← Κύπρος

S. GEORGIOU CONSTRUCTION LTD ν. Δρουσιώτης κ.α., Αρ. Αγωγής: 2016/13, 14/4/2021

S. GEORGIOU CONSTRUCTION LTD ν. Δρουσιώτης κ.α., Αρ. Αγωγής: 2016/13, 14/4/2021 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2021:A51 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ Ενώπιον: Μ. Αγιομαμίτη, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2016/13 Μεταξύ: S. GEORGIOU CONSTRUCTION LTD, από την Πάφο Ενάγουσα / Εξ Ανταπαιτήσεως Εναγόμενη και ΧΧΧΧ Δρουσιώτης, από την Πάφο ΧΧΧΧ Λαζάρου, από την Πάφο Εναγόμενοι / Εξ Ανταπαιτήσεως Ενάγοντες -------------------- Ημερομηνία: 14.04.2021 Για Ενάγουσα / Εξ Ανταπαιτήσεως Εναγόμενη: κ. Κ. Δημητρίου Για Εναγόμενους / Εξ Ανταπαιτήσεως Ενάγοντες: κα Ε. Λεμονιάτη μαζί με κα Μ. Στεφάνου Α Π Ο Φ Α Σ Η Η Ενάγουσα / Εξ Ανταπαιτήσεως Εναγόμενη (στο εξής «Ενάγουσα») αξιώνει το ποσό των €18.444 εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 αλληλέγγυα και/ή ξεχωριστά ως υπόλοιπο οικοδομικών εργασιών που εκτέλεσε στην οικία των τελευταίων δυνάμει συμβολαίου εργολαβίας. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της Ενάγουσας, οι οικοδομικές εργασίες που ανέλαβε να εκτελέσει στην οικία των Εναγομένων συμφωνήθηκαν στο ποσό των €80.055 πλέον Φ.Π.Α. Περαιτέρω, οι Εναγόμενοι 1 και 2 ανέθεσαν στην Ενάγουσα την εκτέλεση επιπρόσθετων οικοδομικών εργασιών ύψους €1.011 πλέον Φ.Π.Α., επιπρόσθετων υδραυλικών εργασιών ύψους €1.385 πλέον Φ.Π.Α. και άλλων συναφών εργασιών ύψους €

  1. Η Ενάγουσα εκτέλεσε προς πλήρη ικανοποίηση των Εναγομένων το σύνολο των εργασιών που της ανατέθηκαν, ωστόσο, οι Εναγόμενοι, παρά την υπόσχεσή τους όπως εξοφλήσουν πλήρως τα οφειλόμενα ποσά, εξακολουθούν μέχρι σήμερα να οφείλουν το ποσό των €18.
  2. Οι Εναγόμενοι 1 και 2 / Εξ Ανταπαιτήσεως Ενάγοντες (στο εξής «Εναγόμενοι») στην τροποποιημένη Υπεράσπιση και Ανταπαίτηση ισχυρίζονται ότι ουδέποτε συμφώνησαν με την Ενάγουσα για την εκτέλεση επιπρόσθετων εργασιών. Παράλληλα, αποτελεί ισχυρισμό των Εναγομένων, ότι έθεσαν υπόψη της Ενάγουσας κακοτεχνίες, καθώς και ημιτελείς εργασίες τις οποίες η Ενάγουσα δεν επιδιόρθωσε και/ή εκτέλεσε. Οι Εναγόμενοι 1 και 2 αρνούνται ότι οφείλουν το ποσό των €18.444 στην Ενάγουσα και αξιώνουν το ποσό των €20.000 ως αποζημίωση προς επιδιόρθωση των κακοτεχνιών που προκάλεσε η Ενάγουσα. Η Ενάγουσα στην Απάντηση και Υπεράσπιση στην τροποποιημένη Υπεράσπιση και Ανταπαίτηση αρνείται τους ισχυρισμούς των Εναγομένων και υποστηρίζει ότι οι τελευταίοι ουδέποτε υπέδειξαν και/ή έθεσαν υπόψη της οποιεσδήποτε κακοτεχνίες και/ή ημιτελείς εργασίες. Η απαίτηση και η ανταπαίτηση, κατόπιν οδηγιών του Δικαστηρίου, συνεκδικάστηκαν. Συγκεκριμένα, η Ενάγουσα κατά την παρουσίαση της υπόθεσής της παρέθεσε μαρτυρία τόσο προς απόδειξη της απαίτησης, όσο και προς υπεράσπισή της. Από την άλλη, οι Εναγόμενοι παρουσίασαν μαρτυρία ταυτόχρονα προς υπεράσπισή τους και υποστήριξη της ανταπαίτησής τους. Οι αγορεύσεις των ευπαίδευτων συνηγόρων των διαδίκων έχουν μελετηθεί και αναφορά σε συγκεκριμένα σημεία αυτών θα γίνει πιο κάτω, όπου αυτό κρίνεται σκόπιμο. Μαρτυρία ‑ Αξιολόγηση Είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω, μέσα από τη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης, όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον μου. Θα προχωρήσω στη συνέχεια στην παράθεση και αξιολόγηση της μαρτυρίας με βάση το περιεχόμενο της, την ποιότητα, πειστικότητα, αλλά και τη σύγκριση της με την υπόλοιπη μαρτυρία (Μαυροσκούφη ν. Τράπεζα Πειραιώς (Κύπρου) Λτδ Πολ. Έφεση 352/08 ημερ.16.04.14). Είναι καλά γνωστό ότι η μαρτυρία που παρουσιάζεται δεν κρίνεται μικροσκοπικά, υπό την έννοια πως δεν απομονώνονται τα λεγόμενα του κάθε μάρτυρα από το συνολικό πλαίσιο της μαρτυρίας στη δίκη. Μετά την παράθεση της μαρτυρίας, θα ακολουθήσει η αξιολόγηση των μαρτύρων. Σημειώνεται, ότι η αξιολόγηση δεν έχει περιοριστεί στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα, αλλά συσχετίστηκε, τέθηκε σε αντιπαράθεση και διερευνήθηκε με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων (Στυλιανίδης v. Χατζηπιέρα

(1992)1 Α.Α.Δ 1056 και Mustafa v. Κακουρή κ.α
(2002)1Α Α.Α.Δ 165). Το πλήρες περιεχόμενο της μαρτυρίας βρίσκεται καταγεγραμμένο στα πρακτικά της υπόθεσης και μαζί με το περιεχόμενο των Τεκμηρίων έχει μελετηθεί και λαμβάνεται υπόψη στο σύνολό του. Δεν θα προβώ σε εκτενή και λεπτομερή παράθεση της μαρτυρίας, αλλά θα περιοριστώ στα ουσιώδη σημεία της μαρτυρίας εκάστου μάρτυρα (Καννάουρου κ.ά ν. Σταδιώτη κ.ά.
(1990)1 Α.Α.Δ 35). Εκ μέρους της Ενάγουσας κατέθεσε ως Μ.Ε.1, ο εκ των ιδιοκτητών και διευθυντής της. Ανέφερε, ανάμεσα σε άλλα, ότι ενημερώθηκε από τον αρχιτέκτονα της οικίας των Εναγομένων 1 και 2 για την οικία των τελευταίων και τον προσκάλεσε όπως υποβάλει προσφορά για εκτέλεση οικοδομικών εργασιών. Είχε ήδη κατασκευαστεί ο σκελετός της οικίας και στην Ενάγουσα ανατέθηκε το χτίσιμο, η τοποθέτηση των πατωμάτων και άλλες συναφείς εργασίες. Πιο συγκεκριμένα, η Ενάγουσα ανέλαβε το χτίσιμο των τούβλων, το σοβάτισμα και την τοποθέτηση πατωμάτων. Για την εκτέλεση των εν λόγω εργασιών υπογράφηκε μεταξύ της Ενάγουσας και των Εναγομένων 1 και 2 συμφωνητικό έγγραφο και εγγυητικό συμβόλαιο οικοδομικών έργων χωρίς ποσότητες (Τεκμήριο 2). Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν το 2009 και παρέμεινε ως υπόλοιπο της αμοιβής της Ενάγουσας το ποσό των €18.
  1. Το προαναφερόμενο ποσό αναλύεται σε χειρόγραφη επιστολή την οποία ετοίμασε ο ίδιος και παρέδωσε στους Εναγόμενους 1 και 2 (Τεκμήριο 3). Κάλεσε αρκετές φορές τους Εναγόμενους όπως αποπληρώσουν το οφειλόμενο ποσό, χωρίς όμως, οποιαδήποτε ανταπόκριση. Για αυτό τον λόγο, αποτάθηκε σε δικηγορικό γραφείο το οποίο απέστειλε σχετική επιστολή στην Εναγόμενη 2 (δέσμη Τεκμηρίου 4). Η ευθύνη της Ενάγουσας για τυχόν ελαττωματικές εργασίες ήταν, σύμφωνα με το Τεκμήριο 2, για περίοδο 6 μηνών. Σε περίπτωση κατά την οποία υπήρχαν οποιεσδήποτε ελαττωματικές κατασκευές, οι Εναγόμενοι θα έπρεπε να ενημερώσουν σχετικά την Ενάγουσα, είτε απευθείας οι ίδιοι μέσω επιστολής, είτε μέσω του αρχιτέκτονα του έργου. Στην προκειμένη περίπτωση δεν έγινε τίποτα εκ των πιο πάνω. Οι Εναγόμενοι προέβαλαν για πρώτη φορά ισχυρισμό για ύπαρξη κακοτεχνιών μέσω της Ανταπαίτησής τους, η οποία καταχωρήθηκε το
  2. Ο Μ.Ε.1 ισχυρίστηκε, ότι περί το 2010 ή 2011 πλημμύρισε το υπόγειο της οικίας των Εναγομένων με αποτέλεσμα να προκληθούν ζημιές. Αντεξεταζόμενος δήλωσε, ότι η Ενάγουσα ετοίμασε δύο προσφορές για την οικία των Εναγομένων (Τεκμήρια 5 και 6). Η συμφωνία για την εκτέλεση των οικοδομικών εργασιών υπογράφηκε στη βάση του ποσού της δεύτερης προσφοράς, ήτοι του Τεκμηρίου
  3. Μεταξύ του ιδίου και των Εναγομένων υπήρχε φιλική συνεργασία και οι πληρωμές έναντι του συμβολαίου γίνονταν μετά την έκδοση διατακτικού από την Ενάγουσα. Δεν ήταν σε θέση να θυμηθεί πόσα διατακτικά έκδωσε η Ενάγουσα και λόγω του μεγάλου χρονικού διαστήματος που διέρρευσε, δεν τηρούνται πλέον στους φακέλους της Ενάγουσας τα διατακτικά που εκδόθηκαν στην επίδικη περίπτωση. Εξ όσων θυμάται, τα διατακτικά που εκδίδονταν από την Ενάγουσα, υπογράφονταν από τον αρχιτέκτονα του έργου και αντίγραφό τους λάμβαναν οι Εναγόμενοι οι οποίοι πλήρωναν, αφού προηγουμένως έλεγχαν την προσφορά. Για τις εργασίες που δεν πληρώθηκε η Ενάγουσα, δεν εκδόθηκαν σχετικά διατακτικά. Ο Μ.Ε.1 αρνήθηκε ότι η Ενάγουσα δεν ολοκλήρωσε το σύνολο των εργασιών που της ανατέθηκαν, λέγοντας ότι η εργασία ολοκληρώθηκε σε ποσοστό 100%. Πιο συγκεκριμένα, αρνήθηκε ότι δεν τοποθετήθηκαν όλα τα κεραμικά στις εξωτερικές βεράντες και στην πισίνα, καθώς επίσης και ότι δεν τοποθετήθηκαν τα κεραμικά της οροφής, της κουζίνας και της εισόδου της κατοικίας. Εάν υπάρχουν οποιεσδήποτε εργασίες οι οποίες δεν εκτελέστηκαν από την Ενάγουσα, τότε το κόστος αυτών αφαιρέθηκε από την αμοιβή που δικαιούται με βάση το Τεκμήριο
  4. Από την άλλη, στην οικία των Εναγομένων εκτελέστηκαν αρκετές επιπρόσθετες εργασίες, με αποτέλεσμα το αρχικό κόστος, όπως αυτό παρουσιάζεται στα Τεκμήρια 2 και 6, να αυξηθεί κατά πολύ. Κληθείς να υποδείξει τις επιπρόσθετες εργασίες που εκτελέστηκαν, ο Μ.Ε.1 αναφέρθηκε στη μόνωση της οροφής με πολυστερίνη, στο χτίσιμο τούβλων και σοβάτισμα του υπογείου, καθώς και σε εξωτερικές εργασίες. Κατά το σοβάτισμα των τοίχων της οικίας, χρειάστηκε να χρησιμοποιηθεί σοβάς πάχους 7 και 8 εκατοστών, διότι ο σκελετός της οικίας, ο οποίος κατασκευάστηκε από άλλον εργολάβο, δεν ήταν ίσιος. Στην προσπάθεια της Ενάγουσας να διορθώσει αυτήν την ατέλεια, χρειάστηκε να τοποθετηθεί μεγάλο πάχος σοβά. Οι υδρορροές, επίσης τοποθετήθηκαν από τον εργολάβο ο οποίος ανέλαβε την κατασκευή του σκελετού της οικίας. Η Ενάγουσα τοποθέτησε μόνο τις υδρορροές από τις βεράντες προς την περιοχή που κατασκευάστηκε η πισίνα. Όσον αφορά τις υδρορροές της κυρίως οικίας, η Ενάγουσα μετακίνησε όσες μπορούσαν να μετακινηθούν. Οι υπόλοιπες, όμως, οι οποίες βρίσκονταν μέσα σε δοκούς, δεν μπορούσαν να μετακινηθούν. Ο Μ.Ε.1 αρνήθηκε ότι αποκολλήθηκαν οι μαρμάρινες πατούδες λόγω λανθασμένης εφαρμογής τους, καθώς επίσης και ότι υπήρξαν σοβαρής μορφής κακοτεχνίες σε σχέση με τις υδραυλικές και ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις. Επανέλαβε, ότι ουδέποτε ενημερώθηκε από τους Εναγόμενους για οποιασδήποτε μορφής προβλήματα στην οικία τους. Τέλος, αρνήθηκε ότι παρουσιάζονται στην οικία των Εναγομένων κακοτεχνίες, για την επιδιόρθωση των οποίων απαιτείται το ποσό των €25.000 και δήλωσε ότι η εργασία της Ενάγουσας έγινε σύμφωνα με τους κανόνες της τέχνης και της επιστήμης. Δεν υπήρξε επανεξέταση του Μ.Ε.1 από τον συνήγορο της Ενάγουσας και το Δικαστήριο υπέβαλε διευκρινιστική ερώτηση σε σχέση με τις εργασίες οι οποίες περιλαμβάνονται στην κατασκευή του σκελετού. Ο Μ.Ε.1 επεξήγησε ότι περιλαμβάνει το πέδιλο της οικοδομής, τις κολώνες, τους τοίχους του υπογείου, τα καλούπια και την πλάκα. Η μαρτυρία του Μ.Ε.1 δεν μπορεί, κατά την κρίση μου, να γίνει αποδεκτή, καθώς διαπνέεται από ασάφεια και έλλειψη σταθερότητας. Περαιτέρω, σε ουσιώδη σημεία της, βρίσκεται σε διάσταση με τις δικογραφημένες θέσεις της Ενάγουσας. Αποτέλεσε βασικό ισχυρισμό του Μ.Ε.1, ότι η Ενάγουσα εκτέλεσε στο 100%, όπως χαρακτηριστικά δήλωσε κατ' επανάληψη στα αρχικά στάδια της αντεξέτασης του, τις εργασίες που της ανατέθηκαν δυνάμει των Τεκμηρίων 2 και
  5. Στην πορεία, ωστόσο, της αντεξέτασης του και αφού του υποδείχθηκαν εργασίες που δεν εκτελέστηκαν, όπως για παράδειγμα η τοποθέτηση κεραμικών στην είσοδο της οικίας, ο Μ.Ε.1 αναίρεσε τον προαναφερόμενο ουσιώδη ισχυρισμό του λέγοντας ότι όσες εργασίες δεν εκτελέστηκαν από την Ενάγουσα αφαιρέθηκαν από την αμοιβή που δικαιούτο να λάβει και προστέθηκαν άλλες επιπρόσθετες εργασίες. Ο ελιγμός που επιχείρησε ο Μ.Ε.1, καταδεικνύει έλλειψη σταθερότητας σε έναν, όπως αναφέρθηκε, ουσιώδη ισχυρισμό του. Ταυτόχρονα, ο εν λόγω ισχυρισμός του, παρέμεινε μετέωρος, εφόσον ο Μ.Ε.1 δεν υπέδειξε ποιες εκ των εργασιών που περιλαμβάνονται στο Τεκμήριο 6 αφαιρέθηκαν και δεν διεκδικούνται από την Ενάγουσα. Περαιτέρω, ο προαναφερόμενος ελιγμός του Μ.Ε.1, αναδεικνύει και ένα άλλο ζήτημα που επηρεάζει την αξιοπιστία του, ήτοι τη διάσταση ανάμεσα στη μαρτυρία του και τις δικογραφημένες θέσεις της Ενάγουσας. Υποδεικνύεται, ότι η απαίτηση της Ενάγουσας, όπως προκύπτει από τις παραγράφους 2 - 5 της Έκθεσης Απαίτησης, βασίζεται στον ισχυρισμό περί εκτέλεσης όλων των εργασιών που της ανατέθηκαν δυνάμει του Τεκμηρίου 6, καθώς και άλλων επιπρόσθετων εργασιών. Δεν υποστηρίζεται, επομένως, δικογραφικά η μαρτυρία περί αφαίρεσης εργασιών που περιλαμβάνονταν στο Τεκμήριο
  6. Επιπροσθέτως των πιο πάνω, η ασάφεια της μαρτυρίας του και η απόκλιση από τις δικογραφημένες θέσεις της Ενάγουσας προκύπτει παραστατικά και από τα ακόλουθα. Σύμφωνα με τις παραγράφους 5 και 6 της Έκθεσης Απαίτησης, οι Εναγόμενοι κατέβαλαν στην Ενάγουσα το συνολικό ποσό των €67.
  7. Όπως, ωστόσο, προκύπτει τόσο από την προφορική μαρτυρία του Μ.Ε.1, όσο και από τα Τεκμήρια 7 και 8, το συνολικό ποσό που καταβλήθηκε στην Ενάγουσα από τους Εναγόμενους ανέρχεται στις €93.530,
  8. Η διάσταση μεταξύ των δικογραφημένων θέσεων της Ενάγουσας και της μαρτυρίας του Μ.Ε.1 είναι εμφανής. Παράλληλα, θα πρέπει να σημειωθεί, ότι ουδεμία εξήγηση δόθηκε από τον Μ.Ε.1 για την εν λόγω ουσιώδη διάσταση. Η παρατηρηθείσα διάσταση δεν μπορεί, παρά να επηρεάσει την αξιοπιστία του Μ.Ε.1 (Παπά ν. D. STAVRINOS CONSTRUCTIONS LTD Πολ. Έφεση αρ.217/08 ημερ.21.02.17). Παραμένοντας στο θέμα του ισχυριζόμενου υπολοίπου, παρατηρώ και το εξής. Η απόδειξη με αρ.0107 (μέρος της δέσμης Τεκμηρίου 8), έρχεται σε σύγκρουση με το Τεκμήριο 3 και τον ισχυρισμό του Μ.Ε.1 για ύπαρξη υπολοίπου σε σχέση με τις επιπρόσθετες εργασίες. Αυτό, διότι η προαναφερόμενη απόδειξη καταγράφει ρητά ότι εξοφλήθηκαν οι επιπρόσθετες εργασίες που εκτελέστηκαν στην οικία των Εναγομένων. Παρατηρούνται, δηλαδή, αλληλοσυγκρουόμενες δηλώσεις οι οποίες, επίσης, πλήττουν καίρια την αξιοπιστία του μάρτυρα. Ειδικότερα, όσον αφορά τον ισχυρισμό του για εκτέλεση επιπρόσθετων εργασιών, ο Μ.Ε.1 έφερε ως παράδειγμα τη μόνωση της οροφής. Συγκεκριμένα, δήλωσε ότι στο Τεκμήριο 6 η μόνωση της οροφής θα γινόταν με κατρόχαρτο, ενώ οι Εναγόμενοι άλλαξαν στη συνέχεια γνώμη και ζήτησαν όπως γίνει θερμομόνωση το κόστος της οποίας ήταν κατά πολύ ψηλότερο. Τα Τεκμήρια 12 και 12Α, ωστόσο, διαψεύδουν τον Μ.Ε.1, αφού με αυτά αποκαλύπτεται ότι η μόνωση της οροφής έγινε τελικά με κατρόχαρτο (βλ. σελ.10 - 11 και 20 των Τεκμηρίων 12 και 12Α). Υποδεικνύεται, ότι η συγκεκριμένη καταγραφή του Μ.Υ.2 επί των Τεκμηρίων 12 και 12Α δεν τέθηκε υπό αμφισβήτηση κατά την αντεξέτασή του. Η έλλειψη συνοχής στη μαρτυρία του Μ.Ε.1, φαίνεται και μέσα από τη δήλωση του ότι σε κάποια επίσκεψη του στην οικία των Εναγομένων για να παραλάβει μηχανήματα που είχε αφήσει στον χώρο εντόπισε κάποιον αλλοδαπό εργάτη να τοποθετεί κεραμικά στην πισίνα. Ο Μ.Ε.1 ισχυρίστηκε, ότι διαμαρτυρήθηκε στον αλλοδαπό, λέγοντας του ότι δεν επιτρέπεται να εκτελεί οποιεσδήποτε εργασίες στην οικία των Εναγομένων, εφόσον ο ίδιος είναι ο εργολάβος της εν λόγω οικίας. Σημειώνεται, ότι το ισχυριζόμενο περιστατικό έλαβε χώρα μετά την κατ' ισχυρισμό πλήρη αποπεράτωση των εργασιών της Ενάγουσας. Προκύπτουν, επομένως, τα εξής εύλογα, κατά την άποψη μου, ερωτήματα. Πρώτον, εφόσον η Ενάγουσα εκπλήρωσε στο 100%, ως ο σχετικός ισχυρισμός του Μ.Ε.1, τις εργασίες που της ανατέθηκαν, τότε γιατί βρισκόταν στην οικία των Εναγομένων ο αλλοδαπός εργάτης τοποθετώντας κεραμικά στην πισίνα. Δεύτερον, για ποιο λόγο η Ενάγουσα άφησε μηχανήματα στην οικία των Εναγομένων από τη στιγμή που διεκπεραίωσε πλήρως τις εργασίες που ήταν υπόχρεη να εκτελέσει. Επισημαίνεται, ότι η τοποθέτηση κεραμικών στην πισίνα θα έπρεπε, σύμφωνα με το Τεκμήριο 6, να διεκπεραιωθεί από την Ενάγουσα. Επί τούτου, ο Μ.Ε.1 ισχυρίστηκε, ότι η Ενάγουσα ήταν υπόχρεη να τοποθετήσει τα κεραμικά στον πέριξ χώρο της πισίνας και όχι εντός της πισίνας. Το Τεκμήριο 6 δεν επιβεβαιώνει, κατά την άποψή μου, τον ισχυρισμό του Μ.Ε.
  9. Η επίμαχη αναφορά στο Τεκμήριο 6 έχει ως ακολούθως: «Τοποθέτηση κεραμικά βεραντών και πισίνας». Ο όρος είναι ξεκάθαρος και αφορά την τοποθέτηση κεραμικών και στην πισίνα. Δεν περιορίζει τη σχετική υποχρέωση της Ενάγουσας στην τοποθέτηση κεραμικών που αφορούν μόνο τον περιβάλλοντα χώρο της πισίνας και όχι το εσωτερικό της. Από την άλλη, ακόμα κι αν ίσχυε η θέση του Μ.Ε.1 ότι τα κεραμικά που ήταν υπόχρεη να τοποθετήσει η Ενάγουσα αφορούσαν τον περιβάλλοντα χώρο της πισίνας, τότε, η αντίδραση του στερείται λογικής. Εφόσον η εργασία που εκτελούσε ο αλλοδαπός δεν σχετιζόταν με τις υποχρεώσεις της Ενάγουσας, ο Μ.Ε.1 δεν είχε κανένα δικαίωμα να τον εμποδίσει ή να διαμαρτυρηθεί. Άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα της ασάφειας που διαπνέει τη μαρτυρία του Μ.Ε.1, είναι το Τεκμήριο
  10. Πρόκειται για τη χειρόγραφη σημείωση του Μ.Ε.1, η οποία παρουσιάστηκε προς απόδειξη της απαίτησης της Ενάγουσας. Σημειώνεται, ότι το Τεκμήριο 3 δεν φέρει ημερομηνία και δεν υπογράφεται είτε από τον Μ.Ε.1, είτε από οιονδήποτε των Εναγομένων. Σε αυτό περιλαμβάνονται γενικές αναφορές όπως, «υπόλοιπο από συμβόλαιο», «υπόλοιπο από έξτρα εργασίες» και «υπόλοιπο από προηγούμενα διατακτικά απλήρωτα». Δεν γίνεται ο παραμικρός προσδιορισμός των εργασιών για τις οποίες ζητείται αμοιβή, ούτε ασφαλώς προσδιορίζονται τα διατακτικά εκ των οποίων παρέμεινε υπόλοιπο οφειλόμενο ποσό. Δεν μπορεί, επίσης, να παραμείνει χωρίς σχολιασμό το γεγονός, ότι η Ενάγουσα δεν έκδωσε διατακτικό για τις ισχυριζόμενες οφειλές των Εναγομένων. Παρενθετικά σημειώνω, ότι ο Μ.Ε.1 δήλωσε ότι για όλες τις πληρωμές εκδίδονταν διατακτικά τα οποία οι Εναγόμενοι έλεγχαν με βάση την προσφορά και ακολούθως τα εξοφλούσαν. Δεν παραβλέπω την εξήγηση που έδωσε ο Μ.Ε.1 για τη μη έκδοση του διατακτικού για τις ισχυριζόμενες οφειλές. Συγκεκριμένα, ο Μ.Ε.1 ισχυρίστηκε, ότι η Ενάγουσα δεν έκδωσε διατακτικό, διότι ο Εναγόμενος 1 του ζήτησε να περιμένει λόγω αδυναμίας του να το εξοφλήσει. Η εξήγηση που έδωσε ο Μ.Ε.1 δεν είναι ούτε πειστική, αλλά ούτε και λογική. Αυτό διότι, εάν η Ενάγουσα δεν επιθυμούσε την άμεση διεκδίκηση του ισχυριζόμενου υπολοίπου, θα μπορούσε κάλλιστα να εκδώσει το διατακτικό και να παραχωρήσει χρόνο στους Εναγόμενους για να εξοφλήσουν. Εν πάση περιπτώσει, ο προαναφερόμενος ισχυρισμός δεν επεξηγεί για ποιο λόγο, έστω και σε μεταγενέστερο χρόνο, η Ενάγουσα δεν ακολούθησε την πλέον ενδεδειγμένη ενέργεια με βάση το Τεκμήριο 2 για την αξίωση της αμοιβής της, ήτοι την έκδοση του διατακτικού, και περιορίστηκε στην ετοιμασία του Τεκμηρίου 3 και την αποστολή του Τεκμηρίου 4 στην Εναγόμενη
  11. Αναφορικά τώρα με τις κακοτεχνίες, ο Μ.Ε.1 υποστήριξε ότι οι εργασίες της Ενάγουσας εκτελέστηκαν με επιμέλεια με βάση τους κανόνες της τέχνης και της επιστήμης. Απέδωσε τα προβλήματα που καταγράφονται στα Τεκμήρια 12 και 12Α σε κακοτεχνίες του εργολάβου που ανέλαβε την κατασκευή του σκελετού της οικίας, στην πλημμύρα του υπογείου και σε έλλειψη συντήρησης. Αποτελεί κοινό έδαφος, ότι ο σκελετός της οικίας των Εναγομένων κατασκευάστηκε από άλλον εργολάβο. Επίσης, δεν αμφισβητήθηκε η θέση του Μ.Ε.1, ότι περί το 2010 ή 2011 πλημμύρισε το υπόγειο της οικίας. Παρατηρώ, όμως, ότι ο μάρτυρας επιχείρησε να «καλυφθεί» πίσω από τα προαναφερόμενα δεδομένα αγνοώντας και υποβαθμίζοντας ζητήματα που αφορούν αποκλειστικά τις εργασίες που ανέλαβε να εκτελέσει η Ενάγουσα. Οι κακοτεχνίες που εντοπίστηκαν από τον Μ.Υ.2, με εξαίρεση τις αναφορές του στη γενική κατάσταση οπλισμού και σκυροδέματος, σχετίζονται με τις εργασίες που ανέλαβε η Ενάγουσα. Συγκεκριμένα, οι κακοτεχνίες που παρατηρούνται στην ένωση του σκελετού με την τοιχοποιία της οικίας, με αποτέλεσμα την πρόκληση εκτεταμένων ρωγμών, δεν αφορούν τον εργολάβο που κατασκεύασε τον σκελετό, ούτε και την πλημμύρα του υπογείου. Τα ίδια ισχύουν και για την παράλειψη της Ενάγουσας να ενισχύσει με τα κατάλληλα υλικά τα σημεία της οικίας όπου υπάρχουν ανοίγματα για παράθυρα ή πόρτες. Ούτε η τοποθέτηση στον τοίχο αντιστήριξης της κουζίνας σοβά, το πάχος του οποίου φθάνει τα 9 εκ., ήταν το αποτέλεσμα, είτε της πλημμύρας του υπογείου, είτε της ισχυριζόμενης έλλειψης συντήρησης. Δεν αγνοώ την εξήγηση που έδωσε ο Μ.Ε.1, ότι τοποθετήθηκε σοβάς τέτοιου πάχους προκειμένου να ευθυγραμμιστεί ο σκελετός της οικίας. Δεν είναι εκεί που εντοπίζεται η αποδιδόμενη κακοτεχνία, αλλά στο ότι ο σοβάς πάχους 9 εκ. τοποθετήθηκε σε μία στρώση, ενώ, όπως δέχθηκε και ο Μ.Ε.1, το πάχος του σοβά σε κάθε στρώση δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 2 - 3 εκ. Επίσης, η πλημμύρα και ο σκελετός δεν διασυνδέονται με τις μαρμάρινες πατούδες που είτε έχουν αποκολληθεί, είτε παρουσιάζουν ρωγμές κατά μήκος και κάτω από αυτές. Τα ίδια ισχύουν και για τις υδραυλικές εγκαταστάσεις στις οποίες παρατηρείται, μεταξύ άλλων, διαρροή νερού από το σίγμα των νιπτήρων και των βρυσών και υγρασία σε τοίχους όπου υπάρχουν ενσωματωμένες υδραυλικές σωληνώσεις. Παρομοίως αποτελεί ευθύνη της Ενάγουσας, η μη τοποθέτηση τσεκουλατούρας (σοβατεπί) στον τοίχο μεταξύ βεράντας και πισίνας η οποία προκάλεσε εκτεταμένη υγρασία στον εν λόγω τοίχο, η οποία με τη σειρά της επέφερε αποκόλληση της μπογιάς, του επιχρίσματος και αποσάθρωση του σοβά. Η Ενάγουσα ευθύνεται και για την πρόκληση υγρασίας στην τοιχοποιία και τον σκελετό της οικοδομής λόγω της κάλυψης των υδρορροών με σοβά. Σύμφωνα με το Τεκμήριο 6 η Ενάγουσα ήταν υπεύθυνη, μεταξύ άλλων, για τοποθετήσεις υδρορροών - εξαερισμών και μετακινήσεις τους. Επομένως, ακόμα και αν τοποθετήθηκαν από τον προηγούμενο εργολάβο λανθασμένα ορισμένες υδρορροές κατά την κατασκευή του σκελετού της οικίας, η Ενάγουσα όφειλε να τις εντοπίσει και να επιδιορθώσει την προβληματική κατάσταση τοποθετώντας πλαστικές γωνιές για να οδηγείται το νερό μακριά από τα θεμέλια της οικίας. Αντ' αυτού, η Ενάγουσα απέκλεισε τις υδρορροές εντός του σκελετού και της τοιχοποιίας εφαρμόζοντας σοβά. Τέλος, όσον αφορά τη θέση του Μ.Ε.1, ότι ουδέποτε ενημερώθηκε από τους Εναγόμενους για τα προβλήματα που παρουσίασε η οικία, σημειώνω ότι αυτή καταρρίπτεται από τη μαρτυρία της Εναγόμενης 2, για την οποία θα γίνει λόγος πιο κάτω. Ως εκ των ανωτέρω, ουδεμία βαρύτητα μπορεί να δοθεί στη μαρτυρία του Μ.Ε.
  12. Εξαίρεση αποτελούν, ασφαλώς, οι αναφορές του μάρτυρα σε θέματα που αποτελούν κοινό έδαφος ή δεν έχουν αμφισβητηθεί. Άλλωστε, όπως υποδεικνύεται και στην Παπαλλής κ.α ν. Κυριακίδη
(2008)1Α Α.Α.Δ 83, η αξιολόγηση γίνεται μόνο επί των διιστάμενων εκδοχών. Η Εναγόμενη 2, κατά την κυρίως εξέτασή της, υιοθέτησε, δυνάμει του άρθρου 25 του Κεφ.9, γραπτή δήλωση η οποία κατατέθηκε ως Έγγραφο Α. Σε αυτήν, μεταξύ άλλων, ισχυρίζεται ότι η ίδια με τον σύζυγό της ‑ Εναγόμενο 1, κατέβαλαν προς την Ενάγουσα το συνολικό ποσό των €93.530,
  1. Το εν λόγω ποσό προκύπτει από τη δέσμη Τεκμηρίου 8, όπου οι σχετικές αποδείξεις πληρωμής της Ενάγουσας συμποσούνται στο ποσό των €79.330,88, πλέον την πληρωμή με σχετική επιταγή για το ποσό των €9.200 (Τεκμήριο 7) και επιπρόσθετα την πληρωμή του ποσού των €5.000 σε μετρητά. Με τη συνολική πληρωμή του ποσού €93.530,88, οι Εναγόμενοι εκπλήρωσαν πλήρως τις συμβατικές υποχρεώσεις τους προς την Ενάγουσα, περιλαμβανομένων και των επιπρόσθετων εργασιών. Η Ενάγουσα ουδέποτε παρέδωσε επίσημα την οικία στους Εναγόμενους, καθώς δεν ολοκλήρωσε το σύνολο των εργασιών που της ανατέθηκαν. Παρά ταύτα, περί τις αρχές του 2010, αφού παρήλθε η προθεσμία για παράδοση της οικίας, αλλά και η περίοδος χάριτος 3 μηνών, αποφάσισαν με τον Εναγόμενο 1 να εγκατασταθούν στην οικία. Από τις πρώτες μέρες ενημέρωσαν τον Μ.Ε.1 για τις ημιτελείς εργασίες και κακοτεχνίες που εντόπισαν. Ο Μ.Ε.1 αρνήθηκε ότι υπήρχαν κακοτεχνίες, καθώς και εργασίες που δεν ολοκληρώθηκαν, με αποτέλεσμα να επέλθει ρήξη στις σχέσεις τους. Στην οικία τους υπάρχουν διάφορα προβλήματα και κακοτεχνίες. Αποτάθηκαν σε εμπειρογνώμονα, ο οποίος ετοίμασε σχετική έκθεση στην οποία αναλύονται τα προβλήματα που παρουσιάζονται στην οικία. Τα προβλήματα που προκλήθηκαν από τις κακοτεχνίες της Ενάγουσας επηρεάζουν την καθημερινή χρήση της οικίας, ιδιαιτέρως κατά τους χειμερινούς μήνες, όπου το νερό της βροχής εισέρχεται στο εσωτερικό της οικίας. Στη διά ζώσης μαρτυρία της ανέφερε ότι η οικία «έσταζε από παντού». Τα υδραυλικά τοποθετήθηκαν λανθασμένα, με αποτέλεσμα να παρατηρείται εισροή νερού στους πάγκους της κουζίνας, ενώ οι υδρορροές ενώθηκαν με γούρνες εντός της οικίας. Επίσης, υπήρχαν υδρορροές οι οποίες ήταν κλειστές με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί υγρασία στους τοίχους. Δεν μπόρεσαν με τον σύζυγό της να επιδιορθώσουν τις κακοτεχνίες της Ενάγουσας, διότι δεν έχουν χρήματα για να προχωρήσουν στις σχετικές επιδιορθώσεις. Κατά την αντεξέτασή της, προσδιόρισε ότι από την οροφή της κουζίνας εισέρχεται νερό μέσα στο σπίτι όταν βρέχει. Η υδρορροή, που βρίσκεται στην οροφή της κουζίνας, καταλήγει μέσα στη γούρνα του σπιτιού. Οι υδραυλικές εγκαταστάσεις της κουζίνας δεν τοποθετήθηκαν σωστά, με αποτέλεσμα οι πάγκοι της κουζίνας να «φουσκώσουν». Ο αποσμητήρας έχει καταστραφεί, διότι εισήλθε νερό σε αυτόν. Οι τουαλέτες τοποθετήθηκαν λανθασμένα, ενώ στα έπιπλα που βρίσκονται στους νιπτήρες των αποχωρητηρίων μούχλιασαν τα ξύλα, λόγω κακής τοποθέτησης των υδραυλικών εγκαταστάσεων. Στην οροφή δεν τοποθετήθηκαν κεραμικά, καθώς επίσης ούτε στην πισίνα και την είσοδο της οικίας, η οποία μέχρι σήμερα παραμένει ατελείωτη. Η Εναγόμενη 2 αρνήθηκε την υποβληθείσα θέση, ότι οι κακοτεχνίες προκλήθηκαν από υπαιτιότητα της ιδίας και του συζύγου της. Επίσης, αρνήθηκε ότι οφείλεται στην Ενάγουσα το ποσό των €18.444 και επανέλαβε τη θέση της ότι η Ενάγουσα έχει πλήρως εξοφληθεί. Η Εναγόμενη 2, θεωρώ ότι κατέθεσε με ειλικρίνεια στο Δικαστήριο. Παρά τη συγκίνηση και τη συναισθηματική φόρτιση που φάνηκε ότι την διακατείχε στα αρχικά στάδια της μαρτυρίας της, θεωρώ ότι αποτύπωσε την πραγματική κατάσταση της οικίας της χωρίς τάσεις υπερβολής. Η μαρτυρία της, όσον αφορά τα προβλήματα που παρουσιάζει η κατοικία της, επιβεβαιώνεται και από τις φωτογραφίες που κατατέθηκαν (Τεκμήρια 9 - 11), αλλά και από τη μαρτυρία του Μ.Υ.2, για την οποία θα γίνει λόγος πιο κάτω. Σημειώνεται, ότι δεν υπήρξε αμφισβήτηση ότι οι φωτογραφίες (Τεκμήρια 9 - 11), καθώς και οι φωτογραφίες που περιλαμβάνονται στην έκθεση του Μ.Υ.2 (Τεκμήρια 12 και 12Α) απεικονίζουν την οικία των Εναγομένων. Παράλληλα, θα πρέπει να σημειωθεί ότι δεν αμφισβητήθηκαν τα προβλήματα που ανέφερε η Εναγόμενη 2 ότι παρουσιάζει η οικία της. Η μοναδική θέση που υποβλήθηκε από την Ενάγουσα ήταν ότι οι κακοτεχνίες προκλήθηκαν από υπαιτιότητα των Εναγομένων. Η σχετική θέση, ωστόσο, παρέμεινε σε επίπεδο απλής υποβολής, αφού δεν παρουσιάστηκε οποιαδήποτε μαρτυρία ικανή να τη μετουσιώσει σε γεγονός. Όσον αφορά το αξιούμενο από την Ενάγουσα ποσό, η θέση της Εναγόμενης 2 ότι έχει εξοφληθεί πλήρως υποστηρίζεται από τα Τεκμήρια 7 και 8 και από το κοινά αποδεκτό γεγονός ότι, πέραν των πληρωμών που έγιναν με τα πιο πάνω Τεκμήρια, καταβλήθηκε σε μετρητά και το ποσό των €5.
  2. Περαιτέρω, επισημαίνω ότι δεν τέθηκαν στη μάρτυρα, οι ισχυριζόμενες εργασίες (είτε επιπρόσθετες, είτε στη βάση της συμφωνίας), που εκτελέστηκαν από την Ενάγουσα χωρίς να εξοφληθεί και αντιστοιχούν στο διεκδικούμενο ποσό των €18.
  3. Αποδέχομαι, επίσης, τη θέση της Εναγόμενης 2 περί ενημέρωσης της Ενάγουσας, μέσω του Μ.Ε.1, για τις κακοτεχνίες και ημιτελείς εργασίες που εντόπισαν με τον σύζυγο της στην οικία τους. Ο προαναφερόμενος ισχυρισμός της Εναγόμενης 2, δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση της. Από τη μαρτυρία της Εναγόμενης 2, δεν είναι αποδεκτός ο ισχυρισμός της σε σχέση με το χρηματικό ποσό που θα απαιτηθεί για αποκατάσταση των κακοτεχνιών. Συγκεκριμένα στην παράγραφο 8 του Εγγράφου Α δήλωσε, ότι το ποσό των €20.000 προέκυψε από εκτίμηση της ίδιας και του συζύγου της. Επισημαίνω, ότι η Εναγόμενη 2, κατέθεσε ως μάρτυρας γεγονότων και όχι ως εμπειρογνώμονας. Αποτελεί βασική αρχή του δικαίου της απόδειξης, ότι οι μάρτυρες καταθέτουν μόνο επί των γεγονότων που περιέρχονται στην αντίληψη τους και δεν επιτρέπεται κατά κανόνα η εκφορά γνώμης (βλ. Το Δίκαιο της Απόδειξης, Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές των κκ Ηλιάδη και Σάντη, έκδοση 2014, σελ. 605 επ.). Επιπρόσθετα, σημειώνω, ότι η μάρτυρας δεν υποστήριξε και δεν παρουσίασε μαρτυρία που να δεικνύει ότι προέβηκαν με τον σύζυγο της σε έρευνα σε σχέση με την αποκατάσταση των ισχυριζόμενων κακοτεχνιών και την ολοκλήρωση των ημιτελών εργασιών ή ότι έλαβαν προσφορά σε σχέση με τα πιο πάνω, έτσι ώστε να αντικριστεί υπό αυτό το πρίσμα η μαρτυρία της σε σχέση με το υπό αναφορά ζήτημα. Σημειώνεται, ότι η άποψη της Εναγόμενης 2 για το ποσό των €20.000 διαμορφώθηκε πριν οι Εναγόμενοι αποταθούν στον Μ.Υ.2 (βλ. παράγραφο 8 Εγγράφου Α). Δεν παραβλέπω, ότι η Εναγόμενη 2 επικαλέστηκε την έκθεση (Τεκμήρια 12 και 12Α) που ετοίμασε ο Μ.Υ.2, στην οποία διατυπώνεται η άποψη ότι για την αποκατάσταση των ισχυριζόμενων κακοτεχνιών απαιτείται ποσό πέραν των €25.
  4. Η εν λόγω δήλωση της αποτελεί εξ ακοής μαρτυρία, η οποία, ενόψει του ότι κατέθεσε ως μάρτυρας το πρόσωπο που προέβη στην αρχική δήλωση, θα αξιολογηθεί στα πλαίσια της αξιολόγησης της μαρτυρίας του Μ.Υ.
  5. Επομένως, με εξαίρεση την αναφορά της στο ποσό των ισχυριζόμενων ζημιών, η μαρτυρία της Εναγόμενης 2 κρίνεται ως αποδεκτή και αξιόπιστη. Έχει κριθεί νομολογιακά ότι όταν ένας μάρτυρας κριθεί αξιόπιστος, το Δικαστήριο μπορεί να αποδεχθεί μέρος της μαρτυρίας του και να απορρίψει άλλο (Shahin Mohamed v. Αστυνομίας
(2010)2 Α.Α.Δ 266, 268 και Ιωσηφίδης ν. Αστυνομίας
(2014)2Α Α.Α.Δ 307). Ο Μ.Υ.2 υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως εξέτασής του, δυνάμει του άρθρου 25 του Κεφ.9, το περιεχόμενο γραπτής δήλωσης που ετοίμασε και κατέθεσε ως Έγγραφο Β. Σε αυτήν, μεταξύ άλλων, δήλωσε ότι είναι πολιτικός μηχανικός εγγεγραμμένος στο μητρώο του Ε.Τ.Ε.Κ. Στις 11.06.16, οι Εναγόμενοι τού ζήτησαν όπως ετοιμάσει μελέτη αξιολόγησης της οικίας τους. Συγκεκριμένα, ανέλαβε να διεξάγει οπτικό και τεχνικό έλεγχο στην οικία και να αναγνωρίσει κατά πόσο υπήρχαν τεχνικά λάθη, ζημιές, παρατυπίες και κακοτεχνίες σε αυτήν. Επιπρόσθετα, ανέλαβε να ερευνήσει τις αιτίες προέλευσης των τυχόν προβλημάτων και να προτείνει τρόπους αποκατάστασής τους. Μετά από τον επιτόπιο έλεγχο που διενήργησε και αφού μελέτησε τα αρχιτεκτονικά σχέδια και τη στατική μελέτη της οικίας, ετοίμασε σχετική έκθεση την οποία κατέθεσε ως Τεκμήρια 12 και 12Α. Το Τεκμήριο 12 είναι αντίγραφο της πρωτότυπης έκθεσης, η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο 12Α. Συνεπώς, στη συνέχεια θα γίνεται αναφορά μόνο στο Τεκμήριο 12Α. Η οικία των Εναγομένων αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα λόγω κακοτεχνιών. Τα εν λόγω προβλήματα δεν δικαιολογείται να εμφανιστούν στην οικία μετά παρέλευση 6 ετών από την ημερομηνία που οι Εναγόμενοι κατοίκησαν σε αυτήν. Οι κακοτεχνίες και τα προβλήματα που παρουσιάζει η οικία οφείλονται στην εκτέλεση των οικοδομικών εργασιών κατά παράβαση των προτύπων και των κανονισμών του Ε.Τ.Ε.Κ, αλλά και κατά παράβαση της συνήθους τακτικής που ακολουθείται σε τέτοιες περιπτώσεις. Με βάση την πείρα του, τις γνώσεις του και με βάση τον έλεγχο που διεξήγαγε, θεωρεί ότι το ολικό κόστος επιδιόρθωσης και αποκατάστασης των ζημιών της οικίας ξεπερνά τις €25.
  1. Στη διά ζώσης μαρτυρία του αναφέρθηκε συνοπτικά στις πιο σοβαρές κακοτεχνίες που εντόπισε στην οικία. Συγκεκριμένα, αναφέρθηκε σε υδρορροή της οροφής η οποία, αντί να εξέρχεται της οικίας, αποκλείστηκε μέσα στον σοβατισμένο τοίχο, με αποτέλεσμα να προκληθεί υγρασία και να αποκολλήσουν οι σοβάδες από τους τοίχους της οικίας. Επίσης, το χτίσιμο της τοιχοποιίας έγινε με λανθασμένο τρόπο, εξού και παρατηρείται τόση μεγάλη καθίζηση. Κακοτεχνίες παρατηρούνται και στα σημεία όπου ενώνεται ο σκελετός της οικίας με την τοιχοποιία από τούβλα. Πρόκειται για δύο διαφορετικά υλικά τα οποία συστέλλονται και διαστέλλονται κατά διαφορετικό τρόπο και για να αποφευχθούν ρωγμές, σύμφωνα με τα σχετικά πρότυπα, τοποθετείται ειδικό δίκτυ για να ενώσει τον σκελετό με το τούβλο και ακολούθως γίνεται το σοβάτισμα, έτσι ώστε να συγκρατείται η συστολή‑διαστολή και να μην προκαλούνται ρωγμές. Οι ρωγμές που προκλήθηκαν στην οικία των Εναγομένων, όπως αποτυπώνονται χαρακτηριστικά στις φωτογραφίες 14‑17 στις σελίδες 12 και 13 του Τεκμηρίου 12Α, οφείλονται σε δύο παράγοντες, ήτοι στη μεγάλη καθίζηση και στη λανθασμένη ένωση του σκελετού της οικίας με το τούβλο. Ο Μ.Υ.2 δήλωσε, επίσης, ότι δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο να μην τοποθετήθηκε καθόλου δίκτυ μεταξύ σκελετού και τούβλου. Επιπρόσθετα, ως ένα σοβαρό κατασκευαστικό λάθος χαρακτήρισε την τοποθέτηση σοβά 9 εκ. σε μια στρώση. Σύμφωνα με τα πρότυπα, ο σοβάς σε κάθε στρώση δεν μπορεί να ξεπερνά τα 2,5 εκ. Περαιτέρω, στην οικία παρατηρούνται εκτεταμένες υγρασίες, ενώ φαίνεται ότι δεν έγινε σωστή τοποθέτηση των υδραυλικών εγκαταστάσεων. Παράλληλα, ως σημαντική κακοτεχνία χαρακτήρισε και την παράλειψη τοποθέτησης τσεκουλατούρας (σοβατεπί) στον τοίχο μεταξύ βεράντας και πισίνας (φωτογραφία 7, σελ. 7, Τεκμήριο 12Α). Ο Μ.Υ.2 τόνισε, ότι η κατάσταση που παρατήρησε στην οικία τού προκάλεσε έντονο προβληματισμό σε σημείο που σκέφτηκε να παραπέμψει το όλο θέμα στο Τεχνικό Επιμελητήριο. Αντεξεταζόμενος, συμφώνησε με τον ευπαίδευτο συνήγορο της Ενάγουσας ότι η πραγματογνωμοσύνη του αφορά μόνο ζητήματα πολιτικής μηχανικής. Επίσης, συμφώνησε, ότι ο μελετητής του έργου φέρει ευθύνη, ως επιβλέπων μηχανικός, για τις κακοτεχνίες που παρατηρούνται στην οικία των Εναγομένων. Οι Εναγόμενοι δεν τον πληροφόρησαν ως προς το ότι η κατοικία πλημμύρισε. Αυτό το γεγονός όμως, δεν έχει σχέση με τις πλείστες σοβαρές κακοτεχνίες, όπως για παράδειγμα τη μεγάλη καθίζηση που παρατηρείται στην οικία. Επίσης, η κακή εφαρμογή των υδραυλικών εγκαταστάσεων είναι ζήτημα ουδέτερο με το κατά πόσο πλημμύρισε η οικία. Δέχθηκε, ωστόσο, ότι εάν όντως πλημμύρισε η οικία, τότε θα προκαλούνταν κάποιες ζημιές, όχι όμως στον βαθμό που παρουσιάζονται στην οικία των Εναγομένων. Ο Μ.Υ.2 δήλωσε ότι δεν είναι σε θέση να προσδιορίσει την ακριβή έκταση των ζημιών που έχουν προκληθεί στην οικία. Για παράδειγμα, στη φωτογραφία 6 της σελίδας 5 του Τεκμηρίου 12Α παρουσιάζεται στον τοίχο της οικίας εκτεταμένη υγρασία. Για να εντοπιστεί, όμως, το ακριβές μέγεθος της ζημιάς και για να διαπιστωθεί κατά πόσο προκλήθηκε εσωτερικά διάβρωση στα τούβλα, τότε θα πρέπει να γίνουν περαιτέρω διερευνήσεις για να ελεγχθεί εσωτερικά η κατάσταση της τοιχοποιίας. Εάν γνώριζε την ακριβή έκταση της ζημιάς, τότε θα μπορούσε να προσδιορίσει και πόσα περισσότερα χρήματα, πέραν των €25.000, θα απαιτούνταν για την επιδιόρθωσή της. Διευκρίνισε ότι δεν είναι επιμετρητής ποσοτήτων για να γνωρίζει ακριβώς τις τιμές, αλλά από την πείρα του, ως πολιτικός μηχανικός, πιστεύει ότι το ποσό των €25.000 δεν θα είναι αρκετό για την αποκατάσταση των ζημιών. Ο κ. Δημητρίου ζήτησε από τον μάρτυρα να προσδιορίσει τουλάχιστον πώς κατέληξε στο ποσό των €25.
  2. Ο Μ.Υ.2 επανέλαβε ότι προέβηκε σε υπολογισμούς με βάση την πείρα του λέγοντας ότι δεν του ζητήθηκε να υπολογίσει για συγκεκριμένα υλικά και τετραγωνικά μέτρα για να μπορέσει να προσδιορίσει επακριβώς τη ζημιά. Σε σχέση με την αναφορά του σε «φυσική καθίζηση της οικοδομής» (σελ. 14 του Τεκμηρίου 12Α), ο μάρτυρας επεξήγησε ότι είναι απόλυτα φυσιολογικό η οικοδομή να παρουσιάσει καθίζηση. Η καθίζηση δεν μπορεί να αποφευχθεί, όμως, μπορεί να ελεγχθεί από τον εργολάβο. Για τον λόγο αυτόν, τοποθετούνται αρμοί συστολής‑διαστολής στο πάτωμα μιας οικοδομής. Επίσης, στο χτίσιμο των τούβλων και στην ένωσή τους με τον σκελετό του κτιρίου τοποθετείται ειδικό δίκτυ, έτσι ώστε να μην σχηματιστούν ρωγμές μεταξύ των δοκών ή των κολώνων και των τούβλων. Συμφώνησε με τον κ. Δημητρίου, ότι στην προκειμένη περίπτωση δεν είναι σε θέση να γνωρίζει κατά πόσο τοποθετήθηκε λανθασμένα το προαναφερόμενο δίκτυ ή δεν τοποθετήθηκε καθόλου. Υπέδειξε, ωστόσο, ότι είτε στη μια περίπτωση, είτε στην άλλη, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο, δηλαδή η πρόκληση ρωγμών. Αναφορικά με την πρόκληση ζημιάς από την υγρασία στον φέροντα σκελετό της οικίας, δήλωσε ότι δεν είναι σε θέση να γνωρίζει τι ζημιά προκλήθηκε στο ενισχυμένο σκυρόδεμα και κατά πόσο οξειδώθηκε το σίδερο. Για να γίνει η σχετική διαπίστωση, θα πρέπει να ληφθούν δείγματα από το ενισχυμένο σκυρόδεμα για να διαπιστωθεί κατά πόσο οξειδώθηκε. Ο Μ.Υ.2 κατέθεσε ως εμπειρογνώμονας, καθώς η μαρτυρία του ήταν άμεσα συνυφασμένη με την επαγγελματική του ιδιότητα ως πολιτικού μηχανικού. Σε σχέση με το καθήκον του εμπειρογνώμονα ή πραγματογνώμονα έναντι του Δικαστηρίου αναφέρονται τα ακόλουθα στο σύγγραμμα των κ.κ. Ηλιάδη και Σάντη «Το Δίκαιο της Απόδειξης, Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές» σελ. 580-581: «Tο καθήκον των πραγματογνωμόνων έναντι του Δικαστηρίου κατά τη μαρτυρία τους έγκειται στην αιτιολογημένη, αντικειμενική και αμερόληπτη παρουσίαση των αναγκαίων επιστημονικών κριτηρίων ώστε να δώσουν τη δυνατότητα στο Δικαστήριο να κρίνει ευχερώς την ακρίβεια των επίδικων συμπερασμάτων τους και να διαμορφώσει συναφώς τη δική του ανεξάρτητη άποψη δια της εφαρμογής των κριτηρίων αυτών στα γεγονότα της υπόθεσης (Παναγρίτη ν Χαραλάμπους, ΠΕ320/08, ημ. 15.3.12, Σαρρής ν Καλλέγιας και Πιττάλης και Άλλων ν Ianira Enterprises Ltd και Άλλων
(1997)1 (Β) ΑΑΔ 814, Philippou v Odysseos
(1989)1 CLR1).» Τα πιο πάνω επιβεβαιώνονται και από την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Ποιν. Έφ. 176/13 Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Γεώργιος Ευριπίδου κ.ά., ημερομηνίας 06/04/15, όπου σημειώθηκαν τα ακόλουθα: «Υπενθυμίζουμε ότι με βάση καλά εδραιωμένες νομολογιακές αρχές, η υποχρέωση ενός εμπειρογνώμονα είναι να προμηθεύσει το δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για αξιολόγηση της ορθότητας των συμπερασμάτων του ώστε να σχηματίσει ίδιαν ανεξάρτητη γνώμη [βλ. Σπύρου ν. Χατζηχαραλάμπους
(1989)1(Ε) ΑΑΔ 298]. Ο εμπειρογνώμονας μάρτυρας, δεν πρέπει επίσης να αρκείται στην παρουσίαση της άποψης του με γυμνές δηλώσεις οι οποίες δεν παρέχουν στο Δικαστήριο δυνατότητα ελέγχου της επιστημονικής άποψης του [βλ. Δημοκρατία ν. Ηροδότου Αγιώτου
(2000)1 ΑΑΔ 1020].» Ο Μ.Υ.2 μετέφερε, κατά την άποψη μου, αντικειμενικά και εμπεριστατωμένα την εικόνα που παρουσίαζε η οικία των Εναγομένων κατά την επιθεώρηση της από τον ίδιο τον Ιούνιο του
  1. Στην έκθεση του (Τεκμήριο 12 και 12Α) περιέγραψε με λεπτομέρεια τις κακοτεχνίες που εντόπισε, κατέγραψε τα αίτια πρόκλησής τους, καθώς επίσης και τη μέθοδο αποκατάστασής τους. Όσα καταγράφηκαν από τον μάρτυρα στα Τεκμήρια 12 και 12Α, δεν έτυχαν αμφισβήτησης από την πλευρά της Ενάγουσας. Πιο συγκεκριμένα, δεν αμφισβητήθηκε η ύπαρξη των προβλημάτων που κατέγραψε ο Μ.Υ.2, η μέθοδος αποκατάστασης τους, αλλά και οι αιτίες από τις οποίες προκλήθηκαν. Ειδικότερα, όσον αφορά τα αίτια πρόκλησης των κακοτεχνιών, έχω στρέψει την προσοχή μου στην επισήμανση του ευπαίδευτου συνηγόρου της Ενάγουσας, ότι η οικία των Εναγομένων πλημμύρισε. Αν και δεν τέθηκαν στον Μ.Υ.2 λεπτομέρειες της πλημμύρας, γενικότερα στη μαρτυρία δεν έχουν δοθεί λεπτομέρειες του εν λόγω γεγονότος, ο Μ.Υ.2 με σαφήνεια και θετικότητα δήλωσε, ότι από την πλημμύρα θα υπήρξαν ζημιές, όχι όμως σε τέτοιο βαθμό που να δικαιολογούν τα προβλήματα που παρουσιάζει η οικία των Εναγομένων. Μάλιστα, υπέδειξε, χωρίς να αμφισβητηθεί, ότι οι κακοτεχνίες που εντόπισε δεικνύουν ότι το πρόβλημα με τις υγρασίες είναι συνεχές και δεν μπορεί, επομένως, να αποδοθεί σε ένα μεμονωμένο περιστατικό μίας πλημμύρας. Ο Μ.Υ.2 αντεξετάστηκε σε σχέση με το ποσό που απαιτείται από τους Εναγόμενους για αποκατάσταση των κακοτεχνιών που παρουσιάζει η οικία τους. Κλήθηκε, συγκεκριμένα, να επεξηγήσει πώς κατέληξε στο ποσό των €25.
  2. Όπως ήδη αναφέρθηκε, ο μάρτυρας κατέθεσε υπό την ιδιότητα του πολιτικού μηχανικού. Άλλωστε, σημείωσε και ο ίδιος στη μαρτυρία του, ότι δεν είναι επιμετρητής ποσοτήτων για να γνωρίζει τις ακριβείς τιμές και, επομένως, το ακριβές ποσό που αντιστοιχεί στην κάθε μία εκ των κακοτεχνιών που κατέγραψε. Προτού αναφερθώ στο κατά πόσο μπορεί να δοθεί βαρύτητα στο συγκεκριμένοι μέρος της μαρτυρίας του Μ.Υ.2, θεωρώ σκόπιμο να παραθέσω χαρακτηριστικά αποσπάσματα της μαρτυρίας του επί του υπό αναφορά ζητήματος: «E. Τελευταία παράγραφος (διαβάζει). Πώς καταλήξατε στις 25.000 ευρώ; A. Καταρχάς, είπα πιθανό να ξεπεράσει και όπως είπα και πριν στον κύριο Δικαστή και στην Έμιλυ, πρέπει μια σωστή καταγραφή να γίνει. Εμπειρικά, όμως, με την εμπειρία 19 χρόνια και κάνουμε πάμπολες δουλειές και ξέροντας το παζάρι καλά, πιθανόν οι 25.000 να μην σε κανούν ούτε για να αρχίσεις. Πιθανόν, υπογραμμίζω τη λέξη «πιθανόν», δεν είμαι επιμετρητής να ξέρω ακριβείς τιμές, είμαι πολιτικός μηχανικός, αλλά ξέροντας πόσα το τετραγωνικό είναι η αγορά του κεραμικού, πόσα το τετραγωνικό είναι η τοποθέτηση, η γόμα, να φκει ο σουβάς πίσω, αν βάλεις κεραμικό στον σαθρό σουβά, θα ξεκολλήσει πάλι. Ξέροντας τον κόπο να βάλεις και να φκάλεις υλικά, πιστεύω 25 πρέπει να είναι λλίες, 25 δεν θα τον κανέσουν για τα μπάνια ξέροντας πόσο ακριβή είναι η Κύπρος, χωρίς να παίρνω όρκο για αυτό, ο καθένας μπορεί να το αντιληφθεί, δεν χρειάζεται να είσαι ειδικός.» ........................................... «E. (.) Θέλω να ξέρω, προφανώς και το Δικαστήριο, πώς προέκυψε το 25, ίσως παραπάνω χιλιάδες. Και ρωτώ, έγινε μια πράξη που λέει 5 χιλιάδες μαρμαράκια, 3 χιλιάδες μπάνια, 10 τα εργατικά; Θέλω να ξέρω, με τούτον τον απλό τρόπο, αν μπορείτε, πώς καταλήγουμε στο ποσό; Να μου εξηγήσετε. A. Σας εξήγησα και πριν. Η εμπειρία μου και υπολογίζοντας κάποια πράγματα μπακαλίσιμα που λέμε, δεν είναι τζιαμέ να βάλεις μόνο, δεν είναι στην περίπτωση εκείνη, είναι διπλό το κόστος, είναι το κόστος να φκάλεις και να βάλεις, δεν είναι μόνο να βάλεις. Και το κόστος να φκάλεις είναι αρκετό. Αν έκατσα και είπα 15 τετραγωνικά κεραμικών και 30 σουβά, δεν μου ζητήθηκε να το κάνω, αλλά εμπειρικά ξέροντας, επειδή έχτισα 260 σπίτια, projects, αεροδρόμια. Χτίζω 190 διαμερίσματα κτίριο. Εμπειρικά ξέρω τιμές και ξέρω τα κεραμικά, πόσα θέλεις να φκουν και να μπουν, ο σουβάς να φκει, θα πρέπει να περιμένεις να ξαναμπεί άλλος, θέλει χρόνο, θα πρέπει να μετακομίσεις, να μπουν τα κεραμικά στη θέση τους άλλα καινούργια. Δεν έκανα αυτό που λέει ο κύριος Δημητρίου να βάλω ακρίβεια, ίσως να ήταν καλά να έμπαινε επιμετρητής. Αν το κάνει, το κόστος υποψιάζομαι θα είναι πολλά πολλά παραπάνω.» ........................................... «A. Θα το προσθέσω, δεν ξέρω μέχρι πού φτάνει η δικαιοδοσία μου στο Δικαστήριο. Επειδή κάνω και εγώ κάποιες διαιτησίες, εγώ αν είχε, με συγχωρείς Δικαστά, αν πω κάτι που είναι λάθος, σε παρακαλώ σταμάτα με, δεν ξέρω. Εγώ θα έφερνα, αν είχε ευθύνη ο εργολάβος, και επειδή εγώ πιστεύω 25.000 είναι πολλά λλίες, θα ήθελα να φέρω επιμετρητή και αν είχε ευθύνη ο εργολάβος, όσα λέει ο επιμετρητής, τόσα να πληρώσει. Αν είναι 60, 70, να πληρώσει. 25 δεν κανούν.» Είναι σαφές, ότι ο μάρτυρας δεν προέβη σε λεπτομερή έρευνα σε σχέση με το κόστος αποκατάστασης των κακοτεχνιών που εντόπισε στην οικία των Εναγομένων. Από την άλλη, είναι, επίσης, σαφές ότι προσδιόρισε ως ελάχιστο κόστος για την επιδιόρθωση των κακοτεχνιών το ποσό των €25.
  3. Υποδεικνύεται, ότι δήλωσε κατ' επανάληψη ότι οι €25.000 δεν είναι αρκετές για την αποκατάσταση των προβλημάτων της οικίας των Εναγομένων. Παράλληλα, επεξήγησε ότι κατέληξε στο εν λόγω ποσό εμπειρικά. Σημειώνεται, ότι η 19χρονη εμπειρία του μάρτυρα ως πολιτικού μηχανικού δεν έτυχε αμφισβήτησης. Περαιτέρω, δεν αντεξετάστηκε και, επομένως, δεν αμφισβητήθηκαν οι δηλώσεις του, ότι είναι γνώστης του «παζαριού» και είναι σε θέση εκ της εμπειρίας του να γνωρίζει τις «τιμές» των υλικών και των εργατικών που θα απαιτηθούν για την αποκατάσταση των κακοτεχνιών. Τέλος, έχω στρέψει την προσοχή μου και στην εισήγηση του κ. Δημητρίου, ότι ο Μ.Υ.2 απλώς αναφέρθηκε στη μέθοδο ορθής αξιολόγησης της ζημιάς της τοιχοποιίας, χωρίς, όμως, ο ίδιος να προβεί στην εν λόγω διαδικασία. Αν και δεν αναπτύσσει περαιτέρω την εισήγησή του, είναι προφανές ότι αναφέρεται στη δήλωση του Μ.Υ.2 ότι δεν έσκαψε τους τοίχους για να διαπιστώσει τη ζημιά που υπέστησαν τα τούβλα από τις παρατηρηθείσες υγρασίες. Η εισήγηση του κ. Δημητρίου δεν με βρίσκει σύμφωνο, καθώς αυτή παραγνωρίζει τη σαφή και αναντίλεκτη θέση του Μ.Υ.2, ότι ο σοβάς αποσαθρώθηκε και ότι προκλήθηκε διάβρωση. Το ότι δεν έσκαψε τον τοίχο για να ελέγξει τυχόν ζημιά που υπέστησαν τα τούβλα, δεν επηρεάζει τη δήλωσή του για το ελάχιστο κόστος αποκατάστασης των ζημιών. Είναι χαρακτηριστική η ακόλουθη στιχομυθία μεταξύ του συνηγόρου της Ενάγουσας και του Μ.Υ.2: «E. Να ολοκληρώσω την ερώτηση. Δεδομένου του ότι δεν σκάψατε, δεν μπορείτε να ξέρετε την ακριβή έκταση της κατ' ισχυρισμό ζημιάς; A. Αν ξέραμε την ακριβή έκταση της ζημιάς, θα ήξερα να απαντήσω πόσο πιο πολλά από 25.000 είναι η ζημιά του κτιρίου. Βλέποντας τη φωτογραφία 14, βλέπω πολλά και είναι πράγματα που είναι βασικότατα στον κλάδο μου, απλά πράγματα.» Έχοντας, επομένως, εξετάσει συνολικά τη μαρτυρία του Μ.Υ.2 επί του προαναφερόμενου ζητήματος, θεωρώ, ότι μπορεί να δοθεί βαρύτητα σε αυτή, έστω κι αν ο τελευταίος δεν είναι επιμετρητής ποσοτήτων και δεν κατέγραψε αναλυτικά το κόστος που θα απαιτηθεί για την αποκατάσταση της κάθε ελαττωματικής εργασίας ξεχωριστά. Όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, ο Μ.Υ.2 περιέγραψε με λεπτομέρεια τις κακοτεχνίες, αλλά και τις εργασίες που θα πρέπει να γίνουν για την αποκατάστασή τους. Τα προαναφερόμενα σε συνδυασμό με την αδιαμφισβήτητη εμπειρία του στον χώρο των οικοδομών και τη γνώση του για τις «τιμές» και το «παζάρι», μού επιτρέπουν να δώσω βαρύτητα στη δήλωσή του ότι το ελάχιστο ποσό που θα χρειαστεί για την επιδιόρθωση των κακοτεχνιών, είναι το ποσό των €25.
  4. Δεν παραβλέπω, ασφαλώς, τη δήλωση του, ότι υπολόγισε κάποια πράγματα «μπακαλίσιμα» ή ότι χρειάζεται να γίνει μία σωστή καταγραφή από επιμετρητή. Οι πιο πάνω αναφορές του δεν θα πρέπει, κατά την άποψη μου, να αντικριστούν αποσπασματικά, αλλά να ενταχθούν στο σύνολο της μαρτυρίας του Μ.Υ.2 σε σχέση με το ποσό των €25.
  5. Αυτή η συνολική αποτίμηση δεικνύει, ότι ο μάρτυρας δεν αναφέρθηκε κατά αφηρημένο ή αόριστο τρόπο στην εκτίμηση των €25.
  6. Επαναλαμβάνω, ότι καθόρισε το εν λόγω ποσό ως το ελάχιστο ποσό που απαιτείται για την αποκατάσταση των κακοτεχνιών με βάση την πείρα και τις γνώσεις του σε σχέση με τα κόστη εργατικών και υλικών για τις κακοτεχνίες που παρουσιάζει η οικία των Εναγομένων. Ταυτόχρονα, επισημαίνεται, ότι η δήλωση του ότι ο διορισμός επιμετρητή, θα έδειχνε ότι το ποσό που απαιτείται θα υπερβαίνει κατά πολύ τις €25.000 δεν αμφισβητήθηκε. Ούτε, από την άλλη, τέθηκε στον μάρτυρα ότι η αποκατάσταση της οικίας των Εναγομένων μπορεί να γίνει και με ποσό χαμηλότερο των €25.
  7. Ως εκ των ανωτέρω, η μαρτυρία του Μ.Υ.2 κρίνεται ως αποδεκτή και αξιόπιστη. Ευρήματα Η Ενάγουσα, κατά τον επίδικο για την παρούσα αγωγή χρόνο, διέθετε άδεια εργολήπτη για οικοδομικά έργα Δ' Τάξης. Οι Εναγόμενοι 1 και 2 είναι ιδιοκτήτες μίας κατοικίας, η οποία κατά τον ουσιώδη για την παρούσα αγωγή χρόνο ήταν υπό ανέγερση. Η Ενάγουσα υπέβαλε προς τους Εναγόμενους 1 και 2 δύο προσφορές για εκτέλεση οικοδομικών εργασιών στην υπό ανέγερση οικία τους. Οι Εναγόμενοι 1 και 2 αποδέχθηκαν την προσφορά της Ενάγουσας για το συνολικό ποσό των €80.055 πλέον Φ.Π.Α. Ως αποτέλεσμα υπογράφηκε μεταξύ των διαδίκων στις 17.07.08 Συμφωνητικό Έγγραφο και Εγγυητικό Συμβόλαιο Οικοδομικών Έργων χωρίς Ποσότητες. Σύμφωνα με ρητό όρο του προαναφερόμενου Συμφωνητικού Εγγράφου, η Ενάγουσα ανέλαβε να «τελειώσει» την οικία των Εναγομένων. Επισημαίνεται, ότι ο σκελετός (στατικός φορέας) της οικίας είχε ήδη εκτελεστεί από άλλο εργολάβο. Περαιτέρω, η Ενάγουσα, μετά από οδηγίες των Εναγομένων, ανέλαβε και την εκτέλεση επιπρόσθετων εργασιών πέραν εκείνων που περιλαμβάνονταν στην προσφορά της. Οι Εναγόμενοι 1 και 2 κατέβαλαν για την αμοιβή της Ενάγουσας το συνολικό ποσό των €93.530,
  8. Στο εν λόγω ποσό συμπεριλαμβάνεται η αμοιβή της Ενάγουσας για τις επιπρόσθετες εργασίες. Η Ενάγουσα εξέδωσε απόδειξη είσπραξης με την οποία βεβαιώνει ότι οι επιπρόσθετες εργασίες εξοφλήθηκαν από τους Εναγόμενους 1 και
  9. Η οικία των Εναγομένων παρουσιάζει κακοτεχνίες. Συγκεκριμένα, η οικία φέρει εκτεταμένες διαγώνιες και οριζόντιες ρωγμές σε όλες τις ενώσεις μεταξύ διαφορετικών στοιχείων, όπως μεταξύ δοκού ή τοίχου από οπλισμένο σκυρόδεμα και τοίχου από τούβλα, καθώς και σε όλα σχεδόν τα ανοίγματα (πόρτες - παράθυρα) της οικίας. Περαιτέρω, ο τοίχος αντιστήριξης στην κουζίνα δέχθηκε επίχρισμα σοβά μεγάλου πάχους, το οποίο σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνά τα 9 εκ. Ορισμένες εκ των υδρορροών της επίπεδης οροφής καλύφθηκαν από τον εξωτερικό σοβά που εφάρμοσε η Ενάγουσα, με αποτέλεσμα το νερό αντί να καταλήγει μακριά από την οικία και τα θεμέλια της, εγκλωβίζεται μέσα στην τοιχοποιία και τον σκελετό της οικίας προκαλώντας διάβρωση της τοιχοποιίας, αποσάθρωση του σοβά και καταστροφή της μπογιάς. Επιπρόσθετα, στον τοίχο μεταξύ της βεράντας και της πισίνας της οικίας παρουσιάζεται εκτεταμένη υγρασία, η οποία προκάλεσε αποκόλληση της μπογιάς και του επιχρίσματος τρίτου χεριού. Στους τοίχους τώρα και στα ανοίγματα παραθύρων που έχουν τοποθετηθεί μαρμάρινες πατούδες, εντοπίζονται ρωγμές κατά μήκος και κάτω από αυτές, ενώ σε ορισμένα σημεία οι μαρμάρινες πατούδες αποκολλήθηκαν από τον τοίχο. Επίσης, στις υδραυλικές εγκαταστάσεις εντοπίζεται διαρροή νερού από τα σίγμα των νιπτήρων και βρυσών, ενώ τα αποχωρητήρια τοποθετήθηκαν λανθασμένα, με αποτέλεσμα να μην λειτουργούν σωστά. Περαιτέρω, παρουσιάζεται υγρασία σε τοίχους όπου υπάρχουν ενσωματωμένες υδραυλικές σωληνώσεις. Ως αποτέλεσμα καταστράφηκαν οι ξύλινοι πάγκοι της κουζίνας και τα ντουλάπια των αποχωρητηρίων. Τέλος, αποτελεί εύρημα μου ότι το ελάχιστο κόστος που απαιτείται για την επιδιόρθωση και αποκατάσταση της οικίας ξεπερνά τις €25.
  10. Συμπεράσματα Η Ενάγουσα απέτυχε, κατά την κρίση μου, να αποδείξει στα πλαίσια του ισοζυγίου των πιθανοτήτων ότι οι Εναγόμενοι οφείλουν το ποσό των €18.444 ως υπόλοιπο της αμοιβής της για την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών στην οικία τους. Η μαρτυρία του Μ.Ε.1, για τους λόγους που αναλύθηκαν κατά την αξιολόγησή της, στερείται βαρύτητας. Πέραν τούτου, επισημαίνω το αδιαμφισβήτητο γεγονός της πληρωμής της Ενάγουσας με το συνολικό ποσό των €93.530,88 (βλ. Τεκμήριο 7, δέσμη Τεκμηρίου 8 και τη δήλωση του Μ.Ε.1 ότι καταβλήθηκε στην Ενάγουσα το ποσό των €5.000 σε μετρητά). Όπως υποδείχθηκε στην αξιολόγηση της μαρτυρίας του Μ.Ε.1, το προαναφερόμενο αναντίλεκτο γεγονός καταρρίπτει πλήρως τους δικογραφημένους ισχυρισμούς της Ενάγουσας, σύμφωνα με τους οποίους οι Εναγόμενοι κατέβαλαν το ποσό των €62.391 μόνο. Όσον αφορά ειδικά τις επιπρόσθετες εργασίες σημειώνω ότι αν και δεν προσκομίστηκε αποδεκτή και αξιόπιστη μαρτυρία που να προσδιορίζει σε τί συνίσταντο αυτές, εντούτοις αποτελεί κοινό έδαφος ότι υπήρξαν τέτοιες. Εν πάση περιπτώσει, η ουσία έγκειται στο ότι, σύμφωνα με την απόδειξη είσπραξης με αριθμό 0107 της δέσμης Τεκμηρίου 8, οι Εναγόμενοι εξόφλησαν τις επιπρόσθετες εργασίες που εκτελέστηκαν στην οικία τους. Έρχομαι τώρα στην ανταπαίτηση των Εναγομένων. Οι Εναγόμενοι αξιώνουν το ποσό των €20.000 ως αποζημίωση για κακοτεχνίες. Σημειώνω, ότι στην τροποποιημένη Υπεράσπιση και Ανταπαίτηση αξιώνουν και άλλες θεραπείες, ωστόσο, μέσω της γραπτής αγόρευσης των ευπαίδευτων συνηγόρων τους περιορίστηκαν στη διεκδίκηση του προαναφερόμενου ποσού. Στις παραγράφους 2 και 2
(1)της τροποποιημένης Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης προβάλλεται, μεταξύ άλλων, ο ισχυρισμός ότι οι Εναγόμενοι έθεσαν υπόψη της Ενάγουσας κακοτεχνίες οι οποίες θα έπρεπε να επιδιορθωθούν στα πλαίσια της επίδικης συμφωνίας των διαδίκων. Περαιτέρω, προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι οι κακοτεχνίες εντοπίζονται τόσο εξωτερικά, όσο και εσωτερικά της οικίας και επηρεάζουν την καθημερινή χρήση της από τους Εναγόμενους. Παρατηρώ, ότι δεν δικογραφούνται οποιεσδήποτε λεπτομέρειες των κακοτεχνιών που οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι έθεσαν υπόψη της Ενάγουσας και την κάλεσαν να τις αποκαταστήσει. Το υπό αναφορά ζήτημα, αν και δεν εγέρθηκε στην αγόρευση του κ. Δημητρίου, εντούτοις θα πρέπει να απασχολήσει το Δικαστήριο ενόψει της αρχής ότι τα δικόγραφα καθορίζουν τα επίδικα θέματα που καλείται να επιλύσει το Δικαστήριο (Μελάς ν. Κυριάκου
(2003), 1Β Α.Α.Δ., 826). Εν προκειμένω, η απουσία δικογράφησης λεπτομερειών δεν επηρεάζει, κατά την άποψή μου, τη δυνατότητα των Εναγομένων να παρουσιάσουν μαρτυρία για το συγκεκριμένο ζήτημα. Σαφέστατα, θα ήταν ορθότερη και πληρέστερη η δικογράφηση με την παράθεση λεπτομερειών των ισχυριζόμενων κακοτεχνιών. Σύμφωνα, ωστόσο, με τη νομολογία, παρέχεται η δυνατότητα παρουσίασης μαρτυρίας για εξειδικευμένους ισχυρισμούς που αφορούν ουσιώδες γεγονός, έστω και αν αυτό τίθεται κατά τρόπο γενικό στα δικόγραφα (Κουρσουμά v. Κοσμά
(1991)1 Α.Α.Δ 973 και Νικήτα v. Κυπριακού Οργανισμού Αθλητισμού
(2003)1 Α.Α.Δ 344). Στην Κουρσουμά, η αξίωση εδραζόταν στο αστικό αδίκημα της αμέλειας. Στο δικόγραφο δεν δόθηκαν οποιεσδήποτε λεπτομέρειες αμέλειας. Το Ανώτατο Δικαστήριο παραμέρισε την πρωτόδικη απόφαση με την οποία κρίθηκε ότι δεν μπορούσε να εξετάσει μαρτυρία που δεν συνήδε με τα δικόγραφα. Συγκεκριμένα, το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε ότι από τη στιγμή που στο δικόγραφο αναφερόταν ρητά η αμέλεια σαν αιτία αγωγής, η αγωγή δεν μπορούσε να απορριφθεί για μη παροχή λεπτομερειών. Παραθέτω σχετικά αποσπάσματα: «Προκύπτει πως το πρωτόδικο Δικαστήριο εξομείωσε τις επιπτώσεις από την έλλειψη λεπτομερειών με εκείνες από την ανυπαρξία αιτίας αγωγής. Η απόρριψη της αγωγής ήταν συνέπεια της αντίληψης πως η έλλειψη λεπτομερειών ήταν μοιραία για την τύχη της αγωγής παρά το γεγονός ότι, όπως αναφέρθηκε στο Πρωτόδικο Δικαστήριο, εγειρόταν ως επίδικο το θέμα της αμέλειας. Δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε με αυτή την προσέγγιση. Η παροχή λεπτομερειών προϋποθέτει την ύπαρξη μιας απαίτησης (Βλ. Bullen and Leake 12η έκδοση σε. 112 - 113.) Αντί άλλης ανάλυσης, θα παραπέμψουμε στη χαρακτηριστική περίπτωση της υπόθεσης Fasili and others v. "Sun boat" (ανωτέρω). Στην υπόθεση εκείνη είχε υποβληθεί αίτηση για απόρριψη της αγωγής, μεταξύ άλλων, και επειδή δεν περιέχονταν στο δικόγραφο αναγκαίες λεπτομέρειες. Αποφασίστηκε πως εφόσο αποκαλυπτόταν αιτία αγωγής, το ελάττωμα της μή εξειδίκευσης λεπτομερειών δεν μπορούσε να αντιμετωπιστεί με αίτηση για απόρριψη αλλά με αίτηση για περαιτέρω και καλύτερες λεπτομέρειες.» ..................................... «Όμως είναι και ειδικά θεμελιωμένο ότι ο διάδικος που παραλείπει να υποβάλει αίτηση για λεπτομέρειες θεωρείται ότι έχει παραιτηθεί από αυτές έτσι που να μή μπορεί κατά τη δίκη να αποκλείσει την εισαγωγή μαρτυρίας προς υποστήριξη κάποιου γενικού ισχυρισμού. (Βλ. Dean and Chapter of Chester v. Smelting Corporation Ltd [1902] W.N.5 ‑ 85 L.T. 67, Bullen and Leake (ανωτέρω) σε. 114, Annual Practice 1958 σελ. 460 Annual Practice 1988 Τόμος Ι σελ. 287.» Στην προκειμένη περίπτωση, όπως ήδη αναφέρθηκε, στις παραγράφους 2 και 2
(1)προβάλλεται, έστω και κατά γενικό τρόπο, ο ισχυρισμός περί ύπαρξης κακοτεχνιών τόσο στο εσωτερικό, όσο και στο εξωτερικό της οικίας, οι οποίες επηρεάζουν την καθημερινή χρήση της. Η Ενάγουσα στο δικόγραφο της Απάντησης στην τροποποιημένη Υπεράσπιση και Υπεράσπισης στην Ανταπαίτηση αρνήθηκε τους προαναφερόμενους ισχυρισμούς των Εναγομένων και πρόβαλε τη θέση, ότι ουδέποτε οι Εναγόμενοι υπέδειξαν και/ή έθεσαν υπόψη της οποιεσδήποτε κακοτεχνίες που έχρηζαν επιδιόρθωσης. Περαιτέρω, δεν ζητήθηκαν, με σχετική αίτηση, λεπτομέρειες επί του ισχυρισμού των Εναγομένων για ύπαρξη κακοτεχνιών (Κουρσουμά ν. Κοσμά (ανωτέρω) και Λοΐζου κ.ά. ν. Πατσαλίδη
(2012)1Β Α.Α.Δ 1379). Συνεπώς, δεν διαπιστώνεται οποιοσδήποτε δυσμενής επηρεασμός της Ενάγουσας από τον γενικό τρόπο δικογράφησης του ισχυρισμού για ύπαρξη κακοτεχνιών. Παράλληλα, σημειώνεται ότι με οδηγίες του Δικαστηρίου καταχωρήθηκαν από τους διαδίκους ένορκες δηλώσεις αποκάλυψης εγγράφων, με ταυτόχρονες οδηγίες όπως ανταλλαγούν μεταξύ των διαδίκων τα έγγραφα που θα αποκαλυφθούν. Όπως προκύπτει από τον φάκελο του Δικαστηρίου, η ένορκη δήλωση αποκάλυψης εγγράφων εκ μέρους των Εναγομένων έγινε στις 02.11.20 και μεταξύ των εγγράφων που αποκαλύφθηκαν και παραδόθηκαν στην πλευρά της Ενάγουσας ήταν και η έκθεση του Μ.Υ.2 (Τεκμήριο 12 και 12Α), στην οποία καταγράφονται αναλυτικά οι κακοτεχνίες που εντοπίστηκαν στην οικία των Εναγομένων. Επομένως, η Ενάγουσα δεν βρέθηκε προ εκπλήξεως. Αυτό συνάγεται και από το γεγονός ότι ο Μ.Ε.1 τοποθετήθηκε επί των κακοτεχνιών και στο στάδιο της κυρίως εξέτασής του. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί, ότι στην τελική αγόρευση του ευπαίδευτου συνηγόρου της Ενάγουσας, δεν τέθηκε ζήτημα δυσμενούς επηρεασμού της τελευταίας ένεκα της μη παράθεσης λεπτομερειών. Προχωρώ, επομένως, στην εξέταση της ουσίας της ανταπαίτησης των Εναγομένων. Η μαρτυρία του Μ.Υ.2, για τους λόγους που έχουν επεξηγηθεί στην αξιολόγησή της, κρίθηκε ως αποδεκτή και αξιόπιστη. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Μ.Υ.2, αλλά και της Εναγόμενης 2, υπάρχουν κακοτεχνίες στην οικία των Εναγομένων. Στη Χαραλάμπους v. Decostone Ltd
(2010)1Β Α.Α.Δ 747 λέχθηκαν τα εξής ως προς τον όρο κακοτεχνίες: «Ο όρος «κακοτεχνίες», δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά, όπως η γραμματική ερμηνεία της λέξης υποδηλώνει, την κακή κατασκευή εκείνου που ανέλαβε να εκτελέσει ο διάδικος». Στην παρούσα υπόθεση οι επίδικες κακοτεχνίες καταγράφηκαν στα ευρήματα του Δικαστηρίου και δεν χρειάζεται να επαναληφθούν. Στη βάση της αναντίλεκτης επί του εν λόγω σημείου μαρτυρίας του Μ.Υ.2, οι επίδικες κακοτεχνίες είναι το αποτέλεσμα παράβασης των προτύπων του Ε.Τ.Ε.Κ και τεχνικών λαθών κατά την εκτέλεση των οικοδομικών εργασιών. Στο σημείο αυτό ανοίγω μια παρένθεση για να επισημάνω, ότι δεν διέλαθε της προσοχής μου το γεγονός ότι στην έκθεση του Μ.Υ.2 περιλαμβάνονται ζητήματα που αφορούν εργασίες που δεν εκτελέστηκαν από την Ενάγουσα. Σύμφωνα με τα ευρήματα του Δικαστηρίου, η Ενάγουσα ανέλαβε την ολοκλήρωση της οικίας των Εναγομένων μετά την κατασκευή του σκελετού (στατικού φορέα). Συνεπώς, οι αναφορές που γίνονται στα Τεκμήρια 12 και 12Α για τη γενική κατάσταση του οπλισμού και σκυροδέματος της οικίας, αποτελούν ζητήματα τα οποία δεν αφορούν κακοτεχνίες που μπορούν να αποδοθούν στην Ενάγουσα. Κλείνω την πιο πάνω παρένθεση επισημαίνοντας, ότι οι κακοτεχνίες που καταγράφονται στα ευρήματα του Δικαστηρίου σχετίζονται με οικοδομικές εργασίες που ανέλαβε να εκτελέσει η Ενάγουσα στην οικία των Εναγομένων, σύμφωνα με την προσφορά εργασιών - Τεκμήριο
  1. Οι εν λόγω κακοτεχνίες οφείλονται, κατά την κρίση μου, στην αμελή εκτέλεση των οικοδομικών εργασιών εκ μέρους της Ενάγουσας. Συγκεκριμένα, οι εκτεταμένες ρωγμές (διαγώνιες και οριζόντιες) που παρουσιάζονται σε όλα σχεδόν τα σημεία ένωσης του σκελετού της οικίας με τον τοίχο από τούβλα, καθώς και στα ανοίγματα της οικίας, προκλήθηκαν λόγω της λανθασμένης εκτέλεσης εργασιών εκ μέρους της Ενάγουσας. Όπως υπέδειξε ο Μ.Υ.2, για να αποφεύγονται ρωγμές στις οικίες, θα πρέπει στις ενώσεις μεταξύ διαφορετικών στοιχείων, καθώς επίσης και στα ανοίγματα, τα οποία αποτελούν αδύνατα σημεία σε μια οικία, να τοποθετείται πλαστικό ή μεταλλικό δίκτυ έτσι ώστε να αποφεύγεται η πρόκληση ρωγμών από τη συστολή‑διαστολή. Εν προκειμένω, η Ενάγουσα, είτε δεν τοποθέτησε καθόλου πλαστικό ή μεταλλικό δίκτυ, είτε το τοποθέτησε λανθασμένα. Τόσο στη μία, όσο και στην άλλη περίπτωση, το αποτέλεσμα είναι η πρόκληση ρωγμών. Σύμφωνα, με την αναντίλεκτη μαρτυρία του Μ.Υ.2, η εφαρμογή επιχρίσματος σοβά σε μια στρώση πέραν των 2,5 εκ. αντενδείκνυται. Εν προκειμένω, στον τοίχο αντιστήριξης στην κουζίνα, η Ενάγουσα εφάρμοσε επίχρισμα σοβά μεγάλου πάχους το οποίο σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνούσε τα 9 εκ. Ευθύνη της Ενάγουσας εντοπίζεται και στο ζήτημα των υδρορροών οι οποίες εγκλωβίστηκαν με την τοποθέτηση εξωτερικού σοβά. Δεν παραβλέπω τον ισχυρισμό της Ενάγουσας, ότι υπήρχαν υδρορροές οι οποίες είχαν τοποθετηθεί από τον προηγούμενο εργολάβο στον σκελετό της οικοδομής. Η ευθύνη της Ενάγουσας εστιάζεται στο ότι όφειλε να προσδιορίσει τη θέση των υδρορροών και να αποκαταστήσει την όποια ενδεχόμενη λανθασμένη τοποθέτησή τους. Αντ' αυτού, η Ενάγουσα προχώρησε στην κάλυψη των υδρορροών με την εφαρμογή εξωτερικού σοβά, με αποτέλεσμα αυτές να εγκλωβιστούν στην τοιχοποιία και τον σκελετό της οικίας δημιουργώντας υγρασία. Εκτεταμένη υγρασία παρατηρείται και στον τοίχο μεταξύ της βεράντας και της πισίνας, η οποία οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη μη τοποθέτηση τσεκουλατούρας (σοβατεπί) στο πάτωμα. Η Ενάγουσα είχε την ευθύνη της τοποθέτησης των κεραμικών στις βεράντες και όφειλε να τοποθετήσει τσεκουλατούρα στη συγκεκριμένη βεράντα, έτσι ώστε να αποφευχθεί η εισροή υγρασίας στον τοίχο. Επίσης, η Ενάγουσα ευθύνεται και για τη λανθασμένη τοποθέτηση των μαρμάρινων πατούδων. Σύμφωνα με τον Μ.Υ.2, τα προβλήματα που παρατηρούνται στις πατούδες προκλήθηκαν, το πιθανότερο, διότι μαζί με τη στρώση πηλού δεν χρησιμοποιήθηκε γόμα ή πλαστικό δίκτυ. Τέλος, η Ενάγουσα φέρει ευθύνη και για τη λανθασμένη τοποθέτηση των υδραυλικών εγκαταστάσεων, με αποτέλεσμα την καταστροφή των ξύλινων πάγκων της κουζίνας και των ντουλαπιών των αποχωρητηρίων. Όσον αφορά το ύψος της ζημιάς, στο σύγγραμμα "Hudson's Building and Engineering Contracts", 13th Edition, σελ. 835, αναφέρονται τα ακόλουθα: "Consideration of the cases illustrated above shows that, in the case of defective work (that is, work not in accordance with the contract) there are in fact four possible bases of assessing damages, namely: (a) The cost of reinstatement "cost of cure"; (b) The difference in cost to the builder of the actual work done and the work specified; (c) The diminution in value of the completed work or building due to the breach of contract; and (d) Loss of amenity. The cases illustrated above establish that the starting position in a claim for damages arising from a builder's defective or incomplete work in contract is that the appropriate measure of damages is the cost of cure. It is only by making a money award in an amount necessary to restore the work to the condition that the contract required that the building Owner's expectation interest can be satisfied." Σχετικά είναι επίσης και όσα καταγράφονται στο σύγγραμμα "Keating on Building Contracts", 5th ed., σελ. 202, στον υπότιτλο "Defective work" αναφέρονται τα ακόλουθα: "Where there has been substantial completion the measure of damages is the amount which the work is worth less by reason of the defects and omissions, and is normally calculated by the cost of making them good, i.e. the cost of reinstatement. (.)" Στην προκείμενη περίπτωση οι Εναγόμενοι, μέσω του Μ.Υ.2, προσέφεραν μαρτυρία για το κόστος αποκατάστασης (cost of reinstatement). Σύμφωνα με την αποδεκτή και αξιόπιστη μαρτυρία του Μ.Υ.2, το ελάχιστο ποσό που απαιτείται για την αποκατάσταση των κακοτεχνιών, ανέρχεται στις €25.
  2. Δεν παραβλέπω, ότι η μαρτυρία του Μ.Υ.2 ως προς το ύψος της ζημιάς των Εναγομένων δεν ήταν επακριβής, αλλά περιορίστηκε στην καταγραφή του ελάχιστου εκτιμώμενου κόστους. Στην υπόθεση Α. Panayides Contracting Limited v. M & M Frangos Engineering & Contracting Ltd
(2012)1Β Α.Α.Δ 1136, οι εφεσίβλητοι διεκδίκησαν αποζημιώσεις για απώλεια κέρδους, την οποία στήριξαν σε δύο άξονες. Ο πρώτος άξονας αφορούσε το ποσοστό κέρδους που θα είχαν, αν εκτελούσαν τις επίδικες προσφορές και ο δεύτερος, τον αντίκτυπο που είχε στις οικονομικές καταστάσεις των εφεσίβλητων η μη ανάληψη των επίδικων εργασιών. Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι και οι δύο άξονες επί των οποίων προωθήθηκε η αξίωση των εφεσίβλητων δεν υποστηρίχθηκαν με τη δέουσα μαρτυρία, η αξιολόγηση της οποίας υπήρξε πλημμελής από το πρωτόδικο Δικαστήριο. Τόνισε, μάλιστα, ότι δικαίως οι εφεσείοντες παραπονέθηκαν επί του ότι οι εφεσίβλητοι δεν απέδειξαν με ακρίβεια τη ζημιά, εφόσον δεν προσκόμισαν συγκεκριμένα στοιχεία. Παρά ταύτα, προχώρησε στον καθορισμό αποζημίωσης υπέρ των εφεσίβλητων, στη βάση της αρχής ότι το Δικαστήριο οφείλει να κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί στον υπολογισμό των αποζημιώσεων, στην περίπτωση όπου δεν δίδεται επακριβής μαρτυρία για τις ζημιές. Παραθέτω σχετικό απόσπασμα: «Παραμένει, υπό το φως των διαπιστωθέντων ως άνω προβλημάτων απόδειξης της ζημιάς που υπέστησαν οι εφεσίβλητοι και της λανθασμένης επ' αυτού προσέγγισης του πρωτόδικου Δικαστηρίου, ο καθορισμός της αποζημίωσης. Έχει λεχθεί στην υπόθεση Biggin v. Permanite [1951] 1 Κ.Β. 422, ότι το Δικαστήριο πρέπει να κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί στον υπολογισμό των αποζημιώσεων στην περίπτωση όπου δεν δίνεται επακριβής μαρτυρία για τις ζημιές. Το ότι είναι αδύνατο να υπολογισθεί με ακρίβεια η αποζημίωση, δεν πρέπει να παρεμβάλλει εμπόδιο στην απόδοση αποζημιώσεων εφόσον βεβαίως ο ενάγων αποδεικνύει το υπαρκτό του δικαιώματος του για αποζημίωση. Όπως δηλώθηκε και στην υπόθεση Chaplin v. Hicks [1911] Q.B. 786: «No one suggested that, because there is no market there are no damages. In such a case the jury must do their best they can and it may be that the amount of their verdict will really be a matter of quesswork.» Η ίδια προσέγγιση ακολουθήθηκε και στην Παπαχρυσοστόμου ν. Γρηγοριάδη & Συνέταιροι Πολ. Έφ. 118/10 ημερ.16.12.15. Συγκεκριμένα λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει βεβαίως να εξειδικεύονται και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα, αλλά είναι δυνατή η απόδοση αποζημίωσης όταν η μαρτυρία είναι αξιόπιστη, αλλά υπολείπεται σε επάρκεια διότι όπου είναι αποδεκτό ότι έχει προκληθεί ζημιά, ο παραβάτης δεν πρέπει να απαλλάσσεται. Το Δικαστήριο μπορεί να καθορίζει ένα ποσό στη βάση της όλης εικόνας ως εύλογο υπό τις περιστάσεις (Πέτρου ν. Γαλάνη
(2009)1 Α.Α.Δ 84 και Chaplin v. Hicks
(1911)2 Κ.Β. 786).» Στη βάση, επομένως, της προαναφερόμενης νομολογίας και της μαρτυρίας που προσκομίστηκε από τον Μ.Υ.2, θεωρώ ότι το Δικαστήριο μπορεί να στηριχθεί στη μαρτυρία του τελευταίου για την απόδοση αποζημίωσης στους Εναγόμενους. Παραμένει προς εξέταση το ζήτημα της αιτιώδους συνάφειας. Όπως προανέφερα, για τις κακοτεχνίες που εντοπίστηκαν στην οικία των Εναγομένων ευθύνεται η Ενάγουσα, η οποία προέβη στην εκτέλεσή τους κατά παράβαση των οικείων κανόνων τέχνης και των σχετικών προτύπων του Ε.Τ.Ε.Κ. Η δε ζημιά που υπέστηκαν οι Εναγόμενοι συνδέεται άμεσα με τις υπό αναφορά κακοτεχνίες, αφού αυτή συνίσταται στο κόστος αποκατάστασής τους. Κατά συνέπεια, έχει καταδειχθεί και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας. Προτού προχωρήσω στη διατύπωση της τελικής κατάληξης του Δικαστηρίου, σημειώνω ότι δεν εγείρεται προς εξέταση ζήτημα παράλειψης εκ μέρους των Εναγομένων να λάβουν μέτρα προς μετριασμό της ζημιάς τους. Κατά την αντεξέταση του Μ.Υ.2 τέθηκε ακροθιγώς το εν λόγω ζήτημα. Επισημαίνω, ωστόσο, ότι το βάρος απόδειξης της παράβασης του καθήκοντος μετριασμού της ζημιάς το έφερε η Ενάγουσα, η οποία ούτε δικογραφικά, αλλά ούτε και μέσω της μαρτυρίας της προώθησε τέτοια θέση. Στο σύγγραμμα "Keating on Building Contracts" (ανωτέρω), σελ. 191, κάτω από τον υπότιτλο "Mitigation of loss" αναφέρονται τα ακόλουθα: "(.) The onus of proof is on the defendant to prove any failure to mitigate. Generally it is legitimate to ask what damage the plaintiff has really suffered as a result of the defendant's breach". Τέλος, δεν τίθεται ζήτημα εξέτασης του όρου που περιλαμβάνεται στο Παράρτημα του Τεκμηρίου 2 και ορίζει ότι η περίοδος ευθύνης για ελαττώματα θα είναι 6 μήνες από τη μέρα που προσδιορίζεται στο πιστοποιητικό προσωρινής παραλαβής. Αυτό, διότι αφενός δεν εγείρεται τέτοιο ζήτημα στα δικόγραφα της Ενάγουσας και αφετέρου δεν υπάρχει ίχνος μαρτυρίας για το πιστοποιητικό προσωρινής παραλαβής. Κατάληξη Για όλους τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω πιο πάνω, η απαίτηση της Ενάγουσας απορρίπτεται. Όσον αφορά την ανταπαίτηση, θεωρώ ότι οι Εναγόμενοι απέδειξαν στα πλαίσια του ισοζυγίου των πιθανοτήτων την υπόθεσή τους. Το ποσό, ωστόσο, για το οποίο θα εκδοθεί απόφαση περιορίζεται στο ποσό των €20.000 ως η τροποποιημένη Υπεράσπιση και Ανταπαίτηση των Εναγομένων. Κατά συνέπεια, εκδίδεται απόφαση υπέρ των Εναγομένων 1 και 2 / Εξ Ανταπαιτήσεως Εναγόντων και εναντίον της Ενάγουσας / Εξ Ανταπαιτήσεως Εναγόμενης για το ποσό των €20.000 πλέον νόμιμο τόκο από την ημερομηνία καταχώρησης της τροποποιημένης Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης, ήτοι από τις 11.01.16 μέχρι εξοφλήσεως. Τα έξοδα της ανταπαίτησης επιδικάζονται υπέρ των Εναγομένων 1 και 2 και εναντίον της Ενάγουσας, ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Ενόψει της συνεκδίκασης της απαίτησης με την ανταπαίτηση, δεν εκδίδεται οποιαδήποτε διαταγή για έξοδα στην απαίτηση. (Υπ.) .............. Μ. Αγιομαμίτης, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.