E.A. HOME CHIC PROPERTIES LTD ν. BYKOV κ.α., Αρ. Αγωγής: 3356/2013, 12/12/2021

(1989)1 (Ε) Α.Α.Δ. 33, όπου οι αρχές που προκύπτουν από τη νομολογία συνοψίζονται ως εξής: «

(1)Η τροποποίηση της δικογραφίας επιτρέπεται σε κάθε στάδιο της διαδικασίας δεδομένου ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις που την καθιστούν απαραίτητη για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης.

(2)Στον προσδιορισμό των συμφερόντων της δικαιοσύνης όπως διαγράφονται στη συγκεκριμένη υπόθεση συνεκτιμούνται και οι επιπτώσεις από την τροποποίηση στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντίδικου. Η διεξαγωγή της δίκης μέσα σε εύλογο χρόνο καθιερώνεται από το άρθρο 30.2 του Συντάγματος ως θεμελιώδες δικαίωμα του κάθε διαδίκου.

(3)Η τροποποίηση επιτρέπεται κατά κανόνα εφόσον δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο, δηλαδή ζημία άλλη από εκείνη που μπορεί να θεραπευτεί με την έκδοση της κατάλληλης διαταγής ως προς τα έξοδα. Το αποδεικτικό βάρος για την αιτιολόγηση του αιτήματος και της καθυστέρησης στη διατύπωση των θέσεων του Αιτητή ποικίλει ανάλογα με το στάδιο κατά το οποίο υποβάλλεται η αίτηση. Όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση ανάλογα επαυξάνεται και το βάρος το οποίο πρέπει να αποσείσει ο αιτητής για την έκδοση διατάγματος για την τροποποίηση.

(4)Η έναρξη της δίκης δεν δημιουργεί ανυπέρβλητο εμπόδιο στην επιδίωξη της τροποποίησης της υπεράσπισης. Στο στάδιο αυτό όμως η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ασκείται με φειδώ, λαμβάνοντας υπόψη τον εκτροχιασμό της δίκης από την προσδιορισθείσα πορεία και τις αναπόφευκτες επιπτώσεις στα δικαιώματα του αντιδίκου.» Συνοπτικά σημειώνω ότι η κατεύθυνση που δίνει η νομολογία, τόσο η Κυπριακή όσο και η Αγγλική, αναφορικά με αιτήσεις αυτής της φύσεως (στη μορφή που εφαρμόζεται σε αγωγές που καταχωρήθηκαν προ της 1.1.2015), είναι ότι το Δικαστήριο - με κάποιες εξαιρέσεις στις οποίες αναφέρομαι κατωτέρω - τείνει να ασκεί τη διακριτική του ευχέρεια υπέρ του αιτητή, επιτρέποντας την αιτούμενη τροποποίηση[1]. Η νομολογία εισηγείται ότι η τροποποίηση επιτρέπεται ακόμα και σε περιπτώσεις όπου ο αιτητής προσπαθεί, μέσω αυτής, να διορθώσει παραλείψεις ή λάθη στο αρχικό δικόγραφο λόγω αμέλειας, ή ακόμα και σε περιπτώσεις όπου υπάρχει μεγάλη καθυστέρηση στην υποβολή του σχετικού αιτήματος[2]. Εξαιρέσεις στη γενική τάση αποτελούν περιπτώσεις όπου, ως αποτέλεσμα της τροποποίησης, θα προκαλείτο αδικία στην άλλη πλευρά η οποία δεν μπορεί να αποζημιωθεί με χρήμα[3]. Περιπτώσεις όπου η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ενδεχομένως να ασκηθεί εναντίον της παραχώρησης άδειας για τροποποίηση περιλαμβάνουν επίσης εκείνες όπου η αιτούμενη τροποποίηση θα επιφέρει ριζική μετατροπή της φύσης της αξίωσης ή υπεράσπισης, καθώς και εκείνες όπου ο αιτητής ενεργεί με εμφανή κακοπιστία. Όπου προβάλλεται η κακοπιστία ως λόγος ένστασης τότε το βάρος για την απόδειξή της το φέρει ο διάδικος ο οποίος την επικαλείται[4]. Στη βάση των πιο πάνω νομικών αρχών, και με δεδομένες τις θέσεις της κάθε πλευράς, προχωρώ να εξετάσω εάν στην παρούσα περίπτωση πρέπει ή όχι να εγκριθεί το αίτημα των Αιτητών. Η πλευρά των Καθ' ων η Αίτηση υποστηρίζει ότι η Αίτηση καταχωρήθηκε με υπέρμετρη καθυστέρηση, σε προχωρημένο στάδιο της διαδικασίας. Επί αυτού σημειώνω ότι υπάρχει όντως μεγάλη καθυστέρηση στην καταχώρηση της Αίτησης. Η αρχική Υπεράσπιση & Ανταπαίτηση καταχωρήθηκε στις 27.1.2014, η πρώτη τροποποιημένη Υπεράσπιση & Ανταπαίτηση καταχωρήθηκε στις 7.6.2015 και η παρούσα Αίτηση στις 20.10.2021. Έχω ήδη παραθέσει συνοπτικά πιο πάνω τους λόγους που επικαλείται η πλευρά των Αιτητών δικαιολογώντας την καθυστέρηση αυτή. Το τι συνιστά υπέρμετρη καθυστέρηση στην υποβολή αίτησης τροποποίησης εξετάστηκε και αναλύθηκε σε αριθμό υποθέσεων από το Ανώτατο Δικαστήριο. Στην υπόθεση Federal Bank of Lebanon v. Νίκου Σιακόλα (ανωτέρω) υιοθετήθηκε το πιο κάτω απόσπασμα από την υπόθεση Saba & Co (T.M.P.) v. T.M.P. Agents

(1994)1 Α.Α.Δ. 426: "Μένει το ερώτημα της δικαιολόγησης της καθυστέρησης. Η σημασία του ποικίλει ανάλογα με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης κυρίως σε συσχετισμό προς την γνησιότητα των προθέσεων του αιτητή και την αναγκαιότητα ή τον βαθμό της χρησιμότητας της τροποποίησης. Στην παρούσα υπόθεση δεν έχει γίνει τέτοιος ή ανάλογος συσχετισμός και δεν συμφωνούμε πως καλόπιστη αίτηση για τροποποίηση προς κάλυψη πραγματικής ή σημαντικής ανάγκης θα πρέπει να απορριφθεί επειδή ανεξάρτητα από οτιδήποτε άλλο η καθυστέρηση δικαιολογήθηκε με αναφορά σε αβλεψία ή παραδρομή". Η αλλαγή στη νομική εκπροσώπηση ενός διάδικου δεν μπορεί αφ εαυτής να αποτελέσει λόγο έγκρισης αιτήματος τροποποίησης. Ούτε βεβαίως, όπως στην παρούσα περίπτωση, όπου ανατίθεται ο χειρισμός της υπόθεσης σε άλλο δικηγόρο του ίδιου δικηγορικού γραφείου. Αδιαμφισβήτητα, η καθυστέρηση στην καταχώρηση της υπό κρίση Αίτησης είναι μεγάλη. Έχω ήδη αναφερθεί πιο πάνω σε ημερομηνίες και σημειώνω επίσης ότι η Αίτηση καταχωρήθηκε μόλις 4 μέρες πριν την ημερομηνία που η υπόθεση ήταν ορισμένη για ακρόαση. Όμως, συνυπολογίζοντας όλα τα ενώπιον μου δεδομένα, θεωρώ ότι παρά την καθυστέρηση που έχουν επιδείξει οι Αιτητές δεν πρέπει να απορριφθεί η Αίτησή τους μόνο ένεκα αυτής. Εξάλλου, και στη Saba & Co (ανωτέρω), το Ανώτατο Δικαστήριο αναφέρει ότι η καθυστέρηση στην υποβολή του αιτήματος, δεν μπορεί από μόνη της να οδηγήσει στην απόρριψη του, εκτός εάν διαπιστωθεί ότι συνοδεύεται από κακοπιστία. Στην προκειμένη περίπτωση, από το φάκελο της υπόθεσης και μελετώντας τις αιτούμενες τροποποιήσεις που επιχειρούν να εισάξουν οι Αιτητές μέσω της αιτούμενης τροποποίησης, δεν μπορώ να καταλήξω σε εύρημα ότι ενεργούν με εμφανή κακή πίστη. Έχω υπόψη μου τα όσα σχετικά αναφέρονται στην ένσταση των Καθ' ων η Αίτηση ως προς το θέμα της κακοπιστίας και έχω επίσης υπόψη το περιεχόμενο των Τεκμηρίων 1 και 2 που συνοδεύουν την ένορκη δήλωση της ένστασης. Αυτά τα στοιχεία δεν επαρκούν για να με οδηγήσουν σε συμπέρασμα ότι οι Αιτητές ή οι δικηγόροι τους ενεργούν κακόπιστα και καταχρηστικά. Ένας από τους λόγους ένστασης που προβάλλεται είναι ότι η αιτούμενη τροποποίηση θα αλλάξει ριζικά τη φύση της υπεράσπισης των Αιτητών. Δεν συμφωνώ με αυτό το επιχείρημα. Έχοντας εξετάσει τις αιτούμενες τροποποιήσεις διαπιστώνω τα εξής. Με τις αιτούμενες τροποποιήσεις δεν επιχειρείται η «επανασύνταξη» του δικογράφου, όπως υποστηρίζουν οι Καθ΄ων η Αίτηση. Στην υφιστάμενη Υπεράσπιση & Ανταπαίτηση περιλαμβάνονται όλοι οι ισχυρισμοί ως προς τα γεγονότα που επικαλούνται οι Αιτητές. Δεν εισάγονται ισχυρισμοί για νέα ή επιπρόσθετα γεγονότα. Ούτε επιχειρείται η επέκταση των θεραπειών που προωθούνται με την Ανταπαίτηση. Με τις αιτούμενες τροποποιήσεις των παραγράφων Α.1 και Α.3 της Αίτησης επιδιώκεται η εξειδίκευση ισχυρισμών που ήδη υπάρχουν και συνάγονται από το υφιστάμενο δικόγραφο. Με τις αιτούμενες τροποποιήσεις των παραγράφων Α.2 και Α.4 της Αίτησης επίσης εξειδικεύονται ισχυρισμοί σε σχέση με ήδη δικογραφημένη συμπεριφορά των Καθ΄ ων η Αίτηση και της ήδη δικογραφημένης επιστολής των Εναγόντων ημερομηνίας 13.7.2011. Τέλος, οι Αιτητές υποστηρίζουν ότι εάν η αιτούμενη τροποποίηση επιτραπεί, η όποια ζημία των Καθ' ων η Αίτηση μπορεί να αποζημιωθεί με έξοδα. Οι Καθ' ων η Αίτηση, όπως έχω προαναφέρει, υποστηρίζουν ότι η ζημιά που θα υποστούν, εάν επιτραπεί η τροποποίηση, είναι τέτοιας φύσης που δεν μπορεί να επανορθωθεί με χρήμα. Βασικό τους επιχείρημα είναι ότι, ένεκα όλων των λόγων ένστασης που προβάλλουν, ως αποτέλεσμα της Αίτησης καταστρατηγείται το δικαίωμα τους σε δίκη εντός εύλογου χρόνου. Η νομολογία καθορίζει σαν γενικό κανόνα ότι, σε αιτήσεις αυτής της φύσεως, ζημία δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως ανεπανόρθωτη εφόσον μπορεί να θεραπευτεί με την κατάλληλη διαταγή αναφορικά με τα έξοδα[5]. Σταθμίζοντας και πάλι τις θέσεις των δύο πλευρών επί του ζητήματος αυτού, δεν διακρίνω ότι συνεπεία της καθυστέρησης που προκλήθηκε από την καταχώρηση της Αίτησης και της καθυστέρησης που ίσως προκληθεί συνεπεία της αιτούμενης τροποποίησης (εάν αυτή επιτραπεί) θα επηρεαστούν δυσμενώς οι Καθ' ων η Αίτηση σε τέτοιο βαθμό ώστε να καταπατηθεί το δικαίωμα τους σε δίκαιη δίκη. Δεν έχω στοιχεία ότι συνεπεία αυτής της καθυστέρησης θα χαθεί μαρτυρία, θα προκληθεί αντικειμενική αδυναμία προώθησης της απαίτηση τους ή της υπεράσπισης τους στην ανταπαίτηση, ούτε οποιαδήποτε άλλη ένδειξη που να εισηγείται ότι η καθυστέρηση θα τους προκαλέσει ανεπανόρθωτη ζημιά, δικονομικά ή ουσιαστικά. Ενόψει όλων των πιο πάνω, καταλήγω ότι εξυπηρετούνται περισσότερο τα συμφέροντα της δικαιοσύνης με την έγκριση παρά με την απόρριψη της Αίτησης και ότι η τροποποίηση θα συντείνει στην εκδίκαση της πραγματικής διαφοράς μεταξύ των μερών. Κρίνω επομένως ότι οι αιτούμενες τροποποιήσεις μπορούν να επιτραπούν. Η Αίτηση επιτυγχάνει. Εκδίδεται διάταγμα ως οι παράγραφοι Α.1-Α.5 της Αίτησης. Η τροποποιημένη Υπεράσπιση & Ανταπαίτηση να καταχωρηθεί εντός 7 ημερών από τη σύνταξη του διατάγματος. Αντίγραφο να παραδοθεί στην άλλη πλευρά την ίδια μέρα. Το διάταγμα να ζητηθεί εντός 5 ημερών από σήμερα. Η Απάντηση στην Υπεράσπιση & Υπεράσπιση στην Ανταπαίτηση να ακολουθήσει εντός 7 ημερών από την παράδοση της Τροποποιημένης Υπεράσπισης & Ανταπαίτησης. Παραμένει το θέμα των εξόδων. Παρά το ότι η Αίτηση έχει επιτύχει, θεωρώ ότι δεν πρέπει να επιβαρυνθούν τα έξοδα οι Καθ' ων η Αίτηση αφού η ανάγκη για καταχώρηση της Αίτησης δεν ήταν αποτέλεσμα της δικής τους δικονομικής συμπεριφοράς. Το ίδιο ισχύει και για τα έξοδα που χάνονται συνεπεία της τροποποίησης. Συνεπώς, τόσο τα έξοδα της Αίτησης όσο και τα έξοδα της αγωγής που χάνονται από την τροποποίηση επιδικάζονται εναντίον των Εναγόμενων/Αιτητών και υπέρ των Εναγόντων/Καθ΄ων η Αίτηση. Τα έξοδα θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο και είναι πληρωτέα στο τέλος της αγωγής. (Υπ.) ..................... Γ. Κυθραιώτου-Θεοδώρου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] Ενδεικτικά, Easton v Ford Motor Co Ltd

(1993)4 All E.R. 257, Federal Bank of Lebanon v Νίκου Σιακόλα

(1999)1 Α.Α.Δ. 44 [2] Federal Bank of Lebanon v Νίκου Σιακόλα

(1999)1 Α.Α.Δ. 44 [3] Χριστοδούλου ν Χριστοδούλου

(1991)1 Α.Α.Δ. 934 [4] Σχετικές οι Astor Manufacturing Ltd κ.ά. v. A & G Leventis κ.ά.

(1993)1 Α.Α.Δ. 726 και Saba & Co (T.M.P.) v. T.M.P. Agents

(1994)1 Α.Α.Δ. 426 [5] Σχετική είναι η παράγραφος

(3)του αποσπάσματος από την υπόθεση Στέλιος Φοινιώτης ν Greenmar Navigation Ltd κα (ανωτέρω). cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο