ΚΟΤΣΩΝΗΣ κ.α. ν. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ κ.α., Αρ. Αγωγής: 4112/12, 5317/13, 15/12/2021

(1990)1 Α.Α.Δ 35). Ως Μ.Ε.1 κατέθεσε ο εξεταστής του επίδικου ατυχήματος. Κατά τον επίδικο χρόνο υπηρετούσε στον κλάδο διερεύνησης οδικών συγκρούσεων της Τροχαίας Λεμεσού. Επισκέφθηκε τον χώρο του ατυχήματος και ετοίμασε σχέδιο της σκηνής, το οποίο κατέθεσε ως Τεκμήριο

1. Η σύγκρουση έγινε στη συμβολή της οδού Αγ. Ζώνης με την πάροδο της οδού Πλάτωνος. Το πλάτος της οδού Αγ. Ζώνης στο σημείο σύγκρουσης είναι 8.90μ. Το σημείο σύγκρουσης της μοτοσυκλέτας που οδηγούσε ο Ενάγων με το όχημα που οδηγούσε ο Εναγόμενος (σημείο Χ επί του Τεκμηρίου 1) βρίσκεται σε απόσταση 3.50μ από τη νοητή γραμμή που ενώνει την οδό Πλάτωνος με την οδό Αγ. Ζώνης. Η οδός Αγ. Ζώνης αποτελείται από δύο λωρίδες κυκλοφορίας, μία προς βόρεια και μία προς νότια κατεύθυνση. Στο σημείο σύγκρουσης δεν υπάρχει επί του οδοστρώματος διαχωριστική γραμμή των δύο λωρίδων κυκλοφορίας. Τόσο ο Ενάγων, όσο και ο Εναγόμενος κινούνταν με νότια κατεύθυνση. Η ορατότητα επί της Αγ. Ζώνης είναι πέραν των 200μ σε αμφότερες τις κατευθύνσεις. Η μοτοσυκλέτα που οδηγούσε ο Ενάγων διάνυσε απόσταση 25,60μ από το σημείο σύγκρουσης με το όχημα που οδηγούσε ο Εναγόμενος (σημείο Χ επί του Τεκμηρίου 1), μέχρι το σημείο που συγκρούστηκε με το όχημα με αρ. εγγραφής ΕΤΒ 594 (σημείο Χ1 επί του Τεκμηρίου 1), το οποίο κινούνταν στην αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας. Η μοτοσυκλέτα υπέστη ζημιές σε όλη την αριστερή πλευρά της. Το όχημα που οδηγούσε ο Εναγόμενος υπέστη ζημιές στη δεξιά μπροστινή πλευρά και συγκεκριμένα στο φτερό, τον προφυλακτήρα και το ελαστικό. Το δε όχημα με αρ. εγγραφής XXXXX94 υπέστη ζημιά στο εμπρόσθιο μέρος του προφυλακτήρα του στη δεξιά πλευρά. Κατά τον χρόνο του ατυχήματος, η επιφάνεια του οδοστρώματος ήταν στεγνή. Αντεξεταζόμενος συμφώνησε με τον ευπαίδευτο συνήγορο του Εναγόμενου, ότι απαγορεύεται το προσπέρασμα στα σημεία του δρόμου όπου παρεμβάλλονται παρόδοι. Συνεπώς, στο σημείο Χ επί του Τεκμηρίου 1, δηλαδή στη συμβολή της οδού Αγ. Ζώνης με την οδό Πλάτωνος, δεν επιτρεπόταν το προσπέρασμα. Το κέντρο της οδού Αγ. Ζώνης στο σημείο σύγκρουσης βρίσκεται στα 4,45μ. Εξ αυτού προκύπτει, ότι το σημείο σύγκρουσης βρίσκεται 0,95μ δεξιότερα του κέντρου του δρόμου, ήτοι εντός της αντίθετης λωρίδας κυκλοφορίας από αυτήν στην οποία κινούνταν οι διάδικοι. Ο Μ.Ε.1 συμφώνησε με τον κ. Κουκούνη, ότι ο Ενάγων επιχείρησε να προσπεράσει σε συμβολή οδών, πράγμα το οποίο απαγορεύεται. Συμφώνησε, επίσης, ότι κατά την ώρα του ατυχήματος υπήρχε πυκνή τροχαία κίνηση και ο Ενάγων επιχείρησε να προσπεράσει οχήματα τα οποία βρίσκονταν σε ουρά. Ωστόσο, δεν ήταν σε θέση να επιβεβαιώσει τη θέση του συνηγόρου, ότι η μοτοσυκλέτα κινούνταν στην αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας και πριν το σημείο σύγκρουσης (σημείο Χ επί του Τεκμηρίου 1). Δεν προέβη σε έλεγχο για να διαπιστώσει την ταχύτητα της μοτοσυκλέτας, ούτε και μπορούσε να εξάξει συμπέρασμα αναφορικά με την ταχύτητα της εκ του γεγονότος ότι το σημείο Χ απέχει περί τα 25μ από το σημείο Χ1 επί του Τεκμηρίου
2. Αναφορικά με τις ζημιές της μοτοσυκλέτας, δήλωσε ότι συνάδουν με την εικόνα του επίδικου ατυχήματος. Ο Ενάγων στην κυρίως εξέταση του ισχυρίστηκε ότι οδηγούσε κατά τον επίδικο χρόνο τη μοτοσυκλέτα του επί της οδού Αγ. Ζώνης με νότια κατεύθυνση. Υπήρχε πυκνή τροχαία κίνηση στην κατεύθυνση που ακολουθούσε. Πολύ προσεκτικά και με χαμηλή ταχύτητα βγήκε στα δεξιά της γραμμής των οχημάτων που ακολουθούσε και ξεκίνησε να τα προσπερνά, παραμένοντας εντός της λωρίδας κυκλοφορίας της δικής του κατεύθυνσης. Αφού προσπέρασε 2 - 3 οχήματα, έφθασε στο όχημα του Εναγόμενου, ο οποίος χωρίς καμία προειδοποίηση ή ένδειξη, έστριψε απότομα δεξιά, με αποτέλεσμα να χτυπήσει τη μοτοσυκλέτα που οδηγούσε. Όταν είδε την κίνηση του Εναγόμενου, βρισκόταν ήδη μετά τη θέση του οδηγού του οχήματος και προσπάθησε ενστικτωδώς να αποφύγει τη σύγκρουση κινούμενος δεξιότερα, όμως δεν απέφυγε το χτύπημα. Συγκεκριμένα, το όχημα του Εναγόμενου χτύπησε την πίσω αριστερή πλευρά της μοτοσυκλέτας, η οποία ανατράπηκε, σύρθηκε στην άσφαλτο και χτύπησε ελαφρώς στο όχημα με αρ. εγγραφής ΕΤΒ
3. Σε σχετική ερώτηση του ευπαίδευτου συνηγόρου του, διευκρίνισε ότι και το όχημα του Εναγόμενου κινούνταν με πολύ χαμηλή ταχύτητα. Μετά το ατύχημα μεταφέρθηκε σε ιδιωτικό νοσηλευτήριο, όπου υποβλήθηκε σε εγχείρηση. Μετά από δύο μήνες υποβλήθηκε σε νέα επέμβαση. Η συνολική άδεια ασθενείας που έλαβε ανήλθε στους 3 μήνες. Μέχρι σήμερα εξακολουθεί να έχει ενοχλήσεις, όπως πόνο, τσιμπήματα και «μαγκώματα», ιδιαιτέρως κατά την αλλαγή του καιρού ή όταν κουραστεί. Κατά τον χρόνο του επίδικου ατυχήματος εργαζόταν στην εταιρεία Oramatech Services Ltd και ο μηνιαίος μισθός του ανερχόταν στο ποσό των €
4. Μετά την αναρρωτική άδεια επέστρεψε στην εργασία του. Οι απολαβές του παρέμειναν οι ίδιες, όμως δεν ασκούσε πλέον την ίδια εργασία, καθώς η παραγωγή του μειώθηκε. Αντεξεταζόμενος δήλωσε, ότι είναι ο κύριος μέτοχος και διευθυντής της εταιρείας Oramatech Services Ltd στην οποία, ταυτόχρονα, εργοδοτείται. Συμφώνησε με τον ευπαίδευτο συνήγορο του Εναγόμενου, ότι διατηρεί λογαριασμό στο Facebook, καθώς και ότι του ανήκει η ιστοσελίδα με την ονομασία "XXXX.com". Ο κ. Κουκούνης υπέδειξε, ότι σύμφωνα με αναρτήσεις που περιλαμβάνονται στον λογαριασμό του στο Facebook και στην προαναφερόμενη ιστοσελίδα, ταξίδεψε στη Βουλγαρία τον Δεκέμβριο του 2011 και συμμετείχε σε διάφορες δραστηριότητες με τη μοτοσυκλέτα του από τον Απρίλιο του 2012 (Τεκμήρια 2 - 10). Διαφώνησε με τη θέση του κ. Κουκούνη, ότι οι δραστηριότητες του με τη μοτοσυκλέτα του από τον Απρίλιο του 2012 και έπειτα δεικνύουν ότι ο τραυματισμός του ήταν ελαφράς μορφής, καθώς και ότι δεν του έχει παραμείνει οποιοδήποτε κατάλοιπο. Διευκρίνισε, ότι για να οδηγήσεις μοτοσυκλέτα δεν χρειάζεται να είσαι γυμνασμένος ή να διαθέτεις καλή φυσική κατάσταση. Περαιτέρω, δήλωσε ότι επηρεάστηκε η επαγγελματική, αλλά και η καθημερινή ζωή του. Για παράδειγμα, μετά το ατύχημα δεν μπόρεσε να συνεχίσει τη συνήθεια που είχε να ασκείται κάθε πρωί κάνοντας κάμψεις και έλξεις. Σε σχέση με τις συνθήκες του ατυχήματος διαφώνησε με τη θέση του κ. Κουκούνη ότι κατά τον επίδικο χρόνο οδηγούσε στην αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας προκειμένου να προσπεράσει τη γραμμή των προπορευόμενων οχημάτων. Ο Ενάγων υποστήριξε, ότι ο δρόμος ήταν αρκετά πλατύς και δεν χρειάστηκε να εισέλθει στην αντίθετη λωρίδα. Το όχημα του Εναγόμενου δεν βρισκόταν στη μέση του δρόμου, αλλά στη γραμμή όπως και τα υπόλοιπα οχήματα. Ο Εναγόμενος έστριψε απότομα δεξιά, χωρίς προηγουμένως να εκδηλώσει την πρόθεση του να στρίψει δεξιά, με αποτέλεσμα το όχημα του να χτυπήσει της μοτοσυκλέτας στην πίσω αριστερή πλευρά της. Αρνήθηκε την υποβληθείσα θέση, ότι οδηγούσε με αυξημένη ταχύτητα. Ο λόγος που η μοτοσυκλέτα διάνυσε απόσταση περί τα 25μ από το σημείο σύγκρουσης με το όχημα του Εναγόμενου μέχρι το σημείο σύγκρουσης με το όχημα με αρ. εγγραφής XXXXX94 ήταν, διότι ανατράπηκε στο οδόστρωμα και σύρθηκε σε αυτό με τα σίδερα. Αναφορικά με την απώλεια απολαβών, ο Ενάγων δήλωσε ότι τον Δεκέμβριο του 2011 πιθανόν να μην καταγράφηκε απώλεια, διότι η εν λόγω απώλεια μεταφέρθηκε στο τελευταίο δεκαπενθήμερο του Μαρτίου
5. Εν κατακλείδι, επανέλαβε ότι η συνολική απώλεια απολαβών ήταν 3 μήνες. Ο Μ.Ε.3 είναι ορθοπεδικός χειρουργός τραυματιολόγος. Σε αυτόν αποτάθηκε ο Ενάγων για να τον περιθάλψει μετά τον τραυματισμό που υπέστη στο επίδικο ατύχημα. Ο Μ.Ε.3 διαπίστωσε ότι ο Ενάγων υπέστη παρεκτοπισμένο κάταγμα του έξω τριτημορίου της αριστερής κλείδας. Το κάταγμα ήταν παρεκτοπισμένο, διότι τα δύο τμήματα που αποκόπηκαν μετακινήθηκαν μεταξύ τους. Ο τραυματισμός αντιμετωπίστηκε χειρουργικά με μικρές βελόνες και ένα σύνθετο μείγμα διαφόρων μετάλλων το οποίο σταθεροποιά στη θέση τους τις βελόνες. Η εγχείρηση πραγματοποιήθηκε στις 15.12.
6. Σε μετεγχειρητικούς ελέγχους διαπιστώθηκε στις 17.01.12 προβολή του οστεοσυνθετικού υλικού. Συγκεκριμένα, επειδή στην περιοχή του ώμου η κάλυψη του οστού από μαλακά μόρια είναι μικρή, τα οστεοσυνθετικά υλικά είχαν αρχίσει να προκαλούν ερεθισμούς και να προβάλλουν από το δέρμα. Το εν λόγω γεγονός αντιμετωπίστηκε αρχικά συντηρητικά και στη συνέχεια αποφασίστηκε η αφαίρεση του οστεοσυνθετικού υλικού. Υπό κανονικές περιστάσεις, τα οστεοσυνθετικά υλικά παραμένουν στο σώμα του ασθενούς γύρω στους 9 μήνες μετά την επέμβαση. Στην προκειμένη περίπτωση, στις 15.02.12, αφαιρέθηκαν τα οστεοσυνθετικά υλικά με νέα χειρουργική επέμβαση στην οποία υποβλήθηκε ο Ενάγων. Η επιπλοκή που παρουσιάστηκε στον Ενάγοντα με την προβολή του οστεοσυνθετικού υλικού αποτέλεσε περαιτέρω παράγοντα που συνέτεινε στον πόνο και τη δυσφορία που βίωσε ο Ενάγων λόγω του επίδικου ατυχήματος. Η τελευταία επίσκεψη του Ενάγοντα στον Μ.Ε.3 πραγματοποιήθηκε περί τα τέλη Μαρτίου του 2012, οπότε και ο τελευταίος συνέταξε την ιατρική του έκθεση ‑ Τεκμήριο
7. Έκτοτε δεν τον ξαναεπισκέφθηκε ο Ενάγων, παρά μόνο λίγες μέρες πριν τη μαρτυρία του στο Δικαστήριο. Η συνολική περίοδος αναρρωτικής άδειας που παραχώρησε στον Ενάγοντα ήταν τρεις μήνες. Η πρώτη περίοδος των δύο μηνών δόθηκε μετά τη χειρουργική επέμβαση που έγινε στις 15.12.11 και η δεύτερη, του επιπρόσθετου ενός μήνα, μετά τη δεύτερη χειρουργική επέμβαση που αφορούσε την αφαίρεση των οστεοσυνθετικών υλικών. Περαιτέρω, κατά τον χρόνο διενέργειας της δεύτερης χειρουργικής επέμβασης στις 15.02.12 δεν ήταν επιβεβαιωμένη η πλήρης επούλωση του κατάγματος που υπέστη ο Ενάγων. Την τελευταία φορά που εξέτασε τον Ενάγοντα, περί τα τέλη Μαρτίου του '12, διαπίστωσε την επούλωση των πληγών. Ταυτόχρονα, προχώρησε στην αφαίρεση του συρραπτικού υλικού και τον παρέπεμψε σε φυσιοθεραπείες. Αντεξεταζόμενος δήλωσε, ότι η επίσκεψη του Ενάγοντα λίγες μέρες πριν τη μαρτυρία του στο Δικαστήριο έγινε αποκλειστικά και μόνο διότι θα παρουσιαζόταν ως μάρτυρας και όχι γιατί αντιμετώπιζε κάποιο ιατρικό πρόβλημα. Κληθείς να σχολιάσει τις δραστηριότητες του Ενάγοντα από τον Δεκέμβριο του 2011, ως αυτές εμφαίνονται στα Τεκμήρια 2‑8 και 10, ο Μ.Ε.3 ανέφερε ότι ένα χειρουργικό τραύμα στον ώμο δεν σημαίνει ότι ο ασθενής παραμένει και κλινήρης. Μπορεί να επιβιβαστεί σε αυτοκίνητο και να επισκεφθεί διάφορα μέρη. Όσον αφορά τις δραστηριότητες με τη μοτοσυκλέτα, αυτές έλαβαν χώρα από τον Απρίλιο του 2012 και επαφιόταν στην κρίση του Ενάγοντα κατά πόσο μπορούσε να συμμετέχει σε δραστηριότητες τέτοιας φύσης. Ιατρικά ένα κάταγμα χρειάζεται περίοδο τριών περίπου μηνών για πλήρη επούλωση. Μετά το διάστημα των τριών αυτών μηνών εναπόκειται στην υποκειμενική ευαισθησία του κάθε ασθενή ως προς το κατά πόσο μπορεί να συμμετάσχει σε ορισμένες δραστηριότητες ή όχι. Από τον Μάρτιο του 2012, ο Ενάγων δεν τον επισκέφθηκε ξανά για να του αναφέρει ότι αντιμετώπιζε οποιοδήποτε πρόβλημα ένεκα του τραυματισμού που υπέστη από το υπό εκδίκαση τροχαίο ατύχημα. Κατά το χρονικό διάστημα, ωστόσο, που τελούσε υπό την παρακολούθησή του, οι ενοχλήσεις που είχε ο Ενάγων δεν ήταν ήπιας μορφής, αφού προκλήθηκε και η επιπλοκή με την προβολή των οστεοσυνθετικών υλικών που οδήγησαν σε επιπρόσθετη ταλαιπωρία τον Ενάγοντα και σε υποβολή του σε δεύτερη χειρουργική επέμβαση. Αναφορικά με την πρόγνωση που καταγράφεται στο Τεκμήριο 11 για μελλοντική εξέλιξη οστεοαρθριτικών αλλοιώσεων οι οποίες θα επιφέρουν ενοχλήσεις και πόνο, ο Μ.Ε.3 διευκρίνισε ότι πρόκειται για μια πρόγνωση που έγινε στη βάση των δεδομένων του Μαρτίου του
8. Η συγκεκριμένη πρόγνωση θα μπορούσε είτε να επιβεβαιωθεί μελλοντικά από την εξέλιξη της πορείας της υγείας του Ενάγοντα, είτε να διαψευστεί. Συμφώνησε με τον κ. Κουκούνη, ότι το κάταγμα που υπέστη ο Ενάγων ήταν εξωαρθρικό. Διαφώνησε, ωστόσο, ότι λόγω του γεγονότος αυτού δεν θα μπορούσε να αναπτυχθεί μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα. Τόνισε, ότι το κάταγμα που υπέστη ο Ενάγων ήταν πολύ κοντά στην αρθρική επιφάνεια και υπήρξε ένας μεγάλος κραδασμός της ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης. Με αυτά τα δεδομένα δεν μπορούσε τον Μάρτιο του 2012 να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ανάπτυξης οστεοαρθριτικών αλλοιώσεων. Δεν είναι σε θέση σήμερα να γνωρίζει κατά πόσο ο Ενάγων όντως ανέπτυξε οστεοαρθρίτιδα, καθώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να τεκμηριωθεί με τη διενέργεια ακτινογραφίας. Αρνήθηκε την υποβληθείσα θέση, ότι δεν απαιτείται δεύτερη εγχείρηση για αφαίρεση των οστεοσυνθετικών υλικών, διότι αυτά κατά κανόνα παραμένουν στο σώμα του ασθενούς. Διαφώνησε, επίσης, με τη θέση ότι σε κάθε περίπτωση δεν θα χρειαζόταν η δεύτερη επέμβαση αν γινόταν σωστή τοποθέτησή τους. Ανέφερε ότι σε αρκετές περιπτώσεις, σε επεμβάσεις αυτού του είδους, είναι πολύ πιθανή η μετατόπιση του οστεοσυνθετικού υλικού. Τέλος, διαφώνησε με τη θέση του κ. Κουκούνη ότι η αναρρωτική άδεια που παραχωρήθηκε στον Ενάγοντα ήταν αδικαιολόγητα μεγάλη. Η Μ.Ε.4 εργάζεται στο Τμήμα Επιθεωρήσεων των Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων της Επαρχίας Λεμεσού. Κατέθεσε ως δέσμη Τεκμηρίου 12 την αναλυτική κατάσταση αποδοχών του Ενάγοντα για τα έτη 2011 και
