Στυλιανού, διαχειρίστρια της περιουσίας του αποβιώσαντος Στυλιανού ν.

Στυλιανού, διαχειρίστρια της περιουσίας του αποβιώσαντος Στυλιανού ν. Θεόδωρος Βασιλείου & Υιοί Οικοδομικές Επιχειρήσεις ΛΤΔ κ.α., Αρ. Αγωγής: 1392/12, 29/12/2021 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2021:A649 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Ε. Γεωργίου-Αντωνίου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 1392/12 Μεταξύ: XXXXX Στυλιανού, διαχειρίστρια της περιουσίας του αποβιώσαντος XXXXX Στυλιανού Ενάγουσας και

Θεόδωρος Βασιλείου & Υιοί Οικοδομικές Επιχειρήσεις ΛΤΔ
XXXXX Βασιλείου Εναγομένων και Γενικές Ασφάλειες Κύπρου ΛΤΔ Τριτοδιάδικος --------------------------------------- Ημερομηνία: 29 Δεκεμβρίου, 2021 Εμφανίσεις: Για Ενάγουσα: κα Σ. Ερωτοκρίτου, για Α. Ερωτοκρίτου & ΣΙΑ Δ.Ε.Π.Ε. Για Εναγόμενους 1 και 2: κα. Ε. Παρασκευά Για Τριτοδιάδικο: κα Καουτζιάνη, για Χρυσαφίνης και Πολυβίου Δ.Ε.Π.Ε. ΑΠΟΦΑΣΗ Η Ενάγουσα με την αγωγή της αξιώνει γενικές και ειδικές αποζημιώσεις περιλαμβανομένων αποζημιώσεων δυνάμει του άρθρου 58 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου για το θάνατο του XXXXX Στυλιανού, ο οποίος προκλήθηκε λόγω αμέλειας ή και παράβασης των νομίμων καθηκόντων των Εναγομένων 1 και 2, αφού ο αποβιώσαντας βρισκόταν σε εργοτάξιο που έλεγχαν οι Εναγόμενοι 1 και 2, ως αδειούχος ή /και προσκεκλημένος τους. Η Ενάγουσα, στην Έκθεση Απαίτησης της, ισχυρίζεται ότι ενεργεί για το συμφέρον των κληρονόμων ή και της περιουσίας του αποβιώσαντα XXXXX Στυλιανού και έχει διοριστεί ως διαχειρίστρια της περιουσίας του δυνάμει εγγράφων διαχείρισης που εκδόθηκαν στις 13/02/2012, στην Αιτ. Διαχ. XXXXX/11 Ε.Δ Λευκωσίας. Σύμφωνα με τον ισχυρισμό της η Εναγόμενη 1 εταιρεία ασχολείται με εργολαβικές και οικοδομικές εργασίες και ο Εναγόμενος 2 κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν διευθυντής ή και αξιωματούχος της και υπεύθυνος για την εφαρμογή, επίβλεψη, συντονισμό ή και εκπόνηση σχεδίου για θέματα ασφάλειας και υγείας στον επίδικο χώρο που έγινε το ατύχημα στις 14/09/2011, από το οποίο προκλήθηκε ο θάνατος του συζύγου της. Υποστηρίζει ότι ο Εναγόμενος 2 έχει προσωπική ευθύνη για το συγκεκριμένο ατύχημα. Η Εναγόμενη 1 εταιρεία ανέλαβε εργολαβικά, δυνάμει σύμβασης, την ανέγερση πολυώροφου κτιρίου στη Λεωφόρο Αρχιεπισκόπου Μακαρίου ΙΙΙ στα Λατσιά και ήταν η κύρια εργολάβος του έργου. Κατόπιν σύμβασης με τον αποβιώσαντα XXXXX Στυλιανού, η οποία υπογράφτηκε στις 28/12/2010, του ανέθεσε υπεργολαβικά την εκτέλεση γενικών και ειδικών ηλεκτρολογικών εργασιών στο συγκεκριμένο πολυώροφο κτήριο αξίας €21.000 πλέον Φ.Π.Α. Ο αποβιώσαντας ήταν αδειούχος ή και έμπειρος ηλεκτρολόγος και αναλάμβανε την εκτέλεση ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων και από την εργασία του λάμβανε περί τις €4.000 μηνιαίως. Ήταν ρητός και εξυπακουόμενος όρος της σύμβασης μεταξύ του αποβιώσαντα και της Εναγόμενης 1 ότι ουδεμία ευθύνη θα έφερε ο αποβιώσαντας σε σχέση με οποιαδήποτε πράξη ή και παράλειψη ή και αμέλεια της Εναγόμενης 1 ή των υπαλλήλων της ή των υπεργολάβων της. Ήταν επίσης ρητός όρος ότι η Εναγόμενη 1 θα προνοούσε ή και θα δημιουργούσε ασφαλείς συνθήκες εργασίας και θα λάμβανε όλα τα ενδεικνυόμενα μέτρα για αποτροπή της πτώσης του αποβιώσαντα από ύψος, συμβατική υποχρέωση την οποία παρέβηκε. Η Εναγόμενη 1 έχοντας τον έλεγχο ή και την εποπτεία του συγκεκριμένου χώρου παρέλειψε να προσφέρει στον αποβιώσαντα ως αδειούχο ή και προσκεκλημένο της ασφαλή χώρο διεκπεραίωσης των εργασιών του και αμέλησε να υιοθετήσει μέτρα αποτροπής της πτώσης του από ύψος ή και δεν εφάρμοσε σχέδιο για θέματα ασφάλειας και υγείας στον συγκεκριμένο χώρο. Αποτέλεσμα, κατά ή περί την 14/09/2011, ενώ ο XXXXX Στυλιανού βρισκόταν στο υπό ανέγερση κτήριο για εκτέλεση ηλεκτρολογικών εργασιών ως αδειούχος ή και προσκεκλημένος των Εναγομένων 1 και 2 και ενώ εργαζόταν στο μεσοπάτωμα, να καταπέσει από ύψος, να τραυματιστεί σοβαρά και να καταλήξει. Προωθείται η θέση ότι ο θάνατος του Στυλιανού οφειλόταν στην αμέλεια ή και στην παράβαση των νομίμων καθηκόντων της Εναγόμενης 1, τα οποία καθήκοντα προσδιορίζονται ως ακολούθως: Παρέλειψε να λάβει οποιαδήποτε μέτρα για την προστασία ή και την ασφαλή διεκπεραίωση των εργασιών, ανέχθηκε ή και δημιούργησε ανοίγματα ή και ακάλυπτους χώρους στο μεσοπάτωμα ενώ γνώριζε ότι εξέθεταν σε κίνδυνο για πτώση από ύψος τον Στυλιανού ή και τα πρόσωπα που εργάζονταν στο μεσοπάτωμα, παρέλειψε να προνοήσει για τοποθέτηση κιγκλιδωμάτων ή και σκαλωσιών στο μεσοπάτωμα για αποτροπή πτώσης από το μεσοπάτωμα ή και από ύψος 3.65 μέτρα, παρέλειψε να εποπτεύσει ή και να ελέγξει τον χώρο επαρκώς ή και να καταρτίσει και εφαρμόσει Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας και εξέθεσε τον Στυλιανού σε κίνδυνο πτώσης, έναν κίνδυνο τον οποίο γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει. Ως λεπτομέρειες αμέλειας ή και παράβασης των νομίμων καθηκόντων του Εναγομένου 2 προσδιορίζονται τα ακόλουθα: Ότι ενώ δεν κατείχε τα αναγκαία προσόντα για εκπόνηση ή και εφαρμογή μέτρων σε σχέση με τα θέματα ασφάλειας και υγείας ανέλαβε τη συγκεκριμένη εκπόνηση, ότι το Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας ήταν ελλιπές, ότι παρέλειψε να συντονίσει ή και δεν συντόνισε καθόλου τα θέματα ασφάλειας και υγείας στο εργοτάξιο, αφού δεν έδωσε οδηγίες για την τοποθέτηση προστατευτικών κιγκλιδωμάτων ενώ γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει τον κίνδυνο από πτώση από το ύψος του μεσοπατώματος, ότι παρέλειψε να συντονίσει τις εργασίες στο μεσοπάτωμα με τέτοιο τρόπο που να αποτραπεί η πτώση και ότι γενικά ενήργησε αμελώς. Ως ειδικές ζημιές στην περιουσία του αποβιώσαντα καθορίζονται έξοδα κηδείας ύψους €2.500, τα έξοδα διαχείρισης ύψους €2.500 καθώς και το ποσό των €17.086 ως αποζημιώσεις για την απώλεια του αποβιώσαντα (bereavement). Επιπρόσθετα η σύζυγος του αποβιώσαντα έχει απωλέσει το όφελος της αυξημένης σύνταξης γήρατος που ο αποβιώσαντας θα λάμβανε αν δεν απέθνησκε πρόωρα, αφού είχε και τη δυνατότητα να εργάζεται πέραν της συντάξιμης ηλικίας. Αξιώνονται και γενικές αποζημιώσεις δυνάμει του άρθρου 58 του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου και του άρθρου 34 του Περί Διαχειρίσεως Κληρονομιών Νόμου για τη ζημιά που προέκυψε στην περιουσία του αποβιώσαντα ή και στους εξαρτωμένους από τον θάνατο του λόγω της αμέλειας ή και της παράβασης των νομίμων καθηκόντων των Εναγομένων 1 και
Κατά τον χρόνο του θανάτου του ο XXXXX Στυλιανού ήταν 58 ετών και εξαρτημένοι από αυτόν ήταν η σύζυγος του XXXXX Στυλιανού και τα δύο παιδιά του γεννηθέντα το 1980 και
Ο αποβιώσαντας είχε προοπτικές αύξησης των εισοδημάτων του, ήταν πρότυπο οικογενειάρχη και διέθετε το μεγαλύτερο μέρος των εισοδημάτων του για τα εξαρτημένα του πρόσωπα, τα οποία έχουν απωλέσει τις υπηρεσίες που ο ίδιος τους προσέφερε για τη συντήρηση της περιουσίας τους, οι οποίες υπηρεσίες εκτιμούνται περί τις €5.000 ετησίως. Στην κοινή Υπεράσπισή τους οι Εναγόμενοι 1 και 2 αρνούνται την απαίτηση της Ενάγουσας καθώς και το γεγονός ότι ο Εναγόμενος 2 υπέχει προσωπική ευθύνη για το επίδικο ατύχημα ή ότι η Εναγόμενη 1 είναι εκ προστήσεως υπεύθυνη για τις πράξεις και παραλείψεις του Εναγόμενου
Παραδέχονται το γεγονός της σύμβασης ανεξάρτητης υπεργολαβίας, η οποία υπογράφτηκε στις 28/12/2010 μεταξύ του αποβιώσαντα και της Εναγόμενης 1 εταιρείας για το ποσό των €21.325 πλέον Φ.Π.Α. Ουδέποτε συμφωνήθηκε όρος μεταξύ του αποβιώσαντα και της Εναγόμενης 1 ότι θα ήταν υπεύθυνη για οποιαδήποτε ζημιά συνέβαινε σε αυτόν. Προωθείται, από την Εναγόμενη 1, στην υπεράσπιση, ότι εκπονήθηκε και εφαρμόστηκε Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας στη συγκεκριμένη οικοδομή και ότι ήταν πλήρως συμμορφωμένη με τους όρους του, καθ' όλη τη διάρκεια ανέγερσης της συγκεκριμένης οικοδομής. Επιπρόσθετα, η Εναγόμενη 1 δημιούργησε και διατήρησε ασφαλείς συνθήκες εργασίας εξασφαλίζοντας, μεταξύ άλλων, ασφαλή και καθαρά δάπεδα εργασίας, δημιουργώντας τις απαραίτητες περιφράξεις ή και κιγκλιδώματα ενώ παράλληλα διατήρησε τις απαραίτητες και ενδεδειγμένες σημάνσεις σε ολόκληρη την οικοδομή ή και σε όλους τους χώρους που διεξάγονταν εργασίες. Επιπρόσθετα η συγκεκριμένη οικοδομή ήταν δεόντως ασφαλισμένη και πλήρως ασφαλής ενώ έτυχε της άδειας λειτουργίας από το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, μετά από έλεγχο στην οικοδομή. Προωθείται ο ισχυρισμός ότι ο XXXXX Στυλιανού, κατά ή περί την 14/09/2011, δεν ήταν αδειούχος ή και προσκεκλημένος στον χώρο του ατυχήματος ή και δεν αναμενόταν η παρουσία του λόγω του ότι στο σημείο που έλαβε χώρα το ατύχημα δεν υπήρχε οποιαδήποτε εργασία προς διεκπεραίωση με βάση τη σύμβαση υπεργολαβίας. Υποστηρίζεται ότι το επίδικο ατύχημα επήλθε για λόγους που αφορούν αποκλειστικά το πρόσωπο του XXXXX Στυλιανού και ότι δεν υπήρχε αμέλεια ή παράβαση των νομίμων καθηκόντων εκ μέρους τους. Καταγράφονται ως αμέλεια ή και παράβαση των νομίμων καθηκόντων του αποβιώσαντα τα ακόλουθα: Ότι η Εναγόμενη 1 ή και υπάλληλοι ή και αντιπρόσωποι της έλαβαν όλα τα απαραίτητα μέτρα προστασίας και ασφάλειας στους χώρους της υπό ανέγερση οικοδομής καθ' όλη τη διάρκεια της ανέγερσης της και ότι ουδέποτε προκάλεσε ή ανέχθηκε ή δημιούργησε οποιοδήποτε άνοιγμα ή και ακάλυπτο χώρο στο υπό αναφορά εργοτάξιο και ιδιαίτερα στο μεσοπάτωμα. Ότι ο αποβιώσαντας ουδέποτε έλαβε οδηγίες ή και εντολή για να διεξαγάγει οποιαδήποτε εργασία στο επίδικο σημείο πτώσης. Ότι ο χώρος του μεσοπατώματος, ο οποίος καλύπτει επιφάνεια 100τ.μ., είναι περίκλειστος από τοίχους στη μεγαλύτερη του έκταση και γι΄ αυτό δεν χρειάζονταν οποιαδήποτε προστατευτικά μέτρα. Ότι ο αποβιώσαντας με δική του πρωτοβουλία, εκτός του πλαισίου υποδείξεων της Εναγόμενης 1, εθελούσια και κατά παρέκκλιση των συμφωνηθέντων εκτελούσε εργασίες σε ολόκληρη την επιφάνεια του μεσοπατώματος τοποθετώντας ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις χωρίς αυτές να είναι απαραίτητες ή και να του ζητηθούν, οι οποίες ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις ουδέποτε χρησιμοποιήθηκαν ή και αφαιρέθηκαν από τους ιδιοκτήτες της οικοδομής. Ο Εναγόμενος 2 με τη σειρά του αρνείται και απορρίπτει τις λεπτομέρειες αμέλειας ή και παράβασης νομίμων καθηκόντων που του απαριθμούνται και περαιτέρω ισχυρίζεται ότι ο ίδιος είναι κάτοχος άδειας εργολάβου τρίτης κατηγορίας και ότι υπό τις περιστάσεις ο ίδιος προσωπικά επέδειξε και ενήργησε με πάσα δυνατή επιμέλεια ή και δεξιότητα ή και επαγγελματική ευσυνειδησία. Στην υπό ανέγερση οικοδομή, είναι η θέση του, διατηρεί άριστο ποσοστό ασφάλειας και υγείας για όλα τα πρόσωπα που εκτελούσαν εργασίες σύμφωνα και με το καταρτισθέν Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας, το οποίο ο ίδιος συντόνιζε ή και επόπτευε ή και έλεγχε με απώτερο σκοπό την υλοποίηση του. Ο XXXXX Στυλιανού ουδέποτε έλαβε σχετικές οδηγίες ή και εντολές ή και οποιαδήποτε πρόσκληση από τον Εναγόμενο 2 για εκτέλεση εργασιών στο σημείο πτώσης. Η μόνη εργασία που του είχε ανατεθεί στο μεσοπάτωμα ήταν η τοποθέτηση διακοπτικού υλικού στη δυτική πλευρά του μεσοπατώματος η οποία περιβαλλόταν από τοίχους. Ο Στυλιανού έξω από τα πλαίσια των εργασιών του εθελούσια και κατά παρέκκλιση των συμφωνηθέντων εκτελούσε εργασίες σε ολόκληρη την επιφάνεια του μεσοπατώματος τοποθετώντας ηλεκτρολογικές πρόνοιες χωρίς αυτές να του ζητηθούν ή και να είναι αναγκαίες. Σύμφωνα με τους Εναγόμενους 1 και 2 ο Μιχαήλ Στυλιανού δεν αναμενόταν να παρουσιάσει ευοίωνες προοπτικές αύξησης των εισοδημάτων του αφού ήταν ηλικίας 58 ετών και βιολογικά δεν διέθετε τις αναγκαίες δεξιότητες για ποσοτική ή και ποιοτική ανέλιξη. Σε σχέση με τις αξιούμενες αποζημιώσεις υποστηρίζουν ότι η Ενάγουσα δεν δικαιούται σε οποιοδήποτε ποσό απώλειας αφού ο θάνατος του αποβιώσαντα δεν προκλήθηκε συνεπεία πράξης ή και παράλειψης των Εναγομένων ούτε και δικαιούται οποιαδήποτε αποζημίωση σε σχέση με τα τέκνα της, αφού είναι οικονομικά ανεξάρτητα από τους γονείς τους και συγκεκριμένα από τον πατέρα τους. Ισχυρίζονται ότι το ατύχημα προκλήθηκε για λόγους που αφορούν αποκλειστικά το πρόσωπο του XXXXX Στυλιανού και ότι ο θάνατος του οφειλόταν αποκλειστικά ή και στη συντρέχουσα αμέλειά του. Ως λεπτομέρειες της αμέλειας ή και της παράβασης των νομίμων καθηκόντων του αποβιώσαντα καταγράφουν ότι τη συγκεκριμένη μέρα εισήλθε στο εργοτάξιο απρόσκλητος και χωρίς υπόδειξη από τους Εναγόμενους παραβιάζοντας την προσωρινή περίφραξη του εργοταξίου χωρίς να γίνει αντιληπτός από οποιονδήποτε και ότι προσέγγισε το σημείο πτώσης χωρίς τις εντολές ή τις υποδείξεις των Εναγομένων, ότι εκτελούσε μη εξουσιοδοτημένες εργασίες στον χώρο του μεσοπατώματος με δική του πρωτοβουλία και εκτός του πλαισίου υποδείξεων της Εναγόμενης
Ότι ενήργησε κατά παράβαση των οδηγιών ή και των υποδείξεων συντονισμού των Εναγομένων και ότι τη συγκεκριμένη μέρα παρουσιάστηκε στο εργοτάξιο, παρά το γεγονός ότι τις προηγούμενες μέρες ήταν ασθενής και παρουσίαζε επαναλαμβανόμενα συμπτώματα εμετού ή και τάση για εμετό. Επιπρόσθετα τη συγκεκριμένη μέρα δεν έφερε προστατευτικό κράνος, κατάλληλα υποδήματα εργασίας και προστατευτικά γάντια για προστασία και ασφάλεια του εαυτού του, ως είχε καθήκον να πράξει. Ως ανεξάρτητος αυτοεργοδοτούμενος υπεργολάβος διεξήγαγε τις εργασίες του με τέτοιο τρόπο εκθέτοντας τον εαυτό του σε κίνδυνο και σε επικίνδυνες συνθήκες παρά το γεγονός ότι ως αδειούχος ή και έμπειρος επαγγελματίας ηλεκτρολόγος όφειλε να γνωρίζει τους κινδύνους της εργασίας του. Παρέλειψε ή και αρνήθηκε να παραδώσει στην Εναγόμενη 1 εταιρεία σύμβαση ασφάλισης έναντι προσώπων ή και να παρέχει εξασφάλιση (indemnity) ως προβλεπόταν από τη σύμβαση υπεργολαβίας ημερομηνίας 28/12/
Δόθηκε άδεια στους Εναγόμενους 1 και 2, στις 06/03/2014, για την έκδοση Ειδοποίησης Τριτοδιαδίκου, συγκεκριμένα των Γενικών Ασφαλειών Κύπρου. Οι Εναγόμενοι 1 και 2 στην Έκθεση Απαίτησης τους εναντίον του Τριτοδιάδικου καταγράφουν ότι σε σχέση με το συγκεκριμένο εργοτάξιο υπήρχε ασφαλιστική σύμβαση, ημερομηνίας 09/10/2009, κατηγορίας κατά παντός κινδύνου εργολάβων με την οποία ο Τριτοδιάδικος παρείχε στην Εναγόμενη 1 εταιρεία ασφαλιστική κάλυψη έναντι όλων των κινδύνων που πιθανό να προέκυπταν στο εργοτάξιο. Στη συγκεκριμένη σύμβαση ασφάλισης υπήρχαν ρητοί και εξυπακουόμενοι όροι ότι ο Τριτοδιάδικος θα αποζημιώσει την Εναγόμενη 1 εταιρεία για οποιοδήποτε ποσό αυτή θα καταστεί νομικά υπεύθυνη να καταβάλει αποζημίωση συνεπεία σωματικής βλάβης ή και ασθένειας τρίτων προσώπων, θανατηφόρας ή μη, η οποία τυχόν θα προκύψει και θα έχει άμεση σχέση με την κατασκευή ή και τη συνομολόγηση οποιασδήποτε εργασίας, η οποία λαμβάνει χώρο στο εργοτάξιο ή στον άμεσα γειτονικό χώρο. Επίσης ότι θα αποζημιώσει την Εναγόμενη 1 εταιρεία έναντι όλων των δικαστικών δαπανών που δυνατό να προκύψουν σε σχέση με απαιτήσεις προς αποζημίωση ενώ ως όριο αποζημίωσης για την ευθύνη έναντι τρίτων καθορίστηκε το ποσό των €250.
Ο αποβιώσαντας είχε αναλάβει την εκτέλεση γενικών και ειδικών ηλεκτρολογικών εργασιών στο συγκεκριμένο εργοτάξιο, η εποπτεία και ο έλεγχος του οποίου ήταν στην Εναγόμενη 1 εταιρεία ενώ ο Εναγόμενος 2 ήταν συντονιστής ή και εκπονητής του Σχεδίου Ασφάλειας και Υγείας του συγκεκριμένου εργοταξίου. Η Εναγόμενη 1 αμέσως μετά την επίδοση της αγωγής, παρά το γεγονός ότι ουδεμία ευθύνη φέρει, με επιστολή της ημερομηνίας 12/03/2012, ενημέρωσε τον Τριτοδιάδικο για την απαίτηση της Ενάγουσας και υπέβαλε το σχετικό έντυπο, ως οι πρόνοιες της σύμβασης ασφάλισης ημερομηνίας 09/10/
Κατά παράβαση των όρων της σύμβασης ασφάλισης, ο Τριτοδιάδικος στις 12/03/2012 απέρριψε την απαίτηση της Εναγόμενης
Προωθείται η θέση ότι οι Εναγόμενη 1 δικαιούται από τον Τριτοδιάδικο συνεισφορά ή και αποζημιώσεις ανάλογα με τον καθορισμό ευθύνης μεταξύ των Εναγομένων και του Τριτοδιάδικου, σύμφωνα με τους όρους της Σύμβασης Ασφάλισης ημερ. 09/10/
Ο Τριτοδιάδικος προβάλλει στην Υπεράσπισή του προδικαστικές ενστάσεις και ισχυρίζεται ότι λανθασμένα ή και αντικανονικά εισήχθη στην αγωγή λόγω του ότι οι Εναγόμενοι δεν νομιμοποιούνται να απαιτούν αποζημίωση ή και συνεισφορά από τον Τριτοδιάδικο, αφού δεν υπάρχει αγώγιμο δικαίωμα εναντίον του για τον λόγο ότι τα αγώγιμα δικαιώματα μεταξύ των μερών καθώς και η ενδεχόμενη ευθύνη εδράζονται σε διαφορετικές και ξεχωριστές βάσεις αγωγής. Συγκεκριμένα η Ενάγουσα εστιάζει τις αξιώσεις της σε ισχυριζόμενη αμέλεια ή και παράβαση των νομίμων καθηκόντων των Εναγομένων ενώ οι Εναγόμενοι 1 και 2 εστιάζουν την αξίωση εναντίον του Τριτοδιαδίκου στη μεταξύ τους σύμβαση ασφάλισης. Είναι η θέση του ότι στην περίπτωση που διαγνωστεί οποιαδήποτε ευθύνη εκ μέρους των Εναγομένων προς τον αποβιώσαντα τότε μόνο θα μπορούν να αξιώνουν ή και να διεκδικούν αποζημίωση ή και συνεισφορά από τον Τριτοδιάδικο σε ξεχωριστή αγωγή και όχι εντός της υπό κρίση αγωγής. Επιπρόσθετα και χωρίς βλάβη των προδικαστικών ενστάσεων υποστηρίζουν ότι το ασφαλιστήριο, με το οποίο αυτοί παρείχαν κάλυψη στους Εναγόμενους έναντι τρίτων, σε σχέση με τη συγκεκριμένη πολυκατοικία κάλυπτε όλους τους κινδύνους που πιθανό να προέκυπταν στο συγκεκριμένο εργοτάξιο. Υποστηρίζουν ότι ήταν ρητός όρος του συγκεκριμένου ασφαλιστηρίου συμβολαίου ότι δεν θα αποζημίωναν οποιαδήποτε σωματική βλάβη υπαλλήλων ή εργατών ή υπεργολάβου ή οποιασδήποτε άλλης επιχείρησης η οποία διέπεται, σε σχέση με την ασφάλεια, κάτω από το Μέρος 1 του συγκεκριμένου συμβολαίου. Περαιτέρω προωθούν τη θέση ότι ορθά, νόμιμα και δικαιωματικά αρνήθηκαν την οποιαδήποτε ευθύνη ή και κάλυψη ή και συνεισφορά σε σχέση με τον θάνατο του αποβιώσαντα ή και σε σχέση με το περιστατικό το οποίο οδήγησε σε αυτόν. Προς υποστήριξη της υπόθεσης της Ενάγουσας μαρτυρία δόθηκε από την ίδια και από ακόμη τρείς μάρτυρες. Ως Μ.Ε.1 κατέθεσε υπάλληλος των Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ο Νίκος Σωκράτους, ο οποίος γνώριζε τη μισθοδοσία του αποβιώσαντα. Κατέθεσε, ως Τεκμήριο 1, την ανάλυση του ασφαλιστικού λογαριασμού του αποβιώσαντα για τα έτη 2009 - 2011 από την οποία διαφάνηκε ότι ο αποβιώσαντας είχε συνεισφορές μέχρι την ημερομηνία που απεβίωσε στις 14/09/
Εξήγησε ότι από το 1995 μέχρι το 2011 ήταν αυτοτελώς εργαζόμενος. Αντεξετασθείς από τη συνήγορο του Τριτοδιαδίκου κατέθεσε και τον ασφαλιστικό λογαριασμό του αποβιώσαντα για τα έτη 196Η7 μέχρι το 2008 ως Τεκμήριο
Δεύτερος έδωσε μαρτυρία ο Επιθεωρητής Εργασίας XXXXX Μαλεκκίδης, Μ.Ε.2, ο οποίος ετοίμασε σχετική Έκθεση διερεύνησης του επίδικου εργατικού ατυχήματος, την οποία κατέθεσε στο Δικαστήριο ως Τεκμήριο
Ως Τεκμήριο 3Α κατέθεσε τις σχετικές φωτογραφίες, ως Τεκμήριο 3Β κατέθεσε την κάτοψη του ισογείου - μεσοπατώματος και ως Τεκμήριο 3Γ κατέθεσε τα ηλεκτρολογικά σχέδια. Ο ίδιος έλαβε κατάθεση από τον Εναγόμενο 2 την οποία κατέθεσε ως Τεκμήριο 4 και ως Τεκμήριο 5 κατέθεσε το Έντυπο Γνωστοποίησης της έναρξης εργοταξίου της Εναγόμενης 1 εταιρείας που διαβιβάστηκε στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας. Όσο αφορά το Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας ανέφερε ότι κατατέθηκε η Ποιν. Υπ. XXXXX/2012 στην οποία η Εναγόμενη 2 καταδικάστηκε σε δύο κατηγορίες που αφορούσαν την λήψη μέτρων έναντι πτώσης ενώ αθωώθηκε σε άλλες δύο. Σε σχέση με το Τεκμήριο 3Α ανέφερε ότι στη φωτογραφία 7 απεικονίζεται το σημείο που βρέθηκε ο αποβιώσαντας εξ΄ου και το αίμα δίπλα από τις σωλήνες που χρησιμοποιούνται για ηλεκτρολογικές εργασίες. Στη φωτογραφία 9 φαίνονται στο έδαφος τα ηλεκτρολογικά σχέδια και στην φωτογραφία 10 εξήγησε ότι πάνω από τον οπλισμό υπάρχουν σωλήνες που χρησιμοποιούνται για ηλεκτρολογικούς σκοπούς. Με αναφορά στη φωτογραφία 14 ανέφερε ότι συνήθως οι ηλεκτρολογικές σωλήνες μπαίνουν πάνω από τις σχάρες, όταν ολοκληρωθεί η εργασία τοποθετούνται πάνω από τις σχάρες και στερεώνονται με ττελούδι. Βλέποντας τη φωτογραφία 16 υπέδειξε το κενό που υπήρχε, τις σωλήνες στο δάπεδο, το κινητό του αποβιώσαντα και περαιτέρω ανέφερε ότι δεν υπήρχε προστατευτικό δίχτυ. Ερωτηθείς παραδέχθηκε ότι δεν υπήρχαν προστατευτικά κιγκλιδώματα στο σημείο που έπεσε ο αποβιώσαντας, παρά το ότι ο εργολάβος καθορίζει τον κίνδυνο πτώσης ως ψηλό στο Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας. Όσο αφορά το δάπεδο, στο οποίο εργαζόταν ο αποβιώσαντας, ο ίδιος δεν μπορούσε να το χαρακτηρίσει ούτε σταθερό αλλά ούτε και ασταθές όμως μπορούσε να πει ότι ήταν ένα δάπεδο όπου κάποιος που έχανε την ισορροπία του μπορεί να μην έπεφτε πίσω όμως υπήρχε επικείμενος κίνδυνος πτώσης στο κενό. Αντεξετασθείς από τον Εναγόμενο 2 ανέφερε ότι σε προηγούμενη επίσκεψη ελέγχου στο εργοτάξιο τα μέτρα ασφαλείας ήταν σε ικανοποιητικό επίπεδο αλλά δεν μπορούσε να θυμηθεί επακριβώς, θυμόταν μόνο ότι το εργοτάξιο ήταν περιφραγμένο σωστά. Υποστήριξε ότι το Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας για το μεσοπάτωμα ήταν ελλιπές, ότι το μεσοπάτωμα δεν ήταν σταθερό, ότι γενικά η Εναγόμενη 1 λάμβανε μέτρα και ότι μετά το ατύχημα είχαν γίνει συστάσεις για λήψη μέτρων τα οποία είχαν εφαρμοστεί. Σε ερωτήσεις που είχαν τεθεί από τη συνήγορο της Εναγομένης 1 εταιρείας ισχυρίστηκε ότι η ώρα 12:00, όταν είχε μεταβεί ο ίδιος στην συγκεκριμένη οικοδομή, μετά που ενημερώθηκε για το ατύχημα, δεν υπήρχαν εργαζόμενοι πλην όμως εκτελούνταν εργασίες γιατί υπήρχαν εργαλεία που χρησιμοποιούνται για ηλεκτρολογικές εργασίες ενώ υπήρχε και φρεσκοσουβατισμένος τοίχος. Επανέλαβε ότι στην νότια και ανατολική πλευρά του μεσοπατώματος δεν υπήρχε τοιχοποιία ούτε υπήρχαν μέτρα έναντι πτώσης. Ισχυρίστηκε ότι το Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας ήταν ελλιπές γιατί η μεθοδολογία και οι κίνδυνοι λόγω της ανέγερσης του μεσοπατώματος δεν καταγράφηκαν στο Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας το οποίο είχε παραδοθεί. Κατέληξε ότι στο μεσοπάτωμα δεν υπήρχαν μέτρα ασφάλειας έναντι πτώσης από την άκρη του τμήματος του δαπέδου του μεσοπατώματος και μέρος της νότιας και ανατολικής πλευράς και είχαν γίνει αυστηρές συστάσεις μετά το ατύχημα να μην συνεχιστούν οι εργασίες μέχρι να ληφθούν μέτρα. Αντεξετασθείς από τη συνήγορο του Τριτοδιαδίκου ανέφερε ότι ο Στυλιανού ήταν υπεργολάβος ηλεκτρικών εγκαταστάσεων, αυτοεργοδοτούμενος. Όσο αφορά την συγκεκριμένη εργασία που εκτελούσε τη μέρα του ατυχήματος, τις πρόνοιες φωτιστικών σωμάτων, ήταν η δική του θέση ότι μπορούσε να την εκτελέσει και μόνος του αλλά και με βοήθεια από άλλα πρόσωπα. Σύμφωνα με τον διευθυντή της εργολαβικής εταιρείας ο αποβιώσαντας θα εκτελούσε γυρίσματα σωλήνων τη συγκεκριμένη μέρα. Επέμενε στη θέση του ότι έπρεπε να τοποθετηθούν κιγκλιδώματα στο μεσοπάτωμα μόλις τελείωνε η τοποθέτηση του δαπέδου γιατί είχε δημιουργηθεί μια επικίνδυνη κατάσταση, από την αρχή μόλις μπήκαν τα ελάσματα. Περαιτέρω υποστήριξε ότι τα κιγκλιδώματα έπρεπε να υπάρχουν για αποτροπή της πτώσης τόσο των εργαζομένων όσο και τρίτων προσώπων. Παραδέχθηκε ότι ο αποβιώσαντας όφειλε να λαμβάνει και ο ίδιος μέτρα αυτοπροστασίας, όπως προστατευτικό κράνος και ζώνη ασφαλείας. Μαρτυρία δόθηκε και από τον Αστ. XXXXX Παπασάββα, Μ.Ε.3, ο οποίος έλαβε τις φωτογραφίες στο χώρο του ατυχήματος λόγω του ότι κατά τον δεδομένο χρόνο υπηρετούσε στο Εργαστήριο Φωτογραφίας Εικόνας και Γραφικών της Εγκληματολογικής Υπηρεσίας της Αστυνομίας. Κατέθεσε τη Έκθεση Πραγματογνωμοσύνης του ως Τεκμήριο 6 και σ΄ αυτήν καταγράφει ότι τη μέρα του ατυχήματος είχε μεταβεί στο εργοτάξιο και είχε λάβει φωτογραφίες, τις οποίες κατέθεσε ως Τεκμήριο 6Α. Εξήγησε ότι οι φωτογραφίες 4 μέχρι 30 απεικονίζουν το μεσοπάτωμα από διαφορετική οπτική γωνία και ότι οι φωτογραφίες 36 κ.ε. απεικονίζουν το δάπεδο του ισογείου, το σημείο όπου είχε πέσει ο αποβιώσαντας. Μαρτυρία δόθηκε και από τη σύζυγο του αποβιώσαντα κα Στυλιανού, Μ.Ε.5, η οποία κατέθεσε τη δική της εκδοχή στο Έγγραφο
Ισχυρίζεται ότι με τον αποβιώσαντα, ο οποίος ήταν ηλεκτρολόγος στο επάγγελμα, νυμφεύτηκε το 1978 και απέκτησαν δυο τέκνα ηλικίας 30 ετών και 27 ετών. Η ίδια εργάστηκε από το 1995 μέχρι το 2004 στην οικογενειακή επιχείρηση. Ο σύζυγός της, της προσέφερε μια άνετη οικογενειακή ζωή, αφού ήταν σκληρός δουλευτής και δραστήριος και γι΄ αυτό η ίδια σταμάτησε να εργάζεται στην οικογενειακή επιχείρηση του πατέρα της. Για το έτος 2009 είχε δηλωμένες αποδοχές €21.509, για το έτος 2010 €22.760 και για το έτος 2011, μέχρι την ημερομηνία που απεβίωσε, €16.
Συνεχίζει να διαμένει στην οικογενειακή στέγη που αποτελείται από ισόγεια κατοικία με αυλή και κήπο, την οποία φρόντιζε ο σύζυγός της. Από το θάνατό του και μετά η κατοικία χρειάζεται συντήρηση, επιδιορθώσεις και βάψιμο πλην όμως λόγω της οικονομικής της αδυναμίας δεν μπορεί να τα πληρώσει. Για την κηδεία του συζύγου της κατέβαλε €1.500 και για τον τάφο του €1.
Τα έξοδα της διαχείρισης συμποσούνται στις €2.
Ο σύζυγός της είχε γραπτή συμφωνία υπεργολαβίας, σε σχέση με την ηλεκτρολογική εγκατάσταση του κτιρίου που έκτιζε η εταιρεία Θεόδωρος Βασιλείου & Υιοί Οικοδομικές Επιχειρήσεις Λτδ. Ως λόγο για την απώλεια της ζωής του συζύγου της πρόταξε την έλλειψη προστατευτικών μέτρων στην οικοδομή στα Λατσιά, όπου ο σύζυγός της έπεσε από το ύψος του μεσοπατώματος. Τα παιδιά της έχουν αποποιηθεί το κληρονομικό τους μερίδιο προς όφελός της. Υποστήριξε ότι ο σύζυγός της δεν είχε οποιοδήποτε πρόβλημα υγείας και ότι δούλευε από το πρωί μέχρι το βράδυ ενώ δεν αντιμετώπιζε οποιοδήποτε πρόβλημα με τα πόδια του. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 7Α το πιστοποιητικό γέννησης της και ως Τεκμήριο 7Β το πιστοποιητικό γέννησης του αποβιώσαντα. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 1Α τις καταστάσεις του ασφαλιστικού λογαριασμού του αποβιώσαντα για τα έτη 2009, 2010 και 2011, ως Τεκμήριο 8 την απόδειξη αγοράς τάφου, ως Τεκμήριο 9 τη συμφωνία υπεργολαβίας με την Εναγομένη 1 και ως Τεκμήριο 10 έγγραφο αποποίησης κληρονομικού μεριδίου. Αντεξετασθείσα από τη συνήγορο των Εναγομένων 1 και 2 ανέφερε ότι ο σύζυγός της ήταν 58 ετών κατά τον χρόνο του θανάτου του και ότι θα συνταξιοδοτείτο στα 63 με 65, όμως λόγω του ότι ήταν καλά στην υγεία του θα μπορούσε να συνεχίσει να δουλεύει και μετά τα 65 γιατί ήταν δουλευτής. Υποστήριξε ότι λόγω της καλής του υγείας όχι μόνο ασκούσε το επάγγελμά του, ηλεκτρολόγος, αλλά έκανε και δουλειές στο σπίτι όπως βαψίματα και περιποίηση του κήπου. Ερωτηθείσα ανέφερε ότι λαμβάνει σύνταξη χηρείας ύψους €
Όσο αφορά τα τέκνα της υποστήριξε ότι η κόρη της είναι ανεξάρτητη και ο υιός της, παρά το γεγονός ότι ήταν 27 ετών, κατά τον χρόνο που απεβίωσε ο σύζυγός της, βοηθείτο από τον πατέρα του μέχρι να τακτοποιηθεί, του έδινε κάποιο ποσό κάθε μήνα. Ήταν η θέση της ότι ο σύζυγός της είχε επικαλεστεί ψευδώς ότι ήταν άρρωστος, όταν του τηλεφώνησε ο Εναγόμενος 2 στις 12/09/2011, γιατί είχε άλλες δουλειές και δεν μπορούσε να πάει στην οικοδομή. Αρνήθηκε την υποβολή ότι ο σύζυγός την ήταν άρρωστος και ότι ένοιωθε αδυναμία στα πόδια. Αντεξετασθείσα από τη συνήγορο του Τριτοδιαδίκου ανέφερε ότι λάμβανε μόνο σύνταξη χηρείας και ότι δεν είχε εισπράξει οποιοδήποτε άλλο ποσό σε σχέση με το θάνατο του συζύγου της. Τελευταίος έδωσε μαρτυρία ο Αστ. XXXXX Μουστάκας, Μ.Ε.5, ο οποίος κατά τον επίδικο χρόνο υπηρετούσε στον Αστυνομικό Σταθμό Λατσιών. Αναγνώρισε στο Τεκμήριο 6Α τις φωτογραφίες που λήφθηκαν, στην παρουσία του, στις 14/09/2011 από τη σκηνή του ατυχήματος που είχε εντοπιστεί η σορός του Στυλιανού. Ήταν μέρος της διερευνητικής ομάδας που είχε αναλάβει τη διερεύνηση του ατυχήματος, κατά την οποία είχαν ληφθεί καταθέσεις. Κατέθεσε τις συγκεκριμένες καταθέσεις ως δέσμη εγγράφων Τεκμήριο 11, ως οι καταθέσεις που λήφθηκαν. Αντεξετασθείς ανέφερε ότι οι φωτογραφίες του Τεκμηρίου 6Α είχαν ληφθεί στην παρουσία του και καθ' υπόδειξή του. Όμως δεν μπορούσε να θυμηθεί ποια ήταν η είσοδος της οικοδομής. Πριν να δοθεί μαρτυρία εκ μέρους των Εναγόμενων 1 και 2 συμφωνήθηκαν τα δικηγορικά έξοδα σε σχέση με την διαχείριση στις €2.000 επί πλήρους ευθύνης. Για τους Εναγόμενους 1 και 2 μαρτυρία δόθηκε από τον Εναγόμενο 2, κ. XXXXX Βασιλείου, Μ.Υ.
Κατέθεσε τη γραπτή του δήλωση ως Έγγραφο
Στη δήλωσή του κατέγραψε ότι η Εναγόμενη 1 ανέλαβε την ανέγερση της οικοδομής την οδό XXXXX 90 στα Λατσιά και στις 28/12/2010 είχε υπογράψει σύμβαση ανεξάρτητης υπεργολαβίας με τον αποβιώσαντα για την εκτέλεση ηλεκτρολογικών εργασιών για το ποσό των €21.325 πλέον ΦΠΑ, μετά από υπόδειξη του ιδιοκτήτη της οικοδομής. Η Εναγόμενη 1 είχε εκπονήσει και εφαρμόσει Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας στην συγκεκριμένη οικοδομή και δημιούργησε και διατήρησε ασφαλείς συνθήκες εργασίας καθ΄ όλη τη διάρκεια της ανέγερσης της οικοδομής όπως ασφαλή δάπεδα εργασίας στην οικοδομή, περιφράξεις, κιγκλιδώματα, σημάνσεις καθώς και ελεγχόμενη είσοδο και έξοδο οχημάτων, εργαζομένων ή και τρίτων. Ο ίδιος έχει όλα τα αναγκαία προσόντα, εμπειρία και κατάρτιση για την εκπόνηση και εφαρμογή μέτρων σε σχέση με θέματα ασφάλειας και υγείας των εργαζομένων αφού έχει παρακολουθήσει σχετικά προγράμματα εκπαίδευσης για το σκοπό αυτό. Ο ίδιος ουδέποτε έδωσε οδηγίες στον αποβιώσαντα να εκτελέσει εργασίες στο σημείο της πτώσης και η μοναδική εργασία που είχε αναλάβει ήταν η τοποθέτηση πριζών στην δυτική πλευρά του μεσοπατώματος, η οποία περιβαλλόταν από τοίχους. Την συγκεκριμένη μέρα, 14/09/2011, με δική του πρωτοβουλία και κατά παράβαση των υποδείξεων των Εναγομένων 1 και 2 εκτός του πλαισίου της εργασίας του, ο αποβιώσαντας εκτελούσε αχρείαστες εργασίες σε ολόκληρη την επιφάνεια της συγκεκριμένης οικοδομής, η οποία ήταν πλήρως ασφαλισμένη και κατείχε άδεια λειτουργίας από το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας. Υποστηρίχθηκε ότι δεν υποδείχθηκε καμιά αμέλεια ή παράβαση νομίμων καθηκόντων από τους Εναγόμενους και ότι ο θάνατος του Στυλιανού προήλθε από λόγους που αφορούν αποκλειστικά το πρόσωπό του. Προωθείται η θέση ότι οι Εναγόμενοι 1 και 2 δεν είχαν δώσει οδηγίες στον αποβιώσαντα να εργαστεί στο σημείο πτώσης την συγκεκριμένη μέρα, ότι δεν αναμένετο να παρουσιαστεί ο αποβιώσαντας στο χώρο του ατυχήματος για να εργαστεί τη συγκεκριμένη μέρα, ότι η μόνη εργασία που είχε αναλάβει ο αποβιώσαντας ήταν η τοποθέτηση διακοπτικού υλικού στη δυτική πλευρά του μεσοπατώματος που περιβαλλόταν από τοίχους, ότι σε συνάντηση στις 13/09/2011 του είχαν δοθεί οδηγίες να μην προβεί σε ηλεκτρολογικές εργασίες με βάση τα αρχικά σχέδια γιατί αναμένονταν τα νέα ηλεκτρολογικά σχέδια τα οποία θα γίνονταν με βάση της ανάγκες του ενοικιαστή, ήτοι της USB Bank, ότι στις 14/09/2011 αυτόβουλα και κατά παράβαση των οδηγιών προσήλθε στο εργοτάξιο παραβιάζοντας την προσωρινή περίφραξη και εκτέλεσε εργασίες που δεν είχε οδηγίες να εκτελέσει χωρίς να φέρει προστατευτικό κράνος, κατάλληλα παπούτσια εργασίας και προστατευτικά γάντια. Ότι ενώ όφειλε να μην πλησιάσει το σημείο πτώσης και ενώ γνώριζε ως έμπειρος ηλεκτρολόγος τον κίνδυνο έθεσε τον εαυτό του σε επικίνδυνη κατάσταση και δεν αξιολόγησε τον κίνδυνο. Ότι τις προηγούμενες μέρες ήταν ασθενής και παρουσίαζε κατ΄ επανάληψη συμπτώματα εμετού και δεν συμβουλεύτηκε ιατρό ή και δεν αναζήτησε τα αίτια των συμπτωμάτων του ενώ ένοιωθε και αδυναμία στα πόδια και ότι ήταν αγχωμένος λόγω του ότι δεν είχε δουλειές. Προωθείται ο ισχυρισμός ότι η πτώση του αποβιώσαντα οφείλεται αποκλειστικά στις δικές του ενέργειες, στην δική του αμέλεια και στην παράβαση των νομίμων καθηκόντων του, για αυτό και η Ενάγουσα δεν δικαιούται τις αιτούμενες αποζημιώσεις. Επιπρόσθετα οι Εναγόμενοι 1 είχαν συνάψει ασφαλιστική σύμβαση της κατηγορίας «Κατά Παντός Κινδύνου Εργολάβων», με τις Γενικές Ασφάλειες Κύπρου με την οποία παρείχετο στους Εναγόμενους 1 ασφαλιστική κάλυψη για όλους τους πιθανούς κινδύνους που θα προέκυπταν στο εργοτάξιο. Μεταξύ των όρων της σύμβασης ήταν ότι η ασφαλιστική εταιρεία θα αποζημιώσει τους Εναγόμενους 1 για οποιοδήποτε ποσό καταστούν νομικά υπεύθυνοι να καταβάλλουν ως αποζημίωση συνεπεία σωματικής βλάβης τρίτων προσώπων, θανατηφόρας ή μη η οποία τυχόν συμβεί και σχετίζεται με τις εργασίες στην οικοδομή. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 12 το συμβόλαιο για τα οικοδομικά έργα, ως Τεκμήριο 13 το Σχέδιο Επαγγελματικής Ασφάλειας και Υγείας για Οικοδομικά Έργα ημερομηνίας 23/10/2009, ως Τεκμήριο 14 δέσμη εγγράφων που αφορούν τα πιστοποιητικά παρακολούθησης σεμιναρίων από τον Εναγόμενο 2, ως Τεκμήριο 15 δέσμη εγγράφων που συνιστούν τα τελικά ηλεκτρολογικά σχέδια του μεσοπατώματος, ως Τεκμήριο 16 ασφαλιστικό συμβόλαιο, ημερ. 16/10/2009, για ασφάλιση εργολάβων έναντι όλων των κινδύνων, ως Τεκμήριο 16Α την ανανέωση της συγκεκριμένης ασφάλειας από 31/07/2011 μέχρι 31/12/2011 και ως Τεκμήριο 17 την απάντηση των Γενικών Ασφαλειών στην απαίτηση της Εναγομένης
Ενώπιον του Δικαστηρίου ανέφερε ότι η ηλεκτρολογική εγκατάσταση που φαίνεται στην φωτογραφία 24 του Τεκμηρίου 6Α ήταν αχρείαστη και οι συγκεκριμένες σωλήνες αφαιρέθηκαν. Με αναφορά στη φωτογραφία 16 εξήγησε ότι είχαν δοθεί οδηγίες στον αποβιώσαντα να εργαστεί στο βάθος του μεσοπατώματος εκεί που φαίνεται η δέσμη των σωλήνων κοντά στην είσοδο, την προσωρινή είσοδο, από το κυρίως κλιμακοστάσιο. Υποστήριξε ότι το Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας, σε σχέση με το μεσοπάτωμα, ήταν ελλιπές σε κάποια σημεία γιατί περίμεναν νέα σχέδια από την Τράπεζα και θα καταρτιζόταν νέο επικαιροποιημένο σχέδιο γι΄ αυτό και δεν γίνονταν ουσιώδεις εργασίες στο μεσοπάτωμα. Προώθησε τη θέση ότι όλοι οι εμπλεκόμενοι είχαν ενημερωθεί ότι δεν θα γίνονταν εργασίες εν αναμονή νέων σχεδίων. Αντεξετασθείς ανέφερε ότι τα ηλεκτρολογικά σχέδια που είχαν βρεθεί στο μέρος που είχε πέσει ο αποβιώσαντας ήταν τα παλαιά σχέδια. Παραδέχθηκε ότι καινούργια σχέδια είχαν παραληφθεί 6 μήνες μετά το ατύχημα και ότι υπήρχαν οδηγίες προφορικές, από τον ιδιοκτήτη, να μην προχωρήσουν οι εργασίες στο μεσοπάτωμα γιατί θα ενοικιαζόταν στην Τράπεζα και η συγκεκριμένη οδηγία κοινοποιήθηκε σε όλους. Αρνήθηκε ότι υπήρχε υποχρέωση να δίδονται γραπτές οδηγίες στους υπεργολάβους. Παραδέχθηκε όμως ότι το δάπεδο του μεσοπατώματος δεν είχε αλλάξει λόγω της ενοικίασης όμως είχε κλείσει το μήκος του μεσοπατώματος με τοιχοποιία. Παραδέχθηκε ότι τα κιγκλιδώματα για την προσωρινή προστασία του μεσοπατώματος είχαν τοποθετηθεί μια με δυο μέρες μετά το συμβάν. Προώθησε τη θέση ότι δεν είχαν μπει τα κιγκλιδώματα γιατί δεν υπήρχε δουλειά για κανένα στο μεσοπάτωμα τη συγκεκριμένη μέρα και γιατί θα προχωρούσαν με κάποιες εργασίες στο βάθος του μεσοπατώματος. Περαιτέρω ανέφερε ότι υπήρχαν κιγκλιδώματα, υπέδειξε τις σκαλωσιές στη φωτογραφία 5 του Τεκμηρίου 6Α, τα οποία αφαιρέθηκαν δυο βδομάδες πριν για να μεταφερθούν πάνω στο μεσοπάτωμα υλικά, όπως σίδερο, με το ερπιστριοφόρο όχημα. Ερωτηθείς υπέδειξε τις σκαλωσιές που φαίνονται στη φωτογραφία 5 του Τεκμηρίου 6Α ως τα κιγκλιδώματα που είχαν προσωρινά αφαιρεθεί για να τοποθετηθεί οπλισμός και επέμενε ότι η σκαλωσιά μπορεί να θεωρηθεί και κιγκλίδωμα αφού από την μια πλευρά είναι ο τοίχος και από την άλλη μπορεί κάποιος να εργαστεί. Παραδέχθηκε όμως ότι τις συγκεκριμένες μέρες υπήρχε κενό στην ασφάλεια λόγω της απουσίας κιγκλιδωμάτων. Όταν του υποδείχθηκε η φωτογραφία 18 του Τεκμηρίου 6Α ανέφερε ότι οι σωλήνες που φαίνονταν με τα τελλάκια ήταν οι σωλήνες που έπρεπε να τοποθετήσει ο αποβιώσαντας. Ενώ στη συνέχεια ανέφερε ότι η συγκεκριμένη εργασία δεν ήταν απαραίτητη γιατί είχαν αλλάξει τα σχέδια. Σύμφωνα με τη δική του εκδοχή τη Τρίτη το πρωί είχαν συναντηθεί με τον αποβιώσαντα και του δόθηκαν οδηγίες να μην κάνει ηλεκτρολογική εγκατάσταση στο μεσοπάτωμα πλην όμως την Τρίτη το απόγευμα, με δική του πρωτοβουλία, είχε τοποθετήσει τις σωλήνες που φαίνονται στη φωτογραφία 18, οι οποίες ουδέποτε χρησιμοποιήθηκαν. Όταν του υποδείχθηκε η κατάθεσή του, Τεκμήριο 4, συμφώνησε ότι ο αποβιώσαντας είχε δουλειά να διεκπεραιώσει στο μεσοπάτωμα, σε απόσταση 10 περίπου μέτρα από την άκρη της πρόσοψης του μεσοπατώματος και υπέδειξε τη φωτογραφία 17 του Τεκμηρίου 6Α. Επέμενε στη θέση του ότι οι εργασίες που έπρεπε να γίνουν στο μεσοπάτωμα ήταν σε αρκετό βάθος από την άκρια και για αυτό θεωρήθηκε ότι θα ήταν ασφαλής η διεκπεραίωση τους και χωρίς το κιγκλίδωμα, ενώ είχαν δοθεί οδηγίες, μετά την τοποθέτηση του οπλισμού, να επανατοποθετηθούν τα κιγκλιδώματα. Με αναφορά στη φωτογραφία 8 του Τεκμηρίου 6Α δέχθηκε ότι στην αριστερή πλευρά του μεσοπατώματος, εκεί όπου είχε πέσει ο αποβιώσαντας, δεν υπήρχε λόγος να μετακινηθούν οι σκαλωσιές για να μπει οπλισμός αφού μπαίνει από μπροστά ο οπλισμός. Αναγνώρισε όμως την αναγκαιότητα να είναι όλα καθαρά για να μπορεί να εργαστεί το φόρκλιφτ. Κατά τη δική του άποψη ο αποβιώσαντας ήταν έμπειρος ηλεκτρολόγος και είχε υποχρέωση αν υπέπιπτε στην αντίληψη του ότι ο χώρος εργασίας δεν ήταν ασφαλής, να αρνηθεί να ανεβεί πάνω στο μεσοπάτωμα να εκτελέσει εργασία ή να ενημερώσει σύμφωνα με το συμβόλαιό του. Επιπρόσθετα υποστήριξε ότι ο αποβιώσαντας δεν έκανε τη δουλειά που του είχε αναφερθεί το προηγούμενο απόγευμα ότι έπρεπε να διεκπεραιώσει αλλά έκανε άλλη δουλειά που δεν ήταν αναγκαία αφού του είχαν δοθεί οδηγίες να μην προχωρήσει βασιζόμενος στα παλαιά σχέδια. Παραδέχθηκε ότι τη συγκεκριμένη μέρα δεν υπήρχε οποιοσδήποτε επιστάτης, αφού δούλευαν στην οικοδομή μόνο δυο υπάλληλοι στη μέσα πλευρά του μεσοπατώματος που υπήρχαν τοίχοι. Επέμενε ότι είχε καταρτιστεί ένα ασφαλισμένο και σωστό Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας με βάση τα σχέδια που είχε στα χέρια του εν αναμονή των νέων σχεδίων, τα οποία παρέλαβε τον Ιούνιο
Αντεξετασθείς από τη συνήγορο του Τριτοδίαδικου ισχυρίστηκε ότι η Εναγόμενη 1 ήταν ο κύριος εργολάβος του έργου και ο αποβιώσαντας ανεξάρτητος εργολάβος στο έργο. Παραδέχθηκε ότι σε σχέση με το έργο η Εναγομένη 1 είχε εκδώσει σχετική ασφάλεια με τις Γενικές Ασφάλειες Κύπρου για ασφάλιση επί παντός κινδύνου και έναντι τρίτου για οποιοδήποτε άτομο. Ήταν η θέση του ότι δεν του επεξηγήθηκαν οι όροι της συγκεκριμένης σύμβασης ασφάλισης αλλά ούτε και του είχε αναφερθεί ότι υπήρχαν οποιεσδήποτε εξαιρέσεις απλά του στάληκε το βιβλιαράκι. Όταν παρέλαβε το ασφαλιστικό έγγραφο υπήρχαν εξαιρέσεις. Όταν του υποβλήθηκε ότι ο υπεργολάβος δεν ήταν ασφαλισμένος, με βάση τη σύμβαση ασφάλισης υποστήριξε ότι καλυπτόταν γιατί η ασφάλεια κάλυπτε και οποιονδήποτε τρίτο. Υποστήριξε ότι είχε τη συγκεκριμένη ασφάλεια από το 2001 μέχρι το 2018 με τις Γενικές Ασφάλειες Κύπρου και ότι πλήρωνε ξεχωριστό ασφάλιστρο για τους υπαλλήλους του υπεργολάβου, πλην όμως ισχυρίστηκε ότι ο ίδιος ο υπεργολάβος καλύπτεται ως τρίτος και ότι για τους υπαλλήλους τους οι υπεργολάβοι έχουν δικό τους «employer's liability». Μαρτυρία δόθηκε και από τον XXXXX Θανάση, Μ.Υ.2, ο οποίος κατέγραψε τις θέσεις του σε γραπτή δήλωση η οποία σημειώθηκε ως Έγγραφο
Σύμφωνα με τη γραπτή του δήλωση το Σεπτέμβριο 2011 εργαζόταν ως επιστάτης στην Εναγομένη 1 εταιρεία, η οποία μεταξύ άλλων είχε αναλάβει την ανέγερση της επίδικης οικοδομής. Στις 14/09/2011 είχε μεταφέρει τους εργάτες στην οικοδομή για να εργαστούν και είχε δει τις σωλήνες του αποβιώσαντα στο πατάρι τοποθετημένες, παρά το γεγονός ότι δεν είχε ανατεθεί στον ηλεκτρολόγο η οποιαδήποτε εργασία στο πατάρι επειδή σύμφωνα με τη δική του ενημέρωση θα γίνονταν αλλαγές. Στις 14/09/2011 ο ηλεκτρολόγος δεν είχε οποιεσδήποτε εργασίες να εκτελέσει και ο ίδιος τη συγκεκριμένη μέρα δεν τον είχε δει πλην όμως πληροφορήθηκε ότι τη συγκεκριμένη μέρα είχε χτυπήσει. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 18 πιστοποιητικό εκπαίδευσης του. Αντεξετασθείς υποστήριξε ότι είναι επιστάτης στη Εναγομένη 1 εταιρεία από το
Αναγνώρισε την επίδικη οικοδομή στο Τεκμήριο 6Α και εξήγησε, με αναφορά στις φωτογραφίες 5, 6 και 7, ότι η σκάλα για να ανεβείς από το ισόγειο στο μεσοπάτωμα δεν ήταν κτισμένη και ότι το κλιμακοστάσιο θα χτιζόταν στην αριστερή πλευρά, στα αριστερά της στρογγυλής κολώνας. Παραδέχθηκε ότι η πλατφόρμα που φαίνεται στη σκαλωσιά, φωτογραφίες 8, 23 και 24 χρησιμοποιείτο από τους εργάτες που δούλευαν στο μεσοπάτωμα για να κατεβαίνουν στο ισόγειο. Σε σχέση με το άνοιγμα που φαίνεται στη φωτογραφία 8, στη δεξιά πλευρά ο ίδιος δεν γνώριζε κατά πόσο θα έκλεινε όταν τελείωνε η οικοδομή. Υποστήριξε ότι ήταν η πρώτη φορά που έχτιζαν οικοδομή με πατάρι. Όμως εκ της πείρας του μπορούσε να πει ότι οι άσπρες σωλήνες που φαίνονται στη φωτογραφία 9 του Τεκμηρίου 6Α, και πηγαίνουν προς τα κάτω είναι για να παραχωρείται φωτισμός προς τα κάτω. Επίσης συμφώνησε ότι το μπετόν μπαίνει πάνω από τις άσπρες σωλήνες που φαίνονται στη φωτογραφία 17 του Τεκμηρίου 6Α καθώς και ότι οι άσπρες σωλήνες δεν είχαν τοποθετηθεί τη συγκεκριμένη μέρα αλλά προηγουμένως. Επίσης παραδέχθηκε ότι δεν υπήρχαν κιγκλιδώματα στο πατάρι και ότι έπρεπε να υπάρχουν. Ήταν η θέση του ότι τη συγκεκριμένη μέρα υπήρχε ένας εργάτης που δούλευε στο βάθος του παταριού, στην πίσω μεριά του τοίχου όπου σουβάτιζε. Ερωτηθείς για την πρόσβαση στο πατάρι ήταν η δική του θέση ότι η επικοινωνία γινόταν από το κλιμακοστάσιο προς το χώρο εργασίας στο πατάρι, η οποία πόρτα του κλιμακοστασίου είχε απόσταση από την άκρη του παταριού. Η πλατφόρμα, ήταν η δική του θέση ότι είχε μπει για άλλους λόγους και συγκεκριμένα για να γίνει ο σουβάς στον τοίχο. Συμφώνησε με την υποβολή ότι η συγκεκριμένη πλατφόρμα, όπως απεικονίζετο στη φωτογραφία 19 του Τεκμηρίου 6Α, δεν παρέχει προστασία από πέσιμο σε κάποιον που την χρησιμοποιεί. Με αναφορά στη φωτογραφία 23 του Τεκμηρίου 6 ισχυρίστηκε ότι από το άνοιγμα μέχρι την άκρη του μεσοπατώματος υπήρχε μια απόσταση 80εκ. με 1.5 μέτρα και ότι το πάτωμα δεν ήταν ομαλό. Επανεξετασθείς διευκρίνισε ότι ο βοηθός επιστάτης ήταν κάθε μέρα στο εργοτάξιο. Ο Τριτοδιάδικος δεν προσκόμισε οποιαδήποτε μαρτυρία και ενόψει του ότι η αγωγή με την υπόθεση εναντίον Τριτοδιαδίκου συνεκδικάσθηκαν, ακολούθησαν οι αγορεύσεις των μερών μετά την ολοκλήρωση της μαρτυρίας. Οι συνήγοροι με τις αγορεύσεις τους, τις οποίες προνόησαν να ετοιμάσουν γραπτώς, ανέπτυξαν και υποστήριξαν τις εκατέρωθεν θέσεις τους για τα ζητήματα που απασχολούν στα πλαίσια της παρούσας αγωγής. Το Δικαστήριο με πολλή προσοχή έχει μελετήσει τις αγορεύσεις και έχει σημειώσει τις αναφορές, τοποθετήσεις και εισηγήσεις των πλευρών, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τα επιχειρήματα όσο και τις νομικές αυθεντίες στις οποίες αναφέρθηκαν. Ειδικότερη αναφορά στις εισηγήσεις τους θα γίνει σε μεταγενέστερο στάδιο και όπου τούτο κρίνεται απαραίτητο για τις ανάγκες της παρούσας απόφασης, έχοντας πάντα κατά νου ότι δεν απαιτείται ειδικότερη αναφορά σε κάθε επιχείρημα που προβάλλεται. AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ - ΕΥΡΗΜΑΤΑ Η αξιολόγηση του συνόλου της μαρτυρίας, όπως έχει νομολογηθεί, δεν μπορεί να απομονωθεί από τα τεκμήρια που κατατέθηκαν. Στην υπόθεση Γεώργιος & Σπύρος Τσαππή Λτδ ν. Πολυβίου

(2009)1 Α.Α.Δ. 339, έχει εξηγηθεί ότι είναι ανάγκη μια μαρτυρία να τίθεται στη βάσανο της αξιολόγησης από απόψεως περιεχομένου και να μην γίνεται αποδεκτή ή να απορρίπτεται με μόνο την εξωτερική εντύπωση που προκαλεί ο μάρτυρας. Η αποδοχή ή η απόρριψη μιας μαρτυρίας θα πρέπει να γίνεται με γνώμονα όχι μόνο την καθ' αυτή εξωτερική εμφάνιση της μαρτυρίας του μάρτυρα στο εδώλιο, αλλά και σε συσχετισμό με τα υπόλοιπα στοιχεία της δίκης, είτε αυτά προέρχονται από άλλη ζώσα μαρτυρία, είτε από τεκμήρια. Για το θέμα της αξιοπιστίας της μαρτυρίας αναφορά μπορεί να γίνει και στην ανάπτυξη του θέματος στο βιβλίο των Σάντη - Ηλιάδη, Δίκαιο της Απόδειξης, Έκδ. 2014, Κεφάλαιο 3, IB. Η θετική εντύπωση που αφήνει στο Δικαστήριο ο μάρτυς που καταθέτει αποτελεί, σε γενικές γραμμές, στοιχείο εξαιρετικής σπουδαιότητας για την κρίση της αξιοπιστίας του. Η αξιοπιστία αποτελεί έννοια πολυσήμαντη. Η εμφάνιση και συμπεριφορά του μάρτυρα ενόσω καταθέτει, η μνήμη του, οι αντιδράσεις του (κατά πόσο δηλαδή είναι φυσικές ή αφύσικες), ο τρόπος που απαντά, η νευρικότητα ή η επιφυλακτικότητα του και η ιδιοσυγκρασία που εκδηλώνει, είναι μεταξύ των στοιχείων που λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση (βλ. Κεντρική Ασφαλιστική Εταιρεία Λτδ ν Ηροδότου,

(2013)1 Α.Α.Δ. 1166, C & A Pelekanos Associates Limited ν. Πελεκάνου

(1999)1(B) ΑΑΔ 1273). Στα πλαίσια της ζωντανής ατμόσφαιρας της δίκης είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω με προσοχή όλους τους μάρτυρες ενώ κατέθεταν ενόρκως ενώπιον μου. Αξιολόγησα τη μαρτυρία τους με βάση το περιεχόμενο, ποιότητα και σύγκρισή της με την υπόλοιπη μαρτυρία και καθοδηγούμενη από σειρά παραγόντων που είναι αδύνατο να καταγραφούν εξαντλητικά. Τέτοιοι παράγοντες είναι, μεταξύ άλλων, η σαφήνεια και αμεσότητα των απαντήσεων των μαρτύρων και η ύπαρξη σ΄ αυτές υπερβολών ή ουσιαστικών αντιφάσεων, η λογικοφάνεια και αληθοφάνεια της εκδοχής τους, η ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος ή προκατάληψης στην υπόθεση, οι ευκαιρίες που είχαν να αντιληφθούν τα διαδραματισθέντα, η μνήμη τους και οι λόγοι που είχαν να ενθυμούνται ή να πιστεύουν αυτά για τα οποία καταθέτουν. Εστιάζοντας στο ζήτημα της ευθύνης που στο στάδιο αυτό απασχολεί και στρέφοντας κατά προτεραιότητα την προσοχή μου στη μαρτυρία του επιθεωρητή εργασίας XXXXX Μαλεκκίδη, Μ.Ε.2, εξαρχής θα πρέπει να αναφερθεί ότι η μαρτυρία του δεν μπορεί, στη βάση των ακαδημαϊκών του προσόντων αλλά και της προηγούμενης εμπειρίας και ενασχόλησης του με το αντικείμενο των εργατικών ατυχημάτων, παρά να αντιμετωπιστεί ως μαρτυρία εμπειρογνώμονα (βλ. Θεοσκέπαστη Φαρμ ν. Κυπριακής Δημοκρατίας

(1990)1 Α.Α.Δ. 984 και Νικολάου ν. Σταύρου

(1192)1 Α.Α.Δ. 746). Δεν αμφισβητήθηκε από την πλευρά της Υπεράσπισης ότι είναι εμπειρογνώμονας. Η παρουσία στο εδώλιο ενός εμπειρογνώμονα - μάρτυρα, παραμένει ένα από τα στοιχεία για να κριθεί η αξία της γνώμης του (Starfiber - Class v. Elneta Trading Ltd

(1992)1 A.A.Δ. 275). Ως προς το καθήκον του εμπειρογνώμονα ή πραγματογνώμονα έναντι του Δικαστηρίου αναφέρονται τα ακόλουθα στο σύγγραμμα των κ.κ. Ηλιάδη και Σάντη, «Το Δίκαιο της Απόδειξης, Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές» σελ. 580-581: «Tο καθήκον των πραγματογνωμόνων έναντι του Δικαστηρίου κατά τη μαρτυρία τους έγκειται στην αιτιολογημένη, αντικειμενική και αμερόληπτη παρουσίαση των αναγκαίων επιστημονικών κριτηρίων ώστε να δώσουν τη δυνατότητα στο Δικαστήριο να κρίνει ευχερώς την ακρίβεια των επίδικων συμπερασμάτων τους και να διαμορφώσει συναφώς τη δική του ανεξάρτητη άποψη δια της εφαρμογής των κριτηρίων αυτών στα γεγονότα της υπόθεσης (Παναγρίτη ν Χαραλάμπους, ΠΕ320/08, ημ. 15.3.12, Σαρρής ν Καλλέγιας και Πιττάλης και Άλλων ν Ianira Enterprises Ltd και Άλλων

(1997)1 (Β) ΑΑΔ 814, Philippou v Odysseos

(1989)1 CLR1).». Οι τοποθετήσεις του μάρτυρα Μαλεκκίδη Μ.Ε.2, σε σχέση με τον τρόπο που επισυνέβη το ατύχημα, προέρχονται από τις καταθέσεις που έλαβε αλλά και από δικές του διαπιστώσεις όταν επισκέφθηκε και ο ίδιος τον χώρο του εργοταξίου όπου επισυνέβη το ατύχημα και τον επιθεώρησε προβαίνοντας σε σχετικές παρατηρήσεις και διαπιστώσεις, οι οποίες ως κωδικοποιούνται στην Έκθεση του, Τεκμήριο 3, δεν αμφισβητήθηκαν. Κατά τον ίδιο τρόπο δεν αμφισβητήθηκαν οι θέσεις του ότι η Εναγόμενη 1 εταιρεία κρίθηκε ένοχη και σε δυο κατηγορίες από τις τέσσερεις που αντιμετώπισε, στα πλαίσια της Ποιν. Υπ. XXXXX/2012 του Ε.Δ. Λευκωσίας. Η διαπίστωσή του ότι υπήρχε κενό στο Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας σε σχέση με το μεσοπάτωμα, συγκεκριμένα ότι απουσίαζαν τα προστατευτικά κιγκλιδώματα και ότι το δάπεδο δεν ήταν σταθερό, έγινε αποδεκτή και από τον Εναγόμενο 2, ο οποίος παραδέχθηκε ότι την συγκεκριμένη μέρα του ατυχήματος δεν υπήρχαν κιγκλιδώματα, παρέχοντας δικαιολογία για την μη ύπαρξή τους. Αποδέχομαι την μαρτυρία του η οποία δεν κλονίστηκε ούτε στο ελάχιστο. Όσο αφορά τη μαρτυρία των κ.κ. Σωκράτους, Μ.Ε.1, Παπασάββα, Μ.Ε.3 και Μουστάκα, Μ.Ε.

η οποία αφορά διαπιστώσεις ως εκ των καθηκόντων τους ενώ υποστηρίχθηκε και από πραγματική μαρτυρία, όπως τα έντυπα των κοινωνικών συνεισφορών, καταθέσεων καθώς και φωτογραφιών δεν διαπιστώνεται οποιαδήποτε αντίφαση ή οποιοσδήποτε άλλος λόγος που να συνηγορεί στην απόρριψή της. Είναι στην ολότητά της αποδεκτή. Η μαρτυρία της κας Στυλιανού, Μ.Ε.5, πρέπει να προσεγγιστεί με προσοχή γιατί είχε συμφέρον να εξυπηρετήσει. Το ίδιο ισχύει και για την μαρτυρία του Εναγόμενου 2, κ. Βασιλείου, Μ.Υ.
Προσπάθησε, η κα Στυλιανού, επίμονα να μεταφέρει στο Δικαστήριο την εικόνα ότι ο μακαρίτης στα 58 του χρόνια ήταν ακούραστος και δούλευε μέρα - νύχτα χωρίς σταματημό και ότι σκόπευε να δουλεύει με τον ίδιο ρυθμό μέχρι τα
Η εργατικότητά του δεν αμφισβητείται αλλά η αντοχή του σίγουρα με το πέρασμα του χρόνου θα μειώνετο. Οπόταν, αυτό το κομμάτι της μαρτυρίας της είναι υπερβολικό και το ίδιο μπορεί να λεχθεί και για το κομμάτι που αφορά την εξάρτηση του υιού της, 27 ετών και εργαζόμενου, από τον πατέρα του. Δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτά. Όσο αφορά τον Εναγόμενο 2, Μ.Υ.1, θα πρέπει να αναφερθεί ότι υπήρχαν πολλά αντιφατικά σημεία στη μαρτυρία του. Παρά την παραδοχή του ότι το Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας στην έκταση που αφορούσε το μεσοπάτωμα ήταν ελλιπές ισχυρίστηκε ότι μόνο ο αποβιώσαντας έφταιγε για την πτώση του. Υποστήριξε ότι δεν υπήρχαν εργασίες να εκτελεστούν στο μεσοπάτωμα, λόγω του ότι αναμένονταν νέα ηλεκτρολογικά σχέδια τα οποία σημειωτέον του είχαν παραδοθεί 6 μήνες μετά το ατύχημα και αυτό το γνώριζε ο αποβιώσαντας γιατί του είχε κοινοποιηθεί προφορικά. Παράλληλα όμως ανέφερε ότι «του είχαν δοθεί οδηγίες να εργαστεί στο βάθος του μεσοπατώματος εκεί που φαίνεται η δέσμη των σωλήνων κοντά στην είσοδο», για να παραδεχθεί κατά την αντεξέτασή του ότι είχε δουλειά να διεκπεραιώσει στο μεσοπάτωμα στη δυτική πλευρά. Αν αναμένονταν οδηγίες σε σχέση με το μεσοπάτωμα τότε πρώτον, γιατί υπήρχε εργάτης της Εναγομένης 1, ο οποίος δούλευε στο βάθος του μεσοπατώματος το συγκεκριμένο πρωινό σύμφωνα με τη μαρτυρία των Μ.Υ.1 και Μ.Υ.2, δεύτερον, γιατί έπρεπε να δουλέψει στο βάθος του μεσοπατώματος και όχι αλλού και τρίτον, γιατί να εργαστεί στο μεσοπάτωμα ο αποβιώσαντας αν του είχε αναφερθεί να περιμένει και ενώ είχε άλλες τόσες δουλειές για τις οποίες τον είχαν καλέσει να πάει άμεσα στην οικοδομή. Τα ερωτήματα αυτά παρέμειναν αναπάντητα. Επίσης υπάρχει αντίφαση στη μαρτυρία του Μ.Υ.1 όταν δηλώνει ότι μεταφέρθηκε οπλισμός στο μεσοπάτωμα, γι' αυτό και είχαν μετακινηθεί τα κιγκλιδώματα, ενώ η προηγούμενή του θέση ήταν ότι δεν θα εκτελούνταν εργασίες στο μεσοπάτωμα. Αν δεν θα εκτελούνταν εργασίες γιατί μεταφέρθηκε οπλισμός; Επίσης η θέση του ότι η σκαλωσιά θεωρείται και κιγκλίδωμα δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή αφού αν δεν υπάρχει δίκτυ στη σκαλωσιά ο κίνδυνος πτώσης είναι πολύ μεγάλος. Οπόταν δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή η μαρτυρία του λόγω των αντιφάσεων που παρατηρούνται αλλά και γιατί κάποια μέρη της μαρτυρίας του εκφεύγουν της λογικής. Ο κ. Θανάση, Μ.Υ.2, υπάλληλος της Εναγομένης 1, παρά τη προσπάθειά του να βοηθήσει την υπόθεση των Εναγόμενων 1 και 2 δεν μπορούσε να ψευστεί. Παραδέχθηκε ότι δεν υπήρχαν κιγκλιδώματα, ότι απλά του είχε αναφερθεί ότι θα υπάρξουν αλλαγές στο πατάρι χωρίς τίποτα περισσότερο, ότι δεν χρησιμοποιείτο η πλατφόρμα στις σκαλωσιές για να ανεβοκατεβαίνει κάποιος στο μεσοπάτωμα, ότι η σκάλα για το κλιμακοστάσιο δεν ήταν κτισμένη για ν΄ ανέβει κάποιος στο μεσοπάτωμα και ότι υπήρχαν ανωμαλίες στο πάτωμα του μεσοπατώματος. Η μαρτυρία του συνάδει με την επιτόπου κατάσταση. Έχοντας κατά νου την πιο πάνω αξιολόγηση καταλήγω στο συμπέρασμα ότι τα γεγονότα εξελίχθηκαν ως ακολούθως: Ο αποβιώσαντας, ηλικίας 58 ετών κατά τον επίδικο χρόνο, είχε υπογράψει, στις 28/12/2010, με την Εναγόμενη 1 εταιρεία, της οποίας διευθυντής είναι ο Εναγόμενος 2, σύμβαση υπεργολαβίας σε σχέση με τις ηλεκτρολογικές εργασίες στην επίδικη πολυκατοικία. Στις 14/09/2011 ο αποβιώσαντας βρισκόταν νόμιμα στη συγκεκριμένη οικοδομή, μετά από τηλεφώνημα που έλαβε από τον Εναγόμενο 2 και μετά από συνάντηση που είχε μαζί του στις 12/09/2011, ενώ εκτελούσε εργασίες στο μεσοπάτωμα της συγκεκριμένης πολυκατοικίας έπεσε από ύψος, λόγω του ότι δεν υπήρχαν προστατευτικά κιγκλιδώματα αλλά και λόγω του ότι το πάτωμα του μεσοπατώματος ήταν ασταθές. Αποτέλεσμα της πτώσης ήταν να χάσει τη ζωή του. Ο αποβιώσαντας δεν φορούσε κράνος ούτε προστατευτική ζώνη αλλά ούτε και τα ειδικά παπούτσια εργασίας. Άφησε πίσω του τη γυναίκα του, η οποία ήταν πλήρως εξαρτώμενη και δυο ενήλικα εργαζόμενα τέκνα. Προκύπτει ότι η Εναγόμενη 1 εταιρεία δεν παρείχε ασφαλές σύστημα εργασίας έτσι ώστε να παρέχεται στον αποβιώσαντα εύλογη προστασία κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του στο μεσοπάτωμα αφού είχαν μετακινηθεί τα προστατευτικά κιγκλιδώματα κάποιες μέρες πριν για να τοποθετηθεί οπλισμός στο μεσοπάτωμα και δεν επανατοποθετήθηκαν παρά το γεγονός ότι εκτελούνταν εργασίες στο μεσοπάτωμα τόσο από υπαλλήλους της Εναγόμενης 1 καθώς και από ανεξάρτητους υπεργολάβους. Ο κίνδυνος πτώσης του αποβιώσαντα ενυπήρχε από την ίδια τη φύση της εργασίας του, τοποθέτηση ηλεκτρολογικών παροχών στο μεσοπάτωμα, όπου στο χώρο που διεξάγοντο οι εργασίες δεν υπήρχαν οι απαραίτητες προφυλάξεις προς αποφυγή του κινδύνου πτώσης από το μεσοπάτωμα στο ισόγειο αφού δεν υπήρχε τοιχοποιία στη νότια και ανατολική πλευρά του μεσοπατώματος, ούτε οποιαδήποτε προστατευτικά κιγκλιδώματα εκεί όπου υπήρχε κενό, ούτε και οποιαδήποτε κτισμένη σκάλα για ν΄ ανέβει κάποιος στο μεσοπάτωμα. Η Εναγομένη 1 εταιρεία είχε ασφαλιστικό συμβόλαιο με τις Γενικές Ασφάλειες, το οποίο κάλυπτε πάσα κίνδυνο και έναντι τρίτου όμως η Ασφαλιστική Εταιρεία απέρριψε το αίτημά της για κάλυψη. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Κατά πόσο η απαίτηση της Ενάγουσας εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 είναι βάσιμη και σε ποια έκταση είναι το κύριο ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί. Όμως τα ερωτήματα που χρήζουν απάντησης, για να αποφασιστεί η υπόσταση της αξίωσης μεταξύ Ενάγουσας και Εναγομένων 1 και 2 είναι πρώτον, η ιδιότητα του αποβιώσαντα στην ανεγειρόμενη οικοδομή, ήτοι η νομιμοποίησή του να βρίσκεται εκεί το δεδομένο χρόνο. Δεύτερον, κατά πόσο οι Εναγόμενοι 1 και 2 είχαν υπό τον έλεγχό τους την οικοδομή έτσι που να έχουν ευθύνη για το ατύχημα του αποβιώσαντα και τρίτον, κατά πόσο θα πρέπει να αποζημιωθεί η Ενάγουσα για τη συγκεκριμένη απώλεια και με ποιο ποσό. Είναι αποδεκτό ότι μεταξύ του αποβιώσαντα και της Εναγομένης 1 εταιρείας υπήρχε σύμβαση υπεργολαβίας για τις ηλεκτρολογικές εργασίες, Τεκμήριο
Στην απόφαση Σχολική Εφορεία Στροβόλου ν. Μαρίνας Στεργίδου κ.α., ECLI:CY:AD:2016:D143, Πολ. Εφ. 8/2011, ημερ. 04/03/2016, στην οποία αντικείμενο εξέτασης υπήρξε το άρθρο 51

(2)(β) του Κεφ.148 αναφέρθηκε ότι: «Ο κάτοχος έχει δυο καθήκοντα: για τη στατική κατάσταση των πραγμάτων (κατάσταση, συντήρηση και επιδιόρθωση του ακινήτου) και για τη λειτουργία της δραστηριότητας ή της επιχείρησης του. Η διαφοροποίηση αυτή έχει σημασία για τη ρύθμιση του κοινοδικαίου η οποία κωδικοποιήθηκε στο άρθρο 51

(2)(β), με βάση την οποία, η ευθύνη του κατόχου διαφοροποιείται αναλόγως του κατά πόσο το πρόσωπο που βρίσκεται στο υποστατικό είναι «προσκεκλημένος» («invitee») ή «απλός δικαιούχος» («bare licensee»). «Προσκεκλημένος» είναι το πρόσωπο που βρίσκεται στη ιδιοκτησία με πρόσκληση του κατόχου, ρητή ή εξυπακουόμενη, για τους σκοπούς της επιχείρησης ή της δραστηριότητας του κατόχου, υπό την έννοια ότι ο κάτοχος έχει κάποιο χρηματικό ή υλικό συμφέρον, όπως συμφέρον έχει και ο προσκεκλημένος. Με άλλα λόγια, ο προσκεκλημένος είναι το πρόσωπο που εισέρχεται στην ιδιοκτησία με τη συγκατάθεση του κατόχου για σκοπούς κάποιας εργασίας αναφορικά με την οποία ο κάτοχος και ο προσκεκλημένος έχουν κοινό συμφέρον (βλ. Λέσχη Ιπποδρομιών Λευκωσίας ν. Νικήτα

(2000)1 ΑΑΔ 1712). «Απλός δικαιούχος» είναι το πρόσωπο που εισέρχεται στην ιδιοκτησία νόμιμα, όχι όμως σε σχέση με εργασία στην οποία έχει συμφέρον ο κάτοχος, ούτε κατά τη νόμιμη εκτέλεση δημοσίου καθήκοντος, όπως ρητώς εξηγείται στο άρθρο 51

(2)(β). Σε ότι αφορά τις «δραστηριότητες» στα υποστατικά του κατόχου, το καθήκον έναντι «προσκεκλημένου» και «απλού δικαιούχου» είναι ταυτόσημο και έγκειται σε υποχρέωση λήψης λογικών μέτρων ώστε το υποστατικό να είναι ασφαλές από κινδύνους την ύπαρξη των οποίων ο κάτοχος γνωρίζει ή θα όφειλε, ως λογικός άνθρωπος, να γνωρίζει.». Οι προαναφερθείσες αρχές υιοθετήθηκαν και στη απόφαση Α. Σ. Πηλαβάκης ΛΤΔ ν. Γιωργαλλά κ.α., Πολ. Εφ. 88/2011ημερ. 28/11/

Η Εναγόμενη 1, ως εργοληπτική εταιρεία είχε συνάψει συμφωνία, με τον ιδιοκτήτη του οικοπέδου, για ανέγερση πολυώροφης οικοδομής στο συγκεκριμένο οικόπεδο, Τεκμήριο
Σύμφωνα με το ερμηνευτικό άρθρο του Κεφ.148, άρθρο 2, κάτοχος λογίζεται το «πρόσωπo τo oπoίo δικαιoύται έvαvτι τoυ κυρίoυ ακίvητης ιδιoκτησίας vα κατέχει ή χρησιμoπoιεί αυτή, και ελλείψει τέτoιoυ πρoσώπoυ τov κύριo της ιδιoκτησίας αυτής.». Οπόταν, κατά τη διεξαγωγή των εργασιών ανέγερσης της οικοδομής ήταν κάτοχος αυτής. Σύμφωνα με το σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts, 22η Έκδ., παράγραφος 12-26 η έκταση του καθήκοντος του κατόχου είναι η ακόλουθη : «The common duty of care is more than a duty to avoid negligent acts, but extends to negligent omissions as well. Not only must the occupier avoid creating dangers himself: he must also take reasonable steps to protect his visitors from dangers which he did not himself create, as where he fails to warn of a hazard not otherwise apparent, or to take steps to remove a danger that materialises without his negligence». Στο ίδιο σύγγραμμα, στην παράγραφο 12-30, καταγράφονται τα κριτήρια σύμφωνα με τα οποία αξιολογείται το κατά πόσο ο κάτοχος έλαβε εύλογα μέτρα, ώστε το υποστατικό να είναι ασφαλές από λογικά προβλεπτούς κινδύνους : «In determining whether what was done or not done by the occupier was in fact reasonable, and whether in the particular circumstances of the case the visitor was reasonably safe, the court is free to consider all the circumstances, such as the foreseeability of injury, how obvious the danger is, the age or infirmity of the visitor, the purpose of his visit, the conduct to be expected of him, and the state of knowledge of the occupier». Το θέμα της συμμόρφωσης του καθήκοντος ενός εργολάβου, ως κατόχου ενός υπό ανέγερση οικοδομικού έργου, είναι η δημιουργία ενός ασφαλούς προς χρήση χώρου εργασίας γενικότερα δηλαδή όχι απλώς έναντι ενός εργοδοτούμενου αλλά ακόμη και ενός αδειούχου επισκέπτη εντός μίας τέτοιας οικοδομής. Σχετικό είναι το ακόλουθο απόσπασμα από τη σελίδα 26 της απόφασης Χαράλαμπος Μιχαήλ ν. Ττουνιά κ. ά.

(2005)1 Α.Α.Δ. 19: «Όσον αφορά την ευθύνη του κατόχου, είναι θεμελιωμένο ότι ένας κάτοχος υποστατικού έχει, προς όλους τους νόμιμα ευρισκομένους στο υποστατικό του, το κοινό καθήκον φροντίδας το οποίο εξυπακούει ότι ο κάτοχος θα πρέπει να επιδεικνύει τέτοια φροντίδα όση υπό τις περιστάσεις της υπόθεσης είναι εύλογη, ώστε να διασφαλίζει ότι το οποιοδήποτε νόμιμα ευρισκόμενο στα υποστατικά πρόσωπο θα είναι εύλογα ασφαλές κατά τη χρήση των υποστατικών, για τους σκοπούς για τους οποίους ευρίσκεται νόμιμα στο χώρο.». Με βάση τις νομολογιακές αρχές η Εναγόμενη 1 εταιρεία είχε καθήκον να παρέχει στους προσκεκλημένους της ασφαλή χώρο για να διεξάγουν τις εργασίες τους. Το επόμενο ερώτημα είναι κατά πόσο ο αποβιώσαντας ήταν νόμιμος προσκεκλημένος της Εναγομένης 1. Προκύπτει από την ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία ότι υπήρχε μεταξύ του αποβιώσαντα και της Εναγόμενης 1 σύμβαση υπεργολαβίας και ότι ο Εναγόμενος 2 είχε τηλεφωνήσει του αποβιώσαντα για να πάει να εκτελέσει εργασίες στην οικοδομή, σύμφωνα με την μεταξύ τους συμφωνία. Δεν χωρεί αμφιβολίας ότι ο αποβιώσαντας εισήλθε, τη θλιβερή εκείνη μέρα της 14/09/2011, στην οικοδομή με τη συγκατάθεση του κατόχου, των Εναγομένων 1 και 2, για εκτέλεση ηλεκτρολογικών εργασιών αναφορικά με τις οποίες η Εναγόμενη 1 και ο ίδιος ο αποβιώσαντας είχαν κοινό οικονομικό συμφέρον. Βάσει της αρχής ύπαρξης καθήκοντος εύλογης φροντίδας, υπό τις περιστάσεις του επίδικου ατυχήματος, η Εναγόμενη 1 παρέμεινε κάτω από το καθήκον άσκησης εύλογης φροντίδας για τη περιφρούρηση του αποβιώσαντα από κινδύνους τους οποίους μπορούσε να προβλέψει και τους οποίους θα είχε εξουσία να αποτρέψει. Αναφορικά με το ερώτημα κατά πόσο η Εναγόμενη 1 είχε συμμορφωθεί με τη τήρηση του επιβαλλόμενου καθήκοντος τήρησης ασφαλούς συστήματος εργασίας διαπιστώνω τα ακόλουθα: Δεν υπήρχαν στο χώρο όπου εργαζόταν ο αποβιώσαντας οι απαραίτητες περιφράξεις, ήτοι προστατευτικά κιγκλιδώματα πάνω από τους κενούς χώρους στο μεσοπάτωμα με δίχτυ προς προστασία και αποτροπή πτώσης του αποβιώσαντα αλλά και άλλων υπαλλήλων της Εναγομένης 1 κατά τη διάρκεια εκτέλεσης οποιασδήποτε εργασίας στο μεσοπάτωμα της οικοδομής. Οι σκαλωσιές μετακινήθηκαν χωρίς να επανατοποθετηθούν με αποτέλεσμα όλοι όσοι εργάζονταν στο μεσοπάτωμα να είναι εκτεθειμένοι στο κίνδυνο σε πτώση ενώ η σκάλα για το κλιμακοστάσιο δεν ήταν κτισμένη για ν΄ ανεβοκατεβαίνουν οι υπάλληλοι της Εναγόμενης 1 εταιρείας καθώς και η νόμιμα προσκεκλημένοι της. Κατά τη γνώμη μου το σύστημα εργασίας που εφάρμοσε η Εναγομένη 1 ήταν επισφαλές και ο κίνδυνος ατυχήματος ορατός αφού δεν υπήρχε ίχνος προστασίας του οποιουδήποτε εργαζόταν στο μεσοπάτωμα. Υπό τις περιστάσεις η Εναγόμενη 1, ως υπεύθυνη του χώρου όφειλε να προβλέψει τους κινδύνους και να λάβει μέτρα για να μην εκθέσει σε οποιονδήποτε κίνδυνο οποιονδήποτε νόμιμα προσκεκλημένο της. Η τοποθέτηση προστατευτικού κιγκλιδώματος ήταν η λύση που προσφερόταν. Υπό το φως των ευρημάτων μου και των νομικών αρχών πιστεύω ότι η γενεσιουργός αιτία του δυστυχήματος ήταν η παράλειψη της Εναγομένης 1 να λάβει επαρκή μέτρα ώστε να αποκλείσει το θύμα να πέσει στο κενό. Σχετική είναι και η απόφαση Ceva Logistics Ltd v. Lynch [2011] EWCA Civ. 188 η οποία αφορούσε ηλεκτρολόγο ο οποίος είχε επισκεφθεί τον χώρο για να εκτελέσει ηλεκτρολογικές εργασίες και είχε υποστεί τραυματισμό. Το Δικαστήριο αποφάσισε ότι λόγω του γεγονότος ότι ο κάτοχος του χώρου είχε το χώρο υπό τον έλεγχό του όφειλε να θέσει σε λειτουργία μηχανισμούς και κανονισμούς που να διασφαλίζουν την ασφάλεια αυτών που βρίσκονταν στο μέρος. Από τη μαρτυρία τόσο του Μ.Ε.2 Μαλλεκίδη, του Εναγόμενου 2 Μ.Υ.1 καθώς και του επιστάτη Μ.Υ.2, κ. Θανάση καταδεικνύεται αμέλεια εκ μέρους της Εναγομένης 1 εταιρείας. Θα πρέπει να αναφερθεί ότι η υπόθεση δεν συζητήθηκε από την άποψη του διαχωρισμού ευθύνης μεταξύ της εταιρείας και του διευθυντή της. Όμως ο διευθυντής ήταν εξίσου αμελής ενεργώντας εκ μέρους της εταιρείας σύμφωνα και με το σκεπτικό της απόφασης Lennard's Carrying Co Limited v. Asiatic Petroleum Co Limited

(1915)AC 705, Κυριακίδης ν. Caro Tenekedzian

(1991)1 ΑΑΔ 504 και Clerk & Lindsell Torts, 21η Έκδ. παράγρ. 5-76 και 5-77 σελ.

Συνάγεται από το σύνολο της αποδεκτής μαρτυρίας ότι έχει τεκμηριωθεί η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της ισχυριζόμενης αμέλειας - παράβασης θέσμιου καθήκοντος των Εναγόμενων 1 και 2 και του θανάσιμου τραυματισμού του Στυλιανού. Ενόψει των πιο πάνω διαπιστώσεων για παράβαση του καθήκοντος επιμέλειας των Εναγομένων 1 και 2 θα προχωρήσω στην εξέταση του κατά πόσον έχει αποδειχθεί συντρέχουσα αμέλεια του αποβιώσαντα, όπως υποστηρίχθηκε από τους Εναγομένους 1 και
Η διαδικασία για τον επιμερισμό ευθύνης και της απόδοσης συντρέχουσας αμέλειας καθορίστηκε στην υπόθεση Μακρίδης ν. Dharaghii κ.ά.

(1990)1 ΑΑΔ 1013 ως ακολούθως: «Το Δικαστήριο αποφασίζει πρώτα αν έχει αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος των Εναγομένων. Εάν η απόφαση είναι καταφατική τότε εξετάζεται με βάση το άρθρο 57 αν ο Ενάγων έχει συντρέχουσα αμέλεια. Αποφασίζεται το ποσοστό της ευθύνης μεταξύ των Εναγομένων από την μια, και Ενάγοντος από την άλλη και μειώνει το ποσό των αποζημιώσεων ανάλογα με το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας του Ενάγοντα Εάν επιδόθηκαν ειδοποιήσεις με βάση το άρθρο 64 και τη Δ.10 θ. 12

(1)των Διαδικαστικών Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας, προχωρεί στον καταμερισμό της ευθύνης και στον καθορισμό του ποσοστού της συνεισφοράς ή αποζημίωσης μεταξύ των εναγομένων.». Η συντρέχουσα αμέλεια δεν στηρίζεται στην ύπαρξη καθήκοντος του ζημιωθέντος προς τον εναγόμενο. Εκείνο που είναι αναγκαίο να αποδειχθεί, όταν εγείρεται ισχυρισμός συντρέχουσας αμέλειας, είναι ότι αυτός που ζημιώθηκε δεν πήρε για το ίδιον του συμφέρον λογικές προφυλάξεις και συνέβαλε έτσι με την έλλειψη φροντίδας, στην ζημιά του. Δεν πρόκειται στην ουσία για υπεράσπιση αλλά για συνθήκη, δυνάμει της οποίας μειώνονται αναλογικά οι αποζημιώσεις που δικαιούται ο ενάγοντας (βλ. Βλάσιος ν. Αντωνίου

(1990)1 ΑΑΔ 815). Το βάρος απόδειξης της ύπαρξης συντρέχουσας αμέλειας, φέρει ο εναγόμενος που την επικαλείται. Ωστόσο, το Δικαστήριο μπορεί να συμπεράνει την ύπαρξη συντρέχουσας αμέλειας από την μαρτυρία του ιδίου του ενάγοντα ή από τα γεγονότα που στοιχειοθετούν το συμβάν όπως διαπιστώνονται από το Δικαστήριο. Στην περίπτωση εργατικών ατυχημάτων όπως στην παρούσα υπόθεση δεν επιδικάζεται συντρέχουσα αμέλεια στον εργοδοτούμενο αν δεν δίδεται άλλη επιλογή από τον εργοδότη παρά μόνο η τέλεση της επικίνδυνης εργασίας που οδήγησε στο ατύχημα. Σχετική είναι η υπόθεση Fysko Constructions Co Ltd V. Χριστάκη Γεωργίου

(1991)1 CLR 1014. Στην απόφαση Γεωργική Εταιρεία Πλατώνια Λτδ v. Sharif

(2012)1 Α.Α.Δ. 28 στη σελ. 39 υπεδείχθη ότι: «Η συντρέχουσα αμέλεια, όπως λέχθηκε και στην Θεόδωρος Λαζάρου ν. Νέμεσις Εργοληπτική Εταιρεία Λτδ κ.ά.

(2011)1 Α.Α.Δ.1325, δεν εδράζεται σε καθήκον επιμέλειας που φέρει ο ενάγων απέναντι στον εναγόμενο, αλλά στο καθήκον αυτοπροστασίας του με την επίδειξη ανάλογης επιμέλειας. Το βάρος της απόδειξης συντρέχουσας αμέλειας, το φέρει ο εναγόμενος και δεν εναπόκειται στον ενάγοντα να το αποσείσει εκ προοιμίου (Charlesworth & Perry on Negligence 7η έκδ. σελ. 146-147, παρ. 3-11)». Στην C.I.C. Ltd. v. Θεοδώρου, Πολ. Έφ. 29/2010, ημερ. 30/01/15 λέχθηκε ότι: «Ο καταμερισμός της ευθύνης έχει ως συνισταμένη τη συμβολή του καθενός από τα μέρη στην πρόκληση της ζημιάς και το μέτρο είναι η λογική πρόβλεψη των συνεπειών που θα προκύψουν εξαιτίας της παρέκκλισης από το καθήκον επιμέλειας που αναλογεί στο καθένα από τα μέρη (Χριστοδουλίδης ν. Laser Plastics Industry Ltd

(2005)1A A.A.Δ 556). ». Στην Αndreas Vrondis & Son (Constructions) Ltd. ν. Σοφοκλή Παπαλεοντίου, Πολ. Έφ. 189/11, ημερ. 15/05/17, επαναλήφθηκε η θέση της νομολογίας ως προς την απόδοση συντρέχουσας αμέλειας που είναι η εξής: «H συντρέχουσα αμέλεια που έχει ως αποτέλεσμα τον επιμερισμό της ευθύνης αποτελεί ζήτημα πραγματικό και αποφασίζεται στη βάση της αξιολόγησης της μαρτυρίας και των δεδομένων της κάθε υπόθεσης. Η εναπόθεση συντρέχουσας αμέλειας αποτιμάται στο σύνολο των γεγονότων, ως θέμα νομικής και λογικής συνέπειας. Έχει σημασία η γενεσιουργός αιτία ενός ατυχήματος, η αιτιώδης συνάφεια της επιδεικνυόμενης αμέλειας και του συμβάντος και ο βαθμός φροντίδας και προσοχής που θα πρέπει να επιδειχθεί και από το άλλο εμπλεκόμενο μέρος. (Παναγή ν. Παναγιώτου

(2008)1 A.A.Δ. 1267 και Σαμαρά ν. Πιπονίδου

(2013)1 Α.Α.Δ. 629). Το Εφετείο δύναται να επέμβει στον καταμερισμό ευθύνης όπου διαφαίνεται ότι ο καταμερισμός ήταν εμφανώς λανθασμένος. Η συντρέχουσα αμέλεια δεν εδράζεται σε καθήκον επιμέλειας που φέρει ο ενάγων έναντι των εναγομένων, αλλά στο καθήκον περί αυτοπροστασίας, με βάρος απόδειξης που φέρει ο εναγόμενος, (Charlesworth & Perry on Negligence 7η έκδ. σελ. 146-147, παρ. 3-11 και Γεωργική Εταιρεία Πλατώνια Λτδ v. Sharif

(2012)1 Α.Α.Δ. 28). ». Αποτελεί διαπίστωση του Δικαστηρίου ως προς το θέμα ύπαρξης συντρέχουσας αμέλειας από τον αποβιώσαντα ότι όντως προκύπτει από τα γεγονότα, όπως αυτά έχουν καθοριστεί εντός αυτής της απόφασης, ότι έφερε και ο αποβιώσαντας ένα ποσοστό ευθύνης. Συγκεκριμένα, δεν φορούσε προστατευτικό κράνος ούτε ειδικά παπούτσια αλλά ούτε και ζώνη ασφάλειας για εργασίες σε ύψος. Όμως δεν χωρεί αμφιβολία ότι το μεγαλύτερο ποσοστό ευθύνης το φέρει η Εναγόμενη 1 και κατ΄ επέκταση ο Εναγόμενος 2 καθότι οι δικές τους παραλείψεις, ως προς τη δημιουργία και καθιέρωση ενός ασφαλούς συστήματος εργασίας στην οικοδομή, αποτελούν τον κυριότερο λόγο με βάση τον οποίο ο αποβιώσαντας αμελώς επέλεξε να ανεβεί στο μεσοπάτωμα για την εκτέλεση των εργασιών οι οποίες του ανατέθηκαν χωρίς την ύπαρξη των κιγκλιδωμάτων. Σχετικές είναι οι αποφάσεις Λαζάρου ν. Nemesis Εργοληπτική Δημόσια Εταιρεία Λτδ

(2011)1(Β) Α.Α.Δ. 1325 και Χριστοδούλου ν. Περικλέους

(1998)1(Β) Α.Α.Δ.1122. Έχοντας κατά νου τα συγκεκριμένα δεδομένα καταλογίζω σημαντικά περισσότερη ευθύνη στους Εναγόμενους 1 και 2 με επιμερισμό του δικού τους ποσοστού ευθύνης σε 80% ενώ το ποσοστό ευθύνης για τη συντρέχουσα αμέλεια του αποβιώσαντα καθορίζεται σε ποσοστό ευθύνης 20%. ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Το επόμενο ζήτημα που πρέπει να αποφασιστεί είναι το ποσό των αποζημιώσεων που δικαιούνται οι κληρονόμοι του αποβιώσαντα. Στην υπόθεση Καζάκου ν. Αβραμίδης

(2000)1 Α.Α.Δ. 1626 καταγράφονται οι αρχές σε σχέση με τη φύση των αποζημιώσεων που μπορούν να διεκδικηθούν είτε για λογαριασμό της περιουσίας του αποβιώσαντος, είτε των εξαρτωμένων του. Στη πιο πάνω απόφαση διαβάζονται τα εξής στις σελ. 1644 - 1646: «Αποζημιώσεις λόγω θανάτου μπορούν να επιδικαστούν σήμερα

(1)Προς όφελος της περιουσίας του αποβιώσαντος,

(2)Προς όφελος των εξαρτωμένων. Σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 34

(2)(α) του Περί Διαχειρίσεως Κληρονομιών Νόμου Κεφ.189, (όπως έχει τροποποιηθεί) με τον Περί Διαχειρίσεως Κληρονομιών (Τροποποιητικό), Νόμο αρ. 157/85, το Δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει αποζημιώσεις προς όφελος της περιουσίας του αποβιώσαντος, (που δεν συμπεριλαμβάνουν οποιεσδήποτε παραδειγματικές αποζημιώσεις ούτε και οποιεσδήποτε αποζημιώσεις για απώλεια εισοδήματος σε σχέση με οποιαδήποτε περίοδο μετά το θάνατό του). Το άρθρο επιτρέπει την καταχώρηση αγωγής εκ μέρους της περιουσίας του αποβιώσαντος για την είσπραξη αποζημιώσεων για απώλειες που είχαν δημιουργηθεί πριν από το θάνατο, εξαιρουμένων αποζημιώσεων για οδύνη λόγω απώλειας οικείου (bereavement). Οι αποζημιώσεις που είναι κατά κανόνα περιορισμένες, συμπεριλαμβάνουν ζημιές που έχουν προκληθεί στο όχημα του αποθανόντος, απώλεια ημερομισθίων για την περίοδο μεταξύ του δυστυχήματος και του θανάτου και έξοδα κηδείας. Τα πιο πάνω αποτελούν μέρος της περιουσίας το οποίο κατανέμεται στους κληρονόμους σύμφωνα με τις οδηγίες της διαθήκης ή σύμφωνα με τις σχετικές νομοθετικές διατάξεις σε περίπτωση που ο αποθανών δεν είχε αφήσει διαθήκη. Σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 58

(1)του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.148, όπως έχει τροποποιηθεί με τον περί Αστικών Αδικημάτων (Τροποποιητικό) Νόμο, αρ. 156/85, το Δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει αποζημιώσεις προς όφελος των εξαρτωμένων του αποβιώσαντος που συμπεριλαμβάνουν μεταξύ άλλων το σύζυγο ή τη σύζυγό του, οποιοδήποτε γονιό ή άλλο ανιόντα, οποιοδήποτε τέκνο ή άλλο κατιόντα και οποιοδήποτε πρόσωπο που ήταν αδελφός, αδελφή, θείος ή θεία του αποβιώσαντος. Το άρθρο το οποίο καθορίζει τα δικαιώματα των εξαρτωμένων είναι το άρθρο 58

(15)του Κεφ. 148. ...................................... Από τη σχετική νομολογία φαίνεται ότι ο καθορισμός των αποζημιώσεων σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 58

(15)του Κεφ. 148, μπορεί να γίνει:

(1)Για κάθε κονδύλι ξεχωριστά (The item-by-item approach).

(2)Για το κερδαινόμενο εισόδημα μείον τα προσωπικά έξοδα του αποθανόντος (The earning minus living expenses approach), και

(3)Με την Κλασσική Ποσοστιαία Προσέγγιση (The conventional percentage approach or the Rule of thumb approach). H πρώτη περίπτωση εφαρμόζεται σε υποθέσεις όπου προσφέρεται ακριβής μαρτυρία για κάθε ένα κονδύλι της εξάρτησης ξεχωριστά (όπως π.χ. η πληρωμή του ενοικίου, επιδιορθώσεις του οικογενειακού σπιτιού, έξοδα φοίτησης των τέκνων, έξοδα συντήρησης αυτοκινήτου, ασφάλεια, εξοδα διακοπών, και άλλα), το άθροισμα των οποίων καθορίζει το συνολικό ποσό. Η δεύτερη προσέγγιση εφαρμόζεται σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει ακριβής μαρτυρία της εξάρτησης και η εικόνα δεν μπορεί να συμπληρωθεί με το συνολικό άθροισμα συγκεκριμένων κονδυλίων. Σύμφωνα με τη δεύτερη προσέγγιση το Δικαστήριο αφού καταλήξει στον καθορισμό του καθαρού εισοδήματος του αποθανόντος αφαιρεί από αυτό τα προσωπικά έξοδα του θανόντος και παραμένει το εκ πρώτης όψεως ποσό της εξάρτησης, στο οποίο μπορεί να προστεθούν άλλα ωφελήματα τα οποία εδικαιούτο ο αποθανών. Η Κλασσική Ποσοστιαία Προσέγγιση εφαρμόζεται στις περιπτώσεις όπου ο καθορισμός του ποσού της εξάρτησης ή του ποσού των προσωπικών εξόδων του αποβιώσαντος είναι ελλιπής ή είναι αδύνατο να καθοριστεί. Σε μια τέτοια περίπτωση το Δικαστήριο υιοθετεί ένα εκατοστιαίο ποσοστό, όπως π.χ. 75% όταν οι εξαρτώμενοι είναι η σύζυγος και παιδιά, ή 67% όταν η σύζυγος είναι η μόνη κληρονόμος. (Ίδε Harris v. Empress Motors [1984] 1 W.L.R. 212).» Σύμφωνα με τα γεγονότα ο αποβιώσαντας Μιχαήλ Στυλιανού βρήκε το θάνατο ενώ εργαζόταν στην οικοδομή η οποία ήταν στην κατοχή της Εναγομένης 1 στις 14/09/2011. Την ημέρα του επίδικου ατυχήματος και του θανάτου του ήταν ηλικίας 58 ετών, η δε σύζυγος του που είναι εν ζωή, η XXXXX Στυλιανού, ήταν κατά την πιο πάνω ημερομηνία 54 ετών. Η σύζυγος του είναι η μόνη εξαρτώμενη του αποβιώσαντος, καθότι τα δύο παιδιά του ήταν κατά το χρόνο του ατυχήματος ενήλικες. Επί πλήρους ευθύνης συμφωνήθηκαν τα έξοδα διαχείρισης σε €2.000. Οπόταν από αυτά δικαιούται €1.600. Θα εξετάσω πρώτα το θέμα του πολλαπλασιαστή. Η δικηγόρος της Ενάγουσας με παρέπεμψε στην απόφαση Θεοδούλου ν. Κοκκινόφτα

(1991)1 Α.Α.Δ. 759, όπου για το θύμα, ηλικίας 55, ετών υιοθετήθηκε πολλαπλασιαστής 7 χρόνια, οπόταν και στην παρούσα υπόθεση εισηγήθηκε ότι δικαιολογείται ο πολλαπλασιαστής αυτός. Η δικηγόρος των Εναγομένων 1 και 2 δεν προέβη σε οποιαδήποτε εισήγηση. Καθοδήγηση μπορεί να αντληθεί από το σκεπτικό της υπόθεσης Μιχαήλ ν. Συκοπετρίτη Λτδ

(2001)1 Α.Α.Δ. 1047, στην οποία καθορίστηκε ότι στον προσδιορισμό του πολλαπλασιαστή προσμετρά η ηλικία μαζί και η υγεία του θύματος του αστικού αδικήματος, σε συνδυασμό με την, κατά λογική πρόβλεψη, πρόγνωση της διάρκειας της χρονικής περιόδου που θα εργαζόταν. Η ενυπάρχουσα αβεβαιότητα του μέλλοντος είναι η άλλη παράμετρος του θέματος καθώς και η προείσπραξη μελλοντικού εισοδήματος και η ευχέρεια που αυτή παρέχει προς επένδυση του κεφαλαίου. Με αυτά υπόψη κρίθηκε στην περίπτωση της εφεσείουσας, η οποία ήταν 47 ετών κατά το χρόνο του ατυχήματος και 53 - 54 ετών κατά το χρόνο των τελικών αγορεύσεων, ότι ο αριθμός 4 ήταν ο ορθός ως πολλαπλασιαστής. Στην Χριστοδουλίδης ν. Laser Plastics Industry Ltd

(2005)1 Α.Α.Δ. 556, ο εφεσείων ήταν 58 ετών και υιοθετήθηκε ο αριθμός 3 ως πολλαπλασιαστής. Στην Σταύρος Συκοπετρίτης ν. Ανδρέας Χριστοδούλου

(2004)1 ΑΑΔ 218, ο εφεσείων κατά το χρόνο της απόφασης ήταν 57 ετών και υιοθετήθηκε ως πολλαπλασιαστής ο αριθμός

Στην παρούσα υπόθεση ο αποβιώσας ήταν 58 ετών, ηλεκτρολόγος στο επάγγελμα χωρίς προοπτικές επαγγελματικής ανέλιξης, λαμβάνοντας υπόψη την επαγγελματική προϊστορία του όπως αποκαλύπτεται από τις καταστάσεις των ασφαλιστέων αποδοχών του, τις προοπτικές συνέχισης εργοδότησης του ως υπεργολάβος ηλεκτρολογικών εργασιών και την ηλικία συνταξιοδότησης του, πιστεύω ο αριθμός 5 είναι ο καταλληλότερος ως πολλαπλασιαστής αφού θα μπορούσε να εργαστεί μέχρι τα 63 του χρόνια. Το επόμενο που πρέπει να καθοριστεί είναι οι καθαρές απολαβές που ο αποβιώσαντας είχε αμέσως πριν το θάνατό του, από την εργασία του. Τα εισοδήματά του, σύμφωνα με την εισήγηση της δικηγόρου της Ενάγουσας, αποδεικνύονται από τα Τεκμήρια 1 και
Φαίνεται από τα Τεκμήρια 1 και 2 ότι οι απολαβές του θύματος ήταν περί τις €23.558 ετησίως. Το συνολικό ετήσιο καθαρό εισόδημά του ήταν €19.884, δηλαδή €1,657 μηνιαίως, αφαιρετέου του φόρου εισοδήματος και των εισφορών κοινωνικών ασφαλίσεων. Οπόταν, αφού οι ετήσιες απολαβές του αποβιώσαντος ήταν €19.884 επί 5 χρόνια ( που είναι ο πολλαπλασιαστής) δικαιούται το ποσό των €99,
Η σύζυγος ως η μόνη εξαρτώμενη δικαιούται τα 2/3 του πιο πάνω ποσού δηλαδή €66.
Η σύζυγος είναι παραδεκτό ότι ήταν εξαρτώμενη του συζύγου της. Επομένως, εφόσον η ευθύνη καταμερίστηκε 80% για τους Εναγόμενους 1 και 2 και 20% για τον αποβιώσαντα, εκδίδω απόφαση υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 για τα ακόλουθα ποσά: (α) €53,024 προς όφελος της εξαρτώμενης συζύγου. (β) €17.086 απώλεια λόγω θανάτου. (γ) €1.600 έξοδα διαχείρισης. (δ) €1.500 έξοδα κηδείας. (ε) €1.00 για αγορά τάφου. Έχοντας αποφασίσει το θέμα της ευθύνης και των αποζημιώσεων μεταξύ της Ενάγουσας και των Εναγομένων 1 και 2 θα πρέπει στη συνέχεια να καθορισθεί κατά πόσο υπάρχει υποχρέωση ασφαλιστικής κάλυψης της Εναγόμενης 1 για το επιδικασθέν ποσόν, με βάση τις πρόνοιες του ασφαλιστικού εγγράφου που είχε συνομολογήσει με τον Τριτοδιάδικο, Τεκμήριο
Είναι η θέση της ευπαιδεύτου συνηγόρου του Τριτοδιαδίκου ότι οι Εναγόμενοι 1 και 2 δεν έχουν αγώγιμο δικαίωμα εναντίον του Τριτοδιαδίκου γιατί τα δικαιώματα εδράζονται σε ξεχωριστές βάσεις αγωγής. Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης Νικήτα ν. Medcon Constructions Ltd κ.ά.

(1997)1 Α.Α.Δ. 643, σελ. 653: «Η διαδικασία Τριτοδιαδίκου αντλεί την προέλευσή της από τη Δ.16 των παλαιών Αγγλικών Διαδικαστικών Κανονισμών, των οποίων οι βασικές πρόνοιες είναι όμοιες με τις πρόνοιες της δικής μας Δ.10. Η διαδικασία αυτή δημιουργήθηκε στην Αγγλία με το Νόμο Judicature Act 1873 και θεωρήθηκε ότι ήταν μια διαδικασία ανάλογη με αγωγή, που καταχωρείτο από τον εναγόμενο σε υπάρχουσα αγωγή εναντίον του τριτοδιάδικου. Ο εναγόμενος σε τέτοια περίπτωση εθεωρείτο ενάγων και ο τριτοδιάδικος εναγόμενος. Επομένως, η Ειδοποίηση Τριτοδιαδίκου υπέχει μορφή αγωγής του εναγόμενου εναντίον του τριτοδιαδίκου (βλ. McCheane v. Jyles

(1902)1 Ch.D. 287). Μετά την επίδοση της Ειδοποίησης Τριτοδιαδίκου, ο τριτοδιάδικος καθίσταται διάδικος στην αγωγή αυτή και έχει τα ίδια δικαιώματα σχετικά με την υπεράσπισή του ως εάν να είχε εναχθεί με κανονική αγωγή από τον εναγόμενο. Ο τριτοδιάδικος όμως, δεν είναι εναγόμενος στην υφιστάμενη αγωγή του ενάγοντα εναντίον του εναγόμενου, εκτός αν ο ενάγων αποφασίσει και τον καταστήσει συνεναγόμενο. Η Διαδικασία Τριτοδιαδίκου είναι εντελώς ξεχωριστή και ανεξάρτητη διαδικασία από την προϋπάρχουσα αγωγή (βλ. Stott v. West Yorkshire Road Car Co. [1971] 3 All E.R. 534, Annual Practice 1958, σελ. 381 κ.ε.).» Στην πρόσφατη απόφαση Hermes Ltd v. Τσουρής ν. Γεωργιάδης, ECLI:CY:AD:2020:A387, Πολ. Εφ. 299/13 ημερ. 16/11/2020 αναφέρθηκε ότι: «Σκοπός της είναι η αποφυγή πολλαπλότητας αγωγών, η αποφυγή εξόδων, η δέσμευση του Τριτοδιαδίκου με το αποτέλεσμα της αγωγής μεταξύ Ενάγοντα και Εναγομένου και η δυνατότητα απόφασης επί του θέματος που σχετίζεται με τη διαδικασία Τριτοδιαδίκου αμέσως μετά την απόφαση στην αγωγή.». Επισημαίνεται ότι η διαδικασία Τριτοδιαδίκου είναι εντελώς ανεξάρτητη διαδικασία από την προϋπάρχουσα αγωγή, σύμφωνα και με το σκεπτικό της αγγλικής απόφασης Scott v.West Yorkshire Road Car Co [1971] 3 All E.R. 534. Η νομική βάσης της αίτησης για προσεπίκληση τριτοδιαδίκου είναι η Δ.10 θ.θ. 1 και 2 οι οποίοι προνοούν τα ακόλουθα: «1.

(1)Where in any action a defendant claims as against any person not already a party to the action (in this Order called the "third party")- (

a)that he is entitled to contribution or indemnity, or (
b)that he is entitled to any relief or remedy relating to or connected with the original subject matter of the action and substantially the same as some relief or remedy claimed by the plaintiff, or relief or remedy claimed by the plaintiff, or ............................». Σκοπός της διαδικασίας Τριτοδιάδικου είναι η αποφυγή πολλαπλότητας αγωγών, η αποφυγή εξόδων, η δέσμευση του τριτοδιάδικου με το αποτέλεσμα της αγωγής μεταξύ ενάγοντος και εναγομένου και η δυνατότητα απόφασης επί του θέματος που σχετίζεται με τη διαδικασία τριτοδιάδικου αμέσως μετά την απόφαση στην αγωγή, για να μην είναι αναγκασμένος ο εναγόμενος να περιμένει να αποδείξει την αξίωσή του εναντίον του τριτοδιάδικου με άλλη αγωγή, ενώ ο ενάγων θα έχει την ευκαιρία να εκτελέσει την απόφαση εναντίον του. Η αρχή αυτή διατυπώθηκε στην απόφαση Barclays Bank v. Tom [1923] 1 K.B. 221 και ακολουθήθηκε στην Chatsworth Investments v. Amoco Ltd [1968] 3 All E.R. 357. Καθοδηγούμενο το Δικαστήριο από τη νομολογία και έχοντας υπόψη τις αξιώσεις των Εναγομένων 1 και 2 θεωρεί ότι οι προδικαστικές ενστάσεις του Τριτοδιαδίκου δεν έχουν νομικό έρεισμα αφού οι Εναγόμενοι 1 και 2 αξιώνουν συνεισφορά με βάση το ασφαλιστήριο συμβόλαιο μεταξύ τους και του Τριτοδιαδίκου για ατύχημα που επισυνέβη σε σχέση με οικοδομή για την οποία υπήρχε ασφάλεια έναντι τρίτων. Το καίριο ερώτημα είναι κατά πόσο η σύμβαση ασφάλισης που υπήρχε μεταξύ της Εναγομένης 1 και του Τριτοδιαδίκου καλύπτει το επίδικο ατύχημα ή όχι. Η συνήγορος του Τριτοδιαδίκου με αναφορά στις πρόνοιες του συγκεκριμένου συμβολαίου, ιδιαίτερα το Μέρος 2, εισηγήθηκε ότι οι υπεργολάβοι εξαιρούνται από την κάλυψη του συμβολαίου και εξήγησε γιατί υποστηρίζει τη συγκεκριμένη θέση. Στο Σύγγραμμα General Principles of Insurance Law, E. R. Hardy Ivamy, 4η έκδ., επεξηγείται ο τρόπος με τον οποίο καταρτίζονται, ανανεώνονται, ακυρώνονται αλλά και ερμηνεύονται τα διάφορα ασφαλιστήρια συμβόλαια. Στη σελ. 3 του εν λόγω Συγγράμματος διαβάζονται τα ακόλουθα: «A contract of insurance in the widest sense of the term may be defined as a contract whereby one person, called the Insurer, undertakes, in return for the agreed consideration, called the Premium, to pay to another person, called the Assured, a sum of money, or its equivalent, on the happening of a specified event.». Εφαρμόζονται αναφορικά και με τα ασφαλιστικά συμβόλαια οι ερμηνευτικές αρχές που αφορούν τις συμβάσεις εν γένει και συγκεκριμένα ο γενικός κανόνας ότι σκοπός της ερμηνείας της συμφωνίας είναι να εξευρεθεί η πρόθεση των μερών. Ο τρόπος που πρέπει να ερμηνεύονται οι όροι των ασφαλιστήριων συμβολαίων υπήρξε αντικείμενο εξέτασης στην πρόσφατη απόφαση χχχ χχχ Λιπερή, υπό την ιδιότητα του ως διαχειριστής της περιουσίας του αποβιώσαντος Ελευθερίου Γεώργιου Πουτζιουρή τέως εξ Αραδίππου v. Ecclesiastical Insurance Office PLC κ.ά. ECLI:CY:AD:2019:A329, Πολ. Εφ. 42/2013 ημερ. 19/07/2019, από την οποία παρατίθεται το ακόλουθο απόσπασμα: «Είναι νομολογημένο ότι τα ασφαλιστικά συμβόλαια ερμηνεύονται όπως κάθε άλλο έγγραφο σύμφωνα με τους κανόνες ερμηνείας σε σχέση βέβαια με συμβάσεις εμπορικού ή καταναλωτικού τύπου. Ο σκοπός είναι να αποδοθεί στο κείμενο και στις λέξεις που χρησιμοποιούνται η πρόθεση των μερών ώστε να ανευρεθεί εκείνη η σημασία που το κείμενο θα μετέδιδε στο συνετό και λογικό άνθρωπο που κατέχει όλες τις πληροφορίες που θα ήταν λογικά διαθέσιμες στα μέρη στην κατάσταση που αυτά ήταν όταν συνομολογούσαν τη σύμβαση, (Investors Compensation Scheme Ltd v. West Bromwich Building Soc.

(1998)1 W.L.R. 896). Όπως επίσης έχει λεχθεί στην υπόθεση ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ν. ΚΟΣΜΟΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΛΤΔ, ECLI:CY:AD:2019:A32, Πολ. Εφ 34/2013 ημερ. 04/02/2019: «Είναι νομολογιακά γνωστό ότι η ερμηνεία των πιο πάνω όρων επαφίεται στην κρίση του Δικαστηρίου και είναι μια άσκηση με αμιγώς νομικό χαρακτήρα. Στην υπόθεση Liberty Life Insurance Ltd v. Άντρης Μιχαήλ κ.α. Πολ. Έφεση 88/10 ημ. 8/3/15 αναφέρθησαν τα εξής ως προς την ερμηνεία συμφωνίας: «Υπάρχει δε, συναφώς, πάντοτε κατά νου ότι μια γραπτή συμφωνία περιέχει τα συμφωνηθέντα μεταξύ των συμβαλλομένων μερών κατά το χρόνο σύναψής της· αντανακλούν την κοινή πρόθεσή τους αναφορικά με το αντικείμενό της. ΄Οταν, στη συνέχεια, κατά την εκτέλεση της συμφωνίας, προκύψει διαφορά ως προς τη σημασία κάποιων όρων της, κριτής αυτής είναι ο ουδέτερος αναγνώστης του κειμένου της. Εφόσον δε η διαφορά αχθεί ενώπιον δικαστηρίου, το ρόλο αυτό αναλαμβάνει να διεκπεραιώσει ο αρμόδιος για την εκδίκαση της υπόθεσης δικαστής, εφαρμόζοντας καθιερωμένους κανόνες ερμηνείας εγγράφων συμφωνιών. Ο συνήθης κανόνας, ο οποίος μπορεί να οδηγήσει και σε συμπέρασμα ότι, στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει, στους επίδικους όρους μιας συμφωνίας, οποιαδήποτε ασάφεια ή δυσκολία στην αντίληψη της σημασίας τους, συνίσταται στην απόδοση σ' αυτούς της συνήθους λεξικολογικής σημασίας, δηλαδή της σημασίας την οποία αυτοί φέρουν όταν χρησιμοποιούνται στην καθομιλουμένη, (βλ. Χ.Π.Θ. Αλεξάνδρου Λτδ ν. Συμβ. Αποχετεύσεων Λ/σίας

(1999)1 Α.Α.Δ. 630, Pell Frischmann Cons. Ltd v. Δημοκρατίας

(2001)1 ΑΑΔ 33, Χαραλάμπους ν. Αχιλλέως κ.ά.

(2001)1 ΑΑΔ 1058 και Maison Jenny Ltd v. Krashias Footwear Industry Ltd

(2002)1 ΑΑΔ 1156).». Εφαρμόζοντας τις προαναφερθείσες νομολογιακές αρχές στα γεγονότα της υπό κρίση αγωγής προκύπτει ότι το ασφαλιστήριο έγγραφο, Τεκμήριο 16, τιτλοφορείται « γενική κατά παντός κινδύνου εργολάβων». Το Μέρος 2, το οποίο εφαρμόζεται σε περίπτωση που η παρεχόμενη κάλυψη είναι για ευθύνη έναντι τρίτου, προνοεί ότι: «Η Εταιρεία θα αποζημιώσει τον Ασφαλισμένο μέχρι, αλλά όχι πιο πάνω από το ύψος των ποσών που καθορίζονται στον Πίνακα έναντι τέτοιων ποσών που ο ασφαλισμένος θα καταστεί νομικά υπεύθυνος να πληρώσει ως αποζημίωση συνεπεία α) τυχαίας σωματικής βλάβης ή ασθένειας τρίτων (θανατηφόρας ή μη) β).................... που συμβαίνει σε άμεση σχέση με την κατασκευή ή την συναρμολόγιση των αντικειμένων τα οποία ασφαλίζονται σύμφωνα με το Μέρος 1 και λαμβάνει χώρα στον τόπο εργασίας ή στον άμεσα γειτονικό χώρο κατά τη διάρκεια της Περιόδου Ασφάλισης. ............................ Ειδικές Εξαιρέσεις Η Εταιρεία δεν θα αποζημιώσει τον Ασφαλισμένο ....................... 4.Ευθύνη συνεπεία α) σωματικής βλάβης ή ασθένειας υπαλλήλων ή εργατών του Ασφαλισμένου (Εργολάβου/ών ή Ιδιοκτήτη/ών ή Υπεργολάβου/ων) ή οποιασδήποτε άλλης επιχείρησης που έχει σχέση με το έργο, το οποίο ή μέρος του οποίου ασφαλίζεται κάτω από το Μέρος 1 ή των μελών των οικογενειών τους.». Είναι η εισήγηση της συνηγόρου του Τριτοδιάδικου ότι σύμφωνα με την προαναφερθείσα εξαίρεση ο Τριτοδιάδικος δεν μπορεί να παράσχει κάλυψη του συγκεκριμένου ατυχήματος λόγω του ότι ο υπεργολάβος εμπίπτει στο όνομα των ασφαλισμένων στο Μέρος 1 του Πίνακα και δεν είναι τρίτος στο συγκεκριμένο εργοτάξιο. Εισηγείται ότι καλύπτεται σωματική βλάβη τρίτου αλλά όχι των υπαλλήλων ή εργατών του ασφαλισμένου στους οποίους περιλαμβάνονται οι ιδιοκτήτες ή εργολάβοι ή υπεργολάβοι του. Σύμφωνα με το σύγγραμμα General Principles οf Insurance Law (ανωτέρω) στη σελ. 281: «Since exceptions are inserted in the policy mainly for the purpose of exempting the insurers from liability for a loss which, but for the exception, would be covered by the policy, they are construed against the insurers with the utmost strictness. It is the duty of the insurers to except their liability in clear and unambiguous terms. ». Στην αγγλική απόφαση Tektrol Ltd v. International Insurance Co of Hanover Ltd and another [2006] 1 All ER(Com) 780 διαβάζονται τα ακόλουθα: "...in a case of real doubt, the policy ought to be construed most strongly against the insurers; they frame the policy and insert the exceptions. But this principle ought only to be applied for the purpose of removing a doubt, not for the purpose of creating a doubt, or magnifying an ambiguity, when the circumstances of the case raise no real difficulty." Επομένως, η ερμηνεία των ασφαλιστικών συμβολαίων δεν υπόκειται σε ιδιαίτερους ερμηνευτικούς κανόνες. Η συνήθης ερμηνευτική προσέγγιση είναι αυτή της γραμματικής ερμηνείας, η οποία συνίσταται στην απόδοση στους επίδικους όρους μιας συμφωνίας της συνήθους γραμματικής σημασίας, δηλαδή της σημασίας η οποία αποδίδεται σε αυτούς κατά τη χρήση τους στην καθομιλουμένη με τη ζυγαριά να γέρνει προς όφελος του ασφαλιζόμενου εκεί όπου υπάρχει μια ασάφεια ή μια «θολότητα» (βλ. Liberty Life Insurance Ltd v. Μιχαήλ, Πολ. Έφ. 88/10, ημερ. 08/03/2015). Σχετική είναι και η απόφαση Newton v. ΚΟΣΜΟΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΛΤΔ, Πολ. Εφ.319/13 ημερ. 22/07/20 στην οποία καταγράφησαν τα ακόλουθα: «Αποτελεί γενικό κανόνα του Ασφαλιστικού Δικαίου ότι ο ασφαλιστής ευθύνεται μόνο για ζημιές οι οποίες προκαλούνται άμεσα από τον κίνδυνο ο οποίος καλύπτεται από το ασφαλιστικό συμβόλαιο. Ως προς την ερμηνεία των προνοιών των ασφαλιστικών συμβολαίων, οδηγό αποτελούν οι αρχές που διέπουν την ερμηνεία εμπορικών συμβάσεων. Το Δικαστήριο, ερμηνεύοντας τους όρους της σύμβασης, εξετάζει την πρόθεση των μερών με αναφορά στα αμφισβητούμενα γεγονότα (ΜacGillivray on Insurance Law 12η έκδοση παράγραφος 11-001). Στο ίδιο σύγγραμμα, στην παράγραφο 20-001, κάτω από τον τίτλο «Γενικός Κανόνας» «General Rule», αναφέρονται τα ακόλουθα: «It is a fundamental rule of insurance law that the insurer is only liable for losses proximately caused by the peril covered by the policy. A proximate cause is not the first or the last or the sole cause of the loss; It is the dominant or effective or operative cause. The insurer is liable if such a cause is within the risks covered by the policy and is not liable if it is within the perils excepted»». Από τη στιγμή που η ζημιά εμπίπτει στους όρους του ασφαλιστηρίου συμβολαίου, το βάρος απόδειξης ότι εφαρμόζεται κάποια από τις εξαιρέσεις που προνοούνται σε αυτό, το φέρει η ασφαλιστική εταιρεία, ήτοι ο Τριτοδιάδικος σύμφωνα με το σκεπτικό της Aristotelous v. General Insurance Co. Ltd of Cyprus

(1981)1 C.L.R,

Το Ανώτατο Δικαστήριο στην προμνησθείσα απόφαση κατέληξε ότι ήταν ορθή η καθοδήγηση του πρωτόδικου Δικαστηρίου, ότι το αποδεικτικό βάρος απόδειξης για την επίκληση και εφαρμογή του όρου εξαίρεσης βρισκόταν στους ώμους της εφεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρείας. Περαιτέρω, όπως αναφέρεται στο σύγγραμμα General Principles of Insurance Law (ανωτέρω) στις σελ. 443-444, το βάρος απόδειξης ότι η ζημιά ή απώλεια εμπίπτει σε μία από τις εξαιρέσεις του ασφαλιστηρίου εγγράφου βρίσκεται στους ώμους του ασφαλιστή. Στο ίδιο σύγγραμμα, στη σελ. 445, αναφέρεται ότι στις περιπτώσεις των όρων εξαίρεσης αυτό που αναμένεται είναι όπως η ασφαλιστική εταιρεία προσκομίσει θετική μαρτυρία, η οποία να καταδεικνύει στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων, ότι η ζημιά του ασφαλισμένου εμπίπτει σε μια από τις εξαιρέσεις του ασφαλιστηρίου συμβολαίου. Εάν η ασφαλιστική εταιρεία αποτύχει να προσκομίσει τέτοια μαρτυρία, τότε ο ασφαλισμένος θα επιτύχει στην απαίτησή του. Επίσης, στο εν λόγω σύγγραμμα υποδεικνύεται ότι ο προαναφερόμενος γενικός κανόνας ως προς το βάρος απόδειξης μπορεί να διαφοροποιηθεί από τους όρους που περιλαμβάνονται σε ένα ασφαλιστήριο συμβόλαιο. Συγκεκριμένα, σε περίπτωση που το ασφαλιστήριο συμβόλαιο περιλαμβάνει όρο δυνάμει του οποίου ο ασφαλισμένος υποχρεούται να αποδείξει προς ικανοποίηση του ασφαλιστή ότι η ζημιά δεν προκλήθηκε από κίνδυνο που εξαιρείται, τότε το βάρος απόδειξης βρίσκεται στην πλευρά του ασφαλισμένου. Στην προκείμενη περίπτωση, το Τεκμήριο 16 δεν περιλαμβάνει τέτοιο όρο. Επομένως, εφαρμόζεται ο γενικός κανόνας σύμφωνα με τον οποίο το βάρος απόδειξης όρου εξαίρεσης βρίσκεται στους ώμους του ασφαλιστή. Ο Τριτοδιάδικος δεν προσκόμισε μαρτυρία που να καταδεικνύει ότι ο αποβιώσαντας εμπίπτει στους υπαλλήλους ή εργάτες της Εναγομένης 1 εταιρείας. Αντίθετα το Δικαστήριο με βάση την ενώπιο του μαρτυρία κατέληξε ότι ήταν ανεξάρτητος εργολάβος ο οποίος βρισκόταν στην οικοδομή για συγκεκριμένο σκοπό με πρόσκληση και άδεια της Εναγομένης 1 εταιρείας για διεκπεραίωση νόμιμης εργασίας. Θα πρέπει, εν πάση περιπτώσει, να υπενθυμιστεί ότι κατά τη μαρτυρία του ο Εναγόμενος 2 έθεσε θέμα μη κατανόησης των όρων του συμβολαίου και των εξαιρέσεων του. Η εκδοχή του Εναγόμενου 2 παρέμεινε αναντίλεκτη, ότι ο ίδιος ζητούσε ασφάλεια κατά παντός κινδύνου και έναντι τρίτου και για χρόνια εκδίδετο η συγκεκριμένη ασφάλεια την οποία πλήρωνε η Εναγόμενη 1 χωρίς οποιαδήποτε επεξήγηση. Επίσης ισχυρίστηκε ότι ο συγκεκριμένος όρος έχει επαλειφθεί από τα ασφαλιστικά συμβόλαια του Τριτοδιαδίκου. Αυτές οι θέσεις δεν αμφισβητήθηκαν. Συνεπακόλουθα κρίνω ότι το επίδικο ατύχημα καλύπτετο από την συγκεκριμένη σύμβαση ασφάλισης η οποία δεν μπορεί με όλο το σεβασμό προς την ευπαίδευτη συνήγορο του τριτοδιαδίκου να ερμηνευθεί ως εισηγείται. Ο τίτλος της μιλά από μόνος του και είναι ξεκάθαρο «κατά παντός κινδύνου εργολάβου». Ως εκ των ανωτέρω εκδίδεται απόφαση υπέρ της Εναγόμενης 1 και εναντίον του Τριτοδιαδίκου για συνεισφορά του τελευταίου σε ποσοστό 50% επί του επιδικασθέντος ποσού, αφού το ασφαλιστήριο αφορά την Εναγόμενη 1 εταιρεία και κάποια ευθύνη έφερε ο Εναγόμενος 2 πλέον τους τόκους όπως καθορίζονται στην απόφαση. Επιδικάζονται έξοδα υπέρ της Εναγόμενης 1 και εναντίον του τριτοδιαδίκου στη διαδικασία τριτοδιαδίκου. Τα έξοδα να υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στην κλίμακα των επιδικασθέντων ποσών και να τεθούν ενώπιον του Δικαστηρίου για έγκριση. Συνεπακόλουθα εκδίδεται απόφαση υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 για το ποσό των €70.110 πλέον τόκο 6% από 14/09/2011 μέχρι 24/02/2012 και νόμιμο τόκο από 24/02/2012 μέχρι εξόφλησης. Επιπρόσθετα εκδίδεται απόφαση για το ποσό των €4.100 ως ειδικές αποζημιώσεις πλέον νόμιμο τόκο από 24/02/
Επιδικάζονται υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον των Εναγόμενων 1 και 2 έξοδα ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ............... Ε. Γεωργίου-Αντωνίου, Α.Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφον Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.