CHRONIS DEVELOPMENTS LIMITED κ.α. ν. Κεφάλας, Αρ. Αίτησης: 165/2007, 12/3/2021 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2021:A19 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Α. Φυλακτού, Ε.Δ. Αρ. Αίτησης: 165/2007 Επί τοις αφορώσι τον Περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή Εγγραφή και Εκτίμησης) Νόμον Κεφ. 224 και Νόμοι 3 του 1960 μέχρι 23 του 1982 (άρθρο 11Α) των Περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμησις Θεσμων) Μεταξύ:
- CHRONIS DEVELOPMENTS LIMITED
- XXXXX MICHAEL SMITH
- XXXXX FRANCES SMITH Εφεσειόντων και XXXXXXXXX Κεφάλας Εφεσίβλητου --------------------- Ημερομηνία: 12 Μαρτίου, 2021 Εμφανίσεις: Για Αιτητές Εφεσείοντες 2 και 3: Ανδρέας Κουκούνης & Σία ΔΕΠΕ Για Εφεσίβλητο: κ. Αντώνης Παπαγεωργίου ---------------------- ΑΠΟΦΑΣΗ Με την υπό εξέταση αίτηση - έφεση, οι εφεσείοντες 2 και 3 (οι εφεσείοντες 1 απέσυραν την αίτηση σε προηγούμενο στάδιο της διαδικασίας) ζητούν την ακύρωση της απόφασης του Διευθυντή του κτηματολογίου και χωρομετρικού τμήματος που περιέχεται στην γνωστοποίηση ημερ. 19/6/
- Διαζευκτικά, με την ακύρωση της απόφασης του Διευθυντή του κτηματολογίου σε σχέση με το ποσό της καταβλητέας αποζημίωσης και καθορισμό αυτής στο ποσό των Λ.Κ.
- Επίσης ζητούν και τα έξοδα της παρούσας διαδικασίας. Προβλήθηκαν συνολικά 12 λόγοι ένστασης. Συγκεκριμένα, προβλήθηκε ότι ο Διευθυντής παρέλειψε να εξετάσει κατά πόσο άλλα κτήματα παραπλεύρως και/ή πλησίον του δουλεύοντας ακινήτου ήταν περισσότερο κατάλληλα για την παροχή σε βάρος τους διόδου, με μικρότερη ζημιά και οχληρία. Χωρίς βλάβη του πιο πάνω λόγου, επιπρόσθετα και/ή διαζευκτικά οι εφεσείοντες ισχυρίζονται πως ο Διευθυντής λανθασμένα αποφάσισε πως το τεμάχιο τους ήταν το πιο κατάλληλο για την παροχή διόδου και/ή παρέλειψε να λάβει υπ' όψη πως άλλα κτήματα που εξέτασε ήταν πιο κατάλληλα για την παροχή σε βάρος τους διόδου. Προβλήθηκε επίσης η θέση ότι ο Διευθυντής παραβίασε την αρχή πως κατά τον καθορισμό της διόδου πρέπει να επιδιώκεται η μικρότερη δυνατή ζημιά. Διαζευκτικά με τους άλλους λόγους και άνευ βλάβης ο Διευθυντής όφειλε να λάβει υπ' όψη του ότι πρόκειται για χωράφι, το οποίο είναι μορφολογικά με ελαφρά επικλινές επιφάνεια, κανονικού μεγέθους και σχήματος, προσφέρει καλή θέα προς την γύρω περιοχή και στην θάλασσα και είναι υποκείμενο σε δικαίωμα διαβάσεως προς όφελος δύο άλλων ακινήτων που αναγράφονται στην αίτηση - έφεση. Η παραχώρηση δικαιώματος διαβάσεως προς όφελος ενός ακόμα τεμαχίου, δημιουργεί πρόσθετη επιβάρυνση και οχληρία ενώ σημειώνεται επίσης ότι δεν παραχωρήθηκε από άλλο ακίνητο που αναγράφεται στην αίτηση - έφεση, το οποίο εφάπτεται του υπό εξέταση ακινήτου. Επιπρόσθετα οι εφεσείοντες προβάλλουν τις θέσεις ότι η αποζημίωση που καθόρισε ο Διευθυντής είναι ανεπαρκής, ως επίσης και η έρευνα που διενήργησε, ότι η απόφαση του Διευθυντή εν είναι πλήρως και σωστά δικαιολογημένη, ότι ο Διευθυντής κατά τον καθορισμού της διόδου δεν έλαβε υπ΄ όψη του όλα τα αναγκαία και/ή σχετικά στοιχεία, ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του νόμου, ότι ο Διευθυντής παρέλειψε να επιδώσει την απόφαση του δεόντως και/ή να καλέσει στην επιτόπια εξέταση τους εφεσείοντες και τέλος, προβάλλεται η θέση ότι το επίδικο ακίνητο που επηρεάστηκε έχει εμβαδόν 2-502 τ.μ. και με την απόκτηση διόδου επηρεάζεται μέρος του τεμαχίου συνολικού εμβαδού 0-220 τ.μ. Νομική βάση της αίτησης - έφεσης αποτέλεσε το άρθρο 11Α και 80 του περί ακίνητης ιδιοκτησίας (διακατοχή, εγγραφή και εκτίμηση) Νόμου Κεφ. 224, στους περί ακίνητης ιδιοκτησίας (διακατοχή, εγγραφή και εκτίμηση) κανονισμούς του 1956 και στους κανονισμούς 4-7 του περί ακίνητης ιδιοκτησίας (παροχή διόδου) κανονισμού του
- Μαρτυρικό υπόβαθρο της αίτησης - έφεσης αποτέλεσε η ένορκη δήλωση του διευθυντή της εφεσείουσας 1 εταιρείας, ο οποίος αναφέρει ότι γνωρίζει προσωπικά τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης και ότι είναι δεόντως εξουσιοδοτημένος από τους υπόλοιπους εφεσείοντες να προβεί στην ένορκη του δήλωση. Σε αυτή αναφέρει ότι η εφεσείουσα 1 εταιρεία είναι εταιρεία περιορισμένης ευθύνης, δεόντως εγγεγραμμένη και είναι η εγγεγραμμένη ιδιοκτήτρια του επίδικου ακινήτου που επηρεάστηκε από την απόφαση του Διευθυντή του κτηματολογίου, οι δε εφεσείοντες αγόρασαν το εν λόγω ακίνητο από τους εφεσείοντες 1 κατά ή περί τις 16/1/2007 με έγγραφη συμφωνία όπου ανάθεσαν στους εφεσείοντες 1 την ανέγερση οικίας εντός του εν λόγω ακινήτου. Ακολούθως ο ενόρκως δηλών ουσιαστικά επαναλαμβάνει τους λόγους αίτησης - έφεσης, με μια περαιτέρω διάνθιση ως προς την υψομετρική διαφορά μεταξύ αποκτώντος και δεουλεύοντος ακινήτου, ότι το ακίνητο εφάπτεται εγγεγραμμένου δημόσιου δρόμου ενώ βρίσκεται κοντά σε περιοχή όπου υπάρχουν όλες οι βασικές υπηρεσίες και ότι οι εφεσείοντες διόρισαν συγκεκριμένο εκτιμητή. Στην ένορκη δήλωση επισυνάφθηκαν ως τεκμήρια η απόφαση του Διευθυντή και η εκτίμηση του εκτιμητή που επικαλέστηκαν οι εφεσείοντες. Στην απόφαση του ο Διευθυντής του κτηματολογίου, αφού κάνει αναφορά στην ιδιότητα των εφεσειόντων 1 ως τότε ιδιοκτήτες του δουλεύοντος ακινήτου και οι άλλοι εφεσείοντες οι αγοραστές αυτού, εντός ου οποίου ανηγέρθηκε κατοικία, αναφέρει ότι εφάπτεται δημοσίου δρόμου και γενικά το περιγράφει, ως επίσης κάνει αναφορά στην ιδιότητα του εφεσίβλητου - καθ΄ ου η αίτηση, ως ο ιδιοκτήτητς ενός περίκλειστου ακινήτου και το οποίο είναι το αποκτών ακίνητο και που απέκτησε δικαίωμα διόδου μέσω του δουλεύοντος. Έγινε επιτόπια έρευνα στις 4/5/2007 από τον κτηματολόγο ο οποίος κατέθεσε στα πλαίσια της ακροαματικής διαδικασίας και παρών ήταν εκπρόσωπος των εφεσειόντων
- Αναφέρετται επίσης στην απόφαση του κτηματολογίου ότι ο κτηματολόγος αφού προέβη στη σχετική επιτόπια εξέταση και αφού μελέτησε όλα τα στοιχεία, γεγονότα και αφού θεώρησε ότι εν ήταν ανάγκη να εμπλέξει και άλλα κτήματα στην διαδικασία όπως ισχυρίζονται οι εφεσείοντες, καθόρισε την κατεύθυνση της διόδου, την έκταση της, καθώς και την καταβλητέα αποζημίωση, αφού έλαβε υπ΄ όψη όλους τους παράγοντες, δηλαδή ότι ήταν η πιο ομαλή, εύχρηστη δίοδος και ότι θα προκαλείται η λιγότερη ζημιά και οχληρία στο δουλεύον ακίνητο Επιπλέον σε βάρος του δουλεύοντος ακινήτου υπάρχει ήδη εγγεγραμμένο δικαίωμα διάβασης προς όφελος άλλων ακινήτων. Η οικιστική ανάπτυξη του δουλεύοντος ακινήτου δεν επηρεάζεται, διότι η υπάρχουσα κατοικία απέχει από το ήδη υφιστάμενο δικαίωμα διάβασης 8 - 10 μέτρα. Εν΄ όψει των πιο πάνω λόγων δεν καθόρισε την δίοδο από το τεμάχιο που αναφέρεται στην απόφαση. Η καθορισθείσα δίοδος φαίνεται με κίτρινο χρώμα στο σχεδιάγραμμα στο πίσω μέρος του τύπου Ν 286 με στοιχείο Α. Ακολούθως γίνεται αναφορά στην μέθοδο εκτίμησης που ακολουθήθηκε και που ήταν η συγκριτική μέθοδος, όπου παρατίθενται τα συγκριτικά ακίνητα που λήφθησαν υπ΄ όψη, παραθέτοντας επίσης τα χαρακτηριστικά αυτών, για να καταλήξουν στο ποσό της καταβλητέας αποζημίωσης, ήτοι Λ.Κ. 45000 ανά δεκάριο και επειδή από το δουλεύον ακίνητο χρησιμοποιήθηκαν 220 τ.μ. για την δίοδο επί της οποίας ήδη υπάρχει εγγεγραμμένο δικαίωμα διάβασης προς όφελος άλλων τεμαχίων και για τον λόγο αυτό πρέπει να καταβληθεί αποζημίωση ποσοστό ίσο με 10% πάνω στην αγοραία αξία και έκταση του δικαιώματος διάβασης. Με βάση το αποτέλεσμα της επιτόπιας εξέτασης απεστάλησαν ειδοποιήσεις σύμφωνα με τους σχετικούς τύπους Ν 286 με ημερομηνία 19/6/2007 σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη με σχεδιάγραμμα επικολλημένο στο πίσω μέρος στο οποίο σημειώθηκε με κίτρινο χρώμα η κατεύθυνση και το πλάτος της διόδου. Ως αποτέλεσμα των πιο πάνω, τόσο ο καθορισμός της διόδου, όσο και η αποζημίωση που υπολογίστηκε πρέπει να θεωρηθούν δίκαια και λογικά διότι δεν παραβλάπτονται με οποιονδήποτε τρόπο τα δικαιώματα των εφεσειόντων. Ο εφεσίβλητος παρουσιάστηκε στο κτηματολόγιο Πάφου στις 23/7/2007 και κατέθεσε το ποσό της αποζημίωσης, σύμφωνα με τον κανονισμό 7 του άρθρου 11Α του Κεφ. 224, ήτοι το ποσό των ΛΚ
- Ο καθ΄ ου η αίτηση - εφεσίβλητος προέβαλε τρεις λόγους ένστασης και πιο συγκεκριμένα ότι η αίτηση - έφεση είναι νομικά και ουσιαστικά αβάσιμη, εκπρόθεσμη και ασαφής, ότι η απόφαση του Διευθυντή είναι δεόντως αιτιολογημένη, καθ΄ όλα ορθή και νομικά ισχυρή και ότι το ποσό της καταβλητέας αποζημίωσης είναι ορθό. Ως προς την νομική βάση της ένστασης, αυτή ήταν πανομοιότυπη με την νομική βάση της αίτησης, με εξαίρεση την εξειδίκευση σε συγκεκριμένα άρθρα των κανονισμών και σε κανονισμούς της πολιτικής δικονομίας. Μαρτυρικό υπόβαθρο της ένστασης αποτέλεσε η ένορκη δήλωση του καθ΄ ου η αίτηση - εφεσίβλητου. Σε αυτήν αναφέρει ότι είναι ο ιδιοκτήτης του αποκτώντος ακινήτου, το οποίο είναι περίκλειστο και ως εκ τούτου αποτάθηκε σύμφωνα με το άρθρο 11Α του Κεφ. 224 με συγκεκριμένη αίτηση για αναγκαστική απόκτηση δικαιώματος διόδου από το κτήμα των εφεσειόντων. Ο Διευθυντής του κτηματολογίου Πάφου, τηρώντας τις νόμιμες διαδικασίες, κατ΄ όπιν δέουσας έρευνας και εφαρμόζοντας τις σχετικές για τον καθορισμό δικαιώματος διόδου αρχές, ορθά εξέδωσε την απόφαση του ημερ. 19/6/
- Το καθορισθέν προς όφελος του κτήματος του δικαίωμα διάβασης δεν δημιουργεί καμία επιπλέον επιβάρυνση στο κτήμα των εφεσειόντων, διότι από το ίδιο σημείο παραχωρήθηκε και υφίσταται δικαίωμα διάβασης προς όφελος και άλλων γειτονικών ακινήτων. Η απόφαση του Διευθυντή του κτηματολογίου Πάφου τόσο σε σχέση με τον καθορισμό και/ή την χάραξη του δικαιώματος διόδου, όσο και σε σχέση με τον καθορισμό της αποζημίωσης είναι δίκαιη και επαρκής, βασισθείσα στις απόψεις των εμπειρογνωμόνων του κτηματολογίου. Η συνοδεύουσα την αίτηση - έφεση ισχυρισόμενη, όπως την χαρακτηρίζει ο καθ΄ ου η αίτηση, εκτίμηση και ολόκληρο το περιεχόμενο της είναι άσχετη, αυθαίρετη και βασικά λανθασμένη, μη εδραζόμενη επί νομικών, επιστημονικών και πραγματικών στοιχείων ή κριτηρίων και κατά συνέπεια είναι άκυρη και απορριπτέα. Η απόφαση του Διευθυντή του κτηματολογίου είναι ορθή και πλήρως αιτιολογημένη, βασισμένη σε διαδικασίες επιβεβλημένες από τον νόμο και τους κανονισμούς. Καταχωρήθηκε συμπληρωματική ένορκη δήλωση από τον εκτιμητή ακινήτων που διόρισαν οι εφεσείοντες, ο οποίος αρχικά κάνει αναφορά στα ακαδημαϊκά του προσόντα. Σε αυτήν αναφέρει ότι κατά τον Ιούνιο 2007 έλαβε οδηγίες από τους προηγούμενους δικηγόρους των εφεσειόντων όπως διενεργήσει επιτόπια επίσκεψη και να προβεί σε υπολογισμό της αποζημίωσης σε σχέση με το δικαίωμα διαβάσεως που υπέδειξε το κτηματολόγιο εις βάρος του τεμαχίου των εφεσειόντων και προς όφελος του τεμαχίου του εφεσίβλητου και που σχετίζεται με συγκεκριμένο φάκελο του κτηματολογίου. Αφού έλαβε αντίγραφο της απόφασης του κτηματολογίου και αφού διενήργησε επιθεώρηση στις 25/6/2007 και σε μεταγενέστερες ημερομηνίες του δουλεύοντος ακινήτου, προέβηκε στον υπολογισμό της αποζημίωσης για την απόκτηση διόδου προς όφελος του αποκτώντος ακινήτου και προς τούτο ετοίμασε σχετική εκτίμηση, η οποία είναι καταχωρημένη εντός του φακέλου της διαδικασίας. Αφού ακολούθησε την συγκριτική μέθοδο εκτίμησης, αφού έκανε έρευνα στη γύρω περιοχή για πωλήσεις, οι οποίες έχουν περίπου τα ίδια φυσικά και νομικά χαρακτηριστικά και χρησιμοποίησε τα συγκριτικά που αναφέρει στην έκθεση του και αφού έκανε συγκριτική ανάλυση και σχετική αναπροσαρμογή των τιμημάτων πωλήσεως στον ουσιώδη χρόνο, ήτοι 19/6/2007 και αφού έλαβε υπ' όψη σχετικές παρατηρήσεις στον πίνακα συγκριτικών, θεώρησε ότι η αξία της γης είναι ΛΚ 55000 ανά δεκάριο. Το υπό εξέταση κτήμα έχει εμβαδό 2-502 τ.μ. και με την απόκτηση διόδου επηρεάζεται μέρος του τεμαχίου συνολικού εμβαδού 0-220 τ.μ. Συνεπώς η γη που επηρεάζει είναι 220 τ.μ. και αξίζει ΛΚ 12100 πλέον ΛΚ 0.30 το ποσοστό διόδου η ολική αξία της γης ανέρχεται σε ΛΚ 3630 και κατ΄ επέκταση αυτό είναι το ποσοστό της καταβλητέας αποζημίωσης. Πρόκειται για χωράφι το οποίο είναι μορφολογικά με ελαφρά επικλινές επιφάνεια, κανονικού μεγέθους και σχήματος, προσφέρει καλή θέα προς την γύρω περιοχή και στην θάλασσα και είναι υποκείμενο δε δικαίωμα διαβάσεως προς όφελος άλλων δύο ακινήτων. Η παραχώρηση δικαιώματος διαβάσεως προς όφελος ενός ακόμα τεμαχίου δημιουργεί πρόσθετη επιβάρυνση και οχληρία, ενώ σημειώνεται επίσης ότι δεν παραχωρήθηκε από άλλο ακίνητο το οποίο εφάπτεται του δουλεύοντος ακινήτου. Το δουλεύον ακίνητο εφάπτεται εγγεγραμμένου δημόσιου δρόμου ενώ βρίσκεται κοντά σε περιοχή όπου υπάρχουν όλα οι βασικές υπηρεσίες. Στην έκθεση εκτίμησης του γίνεται αναφορά στους όρους εντολής του, στην περιγραφή του δουλεύοντος ακινήτου, στην επιτόπια επιθεώρηση που προέβηκε, στο τμήμα που επηρεάζεται από την παραχωρηθείσα δίοδο με απόφαση του κτηματολογίου και γενικά επαναλαμβάνεται το περιεχόμενο της ένορκης του δήλωσης, επισυνάπτοντας πίνακα συγκριτικών πωλήσεων. Συμπληρωματική ένορκη δήλωση κατέθεσε επίσης και ο κτηματολόγος που έχει καταθέσει και ενόρκως στην ακροαματική διαδικασία. Σε αυτήν αναφέρει ότι είναι υπάλληλος στο επαρχιακό κτηματολογικό γραφείο Πάφου και μεταξύ των καθηκόντων του είναι και ο καθορισμός δικαιωμάτων διαβάσεων και της καταβλητέας αποζημίωσης σύμφωνα με το άρθρο 11 Α του Κεφαλαίου 224 και των σχετικών κανονισμών. Ο εφεσίβλητος στην παρούσα διαδικασία υπέβαλε συγκεκριμένη αίτηση για αναγκαστική απόκτηση διόδου και δουλεύον ήταν το ακίνητο που αναφέρεται στην αίτηση και αποκτών το αντίστοιχο του εφεσιβλήτου. Οι εφεσείοντες 2 και 3 είναι οι αγοραστές του δουλεύοντος ακινήτου με συγκεκριμένο πωλητήριο ημερομηνίας 30 Νοεμβρίου 2006 το οποίο κατατέθηκε στο κτηματολόγιο Πάφου στις 25 Ιανουαρίου
- Αφού του ανατέθηκε ο χειρισμός της συγκεκριμένης αιτήσεως και του παραδόθηκε ο σχετικός φάκελος απέστειλε σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη ειδοποίηση με βάση το έντυπο Ν 285, η οποία στάλθηκε με συστημένες επιστολές κατά ή περί την 16 Απριλίου 2007 και με την οποία ειδοποιούνταν ότι η επιτόπια επίσκεψη του για εξέταση της αίτησης θα πραγματοποιείτο στις 4 Μαΐου
- Στις 4 Μαΐου 2007 επισκέφθηκε τα επηρεαζόμενα ακίνητα και στην παρουσία αντιπροσώπου των εφεσειόντων 1 και του κα΄ θού η αίτηση προέβηκε σε επιτόπια έρευνα και αφού μελέτησε όλα τα σχετικά στοιχεία και γεγονότα καθόρισε την έκταση και την κατεύθυνση της διόδου ακολουθώντας την συγκριτική μέθοδο καθόρισε και την καταβλητεα αποζημίωση όπως περιγράφονται και αναφέρονται στην αιτιολογημένη απόφαση του Διευθυντή που ετοιμάστηκε από συγκεκριμένο άτομο, το περιεχόμενο της οποίας υιοθετεί. Ετοίμασε επίσης σχεδιάγραμμα ημερομηνίας 17 Μαΐου 2007 το οποίο είναι επισυνημμένο στην αιτιολογημένη απόφαση του Διευθυντή, το περιεχόμενο του οποίου επίσης υιοθετεί και επισύναψε ως τεκμήρια Α και Β αντίστοιχα έγγραφα όπου τα πρωτότυπα έχουν κατατεθεί στο φάκελο του Δικαστηρίου στις 20 Αυγούστου
- Αναφέρει ότι ο διευθυντής του κτηματολογίου και χωρομετρίας έλαβε την εν λόγω απόφαση εντός των ορίων της εξουσίας που του παρέχει το Κεφάλαιο 224 και των τροποποιήσεων αυτού και η απόφαση τουΔιευθυντή είναι πλήρως αιτιολογημένη και γίνεται σε αυτήν επαρκής αναφορά στους λόγους και τους παράγοντες που έλαβε υπ΄ όψιν ο Διευθυντής για να καταλήξει σε αυτήν. Κατά την επιτόπια εξέταση λήφθηκαν υπόψη όλα τα πραγματικά περιστατικά και χαρακτηριστικά των ακινήτων και χρησιμοποιήθηκαν όλα τα ενδεδειγμένα επιστημονικά μέσα για τις επιτόπιες μετρήσεις. Λαμβανομένων υπ΄ όψη όλων των παραγόντων λήφθηκε η εκκαλουμένη απόφαση ως η πλέον λειτουργική και ορθή υπό τις περιστάσεις, καθώς καμία άλλη λύση δεν θα ήταν λειτουργική και εφαρμόσιμη. Επιπλέον σε βάρος του δουλεύοντος ακινήτου υπάρχει ήδη εγγεγραμμένο δικαίωμα διαβάσεως προς όφελος άλλων ακινήτων. Περαιτέρω αρνείται ότι με την εκκαλουμένη απόφαση δημιουργείται οποιαδήποτε επιβάρυνση στο τεμάχιο των εφεσειόντων και αναφέρει ότι η υπολογισθείσα αποζημίωση είναι ορθή και αρμόζουσα, λαμβανομένων υπ΄ όψη όλων των πραγματικών περιστατικών και των συγκριτικών πωλήσεων των γειτονικών κτημάτων που βρίσκονται στην περιοχή. Συμπληρωματική ένορκη δήλωση καταχώρησε και ο διευθυντής των Εφεσειόντων
- Σε αυτήν αναφέρει, πέραν της εξουσιοδοτήσεως που έχει για να προβεί στην συμπληρωματική ένορκη δήλωση, ότι η δίοδος που παραχωρήθηκε δεν είναι η καταλληλότερη και προκαλεί μεγαλύτερη οχληρία και ζημιές και έξοδα, αφού θα μπορούσε να δοθεί δίοδος στο αποκτών μέρος μέσω άλλου τεμαχίου η οποία θα είναι λιγότερο επαχθής, ευθύς, χωρίς εμπόδια, δυσκολίες και κινδύνους. Ήδη πολλοί οι οποίοι εισέρχονται στο αποκτών τεμάχιο χρησιμοποιούν υφιστάμενο χωματόδρομο μέσω του τεμαχίου που γίνεται αναφορά, δηλαδή αλλού γειτονικού τεμαχίου, αφού αυτός ο δρόμος είναι ευκολότερος και καταλληλότερος. Η δίοδος μέσα του τεμαχίου των αιτητών κατασκευάστηκε για να εξυπηρετεί μόνο τις τρεις επαύλεις που κτίστηκαν από τους εφεσείοντες 1, περιλαμβανομένης και αυτή τον Εφεσειόντων 2 και 3 και δεν είναι κατασκευασμένη ώστε να αντέχει σε χρήση πέραν αυτής, ο δε τρόπος που είναι κατασκευασμένη η δίοδος σχηματίζει τέτοια γωνία, ώστε η είσοδος οχημάτων εντός αυτής καθίσταται δύσκολη και αδύνατη, με αποτέλεσμα ήδη ο τοίχος και οι στύλοι της ηλεκτρικής οι οποίοι γειτνιάζουν και εφάπτονται της διόδου να καταστρέφονται από τα χτυπήματα των οχημάτων και/ή να κινδυνεύουν. Ο καθ΄ ού η αίτηση και αυτός με τη σειρά του καταχώρησε συμπληρωματική ένορκη δήλωση προς απάντηση της συμπληρωματικής ένορκης δηλώσεως του διευθυντή των εφεσειόντων
- Σε αυτήν ουσιαστικά αρνείται και απορρίπτει τους ισχυρισμούς της άλλης πλευράς, υπεραμυνόμενος την ορθότητα, το αιτιολογημένο και το δικαιολογημένο τις αποφάσεις του κτηματολογίου, αφού λήφθηκε υπ΄ όψη η πρόκληση της μικρότερης ζημιά και οχληρίας στο δουλεύον ακίνητο και του γεγονότος ότι το καθορισθέν προς όφελος του κτήματος του καθ΄ ού η αίτηση δικαίωμα διάβασης δεν δημιουργεί καμία επιπλέον επιβάρυνση στο κτήμα τον Εφεσειόντων διότι από το ίδιο σημείο παραχωρήθηκε και υφίσταται δικαίωμα διαβάσεως προς όφελος και άλλων γειτονικών ακινήτων. Κάνει αναφορά ότι οι ισχυρισμοί της άλλης πλευράς σε σχέση με τον τρόπο και τους λόγους που η δίοδος κατασκευάστηκε, αλλά και σε σχέση με τους κινδύνους και τις αντοχές αυτής της διόδου, έχουν προφανώς να κάνουν με την ποιοτική επάρκεια της θεμελίωσης και ασφαλτόστρωσης και εν γένει την προετοιμασία της διόδου για χρήση και είναι άσχετοι με τα επίδικα θέματα που έχουν να κάνουν με την ορθότητα παραχώρησης της διόδου από το συγκεκριμένο σημείο και την αποζημίωση που πρέπει να καταβληθεί. Οι ισχυρισμοί της άλλης πλευράς ότι πολλοί εισέρχονται στο αποκτών ακίνητο από υφιστάμενο χωματόδρομο δια μέσου γειτονικού ακινήτου είναι παντελώς αβάσιμοι και λέγει ότι όταν ως ιδιοκτήτης και κάτοχος του αποκτώντος ακινήτου αποφασίσει να εισέλθει σε αυτό είτε ο ίδιος προσωπικά, είτε αντιπρόσωποι του, εισέρχονται διά της νόμιμου διόδου. Οι ισχυρισμοί της άλλης πλευράς ότι υφίστανται στύλοι της ηλεκτρικής οι οποίοι γειτνιάζουν και εφάπτονται της διόδου και οι οποίοι κινδυνεύουν είναι άσχετοι με τα επίδικα θέματα και με τα κριτήρια στην βάσει των οποίων αποφασίζεται η παραχώρηση δικαιώματος διόδου. Η τελευταία συμπληρωματική ένορκη δήλωση ήταν αυτή του εφεσείοντα
- Στο αρχικό κείμενο της ένορκης του δήλωσης κάνει αναφορά στην πηγή άντλησης της γνώσης του, της εξουσιοδότησης που έχει και από την εφεσείουσα 3 να προβεί στην ένορκη δήλωση και προβαίνει σε απόρριψη των ισχυρισμών της άλλης πλευράς, λέγοντας επίσης ότι το ποσό που έχει καθορισθεί ως αποζημίωση δεν αντικατοπτρίζει την σημερινή πραγματικότητα. Ακολούθως προβαίνει σε μια αναφορά ως προς τα ακαδημαϊκά του προσόντα και επαγγελματικές εμπειρίες, προβαίνοντας και ο ίδιος σε αναφορά ως προς το ιδιοκτησιακό καθεστώς των εμπλεκόμενων ακινήτων και ειδικότερα την ανέγερση κατοικίας εντός του δουλεύοντος ακινήτου που αποτελεί κοινή ιδιοκτησία του ιδίου και της εφεσείουσας
- Κάνει επίσης αναφορά και στην παραχωρηθείσα δίοδο με βάση την απόφαση του Διευθυντή του κτηματολογίου, την οποία προσβάλλει με την υπό εξέταση αίτηση - έφεση. Ακολούθως αναφέρει ότι η κατοικία του είναι μία από τις τρεις ιδιωτικές κατοικίες στις οποίες υπάρχει πρόσβαση μόνο μέσω του δικού τους ιδιωτικού δρόμου που είναι κλειστός δρόμος στη μία άκρη δρόμος με μόνο μία είσοδο η έξοδο και η οποία κατοικία αποτελούσε μέρος της ανάπτυξης που χτίστηκε αρχικά από τους εφεσείοντες 1 και τις συνδεδεμένες με αυτούς εταιρείες στις αρχές του 2000 και προς αυτόν τον σκοπό επισύναψε σχετικό τεκμήριο που αφορά χάρτη Google της περιοχής που απεικονίζεται το τεμάχιο τους. Για την κατασκευή της κατοικίας τους οι εφεσείοντες 1 θα χρησιμοποιούσαν την μοναδική πρόσβαση του ιδιωτικού τους δρόμου που φαίνεται στον τίτλο ιδιοκτησίας και με βάση τον τίτλο ιδιοκτησίας το ακίνητο τους υπόκειται σε δικαίωμα διάβασης πλάτους 4 m κατά μήκος του νότιου συνόρου και πλάτους 6 m κατά μήκος του βόρειου συνόρου προς όφελος δύο γειτονικών τεμαχίων. Σε κάποια χρονική στιγμή πριν ή κατά την υπογραφή της συμφωνίας με τους εφεσείοντες και του τίτλου ιδιοκτησίας δεν συμβουλεύθηκαν, ούτε έτυχαν ενημέρωσης με οποιοδήποτε μέσο προφορικά ή γραπτά ότι αυτός ο ιδιωτικός δρόμος θα γινόταν δημόσιος αυτοκινητόδρομος ή ότι θα μπορούσαν άλλοι να έχουν πρόσβαση σε αυτόν ή ότι υπήρχε οποιοδήποτε δικαίωμα διόδου άλλο από αυτό για την αποκλειστική χρήση του από τις τρεις κατοικίες που κτίστηκαν από τους εφεσείοντες πάνω στο τεμάχιο τους, αλλά και στα δύο αλλά γειτονικά τεμάχια. Τον Ιούλιο του 2007 οι εφεσείοντες 1 τους ενημέρωσαν για μία προηγούμενη αίτηση κατασκευής κατοικίας επί γειτονικού τεμαχίου το οποίο γειτνιάζει του αποκτώντος τεμαχίου, η οποία είχε κατατεθεί το
- Αυτή η κατοικία δεν χτίστηκε τότε και απ' όσο γνωρίζουν τίποτα δεν έχει γίνει για την προώθηση εκείνης της αίτησης. Αυτή ήταν η πρώτη φορά που ενημερώθηκαν σχετικά με οποιαδήποτε τέτοια θέματα που έχουν να κάνουν με την πρόσβαση και την αλλαγή του καθεστώτος του ιδιωτικού τους δρόμου όπως αγοράστηκε από τους ίδιους το
- Ούτε ο ίδιος ούτε η σύζυγος του δέχτηκαν ποτέ οποιαδήποτε επικοινωνία από οποιαδήποτε αρχή, δικηγορικό γραφείο, υπηρεσία για να συζητήσουν οτιδήποτε έχει να κάνει με την εξέταση οποιασδήποτε αλλαγής του καθεστώτος αυτού του ιδιωτικού δρόμου και σίγουρα δεν είχαν ενημερωθεί σε κανένα στάδιο και σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή για την αίτηση του εφεσιβλήτου, για την μετέπειτα επίσκεψη των λειτουργών του κτηματολογίου στον χώρο για την επιτόπια εξέταση της αίτησης του εφεσιβλήτου για την απόφαση του κτηματολογίου ημερομηνίας 19 Ιουνίου 2007, η οποία ουδέποτε τους κοινοποιήθηκε από το κτηματολόγιο, έστω και αν από ότι μπορούν να δουν από την απόφαση, το κτηματολόγιο ισχυρίζεται ότι απέστειλε αντίγραφο της απόφασης σε μία ταχυδρομική θυρίδα. Δεν γνωρίζουν αυτή την ταχυδρομική θυρίδα ούτε και ανήκει στους ίδιους. Την εποχή του 2007 νοίκιαζαν μία κατοικία στην Πάφο χωρίς καμία σύνδεση με ταχυδρομική θυρίδα που ισχυρίζεται το κτηματολόγιο ότι την απέστειλε την απόφαση, περιμένοντας να χτιστεί η κατοικία που χτίστηκε στο δουλεύουν ακίνητο. Η διεύθυνση της κατοικίας που ενοικίαζαν εκείνη την εποχή καταγράφεται στην ένορκη δήλωση και αυτή η κατοικία είχε διευθετηθεί από τους εφσείοντες 1 που γνώριζαν πολύ καλά τους ιδιοκτήτες αυτής της κατοικίας. Αναφέρει επίσης ότι ήταν κάτοικοι Κύπρου τόσο ο ίδιος, όσο και η εφεσείουσα 3 σε όλη αυτή την περίοδο και οποιοσδήποτε θα μπορούσε να επικοινωνήσει είτε με ένα από τους δύο ή και με τους δύο τους με μία ποικιλία από μέσα, ακόμα και αφήνοντας αλληλογραφία στο έδαφος της κατοικίας τους ενώ αυτή βρισκόταν υπό κατασκευή, όπως συνέβαινε τακτικά. Ήταν εντελώς έκπληκτοι και σοκαρισμένοι όταν ενημερώθηκαν για πρώτη φορά τον Ιούλιο του 2007 από τους εφεσείοντες 1 για την απόφαση του διευθυντή του κτηματολογίου και για την ενδεχόμενη αλλαγή του καθεστώτος της ιδιωτικής πρόσβασης στον ιδιωτικό τους δρόμο να συμπεριλαμβάνει τώρα όχι μόνο τα τεμάχια που εξυπηρετούνταν προηγουμένως, αλλά και το τεμάχιο του εφεσιβλήτου. Τότε ήταν που έμαθαν για την Αίτηση - έφεση που καταχωρήθηκε κατά της απόφασης του Διευθυντή του κτηματολογίου και σε καμιά στιγμή δεν είχαν συμφωνήσει να δεχτούν οποιαδήποτε αλλαγή η τροποποίηση του καθεστώτος της πρόσβασης στον ιδιωτικό τους δρόμο στο να παραμείνει για την ιδιωτική χρήση μόνο των τριών κατοικιών και αυτό είναι κάτι που οι εφεσείοντες 1 γνώριζαν πολύ καλά. Οι εφεσείοντες 1 τους είχαν ενθαρρύνει να συναντηθούν με τους δικηγόρους τους για να πάρουν περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την συνεχιζόμενη Δικαστική διαδικασία της παρούσας αίτησης - έφεσης. Αυτό που ακολούθησε ήταν μια σειρά προσπαθειών για να ακουστεί η υπόθεση τους από το Δικαστήριο μέσω των δικηγόρων των εφεσειόντων 1, αλλά χωρίς οποιοδήποτε θετικό αποτέλεσμα. Εξ΄ ού και η αλλαγή των δικηγόρων τους τον Ιούνιο του 2011 όταν οι σημερινοί δικηγόροι ανέλαβαν την εκπροσώπηση τους στην παραπάνω αίτηση - έφεση. Δεν συμφωνούν με την απόφαση του Διευθυντή διότι: Πρώτο, η πρόσβαση στο τεμάχιο του εφεσιβλήτου μπορεί να αποκτηθεί από συγκεκριμένο γειτονικό τεμάχιο που είναι μία ευκολότερη διαδρομή παρά μέσω του ιδιωτικού τους δρόμου. Υπάρχει μία απλή ευθεία διαδρομή προς τα πάνω στον λόφο, ελεύθερη από τυχόν εμπόδια, δυσκολίες ή άλλους κινδύνους και αυτή η διαδρομή ήταν το προτιμώμενο μέσο πρόσβασης όταν μία παλαιότερη αίτηση για πολεοδομική άδεια για μεμονωμένη κατοικία με πισίνα που είχε κατατεθεί στις πολεοδομικές αρχές στην Πάφο στις 12 Σεπτεμβρίου 2006 από συγκεκριμένο άτομο. Δεύτερο, η πρόσβαση στο τεμάχιο του εφεσιβλήτου μέσω αυτής της άλλης οδού, δηλαδή μέσω του γειτονικού τεμαχίου που αναφέρει, είναι ευκολότερη και αμεσότερη. Αυτοί που καθημερινά έχουν πρόσβαση στο τεμάχιο του εφεσιβλήτου τακτικά χρησιμοποιούν τον κύριο χωματόδρομο ευθεία πάνω στον λόφο και σταματούν στη μέση περίπου στην διαδρομή προς την τοπική δεξαμενή και διασχίζουν την πλαγιά σε μία πιο επίπεδη και εύκολη διαδρομή. Τρίτο, η πρόσβαση στο τεμάχιο του εφεσιβλήτου από την άλλη αυτή διαδρομή είναι επίσης πολύ λιγότερο επικίνδυνη για τις υφιστάμενες υπηρεσίες δικτύου που έχουν εγκατασταθεί για την εξυπηρέτηση των τριών κατοικιών που χτίστηκαν στο τεμάχιο των εφεσειόντων 2 και 3 και στα άλλα δύο τεμάχια από τους εφεσείοντες
- Τέταρτο, ο ιδιωτικός δρόμος που χτίστηκε αρχικά από τους εφεσείοντες 1 είχε σχεδιαστεί μόνο για να είναι ένας μικρός στενός ιδιωτικός δρόμος που να εξυπηρετεί μόνο αυτές τις τρεις κατοικίες. Αυτό ήταν που τους είχε επιβεβαιωθεί κατά την αγοραπωλησία του τεμαχίου τους. Ο ιδιωτικός τους δρόμος δεν έχει κατασκευαστεί για να αντέχει στην κυκλοφορία οχημάτων για οικοδομικές εργασίες ή για αυξημένα επίπεδα συνηθισμένης οδικής κυκλοφορίας για να εξυπηρετήσει αυξημένη ανάπτυξη. Υπάρχουν τρέχοντα σημάδια φθοράς και υποβάθμισης της επιφάνειας του δρόμου από το φτωχό επίπεδο χρήσης από ιδιωτικά αυτοκίνητα, μικρά φορτηγά και φορτηγά. Ο ιδιωτικός δρόμος χτίστηκε με μία πολύ στενή γωνία στην στροφή του από τον κεντρικό δημόσιο δρόμο προς τα πάνω στο λόφο που εξυπηρετεί την τοπική δεξαμενή νερού. Αυτή η πολύ στενή στροφή είναι πάνω από 140 μοίρες, είναι στροφή U. Επιπλέον αυτή η πολύ στενή στροφή είναι πάνω σε ένα απόκρημνο λόφο, γεγονός που αυξάνει τις πρακτικές δυσκολίες για τους οδηγούς, αφού δεν μπορούν να δουν σωστά. Οι πρακτικές δυσκολίες αυτής της πολύ στενής στροφής ήδη φαίνονται. Ο μεγάλος συνοριακός τοίχος μέσα στο τεμάχιο γης τους καταγράφει ήδη ένα ιστορικό ζημιάς σε αυτόν που έχει προκληθεί από πολλά οχήματα κατά την περίοδο από τότε που κτίστηκε πριν από αρκετά χρόνια. Σε αυτήν την πολύ στενή στροφή βρίσκεται ο κύριος υποσταθμός υπηρεσιών δικτύου που αναφέρεται παραπάνω, καθώς και οι τηλεγραφικοί πόλοι/πάσσαλοι που μεταφέρουν τις υπηρεσίες. Όλες αυτές οι υπηρεσίες δικτύου κινδυνεύουν από ζημιά όταν οχήματα προσπαθούν να στρίψουν σε αυτό το σημείο. Αυτός ο κίνδυνος μπορεί να εξαλειφθεί πλήρως και όχι μόνο να μειωθεί με την πρόσβαση στο τεμάχιο του εφεσιβλήτου μέσω του τεμαχίου γης που είναι δίπλα συνεχίζοντας την πορεία ευθεία πάνω από τον ιδιωτικό τους δρόμο και ακολουθώντας πιο πάνω στον υφιστάμενο χωματόδρομο όπου δεν υπάρχουν καθόλου υπηρεσίες και όπου η κλίση της γης είναι επίπεδη και προς αυτόν το σκοπό προσκόμισε δέσμη φωτογραφιών. Τον Αύγουστο 2010 πληροφόρησαν τους δικηγόρους των εφεσειόντων 1 το ακόλουθο περιστατικό το οποίο δικαιολογεί τις ανησυχίες τους που αναφέρονται πιο πάνω και πιο συγκεκριμένα: Τον Αύγουστο του 2010 ένα πολύ μεγάλο τετράξονο φορτηγό με δύο τροχούς, από το είδος που χρησιμοποιείται για εκσκαφή της γης χρησιμοποίησε τον ιδιωτικό τους δρόμο για πρόσβαση στο τεμάχιο γης τους. Αυτό το φορτηγό είναι γνωστό ως 35 τόνοι, λόγω του βάρους του. Τέτοια βαριά χρήση του ιδιωτικού τους δρόμου δεν μπορεί να επιτραπεί. Το φορτηγό είχε μεγάλη δυσκολία στην στενή γωνία στο σημείο των υπηρεσιών ΑΗΚ, προβαίνοντας σε πολλές προσπάθειες για να γυρίσει την στροφή στον λόφο σε αυτό το σημείο. Άφησε το οδόστρωμα του δρόμου με άσχημα γδαρσίματα λόγω της επαναλαμβανόμενης απόξεσης των βαρέων βαρών ελαστικών. Οι ανησυχίες των εφεσειόντων 2 και 3 σχετικά με την απόφαση του κτηματολογίου και την προτεινόμενη αλλαγή του καθεστώτος στον ιδιωτικό τους δρόμο βασίζονται πάντοτε στα ακόλουθα γεγονότα: Α) η ιδιωτική πρόσβαση προσέθετε αξία στο τεμάχιο γης τους και οποιαδήποτε μείωση ή αραίωση αυτών των αποκλειστικών δικαιωμάτων πρόσβασης θα ήταν επιζήμια για την παρούσα και την μελλοντική αξία του επενδυτικού τους περιουσιακού στοιχείου. Άλλες πρόσφατες οικοδομικές ανάπτυξης ψηλών προδιαγραφών έχουν σχεδιαστεί για να έχουν <<ελεγχόμενη πρόσβαση από πύλη>> και διατίθενται στην αγορά με τέτοια χαρακτηριστικά ως μέρος της αποκλειστικής τους φύσης για να έχουν απήχηση στους αγοραστές. Β) η εναλλακτική πρόσβαση ήταν πάντοτε εύκολα και άμεσα διαθέσιμη για να φτάσει κανείς στο τεμάχιο του εφεσιβλήτου μέσω της μακροχρόνιας πρόσβασης από τον χωματόδρομο γειτονικού τεμαχίου, ο οποίος φαίνεται ξεκάθαρα σε τεκμήριο, ο οποίος χωματόδρομος χρησιμεύει επίσης και για πρόσβαση στο τοπικό ντεπόζιτο νερού και στην τοπική παροχή νερού. Ως εκ τούτου είναι πολύ απίθανο να μειωθεί ή να διαγραφεί μία τέτοια διαθέσιμη και εύκολη πρόσβαση. Γ) ο σχεδιασμός και η διάταξη του ιδιωτικού τους δρόμου από τον αρχικό δημόσιο δρόμο (στην στροφή/στο υπόστεγο των υπηρεσιών) είναι μία πολύ στενή αλλαγή κατεύθυνσης με πορεία προς τα πάνω σε στενή λωρίδα. Αυτό αποτρέπει τα μεγαλύτερα οχήματα από το να παίρνουν την στροφή αυτή και οδηγεί σε ζημιά στο τοπικό συνοριακό τείχος, καθώς και στην υπερβολική φθορά και την καταστροφή του οδοστρώματος της δημοσίας οδού κάθε φορά που ένα βαρύ όχημα/φορτηγό/αγροτικό όχημα επιχειρεί να πάρει την στενή αυτή στροφή του λόφου. Ο σχεδιασμός και η ακτίνα του δρόμου είναι αντίθετη προς όλους τους αναγνωρισμένους διεθνής και εθνικούς κώδικες σχεδιασμού αυτοκινητόδρομων. Δ) απλές και άμεσα διαθέσιμες επιλογές για την πρόσβαση στο τεμάχιο του εφεσιβλήτου υπάρχουν που καταργούν και εξαλείφουν αμέσως όλα αυτά τα προβλήματα σχεδιασμού του αυτοκινητόδρομου με την χρήση του υπάρχοντος χωματόδρομου προς το τοπικό ντεπόζιτο νερού. Αυτός ο χωματόδρομος παρέχει μία ευθεία πορεία προς τα πάνω στο λόφο χωρίς καμία δυσκολία στενών στροφών. Αυτός ο χωματόδρομος υπήρχε από ανέκαθεν και χρησιμοποιήθηκε σε μια προηγούμενη αίτηση για την οικοδόμηση ενός σπιτιού του 2006 όπως εξήγησε και πιο πάνω. Ε) αλλάζοντας την κατάσταση της υφιστάμενης φυσικής επικλινής πλαγιάς σε ένα νέο οδικό δρόμο θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε σημαντικά αυξημένους κινδύνους πλημμυρών και αποστράγγισης του νερού καταιγίδας να καταλήγουν στα σύνορα των τριών ιδιωτικών κατοικιών, συμπεριλαμβανομένης της δικής τους στο τεμάχιο τους. Έχουν δει το νερό της καταιγίδας να πλημμυρίζει από τοπικές βαριές βροχοπτώσεις στην πλαγιά του λόφου, με αποτέλεσμα την τοπική υπερφόρτιση κατά μήκος του ιδιωτικού τους δρόμου. Αυτό έχει προκαλέσει ορισμένες τοπικές πλημμύρες στο γκαράζ των αυτοκινήτων τους, όπου δεν υπάρχει επαρκές κατώφλι/εμπόδιο για την ανακατεύθυνση των νερών των πλημμυρών άλλου. Αυτό προκάλεσε τοπικές πλημμύρες στην περιοχή του κήπου τους δίπλα από το γκαράζ των αυτοκινήτων τους εκείνη την εποχή. Λόγω των δικών τους αποχετεύσεων επιφανειακών υδάτων που οι ίδιοι εγκατέστησαν σε αυτήν την περιοχή, καθώς και σε άλλες περιοχές του κήπου τους, αυτή η εντοπισμένη πλημμύρα έτυχε διαχείρισης και αποστραγγίστηκε και δεν προέκυψε καμιά σοβαρή ζημιά. Για τους ίδιους λόγους θα αυξηθούν σημαντικά οι κίνδυνοι όλων/οποιονδήποτε οχημάτων που τρέχουν εκτός ελέγχου προς τα κάτω στον λόφο και ενδέχεται να προκαλέσουν σοβαρή φυσική ζημιά σε άτομα και περιουσίες στη βάση του λόφου όπου συναντά κανείς τον ιδιωτικό τους δρόμο. Γνωρίζουν ότι τέτοιοι κίνδυνοι έχουν παρουσιαστεί αλλού στην Κύπρο. Αμφότεροι αυτοί οι αυξημένοι κίνδυνοι μπορούν να εξαλειφθούν και να αποφευχθούν πλήρως με την υιοθέτηση μίας εναλλακτικής διόδου πρόσβασης στο τεμάχιο του εφεσιβλήτου Όπως φάνηκε προηγουμένως σε προηγούμενες προτάσεις για μία καινούργια κατοικία του
- Η απομάκρυνση αυτών των αυξημένων κινδύνων θα διατηρήσει την αξία του περιουσιακού του στοιχείου και την επένδυση τους. ΣΤ) οι λόγοι τους τότε ήταν και ήταν πάντα θεμελιώδης και είχαν δηλωθεί για αυτήν την υπόθεση. Καμιά αναγνώριση της σχετικότητας τους ή της τεχνικής ισχύος τους δεν αναγνωρίστηκε ποτέ από το Κτηματολόγιο. Καμία ανεξάρτητη τεχνική αξιολόγηση των κινδύνων και της μείωσης της τιμής της μακροπρόθεσμης επένδυσης τους δεν έχει εξεταστεί ή γίνει δεκτή από το Κτηματολόγιο, ούτε έχει πραγματοποιηθεί καμιά σοβαρή μελέτη των επιλογών πρόσβασης από το Κτηματολόγιο. Επισύναψε δέσμη φωτογραφιών που δείχνουν το κανονικό βαν του γειτονικού ιδιοκτήτη να χρησιμοποιεί χωματόδρομο διασχίζοντας τις πλαγιές του λόφου για να φτάσει στον χωματόδρομο για το ντεπόζιτο νερού και εκ των πραγμάτων στον δημόσιο δρόμο. Υπάρχουν επίσης άλλοι τρόποι που χρησιμοποιούνται από καιρό σε καιρό για να αποκτήσουν τέτοια πρόσβαση. Το τεκμήριο 2 που παραπέμπει είναι επίσης σχετικό για να δείξει άλλους δρόμους στην περιοχή. ΑΚΡΟΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Στα πλαίσια της ακροαματικής διαδικασίας αντεξετάστηκαν στην βάση των ενόρκων τους δηλώσεων ο καθ΄ ου η αίτηση και ο αρμόδιος λειτουργός του κτηματολογίου που προέβη στην επιτόπια εξέταση. Ο καθ΄ ου η αίτηση αναφέρθηκε στην ιδιότητα του ως ιδιοκτήτης του αποκτώντος ακινήτου και στην αίτηση του για να αποκτήσει πρόσβαση σε δημόσιο δρόμο κατά τον ουσιώδη χρόνο όταν ήθελε να ανεγείρει κατοικία, χωρίς να προσδιορίσει ο ίδιος από ποιο τεμάχιο θα περνούσε η δίοδος και χωρίς να είναι ενήμερος ή γνώστης για τις διαδικασίες που ακολουθούνται, θίγοντας το γεγονός ότι με βάση την ειδοποίηση που έλαβε αναφερόταν άλλος τόπος από τον τόπο που θα γινόταν η επιτόπια εξέταση, όπου τελικώς παρευρέθηκε και δεν γνώριζε προσωπικά τους εκεί παρόντες και ούτε γνωρίζει τους εφεσείοντες 2 και
- Κατά την επιτόπια εξέταση, η οποία διήρκησε πολύ λίγο, δεν θυμάται τι ακριβώς έκανε ο λειτουργός του κτηματολογίου, θεώρησε πάντως δίκαιη και επαρκής την καθορισθείσα αποζημίωση, βασιζόμενος τα όσα αποφάσισε ο λειτουργός του κτηματολογίου και εξέφρασε άγνοια σε θέματα που καταγράφονται στις ένορκες του δηλώσεις, ιδίως επί νομικών και τεχνικών θεμάτων, παραπέμποντας ουσιαστικά στον αρμόδιο λειτουργό του κτηματολογίου και στον δικηγόρο του. Το υπόλοιπο μέρος της αντεξέτασης του είχε ως αντικείμενο υποβληθείσες θέσεις από πλευράς εφεσειόντων, στις οποίες ο καθ΄ ου η αίτηση ουσιαστικά απαντούσε υπό τύπον ότι δεν γνωρίζει, εκτός από το γεγονός ότι το τεμάχιο των εφεσειόντων έχει επικλινή επιφάνεια. Στην σύντομη του επανεξέταση, εξέφρασε άγνοια για οποιανδήποτε υφιστάμενη δίοδο και ανέφερε ότι τις ένορκες του δηλώσεις δεν τις έχει συντάξει ο ίδιος. Ο δεύτερος μάρτυρας που αντεξετάστηκε στην βάση της ένορκης του δήλωσης ήταν ο αρμόδιος λειτουργός του κτηματολογίου που προέβηκε στην επιτόπια εξέταση. Στην μαρτυρία του αναφέρθηκε στα καθήκοντα του στο κτηματολόγιο Πάφου και ειδικότερα στα καθήκοντα του στον καθορισμό δικαιωμάτων διάβασης και καταβλητέας αποζημίωσης, κάνοντας επίσης αναφορά στην διαδικασία που ακολουθείται σε τέτοιες περιπτώσεις, πριν, κατά αλλά και μετά τον καθορισμό του δικαιώματος διάβασης και τις ενημερώσεις που γίνονται και την προθεσμία που δίνεται για να καταβληθεί η καθορισθείσα αποζημίωση. Σχετικά με την παρούσα υπόθεση, αναφέρθηκε στο περιεχόμενο της αίτησης που υπέβαλε ο καθ΄ ου η αίτηση για καθορισμού δικαιώματος διόδου, όπου στην αίτηση έγινε αναφορά στο ακίνητο των εφεσειόντων και σε ένα άλλο γειτονικό. Στην προκειμένη περίπτωση ειδοποιήθηκαν ο εφεσίβλητος, ο ιδιοκτήτης γειτονικού τεμαχίου για το οποίος ο εφεσείοντας 2 πρότεινε όπως περάσει η δίοδος από εκείνο το τεμάχιο, καθώς επίσης ενημερώθηκαν οι ιδιοκτήτες του δουλεύοντος ακινήτου μέσω συστημένου ταχυδρομείου και ειδικότερα στο Κοινοτικό Συμβούλιο, στους εφεσείοντες 1 σε συγκεκριμένη διεύθυνση και στους εφεσείοντες 2 και 3 σε συγκεκριμένη ταχυδρομική θυρίδα, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι προφανώς να είναι κάποιου δικηγορικού γραφείου και ειδοποίησαν τον δικηγόρο για να ειδοποιήσει τους εφεσείοντες 2 και 3 και επιπρόσθετα στην παρούσα υπόθεση επειδή υπάρχουν περιπτώσεις που είναι απόντες έκαναν ανάρτηση με συγκεκριμένο έντυπο με το οποίο ειδοποιούν τον κατά τόπο κοινοτάρχη για να κάνει ανάρτηση ώστε να λάβουν γνώση οι δύο Άγγλοι εφεσείοντες της επιτόπιας έρευνας. Ερωτηθείς κατά πόσο η ταχυδρομική θυρίδα εάν ανήκει σε κάποιο δικηγόρο, απάντησε, υπό τύπον ερωτήσεως, πως προφανώς από την πείρα του στο κτηματολόγιο είναι η διεύθυνση των δικηγόρων που επιλαμβάνονται των υποθέσεων των εμπλεκόμενων μερών, λέγοντας μάλιστα χαρακτηριστικά για να είναι καλυμμένο το κτηματολόγιο προβαίνουν και στην σχετική ανάρτηση. Ως προς την επιτόπια εξέταση, ανέφερε ότι μετέβηκε επί τόπου, έλεγξε όλη την περιοχή για να δει τις δυνατότητες από που θα καθορίσει το δικαίωμα και στην συνέχεια αφού κατέληξε από που θα δοθεί το δικαίωμα και ενημέρωσε τους παρευρισκόμενους που ήταν ο καθ΄ ου η αίτηση, ο αντιπρόσωπος των εφεσειόντων 1 και δύο άλλα επηρεαζόμενα πρόσωπα, από πλευράς κτηματολογίου ήταν μόνο ο ίδιος. Χρονικά η όλη διαδικασία διήρκησε μισή με μια ώρα περίπου. Αποτέλεσμα της έρευνας του ήταν να καθορισθεί ως δίοδος η ήδη υπάρχουσα και από τον νέο αιτητή, ήτοι η δίοδος που χρησιμοποιείται από άλλα δύο γειτονικά τεμάχια. Ως προς τα μέσα που χρησιμοποίησε, ανέφερε ότι χρησιμοποίησε μετροταινία, διότι τότε δεν υπήρχαν διαθέσιμα στο κτηματολόγιο τα GPS. Όταν ερωτήθηκε κατά πόσο διερωτήθηκε γιατί οι εφεσείοντες 2 και 3 δεν ήταν παρόντες, ανέφερε χαρακτηριστικά ότι συνήθως δεν ενδιαφέρονται σε παρόμοιες περιπτώσεις διότι αγοράζουν και ακίνητη ιδιοκτησία και φεύγουν και στην προκειμένη περίπτωση αντιπροσωπεύονταν από δικηγορικό γραφείο. Ερωτηθείς κατά πόσο υπήρχε δικηγόρος παρών, ανέφερε ότι δεν υπήρχε, αλλά τα ακίνητα τα αγόραζαν και πλείστοι απουσιάζουν αρκετό διάστημα στο εξωτερικό και αρκέστηκε να αναφέρει ότι οι εφεσείοντες είχαν το πωλητήριο έγγραφο, υπήρχε όμως ο εγγεγραμμένος ιδιοκτήτης, οι δε εφεσείοντες 2 και 3 έχουν ειδοποιηθεί μέσω της ανάρτησης στον οικείο δήμο. Του υποβλήθηκε η θέση ότι οι εφεσείοντες 2 και 3 δεν έλαβαν κάποια ειδοποίηση και ο μάρτυρας την αντέκρουσε με την αναφορά του ότι οι εφεσείοντες 2 και 3 αποτάθηκαν στο Δικαστήριο για πέρασμα και συνεπώς έλαβαν γνώση. Όταν του υποβλήθηκε η θέση ότι η ταχυδρομική θυρίδα που το κτηματολόγιο ισχυρίζεται ότι απέστειλε την σχετική ειδοποίηση για την επιτόπια εξέταση δεν ανήκει στους εφεσείοντες και ότι δεν γνωρίζουν καν αυτήν, απάντησε χαρακτηριστικά ότι πολύ πιθανόν να είναι του αντιπροσώπου τους και ότι κάποιου δικηγόρου θα είναι αυτή η θυρίδα. Αρνήθηκε επίσης υποβληθείσα θέση ότι λανθασμένα προχώρησε στην επιτόπια έρευνα χωρίς την παρουσία των εφεσειόντων 2 και 3, υπεραμυνόμενος του νομότυπου και της ορθότητας της διαδικασίας που ακολουθήθηκε και στο γεγονός ότι η αποζημίωση στάληκε στους εφεσείοντες
- Ερωτηθείς τι μετρήσεις έχει προβεί την επίδικη ημέρα με την μετροταινία, ανέφερε ότι δεν έχει προβεί σε οποιαδήποτε μέτρηση διότι το πέρασμα ήταν κατασκευασμένο, το οποίο χρησιμοποιείτο για την εξυπηρέτηση άλλων δύο κατοικιών, την δε μετροταινία την είχε μαζί του όταν είχε αμφιβολία για κάποιο σύνορο. Εξέφρασε την άποψη ότι προφανώς οι εφεσείοντες 1 μπορεί να έκανε δικαίωμα διαβάσεως και να είπε στους πελάτες τους ότι είναι ιδιωτικό και εδώ εντόπισε ο μάρτυρας το λάθος, λέγοντας ότι το δικαίωμα διαβάσεως δεν είναι ιδιωτικός δρόμος και ότι αυτοί οι επιχειρηματίες που χώρισαν την γεωργική γη σε τεμάχια και ανέγειραν κατοικίες παράνομες χωρίς άδειες και είπαν στους ξένους υπηκόους ότι το δικαίωμα διαβάσεως είναι δρόμος ιδιωτικός δικός τους και κακώς το έπραξαν. Έχει δει το γειτονικό τεμάχιο που οι πλευρά των εφεσειόντων 2 και 3 εισηγήθηκε ότι θα μπορούσε να παραχωρηθεί η δίοδος, ως επίσης έπραξε το ίδιο και για όλη την περιοχή και δεν μπορούσε να καθοριστεί άλλο σημείο διόδου. Όταν του υποδείχθηκε συγκεκριμένη παράγραφος από την ένορκη του δήλωση που κάνει αναφορά ότι έχει χρησιμοποιήσει όλα τα ενδεδειγμένα επιστημονικά μέσα για τις επιτόπιες μετρήσεις εξέφρασε την έκπληξη του, λέγοντας ότι πρώτη φορά το βλέπει εκείνο το σημείο και ότι δεν το έχει διαβάσει και προφανώς το υπέγραψε όταν έχει ειδοποιηθεί σχετικά προηγουμένως. Το υπόλοιπο μέρος της αντεξέτασης του αφορούσε υποβληθείσες θέσεις των