9. Οι ασφαλιστέες αποδοχές του Ενάγοντα για το 2011 ήταν €1075 μηνιαίως, ως επίσης και για το έτος
10. Από το σύστημα που τηρείται στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές των Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων προκύπτει ότι ο Ενάγων για την περίοδο 15.12.11 ‑ 16.03.12 αιτήθηκε και έλαβε επίδομα ασθενείας (δέσμη Τεκμηρίου 13). Ο λόγος για τον οποίο εγκρίθηκε το αίτημά του για παροχή επιδόματος ασθενείας ήταν διότι υπέστη κάταγμα αριστερής κλείδας, σύμφωνα με ιατρική έκθεση που προσκόμισε. Στη δέσμη Τεκμηρίου 12, για τους μήνες Ιανουάριο ‑ Μάρτιο του 2012, παρουσιάζεται ότι ο Ενάγων δεν έλαβε μισθό από τον εργοδότη του, αν και η παροχή επιδόματος ασθενείας αφορούσε την περίοδο μέχρι τις 16.03.
11. Δεν ήταν σε θέση να προσδιορίσει τον λόγο για τον οποίο δεν καταβλήθηκε μισθός για ολόκληρο τον Μάρτιο του 2012, διότι τα αρχεία καταστρέφονται κάθε 6 χρόνια. Ανέφερε, ωστόσο, ότι ορισμένες φορές κάποιοι εργοδότες μπορεί να καταθέσουν ολόκληρο το ποσό ενός μήνα και να τα αφαιρέσουν από άλλον μήνα. Στην προκειμένη περίπτωση, ενώ το επίδομα ασθενείας ξεκίνησε από τις 15.12.11, εντούτοις ο εργοδότης του Ενάγοντα κατέθεσε ολόκληρο τον μισθό του για τον Δεκέμβριο του 2011, ενώ υπό κανονικές συνθήκες θα έπρεπε να καταβάλει μισθό μέχρι τις 15.12.
12. Αντεξεταζόμενη διευκρίνισε, ότι το ποσό των €1075 αφορά τον ακάθαρτο μηνιαίο μισθό του Ενάγοντα. Δεν ήταν σε θέση να καθορίσει επακριβώς το ποσό του «καθαρού» μισθού, καθώς το ποσοστό ασφαλιστικών αποκοπών κάθε ορισμένα χρόνια διαφοροποιείται και δεν θυμόταν το ποσοστό που ίσχυε το
13. Το επίδομα ασθενείας χορηγείται στη βάση του ιατρικού πιστοποιητικού που παρουσιάζεται από τον εκάστοτε αιτητή. Σε περιπτώσεις κατά τις οποίες η Υπηρεσία δεν ικανοποιείται από το ιατρικό πιστοποιητικό που παρουσιάζεται, τότε ο αιτητής καλείται σε ιατρικό συμβούλιο, όπου εξετάζεται από ιατρούς των Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Στην προκειμένη περίπτωση, δεν χρειάστηκε να εξεταστεί ο Ενάγων από ιατρό των Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Σε σχετική ερώτηση του ευπαίδευτου συνηγόρου του Εναγόμενου, απάντησε ότι οι εξεταστές των επιδομάτων γνωρίζουν ποιες είναι οι περίοδοι που μπορεί κάποιος να δικαιολογήσει την παροχή επιδόματος ασθενείας σε σχέση με το πρόβλημα υγείας που παρουσιάζεται στα ιατρικά πιστοποιητικά. Στην παρούσα περίπτωση, φαίνεται ότι ο Ενάγων μπορούσε να δικαιολογήσει την περίοδο των τριών μηνών για την οποία του χορηγήθηκε επίδομα ασθενείας. Η Μ.Ε.5 δήλωσε ότι είναι λογίστρια και εργάζεται στο λογιστικό γραφείο που τηρεί τα λογιστικά βιβλία της εταιρείας Oramatech Services Ltd. Οι απολαβές του Ενάγοντα για τα έτη 2011 και 2012 ήταν €1075 μηνιαίως. Αυτό το ποσό δηλωνόταν και στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις. Διευκρίνισε, ότι η εταιρεία, ως εργοδότης, κατέβαλλε στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις τόσο τις εισφορές που αναλογούσαν στον εργοδότη, όσο και τις εισφορές που αναλογούσαν στον εργοδοτούμενο. Αυτό γινόταν, διότι η εταιρεία ανήκε ουσιαστικά στον Ενάγοντα. Τον Δεκέμβριο του 2011 εκ λάθους πληρώθηκε ολόκληρο το ποσό των εισφορών στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις. Υπό κανονικές συνθήκες για την περίοδο 15.12.11 - 30.12.11 δεν θα έπρεπε να καταβληθούν εισφορές, αφού ο Ενάγων βρισκόταν σε άδεια ασθενείας. Για αυτό τον λόγο τον Μάρτη του 2012 δεν καταβλήθηκαν εισφορές, αν και η άδεια ασθενείας του Ενάγοντα ήταν μέχρι τις 15.03.
14. Ουσιαστικά η πληρωμή που έγινε εκ λάθους τον Δεκέμβρη του 2011 συμψηφίστηκε με τις 15 μέρες του Μάρτη του
15. Κατά την αντεξέταση της ανέφερε, ότι δεν γνωρίζει το ποσοστό εισφοράς του εργοδοτούμενου προς τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις. Συμφώνησε με τον κ. Κουκούνη, ότι στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις δηλώνεται ο μεικτός ή ακάθαρτος μισθός και ο εργοδοτούμενος λαμβάνει τον καθαρό μισθό, ο οποίος είναι μειωμένος καθώς αποκόπτεται το ποσό της εισφοράς του προς τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις. Επανέλαβε, όμως, ότι στην περίπτωση του Ενάγοντα η εταιρεία κατέβαλλε την εισφορά του εργοδοτούμενου, αφού ανήκε στον Ενάγοντα. Για να υπολογιστεί ο καθαρός μισθός που αναλογούσε στον Ενάγοντα θα πρέπει από το ποσό των €1075 να αφαιρεθεί το ποσοστό εισφοράς του εργοδοτούμενου. Ο Εναγόμενος κατά την κυρίως εξέταση του δήλωσε, μεταξύ άλλων, ότι κατά τον χρόνο που έλαβε χώρα το επίδικο ατύχημα υπήρχε πυκνή τροχαία κίνηση επί της οδού Αγ. Ζώνης στη λωρίδα που κινούνταν τα οχήματα με νότια κατεύθυνση. Τα οχήματα βρίσκονταν σε ουρά και προχωρούσαν πολύ αργά. Πρόθεση του ήταν να κατευθυνθεί προς την πάροδο της οδού Πλάτωνος, η οποία βρισκόταν στα δεξιά του σύμφωνα με την πορεία που ακολουθούσε. Φθάνοντας στη συμβολή των δύο οδών κοίταξε όλα τα καθρεφτάκια του οχήματος, δηλαδή τόσο το εσωτερικό, όσο και τα εξωτερικά στα δεξιά και αριστερά του οχήματος. Δεν είδε οποιοδήποτε όχημα να έρχεται από πίσω, είτε από τη δεξιά, είτε από την αριστερή πλευρά. Έδειξε με τον δείκτη του οχήματος του την πρόθεση του για να στρίψει δεξιά. Προχώρησε προς το κέντρο του δρόμου και σιγά - σιγά ξεκίνησε να στρίβει δεξιά. Εκείνη τη στιγμή άκουσε ένα χτύπημα και είδε τον Ενάγοντα να πέφτει στον δρόμο και να σύρεται στην άσφαλτο και πίσω του να τον ακολουθεί η μοτοσυκλέτα του. Ο Ενάγων σύρθηκε στην άσφαλτο μέχρι που χτύπησε στο όχημα με αρ. εγγραφής XXXXXX που κινούνταν στην αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας και στη συνέχεια χτύπησε στον Ενάγοντα και η μοτοσυκλέτα του. Αντεξεταζόμενος, είπε ότι η ορατότητα του προς τα πίσω από το δεξί καθρεφτάκι του οχήματος του ήταν περί τα 40 - 50μ. Χρησιμοποίησε τον δείκτη του οχήματος για να δείξει ότι ήθελε να στρίψει δεξιά σε απόσταση 3 - 4μ πριν από τη συμβολή των οδών Αγ. Ζώνης και Πλάτωνος. Τόνισε, ωστόσο, ότι, επειδή τα οχήματα κινούνταν αργά, ο φωτεινός δείκτης του οχήματος αναβόσβηνε για πάνω από ένα λεπτό. Στην αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας ο δρόμος ήταν καθαρός. Κατά τον χρόνο της σύγκρουσης κινούνταν με βόρεια κατεύθυνση το όχημα με αρ. εγγραφής XXXXXX, αλλά βρισκόταν σε μεγάλη απόσταση και προχωρούσε με χαμηλή ταχύτητα. Ο Εναγόμενος διαφώνησε με τη θέση του ευπαίδευτου συνηγόρου του Ενάγοντα, ότι ο Ενάγων σύρθηκε μαζί με τη μοτοσυκλέτα του στην άσφαλτο και δεν χτυπήθηκε από αυτήν. Επίσης, αρνήθηκε την υποβληθείσα θέση ότι δεν κοίταξε προς τα πίσω από το δεξί καθρεφτάκι του οχήματος του, διότι αν το έπραττε θα έβλεπε τον Ενάγοντα με τη μοτοσυκλέτα του. Ο Μ.Υ.2 είναι τοπογράφος μηχανικός. Στις 07.10.21, κατόπιν οδηγιών των δικηγόρων του Εναγόμενου, επισκέφθηκε το σημείο που έλαβε χώρα το επίδικο ατύχημα και το αποτύπωσε, αφού έλαβε υπόψη και το Τεκμήριο 1, σε δύο σχέδια. Το πρώτο σχέδιο - Τεκμήριο 15 είναι σε κλίμακα 1:250 και το δεύτερο σχέδιο - Τεκμήριο 16 σε κλίμακα 1:
16. Επί της οδού Αγ. Ζώνης, όπως αυτή αποτυπώνεται στα Τεκμήρια 15 και 16, σχεδίασε μία μπλε γραμμή, η οποία είναι νοητή και υποδεικνύει το κέντρο του δρόμου. Το σημείο σύγκρουσης των οχημάτων των διαδίκων βρίσκεται σε απόσταση 0,96μ από το κέντρο του δρόμου προς την αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας από αυτήν που κινούνταν οι διάδικοι. Αντεξεταζόμενος δήλωσε ότι η απόσταση από την αριστερή πλευρά του πεζοδρομίου μέχρι το σημείο σύγκρουσης των οχημάτων των διαδίκων είναι περίπου 3,40μ. Ο Μ.Υ.3 είναι ειδικός ορθοπεδικός χειρουργός και εξέτασε τον Ενάγοντα στις 23.05.
17. Ετοίμασε σχετική ιατρική έκθεση την οποία κατέθεσε, αφού υιοθέτησε το περιεχόμενό της, ως Τεκμήριο
18. Το κάταγμα που υπέστη ο Ενάγων αφορούσε το έξω τριτημόριο της αριστερής κλείδας. Ήταν εξωαρθρικό και ως εκ τούτου δεν μπορεί να προκληθεί μετατραυματική αρθρίτιδα. Τόνισε, ότι αποτελεί αξίωμα που δεν επιδέχεται εξαιρέσεις στην ορθοπεδική, ότι απαραίτητη προϋπόθεση ανάπτυξης μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας είναι η παρουσία ενδοαρθρικού κατάγματος, δηλαδή κατάγματος εντός μιας άρθρωσης. Αναφορικά με τη δεύτερη χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση των οστεοσυνθετικών υλικών, ανέφερε ότι, σύμφωνα με στατιστικές μελέτες, στο 67% των περιπτώσεων δεν αφαιρούνται νοουμένου ότι δεν υπάρχει οποιαδήποτε ένδειξη για την αφαίρεσή τους. Μια συχνή ένδειξη για αφαίρεση των οστεοσυνθετικών υλικών είναι η μόλυνση ή η απόρριψη από τον οργανισμό των εν λόγω υλικών ως ξένο σώμα. Κατά την άποψή του, στην προκειμένη περίπτωση, η αφαίρεση ήταν αναγκαία λόγω της χαλάρωσης του συρμάτινου πλέγματος η οποία προέκυψε διότι δεν δέθηκε με την απαραίτητη δύναμη. Περαιτέρω, ανέφερε ότι δεν είναι σύνηθες το ενδεχόμενο χαλάρωσης του συρμάτινου πλέγματος. Ως προς τη σοβαρότητα του κατάγματος, δήλωσε ότι είναι ένα σύνηθες εξωαρθρικό κάταγμα το οποίο επουλώθηκε πλήρως σε φυσιολογική ανατομική θέση, με τη λειτουργικότητα του αριστερού άνω άκρου να έχει αποκατασταθεί. Για ένα τέτοιο κάταγμα η παροχή άδειας ασθενείας για μια συνολική περίοδο δύο μηνών είναι δικαιολογημένη. Κατά την αντεξέτασή του δήλωσε ότι το κάταγμα που υπέστη ο Ενάγων ήταν μετατοπισμένο, εξού και χρειάστηκε η χειρουργική επέμβαση κατά την οποία έγινε ανάταξη του κατάγματος. Με τη συμπλήρωση δύο μηνών από την ημερομηνία της χειρουργικής επέμβασης, υπήρξε ικανοποιητική επούλωση του κατάγματος. Κατά την περίοδο των δύο αυτών μηνών είναι αναμενόμενο ο ασθενής τις πρώτες δέκα μέρες με δύο εβδομάδες να χρειάζεται βοήθεια για απλές καθημερινές κινήσεις, όπως για παράδειγμα το να φορέσει τη φανέλα του. Μετά τις δύο αυτές πρώτες εβδομάδες, σταδιακά οι πόνοι μειώνονται και θα μπορούσε να χρησιμοποιεί το χέρι του για να φορέσει, για παράδειγμα, τη φανέλα του ή για να λάβει την τροφή του. Η μέγιστη περίοδος για πλήρη επούλωση κατάγματος αυτής της φύσης είναι τρεις μήνες. Διαφώνησε με την αναγκαιότητα χορήγησης ενός επιπλέον μήνα άδειας ασθενείας μετά τη δεύτερη χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση των οστεοσυνθετικών υλικών. Διευκρίνισε, δε, ότι θεωρεί ως ικανοποιητική τη συνολική περίοδο των δύο μηνών και για τις δύο χειρουργικές επεμβάσεις στις οποίες υποβλήθηκε ο Ενάγων. Τέλος, συμφώνησε με τον ευπαίδευτο συνήγορο του Ενάγοντα ότι και η χειρουργική επέμβαση αφαίρεσης των οστεοσυνθετικών υλικών έγινε μετά από νάρκωση του Ενάγοντα και αποδέχθηκε ότι προκλήθηκε στον τελευταίο ταλαιπωρία και πόνος. Ο Μ.Υ.4 κατέθεσε υπό την ιδιότητα του εκτιμητή ζημιών μηχανοκινήτων οχημάτων. Οι ζημιές στο όχημα που οδηγούσε ο Εναγόμενος ήταν στη δεξιά πλευρά. Συγκεκριμένα στο δεξιό μπροστινό φτερό, στη δεξιά μπροστινή ζάντα και το λάστιχο και στη δεξιά μπροστινή πλευρά του προφυλακτήρα. Ο προφυλακτήρας μετακινήθηκε μπροστά από το αμάξωμα και αυτό δεικνύει ότι η φορά του χτυπήματος ήταν από πίσω προς μπροστά. Το ότι η τελική θέση της μοτοσυκλέτας του Ενάγοντα απέχει 25μ περίπου από το σημείο σύγκρουσης καταδεικνύει, ότι η μοτοσυκλέτα κινούνταν με μεγάλη ταχύτητα. Αν η ταχύτητα της ήταν μικρή, τότε θα παρέμενε σε μικρή απόσταση από το σημείο σύγκρουσης. Ούτε η ανατροπή της μοτοσυκλέτας στην άσφαλτο δικαιολογεί την απόσταση που διάνυσε μέχρι την τελική της θέση, καθώς το σίδερο έχει μεγάλη αντίσταση στην άσφαλτο. Αντεξεταζόμενος δήλωσε ότι το αντικείμενο της εργασίας ενός εκτιμητή ζημιών είναι η καταγραφή και εκτίμηση των ζημιών ενός οχήματος, παράλληλα, ωστόσο, μπορεί να εκφέρει τη γνώμη του ως προς τον τρόπο που έγινε ένα ατύχημα. Δεν γνωρίζει τον συντελεστή τριβής του σίδερου στην άσφαλτο και δεν ήταν σε θέση να συμφωνήσει με τον κ. Αδάμου ότι ο εν λόγω συντελεστής είναι 0,
19. Συμφώνησε με τον ευπαίδευτο συνήγορο του Ενάγοντα, ότι το δεξί καθρεφτάκι του οχήματος του Εναγόμενου δεν ήταν χτυπημένο. Αυτό σημαίνει, ότι η μοτοσυκλέτα του Ενάγοντα κατά την ώρα της σύγκρουσης ήταν μπροστά από το καθρεφτάκι του οχήματος. Συγκεκριμένα πρέπει να βρισκόταν στην αρχή του μπροστινού δεξιού φτερού. Κληθείς να αναφέρει τον τύπο που χρησιμοποίησε για τον υπολογισμό της ταχύτητας της μοτοσυκλέτας, απάντησε ότι δεν προέβη σε υπολογισμό της ταχύτητας. Επανέλαβε, όμως, ότι το γεγονός ότι η μοτοσυκλέτα διάνυσε απόσταση 25μ μέχρι την ακινητοποίηση της σημαίνει ότι ταξίδευε πάνω από το όριο των 50χαω. Αξιολόγηση Είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω, μέσα από τη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης, όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον μου. Θα προχωρήσω στη συνέχεια στην αξιολόγηση της μαρτυρίας με βάση το περιεχόμενο της, την ποιότητα, πειστικότητα, αλλά και τη σύγκριση της με την υπόλοιπη μαρτυρία (Μαυροσκούφη ν. Τράπεζα Πειραιώς (Κύπρου) Λτδ

(2014)1 A A.A.Δ 839). Είναι καλά γνωστό ότι η μαρτυρία που παρουσιάζεται δεν κρίνεται μικροσκοπικά, υπό την έννοια πως δεν απομονώνονται τα λεγόμενα του κάθε μάρτυρα από το συνολικό πλαίσιο της μαρτυρίας στη δίκη. Πιο κάτω γίνεται ξεχωριστή αξιολόγηση του κάθε μάρτυρα. Η αξιολόγηση αυτή, ωστόσο, δεν έχει περιοριστεί στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα, αλλά συσχετίστηκε, τέθηκε σε αντιπαράθεση και διερευνήθηκε με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων (Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα

(1992)1 Α.Α.Δ 1056 και Mustafa ν. Κακουρή κ.ά.

(2002)1Α Α.Α.Δ 165). Για ευκολότερη παρακολούθηση της αξιολόγησης της μαρτυρίας, δεν θα ακολουθήσω τη σειρά παρουσίασης των μαρτύρων. Θα ξεκινήσω με τους μάρτυρες των οποίων η μαρτυρία σχετίζεται με την ευθύνη πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος, ήτοι τους Μ.Ε.1, Ενάγοντα, Εναγόμενο, Μ.Υ.2 και Μ.Υ.

1. Στη συνέχεια θα προχωρήσω στην αξιολόγηση της ιατρικής μαρτυρίας (Μ.Ε.3 και Μ.Υ.3) και θα καταλήξω με την υπόλοιπη μαρτυρία που άπτεται των ζητημάτων που σχετίζονται με τις αξιούμενες αποζημιώσεις, δηλαδή τη μαρτυρία των Μ.Ε.4 και
2. Ο Μ.Ε.1 κατέθεσε με ειλικρίνεια και αντικειμενικότητα. Παρέθεσε με λεπτομέρεια τις ενέργειες στις οποίες προέβη στα πλαίσια των καθηκόντων του προς εξέταση του επίδικου ατυχήματος. Δεν διέκρινα κατά τη μαρτυρία του αλλότρια κίνητρα, ούτε και οποιαδήποτε προσπάθεια να παρουσιαστούν τα γεγονότα κατά τρόπο που να ευνοούν είτε τη μία, είτε την άλλη πλευρά. Κατά την αντεξέταση τέθηκαν διευκρινιστικές κυρίως ερωτήσεις στον μάρτυρα. Περαιτέρω, δεν έτυχαν αμφισβήτησης η ορθότητα της αποτύπωσης της σκηνής του ατυχήματος επί του Τεκμηρίου 1, καθώς και των μετρήσεων που περιλαμβάνονται σε αυτό. Ολοκληρώνοντας την αξιολόγηση του Μ.Ε.1 σημειώνω, ότι δεν αμφισβητήθηκε η αντικειμενικότητα του. Ως εκ των ανωτέρω, η μαρτυρία του Μ.Ε.1 κρίνεται ως αποδεκτή και αξιόπιστη. Η μαρτυρία του Ενάγοντα περιστράφηκε και στα δύο επίδικα ζητήματα, ήτοι της ευθύνης για την πρόκληση του ατυχήματος και των σωματικών βλαβών που υπέστη με αναφορά κυρίως στις συνέπειες που επέφεραν οι σωματικές βλάβες στην καθημερινή και επαγγελματική ζωή του. Θα ξεκινήσω από το ζήτημα της ευθύνης πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος. Σημειώνω, ότι αποτελεί κοινά αποδεκτό γεγονός ότι το ατύχημα συνέβη το πρωί περί ώρα 8:00 - 8:15, δηλαδή σε ώρα με πυκνή τροχαία κίνηση. Είναι, επίσης, κοινά αποδεκτό ότι τα οχήματα που κινούνταν με νότια κατεύθυνση προχωρούσαν με χαμηλή ταχύτητα και βρίσκονταν σε ουρά. Τέλος, αποτελεί παραδεκτό γεγονός ότι ο Ενάγων, αμέσως πριν τη σύγκρουση με το όχημα που οδηγούσε ο Εναγόμενος, προσπερνούσε από τα δεξιά, σύμφωνα με την πορεία του, την ουρά των οχημάτων που κινούνταν με νότια κατεύθυνση. Η περιγραφή, από τον Ενάγοντα, των γεγονότων που προηγήθηκαν της σύγκρουσης, καθώς και αυτών που έλαβαν χώρα κατά τη σύγκρουση παρουσιάζει, κατά την κρίση μου, πειστικότητα και λογική συνοχή. Για να είμαι πιο συγκεκριμένος, ο Ενάγων ισχυρίστηκε ότι κατά το προσπέρασμα των οχημάτων παρέμεινε εντός της λωρίδας που ακολουθούσε τη νότια κατεύθυνση και δεν εισήλθε στην αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας. Ανέφερε, μάλιστα, ότι δεν υπήρχε λόγος για να εισέλθει στην αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας, καθώς το πλάτος της κάθε λωρίδας ήταν αρκετά μεγάλο. Αυτή η θέση του Ενάγοντα συνάδει με την πραγματική μαρτυρία. Ο Μ.Ε.1 δήλωσε, ότι το συνολικό πλάτος της οδού Αγ. Ζώνης στο ύψος της συμβολής της με την οδό Πλάτωνος είναι 8,90μ. Αυτή η μέτρηση επιβεβαιώνεται και από τον Μ.Υ.2, ο οποίος στο Τεκμήριο 16 υπολόγισε το πλάτος του δρόμου στο ύψος της συμβολής των δύο προαναφερόμενων οδών στα 8,88μ. Συνεπώς, το πλάτος που καταλαμβάνει η κάθε λωρίδα κυκλοφορίας είναι 4,45μ. Η εν λόγω έκταση, με βάση την κοινή πείρα, είναι ικανοποιητική για την ταυτόχρονη διέλευση οχήματος και μοτοσυκλέτας πλάι πλάι. Σε κάθε περίπτωση, ο προαναφερόμενος ισχυρισμός του Ενάγοντα δεν αντικρούστηκε από την Υπεράσπιση. Ουδεμία μαρτυρία προσφέρθηκε που να υποστηρίζει ότι ο Ενάγων κατά το προσπέρασμα βρισκόταν στην αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας. Υποδεικνύεται, ότι ο Εναγόμενος ισχυρίστηκε ότι δεν είδε τον Ενάγοντα πριν τη σύγκρουση. Δεν παραβλέπω, ότι η σύγκρουση του οχήματος του Εναγόμενου με τη μοτοσυκλέτα επεσυνέβη εντός της αντίθετης λωρίδας κυκλοφορίας κατά 0,95μ σύμφωνα με τον Μ.Ε.1 ή κατά 0,96μ σύμφωνα με τον Μ.Υ.
3. Αυτό το γεγονός δεν οδηγεί άνευ ετέρου σε συμπέρασμα ότι πριν τη σύγκρουση η μοτοσυκλέτα κινούνταν στην αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας. Ο Ενάγων δήλωσε, χωρίς να αμφισβητηθεί στο συγκεκριμένο σημείο η μαρτυρία του, ότι μόλις αντιλήφθηκε την κίνηση του οχήματος του Εναγόμενου προς τα δεξιά ενστικτωδώς κινήθηκε και ο ίδιος δεξιότερα στην προσπάθεια του να αποφύγει τη σύγκρουση. Η εξήγηση που έδωσε ο Ενάγων κρίνεται ως λογική λαμβάνοντας υπόψη και τη σχετικά μικρή απόσταση μεταξύ του σημείου σύγκρουσης και του κέντρου του δρόμου. Ως πειστική κρίνεται η θέση του Ενάγοντα, ότι ο Εναγόμενος έστριψε το όχημα του για να εισέλθει στην οδό Πλάτωνος χωρίς προηγουμένως να εκδηλώσει, είτε με τον δείκτη του οχήματος, είτε με άλλο τρόπο την εν λόγω πρόθεση του. Αποδέχομαι τον ισχυρισμό του Ενάγοντα, ότι «φίλτραρε» τα οχήματα, δηλαδή παρατηρούσε τις προθέσεις των οδηγών. Η Υπεράσπιση επιχείρησε να κλονίσει την προαναφερόμενη θέση του Ενάγοντα, υποστηρίζοντας ότι ήταν βιαστικός και κινούνταν με αυξημένη ταχύτητα, διότι πρόθεση του ήταν να προσπεράσει γρήγορα το όχημα του Εναγόμενου και να επανέλθει στη λωρίδα με νότια κατεύθυνση, καθώς στην αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας με βόρεια κατεύθυνση κινούνταν το όχημα με αρ. εγγραφής ΕΤΒ
4. Το όλο επιχείρημα της Υπεράσπισης στερείται υποβάθρου, για τους λόγους που θα προσπαθήσω να εξηγήσω αμέσως πιο κάτω. Καταρχάς, όπως ήδη αναφέρθηκε, η θέση του Ενάγοντα ότι οδηγούσε εντός της λωρίδας κυκλοφορίας με νότια κατεύθυνση έγινε πιστευτή. Περαιτέρω, η θέση που προώθησε η Υπεράσπιση κατά την αντεξέταση του Ενάγοντα, δηλαδή ότι το όχημα με αρ. εγγραφής XXXXXX αποτελούσε εν δυνάμει κίνδυνο καταρρίπτεται και από τη μαρτυρία του Εναγόμενου. Συγκεκριμένα, ο Εναγόμενος δήλωσε ότι το όχημα με αρ. εγγραφής XXXXXX βρισκόταν σε μεγάλη απόσταση από τη συμβολή των οδών Αγ. Ζώνης και Πλάτωνος και κινούνταν με χαμηλή ταχύτητα. Για αυτό, άλλωστε, τον λόγο θεώρησε και ο ίδιος ότι ήταν ασφαλές να στρίψει προς τα δεξιά. Επιπρόσθετα, η απουσία οποιουδήποτε κινδύνου, ικανού να αποσπάσει την προσοχή του Ενάγοντα σε σχέση με το όχημα με αρ. εγγραφής XXXXXX, επιβεβαιώνεται και από την απόσταση των 25,60μ που χωρίζει τα σημεία σύγκρουσης Χ και Χ1 επί του Τεκμηρίου
5. Το δεύτερο σκέλος της υπερασπιστικής γραμμής, περί αυξημένης ταχύτητας του Ενάγοντα, παρέμεινε, κατά την κρίση μου, γράμμα κενό. Ο Μ.Ε.1, όταν ρωτήθηκε σχετικά είπε ότι δεν έκανε οποιεσδήποτε μετρήσεις σε σχέση με την ταχύτητα της μοτοσυκλέτας. Ο Εναγόμενος, επαναλαμβάνω, ότι δεν είδε τον Ενάγοντα πριν τη σύγκρουση παρά μόνο μετά από αυτή. Ο δε Μ.Υ.4 αναφέρθηκε μεν στη ταχύτητα της μοτοσυκλέτας, ωστόσο, για τους λόγους που θα επεξηγηθούν κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας του, δεν μπορεί να γίνει δεκτή η θέση του περί οδήγησης της μοτοσυκλέτας με αυξημένη ταχύτητα. Έρχομαι στη δεύτερη βασική πτυχή της μαρτυρίας του Ενάγοντα, ήτοι τις σωματικές βλάβες που υπέστη και τον επηρεασμό της καθημερινής και επαγγελματικής ζωής του. Σημειώνω, ότι το είδος του τραυματισμού που υπέστη ο Ενάγων, καθώς και οι χειρουργικές επεμβάσεις στις οποίες υποβλήθηκε δεν αμφισβητήθηκαν. Αυτό το οποίο, κυρίως, αμφισβητήθηκε από την Υπεράσπιση, ήταν τα κατάλοιπα που απέμειναν στον Ενάγοντα ένεκα του τραυματισμού του και ο επηρεασμός της καθημερινής και επαγγελματικής ζωής του. Σε σχέση με το τελευταίο αυτό κεφάλαιο, θεωρώ ότι ο Ενάγων επιχείρησε να μεγιστοποιήσει τις συνέπειες του τραυματισμού του. Αυτό κατέστη ιδιαίτερα εμφανές όταν του υποδείχθηκαν αναρτήσεις από τον προσωπικό του λογαριασμό στο facebook και ειδικότερα τα Τεκμήρια 4 - 8, στα οποία εμφανίζεται ο Ενάγων να επιδίδεται σε διάφορες δραστηριότητες με τη μοτοσυκλέτα του. Είναι χαρακτηριστικό, ότι ο Ενάγων επιχείρησε να υποβαθμίσει την ένταση των εν λόγω δραστηριοτήτων. Το περιεχόμενο, ωστόσο, των εν λόγω Τεκμηρίων τον διαψεύδουν. Παραθέτω, χαρακτηριστικό απόσπασμα διαλόγου του Ενάγοντα με διαδικτυακούς φίλους του, ημερομηνίας 17.04.12, όπως αυτό καταγράφεται στο Τεκμήριο 6: "XXXX Petridou: k strofiliki k kamposo off road. paroligon n min vgume apeki mesa k piou na exigisis p eimaste! xe x exe XXXX Κοτσώνης: Meta to video alla photo liga pragmata. pou na stamatiso manamou tzei mesa pou eimoun XXXX Petridou: k o synanavatis s pu na mporesi na vgali se etsi xantatzia? h pu ton gremo katw i mesa se kanena potamo tha tin vriskame! kratouse k me t 2 xeria k pale paroligon na fygei p ti motora! xe xe XXXX Κοτσώνης: To kalo sou pou itheles na pas perpatiti. ama kai kaname 1 kai misi ora offroad san na metaneioses xa xa xa XXXXX Petridou: opws k naxei ego t efxaristithika! ekana off road g tn epomeno kanena mina! xe xe kata p epefte i asfaltos eipame?" Περαιτέρω, τα Τεκμήρια 5 και 8 δεικνύουν, ότι υπήρξε ικανοποιητική αποκατάσταση της υγείας του Ενάγοντα, έτσι ώστε ο τελευταίος να πραγματοποιήσει με τη μοτοσυκλέτα του ταξίδι στην Καππαδοκία στην Τουρκία μεταξύ των ημερομηνιών 10 -15 Αυγούστου 2012 και ακολούθως τον γύρο 11 χωρών και πάλι με τη μοτοσυκλέτα του το
6. Επιπροσθέτως των πιο πάνω, παρατηρώ ότι οι αναφορές του περί επηρεασμού της καθημερινότητας του υπήρξαν γενικές. Δεν υποδείχθηκε από τον μάρτυρα ποιες καθημερινές του ασχολίες ή συνήθειες επηρεάστηκαν. Μοναδική εξαίρεση υπήρξε η αναφορά στο ότι δεν μπορεί πλέον να επιτελεί ορισμένες ασκήσεις εκγύμνασης όπως για παράδειγμα κάμψεις και έλξεις. Παρεμβάλλω, στο σημείο αυτό ότι η δήλωση του περί αδυναμίας εκτέλεσης των εν λόγω ασκήσεων εκγύμνασης καταρρίφθηκε από τη μαρτυρία του Μ.Υ.3 για την οποία θα γίνει λόγος πιο κάτω. Αναφορικά με τις επαγγελματικές του δραστηριότητες, ο Ενάγων δήλωσε ότι είναι υπάλληλος, μέτοχος και διοικητικός σύμβουλος της εταιρείας Oramatech Services Ltd, η οποία ασχολείται με ηλεκτρονικούς υπολογιστές και δικτυώσεις. Κατά την κυρίως εξέταση του δήλωσε, ότι μετά το ατύχημα η παραγωγικότητα του δεν ήταν η ίδια. Ο εν λόγω ισχυρισμός, χαρακτηρίζεται, κατά την άποψη μου, από αοριστία. Ο Ενάγων δεν επεξήγησε με ποιο τρόπο επηρεάστηκε ένεκα του τραυματισμού του η παραγωγικότητα του. Οι απολαβές του, υπενθυμίζω, παρέμειναν οι ίδιες. Παράλληλα, σημειώνω ότι δεν τέθηκε ενώπιον μου οποιοδήποτε στοιχείο ή μαρτυρία σε σχέση με την παραγωγικότητα του πριν το ατύχημα και μετά από αυτό, έτσι ώστε να μπορεί να γίνει σχετική σύγκριση. Περαιτέρω, επισημαίνω, ότι δεν δόθηκαν από τον Ενάγοντα λεπτομέρειες της φύσης της εργασίας του. Επομένως, δεν μπορεί να εξεταστεί κατά πόσο θα μπορούσε, έστω και δυνητικά, να υπάρξει επηρεασμός στην επαγγελματική του απόδοση. Επιπρόσθετα, σημειώνω ότι η ιατρική μαρτυρία δεν κατέδειξε ότι θα μπορούσε το τραύμα που υπέστη ο Ενάγων να τον επηρεάσει στην επαγγελματική του ζωή. Επομένως, από τη μαρτυρία του Ενάγοντα σε σχέση με τα κατάλοιπα του τραυματισμού του αποδέχομαι μόνο ότι κατά διαστήματα και ειδικότερα κατά την αλλαγή του καιρού νιώθει ενοχλήσεις. Αυτή η θέση επιβεβαιώνεται από τον Μ.Ε.3 και δεν έχει αποκλειστεί από τον Μ.Υ.
7. Με εξαίρεση, επομένως, τα σημεία της μαρτυρίας του τα οποία έχω προσδιορίσει πιο πάνω, η μαρτυρία του Ενάγοντα κρίνεται ως αποδεκτή και αξιόπιστη. Έχει κριθεί νομολογιακά ότι όταν ένας μάρτυρας κριθεί αξιόπιστος, το Δικαστήριο μπορεί να αποδεχθεί μέρος της μαρτυρίας του και να απορρίψει άλλο (Shahin Mohamed v. Αστυνομίας

(2010)2 Α.Α.Δ 266, 268 και Ιωσηφίδης ν. Αστυνομίας

(2014)2Α Α.Α.Δ 307). Κυρίαρχο σημείο στη μαρτυρία του Εναγόμενου υπήρξε ο ισχυρισμός του, ότι προτού ξεκινήσει τη διαδικασία δεξιάς στροφής προς την οδό Πλάτωνος έλεγξε το δεξί καθρεφτάκι του οχήματος του και έδειξε με τον δείκτη του οχήματος του την πρόθεση του για να στρίψει δεξιά. Δεν μπορώ να δεχθώ, για τους λόγους που θα προσπαθήσω να εξηγήσω στις επόμενες παραγράφους, τη θέση του Εναγόμενου ότι έλεγξε με το δεξί καθρεφτάκι του οχήματος του την τροχαία κίνηση και παρά ταύτα δεν είδε τον Ενάγοντα. Καταρχάς, σύμφωνα με τη μαρτυρία του Μ.Ε.1 στην οδό Αγ. Ζώνης, τόσο προς τη βόρεια κατεύθυνση, όσο και προς τη νότια, υπάρχει ορατότητα που φθάνει τα 200μ. Σημειώνω, ότι και ο Εναγόμενος, αν και προσπάθησε να περιορίσει την ορατότητα λέγοντας ότι τα οχήματα βρίσκονταν σε ουρά αλλά δεν ήταν όλα ευθυγραμμισμένα το ένα πίσω από το άλλο, εντούτοις δήλωσε ότι μέσα από τα πλαϊνά καθρεφτάκια μπορούσε να δει προς τα πίσω την τροχαία κίνηση σε απόσταση 40μ - 50μ. Επισημαίνω, ότι η μοτοσυκλέτα που οδηγούσε ο Ενάγων ήταν μεγάλου κυβισμού, με προεξοχές. Αυτό, επιβεβαιώνεται και από τη φωτογραφία - Τεκμήριο 20. Όπως δε χαρακτηριστικά ανέφερε ο Εναγόμενος κατά την κυρίως εξέταση του, ήταν μεγάλη και επαγγελματική μοτοσυκλέτα. Επρόκειτο, επομένως, για μία ευδιάκριτη μοτοσυκλέτα. Ο ευπαίδευτος συνήγορος του Εναγόμενου ανέφερε στην αγόρευσή του ότι ο Ενάγων δεν μπορούσε να καταστεί εύκολα αντιληπτός, καθώς δεν βρισκόταν σε εντοπίσιμο σημείο για ικανό χρονικό διάστημα. Η εν λόγω εισήγησή του βασίστηκε στον ισχυρισμό του Ενάγοντα ότι προτού φθάσει στο αυτοκίνητο του Εναγόμενου είχε προσπεράσει δύο - τρία άλλα αυτοκίνητα. Με κάθε σεβασμό στην εισήγηση του κ. Κουκούνη, θεωρώ ότι αυτή δεν βρίσκει έρεισμα στην προσαχθείσα μαρτυρία. Συγκεκριμένα, δεν έχει τεθεί μαρτυρία που να υποστηρίζει ότι ο Εναγόμενος δεν θα μπορούσε να εντοπίσει τον Ενάγοντα ελέγχοντας το δεξί καθρεφτάκι του οχήματός του, εάν ο Ενάγων ξεκινούσε τη διαδικασία προσπεράσματος ευρισκόμενος δύο ή τρία οχήματα πίσω από το όχημα του Εναγόμενου. Επίσης, δεν υπάρχει ίχνος μαρτυρίας ως προς την απόσταση που καταλάμβαναν επί της ασφάλτου τα δύο - τρία οχήματα που προσπέρασε ο Ενάγων προτού φθάσει στο όχημα του Εναγόμενου. Επιπρόσθετα, ως ήδη αναφέρθηκε, δεν υπάρχει ενώπιον μου αποδεκτή μαρτυρία ως προς την ταχύτητα της μοτοσυκλέτας. Περαιτέρω, αποτελεί κοινά αποδεκτό γεγονός, ότι οι ζημιές στο όχημα του Εναγόμενου προκλήθηκαν στο δεξιό μπροστινό φτερό, στο δεξιό μπροστινό ελαστικό και στη δεξιά πλευρά του μπροστινού προφυλακτήρα. Όπως ανέφερε και ο Μ.Υ.4 οι ζημιές του οχήματος σε συνάρτηση με το γεγονός ότι δεν υπήρξε οποιοδήποτε χτύπημα στο δεξιό μπροστινό καθρεφτάκι του, δεικνύουν ότι κατά τη στιγμή της σύγκρουσης η μοτοσυκλέτα βρισκόταν μπροστά από την πόρτα του οδηγού του οχήματος. Σημειώνω, επίσης, τη μη αμφισβητηθείσα θέση του Ενάγοντα ότι κατά τη σύγκρουση χτυπήθηκε η αριστερή πίσω πλευρά της μοτοσυκλέτας. Από την άλλη, ο Εναγόμενος, πέραν του γενικού ισχυρισμού ότι τα οχήματα που βρίσκονταν σε ουρά δεν ήταν ευθυγραμμισμένα, δεν υποστήριξε ότι κατά τον έλεγχο που κατ' ισχυρισμό διενήργησε με το δεξί καθρεφτάκι του οχήματος του εμποδιζόταν στο να ελέγξει την τροχαία κίνηση που τον ακολουθούσε. Επαναλαμβάνω, ότι απλώς περιόρισε την ορατότητα του στα 40μ - 50μ. Παράλληλα, υποδεικνύεται, ότι σύμφωνα με την περιγραφή του Εναγόμενου, ο έλεγχος με τα καθρεφτάκια του οχήματος, η έναρξη της διαδικασίας στροφής προς τα δεξιά και η σύγκρουση με τη μοτοσυκλέτα που οδηγούσε ο Ενάγων έλαβαν χώρα σε άμεση χρονική αλληλουχία. Η σωρευτική αποτίμηση όλων των πιο πάνω γεγονότων δεικνύει, κατά την κρίση μου, ότι ήταν αδύνατο ο Εναγόμενος να έλεγξε τα καθρεφτάκια του οχήματος του και ειδικότερα το δεξί καθρεφτάκι και να μην εντόπισε τον Ενάγοντα και τη μοτοσυκλέτα που οδηγούσε. Η ορατότητα που είχε προς τα πίσω, ο όγκος της μοτοσυκλέτας που οδηγούσε ο Ενάγων, η χρονική εγγύτητα μεταξύ του ισχυριζόμενου ελέγχου και της σύγκρουσης, καθώς και το γεγονός ότι κατά τη στιγμή της σύγκρουσης η μοτοσυκλέτα βρισκόταν μπροστά από την πόρτα του οδηγού του οχήματος του Εναγόμενου, οδηγούν στο λογικό συμπέρασμα ότι ο Εναγόμενος δεν έλεγξε την τροχαία κίνηση που βρισκόταν πίσω από το όχημα του ή αν την έλεγξε δεν εξάσκησε τη δέουσα προσοχή και παρατηρητικότητα. Ως εκ των ανωτέρω, ο προαναφερόμενος ουσιώδης ισχυρισμός του Εναγόμενου καταρρέει, προκαλώντας ρήγμα στην αξιοπιστία του. Αδυναμίες παρουσιάζει και η εκδοχή του Εναγόμενου, ότι έδειξε με τον δείκτη του οχήματος του την πρόθεση του να στρίψει δεξιά. Συγκεκριμένα, στην κυρίως εξέταση υποστήριξε ότι έδειξε με τον δείκτη του οχήματος του όταν έφθασε στη διασταύρωση της οδού Αγ. Ζώνης με την πάροδο της οδού Πλάτωνος. Κατά την αντεξέταση του, όταν του ζητήθηκε να προσδιορίσει σε πόση απόσταση προτού στρίψει δεξιά έδειξε με τον δείκτη του οχήματος, διαφοροποίησε τη θέση του λέγοντας ότι χρησιμοποίησε τον δείκτη του οχήματος του 3 - 4μ προτού φθάσει στη συμβολή των δύο οδών. Αυτό, προφανώς, έγινε στην προσπάθεια του να πείσει για τη θέση του ότι εκδήλωσε την πρόθεση του για να στρίψει δεξιά. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, τόνισε ότι χρησιμοποίησε τον δείκτη 3 - 4μ πριν τη διασταύρωση, αλλά, λόγω του ότι τα οχήματα προχωρούσαν αργά, ο δείκτης αναβόσβηνε για περισσότερο από ένα λεπτό. Όπως ήδη αναφέρθηκε, η προσπάθεια του Εναγόμενου έρχεται σε σύγκρουση με την περιγραφή που έδωσε ο ίδιος του επίδικου συμβάντος κατά την κυρίως εξέταση του, στην οποία ρητά δήλωσε ότι χρησιμοποίησε τον δείκτη του οχήματος «Φτάνοντας το στρίψιμο στα δεξιά που ήθελα να πάω». Ο κ. Κουκούνης στην αγόρευσή του εισηγήθηκε ότι θα πρέπει να γίνει αποδεκτή η θέση του Εναγόμενου ότι τηρούσε το κέντρο του δρόμου και έδειξε με τον δεξί δείκτη του οχήματός του την πρόθεσή του να στρίψει δεξιά, αφού οι εν λόγω ισχυρισμοί δεν αμφισβητήθηκαν κατά την αντεξέτασή του. Είναι ορθή η παρατήρηση του κ. Κουκούνη ότι κατά την αντεξέταση του Εναγόμενου δεν υποβλήθηκε η θέση ότι δεν τηρούσε το κέντρο του δρόμου και δεν έδειξε με τον δείκτη του οχήματός του την πρόθεσή του για να στρίψει δεξιά. Η Πολ. Έφεση 429/2012 ημερ. 22.04.20, Σκορδή ν. Λάντου, στην οποία με παρέπεμψε ο συνήγορος, ως επίσης και η νομολογία που μνημονεύεται στην εν λόγω απόφαση, αναγνωρίζουν τον κανόνα ότι η παράλειψη αντεξέτασης σε ουσιώδες μέρος της μαρτυρίας ισοδυναμεί με παραδοχή. Ρητά, ωστόσο, τονίζεται ότι ο κανόνας δεν είναι απόλυτος. Περαιτέρω, ο συγκεκριμένος κανόνας εφαρμόζεται κυρίως στις περιπτώσεις που η Υπεράσπιση παραλείπει κατά την αντεξέταση των μαρτύρων της άλλης πλευράς να θέσει στους εν λόγω μάρτυρες μία ουσιώδη πτυχή της υπόθεσής της. Αυτό, διότι η πλευρά του Ενάγοντα θα στερηθεί του ευεργετήματος να απαντήσει ή να σχολιάσει τις εν λόγω θέσεις. Εν προκειμένω, ο προαναφερόμενος κανόνας, κατά την άποψή μου, δεν εφαρμόζεται καθώς δεν βρισκόμαστε ενώπιον περίπτωσης όπου η Υπεράσπιση παρέλειψε να θέσει μία ουσιώδη πτυχή της υπόθεσής της στην άλλη πλευρά. Αντιθέτως, ο Ενάγων τόσο μέσω της Έκθεσης Απαίτησης (παράγραφος 4(λ)), όσο και μέσω της μαρτυρίας του υποστήριξε ότι δεν δόθηκε οποιαδήποτε προειδοποίηση από τον Εναγόμενο περί της πρόθεσής του να στρίψει δεξιά, είτε μέσω της κίνησης του οχήματός του προς το κέντρο του δρόμου, είτε μέσω της χρησιμοποίησης του δείκτη του οχήματος. Ο δε Εναγόμενος είχε την ευκαιρία στη δική του μαρτυρία να απαντήσει στον εν λόγω ισχυρισμό. Κατά συνέπεια, η μη αμφισβήτηση των υπό αναφορά ισχυρισμών του Εναγόμενου δεν μπορεί να έχει την επίπτωση που εισηγείται ο ευπαίδευτος συνήγορός του. Ένα άλλο σημείο το οποίο δεικνύει, κατά την άποψή μου, ότι δεν μπορεί να δοθεί βαρύτητα στη μαρτυρία του Εναγόμενου είναι το ακόλουθο. Ο Εναγόμενος δήλωσε ότι ο Ενάγων, μετά τη σύγκρουση, σύρθηκε μόνος του στην άσφαλτο και συγκρούστηκε με το όχημα με αρ. εγγραφής ΕΤΒ 594 και στη συνέχεια η μοτοσυκλέτα χτύπησε σε αυτόν χωρίς να συγκρουστεί και με το όχημα με αρ. εγγραφής XXXXXX. Η εν λόγω δήλωση έρχεται σε αντίθεση τόσο με τη μαρτυρία του Ενάγοντα, όσο και με τη μαρτυρία του Μ.Ε.1, αλλά και το Τεκμήριο 1 που αποτελεί την πραγματική μαρτυρία σε σχέση με το επίδικο ατύχημα. Συγκεκριμένα, ο Ενάγων δήλωσε, χωρίς να αμφισβητηθεί επί του εν λόγω σημείου κατά την αντεξέτασή του, ότι ευρισκόμενος στη μοτοσυκλέτα του σύρθηκε μαζί της στην άσφαλτο και αυτή χτύπησε στο προαναφερόμενο όχημα. Αυτό το γεγονός αποτυπώνεται και στο Τεκμήριο 1, όπου στο σημείο Χ1 σημειώνεται η σύγκρουση της μοτοσυκλέτας με το όχημα με αρ. εγγραφής XXXXX94 και όχι του Ενάγοντα με αυτό. Υπογραμμίζω, ότι κατά την αντεξέταση του Μ.Ε.1 δεν αμφισβητήθηκαν οι καταγραφές του επί του Τεκμηρίου 1, ούτε και τέθηκε η θέση ότι η μοτοσυκλέτα δεν συγκρούστηκε με το προαναφερόμενο όχημα. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, θεωρώ ότι δεν μπορεί να δοθεί βαρύτητα στη μαρτυρία του Εναγόμενου. Οι Μ.Υ.2 και 4 κατέθεσαν ως εμπειρογνώμονες. Ως προς το καθήκον των εμπειρογνωμόνων έναντι του Δικαστηρίου αναφέρονται τα ακόλουθα στο σύγγραμμα των κ.κ. Ηλιάδη και Σάντη «Το Δίκαιο της Απόδειξης, Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές», έκδοση 2014, σελ. 580-581: «Tο καθήκον των πραγματογνωμόνων έναντι του Δικαστηρίου κατά τη μαρτυρία τους έγκειται στην αιτιολογημένη, αντικειμενική και αμερόληπτη παρουσίαση των αναγκαίων επιστημονικών κριτηρίων ώστε να δώσουν τη δυνατότητα στο Δικαστήριο να κρίνει ευχερώς την ακρίβεια των επίδικων συμπερασμάτων τους και να διαμορφώσει συναφώς τη δική του ανεξάρτητη άποψη δια της εφαρμογής των κριτηρίων αυτών στα γεγονότα της υπόθεσης (Παναγρίτη ν Χαραλάμπους, ΠΕ320/08, ημ. 15.3.12, Σαρρής ν Καλλέγιας και Πιττάλης και Άλλων ν Ianira Enterprises Ltd και Άλλων

(1997)1 (Β) ΑΑΔ 814, Philippou v Odysseos

(1989)1 CLR1).» Τα πιο πάνω επιβεβαιώνονται και από την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Ποιν. Έφ. 176/13 Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Γεώργιος Ευριπίδου κ.ά., ημερομηνίας 06/04/15, όπου σημειώθηκαν τα ακόλουθα: «Υπενθυμίζουμε ότι με βάση καλά εδραιωμένες νομολογιακές αρχές, η υποχρέωση ενός εμπειρογνώμονα είναι να προμηθεύσει το δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για αξιολόγηση της ορθότητας των συμπερασμάτων του ώστε να σχηματίσει ίδιαν ανεξάρτητη γνώμη [βλ. Σπύρου ν. Χατζηχαραλάμπους

(1989)1(Ε) ΑΑΔ 298]. Ο εμπειρογνώμονας μάρτυρας, δεν πρέπει επίσης να αρκείται στην παρουσίαση της άποψης του με γυμνές δηλώσεις οι οποίες δεν παρέχουν στο Δικαστήριο δυνατότητα ελέγχου της επιστημονικής άποψης του [βλ. Δημοκρατία ν. Ηροδότου Αγιώτου

(2000)1 ΑΑΔ 1020].» Ο Μ.Υ.2, τοπογράφος μηχανικός, ετοίμασε και κατέθεσε ως Τεκμήρια 15 και 16 δύο σχέδια σε κλίμακα της σκηνής του ατυχήματος. Η μαρτυρία του περιορίστηκε στην παρουσίαση των εν λόγω σχεδίων. Από την πλευρά του Ενάγοντα δεν υπήρξε οποιαδήποτε αμφισβήτηση της ορθότητας των σχεδίων και των μετρήσεων που καταγράφονται σε αυτά. Επισημαίνω, ότι οι μετρήσεις, εκτός από ελάχιστες αμελητέες διαφοροποιήσεις, είναι οι ίδιες. Σημειώνω, άλλωστε, ότι για την ετοιμασία τους ο Μ.Υ.2 έλαβε υπόψη του και το Τεκμήριο 1. Συνεπώς, η μαρτυρία του Μ.Υ.2 κρίνεται ως αποδεκτή κα αξιόπιστη. Ο Μ.Υ.4 κατέθεσε υπό την ιδιότητα του εκτιμητή ζημιών οχημάτων. Οι ζημιές που εντόπισε στα εμπλεκόμενα οχήματα, ήτοι στη μοτοσυκλέτα που οδηγούσε ο Ενάγων και στο όχημα που οδηγούσε ο Εναγόμενος, δεν αμφισβητήθηκαν. Το ίδιο ισχύει και για τη φορά της σύγκρουσης, δηλαδή ότι η σύγκρουση μεταξύ των διαδίκων έγινε με φορά από πίσω προς τα εμπρός. Αποδεκτή, επίσης, κρίνεται η μαρτυρία του και ως προς το ότι η μοτοσυκλέτα κατά τη στιγμή της σύγκρουσης βρισκόταν μπροστά από το δεξί καθρεφτάκι του οχήματος του Εναγόμενου. Ο Μ.Υ.4 δικαιολόγησε την άποψή του βασιζόμενος στην απουσία ζημιάς στο εν λόγω καθρεφτάκι. Υποδεικνύω, ότι η προαναφερόμενη άποψη του Μ.Υ.4 συμβαδίζει με την αποδεκτή μαρτυρία του Ενάγοντα, ο οποίος ισχυρίστηκε (χωρίς να αμφισβητηθεί) ότι η μοτοσυκλέτα χτυπήθηκε στην πίσω αριστερή πλευρά της. Πέραν των πιο πάνω, τα οποία αποτελούν κοινό έδαφος, ο μάρτυρας επεκτάθηκε και στο ζήτημα της ταχύτητας της μοτοσυκλέτας. Καταρχάς, δεν αποδέχομαι ότι ο Μ.Υ.4 είναι εμπειρογνώμονας σε ζητήματα υπολογισμού της ταχύτητας. Σημειώνω, ότι κατά την αντεξέταση του διευκρίνισε ότι η «δουλειά» ενός εκτιμητή μηχανοκινήτων οχημάτων είναι η καταγραφή ζημιών. Περαιτέρω, σε άλλο σημείο της αντεξέτασης του δήλωσε ότι η παρουσία του ως μάρτυρα στο Δικαστήριο αφορούσε τον τρόπο πρόκλησης της ζημιάς στο όχημα και τη μοτοσυκλέτα. Εν πάση περιπτώσει, η μαρτυρία του σε σχέση με το ότι η μοτοσυκλέτα κινούνταν πάνω από το όριο των 50χαω παρέμεινε μετέωρη. Αυτό, διότι ο Μ.Υ.4 στήριξε την άποψη του στο γεγονός ότι από το σημείο σύγκρουσης με το όχημα του Ενάγοντα (σημείο Χ επί του Τεκμηρίου 1) μέχρι το σημείο σύγκρουσης με το όχημα με αρ. εγγραφής XXXXX94 διένυσε 25,6μ. Όταν του ζητήθηκε, όμως, να αναφέρει τον συντελεστή τριβής του σίδερου στην άσφαλτο, καθώς η μοτοσυκλέτα είχε συρθεί με τα σίδερα που την περιβάλλουν στην άσφαλτο, δεν γνώριζε να απαντήσει. Επίσης, παραδέχθηκε ότι δεν προέβη σε υπολογισμό της ταχύτητας της μοτοσυκλέτας, καθώς δεν του ζητήθηκε (προφανώς από την πλευρά του Εναγόμενου που τον κάλεσε ως μάρτυρα) κάτι τέτοιο. Είναι νομολογημένο ότι η ταχύτητα οχήματος πρέπει να αποδεικνύεται αντικειμενικά, είτε με βάση μαρτυρία εμπειρογνώμονα, είτε με βάση ίχνη τροχοπέδησης που αφήνει το όχημα πριν τη σύγκρουση (Χαραλάμπους ν. Ξυδά

(2007)1Β Α.Α.Δ 792). Ως εκ των ανωτέρω, με εξαίρεση τη μαρτυρία του ως προς την ταχύτητα της μοτοσυκλέτας, η υπόλοιπη μαρτυρία του κρίνεται ως αποδεκτή και αξιόπιστη (Shahin Mohamed v. Αστυνομίας και Ιωσηφίδης ν. Αστυνομίας ανωτέρω). Οι Μ.Ε.3 και Μ.Υ.3, κλήθηκαν και κατέθεσαν υπό την ιδιότητα τους ως ιατροί. Η μαρτυρία τους, επομένως, κατατάσσεται στην κατηγορία των εμπειρογνωμόνων. Προς αποφυγή επαναλήψεων παραπέμπω σε όσα αναφέρθηκαν πιο πάνω κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας των Μ.Υ.2 και 4 ως προς το καθήκον των εμπειρογνωμόνων έναντι του Δικαστηρίου («Το Δίκαιο της Απόδειξης, Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές, έκδοση 2014» και Ποιν. Έφ. 176/13 Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Γεώργιος Ευριπίδου κ.ά., ημερομηνίας 06/04/15, ανωτέρω). Αμφότεροι οι μάρτυρες συμφώνησαν, ότι ο Ενάγων υπέστη μετατοπισμένο κάταγμα έξω τριτημορίου της αριστερής κλείδας. Ομοφωνία μεταξύ των δύο ιατρών διαπιστώνεται και σε σχέση με την αντιμετώπιση του κατάγματος, ήτοι τη διενέργεια χειρουργικής επέμβασης για ανάταξη του κατάγματος και σταθεροποίηση του με την τοποθέτηση οστεοσυνθετικών υλικών. Περαιτέρω, διαπιστώνεται κοινή αντίληψη και ως προς το ότι ο προαναφερόμενος τραυματισμός προκάλεσε πόνο και ταλαιπωρία στον Ενάγοντα. Σε σχέση με τον χρόνο κατά τον οποίο διήρκεσε η δυσχέρεια του Ενάγοντα λόγω της αδυναμίας χρησιμοποίησης του αριστερού του χεριού, σημειώνω ότι ο Μ.Ε.3 είπε ότι το σπάσιμο ενός οστού προκαλεί δυσκολία, ιδιαίτερα στις πρώτες φάσεις της επούλωσης του χωρίς να συγκεκριμενοποιήσει χρονικά το εν λόγω διάστημα. Ο Μ.Υ.3, από την άλλη, υποστήριξε ότι μετά την πάροδο 2 εβδομάδων αποκαθίσταται σταδιακά η κινητικότητα του χεριού και η δυνατότητα εκτέλεσης απλών κινήσεων, όπως για παράδειγμα το να φορέσει ο ασθενής μόνος του τη φανέλα του. Τέλος, σημειώνω ότι αμφότεροι οι μάρτυρες συμφώνησαν ότι για την πλήρη επούλωση κατάγματος, όπως αυτό που υπέστη ο Ενάγων, χρειάζεται περίοδος τριών μηνών. Διαφωνία μεταξύ των Μ.Ε.3 και Μ.Υ.3 υπήρξε ως προς τη δυνατότητα ανάπτυξης οστεοαρθριτικών αλλοιώσεων στην περιοχή της ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης. Ο μεν Μ.Ε.3 ανέφερε ότι το τραύμα του Ενάγοντα αποτελεί προδιαθεσικό παράγοντα, ενώ ο Μ.Υ.3 υποστήριξε κατηγορηματικά ότι δεν υπάρχει τέτοιο ενδεχόμενο καθώς το κάταγμα που υπέστη ο Ενάγων ήταν εξωαρθρικό. Η διαφορά που παρατηρείται μεταξύ των μαρτύρων - ιατρών είναι, στη βάση των δεδομένων της παρούσας υπόθεσης, θεωρητικής σημασίας. Αυτό, διότι μετά την πάροδο 10 σχεδόν ετών από τον τραυματισμό του Ενάγοντα η ανάπτυξη οστεοαρθρίτιδας δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο πιθανολόγησης, αλλά γεγονότος. Αυτό συνάγεται από την απάντηση του Μ.Ε.3 σε σχετική ερώτηση κατά την αντεξέταση του, όπου ανέφερε ότι η ύπαρξη οστεοαρθρίτιδας θα μπορούσε, μετά την πάροδο 10 ετών από το επίδικο ατύχημα, να διαπιστωθεί μέσω ακτινογραφίας. Τέτοια ακτινογραφία δεν παρουσιάστηκε. Αυτό το γεγονός, σε συνάρτηση και με το ότι από τον Μάρτιο του 2012 ο Ενάγων δεν επισκέφθηκε ξανά τον Μ.Ε.3 για να παραπονεθεί για οποιεσδήποτε ενοχλήσεις, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι 10 περίπου έτη μετά τον τραυματισμό του δεν ανάπτυξε οστεοαρθρίτιδα. Συνεπώς, η διαφωνία των Μ.Ε.3 και Μ.Υ.3 ως προς τη δυνατότητα ανάπτυξης ή όχι οστεοαρθριτικών αλλοιώσεων στην περιοχή της ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης, δεν έχει οποιαδήποτε ουσιαστική σημασία στην υπό εκδίκαση διαφορά. Σε σχέση με τη δεύτερη χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση των οστεοσυνθετικών υλικών, η Υπεράσπιση επιχείρησε να καταδείξει ότι αυτή προέκυψε λόγω λανθασμένης εφαρμογής των οστεοσυνθετικών υλικών. Το ζητούμενο, κατά την άποψη μου, στην παρούσα υπόθεση δεν είναι το κατά πόσο υπήρξε λανθασμένη ή όχι τοποθέτηση των οστεοσυνθετικών υλικών, αλλά το κατά πόσο η δεύτερη χειρουργική επέμβαση στην οποία υποβλήθηκε ο Ενάγων ήταν, υπό τις περιστάσεις, αναγκαία. Η προβολή των οστεοσυνθετικών υλικών που διαπίστωσε ο Μ.Ε.3 δεν αμφισβητήθηκε. Ούτε και υπήρξε εισήγηση από τον Μ.Υ.3, ότι αυτή η προβολή μπορούσε να αντιμετωπιστεί με τρόπο άλλο εκτός από χειρουργική επέμβαση. Συνεπώς, στη βάση των πιο πάνω δεδομένων, θεωρώ ότι η δεύτερη χειρουργική επέμβαση στην οποία υποβλήθηκε ο Ενάγων ήταν απαραίτητη για την αφαίρεση των οστεοσυνθετικών υλικών. Εκεί όπου υπήρξε ουσιαστική διαφωνία, ήταν σε σχέση με τον χρόνο της άδειας ασθενείας. Ο Μ.Ε.3 χορήγησε άδεια ασθενείας συνολικής διάρκειας τριών μηνών, ενώ ο Μ.Υ.3 υποστήριξε ότι δικαιολογείτο η παραχώρηση άδειας ασθενείας για συνολική περίοδο δύο μηνών. Θα προτιμήσω τη μαρτυρία του Μ.Ε.3, διότι, κατά την άποψη μου, ως θεράπων ιατρός του Ενάγοντα ήταν σε καλύτερη θέση από τον Μ.Υ.3 να αξιολογήσει τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη ο Ενάγων από τις δύο χειρουργικές επεμβάσεις που διενήργησε σε αυτόν και να εκτιμήσει το απαραίτητο χρονικό διάστημα που θα του επέτρεπε να αναρρώσει για να μπορέσει να επιστρέψει στην εργασία του. Η εκτίμηση του Μ.Υ.3 για συνολική άδεια ασθενείας διάρκειας δύο μηνών έγινε, προφανώς, στη βάση μίας γενικότερης πρακτικής που μπορεί να ακολουθείται σε σχέση με τραύματα αυτής της φύσης. Από την άλλη, η εκτίμηση του Μ.Ε.3, έγινε, ως ήδη αναφέρθηκε στη βάση της εξατομικευμένης αντιμετώπισης του Ενάγοντα. Εν πάση περιπτώσει, το ότι η περίδος των τριών μηνών της άδειας ασθενείας που παραχωρήθηκε στον Ενάγοντα κινείται εντός λογικών πλαισίων επιβεβαιώνεται και από τη μαρτυρία της Μ.Ε.

1. Συγκεκριμένα, η Μ.Ε.4 είπε ότι οι Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων έκριναν δικαιολογημένη την παροχή επιδόματος ασθενείας για 3 μήνες. Ενόψει των πιο πάνω, με εξαίρεση την αναφορά του Μ.Υ.3 ως προς τη χρονική διάρκεια της άδειας ασθενείας του Ενάγοντα, οι μαρτυρίες των Μ.Ε.3 και Μ.Υ.3 κρίνονται ως αποδεκτές και αξιόπιστες. Έρχομαι, τώρα, στη μαρτυρία της Μ.Ε.4 η οποία κρίνεται ως αποδεκτή και αξιόπιστη. Πιο συγκεκριμένα, η μαρτυρία της περιστράφηκε στις αποδοχές του Ενάγοντα και το επίδομα ασθενείας που έλαβε κατά την επίδικη περίοδο. Όσα ανέφερε η μάρτυρας ενώπιον του Δικαστηρίου πηγάζουν από τα Τεκμήρια που κατέθεσε, ήτοι τα Τεκμήρια 12 -
2. Το περιεχόμενο των εν λόγω Τεκμηρίων και κατ' επέκταση η μαρτυρία της Μ.Ε.4 δεν έτυχαν αμφισβήτησης από την Υπεράσπιση. Καταλήγω με την αξιολόγηση της μαρτυρίας της Μ.Ε.
3. Θεωρώ ότι η μάρτυρας μετέφερε την αλήθεια στο Δικαστήριο. Η μαρτυρία της επικεντρώθηκε στις εισφορές που πληρώνονταν από την εταιρεία Oramatech Services Ltd και τον Ενάγοντα στις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Με ειλικρίνεια δήλωσε, ότι δεν μετέβαινε η ίδια στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις για την πληρωμή των εισφορών, ούτε και συμπλήρωνε τα σχετικά έγγραφα. Γνωρίζει, ωστόσο, για ποιους πελάτες πληρώνονταν από το λογιστικό γραφείο στο οποίο εργάζεται οι εισφορές τους στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις, καθώς η ίδια είχε επαφή με τους πελάτες και λάμβανε τις επιταγές τους που παραδίδονταν στο λογιστικό γραφείο για πληρωμή των σχετικών εισφορών. Η δε δήλωση της σε σχέση με τον μηνιαίο μισθό του Ενάγοντα επιβεβαιώνεται και από τη μαρτυρία της Μ.Ε.4 και τη δέσμη Τεκμηρίου
4. Αναφορικά με το κατά πόσο το ποσό των €1075 λαμβανόταν εις ολόκληρον από τον Ενάγοντα, η μάρτυρας με ειλικρίνεια δήλωσε ότι ο μισθός που δηλώνεται στις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων είναι ο «ακάθαρτος». Παρά ταύτα, ο Ενάγων λάμβανε το εν λόγω ποσό χωρίς αποκοπές, καθώς η εισφορά του εργοδοτούμενου καταβαλλόταν από την εργοδότρια εταιρεία η οποία ανήκε στον Ενάγοντα. Περαιτέρω, σημειώνω ότι κατά την αντεξέταση της δεν προκλήθηκε οποιοδήποτε ρήγμα στη μαρτυρία της. Συνεπώς, η μαρτυρία της κρίνεται ως αποδεκτή και αξιόπιστη. Ευρήματα Στις 15.12.11 και περί ώρα 08:00 - 08:15 ο Ενάγων οδηγούσε τη μοτοσυκλέτα με αρ. εγγραφής XXXXXX στην οδό Αγ. Ζώνης στη Λεμεσό ακολουθώντας νότια κατεύθυνση. Κατά τον ίδιο χρόνο και στον ίδιο τόπο ο Εναγόμενος οδηγούσε το όχημα με αρ. εγγραφής ΗΚΕ 892 ακολουθώντας, επίσης, νότια κατεύθυνση. Υπήρχε πυκνή τροχαία κίνηση. Τα οχήματα που κινούνταν με νότια κατεύθυνση βρίσκονταν σε ουρά και προχωρούσαν με χαμηλή ταχύτητα. Ο Ενάγων αποφάσισε να προσπεράσει το οχήματα που προπορεύονταν και βρίσκονταν σε ουρά. Προς τον σκοπό αυτό κινήθηκε δεξιότερα και ξεκίνησε να προσπερνά τα προπορευόμενα οχήματα από τα δεξιά ευρισκόμενος εντός της λωρίδας κυκλοφορίας που κατευθυνόταν νότια. Αφού προσπέρασε 2 - 3 οχήματα και ενώ βρισκόταν μπροστά από την πόρτα του οδηγού του οχήματος που οδηγούσε ο Ενάγων, αντιλήφθηκε ότι ο τελευταίος ξαφνικά, χωρίς οποιαδήποτε προειδοποίηση, κινήθηκε δεξιά με σκοπό να εισέλθει στην οδό Πλάτωνος, η οποία βρισκόταν στα δεξιά τους σύμφωνα με την πορεία που ακολουθούσαν. Ο Ενάγων, ενστικτωδώς κινήθηκε δεξιότερα και εισήλθε στην αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας στην προσπάθεια του να αποφύγει τη σύγκρουση. Η σύγκρουση, όμως, δεν αποφεύχθηκε, καθώς το όχημα που οδηγούσε ο Ενάγων συγκρούστηκε με την πίσω αριστερή πλευρά της μοτοσυκλέτας. Από τη σύγκρουση, ο Ενάγων έχασε τον έλεγχο της μοτοσυκλέτας, η οποία ανατράπηκε στην άσφαλτο και σύρθηκε μαζί με τον Ενάγοντα σε αυτήν μέχρι τη σύγκρουση της με το όχημα με αρ. εγγραφής XXXXXX το οποίο κινούνταν στην αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας. Η ορατότητα στην οδό Αγ. Ζώνης είναι πέραν των 200μ σε αμφότερες τις κατευθύνσεις, δηλαδή τόσο βόρεια, όσο και νότια. Στο σημείο σύγκρουσης δεν υπάρχει επί του οδοστρώματος διαχωριστική γραμμή. Το πλάτος της οδού Αγ. Ζώνης στο σημείο σύγκρουσης είναι 8.90μ και επομένως το κέντρο του δρόμου εντοπίζεται στα 4,45μ. Το σημείο σύγκρουσης του οχήματος που οδηγούσε ο Ενάγων με τη μοτοσυκλέτα που οδηγούσε ο Εναγόμενης ήταν σε απόσταση 0,96μ από το κέτρο του δρόμου προς την αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας. Ο Ενάγων μεταφέρθηκε σε ιδιωτικό νοσηλευτήριο, όπου μετά από ακτινολογικό έλεγχο διαπιστώθηκε η ύπαρξη μετατοπισμένου κατάγματος του έξω τριτημορίου της αριστερής κλείδας. Υποβλήθηκε την ίδια μέρα σε χειρουργική επέμβαση την οποία διενήργησε ο Μ.Ε.
5. Έγινε ανοιχτή ανάταξη και σταθεροποίηση του κατάγματος της περιφερειακής κλείδας. Σε μετεγχειρητικούς ελέγχους διαπιστώθηκε προβολή του οστεοσυνθετικού υλικού. Κρίθηκε αναγκαία η διενέργεια δεύτερης χειρουργικής επέμβασης για την αφαίρεση του οστεοσυνθετικού υλικού, η οποία και έλαβε χώρα στις 15.02.12 Ο Ενάγων υπέστη ταλαιπωρία και πόνο, ως αποτέλεσμα του τραυματισμού του και των χειρουργικών επεμβάσεων στις οποίες υποβλήθηκε. Ο πόνος και η δυσχέρεια ήταν ιδιαίτερα έντονος κατά τις πρώτες δύο εβδομάδες μετά τον τραυματισμό του και στο συνέχεια σταδιακά υποχωρούσε. Αναγκάστηκε να λάβει φαρμακευτική αγωγή και να ακολουθήσει πρόγραμμα φυσιοθεραπειών. Το κάταγμα επουλώθηκε πλήρως τρεις περίπου μήνες μετά τον τραυματισμό του. Παρέμεινε στον Ενάγοντα μία ουλή μήκους 4 εκ., ενώ ο τελευταίος κατά διαστήματα εξακολουθεί να νιώθει ενοχλήσεις ιδιαιτέρως κατά την αλλαγή του καιρού. Ένεκα του τραυματισμού του απουσίασε από την εργασία του για περίοδο τριών μηνών, ήτοι κατά την περίοδο 15.12.11 - 16.03.
6. Για την πιο πάνω περίοδο χορηγήθηκε στον Ενάγοντα άδεια ασθενείας, ενώ δεν λάμβανε μισθό από την εργασία του. Ο ακάθαρτος μηνιαίος μισθός του Ενάγοντα ήταν €
7. Η μοτοσυκλέτα του Ενάγοντα υπέστη ζημιές σε ολόκληρη την αριστερή μεριά της, ενώ το όχημα που οδηγούσε ο Ενάγων υπέστη ζημιές στο δεξιό μπροστινό φτερό, στη δεξιά μπροστινή ζάντα και το ελαστικό, καθώς και στη δεξιά μπροστινή πλευρά του προφυλακτήρα. Νομική Πτυχή Το ουσιαστικό δίκαιο που διέπει το ζήτημα της αμέλειας, της συντρέχουσας αμέλειας και του καταμερισμού της ευθύνης περιέχεται στα άρθρα 51, 57 και 64 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ.
8. Στην υπόθεση Μαυρίδης ν. Dharaghji

(1990)1 A.A.Δ.1013 λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Το ουσιαστικό δίκαιο προβλέπεται στα Άρθρα 51, 57 και 64 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.148: Η ορθή προσέγγιση του Δικαστηρίου όπως αποφασίστηκε στην υπόθεση Fitzgerald v. Lord

(1988)2 All E.R.961, η οποία ανέτρεψε την απόφαση του Lord Pearce στην υπόθεση The Miraflores and the Abadese

(1967)1 All E.R.672,677, είναι: Το Δικαστήριο αποφασίζει πρώτα αν έχει αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος των Εναγομένων. Εάν η απόφαση είναι καταφατική τότε εξετάζει με βάση το Άρθρο 57 αν ο Ενάγων έχει συντρέχουσα αμέλεια. Αποφασίζει το ποσοστό της ευθύνης μεταξύ των Εναγομένων, από τη μια και Ενάγοντα από την άλλη και μειώνει το ποσό των αποζημιώσεων ανάλογα με το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας του Ενάγοντα. .....» Στην υπόθεση Χριστοδούλου ν. Γρηγορίου

(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 178 αναφέρθηκαν τα πιο κάτω σε σχέση με τον καταμερισμό ευθύνης: «Ο καταμερισμός της ευθύνης είναι πρωτίστως έργο του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Οι καθοριστικοί παράγοντες για τον καθορισμό της ευθύνης είναι δύο: (α) Η υπαιτιότητα (blameworthiness) που συναρτάται με την εκπλήρωση των καθηκόντων του κάθε οδηγού για την ασφάλεια του άλλου και (β) Η αιτιώδης συνάφεια (causative potency) μεταξύ της αμέλειας των δύο οδηγών και της ζημιάς που προκλήθηκε και αποτελεί το αντικείμενο της δίκης. Η ευθύνη επιμερίζεται κάτω από το πρίσμα της κοινής λογικής και της καθημερινής εμπειρίας. Οι εκατέρωθεν παραλείψεις συνεκτιμούνται όχι μικροσκοπικά αλλά από την πλατιά γωνία του μέσου συνετού πολίτη όπως επεξηγείται στις υποθέσεις Charalambous v. Kassapis

(1988)1 C.L.R.25 και Polykarpou v. Adamou

(1988)1 C.L.R.727. » Η έννοια της αμέλειας είναι κοινή στο αστικό και στο ποινικό δίκαιο. Στην υπόθεση Σωκράτους ν. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ 1 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με την αμέλεια (οι υπογραμμίσεις είναι δικές μου): «Η αμέλεια σύγκειται στην παράλειψη εκπληρώσεως του καθήκοντος μέριμνας και φροντίδας για την ασφάλεια άλλων προσώπων που χρησιμοποιούν το δρόμο. Το καθήκον φροντίδας και μέριμνας (duty of care) οφείλεται σε κάθε πρόσωπο που κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να επηρεασθεί από τις πράξεις του οδηγού, τον γείτονα, όπως επιγραμματικά αναφέρεται στην απόφαση του Λόρδου Atkin στην υπόθεση Donoghue v. Stevenson

(1932)A.C. 562. Τα συστατικά στοιχεία της αμέλειας είναι τα ίδια στο αστικό και ποινικό δίκαιο, ό,τι διαφέρει είναι το βάρος της αποδείξεως. Το απρόσωπα προσδιοριζόμενο καθήκον προς κάθε ένα που είναι λογικά δυνατό να επηρεασθεί από τις πράξεις του οδηγού, συγκεκριμενοποιείται στα πλαίσια των γεγονότων της υποθέσεως για να αποφασισθεί- α) η φύση του καθήκοντος, και β) όπου διαπιστώνεται η ύπαρξη του κατά πόσο ο οδηγός το έχει εκπληρώσει. Το κριτήριο για τη διαπίστωση αμέλειας είναι αντικειμενικό, και μέτρο ο προσεκτικός και όχι ο τέλειος οδηγός. Τέλος, η πρόβλεψη συναρτάται με τις κοινές εμπειρίες και τη λογική συνέπεια.» Είναι νομολογημένο ότι για τον καθορισμό της αμέλειας, το μέτρο με το οποίο κρίνονται οι πράξεις προσώπων που χρησιμοποιούν το δρόμο, είναι εκείνο του μέσου συνετού ανθρώπου, και ο προσδιορισμός του καθήκοντος ενός εκάστου ποικίλλει ανάλογα με τα αντικειμενικά δεδομένα που επικρατούν στη σκηνή. Όπως επίσης προκύπτει από τη σχετική νομολογία, ένας οδηγός έχει καθήκον τήρησης της δέουσας παρατηρητικότητας πάντοτε και κάτω από όλες τις περιστάσεις (βλ. Constantinou v. Katsouris a.o

(1975)1 C.L.R 188). Όταν η πιθανότητα κινδύνου είναι εύλογα αντιληπτή, παράλειψη προφύλαξης συνιστά αμέλεια (Αργυρού v.Αστυνομίας

(2002)2 Α.Α.Δ 378). Συμπεράσματα Ευθύνη Το προσπέρασμα οχημάτων που βρίσκονται σε ουρά από μοτοσυκλέτες αποτελεί ένα προβλεπτό και συχνό φαινόμενο στους κυπριακούς δρόμους, γεγονός το οποίο εδώ και αρκετά χρόνια αναγνωρίστηκε και νομολογιακά (Κυριάκου ν. Λοϊζίδη

(1999)1Α Α.Α.Δ 414). Οδηγός, ο οποίος επιχειρεί να εξέλθει από την ουρά οχημάτων για να στρίψει δεξιά, θα πρέπει να γνωστοποιήσει την εν λόγω πρόθεση του και να ελέγξει την τροχαία κίνηση για να βεβαιωθεί ότι είναι ασφαλές να προβεί σε μία τέτοια ενέργεια (Polycarpou v. Adamou

(1988)1 C.L.R. 727, Κρόκου ν. Συμεού

(1995)1 Α.Α.Δ 637 και Στυλιανού ν. Νικηφόρου

(2001)1 Γ Α.Α.Δ 1602). Στην προκείμενη περίπτωση ο Εναγόμενος παραβίασε το καθήκον επιμέλειας που όφειλε προς τους άλλους χρήστες του δρόμου και συγκεκριμένα προς τον Ενάγοντα. Δηλαδή, ενώ οδηγούσε το όχημα του εν μέσω πυκνής τροχαίας κίνησης, ευρισκόμενος σε ουρά οχημάτων, εξήλθε από την ουρά με σκοπό να στρίψει στην πάροδο της οδού Πλάτωνος που βρισκόταν στα δεξιά του σύμφωνα με την πορεία που ακολουθούσε, χωρίς προηγουμένως να εκδηλώσει την πρόθεση του χρησιμοποιώντας τον δείκτη του οχήματος. Περαιτέρω, αφ' ης στιγμής αποφάσισε να στρίψει προς την πάροδο στα δεξιά, όφειλε να ελέγξει την τροχαία κίνηση που τον ακολουθούσε και να βεβαιωθεί ότι ήταν ασφαλές να το πράξει. Με την παράλειψη του να ελέγξει την τροχαία κίνηση που τον ακολουθούσε, αγνόησε το ορατό ενδεχόμενο κάποια μοτοσυκλέτα να προσπερνά από τα δεξιά την ουρά των οχημάτων, όπως έπραξε κατά τον επίδικο χρόνο ο Ενάγων. Υπενθυμίζω, ότι ο Εναγόμενος δεν είδε πριν τη σύγκρουση τον Ενάγοντα, η μοτοσυκλέτα του οποίου κατά τη στιγμή της σύγκρουσης βρισκόταν ήδη μπροστά από την πόρτα του οδηγού του οχήματος του Εναγόμενου. Έχοντας διαπιστώσει ότι ο Εναγόμενος φέρει ευθύνη για την πρόκληση του υπό εξέταση ατυχήματος, θα προχωρήσω να εξετάσω κατά πόσο ευθύνεται και ο Ενάγων. Στην αγγλική υπόθεση Jones v. Livox Quarries Ltd

(1952)2 Q.B. 608 λέχθηκαν τα ακόλουθα: "Although contributory negligence does not depend on a duty of care, it does depend on foreseeability. Just as actionable negligence requires the foresseability of harm to others, so contributory negligence requires the foreseeability of harm to oneself. A person is guilty of contributory negligence if he ought reasonably to have foreseen that, if he did not act as a reasonable, prudent man, he might hurt himself; and in his reckonings he must take into account the possibility of others being careless. " Επίσης στην υπόθεση Βλάσιος ν. Αντωνίου

(1990)1 Α.Α.Δ 815 ειπώθηκαν τα εξής σε σχέση με τις γενικές αρχές που διέπουν το ζήτημα της συντρέχουσας αμέλειας: «Οι νομικές αρχές που διέπουν το θέμα της συντρέχουσας αμέλειας είναι καλά καθορισμένες. Αυτή δεν στηρίζεται πάνω στην ύπαρξη καθήκοντος του ζημιωθέντος προς τον εναγόμενο. Εκείνο που είναι αναγκαίο να αποδειχθεί όταν εγείρεται η ύπαρξη συντρέχουσας αμέλειας είναι ότι αυτός που ζημιώθηκε δεν πήρε για το ίδιο του συμφέρον λογικές προφυλάξεις και έτσι συνέβαλε με την έλλειψη φροντίδας στη ζημιά του. Ένας όμως ευθύνεται για συντρέχουσα αμέλεια εαν ώφειλε εύλογα να είχε προβλέψει ότι θα μπορούσε να ζημιωθεί αν δεν ενεργούσε όπως ένας λογικός άνθρωπος. Ένας ενάγοντας όμως δεν είναι συνήθως υπόχρεως να προβλέψει ότι ένα άλλο πρόσωπο μπορεί να είναι αμελές εκτός αν η πείρα δείχνει μια συγκεκριμένη αμέλεια να είναι συνηθισμένη κάτω από τις περιστάσεις.» Θεωρώ, για τους λόγους που θα προσπαθήσω να εξηγήσω πιο κάτω, ότι και ο Ενάγων δεν είναι άμοιρος ευθύνης. Ο Ενάγων με την απόφαση του να συνεχίσει το προσπέρασμα των οχημάτων και στο ύψος της συμβολής της οδού Αγ. Ζώνης με την οδό Πλάτωνος, προς την οποία επιτρεπόταν το στρίψιμο δεξιά, έκθεσε, κατά την άποψη μου, τον εαυτό του σε εύλογα προβλεπτό κίνδυνο. Η πιθανότητα ένα όχημα να εξέλθει της ουράς και να επιχειρήσει στρίψιμο προς τα δεξιά, δεν ήταν απομακρυσμένη. Όφειλε, επομένως, από τη στιγμή που αποφάσισε να συνεχίσει τη διαδικασία του προσπεράσματος, να ήταν ιδιαίτερα προσεκτικός και σε εγρήγορση διατηρώντας ασφαλή απόσταση από τα οχήματα που προσπερνούσε, έτσι ώστε να μπορούσε άμεσα να αντιδράσει στο ενδεχόμενο κάποιο όχημα να επιχειρούσε απότομη στροφή προς τα δεξιά. Εν προκειμένω, ο Ενάγων δεν έλαβε όλες τις λογικές προφυλάξεις που όφειλε να λάβει για προστασία του εαυτού του. Τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης παρουσιάζουν ομοιότητα με τα γεγονότα της υπόθεσης Polycarpou v. Adamou (ανωτέρω). Στην εν λόγω υπόθεση η μοτοσυκλέτα που οδηγούσε ο εφεσίβλητος ακολουθούσε το προπορευόμενο όχημα της εφεσείουσας, η οποία πλησιάζοντας πάροδο που βρισκόταν στα δεξιά, σύμφωνα με την πορεία της, οδήγησε το όχημα της προς το κέντρο του δρόμου και χωρίς να χρησιμοποιήσει τον δείκτη του οχήματος της έστριψε απότομα δεξιά ακολουθώντας διαγώνια πορεία. Την ίδια στιγμή ο εφεσίβλητος ξεκίνησε τη διαδικασία προσπεράσματος της εφεσείουσας και στην προσπάθεια του να αποφύγει τη σύγκρουση οδήγησε τη μοτοσυκλέτα του προς τα δεξιά, χωρίς όμως να αποφευχθεί η σύγκρουση. Το πρωτόδικο Δικαστήριο επιμέρισε την ευθύνη σε 60% για την εφεσείουσα και 40% για τον εφεσίβλητο. Το Ανώτατο Δικαστήριο δεν επέμβηκε στα ευρήματα του πρωτόδικου, ούτε και στον επιμερισμό της ευθύνης, αναφέροντας, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα σε σχέση με την ευθύνη των δύο οδηγών: «The appellant had no proper regard for the rights of other users of the road and herself made use of the road in disregard of those rights. The failure to notice the presence of the motorcyclist on the road was her principal folly. Her action to turn right in the abrupt manner she did is further evidence of the use made by her of the road regardless of the rights of others. The findings of the Court affecting the circumstances of the accident cannot but be sustained. Equally sustainable is the finding that respondent drove his motorcycle in a manner exposing his safety to foreseeable risks. Having regard to the change made in the course followed by the car of the appellant, it was folly on his part to attempt to overtake the vehicle of the appellant given the existence of a side road a short way ahead. As often said, contributory negligence consists of failure to take foreseeable precautions for one's safety. The risks inherent in the course followed by the respondent should have been obvious to a motorist properly concerned with his safety. A little patience on his part would have avoided the risk.» Συνεπώς, υπό τις περιστάσεις, θεωρώ ότι ο Εναγόμενος ευθύνεται σε ποσοστό 60% και ο Ενάγων σε ποσοστό 40%. Σε αυτό το σημείο και έχοντας αποφασίσει το ζήτημα της ευθύνης, σε σχέση με το οποίο εκδόθηκε το διάταγμα συνένωσης των αγωγών, οι αγωγές αποσυνενώνονται. Στη συνέχεια, θα ασχοληθώ με τα ζητήματα των αποζημιώσεων που αφορούν αποκλειστικά την αγωγή με αρ. 4112/12. Αποζημιώσεις Οι γενικές αποζημιώσεις συναρτώνται άμεσα με τον πόνο, την ταλαιπωρία, την απώλεια των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής. Οι αρχές που διέπουν τον προσδιορισμό του ύψους των αποζημιώσεων έχουν πλέον αποκρυσταλλωθεί μέσα από σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Το απαύγασμα της νομολογίας καταδεικνύει ότι οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Παράγοντες οι οποίοι θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον προσδιορισμό των γενικών αποζημιώσεων είναι, μεταξύ άλλων, η σοβαρότητα των τραυμάτων που υπέστη το πρόσωπο το οποίο διεκδικεί τις αποζημιώσεις, ο πόνος, η οδύνη, η ταλαιπωρία και η διάρκεια της δυσχέρειας (Μαυροπετρή ν. Λουκά

(1995)1 Α.Α.Δ 66). Στην υπόθεση Lankuttis v Νικόλα,

(2002)1B Α.Α.Δ 1128, αναφέρονται και τα ακόλουθα για τη σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που ως υποδείχθηκε και στην Μαυροπετρή (ανωτέρω), αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες ενός ανθρώπου: «Η πρόσφατη σταθερή νομολογία μας θέλει τις αποζημιώσεις για σωματική αναπηρία, φυσικό και ψυχικό πόνο να αυξάνονται εξελικτικά. Η τάση αυτή της νομολογίας δεν οφείλεται σε συναισθηματική απόκλιση προς τα θύματα. Βασίζεται στις πραγματικότητες της ζωής. Τα Δικαστήρια έχουν επίγνωση της υψηλής αξίας που συνεχώς αποδίδεται από πολιτισμένες κοινωνίες στη σωματική ακεραιότητα και ψυχική υγεία του ατόμου μέλους της. Η πνευματική και σωματική υγεία συναποτελούν το προαπαιτούμενο στοιχείο για την καλή ποιότητα ζωής του ανθρώπου. Οι αποζημιώσεις, που εκφράζονται σε χρήμα αποσκοπούν όσο είναι δυνατό με το υλικό τους στοιχείο να προσφέρουν κάποια ποιότητα ζωής στο θύμα, επαναφέροντας την, όσο είναι δυνατό, στην προ του δυστυχήματος κατάσταση. Γι' αυτό και οι αποζημιώσεις πρέπει να αντικατοπτρίζουν την αγοραστική αξία του χρήματος ώστε να προσεγγίζεται η εύλογη αποκατάσταση ζημιάς.» Αποτελεί εμπεδωμένη αρχή, ότι προηγούμενες αποφάσεις που αφορούν το ποσό των αποζημιώσεων μόνο ενδεικτική σημασία μπορεί να έχουν, αφού κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού, καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες της κάθε υπόθεσης. Δεν αποτελούν, δηλαδή, προηγούμενες επί του θέματος αποφάσεις δεσμευτικό προηγούμενο, αλλά παρέχουν απλά καθοδήγηση. Ο Ενάγων, ως ήδη αναφέρθηκε, υπέστη μετατοπισμένο κάταγμα του έξω τριτημορίου της αριστερής κλείδας και υποβλήθηκε σε δύο χειρουργικές επεμβάσεις. Το κάταγμα επουλώθηκε πλήρως μετά πάροδο τριών μηνών και η κινητικότητα του ώμου παρουσιάζει φυσιολογικό και ανώδυνο εύρος σε όλες τις κινήσεις του. Ως κατάλοιπα του τραυματισμού του παρέμειναν η ουλή μήκους 4 εκατοστών στο έξω άκρο της αριστερής κλείδας και περιοδικές ενοχλήσεις κυρίως κατά την αλλαγή καιρικών συνθηκών. Περαιτέρω, ο Ενάγων ακολούθησε πρόγραμμα φυσιοθεραπειών και έλαβε φαρμακευτική αγωγή. Για σκοπούς καθοδήγησης, έχω ανατρέξει στις υποθέσεις που αναφέρονται αμέσως πιο κάτω. Στη Γεωργίου ν. Αντωνίου

(1999)1 Α.Α.Δ 1098, η εφεσίβλητη υπέστη κάταγμα στο δεξιό ωλέκρανο, στην κνημιαία άκανθο του δεξιού γόνατος και τη δεξιά κλείδα. Υποβλήθηκε σε τρείς χειρουργικές επεμβάσεις. Το Ανώτατο Δικαστήριο, επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση με την οποία επιδικάστηκαν στην εφεσίβλητη Λ.Κ.9000 (€15.377) ως γενικές αποζημιώσεις. Λ.Κ.15000 (€25.629) ως γενικές αποζημιώσεις επιδικάστηκαν σε άνδρα ηλικίας 62 ετών, ο οποίος υπέστη συντριπτικό κάταγμα μεσότητας δεξιάς κλείδας, αιμάτωμα και διάστρεμμα αριστερού ώμου (Ευριπίδης Συκοπετρίτης Λτδ ν. Αθηνάκη

(2005)1 Α.Α.Δ 844). Σημειώνεται, ότι ο εφεσίβλητος υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση στην οποία χρησιμοποιήθηκε, μεταξύ άλλων, οστικό μόσχευμα από τη λεκάνη, ενώ λόγω έντονων πόνων και αδυναμίας κατά τις κινήσεις του ώμου υποβλήθηκε σε αποσυμπίεση κάτω από γενική νάρκωση. Περαιτέρω, αναγνωρίστηκε η πιθανότητα ανάπτυξης μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας. Στην Κωνσταντίνου ν. Τριβιζιδάκη (Πολ. Έφεση αρ.183/2011) ημερ.19.07.16, το Ανώτατο Δικαστήριο επικύρωσε το ποσό των €25000 ως γενικές αποζημιώσεις στη εφεσίβλητη η οποία υπέστη κάταγμα κνήμης περόνης αριστερά, θλαστικό τραύμα μετώπου και κάκωση οδόντων. Τέλος, στην Πολ. Έφεση αρ.306/2011 ημερ. 04.10.17, Μιχαηλίδης ν. Βασιλειάδης, το Ανώτατο Δικαστήριο αν και θεώρησε ψηλό το ποσό των €22000 που επιδικάστηκε ως γενικές αποζημιώσεις στον εφεσίβλητο, εντούτοις δεν το θεώρησε ως υπερβολικό. Σημειώνεται, ότι ο εφεσίβλητος υπέστη εξάρθρημα αριστερής ποδοκνημικής άρθρωσης, ρήξη δελτοειδούς συνδέσμου με αποσπαστικό κάταγμα έσω σφυρού, κάταγμα οπίσθιου σφυρού και κάταγμα κεφαλής περόνης. Όλες οι προαναφερόμενες υποθέσεις αφορούν τραυματισμούς σοβαρότερης μορφής από αυτόν που υπέστη ο Ενάγων. Στις πρώτες δύο αποφάσεις που μνημονεύονται πιο πάνω, ανάμεσα στα τραύματα περιλαμβάνεται και το κάταγμα κλείδας, ενώ στις επόμενες δύο τα κατάγματα αφορούσαν άλλα μέρη του σώματος. Θεώρησα, ωστόσο, χρήσιμη την αναφορά σε αυτές, καθώς πρόκειται για σχετικά πρόσφατες αποφάσεις οι οποίες παρέχουν κάποια ένδειξη ως προς τη χρηματική αποτίμηση τραυματισμών που αφορούν κατάγματα. Αντλώντας, επομένως, καθοδήγηση από τη νομολογία που παρέθεσα πιο πάνω, σε σχέση με την οποία λαμβάνω υπόψη και το χρονικό διάστημα που παρήλθε από την ημερομηνία έκδοσης των εν λόγω αποφάσεων, γεγονός το οποίο επιδρά στην αξία του χρήματος και έχοντας κατά νου τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη ο Ενάγων σε συνδυασμό με τα κατάλοιπα που παραμένουν σε αυτόν, θεωρώ ως δίκαιο και εύλογο το ποσό των €20000 επί πλήρους ευθύνης ως γενικές αποζημιώσεις. Έρχομαι, τώρα, στις ειδικές αποζημιώσεις που διεκδικεί ο Ενάγων. Είναι καλά γνωστό, ότι οι ειδικές ζημιές πρέπει να αποδεικνύονται με σαφήνεια και με συγκεκριμένα στοιχεία. Στην κλασική αυθεντία Bonham - Carter v. Hyde Park Hotel

(1948)64 T.L.R. 177 λέχθηκαν σχετικά τα ακόλουθα: «Plaintiffs must understand that if they bring actions for damages is for them to proof their damage; it is not enough to write down the particulars, and, so to speak, throw them at the head of the court, saying "This is what I have lost, I ask you to give me these damages" They have to prove it.» Η πιο πάνω αρχή έτυχε αναγνώρισης, τόσο από την παλαιότερη, όσο και από τη νεότερη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Συγκεκριμένα, στη σχετικά πρόσφατη Ismail και Αντωνίου κ.α.

(2014)1Α Α.Α.Δ 347 ειπώθηκαν τα ακόλουθα: «Σύμφωνα με την πάγια νομολογία οι ειδικές ζημιές πρέπει να εξειδικεύονται στην απαίτηση, να καταγράφονται στις έγγραφες προτάσεις με λεπτομέρεια και ν' αποδεικνύονται με αυστηρότητα, με σαφήνεια και με συγκεκριμένα στοιχεία. (βλ. Παναγιώτου ν. Φραγκίσκου κ.α.

(1999)1 Α.Α.Δ. 687, Αλεξάνδρου ν. Ιωάννου

(1996)1 Α.Α.Δ. 1157, Χριστοδούλου ν. Αγαθοκλέους

(1977)1 Α.Α.Δ. 396, Ηρακλέους ν. Πίτρου

(1994)1 Α.Α.Δ. 239, Λοϊζου ν. Μουρτζή

(1999)1 Α.Α.Δ. 883, Μουττά ν. Γεωργίου κ.α.

(1998)1 Α.Α.Δ. 1, Ζήνων Μερκής Λτδ. ν. Ελληνικής Τράπεζας (1999 1 Α.Α.Δ. 1923, Παπαϊωάννου ν. Κωνσταντίνου

(2008)1 (Β) Α.Α.Δ. 1083).» Το μοναδικό κονδύλι ειδικών ζημιών που δεν συμφωνήθηκε μεταξύ των διαδίκων είναι αυτό της απώλειας απολαβών του Ενάγοντα. Σύμφωνα με την αποδεκτή και αξιόπιστη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον μου, ο Ενάγων έλαβε άδεια ασθενείας για συνολική περίοδο τριών μηνών, ήτοι για την περίοδο 15.12.11 - 16.03.12 (δέσμη Τεκμηρίου 13). Περαιτέρω, ο Ενάγων απέδειξε ότι δεν έλαβε μισθό από την εργασία του για την περίοδο Ιανουαρίου - Μαρτίου 2012 (δέσμη Τεκμηρίου 12). Είναι γεγονός, ότι δεν υπάρχει απόλυτη ταύτιση μεταξύ της περιόδου άδειας ασθενείας και της περιόδου που ο Ενάγων δεν έλαβε τον μισθό του. Συγκεκριμένα, ενώ η άδεια ασθενείας ξεκίνησε στις 15.12.11, εντούτοις έλαβε μισθό για ολόκληρο τον Δεκέμβρη του

1. Επίσης, δεν έλαβε καθόλου μισθό για τον Μάρτιο του 2012, ενώ η άδεια ασθενείας του έληξε στις 16.03.
2. Θεωρώ επουσιώδους σημασίας την προαναφερόμενη «διάσταση». Το ουσιώδες, κατά την κρίση μου, είναι ότι για περίοδο τριών μηνών δεν ήταν σε θέση να εργαστεί, με αποτέλεσμα να απωλέσει αντίστοιχους μισθούς. Από τη σύγκριση της δέσμης των Τεκμηρίων 12 και 13 είναι προφανές ότι ο εργοδότης του Ενάγοντα επέλεξε να καταβάλει εις ολόκληρον τον μισθό Δεκεμβρίου 2011 και να μην καταβάλει τον μισθό Μαρτίου
3. Αυτή η ενέργεια δεν αλλοιώνει το γεγονός, ότι ο Ενάγων απώλεσε λόγω του επίδικου ατυχήματος τρεις μηνιαίους μισθούς. Όσον αφορά το ύψος των μηνιαίων απολαβών του Ενάγοντα, παρατηρώ ότι η προσκομισθείσα μαρτυρία αφορά τον μεικτό ή ακάθαρτο μισθό του τελευταίου, ο οποίος ανέρχεται στο ποσό των €
4. Τόσο η Μ.Ε.4, όσο και η Μ.Ε.5 δήλωσαν ότι στις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων δηλώνεται ο μεικτός μισθός, ο δε καθαρός μισθός προκύπτει αφού αφαιρεθεί το ποσοστό εισφοράς του εργοδοτούμενου. Σύμφωνα με τη νομολογία στον καθορισμό των ειδικών αποζημιώσεων πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το καθαρό εισόδημα (Αριστοδήμου ν. Πέτρου

(1995)1 Α.Α.Δ 980 και Ευριπίδης Συκοπετρίτης Λτδ ν. Αθηνάκη, ανωτέρω). Δεν τέθηκε ενώπιον μου μαρτυρία σε σχέση με το ποσοστό εισφοράς που ίσχυε κατά την επίδικη περίοδο για τους εργοδοτούμενους. Το Δικαστήριο, ωστόσο, οφείλει να προβεί σε υπολογισμό και να καταλήξει στο καθαρό ποσό των εισοδημάτων του Ενάγοντα (Αριστοδήμου ν. Πέτρου ανωτέρω). Έχω ανατρέξει στον περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμο, Ν.59(Ι)/2010, και ειδικότερα στο άρθρο 5 αυτού. Σύμφωνα με το άρθρο 5

(1)(γ) και (δ), το ποσοστό εισφοράς του εργοδοτούμενου από τον Απρίλιο του 2009 μέχρι την 01.01.2014 ήταν 6,8% επί των ασφαλιστέων αποδοχών του. Ως ήδη αναφέρθηκε οι ασφαλιστέες αποδοχές του Ενάγοντα για την περίοδο 15.12.11 - 16.03.12 ήταν €1075 μηνιαίως. Κατά συνέπεια ο καθαρός μηνιαίος μισθός του ήταν €1001,90 (€1075 χ 6,8% = €73,10). Η συνολική, επομένως, απώλεια απολαβών για περίοδο 3 μηνών ανέρχεται στο ποσό των €3005,70. Τούτο δοθέντος, το συνολικό ποσό των ειδικών ζημιών του Ενάγοντα ανέρχεται στο ποσό των €4609,60 επί πλήρους ευθύνης. Το τελευταίο ζήτημα που απομένει προς εξέταση αφορά την επιδίκαση τόκου. Στην υπόθεση Φοινικαρίδης κ.α ν. Γεωργίου κ.α

(1991)1 Α.Α.Δ 475, λέχθηκε ότι νομολογιακά υιοθετήθηκε η μέθοδος της επιδίκασης τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των γενικών αποζημιώσεων από την ημέρα κατά την οποία ο Εναγόμενος θα έπρεπε να είχε πληρώσει την αποζημίωση, αλλά δεν το έπραξε, δεδομένου, ότι είναι μόνο από την ημέρα εκείνη που μπορεί να λεχθεί, ότι ο Ενάγων στερήθηκε τα χρήματα αυτά. Ο χρόνος αυτός θα μπορούσε να είναι η ημέρα κατά την οποία επιδόθηκε το κλητήριο ένταλμα. Γίνεται ακόμα αναφορά στην ημέρα κατά την οποία καταχωρήθηκε η αγωγή, εφόσον και εκείνη την ημερομηνία θα μπορούσε να λεχθεί, ότι ο Ενάγων στερήθηκε το ποσό της αποζημίωσης. Η ύπαρξη ιδιαίτερων περιστάσεων, που δεν θα κατέτασσαν μια υπόθεση στην κατηγορία των συνηθισμένων υποθέσεων, μπορούν να ληφθούν υπόψη και ενδεχομένως να οδηγήσουν σε κάποια διαφορετική προσέγγιση. Επισημαίνεται, ότι σε όλες τις περιπτώσεις είναι δυνατό να διαδραματίσει ρόλο ο τρόπος με τον οποίο προωθήθηκε μια αγωγή προς εκδίκαση και ότι στις περιπτώσεις που παρατηρείται αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθησή της θα ήταν λανθασμένο να επιδικάζεται τόκος χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η καθυστέρηση αυτή. Ο λόγος είναι, ότι για όσο χρόνο διαρκεί η αδικαιολόγητη καθυστέρηση ο διάδικος στερείται τα χρήματα στα οποία δικαιούται από δικό του σφάλμα (βλ. Birkett v. Hayes and Another

(1982)2 All E.R. 710 (C.A.). Στην προκείμενη περίπτωση το επίδικο ατύχημα συνέβη στις 15.12.11, η αγωγή καταχωρήθηκε 12.09.12 και η Έκθεση Απαίτησης στις 18.11.13. Από τη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον μου, προκύπτει ότι η κατάσταση της υγείας του Ενάγοντα αποκρυσταλλώθηκε στις 26.03.12 (Τεκμήριο 11). Συνεπώς, παρατηρείται καθυστέρηση, εφόσον από τις 26.03.12 υπήρχαν όλα τα δεδομένα που θα επέτρεπαν στον Ενάγοντα να καταχωρήσει την αγωγή του. Παρά ταύτα, η αγωγή, ως ήδη αναφέρθηκε, καταχωρήθηκε μεν στις 12.09.12, αλλά η Έκθεση Απαίτησης στις 18.11.13, δύο σχεδόν χρόνια μετά την επέλευση του ατυχήματος και ένα και πλέον έτος μετά την ιατρική έκθεση, χωρίς να προσφερθεί κάποια αιτιολόγηση. Στην υπόθεση Daria v. Βλαβή

(2012)1B A.A.Δ 111 λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Επομένως εκεί όπου παρατηρείται αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής, ο Ενάγων θα πρέπει να στερείται των χρημάτων στα οποία δικαιούται, από την άποψη βέβαια τις επιδίκασης τόκου επ' αυτών, εφόσον η καθυστέρηση προέρχεται από δικό του σφάλμα.» Συνεκτιμώντας όλα τα πιο πάνω, θεωρώ, υπό τις περιστάσεις ορθό και δίκαιο όπως ο τόκος επί των γενικών αποζημιώσεων υπολογιστεί από την ημερομηνία καταχώρησης της Έκθεσης Απαίτησης, ήτοι από τις 18.11.13. Όσον αφορά τις ειδικές αποζημιώσεις, έχει επικρατήσει η άποψη της επιδίκασης τόκου επί του συνόλου των ειδικών αποζημιώσεων από την ημερομηνία γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος μέχρι την απόφαση μειωμένου όμως κατά το ήμισυ, χωρίς να αποκλείεται διαφορετική προσέγγιση όταν τα ιδιαίτερα περιστατικά της υπόθεσης το δικαιολογούν (Φοινικαρίδης κ.α ν. Γεωργίου κ.α ανωτέρω). Σε σχέση με τις ειδικές ζημιές, θεωρώ ορθό και δίκαιο όπως ο τόκος επιδικαστεί από τις 15.12.11, μειωμένος κατά το ήμισυ. Κατάληξη Υπό το φως των πιο πάνω και έχοντας υπόψη μου ότι και ο Ενάγων φέρει ευθύνη για το επίδικο ατύχημα, η οποία καθορίστηκε σε ποσοστό 40%, εκδίδεται απόφαση υπέρ του και εναντίον του Εναγόμενου ως ακολούθως: Για το ποσό των €12.000 ως γενικές αποζημιώσεις πλέον το εκάστοτε νόμιμο επιτόκιο επί του εν λόγω ποσού από τις 18.11.13 μέχρι εξοφλήσεως, πλέον το ποσό των €2.765,76 ως ειδικές αποζημιώσεις πλέον το εκάστοτε νόμιμο επιτόκιο επί του εν λόγω ποσού, μειωμένο κατά το ήμισυ, από τις 15.12.11 μέχρι εξοφλήσεως. Περαιτέρω, επιδικάζονται υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον του Εναγόμενου τα δικηγορικά έξοδα όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή στην ανάλογη κλίμακα και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .............. Μ. Αγιομαμίτης, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο