Επί τοις αφορώσι την διαθήκη του Herbert, Αιτ. : 196/21, 30/9/2021

(2)του περί Διαθηκών και Διαδοχής Νόμου, οι περί Διαχείρισης Κληρονομιών Κανονισμοί, η Δ.48 θ.θ.1 - 9 και η Δ.64 των περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμών, η πρακτική, οι συμφυείς εξουσίες και η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου. Υποστηρίχθηκε με ένορκη δήλωση της XXXXX Γεωργίου η οποία είναι μάρτυρας της διαθήκης του αποβιώσαντα XXXXX XXXXX Herbert. Σύμφωνα με την Ομνύουσα επιβεβαιώνει ότι ο αποβιώσαντας υπέγραψε τη διαθήκη του στην παρουσία της και στην παρουσία της κας Κώστα και εκ παραδρομής παρέλειψε να μονογράψει την πρώτη σελίδα. Η συγκεκριμένη παράλειψη διαπιστώθηκε πρόσφατα κατά το στάδιο της διαχείρησης της περιουσίας του αποβιώσαντα. Κατά την ίδια είναι ορθό και δίκαιο να θεραπευτεί η παραδρομή, κατ΄εφαρμογή των προνοιών του άρθρου 23Α

(1)και

(2)του περί Διαθηκών και Διαδοχής Νόμου το οποίο επιτρέπει την διόρθωση λάθους ή παράλειψης συμμόρφωσης με τις τυπικές προϋποθέσεις εγκυρότητας μιας διαθήκης. Το Δικαστήριο ζήτησε από τη συνήγορο που προωθεί τη αίτηση να αγορεύσει. Ενώπιον του Δικαστηρίου υποστήριξε ότι υπάρχει όντως παράλειψη μιας εκ των προϋποθέσεων που καθιστούν έγκυρη την διαθήκη αλλά πρόκειται περί καλόπιστου λάθους. Προώθησε τη θέση ότι δεν βλάπτεται η νομιμότητα της διαθήκης αφού τα πρόσωπα στα οποία αφορά είναι οι νόμιμοι κληρονόμοι. Κατέληξε ότι η μη έγκριση του αιτήματος θα οδηγήσει σε αδικία. ΓΕΓΟΝΟΤΑ Η Διαθήκη συντάχθηκε και υπεγράφη από τον διαθέτη στην ταυτόχρονη παρουσία δύο μαρτύρων πλην όμως δεν υπογράφτηκε από το διαθέτη η πρώτη σελίδα αυτής. Ζητείται διόρθωση της παράλειψης πλην όμως η συγκεκριμένη αίτηση δεν επιδόθηκε στους κληρονόμους. Το άρθρο 23Α του Κεφ. 195, προνοεί: «23Α

(1)Ανεξάρτητα από τις διατάξεις του άρθρου 23, σε περίπτωση που διαπιστώνεται λάθος ή παράλειψη στις προβλεπόμενες στο άρθρο 23 διατυπώσεις διαθήκης ή γραμματικό ή αριθμητικό λάθος στο περιεχόμενο της διαθήκης, οποιοδήποτε ενδιαφερόμενο πρόσωπο δύναται να καταθέσει αίτηση στο Δικαστήριο για τη διόρθωση του λάθους ή της παράλειψης και το Δικαστήριο δύναται, αφού πειστεί προς τούτο και θεωρήσει δίκαιο υπό τις περιστάσεις, να διορθώσει το σχετικό λάθος ή την παράλειψη και η διαθήκη θεωρείται έγκυρη, όπως έχει διορθωθεί από το Δικαστήριο, από την ημερομηνία κατά την οποία εκτελέστηκε.

(2)Οι διατάξεις του εδάφιου

(1)εφαρμόζονται σε κάθε διαθήκη, ανεξάρτητα από την ημερομηνία εκτέλεσης της, εφόσον αυτή δεν έχει ακυρωθεί τελεσίδικα από το Δικαστήριο πριν από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του Περί Διαθηκών και Διαδοχής (Τροποποιητικού) Νόμου του 2015 (96

(1)του 2015).». Το προαναφερθέν άρθρο προβλέπει για τη δυνατότητα παρέμβασης του Δικαστηρίου σε περιπτώσεις κατά τις οποίες διαπιστώνεται λάθος ή παράλειψη στις προβλεπόμενες στο άρθρο 23 διατυπώσεις διαθήκης ή γραμματικό ή αριθμητικό λάθος στο περιεχόμενο της διαθήκης. Το Δικαστήριο δύναται να διορθώσει, αφού πειστεί, το σχετικό λάθος ή την παράλειψη και η διαθήκη να θεωρείται έγκυρη, όπως έχει διορθωθεί από το Δικαστήριο, από την ημερομηνία κατά την οποία εκτελέστηκε. Δεν τίθενται στο άρθρο 23Α συγκεκριμένα κριτήρια στη βάση των οποίων ασκούνται οι εξουσίες του Δικαστηρίου, εντούτοις προκύπτει με ασφάλεια ότι το Δικαστήριο θα πρέπει να ικανοποιηθεί πως η κήρυξη της διαθήκης ως έγκυρης ανταποκρίνεται προς τη βούληση του αποβιώσαντα. Το άρθρο 23 του περί Διαθηκών και Διαδοχής Νόμου, Κεφ. 195 προβλέπει: «23. «Καμιά διαθήκη δεν είναι έγκυρη, εκτός αν είναι γραπτή και εκτελεστεί σύμφωνα με τον πιο κάτω τρόπο, δηλαδή- (α) υπογράφεται στο κάτω μέρος ή στο τέλος της από το διαθέτη, ή από άλλο που ενεργεί για το διαθέτη, στην παρουσία του διαθέτη και με εντολή του. και (β) η υπογραφή αυτή τίθεται ή αναγνωρίζεται από το διαθέτη στην παρουσία δύο ή περισσοτέρων μαρτύρων που παρίστανται ταυτόχρονα. και (γ) οι μάρτυρες αυτοί επιβεβαιώνουν και προσυπογράφουν τη διαθήκη στην παρουσία του διαθέτη και στην παρουσία αλλήλων, αλλά κανένας τύπος επιβεβαίωσης δεν είναι αναγκαίος. και (δ) αν η διαθήκη αποτελείται από περισσότερα από ένα φύλλο χαρτιού, κάθε φύλλο υπογράφεται ή μονογράφεται από ή για λογαριασμό του διαθέτη και των μαρτύρων». Στο άρθρο 23 προβλέπονται τέσσερεις ρητές προϋποθέσεις για την εκτέλεση της διαθήκης. Έχει αποφασιστεί ότι οι προϋποθέσεις αυτές είναι υποχρεωτικής φύσης και όχι απλώς καθοδηγητικές και κατά συνέπεια θα πρέπει να υπάρχει αυστηρή συμμόρφωση με αυτές (βλ. Charalambous v. Demetriou

(1961)CLR 30). Διαθήκη που δεν συμμορφώνεται προς τις προϋποθέσεις του άρθρου 23 είναι άκυρη και δεν μπορεί να διασωθεί με προφορική μαρτυρία. Θεωρώ ότι η επίδικη διαθήκη συμμορφώνεται με τις επιταγές του Νόμου εκτός από την μονογραφή στη πρώτη σελίδα αυτής. Διαπιστώνω ότι είναι υπογεγραμμένη από τον διαθέτη στη δεύτερη σελίδα αυτής και έχει γίνει η νενομισμένη διαπίστωση από δυο μάρτυρες, μια εκ των οποίων είναι η Ομνύουσα στην Αίτηση. Το προαναφερθέν άρθρο 23 προνοεί για την υπογραφή της διαθήκης στο τέλος της και αυτό έπραξε ο διαθέτης. Λείπει ουσιαστικά η μονογραφή του από την πρώτη σελίδα της. Ο Νομοθέτης, τροποποιώντας το Κεφ. 195 με την προσθήκη του άρθρου 23Α με το Ν.96

(1)/2015, είναι αυτές τις περιπτώσεις που ήθελε να καλύψει. Ήθελε να καλύψει εκείνες τις περιπτώσεις όπου υπάρχει ο κίνδυνος από λάθη ή παράλειψη στις προβλεπόμενες στο άρθρο 23 διατυπώσεις διαθήκης ή γραμματικό ή αριθμητικό λάθος στο περιεχόμενο της διαθήκης, να έχει εξουσία το Δικαστήριο να προβεί σε διόρθωση μετά από σχετικό αίτημα ενδιαφερομένου προσώπου. Αυτό καταμαρτυρείται και από την αιτιολογημένη έκθεση της Πρότασης Νόμου η οποία οδήγησε στην ψήφιση του τροποποιητικού Νόμου 96

(1)/2015 που πρόσθεσε το άρθρο 23Α, στην οποία αναφέρονται τα εξής: «2.5 Η τροποποίηση σκοπό έχει την άρση οποιασδήποτε αδικίας ενδεχόμενα θα μπορούσε να προκληθεί για ακύρωση Διαθήκης για καθαρά τυπικούς λόγους όπως για παράδειγμα στην περίπτωση που, παρότι ο Διαθέτης υπέγραψε την Διαθήκη και όλες τις σελίδες αυτής, επειδή κάποιος Μάρτυρας παρέλειψε να μονογράψει μία σελίδα της Διαθήκης, αυτή να κινδυνεύει να κηρυχθεί άκυρη την στιγμή που μπορούν πολύ εύκολα οι Μάρτυρες να επιβεβαιώσουν προς ικανοποίηση Δικαστηρίου, ότι όντως η Διαθήκη εκτελέστηκε από τον Διαθέτη στην παρουσία τους.». Το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση Gardiner v Tabet and another [2021] EWCH 563 (Ch) είναι χαρακτηριστικό. Στην παρ.93 αυτής διαβάζουμε τα ακόλουθα αναφορικά με το πώς πρέπει να προσεγγίζει το Δικαστήριο τέτοιου είδους ζητήματα: «93. Finally, the requirement of knowledge and approval of the will is a requirement that the particular will truly represent, on the balance of probability, the testator's testamentary intentions: Fuller v Strum [2001] EWCA Civ 1879 at [59], [70]. Again, the onus lies on the propounder of the will. Where there is nothing to excite the suspicion of the court, knowledge and approval will be inferred from proof of due execution and testamentary capacity. Where the circumstances are suspicious, the propounder must affirmatively prove knowledge and approval so that the court is satisfied that the will represents the wishes of the testator: ibid. at [33]. It is however a matter to be approached objectively; it does not involve a value judgment about the justice of the testamentary disposition or the circumstances in which the will was prepared and signed: ibid. at [34].». Δεν διαπιστώνω οτιδήποτε μεμπτό στο περιεχόμενο της διαθήκης που να μου δημιουργήσει οποιεσδήποτε υποψίες. Προκύπτει ότι ο διαθέτης αφήνει τη περιουσία του στη σύζυγο και στα παιδιά του. Ενόψει της κατάληξης του Δικαστηρίου εκδίδεται διάταγμα διόρθωσης της παράλειψης του διαθέτη να μονογράψει την πρώτη σελίδα της διαθήκης και η διαθήκη κηρύσσεται έγκυρη από την ημερομηνία της εκτελέσεως της. Τα έξοδα της αίτησης, ως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή, θα καταβληθούν από την περιουσία του διαθέτη. Υπ.) ............... Ε. Γεωργίου-Αντωνίου, Α.Ε.Δ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο