American College- Society of Critical Care Medicine», που σημειώθηκε ως Τεκμήριο 15, για να δείξει τα διεθνή κριτήρια για την σηψαιμία. Η σηψαιμία, όπως εξήγησε, είναι το αποτέλεσμα της επέκτασης μιας λοίμωξης από οποιαδήποτε πηγή προέλευσης. Και η πνευμονία μπορεί να προχωρήσει σε σηψαιμία, η ουρολοίμωξη, η μηνιγγίτιδα, οποιαδήποτε μόλυνση στον οργανισμό μπορεί να επεκταθεί στο αίμα και από το αίμα στο υπόλοιπο σώμα. Η περιτονίτιδα είναι μια διάχυτη φλεγμονή του περιτοναίου, όπου περιτόναιο είναι το περίβλημα, το κάλυμμα, η μεμβράνη που καλύπτει όλα τα όργανα της κοιλιάς. Άρα μπορεί να έχει μία φλεγμονή ως περιτονίτιδα από ποικιλία έναρξης πηγής ή από τα νεφρά ή από την χολή, από το συκώτι, από το πάγκρεας, από εκκολπώματα του εντέρου, όπως και από σκωληκοειδίτιδα ή από συστροφή εντέρου ή από ισχαιμία. Ένας ασθενής που έχει σηψαιμία μεταφέρεται στο νοσοκομείο με ασθενοφόρο. Εάν δεν υπάρχει σαφής αιτία που του προκάλεσε την σηψαιμία, υποβάλλεται σε αξονικό, επειδή η σηψαιμία είναι μια προχωρημένη λοίμωξη η αξονική πρέπει να γίνει και στην κοιλία και στον θώρακα ή μπορεί και στον εγκέφαλο, δεν μπορεί να είναι γνωστό ότι η πηγή της λοίμωξης είναι ο εγκέφαλος, μηνιγγίτιδα δηλαδή, ο πνεύμονας ή η κοιλιά. Το αξονικό είναι περίπου 30-40 λεπτά, υπάρχει μια διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί, να αφαιρέσει ο ασθενής από πάνω του τα μεταλλικά αντικείμενα, μετά την πρώτη σάρωση να χορηγηθεί ενδοφλέβιο σκιαγραφικό με ορό που θα ζωγραφίσει τα όργανα της κοιλιάς, να δοθεί και από το στόμα σκιαγραφικό φάρμακο που θα ζωγραφίσει και το έντερο, το στομάχι, το λεπτό έντερο, το παχύ έντερο. Στο τιμολόγιο της κλινικής αναγράφεται το αξονικό αλλά πουθενά δεν είδε ο ίδιος το report του. Ήταν, λέει, σημαντικό να το έχουμε στην δίκη, όπως ήταν σημαντικό τότε να το έχει ο κ. ΧΧΧΧ, που το έκανε γιατί δεν είχε ξεκάθαρη διάγνωση. Όπως θα έπρεπε να είχαμε τα πρακτικά του χειρουργείου και την βιοψία. Το πρακτικό του χειρουργείου είναι βάσει πρωτοκόλλου, η καταγραφή του χειρουργού, των γεγονότων κατά την διάρκεια της εγχείρησης, επειδή δεν μπορούν άλλοι να είναι παρόντες κατά την εγχείρηση ο χειρουργός περιγράφει τι είδους τομή έκανε, τι διεγχειρητικά ευρήματα υπήρχαν, τι αντιμετώπισε μπροστά του, τι τοπική θεραπεία έκανε, συμπληρώνει ο αναισθησιολόγος τα ζωτικά σημεία, εάν ήταν ψηλή ή χαμηλή η πίεση, γράφει η νοσοκόμα τα δεδομένα πριν, κατά την διάρκεια και μετά που ξύπνησε ο ασθενής. Είναι σταθερή πρακτική και αποκλείεται να μην είχε γίνει και στην προκειμένη περίπτωση. Με τον ίδιο τρόπο σχολιάζει και το Τεκμήριο 4, το Τεκμήριο 5 και το Τεκμήριο
Δεν εξηγεί ο κ. ΧΧΧΧ, όπως αναφέρει ο ΜΥ1, την δυσκολία που εντόπισε, γιατί δεν κάλεσε χειρούργο και πάλι δεν υπάρχουν πρακτικά χειρουργείου και τεκμηρίωση, δεν εξηγεί από πού αφαιρέθηκε το απόστημα με μια τομή λαπαροσκοπική που είναι 2 εκατοστά. Η αναισθησιολόγος, στο Τεκμήριο 6, αναφέρεται σε κολεκτομή που σημαίνει αφαίρεση κομματιού του παχέος εντέρου, συμβαίνει αλλά ο ασθενής μετά έχει κολοστομία που πρέπει να γίνει νέα επέμβαση και να συρραφθεί. Δεν είναι κατανοητό από την μαρτυρία των Εναγόντων, όπως αναφέρει, τι επέμβαση τελικά έγινε, εάν αφαιρέθηκε η σκωληκοειδής απόφυση, το απόστημα ή εάν αφαιρέθηκε κομμάτι παχέος εντέρου. Η βιοψία, όπως εξηγεί, είναι εξίσου σημαντική εφόσον τεκμηριώνει εκείνο που βλέπουμε με το μάτι κατά την διάρκεια του χειρουργείου, είναι εκείνο που πιάνουμε με το χέρι μας, ο πόνος της κοιλιάς από πού προήλθε, δείχνει ποιο σημείο και γιατί έχουμε μια φλεγμονή, εάν ήταν από μικρόβια ή κάτι άλλο, εάν υπήρχε χρόνιο νόσημα που του έκανε την φλεγμονή. Κάποτε ένας που έχει οξεία κοιλία μπορεί να τύχει αφαίρεσης τυφλού και γύρω στο 6% το τυφλό είναι φυσιολογικό στη βιοψία, έτσι, εάν έπρεπε να γίνει επέμβαση σημαίνει ότι εκείνο που αφαιρέθηκε δεν ήταν το πάσχον όργανο αλλά κάτι δίπλα ή και αντίστοιχα γύρω στο 15% που χειρουργούνται με σκωληκοειδίτιδα έχουν και περιτονίτιδα. Λέει πως «είναι κάτι μέσα στην φυσική πορεία της νόσου, επειδή εξελίσσεται ραγδαία σε 6-8 ώρες είναι λογικό ότι εάν δεν γίνει στις 6-8 ώρες και γίνει στις 10-12 ώρες μπορεί να έχει μιαν επέκταση τοπική η σκωληκοειδίτιδα». Ο μάρτυρας κατέθεσε την περίληψη (abstract) του άρθρου Güller, U., Rosella, L., McCall, J., Brügger, L.E., & Candinas, D.

(2011). Negative appendicectomy and perforation rates in patients undergoing laparoscopic surgery for suspected appendicitis. British Journal of Surgery, 98

(4), 589-595, που σημειώθηκε ως Τεκμήριο

Η λαπαροσκόπηση, ανέφερε ο μάρτυρας, επιλέγεται όταν υπάρχει η άνεση χρόνου, όχι όταν κινδυνεύει η ζωή κάποιου ανθρώπου και δεν θα μπουν στην διαδικασία λήψης απόφασης εκείνη την ώρα η εμφάνιση ή η ταχεία ανάρρωση. Το γεγονός ότι ήταν υπέρβαρος ο ασθενής συνέτεινε στην δυσκολία, γι' αυτό όμως και αφιέρωσε για την εξέτασή του έξι ώρες στις πρώτες βοήθειες. Το Τεκμήριο 8 δεν μας βοηθά, όπως λέει ο μάρτυρας, να καταλάβουμε, γιατί χρειάστηκαν 10 ημέρες νοσηλείας για την βρογχοπνευμονία που αναφέρει, δεν γνωρίζουμε εάν προϋπήρχε ή εάν προέκυψε από την διασωλήνωση. Όσον αφορά το Τεκμήριο 9, όπως γνωρίζει ο ίδιος, επειδή σήμερα συνεργάζεται με την Πολυκλινική Υγεία, τα έξοδα αναλαμβάνει η ΑΗΚ, προσφέρει δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και είναι συμβεβλημένη με την κλινική, οπότε όταν προκύψει πρόβλημα με κάποιον υπάλληλο της ΑΗΚ ο ασθενής δεν πληρώνει άμεσα, αλλά πληρώνει το ταμείο του. Το 16,5% των περιπτώσεων σκωληκοειδίτιδας, όπως ανέφερε, θα έχει ήδη διάτρηση μέχρι το χειρουργείο, είναι ταχεία η εξέλιξη της νόσου, γι' αυτό όποιος έχει οξεία σκωληκοειδίτιδα χειρουργείται την ίδια ημέρα. Όταν λέμε άτυπη κλινική εικόνα, εννοούμε πως μια γνωστή πάθηση έχει μια όχι συνηθισμένη πορεία. Ακόμα και σε ένα απλό κρυολόγημα, δεν θα εκδηλώσουν όλοι τα ίδια συμπτώματα, συμβαίνει σχεδόν σε όλες τις παθήσεις. Την 13.07.2011, ο ασθενής δεν είχε συμπτώματα που να παραπέμπουν σε σκωληκοειδίτιδα, ο πόνος ήταν ελαφρύς, ανέφερε ότι είχε διάρροια, αλλά δεν είχε πυρετό. Η φαρμακευτική αγωγή θα μπορούσε να επικαλύψει τον πόνο, αλλά παροδικά, να υφαιθεί, αλλά στην σκωληκοειδίτιδα σίγουρα θα επανέρχονταν σε δύο ώρες, δεν περνά ο πόνος της σκωληκοειδίτιδας με παυσίπονα. Όσον αφορά την εμπειρική αντιβιοτική αγωγή, μπορεί μια αγωγή να δοθεί και να τροποποιηθεί στην συνέχεια, στις πρώτες βοήθειες δεν έχουν φακέλους ασθενών, να ξέρουν τι έχει και τι ακριβώς πρέπει να δοθεί. Με τα δεδομένα που είχε στην διάθεσή του, θεωρεί πως έδωσε την ορθή φαρμακευτική αγωγή. Κατά την αντεξέτασή του, ο μάρτυρας, ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι η αντιμετώπιση της οξείας σκωληκοειδίτιδας, σε περίπτωση που δεν υπάρξει ύφεση των συμπτωμάτων, είναι χειρουργική, και λαμβάνει χώρα εντός του 24ώρου. Δεν διαφώνησε ο μάρτυρας ότι ο ασθενής, σε περίπτωση σκωληκοειδίτιδας, χρήζει 24ωρης παρακολούθησης. Ο ασθενής δεν χρειάζονταν να εξεταστεί από χειρούργο την 13.07.2011 γιατί, όταν εξετάστηκε από τον ίδιο, η κοιλιά του ήταν μαλακή, ο πόνος δεν ήταν έντονος και δεν υπήρχαν ενδείξεις για οξεία σκωληκοειδίτιδα, στο δε εξάωρο που επανεκτιμήθηκε δεν είχε αλλάξει η εικόνα του, να υπάρχει κάτι ανησυχητικό για να κληθεί χειρούργος. Η ύφεση των συμπτωμάτων δεν θεωρεί πως οφείλεται στην ενδοφλέβια αγωγή, λέγοντας πως το Panadol είναι ηπιότατο αναλγητικό και εάν ήταν κάτι πιο ανησυχητικό ή η νόσος ήταν πιο βαριά, δεν θα περνούσε ο πόνος με Panadol και ειδικότερα μετά την δράση του, γιατί εκείνο χορηγήθηκε όταν είχε έρθει ο ασθενής στις πρώτες βοήθειες. Στην ιατρική, ανέφερε, ουδέποτε μπορείς να είσαι σίγουρος, εξ ου και δόθηκαν οδηγίες να επανεκτιμηθεί εάν επανέλθει ή επιμένει ή εάν επιδεινωθεί ο πόνος. Προφανώς, όπως αναφέρει, ήταν κατανοητές οι οδηγίες, γι' αυτό κάλεσε το νοσοκομείο, ωστόσο δεν ήταν μάλλον τόσο έντονα τα συμπτώματα για να μην καλέσει ασθενοφόρο. Αυτό δεν σημαίνει ότι ήταν έντονα τα συμπτώματα την 13.07.2011 όταν κάλεσε ασθενοφόρο, εφόσον το ασθενοφόρο μπορεί να κληθεί για οποιονδήποτε λόγο. Δεν ζητήθηκε από την πλευρά των Εναγόντων να προσκομιστούν τα έγγραφα του ασθενοφόρου, όπου ο νοσηλευτής γράφει εάν ο ασθενής μπήκε περπατητός στο ασθενοφόρο, χωρίς φορείο, και τις παρατηρήσεις των νοσηλευτών, και μετά από 10 χρόνια ο ίδιος δεν τα έχει. Στην υποβολή ότι έπρεπε να τα έχει, απάντησε πως δεν είναι υπεύθυνος για την τήρηση του αρχείου, συνήθως τα ζητούν οι δικηγόροι των ασθενών, ιδίως στα τροχαία δυστυχήματα, που εμπλέκονται ασφάλειες, ζητούνται αντίγραφα των βιβλίων των πρώτων βοηθειών, ιατρικές εκθέσεις των ιατρών, τα βιβλία του ασθενούς και αντίγραφα των βιβλίων. Ο ασθενής έχει δικαίωμα πρόσβασης στον φάκελό του. Με αυτή την προσέγγιση (ότι είναι οι δικηγόροι του ασθενούς που θα έπρεπε να εξασφάλιζαν αντίγραφο του ιατρικού φακέλου του και όχι να αναμένουν από άλλους), απάντησε και στην ερώτηση εάν είχε υποβληθεί ο ασθενής σε ακτινογραφία κοιλίας, ότι ναι, είχε υποβληθεί και μάλιστα ότι ζήτησε γνωμάτευση από ακτινολόγο, παρόλο που δεν θυμάται από ποιον ακτινολόγο ζήτησε γνωμάτευση, όπως δεν θυμάται και τον νοσηλευτή, παρόλο που γνωρίζει όλο το προσωπικό. Δεν είχε υποβληθεί σε CT (αξονικό) γιατί δεν χρειάζονταν περαιτέρω απεικονιστικός έλεγχος, 10% των ασθενών που έρχονται στις πρώτες βοήθειες έχουν κοιλιακό άλγος και ανάλογα με την ένταση γίνεται και η διερεύνηση, δεν θα μπορούσε να γίνει αξονικός σε κάθε ασθενή που μπαίνει στις πρώτες βοήθειες. Ο αξονικός, που υπάρχει διαθέσιμος 24 ώρες, είναι το επόμενο τμήμα μετά τις πρώτες βοήθειες και δεν στοιχίζει οτιδήποτε στον ιατρό να διενεργήσει την εξέταση, ούτε στον ασθενή, αλλά για τον ήπιο πόνο που είχε και την εξέλιξη των συμπτωμάτων, δηλαδή την πλήρη ύφεση πριν φύγει, δεν χρειάστηκε. Στην ερώτηση της ευπαίδευτης συνηγόρου των Εναγόντων γιατί δόθηκε αντιβιοτική αγωγή από την στιγμή που ήταν ένα ήπιο κοιλιακό άλγος που υφαίθηκε, ο ΜΥ1 απάντησε πως φαίνονταν να υπάρχει φλεγμονή εντός της κοιλιακής χώρας, οπότε η αντιβίωση δόθηκε για να καλύψει τα πιθανά μικρόβια και φλεγμονές που σχετίζονται με τις παθήσεις που εμφανίζονται στον πίνακα που προανέφερε, δόθηκε για περιορισμένη διάρκεια ούτως ώστε να διασφαλιστεί ότι θα θεραπευτεί το υποκείμενο αίτιο, απλώς μετά θα έπρεπε να επανεκτιμηθεί ο ασθενής. Η φλεγμονή ήταν ηπιότατη χωρίς άλλα κλινικά σημεία που να έδειχναν ότι θα μπορούσε να εξελιχθεί σε κάτι πιο σοβαρό, αλλά ούτως ή άλλως, εάν εξελίσσονταν παρά την θεραπεία σε κάτι πιο σοβαρό, θα γίνονταν η αντίστοιχη επανεκτίμηση και αντιμετώπιση. Ο ΜΥ1 ερωτήθηκε, σύμφωνα με αυτό τον πίνακα, του Τεκμηρίου 12, ο ίδιος πού κατατάσσει το κοιλιακό άλγος του συγκεκριμένου ασθενούς, και απάντησε πως δεν το κατέταξε κάπου γιατί ήταν άτυπα τα συμπτώματα που υποχώρησαν, άρα, τηρουμένων και των εργαστηριακών ευρημάτων, χορηγήθηκε αντιβίωση ευρέος φάσματος που να καλύπτει όλες τις αιτίες που πίνακα. Σε περαιτέρω ερωτήσεις σε σχέση με τον πόνο του ασθενούς, ανέφερε ότι ήταν στο υπογάστριο, που είναι το σημείο της κοιλιάς κάτω από τον αφαλό, και καταλαμβάνει το αριστερό και το δεξιό τεταρτημόριο. Με δεδομένη την αρχική κλινική εικόνα και την ύφεση των συμπτωμάτων, η αντιμετώπιση του ασθενούς, κατά την γνώμη του ΜΥ1, ήταν αυτή που ήταν τότε και είναι και σήμερα σύμφωνη με τα πρωτόκολλα και συνήθης πρακτική. Σε ερώτηση που του έγινε εάν με αυτήν την αντιμετώπιση, με την χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής για την αντιμετώπιση όλων των πιθανών μικροβίων, δεν είχε αποκλειστεί η σκωληκοειδίτιδα, ο ΜΥ1 απάντησε πως είχε αποκλειστεί επειδή υπήρχε η αντίστοιχη παρακολούθηση στις πρώτες βοήθειες, η έλλειψη εξέλιξης της νόσου, η πλήρης ύφεση των συμπτωμάτων και η μη εμφάνιση της τυπικής εικόνας, δεν είχε ποτέ πυρετό κατά την 6ωρη παρακολούθηση, ούτε επεισόδια υπότασης, εμετού ή κάποιου άλλου συμπτώματος που να τον συνδέει με οξεία σκωληκοειδίτιδα, ούτε κατά την έξοδό του. Η συνήγορος των Εναγόντων ρώτησε εάν υπήρχε ασάφεια ως προς την αιτία του κοιλιακού άλγους, και ο μάρτυρας απάντησε πως δεν υπήρχε μια τυπική κλινική εικόνα που να συνδέει τα συμπτώματα, τα εργαστηριακά ευρήματα, με μια σαφή τελική διάγνωση, αλλά δεν υπήρχε ασάφεια με την έννοια ότι υπήρχε κάτι το άγνωστο, αλλά κάτι που δεν ταιριάζει με το τυπικό, αυτό που περιγράφουν τα συγγράμματα της ιατρικής. Το κοιλιακό άλγος προκαλείται από κάποια αιτία. Στην υποβολή ότι ο ασθενής δεν αντιμετωπίστηκε ορθά στις πρώτες βοήθειες, με αποτέλεσμα η σκωληκοειδίτιδά του να μετατραπεί σε γενικευμένη περιτονίτιδα, ο ΜΥ1 αναφέρθηκε και πάλι στην μη απόδειξη της τελικής διάγνωσης, λέγοντας πως δεν είναι δυνατόν να βασίζονται οι Ενάγοντες σε μια κατάθεση, χωρίς να έχουμε στην διάθεσή μας τις σχετικές εξετάσεις, παράλληλα επισύροντας την προσοχή στο ότι την 13.07.2011 ασχολήθηκαν πολλοί άνθρωποι με τον ασθενή, το πλήρωμα του ασθενοφόρου που τον παρέλαβε, οι νοσηλευτές, ο ιατρός, το ακτινολογικό, και ξανά για έξι ώρες οι νοσηλευτές, του δόθηκαν συνταγή και οδηγίες, θέτοντας υπόψη του και τα αποτελέσματα των εξετάσεών του. Ο ιατρικός φάκελος του ασθενούς Την 10.05.2021 κατατέθηκε εκ συμφώνου δέσμη εγγράφων από τον ιατρικό φάκελο του ασθενούς, που σημειώθηκε ως Τεκμήριο
Στο Τεκμήριο 17, δεν περιλαμβάνεται κάποιο έγγραφο ή πληροφορία σε σχέση με όσα διαδραματίστηκαν την 13.07.2011, αλλά έγγραφα και πληροφορίες, ιατρικά δεδομένα, που σχετίζονται με το ιατρικό ιστορικό του ασθενούς και με περιστατικά για τα οποία είχε προσέλθει στο ΤΑΕΠ το 2010 (μετά από απόπειρα αυτοκτονίας με κατάποση αριθμού χαπιών) και το 1999 μετά από ατύχημα. Αξιολόγηση της μαρτυρίας Σε αξιολόγηση υπόκειται η αντικρουόμενη μαρτυρία επί των επιδίκων θεμάτων, για να μπορέσει να καταλήξει το Δικαστήριο ως προς το ποια είναι η αξιόπιστη μαρτυρία, στην οποίαν μπορεί να βασιστεί, για να προβεί σε ευρήματα. Η συμπεριφορά και οι τρόποι των μαρτύρων (demeanour) στο εδώλιο[2], που το Δικαστήριο είχε την ευκαιρία να παρατηρήσει καθ' όλη την διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, σε συνάρτηση με το περιεχόμενο της μαρτυρίας τους, προσεγγίζονται με παράλληλους άξονες το σύνολο της μαρτυρίας αλλά και την αντικειμενική όψη των πραγμάτων[3]. Η εκδοχή του κάθε μάρτυρα δεν προσεγγίζεται μικροσκοπικά, με αναφορά στις λέξεις που χρησιμοποιήθηκαν ή την σειρά τους, αλλά ως ένα σύνολο μέσα στην ζωντανή ατμόσφαιρα της προφορικής δίκης, με όσα την περιστοιχίζουν, και στην οποία ο προφορικός λόγος των μαρτύρων μπορεί να μην είναι σε τέλεια γλώσσα ή καλά συνταγμένος ή απόλυτα ακριβής. Η ΜΕ1, παρόλο που σε ορισμένες εκφράσεις της ήταν υπερβολική, μετέφερε τα γεγονότα μέσα από το δικό της βίωμα, το οποίο περιείχε και την σύγχυση, και την αβεβαιότητα και την αγωνία που μπορεί να προκαλέσει ένα πρόβλημα υγείας στον σύζυγό της το οποίο δεν αντιμετωπίζεται με την θεραπεία που δίδει ο ιατρός και αρχίζουν να δημιουργούνται αμφιβολίες ως προς το εάν ήταν ορθή η αντιμετώπισή του και εάν θα πρέπει ή δεν θα πρέπει να αναζητηθεί εκ νέου ιατρική βοήθεια. Η ΜΕ1 δεν έχει ιατρικές γνώσεις, αλλά ως προς τα γεγονότα που μαρτύρησε, δεν βρίσκω λόγο γιατί να μην βασιστεί το Δικαστήριο στην μαρτυρία της, ως αξιόπιστη μαρτυρία. Την αξιοπιστία της μαρτυρίας της ΜΕ1 ούτε ο τρόπος της ΜΕ1 στο εδώλιο ούτε το περιεχόμενο του λόγου της, σε κάθε στάδιο της μαρτυρίας της, μπόρεσαν να κλονίσουν, σε τέτοιο βαθμό ώστε να μην μπορεί να γίνει αποδεκτή από το Δικαστήριο. Δεν φάνηκε στο Δικαστήριο να έχει λόγο να πει ψέματα η ΜΕ1 ως προς τον χρόνο που άρχισε ο πόνος του ασθενούς ή ως προς την έντασή του, παρόλο που, όπως αναφέρθηκε, μπορεί ορισμένες εκφράσεις της (π.χ. ότι «ούρλιαζε») να είναι υπερβολικές. Ότι η μαρτυρία της σε σχέση με τους χρόνους δεν ήταν λεπτομερής ή ακριβής δεν την καθιστά αναξιόπιστη. Δεν θεωρεί, το Δικαστήριο, πως ένας συνηθισμένος άνθρωπος, στο πλαίσιο της καθημερινότητάς του, όταν βιώνει κάτι δυσάρεστο, καταγράφει επακριβώς τους χρόνους, για να διασφαλίσει το ενδεχόμενο, σε περίπτωση που χρειαστεί, να ενάγει, και κατ' επέκταση να είναι σε θέση να αποδείξει την απαίτησή του, και ότι αυτό μπορεί να τύχει περιγραφής ως εύλογη επιμέλεια. Εάν η μαρτυρία της ΜΕ1 μπορεί να χρησιμεύσει ή εάν επαρκεί ή όχι για να στοιχειοθετήσει οποιαδήποτε εκ των απαιτήσεων των Εναγόντων, μεμονωμένα ή συνδυαστικά με τη λοιπή μαρτυρία, είναι διαφορετικό θέμα. Ασφαλώς, το Δικαστήριο δεν μπορεί να βασιστεί στην μαρτυρία της ΜΕ1 για θέματα ιατρικής φύσης, έτσι η μαρτυρία της πως ότι ο σύζυγός της παρουσίασε σοβαρή υποτροπή και δεν επανήλθε στην προ του συμβάντος κατάσταση δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, παρόλο που το Δικαστήριο δεν έχει λόγο να αμφισβητήσει το γεγονός πως ο ασθενής χρειάστηκε ψυχολογική υποστήριξη μετά το χειρουργείο. Η μαρτυρία της ΜΕ1, επίσης, σε σχέση με το εάν πληρώθηκαν ή όχι από την ΑΗΚ τα ιατρικά έξοδα του ασθενούς που διεκδικεί με την αγωγή της, και σε ποιο μέρος, ήταν ασαφής· δεν επηρεάζει την απαίτησή της εάν κάποιο ασφαλιστικό ταμείο θέλει να αποδώσει ωφελήματα στον αποβιώσαντα, ούτε δικογραφείται σχετική υπεράσπιση που να πρέπει να δρομολογήσει την δίκη, κατ' επέκταση την μαρτυρία σε τέτοια οδό διερεύνησης. Δεν θα συμφωνήσω με την εισήγηση της συνηγόρου των Εναγόμενων ότι η ΜΕ1 θα έπρεπε να προσκομίσει αποδείξεις των φαρμάκων που αγόρασε και συνταγογραφήθηκαν στο Τεκμήριο 1· δεν διεκδικεί το κόστος αγοράς των φαρμάκων αυτών, για είναι υποχρεωμένη να προσκομίσει αποδείξεις αγοράς τους, και το ότι δεν προσκόμισε τέτοιες αποδείξεις αγοράς τους δεν μαρτυρεί ότι αυτά δεν αγοράστηκαν και κατ' επέκταση ότι δεν λήφθηκαν από τον ασθενή· πέραν του ότι το εάν λήφθηκαν ή δεν λήφθηκαν από τον ασθενή τα φάρμακα που αδιαμφισβήτητα συνταγογράφησε ο ΜΥ1, όπως θα εξηγηθεί και στην συνέχεια, δεν είναι σχετικό με το επίδικο ζήτημα εάν η διάγνωση που έλαβε ο ασθενής την 13.07.2011 ήταν ορθή ή λανθασμένη ή με την εξέλιξη της νόσου του. Σε σχέση με την έγγραφη μαρτυρία που προσκομίστηκε δια της ΜΕ1, τα Τεκμήρια 1, 2 και 3 έτυχαν κοινής επίκλησης και είναι αποδεκτά ως μαρτυρία. Το Τεκμήριο 4 αναγνωρίστηκε από τον ΜΕ2 που το εξέδωσε όπως και το Τεκμήριο 5, που υποστηρίχθηκαν από την μαρτυρία του ΜΕ2 και αξιολογούνται σε συνάρτηση με την δική του μαρτυρία. Δεν αμφισβητήθηκε ο ισχυρισμός της ΜΕ1 ότι τα έξοδα της αναισθησιολόγου είναι €350,00, δήλωση που περιέχεται και στο Τεκμήριο
Όσον αφορά το Τεκμήριο 7, που είναι το ιατρικό πιστοποιητικό που εξέδωσε ο Δρ. ΧΧΧΧ την 11.10.2011, η συνήγορος των Εναγόμενων δήλωσε πως ο Δρ. ΧΧΧΧ δεν επιθυμούσε να προσέλθει να καταθέσει στο Δικαστήριο. Πρόκειται για έγγραφο που εκδόθηκε στο όνομα του ασθενούς και κατέχεται από την ΜΕ1 και αναφέρει την διάγνωση στην οποία προέβη ο Δρ. ΧΧΧΧ την 15.07.2011, την οποία η ΜΕ1 μετέφερε αυτούσια και επακριβώς στο Δικαστήριο. Η βαρύτητα που δίδεται στο έγγραφο αυτό, έχοντας υπόψη και όσα διαλαμβάνει το άρθρο 27 του περί Αποδείξεως Νόμου Κεφ. 9, είναι σε συνάρτηση με την μαρτυρία του ΜΕ2 που χειρούργησε τον ασθενή, και την σημασία των δηλώσεων που περιέχονται στο έγγραφο αυτό, σε σχέση με τα επίδικα θέματα. Δεν αμφισβητήθηκε η μαρτυρία της ΜΕ1 ότι τα έξοδα του Δρ. ΧΧΧΧ ήταν €1.000,00, δήλωση που περιέχεται και στο Τεκμήριο 8, ούτε ότι τα έξοδα της κλινικής ήταν €8.534,24, που περιέχονται στο Τεκμήριο
Το Τεκμήριο 10 και το Τεκμήριο 11 αξιολογούνται σε συνάρτηση με την μαρτυρία του ΜΕ3, που τα αναγνώρισε ως δικά του έγγραφα. Το Τεκμήριο 12 έτυχε κοινής επίκλησης και είναι αποδεκτό ως μαρτυρία. Ο ΜΕ2, ως μάρτυρας γεγονότων, έκανε πολύ καλή εντύπωση στο Δικαστήριο, όπως και ως μάρτυρας γνώμης, εκ της ειδικότητας και της εμπειρίας του ως χειρούργος, για την διάγνωση που έγινε (ή δεν έγινε) από τον Εναγόμενο 1 την 13.07.2011, ερμηνεύοντας τα ίδια δεδομένα. Επί τούτου, να λεχθεί πως δεν απαγορεύεται σε έναν ιατρό που μαρτυρά σε σχέση με τα γεγονότα στα οποία ενεπλάκη να εκφράσει και την ιατρική του γνώμη για ένα θέμα. Βεβαίως, είναι προφανές ότι ο ΜΕ2 δεν είναι ανεξάρτητος εμπειρογνώμονας. Πολλές φορές, η γραμμή ανάμεσα στην πραγματική και στην επιστημονική μαρτυρία, σε υποθέσεις που σχετίζονται με την εφαρμογή μιας επιστήμης στην πράξη, όπως και της ιατρικής, δεν είναι ευδιάκριτη. Ερωτήσεις επί γεγονότων εμπεριέχουν και γνώμες. Ακόμα και εάν ο ΜΕ2 εξέφρασε σε ορισμένα σημεία τις απόψεις του για το τι έπρεπε ή δεν έπρεπε να γίνει την 13.07.2011 με κάπως έντονο ή απόλυτο τρόπο, δείχνοντας και σαφή προτίμηση στην λαπαροσκοπική μέθοδο ή και προβάλλοντας τον εαυτό του ως τον καλύτερο λαπαροσκόπο στην Κύπρο, βιώνοντας πάντως και σχετικά επίμονη και λεπτομερή αντεξέταση, δεν έχασε την υπομονή του σε σημείο που να κλονίσει και την αξιοπιστία της εκδοχής του (αν και σε κάποιο σημείο της μαρτυρίας του, με τον τρόπο των υποβολών, ίσως και έχοντας απειρία ως προς τον τρόπο διεξαγωγής της αντιπαραθετικής διαδικασίας και τους δικηγορικούς χειρισμούς, να αισθάνθηκε προσβολή, και να έγινε κάπως αγενής προς την συνήγορο των Εναγόμενων), ως προς το περιεχόμενό της, η οποία, επί της ουσίας, ήταν σταθερή, πλήρης, σαφής, και ο ίδιος ο μάρτυρας επαρκώς επεξηγηματικός και κατ' επέκταση πειστικός. Δεν υπέπεσε σε ουσιώδεις αντιφάσεις και δεν θα συμφωνήσω με την συνήγορο των Εναγόμενων ότι τα σημεία που θίγει με την αγόρευσή της (π.χ. ενώ ανέφερε πως η διάγνωση της σκωληκοειδίτιδας πρέπει να γίνεται από χειρούργους αλλά και οι ιατροί των πρώτων βοηθειών είναι αρκετά έμπειροι για να κάνουν αυτές τις διαγνώσεις) συνιστούν αντιφάσεις που να θέτουν εν αμφιβόλω την αλήθεια της εκδοχής του. Προφανώς και ο ΜΕ2 δεν ήρθε να μαρτυρήσει γεγονότα που έγιναν την 13.07.2011 αλλά την 15.07.
Κατά την αντεξέτασή του, δεν κλονίστηκε η αξιοπιστία του, ως προς το γεγονός ότι ο ίδιος χειρούργησε τον ασθενή την 15.07.2011, ο οποίος έπασχε από περιτονίτιδα λόγω διάτρησης σκωληκοειδούς. Το ότι ο ΜΕ2 δεν προσκόμισε πρακτικά ή απεικονιστική μαρτυρία χειρουργείου ή βιοψία, για να αποδείξει περαιτέρω την εκδοχή του, ότι την 15.07.2011 ο ασθενής διαγνώστηκε με περιτονίτιδα από ρήξη σκωληκοειδούς, δεν καθιστά την πραγματική εκδοχή του λιγότερο αξιόπιστη, στον βαθμό που δεν δικάζεται ο ΜΕ2 για την ορθότητα της διάγνωσής του, που είναι αδιαμφισβήτητο μέσα από την μαρτυρία και του ΜΕ2 και του ΜΥ1 ότι, σε περίπτωση που υπάρχει οξεία σκωληκοειδίτιδα, εάν δεν χειρουργηθεί άμεσα, μπορεί και σε διάστημα δύο ημερών να καταστεί γενικευμένη περιτονίτιδα και να εξελιχθεί σε σηψαιμία, και το Δικαστήριο δεν έχει ενώπιον του κάποιαν άλλη πραγματική εκδοχή ως προς τα γεγονότα της 15.07.2011, αλλά ούτε και κάποιο λόγο, απορρέοντα από την παρουσία και τον λόγο του ΜΕ2 στο εδώλιο, να πιστέψει πως ο ΜΕ2 είπε ψέματα πως διέγνωσε τον ασθενή την 15.07.2011 με τα προαναφερόμενα. Το Δικαστήριο θεωρεί πως είναι ασφαλές να βασιστεί στην μαρτυρία του ΜΕ2, για να διαγνώσει τα γεγονότα που έγιναν την 15.07.2011, και να λάβει υπόψη και την γνώμη του, στον βαθμό πάντοτε που δεν χρειάζεται ανεξάρτητη εμπειρογνωμοσύνη για συγκεκριμένα θέματα. Εάν η μαρτυρία του επαρκεί ή όχι, για να αποδειχθεί η υπόθεση των Εναγόντων, είναι επίσης θέμα που δεν έχει να κάνει με την προσπάθεια αυτή, εύρεσης των γεγονότων, περιλαμβανομένων των ιατρικών γεγονότων, που συνθέτουν το πραγματικό πλαίσιο της διαφοράς. Ο ΜΕ2 δεν ανέφερε πως η παραμονή του ασθενούς στην κλινική για 10 ημέρες ήταν λόγω της σοβαρότητας της κατάστασης στην οποία περιήλθε ο ασθενής εξαιτίας της διάγνωσης που έγινε στο ΤΑΕΠ την 13.07.2011, αλλά ήταν ειλικρινής ως προς το να αναφέρει πως ο ασθενής υπέστη βρογχοπνευμονία που μπορεί να οφείλεται στην μετεγχειρητική κατάσταση, και η αναφορά του στην σοβαρότητα της κατάστασης του ασθενούς που κατέστησε αναγκαία την παραμονή του στην κλινική περιλαμβάνει την όλη κατάσταση του ασθενούς. Εάν η λαπαροσκοπική αντιμετώπιση του ασθενούς ήταν υπό τις περιστάσεις η σωστή επιλογή, και τι βιβλιογραφική υποστήριξη λαμβάνει, θέμα που έθιξε ο ΜΥ1 και θίγει και η συνήγορος των Εναγόμενων, δεν θεωρώ πως είναι σχετικό με το εδώ επίδικο ζήτημα, που πάντως δεν είναι η ορθότητα της αντιμετώπισής του από τον ΜΕ2 ή την Πολυκλινική Υγεία, που δεν μετέχουν στην διαδικασία αυτή ως διάδικοι, δεν ενάγονται ούτε απαίτηση έχουν εναντίον τους από τον ασθενή που χειρίστηκαν την 15.07.
Όπως σχετικό δεν είναι ούτε και εάν η πνευμονία του ασθενούς προϋπήρχε, εκτός εάν το να προϋπήρχε σχετίζεται με την διάγνωση που έγινε (ή δεν έγινε) στο ΤΑΕΠ την 13.07.
Η περιγραφή της επέμβασης που δίνει η αναισθησιολόγος στο σημείωμα αμοιβής της, γι' αυτό τον σκοπό στον οποίον αφορά το έγγραφο που εξέδωσε, δεν κλονίζει την αξιοπιστία του ΜΕ2 ως προς το τι εγχείρηση έκανε στον ασθενή. Είναι χαρακτηριστικό πως η πλευρά των Εναγόμενων, την ίδια στιγμή που αμφισβητεί την μαρτυρία του ΜΕ2, την επικαλείται για να υποστηρίξει, μέσω αυτής, την ορθότητα της διάγνωσης του ΜΥ1 την 13.07.
Κάποιες αναφορές του ΜΕ2, όμως, σε αυτή την προσπάθεια, φαίνεται να έχουν τύχει (ακούσιας) παρερμηνείας· για παράδειγμα, ο μάρτυρας δεν είπε ότι τα συμπτώματα της σκωληκοειδίτιδας μπορεί να μοιάζουν με κάποια διατροφική διαταραχή ή κρυολόγημα, με τρόπο που να είναι δυνατόν να συγχέεται η σκωληκοειδίτιδα με την γαστρεντερίτιδα, αλλά ότι στα αρχικά συμπτώματά της η σκωληκοειδίτιδα μπορεί να δημιουργεί στον ασθενή την αίσθηση ότι είναι διατροφική διαταραχή ή κρυολόγημα, αλλά ο ιατρός (είπε κατ' απόλυτο τρόπο) δεν μπορεί να συγχέει την σκωληκοειδίτιδα με την γαστρεντερίτιδα, εφόσον η δεύτερη (για τον ιατρό) έχει διαφορετική συμπτωματολογία και κλινική εικόνα, ενώ για την επιβεβαίωση της διάγνωσης της γαστρεντερίτιδας και πριν από την χορήγηση θεραπείας χρειάζονται άλλες διαγνωστικές εξετάσεις (π.χ. καλλιέργεια κοπράνων). Ο ΜΕ3, πέραν του ότι απαντούσε με επαναλαμβανόμενες γενικότητες και αναφέρονταν και με χαρακτηρισμό στο άτομο του ασθενούς («ψυχωσικό») αντί στην κατάσταση (τρόπος που δεν είναι γενικότερα αποδεκτός και δημιούργησε δυσαρέσκεια), ήταν, σε αρκετά σημεία της μαρτυρίας του, αρκετά απότομος, σχεδόν θύμωνε που υπόκειτο σε ερωτήσεις στο πλαίσιο της διαδικασίας. Μπορούσε, ο ΜΕ3, να συμβουλευθεί τις σημειώσεις του και να απαντήσει σχετικά με συγκεκριμένες ημερομηνίες των συναντήσεών του με τον ασθενή ή και των περιστατικών αυτοκτονίας, αλλά δεν μπορούσε να απαντήσει για άλλα θέματα για τα οποία ερωτάτο σε σχέση με την κατάσταση του ασθενούς, αναφέροντας σε εκείνες τις περιπτώσεις ότι πέρασαν 10 χρόνια και δεν θυμάται, και εκεί εκδηλώνοντας θυμό. Η γενικότητα και η αοριστία της μαρτυρίας του ΜΕ3 ήταν σε έκταση που το Δικαστήριο δυστυχώς δεν μπορεί να βασιστεί σε αυτήν για να διαπιστώσει κατά πόσον η διάγνωση που έγινε από τον Εναγόμενο 1 την 13.07.2011 ή ό,τι επακολούθησε αυτής προκάλεσε επιδείνωση της ψυχικής υγείας του αποβιώσαντος με συγκεκριμένο τρόπο, που να αποδίδεται και σε διακριτή και πρόσθετη ψυχιατρική ζημιά, με τρόπο που να αναγνωρίζεται στην ψυχιατρική επιστήμη, με βάση και οποιοδήποτε εγχειρίδιο διάγνωσης (π.χ. DSM, ICD), και ως τέτοια να μπορεί να αποτιμηθεί ξεχωριστά σε χρήμα. Το Τεκμήριο 10 είναι εξίσου γενικό και αόριστο για να αποδείξει επιδείνωση της ψυχικής υγείας του ασθενούς και δη με τρόπο που να αφήνει κατάλοιπα και να μην μπορεί ο ασθενής να επανέλθει στην πρότερη κατάστασή του (όπως είναι η δικογράφηση). Το Τεκμήριο 11 δεν είναι τιμολόγιο εξόδων, δεν φέρει δηλαδή τα χαρακτηριστικά ενός τιμολογίου, αλλά είναι ένα χαρτάκι που γράφει επάνω «€800,00». Ο μάρτυρας δεν έπεισε το Δικαστήριο ότι συμφώνησε ή ότι θα ήταν εύλογη η αμοιβή των €800,00 για την ψυχολογική υποστήριξη ενός χρόνιου ασθενούς του κατά την διάρκεια της νοσηλείας του, και ότι αυτή η ψυχολογική υποστήριξη σχετίζεται καθόλου με ό,τι είναι επίδικο και όχι με την γενικότερη και διαχρονική κατάσταση ψυχικής υγείας του ασθενούς. Σε συνάρτηση με τις απαντήσεις που έδωσε στην συνήγορο των Εναγόμενων σε σχέση με την αναζήτηση της πληρωμής αυτού του ποσού, τον τρόπο που δόθηκαν οι απαντήσεις, και την γενικότητα των αναφορών του ΜΕ3 και τα χαρακτηριστικά του Τεκμηρίου 11, το Δικαστήριο δεν μπορεί να αποδεχθεί ως γεγονός ότι υπήρξε συμφωνηθείσα ή εύλογη αμοιβή ψυχιάτρου €800,00 λόγω επιδείνωσης της ψυχικής υγείας του ασθενούς, όπως ούτε ότι υπήρξε επιδείνωση. Ότι ένας ευάλωτος - λόγω της ήδη κλονισμένης ψυχικής του υγείας - ασθενής μπορεί να ταλαιπωρείται περισσότερο από μια πιθανόν αδικοπρακτική συμπεριφορά είναι διαφορετικό από το να γίνεται προσπάθεια απόδειξης πρόκλησης ή επιδείνωσης συγκεκριμένης ψυχιατρικής ζημιάς μέσω ιατρικής μαρτυρίας (γεγονότων και γνώμης) από τον ψυχίατρο του ασθενούς. Ασχέτως εάν το Δικαστήριο δεν μπορεί να βασιστεί στην μαρτυρία του ΜΕ3, για να διαγνώσει τέτοια επιδείνωση, δεν έχει λόγο να αμφισβητήσει την αλήθεια της μαρτυρίας του ΜΕ3, όπως και της μαρτυρίας της ΜΕ1, ότι ο ασθενής, ως γεγονός, υπέστη ταλαιπωρία, η έκταση της οποίας εν πολλοίς οφείλεται και στο γεγονός ότι ήταν ένας ψυχικά ευάλωτος άνθρωπος. Ο ΜΥ1 ήταν επεξηγηματικός, σαφής, υπομονετικός, και είχαν λογική βάση οι απαντήσεις του, και οι τρόποι του ήταν τέτοιοι που έκανε γενικά πολύ καλή εντύπωση στο Δικαστήριο, ως μάρτυρας. Ωστόσο, προσπάθησε να ξεφύγει από την δικογραφημένη εκδοχή των Εναγόμενων, από την δική του δικογραφημένη εκδοχή, ότι ο ασθενής την 13.07.2011 διαγνώστηκε με γαστρεντερίτιδα, στην προσπάθειά του να εξηγήσει τον τρόπο λειτουργίας του ΤΑΕΠ (ότι δεν γίνονται τελικές διαγνώσεις υπό συνθήκες επείγουσας αντιμετώπισης) ή και την πρακτική που ακολουθήθηκε σε σχέση με τον συγκεκριμένο ασθενή. Σε εκείνο το σημείο της μαρτυρίας του, όπως και στο σημείο όπου έγινε προσπάθεια να αμφισβητηθεί η τελική διάγνωση και θεραπεία, της περιτονίτιδας από διάτρηση σκωληκοειδούς που είχε δώσει, κατά την αρχική κλινική εξέταση και ενδείξεις σηψαιμίας, και που αντιμετωπίστηκε χειρουργικά την 15.07.2011, προκειμένου να υποστηριχθεί η ορθότητα της (ανύπαρκτης κατά τα λοιπά) διάγνωσης την 13.07.2011, ο ΜΥ1 δημιούργησε κάποιες αμφιβολίες στο Δικαστήριο, ως προς την αξιοπιστία, όχι τόσο της εμμάρτυρης εκδοχής (εάν ο μάρτυρας λέει την αλήθεια ή όχι) σε σχέση με τα γεγονότα της 13.07.2011, αλλά της υπεράσπισής του, και αυτό το ζήτημα θα αναλυθεί φυσικά περαιτέρω στην συνέχεια. Κάποιες ενδείξεις αναλήθειας στην μαρτυρία του ΜΥ1 (για τους σκοπούς της δίκης πάντοτε και τις ανάγκες της αντιπαραθετικής διαδικασίας) υπήρξαν στο ότι ο ασθενής υποβλήθηκε στο ΤΑΕΠ την 13.07.2011 και σε ακτινογραφία κοιλίας, και ότι ζητήθηκε και η γνωμάτευση ακτινολόγου. Δεν έχει οτιδήποτε ενώπιον του το Δικαστήριο που να υποστηρίζει αυτό τον θετικό ισχυρισμό της υπεράσπισης, και η σκέψη είναι πως θα μπορούσε να έχει, ώστε, το να μην το έχει, αναπόφευκτα οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο ασθενής δεν υποβλήθηκε σε ακτινογραφία και δεν υπάρχει γνωμάτευση ακτινολόγου. Ο μάρτυρας έδωσε αυτή την απάντηση, προσπαθώντας να αναδείξει το ότι η πλευρά των Εναγόντων του καταλογίζει αμέλεια χωρίς να μπει στην κοπιώδη διαδικασία να αποδείξει η ίδια τι ακριβώς έγινε την 13.07.2011 στο ΤΑΕΠ του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού, μέσα από μαρτυρία που να προέρχεται από αυτούς που γνωρίζουν τι έγινε την 13.07.2011, και μέσα από τα στοιχεία που παρέχει το σύστημα παροχής φροντίδας, με την αναμενόμενη λεπτομέρεια, που να αρχίζει από την κλήση του ασθενοφόρου μέχρι και την απόλυση του ασθενούς από το ΤΑΕΠ. Εάν είναι βάσιμη ή όχι αυτή η προσέγγιση του μάρτυρα σε υποθέσεις σαν αυτήν, θα εξεταστεί στην πορεία, μέσα και από την ανάλυση των νομικών προϋποθέσεων που θα πρέπει να συντρέξουν για την απόδειξη αυτού του είδους των υποθέσεων. Όσον αφορά όμως τα γεγονότα, σε συνάρτηση με το ότι είναι δικογραφημένος θετικός ισχυρισμός της πλευράς των Εναγόμενων ότι ο ασθενής είχε υποβληθεί σε όλες τις απαραίτητες εξετάσεις, περιλαμβανομένων απεικονιστικών εξετάσεων, και η πλευρά των Εναγόντων ισχυρίζονταν εξ αρχής ότι δεν χρησιμοποιήθηκαν επαρκή ή ορθά διαγνωστικά μέσα, το Δικαστήριο ανέμενε ότι η πλευρά των Εναγόμενων θα αποδείκνυε τους δικούς της ισχυρισμούς γεγονότων· γεγονότων που βρίσκονται στην δική τους σφαίρα γνώσεων. Ο τρόπος, όμως, που έδωσε την απάντησή του ο ΜΥ1, εξέφρασε σε κάποιο βαθμό και την αδικία την οποία μπορεί να αισθάνεται, από την ευκολία ή και προχειρότητα με την οποία μπορεί κάποιος να καταλογίσει αμέλεια σε ιατρούς και προσωπικό του ΤΑΕΠ που έχουν καταρτιστεί σκληρά και κάνουν ό,τι μπορούν για να εξυπηρετήσουν τον ασθενή με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Πέραν, όμως, από αυτή την στάση του (ως προς την οποία δεν έχει γενικότερα άδικο) ή την στάση του πως ούτε η τελική διάγνωση μπορεί να είναι ορθή (βλ. κατωτέρω), ως μάρτυρας γεγονότων ο ΜΥ1 δεν ανέφερε ούτε προσκόμισε στο Δικαστήριο όλα τα στοιχεία και πληροφορίες, που θα μπορούσαν όχι να αποδείξουν την απαίτηση των Εναγόντων (αυτό ασφαλώς είναι δική τους υποχρέωση), αλλά να υποστηρίξουν την δική του εκδοχή ως προς τα γεγονότα, που γνωρίζει και εκθέτει στο δικόγραφό του, για την υπεράσπιση της ορθότητας. Σε σχέση με τη διάγνωση που έγινε την 13.07.2011, εκ των δικογράφων, επίδικο ήταν και είναι εάν ο ασθενής διαγνώστηκε με δηλητηρίαση (όπως δικογράφησαν οι Ενάγοντες) ή με γαστρεντερίτιδα (όπως δικογράφησαν οι Εναγόμενοι) και, εάν η διάγνωση που έγινε την 13.07.2011, με βάση τις εξετάσεις που έγιναν την 13.07.2011 και δεν αμφισβητήθηκαν αυτές και τα αποτελέσματά τους, ήταν λανθασμένη, όπως ισχυρίζονται οι Ενάγοντες, ή ορθή, όπως ισχυρίζονται οι Εναγόμενοι. Η μαρτυρία του ΜΥ1, με την αναφορά του μάρτυρα ότι στο ΤΑΕΠ δεν γίνονται διαγνώσεις ή τελικές διαγνώσεις παθήσεων και γίνεται μια περιγραφική διάγνωση και χορηγείται Panadol που καθοδηγεί εμπειρικά τον ιατρό, αναλόγως με το εάν θα υφεθεί ή όχι ο πόνος τις επόμενες ώρες, συσκότισε αρκετά αυτό το ζητούμενο, και το Δικαστήριο λειτουργεί με βάση του το ισοζύγιο των πιθανοτήτων, για να βρει ποια είναι η ισχύουσα πραγματική εκδοχή. Με την ενδεχόμενη πεποίθηση του μάρτυρα ότι το να δώσει επαρκείς πληροφορίες και στοιχεία για το τι έγινε την 13.07.2011 ενεργεί προκειμένου οι Ενάγοντες να υποστηρίξουν υπόθεση αμέλειας εναντίον του, έδωσε και κάπως ασαφείς ή συγκεχυμένες πληροφορίες για το κοιλιακό άλγος του ασθενούς την 13.07.2011, αρχικά αναφέροντας ότι ο ασθενής είχε εισέλθει με έντονο πόνο στις πρώτες βοήθειες, το σημείο εντοπισμού του πόνου και τον χαρακτηρισμό του με βάση το Τεκμήριο 12, που υποβλήθηκε από την συνήγορο των Εναγόμενων δια του ΜΕ2 και έτυχε και κοινής επίκλησης. Δηλαδή, ενώ κατατέθηκε το Τεκμήριο 12 και τέθηκε η θέση ότι υπάρχουν πολλές πιθανές αιτίες του κοιλιακού άλγους και υπάρχουν κάποιες κατευθυντήριες ή τυποποιήσεις που πιθανόν να βοηθούν στην διάγνωση, με την μέθοδο της διαφορικής διάγνωσης, δεν εξηγήθηκε πώς ακολουθήθηκε η καθοδήγηση του Τεκμηρίου 12 για την διάγνωση της αιτίας του κοιλιακού άλγους στην συγκεκριμένη περίπτωση και αναφέρθηκε σε άτυπο κοιλιακό άλγος ή αβέβαιης αιτιολογίας. Η αποφυγή αναφοράς στη λεπτομέρεια δεν δικαιολογήθηκε από τον ΜΥ1 ακριβώς από την πάροδο του χρόνου, ούτε και μπορεί να δικαιολογηθεί από το Δικαστήριο, με αναφορά στον λόγο του ΜΥ1, εφόσον ο ίδιος ανέφερε πως υπήρχαν και ανέτρεξε σε αυτά το 2013 για να δικογραφήσει την υπεράσπισή του ότι προέβη σε μιαν ορθή διάγνωση. Εξάλλου, επαναλαμβάνεται, δικογράφησε ότι στο ιστορικό του ασθενούς υπήρχε πληροφορία για λήψη ύποπτης τροφής, κάτι που δεν υποστήριξε και με την μαρτυρία του, και ότι διέγνωσε γαστρεντερίτιδα. Το χρονικό διάστημα που ισχυρίστηκε ο ΜΥ1 ότι ο ασθενής είχε παραμείνει στο ΤΑΕΠ μετά την εξέτασή του και την χορήγηση σε αυτόν του αναλγητικού δεν συνάδει με την μαρτυρία της ΜΕ
Σύμφωνα με την κοινά παραδεκτή μαρτυρία, ο ασθενής εγγράφθηκε το ΤΑΕΠ την 13:23 και μετέβη σπίτι του περί την 16:00-17:00, αφού πέρασε και από το φαρμακείο. Στην ΜΕ1, δεν υποβλήθηκε ότι ο χρόνος παραμονής τους στο ΤΑΕΠ ήταν έξι ώρες μετά από την χορήγηση του ενδοφλέβιου παυσίπονου. Ο ΜΥ1 ανέφερε το χρονικό διάστημα των έξι ωρών σε συνάρτηση με το ότι, σύμφωνα με τα πρωτόκολλα, όπως ανέφερε, μία ιατρική γνώμη ισχύει για χρονικό διάστημα έξι ωρών. Ούτε στην δική του μαρτυρία οι χρόνοι είναι καθορισμένοι, δηλαδή πόση ώρα διήρκησε η εξέτασή του από νοσηλευτή, μετά από πόση ώρα εξετάστηκε από τον ΜΥ1, τι ώρα του χορηγήθηκε το ενδοφλέβιο Panadol και πόση ώρα διήρκησε ο ορός για την ενυδάτωση του ασθενούς, τι ώρα επανεκτιμήθηκε και τι ώρα απολύθηκε. Η ΜΕ1 δεν είχε οποιονδήποτε λόγο να πει ψέματα στο Δικαστήριο ως προς τον χρόνο παραμονής τους στο ΤΑΕΠ, και είναι πιστευτή η δική της θέση, που υποστηρίζεται και από τα Τεκμήρια 1, 2 και 3, ότι εγγράφθηκε ο ασθενής στο ΤΑΕΠ περί την 13:23 (ενώ κλήθηκε το ασθενοφόρο περί την 08:00), τα αποτελέσματα των αναλύσεών του λήφθηκαν περί την 15:27 (δεύτερη σελίδα του Τεκμηρίου 1), και εξήλθε από το ΤΑΕΠ περί την 16:00 της ίδιας ημέρας, κατ' επέκταση ότι ο ασθενής παρέμεινε στο ΤΑΕΠ μετά την εξέτασή του από τον ΜΥ1 για αρκετά λιγότερο από έξι ώρες, και για το χρονικό διάστημα που χρειάζονταν να ληφθούν οι μετρήσεις του, να του χορηγηθεί ενδοφλέβια Panadol, να ενυδατωθεί με έναν ορό και να βγουν τα αποτελέσματα των αναλύσεών του. Ο ΜΥ1 δεν ήταν βέβαιος εάν ο ασθενής τους είχε αναφέρει ότι είχε και διάρροια κατά την άφιξή του στο νοσοκομείο. Δεν προσκομίστηκε οποιαδήποτε έκθεση ή έγγραφο που εξέδωσε ο ΜΥ1 που να αναγράφει ότι ο ασθενής παρουσίαζε και διάρροια. Εν πάση περιπτώσει, σύμφωνα και με την μαρτυρία του ΜΕ2 δεν αποκλείεται επεισόδιο διάρροιας και στην περίπτωση της σκωληκοειδίτιδας. Δεν αμφισβητήθηκε ότι ο ασθενής, όταν μετέβη στο ΤΑΕΠ, παρά το ότι είχε διαγνωστεί με φλεγμονή στην περιοχή της κοιλίας, δεν είχε ανεβάσει πυρετό. Η προσπάθεια του μάρτυρα, επίσης, να υποστηρίξει ότι ο ασθενής δεν έλαβε τα φάρμακα που συνταγογράφησε, στην οποία οδηγήθηκε από το γεγονός ότι κατατέθηκε στο Δικαστήριο η συνταγή που έπρεπε να βρίσκεται στην κατοχή του φαρμακείου, ήταν εκδήλωση μιας λανθασμένης στάσης, που εξέφρασε την ακατανόητη προσδοκία ότι, εάν ο ασθενής λάμβανε την φαρμακευτική αγωγή που συνταγογραφήθηκε, θα θεραπεύονταν από το πρόβλημά του (που όμως, όπως ανέφερε, δεν διέγνωσε τελικά), ότι θα είχε άλλη εξέλιξη η ιστορία του ασθενούς, και ότι δεν θα πάθαινε διάτρηση σκωληκοειδούς και περιτονίδια, και δεν θα χρειάζονταν χειρουργική αντιμετώπιση την 15.07.
Μια προσδοκία που δεν μπορεί να δικαιολογηθεί μέσα από την υπόλοιπη μαρτυρία του ΜΥ
Πέρα από τις προαναφερόμενες αδυναμίες της μαρτυρίας του ΜΥ1, που είναι κατανοητές, η μαρτυρία του ως προς το τα γεγονότα της 13.07.2011, με εξαίρεση την αναφορά του σε διενέργεια ακτινολογικού ελέγχου και ύπαρξη γνωμάτευσης ακτινολόγου για την οποία δεν υπάρχει ενώπιον του Δικαστηρίου κάποιο συγκεκριμένο στοιχείο, είναι αποδεκτή. Και η γνώμη του, όπως την εξέφρασε είναι αποδεκτή ως δική του γνώμη, για να αξιολογηθεί περαιτέρω, σε συνάρτηση με την γνώμη του ΜΕ2 και τα επίδικα θέματα. Όσον αφορά την έγγραφη μαρτυρία που προσκόμισε ο ΜΥ1, το Τεκμήριο 13 δεν αμφισβητήθηκε και είναι αποδεκτό ως μαρτυρία, όπως και το Τεκμήριο 14, το Τεκμήριο 15 και το Τεκμήριο
Όσον αφορά τα Τεκμήρια 15 και 16, όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως, δεν είναι επίδικη η ορθότητα της διάγνωσης στην οποία προέβησαν οι ιατροί στην Πολυκλινική Υγεία την 13.07.2011, αλλά η ορθότητα της διάγνωσης στην οποία προέβη ο ΜΥ1 την 13.07.
Το Τεκμήριο 17 κατατέθηκε από κοινού. Δεν αμφισβητείται βεβαίως ότι ο αποβιώσας ήταν άτομο με ήδη υφιστάμενο κατά την 13.07.2011 ψυχιατρικό πρόβλημα. Η διάγνωση την 13.07.2011 Δεν θα ήταν σαφώς λογικό να αναμένονταν από τους Ενάγοντες να προσκομίσουν μαρτυρία ιατρού που ήταν αυτόπτης μάρτυρας των συμπτωμάτων του ασθενούς την 13.07.
Τα ιατρικά γεγονότα που έλαβαν χώρα την 13.07.2011 είναι όπως τα μαρτύρησε ο ΜΥ1 και δεν αμφισβητήθηκε η διενέργεια των εξετάσεων που έλαβαν χώρα στο ΤΑΕΠ την 13.07.2011 και παρουσιάστηκαν στο Δικαστήριο δια των Τεκμηρίων 2 και 3, ή η συνταγογράφηση του Τεκμηρίου 1, με εξαίρεση την διενέργεια ακτινογραφικού ελέγχου, για τους λόγους που προαναφέρθηκαν. Το επίδικο ερώτημα είναι η ορθότητα της μεταχείρισης του ασθενούς από τους Εναγόμενους την 13.07.2011, υπό αυτά τα δεδομένα που οι ίδιοι εκθέτουν. Η θέση της συνηγόρου των Εναγόμενων είναι βασικά πως, στον βαθμό που - κατά την θέση της - δεν αποδεικνύεται το πραγματικό πρόβλημα του ασθενούς την 15.07.2011, δεν μπορεί να αποδειχθεί ότι υπήρχε μια λανθασμένη αρχική διάγνωση γι' αυτό την 13.07.
Συναφώς, οι Εναγόμενοι προβάλλουν την υπεράσπιση της ορθής διάγνωσης, και γι' αυτό υποδείχθηκε πως ο ΜΕ2 θα έπρεπε να προσκομίσει τα πρακτικά του δικού του χειρουργείου, τη βιοψία και την απεικονιστική μαρτυρία, για να αποδειχθεί πως ο ασθενής την 15.07.2011 υπέφερε από περιτονίτιδα και σηψαιμία και όχι «κάτι άλλο», αναφέροντας παράλληλα πως θα ήταν αδύνατον να εκδηλωθεί γενικευμένη περιτονίτιδα με σήψη σοβαρής μορφής από διάτρηση σκωληκοειδούς σε χρονικό διάστημα δύο ημερών από την 13.07.
Μπορεί να υπάρχει κάποια λογική διασύνδεση μεταξύ της αρχικής και τελικής διάγνωσης, για να απαντηθεί με κάποιον τρόπο το ερώτημα κατά πόσον η διάγνωση που έγινε την 13.07.2011 ήταν ορθή ή λανθασμένη. Ως πραγματικό θέμα, όμως, κρίνω πως έχει αποδειχθεί, μέσα από την αποδεκτή μαρτυρία γεγονότων που προσκόμισαν οι Ενάγοντες, στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων, πως ο ασθενής υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση την 15.07.2011 στην Πολυκλινική Υγεία από τον ΜΕ2, στην οποίαν αφαιρέθηκε η σκωληκοειδής απόφυση και καθαρίστηκε το απόστημα, ότι δεν συνέβη «κάτι άλλο», και ότι τα Τεκμήρια 4, 5, 6, 7, 8 και 9 δεν έχουν παραχθεί για να δηλώσουν ψευδώς ότι έγινε μία χειρουργική επέμβαση που είτε δεν έγινε καθόλου είτε ήταν άλλη από εκείνην που πράγματι έγινε. Η τελική διάγνωση ήταν περιτονίτιδα από ρήξη/διάτρηση σκωληκοειδούς, που κατά την αρχική κλινική εξέταση την 15.07.2011 είχε δώσει ενδείξεις σημαιμίας, και έχει αποδειχθεί επαρκώς μέσα από το σύνολο της μαρτυρίας που προσκόμισαν οι Ενάγοντες. Η γνώμη του ΜΕ2 είναι ότι, σε περίπτωση σκωληκοειδίτιδας, θα μπορούσε να επέλθει ρήξη σκωληκοειδούς εντός 72 ωρών (όχι σε 72 ώρες). Αυτή η γνώμη δεν αμφισβητείται, ούτε ο ΜΥ1 ανέφερε ένα διαφορετικό χρονικό πλαίσιο· και η δική του γνώμη είναι πως η σκωληκοειδίτιδα χρήζει χειρουργικής αντιμετώπισης εντός του ίδιου 24ώρου. Εκ του ελάσσονος εις το μείζον, η σκωληκοειδίτιδα, όπως είναι αντιληπτό, μπορεί να απολήξει σε ρήξη και σε 48 ώρες (που βρίσκονται μέσα στις 72 ώρες). Το χρονικό διάστημα που απέχει από την 13.07.2011 έως την 15.07.2011 είναι εντός του ίδιου πλαισίου των 72 ωρών, ενώ σύμφωνα και με την πραγματική μαρτυρία της ΜΕ1, ότι οι κοιλιακοί πόνοι είχαν αρχίσει από την 12.07.2011 προς την 13.07.
Η σκωληκοειδίτιδα δεν θα μπορούσε να προέκυψε μετά από την 13.07.2011· κάτι τέτοιο θα ήταν αντίθετο και με τους ίδιους τους ισχυρισμούς της πλευράς των Εναγόμενων, ότι δεν μπορεί να επέλθει περιτονίτιδα εντός δύο ημερών. Υπάρχει επίσης η γνώμη του ΜΕ2, που δεν αμφισβητήθηκε με κάποια αντίθετη υποβολή αλλά έτυχε και επίκλησης, ότι η περιτονίτιδα μπορεί να επέλθει εντός 6-8 ωρών από την ρήξη της σκωληκοειδούς. Είναι μη αμφισβητούμενο δεδομένο πως την 13.07.2011 ο ασθενής δεν διαγνώστηκε με σκωληκοειδίτιδα. Είναι δεδομένο που έχει αποδειχθεί με την μαρτυρία που προσκομίστηκε από την πλευρά των Εναγόντων ότι η τελική διάγνωση ήταν η περιτονίτιδα από ρήξη/διάτρηση σκωληκοειδούς, που κατά την αρχική κλινική εξέταση είχε δώσει ενδείξεις σηψαιμίας. Έχει αναφερθεί στην ΜΕ1 από το ΤΑΕΠ ότι ο ασθενής είχε υποστεί δηλητηρίαση, οι Εναγόμενοι δικογράφησαν ότι διέγνωσαν γαστρεντερίτιδα, και ο ΜΥ1 ανέφερε πως δεν είχε καταλήξει σε κάποιαν τελική διάγνωση. Το Δικαστήριο, νοείται, δεν είναι δυνατόν να προβεί σε αναδρομική ανάλυση για να προκύψει μια άλλη διάγνωση για την 13.07.2011, και δεν επιτρέπεται να πει ότι ο ασθενής την 13.07.2011 έπασχε από οξεία σκωληκοειδίτιδα. Δεν θα προβεί το Δικαστήριο σε κάποια ιατρική διάγνωση. Δεν είναι, όμως, αυτό το ζητούμενο, να αποφασίσει το Δικαστήριο από τι έπασχε ο ασθενής την 13.07.
Έναντι στην μαρτυρία των Εναγόντων περί λάθους διάγνωσης την 13.07.2011, που προκύπτει εκ του πραγματικού αποτελέσματος την 15.07.2011 (που αυτό ήταν και δεν αποδείχθηκε «κάτι άλλο»), και της πιθανότητας την 13.07.2011 ο ασθενής να έπασχε από σκωληκοειδίτιδα που δεν διαγνώστηκε, ως εκτέθηκε προηγουμένως, δεν προσκομίστηκε μαρτυρία που να βεβαιώνει επαρκώς την ορθότητα της γαστρεντερίτιδας (που δικογραφείται) ή άλλης διάγνωσης. Είναι αποδεκτό πως δεν έγινε καλλιέργεια κοπράνων για τη διάγνωση γαστρεντερίτιδας, ούτε αυτή αναφέρεται σε οποιαδήποτε ιατρική γνωμάτευση ούτε εξειδικεύεται. Δεν διενεργήθηκαν άλλες διαγνωστικές εξετάσεις πέραν των αναλύσεων και της κλινικής εξέτασης, για να αποκλειστεί δι' αυτών η σκωληκοειδίτιδα. Στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων, όπου εξετάζεται το ζήτημα, είναι πιο πιθανόν η σκωληκοειδίτιδα να υπήρχε την 13.07.2011 και να μην έτυχε διάγνωσης (missed diagnosis) και η διάγνωση της γαστρεντερίτιδας την 13.07.2011 ή οποιαδήποτε άλλη διάγνωση να ήταν μία λανθασμένη διάγνωση (misdiagnosis). Σύνοψη ευρημάτων Συνοψίζοντας τα ευρήματα που προκύπτουν μέσα από την αποδεκτή μαρτυρία και συνθέτουν το βασικό πραγματικό πλαίσιο, ο αποβιώσας, κατά την 13.07.2011, ήταν ηλικίας 40 ετών με ιστορικό ψυχικής νόσου και υπέρβαρος. Την 12.07.2011, τα μεσάνυχτα προς την 13.07.2011, ο αποβιώσας είχε αρχίσει να παραπονείται στην σύζυγό του για έντονο κοιλιακό άλγος. Ο πόνος συνέχισε όλο το βράδυ, μέχρι και τις πρωινές ώρες, έτσι περί τις 08:00, κλήθηκε ασθενοφόρο για να τον μεταφέρει στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Ο ασθενής μετέβη με ασθενοφόρο στο ΤΑΕΠ του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού, με την συνοδεία της συζύγου του, και εγγράφθηκε το ΤΑΕΠ περί την 13:
Τους είχε αναφέρει ότι είχε πόνο στην κοιλιά από την προηγούμενη ημέρα. Ρωτήθηκε για το ιστορικό του, και ανέφερε πως το προηγούμενο βράδυ είχε ξεκινήσει μια ευαισθησία, που εξελίχθηκε σε πόνο στην κοιλιά. Δεν αναφέρθηκε οτιδήποτε σε σχέση με κάποιο ψυχιατρικό ιστορικό του ασθενούς. Η πρώτη αξιολόγηση του ασθενούς, η μέτρηση των ζωτικών σημείων, έγινε από νοσηλευτή. Η πίεση και η θερμοκρασία και οι σφυγμοί του ασθενούς ήταν φυσιολογικά. Στην συνέχεια, ο ασθενής εξετάστηκε κλινικά, επισκοπικά, από τον ΜΥ1, προσοντούχο παθολόγο-διαβητολόγο (Τεκμήριο 13). Κατά την εξέτασή του από τον ΜΥ1, ο ασθενής είχε έντονο πόνο. Ο ΜΥ1 διενήργησε κλινική εξέταση της κοιλίας, με επιπολής ψηλάφιση και εν των βάθει ψηλάφιση. Στην εν των βάθει ψηλάφιση, εντόπισε ευαισθησία στο υπογάστριο. Ακροαστικά, οι εντερικοί ήχοι στην κοιλιά ήταν φυσιολογικοί. Η αναπνοή του ασθενούς ήταν φυσιολογική και ο πνεύμονάς του ήταν καθαρός με το ακουστικό. Η καρδιά του ακούγονταν χωρίς αρρυθμίες και είχε μια φυσιολογική πίεση. Ο ασθενής τέθηκε σε αναλγητική αγωγή με Panadol ενδοφλέβιο, και ζητήθηκε να γίνει εργαστηριακός έλεγχος, για να διαπιστωθούν τα συμπτώματα που περιέγραφε, που ήταν κοιλιακό άλγος από την προηγούμενη ημέρα. Ο ασθενής υποβλήθηκε σε αιματολογικές εργαστηριακές εξετάσεις, τα αποτελέσματα των οποίων βγήκαν περί την 15:27, και σε εξετάσεις κλασικής βιοχημείας αίματος, τα αποτελέσματα των οποίων βγήκαν περί την 15:
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των εξετάσεων αυτών (Τεκμήριο 2 και Τεκμήριο 3), υπήρχε φλεγμονή στην κοιλία. Οι αιτίες του κοιλιακού άλγους μπορούν να ταξινομηθούν κατά την εντόπιση (Τεκμήριο 12 και Τεκμήριο 14), ωστόσο ο ΜΥ1 έκρινε, με τις δύο προαναφερόμενες ψηλαφίσεις, σε συνάρτηση με τις αιματολογικές εξετάσεις, και την γνωστή εικόνα και διαθέσιμη πληροφορία για τον ασθενή, ότι πρόκειται για άτυπο κοιλιακό άλγος ή κοιλιακό άλγος αβέβαιης αιτιολογίας (Τεκμήριο 14), και επειδή ο πόνος ήδη υφέθηκε με τα ενδοφλέβια υγρά, ο ασθενής αφέθηκε να φύγει από το ΤΑΕΠ περί την 16:00, αφού του χορηγήθηκε φαρμακευτική αγωγή για το σπίτι (Τεκμήριο 1), με αντιβιοτικό και αναλγητικό επί πόνου (εάν επανέλθει ο πόνος, τότε να πιει παυσίπονο) με ισχύ για τρείς ημέρες, χωρίς περαιτέρω οδηγίες εξόδου που να περιλαμβάνουν την διαφορική διάγνωση της σκωληκοειδίτιδας, για τον αποκλεισμό της οποίας δεν διενεργήθηκαν περαιτέρω διαγνωστικές εξετάσεις. Στην σύζυγο του ασθενούς λέχθηκε ότι πιθανόν ο ασθενής να είχε υποστεί δηλητηρίαση από ύποπτη τροφή, ενώ επικρατέστερη περιγραφική διάγνωση για τους Εναγόμενους ήταν η γαστρεντερίτιδα (που δικογράφησαν), η οποία όμως επίσης δεν βεβαιώθηκε με περαιτέρω διαγνωστικές εξετάσεις (π.χ. καλλιέργεια κοπράνων) και για την οποίαν ο ΜΥ1 είναι αβέβαιος. Την 13.07.2011 δεν έγινε ορθή διάγνωση και έγινε λανθασμένη διάγνωση. Την επόμενη ημέρα, 14.07.2011, μεταξύ των ωρών 20:00-21:00, η σύζυγος του ασθενούς επικοινώνησε τηλεφωνικώς με το νοσοκομείο, και μίλησε με άγνωστο πρόσωπο, που της είπε, βάσει των όσων η ίδια του ανέφερε, να αναμένει να δράσουν τα φάρμακα. Την επόμενη ημέρα, 15.07.2011, η κατάσταση του ασθενούς χειροτέρευσε, με αποτέλεσμα να μεταφερθεί σε ιδιωτική κλινική, όπου διαγνώστηκε με περιτονίτιδα από διάτρηση σκωληκοειδούς, που κατά την αρχική κλινική εξέταση την 15.07.2011 είχε δώσει ενδείξεις σηψαιμίας, για την οποία χειρουργήθηκε λαπαροσκοπικά (Τεκμήριο 4, Τεκμήριο 7). Εξαιτίας επιπλοκών, παρέμεινε στην ιδιωτική κλινική μέχρι την 25.07.2011 (Τεκμήριο 7, Τεκμήριο 9). Ο ασθενής υπέστη πόνο και ταλαιπωρία, λόγω και της ήδη κλονισμένης ψυχικής του υγείας, για την οποία παρακολουθούνταν διαχρονικά από ψυχίατρο. Η κλινική εξέδωσε τιμολόγιο (Τεκμήριο 9) για το ποσό των €8.534,24, για όλες τις ημέρες νοσηλείας, ως προς την πληρωμή του οποίου θα συνέδραμε το ταμείο του ασθενούς στην ΑΗΚ με άγνωστο τρόπο. Αμέσως μετά το χειρουργείο, την 15.07.2011, η αναισθησιολόγος που συμμετείχε στο χειρουργείο εξέδωσε σημείωση για τα έξοδά της που ανέρχονται στο ποσό των €350,00 (Τεκμήριο 6). Την 03.08.2011, ο ιατρός που τον χειρούργησε εξέδωσε τιμολόγιο με αριθμό 1530 για το ποσό των €2.800,00 (Τεκμήριο 5), ως προς την πληρωμή του οποίου θα συνέδραμε το ταμείου του ασθενούς στην ΑΗΚ με άγνωστο τρόπο. Την 11.10.2011, ο Δρ. ΧΧΧΧ που εξέτασε τον ασθενή εξέδωσε το Τεκμήριο
Την 13.12.2011, ο ιατρός που χειρούργησε τον ασθενή εξέδωσε το Τεκμήριο
ΝΟΜΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΕΣ Η βάση της απαίτησης των Εναγόντων για την ιατρική αμέλεια που προωθείται στην προκειμένη περίπτωση είναι η αδικοπρακτική (action in tort). Σύμφωνα με το άρθρο 51 § 1(β) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148, τέτοια αμέλεια συνιστά η παράλειψη καταβολής τέτοιας δεξιότητας ή επιμέλειας για την άσκηση του ιατρικού επαγγέλματος, όπως ένα λογικό συνετό πρόσωπο, που έχει τα προσόντα για την άσκηση του ιατρικού επαγγέλματος, θα κατέβαλλε υπό τις περιστάσεις, και στην πρόκληση ζημιάς εξαιτίας αυτής. Αποζημίωσης για αμέλεια μπορεί να τύχει μόνο το πρόσωπο έναντι του οποίου ο υπαίτιος της αμέλειας υπείχε υποχρέωση, υπό τις περιστάσεις, να μην επιδείξει αμέλεια. Σύμφωνα με το άρθρο 51 § 2(ε) πρόσωπο που ασκεί επάγγελμα ή παρέχει υπηρεσίες υπέχει τέτοια υποχρέωση έναντι κάθε προσώπου επί του οποίου ασκεί το επάγγελμα ή προς το οποίο παρέχει της υπηρεσίες. Σύμφωνα με το άρθρο 13, ανεξαρτήτως της ευθύνης του ιδίου του «υπηρέτη» (όπως ο όρος χρησιμοποιείται στη νομοθεσία εννοώντας και τον εργοδοτούμενο), ο «κύριος» (που περιλαμβάνει και τον εργοδότη) ευθύνεται για κάθε πράξη ή παράλειψη που τελέστηκε από τον υπηρέτη του κατά την απασχόλησή του, δηλαδή υπό την ιδιότητά του ως υπηρέτη και ενόσω εκτελούσε τα συνήθη και παρεμπίπτοντα με την απασχόλησή του καθήκοντα, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι η πράξη αυτή ήταν πλημμελής τρόπος εκτέλεσης εξουσιοδοτημένης από τον κύριο πράξης, αλλά η πράξη ή παράλειψη δεν θεωρείται ότι τελέστηκε με τον τρόπο αυτό εάν τελέστηκε από υπηρέτη που ενεργούσε για δικούς του σκοπούς και όχι εκ μέρους του κυρίου. Τα γεγονότα της 13.07.2011 Το επίπεδο επιμέλειας Τα νομοθετικά κείμενα περί της επαγγελματικής και ειδικότερα της ιατρικής αμέλειας περιστοιχίζονται από σειρά δικαστικών αποφάσεων, της αγγλικής και κατ' επέκταση της εγχώριας νομολογίας, που πλαισιώνουν έναν βασικό κορμό του ιατρικού δικαίου. Αμφότεροι οι συνήγοροι αναφέρονται σε νομολογία που παραπέμπει στην μέθοδο ελέγχου που καθιέρωσε η Bolam v. Friern Hospital Management Committee [1957] 2 All ER 118 σελ. 121 (per McNair J) και επανέλαβε η Whitehouse v. Jordan [1981] 1 All ER 267, η Maynard v. West Midlands Regional Health Authority [1985] 1 All ER 635, η Bolitho v. City and Hackney Health Authority [1998] AC 232 και πολλές άλλες αποφάσεις, ότι από τον ιατρό που αναλαμβάνει έναντι στον ασθενή καθήκον επιμέλειας (duty of care) απαιτείται να ικανοποιεί το επίπεδο επιμέλειας (τη συνηθισμένη ικανότητα) που ασκεί ο συνηθισμένος προσοντούχος ιατρός που ασκεί την ειδικότητά του. Πρόκειται για ένα «τεστ» που δεν χρησιμοποιείται για να κάνει το Δικαστήριο ευρήματα γεγονότων, ακόμα και όταν για τις εκδοχές σε σχέση με τα γεγονότα υπάρχουν αντικρουόμενες θέσεις ειδικών εμπειρογνωμόνων[4]. Είναι ένα μέτρο στο οποίο ανάγονται τα γεγονότα όταν αυτά διαπιστώνονται, για να μπορέσει να διαπιστωθεί περαιτέρω εάν ο ιατρός ικανοποίησε το απαιτούμενο επίπεδο επιμέλειας (standard of care). Για να διαφανεί αυτό το μέτρο, χρειάζεται μαρτυρία ως προς το ποιο είναι το επίπεδο (standard of care) που ασκεί ο συνηθισμένος προσοντούχος ιατρός· ποιο είναι εκείνο το αποδεκτό όριο κάτω από το οποίο δεν είναι ανεκτό να πέσει η παρεχόμενη ιατρική φροντίδα (acceptable threshold of medical care). Επειδή, αποφασίζοντας το Δικαστήριο σε ένα πρώτο στάδιο αυτό το αποδεκτό όριο, το επίπεδο επιμέλειας, παρεμβαίνει κατά κάποιον τρόπο και επηρεάζει την ίδια την ιατρική πρακτική, η προσοχή που χρειάζεται στην διαδικασία απόδειξης όπως και στην αξιολόγηση της σχετικής ιατρικής μαρτυρίας είναι μεγάλη. Κάτι βεβαίως που υπενθύμισε η Bolitho, μεταξύ άλλων, είναι πως, ενώ είναι κατά κανόνα η ίδια η ιατρική επιστήμη που καθιερώνει το επίπεδο επιμέλειας που αρμόζει για συγκεκριμένα ιατρικά ζητήματα, μία μεταχείριση μπορεί να θεωρηθεί αμελής, εάν δεν μπορεί να αποδειχθεί, προς ικανοποίηση του Δικαστηρίου, ότι το σώμα της ιατρικής γνώμης που την επικαλείται και την υποστηρίζει ενώπιον του Δικαστηρίου είναι «λογικό» ή «υπεύθυνο»[5]· και αυτή η διέξοδος της Bolitho είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στις απαιτήσεις που βασίζονται σε ελλιπή ή λανθασμένη διάγνωση (pure diagnosis, misdiagnosis), όπως θα εξηγηθεί στη συνέχεια. Θεμελιώνοντας και γνωρίζοντας το επίπεδο επιμέλειας, θα πρέπει να αποδεικνύεται και το τι ακριβώς έπραξε ο συγκεκριμένος ιατρός στη συγκεκριμένη περίπτωση, ώστε να εξεταστεί πλέον εάν η συμπεριφορά του πέφτει κάτω από αυτό το επίπεδο επιμέλειας, κατά τρόπο που συνιστά παράβαση του καθήκοντος επιμέλειας (breach of duty of care), κατ' επέκταση αμέλεια. Το επίπεδο επιμέλειας σε συνάρτηση με τη συμπεριφορά του ιατρού στη συγκεκριμένη περίπτωση βρίσκονται σε έναν διαρκή διάλογο, που βασίζεται στη μαρτυρία γεγονότων. Η συμπεριφορά του ιατρού καταρχάς κρίνεται με βάση την κατάσταση των επαγγελματικών γνώσεων κατά τον χρόνο που προέκυψε το επίδικο ζήτημα[6]. Η απλώς λανθασμένη κρίση του ιατρού (γιατί λάθη πάντοτε συμβαίνουν) δεν ισοδυναμεί με αμέλεια, εκτός (αναγωγή σε κάποια μέθοδο ελέγχου) εάν ένας εύλογα ικανός επαγγελματίας, με το επίπεδο και το είδος των δεξιοτήτων του ιατρού που ενάγεται, και ενεργώντας με τον συνηθισμένο τρόπο παροχής φροντίδας, δεν θα προέβαινε σε τέτοια λανθασμένη κρίση[7]. Όταν υπάρχουν διαφορετικές καθιερωμένες σχολές ιατρικής γνώμης για ένα ζήτημα (γιατί και οι ιατρικές γνώμες μπορεί να διαφέρουν), ο ιατρός δεν θεωρείται αμελής επειδή ακολούθησε την μία και όχι την άλλη, ακόμη και αν το αποτέλεσμα υποδηλώνει ότι έγινε λάθος επιλογή· το ζήτημα που τίθεται, ως τίθεται τότε, είναι εάν μέσα στο δεδομένο επαγγελματικό πλαίσιο υπήρχε, κατά τον ουσιώδη χρόνο, και κάποια υπεύθυνη σχολή ιατρικής γνώμης που να υποστηρίζει την συγκεκριμένη ιατρική πρακτική που ακολούθησε ο ιατρός που ενάγεται (άρα να φαίνεται ότι δεν έπραξε εντελώς εκτός του επαγγελματικού πλαισίου), και δεν πρόκειται για ζήτημα που προσεγγίζεται με καθαρά ποσοτικούς όρους[8]. Η απόκλιση από την συνηθισμένη πρακτική, επίσης, δεν συνιστά κατ' ανάγκη αμέλεια[9], μα για να στοιχειοθετηθεί αμέλεια σε μια τέτοια βάση, χρειάζεται να αποδειχθεί ότι υπάρχει μια συνήθης και συνηθισμένη πρακτική, ότι ο ιατρός που ενάγεται δεν την έχει υιοθετήσει, και η πρακτική που υιοθετήθηκε από αυτόν στην πραγματικότητα είναι κάποια που δεν θα είχε ακολουθήσει κανένας επαγγελματίας με τις συνηθισμένες δεξιότητες, εάν ενεργούσε προς παροχή της φροντίδας που ζητήθηκε και από τον εναγόμενο, με τον συνήθη τρόπο[10]. Εάν το αποτέλεσμα της απόκλισης από την συνηθισμένη πρακτική είναι ένας ασθενής να υποστεί βλάβη που θα μπορούσε να αποτρέψει η εφαρμογή της συνηθισμένης πρακτικής, ο ιατρός τότε είναι που θα πρέπει να αποδείξει ότι δικαιολογημένα έπραξε ως έπραξε, και δεν παράβηκε το καθήκον του και, εάν δεν επιτύχει να αποδείξει κάτι τέτοιο, θα πρέπει ο ίδιος να αποδείξει ότι η ζημία που υπέστη ο ασθενής δεν προήλθε από τέτοια απόκλιση[11]. Σχετικό με τα δεδομένα της παρούσας υπόθεσης είναι να αναφερθεί και πως όταν ένας ασθενής παρουσιάζεται με έναν απλό τραυματισμό ή πόνο, δεν απαιτείται να ερωτηθεί για το ιατρικό ή ψυχιατρικό του ιστορικό, εκτός εάν υπάρχει κάτι που να υποδηλώνει ότι ο ασθενής έχει ψυχιατρικό ιστορικό που μπορεί να σχετίζεται με τη θεραπεία του ή την κατανόησή του[12]. Η βασική εισήγηση της συνηγόρου των Εναγόμενων είναι πως δεν αποδείχθηκε το επίπεδο επιμέλειας στη συγκεκριμένη περίπτωση, οπότε το Δικαστήριο δεν έχει μία βάση έναντι στην οποία να αξιολογήσει την συμπεριφορά του Εναγόμενου
Ο ΜΕ2, που ήταν μάρτυρας γεγονότων όσον αφορά την χειρουργική αντιμετώπιση του ασθενούς την 15.07.2011, επιχείρησε να δώσει και μαρτυρία γνώμης, όπως είναι η θέση της, για να τεθεί το επίπεδο επιμέλειας ως προς τον τρόπο διάγνωσης του προβλήματος του ασθενούς που προσέρχεται για επείγουσα φροντίδα με κοιλιακό πόνο και που ουδείς γνωρίζει, σε εκείνο τον χρόνο, το πρόβλημά του. Ο ίδιος είναι χειρουργός και δεν αναφέρθηκε στις συνθήκες λειτουργίας του ΤΑΕΠ ή γενικότερα των ΤΑΕΠ και τον συνήθη τρόπο μεταχείρισης ασθενών με κοιλιακό άλγος σε ΤΑΕΠ με βάση κάποια δικά τους πρωτόκολλα, αλλά ούτε και στα συγκεκριμένα δεδομένα που είχε στη διάθεσή του ο Εναγόμενος 1 την 13.07.
Την δική του μαρτυρία γνώμης πάντως έδωσε και ο ΜΥ1, συνυφασμένη πάντοτε με τα ιατρικά γεγονότα. Αμφότερες οι γνώμες συγκλίνουν ως προς το ότι το σύμπτωμα του κοιλιακού πόνου μπορεί να οφείλεται σε διαφορετικές αιτίες, ως προς τις οποίες ακολουθείται η μέθοδος της διαφορικής διάγνωσης. Προηγουμένως, έγινε αναφορά σε διαφοροποιήσεις που υπάρχουν όσον αφορά το επίπεδο επιμέλειας στις περιπτώσεις ελλιπούς ή λανθασμένης διάγνωσης, και τον έλεγχο ως προς το εάν υπήρξε παράβαση του καθήκοντος επιμέλειας. Τούτο γιατί η Bolam ήταν μία υπόθεση

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.