εφεσειόντων όπως αυτές προκύπτουν από τις ένορκες δηλώσεις που υποστηρίζουν τις θέσεις τους, τις οποίες ο μάρτυρας αρνείτο και υπεραμύνθηκε την ορθότητα, πληρότητα και το νομότυπο της διαδικασίας και της ενημέρωσης που ακολουθήθηκε πριν, κατά και μετά την επιτόπια έρευνα και τον καθορισμό της αποζημίωσης, ως επίσης υπεραμύνθηκε την ορθότητα, πληρότητα και το αιτιολογημένο της απόφασης του κτηματολογίου. Ειδικότερα για να αντικρούσει υποβληθείσα θέση ότι θα έπρεπε να καθορίσει δικαίωμα διόδου από άλλο γειτονικό τεμάχιο από το οποίο διέρχονται ήδη πολλά οχήματα και θα ήταν πιο εύχρηστη η δίοδος, ανέφερε ότι θα στοίχιζε περισσότερο χρήμα και εργασίες για να διανοιχθεί αυτή η δίοδος και αυτό ήταν το κριτήριο του και αρνήθηκε υποβληθείσα θέση ότι η απόφαση του ήταν ήδη ειλημμένη και ότι η διαδικασία διήρκησε περίπου 5 λεπτά. Όταν του υποβλήθηκε η θέση ότι η υφιστάμενη δίοδος ήταν μόνο για να εξυπηρετεί τρία συγκεκριμένα ακίνητα και όχι άλλα, ο μάρτυρας απάντησε καυτηριάζοντας το γεγονός ότι ο διαχωρισμός ήταν για γεωργικούς σκοπούς και αντιθέτως ανηγέρθηκαν κατοικίες. Στην επανεξέταση του ανέφερε ότι δεν υπάρχει σχετική υψομετρική διαφορά και ότι η καθορισθείσα δίοδος αποτελεί μέρος της υφιστάμενης διόδου. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Το άρθρο 80 του περί Ακίνητης Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμηση) Νόμος Κεφ. 224, προνοεί τα ακόλουθα: ΄΄Κάθε πρόσωπο το οποίο έχει παράπονο κατά οποιασδήποτε διαταγής, ειδοποίησης ή απόφασης του Διευθυντή, που διενεργήθηκε, δόθηκε ή λήφθηκε δυνάμει των διατάξεων του Νόμου αυτού δύναται, εντός τριάντα ημερών από την ημερομηνία κοινοποίησης σε αυτόν της διαταγής αυτής, ειδοποίησης ή απόφασης να υποβάλει έφεση στο Δικαστήριο και το Δικαστήριο δύναται να εκδώσει επί αυτής τέτοιο διάταγμα ως ήθελε είναι δίκαιο αλλά, κανένα Δικαστήριο δεν επιλαμβάνεται οποιασδήποτε αγωγής ή διαδικασίας επί οποιουδήποτε ζητήματος σε σχέση με το οποίο ο Διευθυντής έχει εξουσία να ενεργεί δυνάμει των διατάξεων του Νόμου αυτού, εκτός με έφεση όπως προνοείται στο άρθρο αυτό΄΄ Στην υπόθεση GEORGHIOS CHR. KAFIEROS AND ANOTHER, ANDROULLA A. THEOCHAROUS AND OTHERS,
(1978)1 CLR σελ. 619, λέχθησαν τα ακόλουθα και τίθενται τα κριτήρια και οι εξουσίες όπου το Δικαστήριο εξετάζει σε αυτής της φύσεως υποθέσεις, απόσπασμα από το οποίο το Δικαστήριο αντλεί διαφώτιση και καθοδήγηση: ΄΄Therefore a District Court in reviewing the decision of the Director should follow the principles on which the Supreme Court in its administrative jurisdiction exercises judicial control over administrative acts or decisions in the domain of public law, with the only difference that the District Court in deciding an appeal under section 80 of Cap. 224, has power to substitute its own discretion for that of the Director whereas in a recourse under Article 146 of the Constitution, the administrative Court cannot substitute its own discretion for that of the Administration. However, the District Court will not lightly substitute its own discretion for that of the Director unless there are strong reasons proved by admissible evidence before it militating in that direction. As we have already said a wide discretion is vested in the Director under the law and the regulations made thereunder to determine, in the first place, as a person best qualified as an expert the direction and extent of a right of passage and the Court in the absence of concrete reasons cannot question his conclusions.΄΄ Με λίγα λόγια, το Επαρχιακό Δικαστήριο όταν αναθεωρεί την απόφαση του Διευθυντή δέον να ακολουθεί τις αρχές που εφαρμόζει το Ανώτατο Δικαστήριο κατά την άσκηση της διοικητικής του αρμοδιότητας για τον έλεγχο των διοικητικών πράξεων ή αποφάσεων στη σφαίρα του Δημοσίου Δικαίου, με μόνη διαφορά ότι το Επαρχιακό Δικαστήριο όταν αποφασίζει μια έφεση βάσει του άρθρου 80 του Νόμου, Κεφ. 224 έχει εξουσία να υποκαταστήσει τη δική του διακριτική ευχέρεια αντί αυτής του Διευθυντή, ενώ σε προσφυγή βάσει του Άρθρου 146 του Συντάγματος, το Διοικητικό Δικαστήριο δεν μπορεί να υποκαταστήσει με τη δική του διοικητική ευχέρεια αυτή της Διοίκηση, ήτοι το Επαρχιακό Δικαστήριο κάτω από το άρθρο 80 δεν περιορίζεται στον έλεγχο της νομιμότητας της απόφασης, αλλά επεκτείνεται στην ορθότητα της και γενικότερα στις ρυθμίσεις των δικαιωμάτων των διαδίκων με γνώμονα το δίκαιο του πράγματος, το Επαρχιακό Δικαστήριο δεν θα υποκαταστήσει εύκολα τη δική του διακριτική ευχέρεια με αυτή του Διευθυντή εκτός εάν υπάρχουν ισχυροί λόγοι οι οποίοι να αποδεικνύονται με αποδεκτή μαρτυρία και οι οποίοι να συνηγορούν προς αυτή την κατεύθυνση. Η εξουσία του Διευθυντή είναι πράγματι ευρεία εξουσία σύμφωνα με το Νόμο και τους Κανονισμούς ιδιαίτερα γιατί είναι πρόσωπο περισσότερο ικανό σαν ειδικός να αποφασίσει την κατεύθυνση και την έκταση του δικαιώματος διόδου και το Δικαστήριο στην απουσία συγκεκριμένων και ισχυρών λόγων δεν μπορεί να θέσει υπό αμφισβήτηση τα συμπεράσματά του. Οι πιο πάνω αρχές τέθηκαν και σε σωρεία άλλων υποθέσεων, όπως π.χ. CHARALAMBOS CHRISTODOULOU PEYIOTIS AND ANOTHER v. ANDREAS CHRISTODOULOU POLEMIDIS,
(1982)1 C.L.R. 442, ΑΡΙΣΤΟΣ ΑΒΡΑΑΜ ΛΙΑΣΙΔΗΣ ν. ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ και ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ
(1989)1E Α.Α.Δ 185, ΜΕΝΕΛΑΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΗ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, ν ΜΑΜΑ ΒΑΡΝΑΒΑ ΧΑΤΖΗΜΑΜΑ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ,
(1990)1 Α.Α.Δ 208, ΘΕΟΝΙΤΣΑ ΣΩΦΡΟΝΙΟΥ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ, ν. ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΣ ΠΑΠΑΝΕΟΚΛΗ,
(1992)1Β Α.Α.Δ 906, ΚΟΥΜΗΣ - ν - ΚΟΥΝΤΟΥΡΟΥ
(1992)1 Β Α.Α.Δ. σελ. 1312 και ΠΑΥΛΟΥ κ.α. - ν - ΝΕΟΦΥΤΟΥ
(1995)1 Α.Α.Δ. σελ. 973. Σε αυτής της φύσεως υποθέσεις, ως προς το βάρος απόδειξης, ο αιτητής θα πρέπει να αποδείξει ότι η απόφαση του Διευθυντή είναι λανθασμένη. Το Δικαστήριο παραπέμπει ενδεικτικά και όχι περιοριστικά στην υπόθεση ΚΤΩΡΙΔΗ - ν - ΈΠΑΡΧΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ κ.α.
(2005)1 ΑΑΔ. σελ. 541, όπου και το κάτωθι απόσπασμα, από το οποίο το Δικαστήριο επίσης αντλεί διαφώτιση και καθοδήγηση: ΄΄Να παρατηρήσουμε όμως και κάτι άλλο. Όπως τόνισε ο ευπαίδευτος πρωτόδικος Δικαστής, με πλήρη επίγνωση των αρχών που διέπουν το θέμα, αν και κατά το δικαστικό έλεγχο που προσφέρει το άρθρο 80 το Δικαστήριο υπεισέρχεται στην ίδια την ουσιαστική ορθότητα της απόφασης του Διευθυντή και δεν περιορίζεται στην εξωτερική νομιμότητα της, το βάρος είναι στον Εφεσείοντα/Αιτητή να καταδείξει ότι η απόφαση του Διευθυντή, ως του κατ' εξοχήν αρμόδιου στο πράγμα, είναι λανθασμένη, εγχείρημα όχι ευχερές και μέλλον να επιτύχει μόνο αν συντρέχουν ισχυροί λόγοι που να το στηρίζουν. Το βάρος αυτό, όπως ορθά διαπίστωσε ο ευπαίδευτος πρωτόδικος Δικαστής, δεν απέσεισε η Εφεσείουσα.΄΄ Στην Αριστοτέλους v. Χ"Κυριάκου κ.ά.
(2001)1 ΑΑΔ 100 όπου αναφέρθηκαν τα ακόλουθα στη σελ. 108 (Καλλής Δ.): «Ο μηχανισμός για τον έλεγχο της ορθότητας των αποφάσεων του Διευθυντή του Κτηματολογίου που εμπίπτουν στη σφαίρα του ιδιωτικού δικαίου προσφέρεται από το άρθρο 80 του Κεφ. 224. Οι αρχές που διέπουν τον δικαστικό έλεγχο αποφάσεων του Διευθυντή του Κτηματολογίου είναι καλώς θεμελιωμένες. Έχει νομολογηθεί ότι κατά τον καθορισμό του δικαιώματος διόδου ο Διευθυντής έχει ευρεία διακριτική ευχέρεια. Εκδίδει απόφαση η οποία εμπίπτει εντός της σφαίρας του ιδιωτικού δικαίου. Επομένως το Επαρχιακό Δικαστήριο κατά την αναθεώρηση της απόφασης του Διευθυντή πρέπει να εφαρμόζει τις αρχές που διέπουν το δικαστικό έλεγχο διοικητικών πράξεων ή αποφάσεων που εμπίπτουν εντός της σφαίρας του δημοσίου δικαίου με τη διαφορά πως το Επαρχιακό Δικαστήριο δικαιούται να αντικαταστήσει την κρίση του Διευθυντή με τη δική του. Ωστόσο το Επαρχιακό Δικαστήριο δεν θα αντικαταστήσει εύκολα την δική του διακριτική ευχέρεια με εκείνη του Διευθυντή. Θα υιοθετήσει τέτοια πορεία μόνο εφόσον υπάρχουν ισχυροί λόγοι οι οποίοι αποδεικνύονται με αποδεκτή μαρτυρία και οι οποίοι συνηγορούν προς αυτή την κατεύθυνση (βλ. Kafieros (πιο πάνω) σελ. 643, 644, Peyiotis and Another v. Polemides
(1982)1 C.L.R. 442, 450, Λιασίδης v. Γενικού Εισαγγελέα κ.ά.
(1989)1 Α.Α.Δ. 185, Αθανάση κ.ά. v. Χατζημάμα κ.ά.
(1990)1 Α.Α.Δ. 208, 210, Σολομώντος v. Παπανεοκλή
(1992)1 Α.Α.Δ. 906, 912, Παύλου κ.ά. v. Νεοφύτου μέσω Κλείτου Καζαφανιώτη ως πληρεξουσίου αντιπροσώπου
(1995)1 Α.Α.Δ. 973, 977. Βλ. και Georghiou v. Hjiphesa
(1970)1 C.L.R. 58).» Στην Αντώνη Χρίστου Χατζησωφρονίου κ.α. ν. Παναγιώτα Ονησιφόρου Δημοσθένους
(2011)1Β ΑΑΔ 885, αφού υιοθετήθηκε το πιο πάνω απόσπασμα, λέχθηκαν τα ακόλουθα στη σελ. 894 (Πασχαλίδης Δ.): «Ενόψει των πιο πάνω[1], λόγοι ακύρωσης που λαμβάνονται υπόψη από το Ανώτατο Δικαστήριο για ακύρωση μιας διοικητικής πράξης, όπως για παράδειγμα παράβαση των αρχών της φυσικής δικαιοσύνης, έλλειψη δέουσας έρευνας, έλλειψη αιτιολογίας, πλάνη περί το νόμο ή τα πράγματα, τυγχάνουν ανάλογης εφαρμογής και σε υποθέσεις όπως την παρούσα. Αναφορικά με την αιτιολογία αυτή επιβάλλεται και από τον Καν. 6 των περί Ακίνητης Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμηση) Διαδικαστικών Κανονισμών του 1956». To δε επίμαχο άρθρο που σχετίζεται με την υπό εξέταση αίτηση, είναι το άρθρο 11Α του Κεφ. 224, το οποίο προνοεί τα ακόλουθα: ΄΄11Α.-
(1)Ανεξάρτητα από τις διατάξεις του Νόμου αυτού αν ακίνητη ιδιοκτησία εξαιτίας οποιουδήποτε λόγου είναι περίκλειστη με τέτοιο τρόπο ώστε να στερείται της αναγκαίας διόδου σε δημόσιο δρόμο, ή αν η υφιστάμενη δίοδος είναι ανεπαρκής για την κατάλληλη χρήση αυτής, ανάπτυξη ή εκμετάλλευση ο ιδιοκτήτης της ακίνητης ιδιοκτησίας δικαιούται να απαιτήσει δίοδο επί των γειτονικών ακινήτων ιδιοκτησιών με πληρωμή εύλογης αποζημίωσης. Για τους σκοπούς του εδαφίου αυτού ΄΄δίοδος" περιλαμβάνει το δικαίωμα διοχέτευσης ύδατος, λυμάτων ή οποιουδήποτε άλλου υγρού μέσω αυλακιών, ή σωλήνων ή οποιουδήποτε άλλου κατάλληλου μέσου.
(2)Η κατεύθυνση της διόδου και η έκταση του δικαιώματος για χρήση αυτής, καθώς και η αποζημίωση που πρέπει να καταβάλλεται καθορίζονται από το Διευθυντή αφού προηγηθεί γνωστοποίηση προς όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, και αν κατόπι της γνωστοποίησης αυτής οποιοδήποτε από τα ενδιαφερόμενα μέρη παραλείψει να παρευρεθεί κατά την επιτόπια έρευνα που ορίζεται στη γνωστοποίηση ο Διευθυντής δύναται να προχωρήσει σε κάθε απαιτούμενη ενέργεια στην απουσία του.
(3)Υποχρέωση των γειτόνων για παροχή διόδου δεν υφίσταται αν η συγκοινωνία της ακίνητης ιδιοκτησίας προς το δημόσιο δρόμο σταμάτησε από αυτόβουλη πράξη ή παράλειψη του κυρίου αυτής.
(4)Αν ένεκα εκποίησης μέρους της ακίνητης ιδιοκτησίας απεκόπηκε η συγκοινωνία του μέρους που εκποιήθηκε ή απέμεινε προς το δημόσιο δρόμο, για παροχή διόδου υποχρεούται ο κύριος του μέρους, μέσω του οποίου εγίνετο μέχρι τώρα η συγκοινωνία. Με εκποίηση μέρους εξομοιώνεται και η εκποίηση μιας από περισσότερες ακίνητες ιδιοκτησίες που ανήκουν στον ίδιο κύριο.
(5)Δίοδος που χορηγήθηκε βάσει του άρθρου αυτού θεωρείται ως δικαίωμα, δουλεία ή ωφέλημα που αποκτήθηκε βάσει των διατάξεων του άρθρου 11, και οι διατάξεις του Νόμου αυτού θα εφαρμόζονται σε οποιαδήποτε τέτοια δίοδο.
(6)Το Υπουργικό Συμβούλιο εκδίδει Κανονισμούς ρυθμίζοντας κάθε θέμα το οποίο χρειάζεται ρύθμιση για την καλύτερη εφαρμογή του άρθρου αυτού και ιδιαίτερα τη διαδικασία που ακολουθείται για τους σκοπούς αυτού: Νοείται ότι Κανονισμοί που έγιναν βάσει του εδαφίου αυτού κατατίθενται στη Βουλή των Αντιπροσώπων, η οποία εντός 15 ημερών από την κατάθεση αυτή αποφασίζει σχετικά με αυτούς. Σε περίπτωση έγκρισης ή τροποποίησης των Κανονισμών που κατατέθηκαν με τον τρόπο αυτό, αυτοί τίθενται σε ισχύ όπως εγκρίθηκαν από τη Βουλή.
(7)Οι διατάξεις του άρθρου αυτού δεν εφαρμόζονται επί οποιασδήποτε φύσεως κρατικής γης χωρίς ειδική γι' αυτό απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου και με τέτοιους όρους ως ήθελε προβλεφθεί στην απόφαση΄΄. Νομολογιακό πλαίσιο που διέπει την υπό εξέταση υπόθεση αποτελεί η υπόθεση Γιωργούλλα Νεοφύτου κ.α. - ν- Ελένη Νεοφύτου
(1995)1 ΑΑΔ 973, όπου λέχθησαν τα ακόλουθα: ΄΄Οι αρχές που πρέπει να καθοδηγούν το Δικαστήριο όταν εξετάζει αίτηση-έφεση από απόφαση του Διευθυντή κάτω από το άρθρο 80 του Κεφ. 224, διατυπώθηκαν από το Ανώτατο Δικαστήριο στην υπόθεση Kafieros and Another v. Theocharous and Others
(1978)1 C.L.R. 619 και ορθά αναφέρθηκαν από το πρωτόδικο Δικαστήριο. Στην υπόθεση αυτή το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι ο Διευθυντής μετά τη διεξαγωγή επιτόπιας έρευνας καθορίζει την κατεύθυνση και την έκταση της διόδου αφού λάβει υπ' όψιν όλους τους σχετικούς παράγοντες. Στην περίπτωση δε που υπάρχουν περισσότερα από ένα κτήματα που δυνατόν να θεωρηθούν κατάλληλα, ο Διευθυντής έχει την εξουσία να κάμει εκλογή και ν' αποφασίσει το κτήμα πάνω στο οποίο θα δοθεί το δικαίωμα διόδου λαμβάνοντας υπ' όψιν τη δημιουργία της ελάχιστης δυνατής ζημιάς, οχληρίας και ταλαιπωρίας. Ο Διευθυντής αποφασίζοντας ένα δικαίωμα διόδου έχει διακριτική εξουσία να αποφασίσει πάνω σε ιδιωτικά δικαιώματα. Επομένως το Επαρχιακό Δικαστήριο αναθεωρώντας την απόφαση του Διευθυντή ακολουθεί τις αρχές πάνω στις οποίες το Ανώτατο Δικαστήριο εις τη διοικητική του δικαιοδοσία κάνει δικαστικό έλεγχο πάνω σε διοικητικές πράξεις ή αποφάσεις εις τον τομέα του δημοσίου δικαίου. Η μόνη διαφορά είναι ότι το Επαρχιακό Δικαστήριο αποφασίζοντας μιαν έφεση κάτω από το άρθρο 80 του Κεφ. 224 έχει την εξουσία να υποκαταστήσει τη δική του διακριτική ευχέρεια με αυτή του Διευθυντή σε αντίθεση με την εξουσία που έχει το Δικαστήριο σε περίπτωση προσφυγής κάτω από το άρθρο 146 του Συντάγματος, όπου το Διοικητικό Δικαστήριο δεν μπορεί να κάμει κάτι τέτοιο. Όμως το Επαρχιακό Δικαστήριο δεν θα υποκαταστήσει εύκολα τη δική του διακριτική ευχέρεια με αυτή του Διευθυντή εκτός εάν υπάρχουν ισχυροί λόγοι οι οποίοι να αποδεικνύονται με αποδεκτή μαρτυρία και οι οποίοι να συνηγορούν προς αυτή την κατεύθυνση. Η εξουσία του Διευθυντή είναι πράγματι ευρεία εξουσία σύμφωνα με το Νόμο και τους Κανονισμούς ιδιαίτερα γιατί είναι πρόσωπο περισσότερο ικανό σαν ειδικός να αποφασίσει την κατεύθυνση και την έκταση του δικαιώματος διόδου και το Δικαστήριο στην απουσία συγκεκριμένων και ισχυρών λόγων δεν μπορεί να θέσει υπό αμφισβήτηση τα συμπεράσματά του. Οι ίδιες αρχές υιοθετήθηκαν και εφαρμόστηκαν στην υπόθεση Peyiotis and Another ν. Polemidis
(1982)1 C.L.R. 442.΄΄ Επίσης σχετική είναι και η Αντωνίου - ν - Αριστοκλή κ.α. ECLI:CY:AD:2016:D315, Πολ. Έφεση 213/2011 ημερ. 29/6/
- ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΙΤΗΣΗΣ - ΕΝΣΤΑΣΗΣ - ΕΥΡΗΜΑΤΑ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Με βάση το πιο πάνω νομοθετικό και νομολογιακό πλαίσιο, το Δικαστήριο προχωρεί στην πιο κάτω αξιολόγηση. Όπως προκύπτει από τις θέσεις των δύο πλευρών, αρχικοί ιδιοκτήτες του τεμαχίου 514 ήταν οι εφεσείοντες 1, όμως στην πορεία οι εφεσείοντες 2 και 3 ενεγράφησαν ως οι εγγεγραμμένοι ιδιοκτήτες του εν λόγω τεμαχίου δυνάμει πωλητηρίου εγγράφου που προηγήθηκε και που εντός αυτών ανηγέρθηκε οικία από τους εφεσείοντες
- Το τεμάχιο 514 βαρυνόταν ήδη με δικαίωμα διόδου και εξυπηρετούσε τα τεμάχια 512 και
- Ο εφεσίβλητος είναι ο ιδιοκτήτης του τεμαχίου 348 και ο οποίος ζήτησε και απέκτησε δικαίωμα διόδου μέσω του τεμαχίου 514, χρησιμοποιώντας την ίδια υπάρχουσα δίοδο που εξυπηρετεί τα τεμάχια 512 και 513 και αυτή η απόκτηση διόδου προς όφελος του τεμαχίου 348 είναι που αποτελεί αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας. Οι εφεσείοντες 2 και 3 αντιπρότειναν όπως η δίοδος που θα εξυπηρετούσε καλύτερα το τεμάχιο 348 είναι η δίοδος που ήδη χρησιμοποιείται από άλλα οχήματα και είναι μέσω του τεμαχίου 60 που είναι γειτονικό τεμάχιο. Ως προς την αξιολόγηση των μαρτύρων που αντεξετάστηκαν, το Δικαστήριο τους έχει παρακολουθήσει με ιδιαίτερη προσοχή και παρατηρητικότητα κατά την ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης. Ο εφεσίβλητος ουσιαστικά δεν ήταν σε θέση να διαφωτίσει ιδιαίτερα το Δικαστήριο, διότι στα καίριας σημασίας αμφισβητούμενα γεγονότα, ουσιαστικά εξέφραζε άγνοια και παρέπεμπε στον λειτουργό του κτηματολογίου για το τι πραγματικά έχει λάβει χώρα την επίδικη ημέρα όταν έγινε η επιτόπια εξέταση και καθορίστηκε το δικαίωμα διόδου που προσβάλλεται με την παρούσα αίτηση - έφεση. Όμως, αυτό που προκύπτει από την μαρτυρία του, είναι ότι η όλη διαδικασία, όπως ο ίδιος ανέφερε, διήρκησε περίπου 5 λεπτά. Αυτή η αναφορά του εφεσίβλητου, κρίνεται από το Δικαστήριο αποτελεί μια ένδειξη για το βεβιασμένο της όλης διαδικασίας που έγινε την επίδικη ημέρα για ένα σοβαρό ζήτημα, ήτοι τον καθορισμό δικαιώματος διόδου, που ασφαλώς απαιτεί ενδελεχή επιτόπια εξέταση και καθορισμό της διόδου με την λιγότερο δυνατή οχληρία και ζημιά για το οποιοδήποτε δουλεύον ακίνητο προς όφελος του οποιουδήποτε αποκτώντος ακινήτου. Αυτό στην προκειμένη περίπτωση προδήλως δεν έγινε και αυτό που αρκέστηκε ουσιαστικά ο λειτουργός του κτηματολογίου, είναι ο καθορισμός της διόδου στο ίδιο σημείο που υπάρχει ήδη δίοδος. Όμως, αυτό από μόνο του δεν αποτελεί κριτήριο αλάνθαστο, διότι η χρησιμοποίηση διόδου και από άλλο ή άλλα αποκτώντα ακίνητα, προσθέτει μια επιπρόσθετη επιβάρυνση και θα πρέπει να εξεταζόταν κατά πόσο θα έπρεπε να αναζητηθεί μια άλλη δίοδος, η οποία να είναι ευχερής και μόνο εάν αυτό ήταν ακατόρθωτο ή πιο δύσκολο να χρησιμοποιείτο η ήδη υπάρχουσα δίοδος. Το ίδιο ισχύει βεβαίως και για την θέση των εφεσειόντων 2 και 3 για την πρόταση τους όπως η ευχερέστερη δίοδος για το τεμάχιο 348 είναι αυτή δια μέσου του τεμαχίου
- Δεν είναι όμως το αυτό το κυριότερο πρόβλημα στην όλη διαδικασία που ακολουθήθηκε. Τα όσα ανέφερε ο αρμόδιος λειτουργός του κτηματολογίου που διενήργησε την επιτόπια εξέταση και καθόρισε το δικαίωμα διόδου και το ύψος της αποζημίωσης και ιδίως η φρασεολογία που χρησιμοποίησε, συνθέτουν ένα σκηνικό που καταδεικνύεται ότι δεν έχουν τηρηθεί εφαρμοστεί στοιχειωδώς θεμελιώδεις αρχές της χρηστής διοίκησης και της φυσικής Δικαιοσύνης και ειδικότερα στο ζήτημα της ενημέρωσης των εφεσειόντων 2 και
- Συγκεκριμένα, η αναφορά του ότι προφανώς ειδοποιήθηκε ο δικηγόρος των εφεσειόντων 2 και 3, αφήνει εύλογα ερωτηματικά για την εύλογη επιμέλεια που έπρεπε να επιδειχθεί για να εξασφαλιστεί η ενημέρωση των εφεσίβλητων και σίγουρα δεν έγινε εύλογη επιμέλεια για να διαπιστωθεί την επίδικη ημέρα εάν πράγματι οι εφεσείοντες2 και 3 ενημερώθηκαν και ποιος ήταν ο λόγος που αυτοί ήταν απόντες και αυτό ενισχύεται και από το γεγονός ότι η όλη διαδικασία διήρκησε 5 λεπτά περίπου, ως και ο ίδιος ο εφεσίβλητος ανέφερε και αξιολογήθηκε πιο πάνω. Η αδιαφορία από πλευράς κτηματολογίου και επίδειξη πλήρους περιφρόνησης και αδιαφορίας ως προς τα έννομα συμφέροντα των εφεσειόντων 2 και 3, προκύπτει και επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι ο ίδιος ο λειτουργός του κτηματολογίου ανέφερε ότι ως συνήθως αυτοί δεν ενδιαφέρονται και αγοράζουν περιουσία και φεύγουν, εννοώντας προφανώς αλλοδαπούς αγοραστές ακινήτων που ενδεχομένως να επηρεαστούν τα ακίνητα τους από οποιανδήποτε παραχώρηση δικαιώματος διόδου. Αυτό που αποκαλύπτεται από την αναφορά του εν λόγω λειτουργού, είναι μη αναιτιολόγητη, αδικαιολόγητη και απροκάλυπτη νοοτροπία και τρόπο δράσης που εφαρμόστηκε στην προκειμένη περίπτωση από πλευράς κτηματολογίου εις βάρος των εννόμων συμφερόντων των εφεσειόντων 2 και 3, προδήλως για να ολοκληρωθεί η επιτόπια εξέταση σε σύντομο χρόνο, ήτοι 5 λεπτών περίπου, με την απόφαση όπως παραχωρηθεί δικαίωμα διόδου με την χρησιμοποίηση μιας ήδη παραχωρηθείσας διόδου, χωρίς να αναζητηθεί οποιαδήποτε άλλη εναλλακτική δίοδος σε άλλο ακίνητο, αφού η διάρκεια των 5 λεπτών εξ΄ αντικειμένου δεν μπορούσε να αρκούσε για αυτήν την διαδικασία ελέγχου και αξιολόγησης ύπαρξης άλλης εναλλακτικής διόδου, και αυτό επιβεβαιώνεται και ενισχύεται από το γεγονός ότι ο λειτουργός του κτηματολογίου, όπως και ο ίδιος παραδέχθηκε, δεν προέβηκε σε καμία απολύτως μέτρηση με την μετροταινία του, που ήταν και το μόνο μέσο που είχε τότε στην διάθεση του, όπως το αποκρυστάλλωσε κατά την αντεξέταση του. Η πλήρης αδιαφορία και περιφρόνηση από πλευράς κτηματολογίου ως προς τα έννομα συμφέροντα των εφεσειόντων 2 και 3 και στην μη καταβολή εύλογης προσπάθειας να ενημερωθούν αυτοί για την επιτόπια εξέταση, προκύπτει και από την αναφορά του λειτουργού του κτηματολογίου ότι υπήρχε πληρεξούσιος δικηγόρος, χωρίς καν να κατονομάζεται ο εν λόγω δικηγόρος, χωρίς καν να γίνεται αναφορά εάν πράγματι ο εν λόγω δικηγόρος εξακολουθούσε να λειτουργεί ως πληρεξούσιος αντιπρόσωπος των εφεσειόντων 2 και 3 και δυνάμει ποιας εξουσιοδότησης και ποια ήταν η έκταση αυτής της εξουσιοδότησης. Το νεφελώδες σκηνικό ενισχύεται και από την αναφορά του ίδιου πάλι λειτουργού του κτηματολογίου όταν του υποβλήθηκε η θέση ότι η ταχυδρομική θυρίδα δεν ανήκει στους εφεσίβλητους και ότι την αγνοούν, διότι ο λειτουργός απάντησε ότι πολύ πιθανόν να είναι του αντιπροσώπου τους και ότι κάποιου δικηγόρου θα είναι. Ασφαλώς και απουσιάζει μαρτυρία ως προς το ποιος ήταν ο ιδιοκτήτης αυτής της ταχυδρομικής θυρίδας. Δεν χρειάζεται να ειπωθούν πολλά για σκοπούς αξιολόγησης αυτής της πρακτικής και της νοοτροπίας του κτηματολογίου για την επίδικη διαδικασία καθορισμού διόδου, παρά μόνο το Δικαστήριο καυτηριάζει την προχειρότητα με την οποία ακολούθησε το κτηματολόγιο και την αβεβαιότητα ως προς το κατά πόσο θα μπορούσαν να ειδοποιηθούν οι εφεσίβλητοι. Επιστέγασμα των πιο πάνω, αποτελεί και η ενέργεια τους όπως προβούν σε ανάρτηση στις εγκαταστάσεις της εκεί τοπικής αυτοδιοίκησης, διότι είναι πράγματι απορίας άξιο για ποιον λόγο να προβούν σε αυτήν την ενέργεια, από την στιγμή που είχαν την εντύπωση ότι εφεσίβλητοι θα ενημερώνονταν δια μέσου του πληρεξούσιου δικηγόρου τους και από την στιγμή που θεωρούσαν ότι αυτοί δεν θα ενδιαφέρονταν επειδή είναι στο εξωτερικό και επιπρόσθετα πως θα ανέμεναν να ενημερωθούν οι εφεσίβλητοι με την εν λόγω ανάρτηση από την στιγμή που θεωρούσαν ότι οι εφεσειόντων 2 και 3 είναι στο εξωτερικό. Το μόνο που επιβεβαιώνεται από τα πιο πάνω είναι η προχειρότητα με την οποία ενήργησε το κτηματολόγιο και με παντελή περιφρόνηση των εννόμων συμφερόντων των εφεσειόντων 2 και 3 και ειδικότερα για να ενημερωθούν για την διαδικασία καθορισμού διόδου και την επιτόπια εξέταση, παραβιάζοντας έτσι την θεμελιώδη αρχή της χρηστής διοίκησης και της φυσικής Δικαιοσύνης όπως το κάθε επηρεαζόμενο μέρος ενημερωθεί κατάλληλα για την διαδικασία που επηρεάζει τα έννομα συμφέροντα του. Ένα ακόμα στοιχείο που καταδεικνύει την πιο πάνω στάση του κτηματολογίου αποτελεί και το γεγονός ότι η αποζημίωση στάληκε στους εφεσείοντες 1, ενώ γνώριζαν ότι το δουλεύον ακίνητο αγοράστηκε από τους εφεσειόντων 2 και 3 με πωλητήριο έγγραφο που έχει κατατεθεί στο κτηματολόγιο. Με βάση λοιπόν την πιο πάνω αξιολόγηση, το Δικαστήριο κρίνει ότι έχουν παραβιαστεί οι αρχές της χρηστής διοίκησης, της φυσικής Δικαιοσύνης και ότι η όλη διαδικασία που ακολουθήθηκε είναι μολυσμένη με το κυρίαρχο στοιχείο της προχειρότητας, του βεβιασμένου της όλης διαδικασίας, της μη αναζήτησης άλλης εναλλακτικής διόδου, με την πλήρη περιφρόνηση και αδιαφορία από πλευράς κτηματολογίου ως προς τα έννομα συμφέροντα των εφεσειόντων 2 και 3 και δεν ελήφθηκαν όλα τα εύλογα διαβήματα για να ενημερωθούν σωστά οι εφεσίβλητοι 2 και 3 για την επιτόπια εξέταση και κατ΄ επέκταση δεν αφήνουν άλλη επιλογή στο Δικαστήριο όπως ακυρώσει την επίδικη απόφαση του κτηματολογίου με την οποία αποφασίστηκε η παραχώρηση διόδου εις βάρος του ακινήτου των εφεσειόντων 2 και 3 προς όφελος του ακινήτου του εφεσίβλητου. ΚΑΤΑΛΗΞΗ Για τους λόγους που το Δικαστήριο προσπάθησε να εξηγήσει, εκδίδεται Διάταγμα ως το Α της αίτησης. Επιδικάζονται τα έξοδα υπέρ των εφεσειόντων 2 και 3 και εναντίον του εφεσίβλητου, όπως αυτά υπολογιστούν από τον πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .............. Α. Φυλακτού, Ε.Δ. Πιστόν αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] Αναφέρεται στο απόσπασμα της Αριστοτέλους v. Χ"Κυριάκου κ.ά.
(2001)1 ΑΑΔ 100 που καταγράφεται πιο πάνω. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο