← Κύπρος

Θεοφάνους ν. Λαζάρου κ.α., Αρ. Αγωγής: 948/13, 24/5/2021

Θεοφάνους ν. Λαζάρου κ.α., Αρ. Αγωγής: 948/13, 24/5/2021 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2021:A60 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Φ. Τιμοθέου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 948/13 Μεταξύ: ΧΧΧΧ ΧΧΧΧ Θεοφάνους Ενάγοντα και

  1. ΧΧΧΧ Λαζάρου
  2. ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΓΕΝΗΣ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΤΔ
  3. ΧΧΧΧ Κλεόπα Εναγομένων Ημερομηνία: 24.5.2021 Για Ενάγοντα: κ. Μ. Βασιλειάδης για Μιχάλης Βασιλειάδης Δ.Ε.Π.Ε. Για Εναγόμενη 2: κ. Η. Ευθυμίου για Ηλίας Γ. Ευθυμίου & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε. Για Εναγόμενο 3: κ. Γ. Λεοντίου για Α. Χρ. Αλεξάνδρου. ΑΠΟΦΑΣΗ Με την αγωγή του ο Ενάγοντας αξιώνει δήλωση του Δικαστηρίου ότι οι Εναγόμενοι δεν έχουν δικαίωμα να τοποθετούν χώματα, μπάζα και/ή άχρηστα υλικά εντός τεμαχίου του στην Δρούσεια καθώς και διατάγματα με τα οποία οι Εναγόμενοι: (α) να εμποδίζονται από το να συνεχίσουν να διατηρούν το συνορεύον τεμάχιο ΧΧΧΧ με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργείται συνεχής ενόχληση σε αυτόν και (β) να διατάσσονται να επαναφέρουν, στην προτέρα, των παράνομων ενεργειών τους, κατάσταση, το τεμάχιο του. Αξιώνει δε το ποσό των €148.590 ως ειδικές αποζημιώσεις και γενικές αποζημιώσεις. Διαζευκτικά αξιώνει το ποσό των €250.000 ως αποζημιώσεις, πλέον τόκους και έξοδα. Εδώ να σημειωθεί ότι στις 24.4.2014 εκδόθηκε εναντίον του Εναγόμενου 1, στην βάση αίτησης ημερομηνίας 12.11.2013, λόγω μη καταχώρησης υπεράσπισης, απόφαση για το ποσό των €148.590, με νόμιμο τόκο μέχρι εξοφλήσεως πλέον τα έξοδα της υπόθεσης. Περαιτέρω εκδόθηκε εναντίον του διάταγμα ως το (α) ανωτέρω. Δικογραφημένες θέσεις Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης ο Ενάγοντας είναι ιδιοκτήτης του ακινήτου με αρ. εγγραφής ΧΧΧΧ, τεμ. ΧΧΧΧ του Φ./.Σχ ΧΧΧΧ στην τοποθεσία ΧΧΧΧ του χωριού Δρούσεια (στο εξής «το επίδικο»). Ο Εναγόμενος 1 είναι συνιδιοκτήτης και/ή δικαιούχος του τεμαχίου ΧΧΧΧ, το οποίο συνορεύει με το επίδικο. Η Εναγόμενη 2 είναι εργοληπτική εταιρεία, η οποία κατά τον ουσιώδη χρόνο είχε αναλάβει την ανέγερση κτιριακού συγκροτήματος σε παρακείμενο του επιδίκου ακίνητο. Ο Εναγόμενος 3 είναι οδηγός τρακτέρ και/ή εκσκαφέα. Περί τα τέλη του 2009 ή/και νωρίτερα, οι Εναγόμενοι 2 και 3, κατά την εκτέλεση εργασιών οικιστικής ανάπτυξης πλησίον του επίδικου, με εντολή και/ή με την άδεια του Εναγόμενου 1, τοποθέτησαν τεράστιους όγκους χωμάτων και/ή μπάζων εκσκαφής σε ψηλότερο επίπεδο του κεκλιμένου εδάφους, χωρίς να λάβουν υπόψη την μορφολογία του εδάφους και/ή τις καιρικές συνθήκες, με αποτέλεσμα να διαταραχθεί η εδαφική ισορροπία της περιοχής με επίκεντρο το επίδικο και λόγω αυτού να δημιουργηθεί κατολίσθηση των χωμάτων εντός του επίδικου και μετακίνηση τμήματος αυτού. Από την κατολίσθηση δημιουργήθηκαν βαθιές ρωγμές στο επίδικο, καταστροφή τμήματος της περίφραξης του, ξερίζωμα ελαιόδεντρων και αποκοπή της υπάρχουσας πρόσβασης - διάβασης προς αυτό. Οι ζημιές οφείλονται στην αποκλειστική αμέλεια και/ή στην παράβαση των νομίμων καθηκόντων των Εναγομένων (δικογραφούνται σχετικές λεπτομέρειες). Παρά τις επανειλημμένες διαμαρτυρίες του Ενάγοντα για τερματισμό της επέμβασης και/ή την απαίτηση για επανόρθωση των ζημιών, οι Εναγόμενοι αμέλησαν και/ή παραλείπουν να συμμορφωθούν με αποτέλεσμα ο Ενάγοντας να υφίσταται όχληση, ταλαιπωρία, ζημιές, απώλειες και έξοδα και/ή το κτήμα του να υποστεί μείωση αξίας. Για να επιλυθεί το πρόβλημα και να εξασφαλισθεί η ασφαλής χρήση του επίδικου και να υπάρχει δυνατότητα να ανεγερθούν κατασκευές και κτίρια σε αυτό, πρέπει να γίνουν συγκεκριμένα τεχνικά έργα (δικογραφούνται), το κόστος των οποίων ανέρχεται στο ποσό των €148.
  4. Η αξία της περιουσίας που επηρεάζεται από τις ενέργειες των Εναγόμενων, ξεπερνά τις €250.
  5. Η Εναγόμενη 2, στην έκθεση υπεράσπισης της, παραδέχεται ότι είναι εργοληπτική εταιρεία, η οποία κατά τον ουσιώδη χρόνο είχε αναλάβει την ανέγερση κτιριακού συγκροτήματος σε παρακείμενο του επιδίκου ακίνητο. Αρνείται δε τα λοιπά που της αποδίδονται και ισχυρίζεται ότι ουδέποτε τοποθέτησε η ίδια ή οι αντιπρόσωποι της όγκους χωμάτων ή μπάζων εκσκαφής στο τεμάχιο του Εναγόμενου 1 ή στο επίδικο και ότι εάν έγινε αυτό, έγινε από τον Εναγόμενο 3, ο οποίος ενήργησε ως, ανεξάρτητος από αυτήν υπεργολάβος και ή ως εταιρεία C.K. HEAVY PROJECT LTD. Περαιτέρω υποστηρίζει ότι ουδέποτε καθ' οιονδήποτε τρόπο έβλαψε την περιουσία του Ενάγοντα και/ή ότι οι ισχυριζόμενες ζημιές είναι διογκωμένες και υπερβολικές. Ο Εναγόμενος 3 στην έκθεση υπεράσπισης του παραδέχεται ότι είναι οδηγός τρακτέρ και/ή εκσκαφέα και/ή άλλως. Αρνείται τους λοιπούς ισχυρισμούς του Ενάγοντα και υποστηρίζει ότι ο ίδιος ανέλαβε από την Εναγόμενη 2, την εκσκαφή και απομάκρυνση χωμάτων από παρακείμενο ακίνητο. Περαιτέρω ισχυρίζεται ότι κατόπιν προφορικής άδειας και/ή συγκατάθεσης και/ή συμφωνίας με τον Εναγόμενο 1 και/ή παράκλησης αυτού, να του μεταφέρει στο τεμάχιο του μέρος των προαναφερόμενων χωμάτων, ώστε ο Εναγόμενος 1 να προβεί σε εργασίες ισοπέδωσης, αυτός μετέφερε εκεί μέρος των χωμάτων και τα υπόλοιπα χώματα και/ή εργασίες μεταφέρθηκαν και/ή έγιναν από άλλο πρόσωπο. Η μορφολογία του εδάφους στην περιοχή είναι ασταθής και ως εκ τούτου σε τακτά χρονικά διαστήματα προκαλούνται κατολισθήσεις χωμάτων. Οποιεσδήποτε ζημιές προκλήθηκαν στο επίδικο ακίνητο οφείλονται αποκλειστικά και μόνο στην μορφολογία του εδάφους. Μαρτυρία Πέραν της δήλωσης παραδεκτών γεγονότων, από πλευράς Ενάγοντα κατέθεσε ο ίδιος και άλλοι δύο μάρτυρες, ενώ προς υπεράσπισης της Εναγόμενης 2 κατέθεσε μια μάρτυρας και προς υπεράσπιση του κατέθεσε ο ίδιος ο Εναγόμενος
  6. Ως Μ.Ε.1 κατέθεσε ο ΧΧΧΧ Κλεόπας, γεωλόγος, ανώτερος γεωλογικός λειτουργός στο Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος. Τον Φεβρουάριο του 2010 εργαζόταν στον Κλάδο Μηχανικής Γεωλογίας και ασχολείτο με διάφορα γεωλογικά προβλήματα όπως κατολισθήσεις, καθιζήσεις, βροχοπτώσεις κ.λπ. Τότε το Τμήμα του είχε κληθεί από το Κοινοτικό Συμβούλιο Δρούσειας για μια κατολίσθηση που έγινε στην περιοχή, επειδή το Συμβούλιο ήθελε να χτίσει εκεί πολυδύναμο κέντρο. Αφού ο μάρτυρας προέβη στις 17.2.2010 σε επιτόπια επισκόπηση της περιοχής κατήρτισε σχετική επιστολή - γνωμάτευση ημερομηνίας 24.2.2010 (τεκμήριο 1). Σύμφωνα με αυτήν από την επισκόπηση που έκανε προέκυψαν, μεταξύ άλλων (εκτίθενται μόνο τα σχετικά με την υπόθεση), τα ακόλουθα: Η περιοχή του προβλήματος βρισκόταν στην βόρεια είσοδο του χωριού. Επρόκειτο για κεκλιμένη προς βόρεια περιοχή, το νότιο μέρος της οποίας είχε χρησιμοποιηθεί πρόσφατα για απόρριψη υλικών εκσκαφής που προήλθαν από γειτονική προς ανατολικά οικιστική ανάπτυξη. Το βόρειο μέρος της περιοχής αποτελούσε μικρή (γεωργικής ανάπτυξης) κοιλάδα που διασχίζετο από δύο μικρά εποχιακά ρυάκια. Γεωλογικά, η περιοχή δομείται από το ευπαθές, αργιλικής σύστασης έδαφος του «Σχηματισμού του Κάθηκα - Kathikas Melange», το οποίο είναι συνυπεύθυνο για πολλές κατολισθήσεις είτε στην ευρύτερη περιοχή, είτε στη περιοχή της επαρχίας Πάφου. Τα προαναφερθέντα υλικά εκσκαφής, που ήταν επίσης του είδους «melange», εναποτέθηκαν χωρίς οποιαδήποτε συμπίεση. Η κατολίσθηση ήταν περιστροφικής μορφής, μάλλον αβαθής, με κατεύθυνση ΝΝΑ προς ΔΒΔ και καταλάμβανε έκταση 150 Χ 250 μέτρων. Νότιο όριο της ήταν η κορυφή των υλικών εκσκαφής (μέτωπο κατολίσθησης) και βόρειο οι πρόποδες λόφου επί του οποίου βρισκόταν παρακείμενη κατοικία. Από την κατολίσθηση, πέραν των κατολισθημένων υλικών εκσκαφής, επηρεάσθηκε, μεταξύ άλλων, χωράφι με μικρά ελαιόδεντρα στο βόρειο μέρος της κατολίσθησης και χωματόδρομος που οδηγούσε στο κέντρο της περιοχής. Από την προκαταρκτική αυτή έρευνα διαφάνηκε ότι, η ενεργοποίηση της κατολίσθησης οφειλόταν κυρίως στον ανθρώπινο παράγοντα με την εναπόθεση τεράστιων και χαλαρών όγκων υλικών εκσκαφής (μπάζων) στα τοπογραφικά ψηλότερα σημεία της περιοχής, που επιβάρυναν και τελικά διατάραξαν την ευάλωτη ισορροπία του υπεδάφους («melange») της περιοχής. Επιπλέον, δεν έπρεπε να αγνοηθεί και η πολυομβρία των τελευταίων ημερών που προφανώς εμπλούτισε, την διακίνηση του νερού εντός των στρωμάτων του υπεδάφους και των υλικών εκσκαφής, που τελικά και συνολικά λειτούργησε ως συνεργιστικός παράγοντας στην πρώτη κύρια αιτία. Με βάση τα πιο πάνω, έγινε εισήγηση άμεσης απομάκρυνση όλων των εναποτεθέντων υλικών εκσκαφής, για να αποκατασταθεί η διαταραγμένη εδαφική ισορροπία και σημειώθηκε η ύπαρξη σοβαρών γεωλογικών προβλημάτων που καθιστούσαν προβληματική την κατασκευή οικοδομών στην περιοχή. Ως Μ.Ε.2 κατέθεσε ο Ενάγοντας, ο οποίος είναι ο εγγεγραμμένος ιδιοκτήτης και δικαιούχος του επίδικου ακινήτου. Σύμφωνα με αυτόν η Εναγόμενη 2 είναι εργοληπτική εταιρεία, η οποία κατά τον ουσιώδη για την αγωγή χρόνο είχε αναλάβει την ανέγερση κτιριακού συγκροτήματος σε παρακείμενο του επίδικου ακίνητο. Περί τα τέλη του 2009 και νωρίτερα οι Εναγόμενοι 2 και 3 κατά την εκτέλεση εργασιών οικιστικής ανάπτυξης πλησίον του επίδικου, με εντολή και με την άδεια και την ανοχή του Εναγομένου 1 τοποθέτησαν τεράστιους όγκους υλικών εκσκαφής (μπάζων) με αποτέλεσμα να διαταραχθεί η εδαφική ισορροπία της περιοχής με επίκεντρο και ειδικότερα το επίδικο. Η διατάραξη της εδαφικής ισορροπίας, έγινε με τις ενέργειες και παραλείψεις των Εναγομένων και των αντιπροσώπων και των υπηρετών τους, οι οποίοι τοποθέτησαν τεράστιες ποσότητες μπάζων σε ψηλότερο επίπεδο του κεκλιμένου εδάφους, αφού δεν έλαβαν υπόψη μεταξύ άλλων την μορφολογία του εδάφους και τις καιρικές συνθήκες. Λόγω της διατάραξης αυτής δημιουργήθηκε κατολίσθηση χωμάτων εντός του επίδικου καθώς και μετακίνηση τμήματος αυτού. Από την κατολίσθηση δημιουργήθηκαν βαθιές ρωγμές στο επίδικο καθώς και καταστροφή τμήματος της περίφραξης του, ξερίζωμα ελαιόδενδρων και αποκοπή της υπάρχουσας πρόσβασης-διάβασης προς αυτό. Συνεπεία των ως άνω πράξεων και παραλείψεων των Εναγομένων, ο Ενάγοντας υπέστη όχληση, ταλαιπωρία, ζημιές, απώλειες και έξοδα και το ακίνητο του υπέστη μείωση αξίας. Για την εν λόγω κατολίσθηση, το Κοινοτικό Συμβούλιο Δρούσειας απέστειλε επιστολή ημερ. 5.2.2010 προς το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης και αφού έγινε η αναγκαία επιτόπια επισκόπηση, τα πιο πάνω διαπιστώθηκαν, επιβεβαιώθηκαν και καταγράφηκαν στο τεκμήριο
  7. Παρά τις επανειλημμένες διαμαρτυρίες του για τερματισμό της επέμβασης και την απαίτηση του για επανόρθωση των ζημιών, οι Εναγόμενοι αμέλησαν και παραλείπουν να συμμορφωθούν. Εφόσον δεν αποκαταστάθηκαν τα πράγματα στην προηγούμενη κατάσταση και δεν απομακρύνθηκαν οι κατολισθήσεις από το τεμάχιο του, ο Ενάγοντας ανέθεσε σε ειδικό εμπειρογνώμονα την ετοιμασία τεχνικής έκθεσης αναφορικά με τις ζημιές που υπέστηκε και υφίσταται το ακίνητο. Η αξία της περιουσίας του που επηρεάζεται από τις ενέργειες των Εναγομένων, ξεπερνά τις €250.
  8. Οι ζημιές που επήλθαν στο επίδικο δεν έχουν μέχρι σήμερα αποκατασταθεί. Ως Μ.Ε.3 κατέθεσε ο ΧΧΧΧ Ασβεστάς, μηχανικός μεταλλείων, στον οποίο ανέθεσε ο Ενάγοντας να επιβεβαιώσει την ζημιά στο επίδικο χωράφι και να υπολογίσει το κόστος επανόρθωσης της. Έτσι ο μάρτυρας προέβη σε οικονομοτεχνική έκθεση αντιμετώπισης της επίδικης κατολίσθησης (τεκμήριο 8). Στα πλαίσια της μαρτυρίας του εξήγησε τις ενέργειες και εξετάσεις που έκανε προς καταρτισμό του τεκμηρίου 8 και το περιεχόμενο αυτού. Σύμφωνα με αυτό, η ρίψη το 2009, στο τεμάχιο ΧΧΧΧ, 12.000 μ3 (περίπου 24.000 τόνων) μπάζων από εκσκαφές, είχε ως συνέπεια την ολίσθηση μαζών του εν λόγω τεμαχίου στο γειτονικό επίδικο ακίνητο. Με την έρευνα - υπολογισμό, διαπιστώθηκαν τα ακόλουθα: Τα μπάζα που εναποτέθηκαν ήταν «απόβλητα» εκσκαφών και έπρεπε να γίνει επαναχρησιμοποίηση τους στον ίδιο χώρο από όπου προήλθαν ή απομάκρυνση τους σε αδειοδοτημένη μονάδα ανακύκλωσης, όπως προβλέπεται από το Νόμο 102(Ι)/
  9. Αντ' αυτού, εναποτέθηκαν στο τεμάχιο ΧΧΧΧ και χωρίς να ελεγχθεί η καταλληλόλητα τους ως υλικό επίχωσης. Δείγμα από τα προαναφερόμενα υλικά ελέγχθηκε από αδειοδοτημένο εργαστήριο και επιβεβαιώθηκε πως είναι ακατάλληλα για υλικό επίχωσης. Η επέμβαση και το αποτέλεσμα της κατολίσθησης δεικνύει την μετατόπιση του άξονα της ροής του υδατορέματος («αρκάκι του ΧΧΧΧ») μετά την κατολίσθηση, από τα κοινά σύνορα του τεμαχίου ΧΧΧΧ και του επίδικου, στο μέσο του τελευταίου. Η κατολίσθηση καθώς και η καθίζηση που επήλθε από τη μετατόπιση του άξονα του υδατορέματος, επηρέασε την σταθερότητα όλου του επίδικου τεμαχίου, γεγονός που επιβεβαιώνεται από την ζημιά που αποτυπώνεται στην αδειοδοτημένη λιμνοδεξαμενή που είναι κατασκευασμένη στο νοτιοδυτικό άκρο του τεμαχίου. Το δικαίωμα διάβασης, που αναγράφεται στον τίτλο ιδιοκτησίας έχει μετατοπιστεί και δεν έχει επανέλθει στην αρχική του θέση. Η μετατόπιση του άξονα του αργακιού στο μέσο του επίδικου, είχε ως περαιτέρω αποτέλεσμα, την καθίζηση τμήματος αυτού. Το φαινόμενο αυτό συνεχίζει να το επηρεάζει μέχρι και σήμερα λόγω της μη επαναφοράς του άξονα του υδατορέματος στην αρχική του θέση. Για την επαναφορά του επίδικου στην πρότερη κατάσταση απαιτούνται: (α) Κατασκευή σειράς χυτών πασσάλων επί του συνόρου του στο τμήμα που έχει επηρεαστεί. Θα χρειαστούν 28 πάσσαλοι των 80cm διάμετρο με τη μέθοδο 1-
  10. Κάθε πάσσαλος θα ανοίγεται σε βάθος τέτοιο ώστε να διαπερνά το κατώτερο στρώμα λάβας που υπάρχει στην περιοχή κατά 15% του συνολικού του βάθους. Η τιμή κατασκευής πασσάλων είναι της τάξης των €320 το μέτρο (εκτίμηση κόστους: 28 Χ 18μ. Χ 320 ευρώ/μ. = €161.280), (β) Κατασκευή τοιχίου - κεφαλόδεσμου στην κορυφή των πασσάλων (δέσιμο πασσάλων) (εκτίμηση κόστους: (84,51μ.-4,25μ.) Χ 230 ευρώ/μ. = €18.459), (γ) Εξυγίανση - απομάκρυνση σε αδειοδοτημένη μονάδα ανακύκλωσης των ακατάλληλων χωμάτων με ταυτόχρονη διαμόρφωση του άξονα υδατορέματος στην αρχική του θέση (εκτίμηση κόστους: 1000μ3 Χ 10 ευρώ/μ3 = €10.000). Συνολική εκτίμηση κόστους: €189.
  11. Ως Μ.Ε.4 κατέθεσε ο ΧΧΧΧ Κάπονας, ο οποίος είναι εξάδελφος του Ενάγοντα και επίσης κατάγεται από την Δρούσεια, όπου διατηρεί και συντηρεί περιουσία. Γνωρίζει τον Εναγόμενο 3 εξ όψεως και ότι αυτός ασχολείται με χωματουργικές εργασίες. Σύμφωνα με τον μάρτυρα, ο Ενάγοντας διατηρεί χωράφι (το επίδικο) στην περιοχή της Δρούσειας. Γνωρίζει ότι το εν λόγω χωράφι είχε επηρεαστεί από κατολισθήσεις χωμάτων, από τις βροχές. Το γνωρίζει αυτό καθότι περνά από τον δρόμο εκεί και περί το τέλος του 2009 είδε φορτηγά να μπαίνουν στο γειτονικό του επίδικου χωράφι και να αδειάζουν μπάζα σε αυτό. Είδε τον Εναγόμενο 3, δύο, τρείς φορές να μπαίνει εκεί με το φορτηγό και να αδειάζει μπάζα. Τα μπάζα ο Εναγόμενος 3 τα έφερνε από εκσκαφή που γινόταν απέναντι από τον κεντρικό δρόμο. Είπε επίσης ότι είδε και άλλους να κάνουν το ίδιο αλλά δεν τους ξέρει και δεν γνωρίζει εάν ήταν υπάλληλοι του Εναγόμενου
  12. Τα μπάζα που άδειασαν εκεί δεν ήταν λίγα αλλά ένα τεράστιο βουνό. Είδε επίσης την ζημιά που προκλήθηκε στο επίδικο από τα εν λόγω μπάζα, με τις βροχές, που έγινε κατολίσθηση. Περί τις αρχές του 2010 πήγε με τον Ενάγοντα στο επίδικο ακίνητο και είδαν την ζημιά που υπέστη. Ήταν τέτοια που δεν μπορούσαν καν να μπουν σε αυτό με το αυτοκίνητο. Ως Μ.Υ.1 κατέθεσε η ΧΧΧΧ ΧΧΧΧ Γένη, εκ των διευθυντών της Εναγόμενης 2 εταιρείας. Σύμφωνα με αυτήν ούτε η Εναγομένη 2 αλλά ούτε και οποιοδήποτε πρόσωπο εκ μέρους της, τοποθέτησαν οποτεδήποτε χώματα από εκσκαφές ή άλλα άχρηστα υλικά, στο ακίνητο του Εναγόμενου 1 ή και σε οποιοδήποτε γειτονικό τεμάχιο αυτού. Η Εναγόμενη 2 πράγματι εκτέλεσε οικοδομικές εργασίες στην περιοχή το
  13. Συγκεκριμένα ως εργολάβος ανέθεσε σε ανεξάρτητο υπεργολάβο και συγκεκριμένα στην εταιρεία C.K. HEAVY PROJECTS LTD την εκσκαφή και απομάκρυνση των χωμάτων από το οικοδομικό έργο που είχε αναλάβει. Για τον σκοπό αυτό στις 31.3.2009 υπέγραψε, με τον εν λόγω ανεξάρτητο υπεργολάβο, σχετική συμφωνία (τεκμήριο 12), δυνάμει της οποίας ο υπεργολάβος αναλάμβανε την εκσκαφή και είχε την υποχρέωση να απομακρύνει τα περιττά χώματα με δικά του έξοδα και ουδεμία ευθύνη έφερε ο εργολάβος για την απομάκρυνση αυτήν ή τον χώρο τοποθέτησης των χωμάτων. Μέχρι την λήψη της παρούσας αγωγής, η Εναγομένη 2 αλλά και κανένας από το προσωπικό της δεν είχαν λάβει οποιοδήποτε παράπονο ή απαίτηση όπως τις επίδικες και δεν ενημερώθηκαν για την επίδικη κατολίσθηση. Όταν το 2013 επιδόθηκε η παρούσα αγωγή είχαν εκπλαγεί. Αμέσως ενημέρωσαν τον δικηγόρο τους για τα πραγματικά γεγονότα, ο οποίος με την σειρά του ενημέρωσε τον Ενάγοντα μέσου του δικηγόρου του και του εξέθεσε τα πιο πάνω γεγονότα. Τέλος προς υπεράσπιση του κατέθεσε ο Εναγόμενος
  14. Ως ανέφερε κατά τον επίδικο χρόνο ασχολείτο µε χωµατουργικές εργασίες ήτοι ήταν οδηγός τρακτέρ και εκσκαφέα. Η εταιρεία C.K. HEAVY PROJECT LTD ανέλαβε από την Εναγόµενη 2, την εκσκαφή και αποµάκρυνση χωµάτων από παρακείµενο ακίνητο στο οποίο η Εναγόµενη 2 ανέλαβε την ανέγερση κτιριακού συγκροτήµατος. Ο ίδιος επειδή ήταν υπάλληλος της εταιρείας αυτής εξασφάλισε προφορικά την συγκατάθεση του Εναγόµενου 1, ο οποίος ήταν ο ιδιοκτήτης του τεµαχίου το οποίο συνορεύει µε το επίδικο, για να του µεταφέρει µέρος χωµάτων από το τεµάχιο στο οποίο η Εναγόµενη 2 ανέλαβε την ανέγερση κτιριακού συγκροτήµατος ούτως ώστε να µπορέσει ο Εναγόμενος 3 να προβεί σε εργασίες ισοπέδωσης του τεµαχίου του Εναγόµενου
  15. Μετέφερε µέρος των χωµάτων που τοποθετήθηκαν στο τεµάχιο του Εναγόµενου 1 και τα υπόλοιπα χώµατα αλλά και οιεσδήποτε εργασίες µεταφέρθηκαν και έγιναν από άλλο πρόσωπο. Αυτός δεν έχει καµία ευθύνη αναφορικά µε τις ζηµιές που υπέστη το επίδικο ακίνητο και οι ζηµιές οφείλονται αποκλειστικά και µόνο στην µορφολογία του εδάφους της περιοχής. Η µορφολογία του εδάφους στην περιοχή είναι ασταθής και ως εκ τούτου σε τακτά χρονικά διαστήµατα προκαλούνται κατολισθήσεις χωµάτων και πετρωµάτων. Επιπλέον όποτε υπάρχει πολυοµβρία υπάρχουν πολλές κατολισθήσεις στην περιοχή λόγω της ευπάθειας του εδάφους. Σε καµία περίπτωση δεν συμφωνεί µε τους ισχυρισµούς του Ενάγοντα ότι µε τις δήθεν ενέργειες ή παραλείψεις του υφίσταται όχληση, ταλαιπωρίες, ζηµίες, απώλειες και έξοδα. Ουδέποτε τοποθέτησε χώµατα εντός του τεµαχίου του Ενάγοντα και καµία σχέση δεν έχει µε οποιανδήποτε ζηµιά προκλήθηκε στο τεµάχιο αυτό. Ο Ενάγοντας ουδέποτε τον ενηµέρωσε ότι είχε οποιαδήποτε ευθύνη για τις ζηµίες που υπέστη το ακίνητο του. Έλαβε γνώση του επίδικου γεγονότος όταν του επιδόθηκε η παρούσα αγωγή. Ο Ενάγοντας µε όσα αξιώνει στην αγωγή του παράνοµα και καταχρηστικά προσπαθεί να αποκοµίσει παράνοµο περιουσιακό όφελος. Αξιολόγηση μαρτυρίας Ο Μ.Ε.1 κατέθεσε ως εμπειρογνώμονας. Όσον αφορά την προσέγγιση και εξέταση μαρτυρίας εμπειρογνώμονα υπάρχει πληθώρα νομολογίας (βλ. Philippou ν. Odysseos

(1989)1 C.L.R 1, Σπύρου ν. Χ΄΄Χαραλάμπους
(1989)1 Α.Α.Δ. 298, Νικολάου ν. Σταύρου
(1992)1(Β) Α.Α.Δ. 746 και Σπύρου ν. Χριστοδούλου
(1996)1 A.A.Δ. 1193). Σύμφωνα με αυτήν το καθήκον του εμπειρογνώμονα είναι να εφοδιάσει το Δικαστήριο με όλα τα απαραίτητα επιστημονικά στοιχεία και κριτήρια, έτσι ώστε να το καταστήσει ικανό να ελέγξει την ακρίβεια και ορθότητα των συμπερασμάτων του εμπειρογνώμονα, προκειμένου να σχηματίσει την δική του ανεξάρτητη κρίση, με την εφαρμογή αυτών στα γεγονότα που έχουν αποδειχθεί με μαρτυρία. Ως προς το κατά πόσο ο Μ.Ε.1 είναι εμπειρογνώμονας σε σχέση με τα όσα κατέθεσε, αυτό δεν έχει αμφισβητηθεί. Συναφώς η μαρτυρία του θα προσεγγιστεί και θα αξιολογηθεί με βάση τις αρχές που διέπουν την αξιολόγηση και προσέγγιση εμπειρογνωμόνων μαρτύρων. Στα πλαίσια αυτά να λεχθεί ότι ο Μ.Ε.1 μου έκανε καλή εντύπωση. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι πρόκειται για ανεξάρτητο μάρτυρα, που δεν είχε κανένα συμφέρον στην υπόθεση, ο οποίος εξήγησε τα ευρήματα, τα συμπεράσματα του και εν γένει το περιεχόμενο του τεκμηρίου 1 και απάντησε σε όσα του τέθηκαν με επιστημονικό και τεκμηριωμένο τρόπο ενώ τα όσα αμφισβητήθηκαν από την μαρτυρία του, δεν κλονίσθηκαν κατά την αντεξέταση του. Ο μάρτυρας εξήγησε ότι το είδος του εδάφους στην επίδικη περιοχή («Κάθηκας Melange») είναι μείγμα διάφορων λιθολογίων, αργιλικής σύστασης, που σημαίνει ότι σαν έδαφος κατατάσσεται στις πλέον επικίνδυνες κατηγορίες εδαφών. Πρόκειται για «διογκούμενα εδάφη» δηλαδή τέτοια που με την πρόσληψη νερού - υγρασίας, διογκώνονται ενώ κατά την περίοδο ξηρασίας αποβάλλουν το νερό - υγρασία και ο όγκος τους συρρικνώνεται - μειώνεται, με αποτέλεσμα οτιδήποτε υπάρχει πάνω σε αυτά να κινείται προς τα κάτω. Αυτή η συνεχής διαχρονικότητα, διόγκωση - συρρίκνωση προκαλεί προβλήματα σε οποιεσδήποτε υπερκείμενες σε αυτά αναπτύξεις. Σύμφωνα πάντα με τον μάρτυρα το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης συστήνει όπως επί του συγκεκριμένου εδάφους μην γίνεται οποιαδήποτε κατασκευή αλλά εάν και εφόσον είναι αναγκαίο να γίνει τέτοια, η σύσταση είναι να γίνονται ειδικές θεμελιώσεις σε βάθος με ακριβές μεθόδους. Είπε επίσης ότι είναι ακόμη χειρότερο όταν γίνει επιχωμάτωση τέτοιου εδάφους με ίδιο υλικό, ειδικά όταν είναι χαλαρό αφού δεν υπάρχει συνδεσιμότητα μεταξύ του ιδίου του υλικού, με αποτέλεσμα το νερό της βροχής ή άλλο νερό να διαλύει τελείως την συνοχή του και να μην μπορεί να σταθεί οτιδήποτε πάνω σε αυτό. Εξήγησε ότι αυτό βασικά έγινε στην προκειμένη δηλαδή τα υλικά τα οποία μεταφέρθηκαν ήταν ίδιας σύστασης και εναποτέθηκαν χωρίς να πατηθούν με κάποιο μηχάνημα, ώστε να γίνει πίεση επί του εδάφους και να μπορέσει αυτό να πάρει έστω μικρή αντοχή σε οιεσδήποτε δονήσεις ή επηρεασμό από βροχή. Εξήγησε επίσης με αναφορά στις φωτογραφίες και τα σχέδια την πορεία της κατολίσθησης. Με βάση δε τα όσα υπέδειξε φαίνεται ότι η κατολίσθηση ξεκίνησε από το τεμάχιο ΧΧΧΧ (του Εναγόμενου 1) και ακολούθησε συγκεκριμένη πορεία επηρεάζοντας τόσο το συνορεύον επίδικο ακίνητο αλλά και άλλα κοντινά αυτού. Ανέφερε δε ότι το επίδικο είναι από αυτά που έχουν επηρεαστεί από την κίνηση που έχει γίνει και πιο συγκεκριμένα ότι μετακινήθηκαν όγκοι χώματος είτε προς αυτό, από το συνορεύον αυτού τεμάχιο του Εναγόμενου 1, είτε και το ίδιο το επίδικο. Υπέδειξε δε ότι το πάχος των μπάζων που τοποθετήθηκαν και ολίσθησαν είναι μεγάλο. Δεν μου διαφεύγει ότι στην αντεξέταση του, σε υποβολή ότι η κατολίσθηση προϋπήρχε δηλαδή ήταν πριν το 2008, είπε ότι δεν το γνωρίζει αυτό. Η απάντηση του όμως αυτή δεν μπορεί να οδηγήσει σε συμπέρασμα ότι η επίδικη κατολίσθηση προϋπήρχε της τοποθέτησης των υλικών εκσκαφής (μπάζων) στο ακίνητο του Εναγόμενου
  1. Αυτό καθότι, ως προκύπτει από το σύνολο των όσων λοιπών παρέθεσε, έδωσε την απάντηση αυτή στην βάση του ότι δεν επισκέφθηκε την περιοχή προηγουμένως. Αντίθετα, ανέφερε από την άλλη, ότι εάν ίσχυε κάτι τέτοιο θα ίσχυε για όλη την περιοχή, με δεδομένο ότι το έδαφος είναι το ίδιο ενώ περαιτέρω στην συνέχεια, όταν του τέθηκε ότι η κατολίσθηση άρχισε το 2008, δεν το δέχθηκε, υποδεικνύοντας την δορυφορική φωτογραφία που λήφθηκε το 2008, η οποία δεν δείχνει κάτι τέτοιο. Εδώ να λεχθεί ότι η θέση του για τον χρόνο της κατολίσθησης και ότι αυτή δεν προϋπήρχε του επίδικου χρόνου και δεν αφορούσε άλλη περιοχή, επιβεβαιώνεται και από την επιστολή του Προέδρου του Κοινοτικού Συμβουλίου Δρούσειας, ημερ. 5.2.2010 προς την Διευθύντρια Γεωλογικής Επισκόπησης (επισυνάπτεται στο τεκμήριο 1), στην βάση της οποία ακολούθησε η επιτόπια επισκόπηση από τον μάρτυρα, όπου αναφέρεται ότι «Μετά τις τελευταίες έντονες βροχοπτώσεις στην περιοχή μας έχουν προξενηθεί κατολισθήσεις στην περιοχή ΧΧΧΧ, οι οποίες έχουν δημιουργήσει προβλήματα .»,. Περαιτέρω κατά την αντεξέταση του, αφού εξήγησε την έννοια των διογκούμενων εδαφών, είπε ότι η ύπαρξη πολυομβρίας είναι το μισό σκέλος αυτού του φαινομένου δηλαδή της κατολίσθησης. Επανέλαβε δε ότι μια κατολίσθηση είναι συνεργιστική και ότι στην προκειμένη αυτή δημιουργήθηκε λόγω δύο ξεκάθαρων παραγόντων που συνέργησαν και συγκεκριμένα λόγω της εναπόθεση υλικού σε χαλαρή κατάσταση και λόγω της πολυομβρίας. Ως είπε η διείσδυση του νερού, όταν έβρεξε, στο συγκεκριμένο έδαφος, ήταν αυτό που έδωσε το έναυσμα για να ξεκινήσει η ολίσθηση. Ως εκ των άνω η μαρτυρία του Μ.Ε.1 κρίνεται αρκούντως τεκμηριωμένη, αντικειμενική και αξιόπιστη και κατ' επέκταση το Δικαστήριο μπορεί να στηριχτεί σε αυτήν προκειμένου να σχηματίσει την δική του ανεξάρτητη κρίση, στην βάση των όσων προκύψουν από την μαρτυρία που θα γίνει δεκτή. Ο Ενάγοντας γενικά μου έκανε καλή εντύπωση. Αναφέρθηκε με απλότητα και χωρίς υπερβολές στα γεγονότα, διακρίνοντας αυτά για τα οποία είχε προσωπική γνώση και για τα οποία η μαρτυρία του επιβεβαιώνεται από άλλη μαρτυρία και γενικά οι θέσεις του ήταν λογικές και δεν κλονίσθηκαν κατά την αντεξέταση του. Δεν μου διαφεύγει ότι κατά την κυρίως εξέταση του ανέφερε ότι ήταν οι Εναγόμενοι 2 και 3, που κατά την εκτέλεση εργασιών οικιστικής ανάπτυξης πλησίον του επίδικου ακινήτου, με εντολή και με την άδεια και την ανοχή του Εναγόμενου 1, τοποθέτησαν στο ακίνητο του τελευταίου τεράστιους όγκους μπάζων με αποτέλεσμα να διαταραχθεί η εδαφική ισορροπία της περιοχής με επίκεντρο και ειδικότερα το επίδικο. Στην αντεξέταση του ξεκαθάρισε όμως ποια ήταν τα γεγονότα για τα οποία είχε προσωπική γνώση. Ως ανέφερε το πρόβλημα στο ακίνητο του παρουσιάσθηκε το 2009 με
  2. Ως ναυτικός απουσιάζει συχνά στο εξωτερικό αλλά πηγαινοέρχεται κατά διαστήματα και έτσι κάποιες μέρες τον μήνα βρίσκεται στην Κύπρο. Είπε δε ότι κατά τον εν λόγο χρόνο ενώ βρισκόταν στο εξωτερικό δέχθηκε τηλεφώνημα από γείτονα, ο οποίος του είπε να επιστρέψει γιατί έβαλαν τεράστιους όγκους χωμάτων και θα μπουν και στο δικό του χωράφι και θα το καταστρέψουν. Έτσι επέστρεψε στην Κύπρο και είδε να μπαίνουν χώματα στο ακίνητο του Εναγόμενου 1 και μετά τον χειμώνα έγινε η ζημιά. Αυτό θα πρέπει να λεχθεί ότι επιβεβαιώνεται από την μαρτυρία του Μ.Ε.
  3. Δέχθηκε δε ότι οι τοποθετήσεις των χωμάτων δεν έγιναν σε μια μέρα. Σε ερώτηση δε εάν είδε κάποιο όχημα ή την Εναγόμενη 2 να βρίσκεται εκεί να τοποθετεί χώματα είπε με ειλικρίνεια ότι είδε τα αυτοκίνητα τα οποία έβγαιναν από το εργοτάξιο και έμπαιναν στο διπλανό χωράφι όπου τοποθετούσαν χώματα. Δεν έλαβε όμως τους αριθμούς εγγραφής τους και δεν γνωρίζει εάν ανήκαν στην Εναγόμενη 2 ή σε άλλη εταιρεία, ούτε και μίλησε με κάποιον από το εργοτάξιο. Δεν μου διαφεύγει ότι σε υποβολή ότι η τοποθέτηση των χωμάτων γινόταν από την εταιρεία C.K. Heavy Project Ltd, απάντησε καταφατικά. Η απάντηση του όμως αυτή προφανώς οφειλόταν σε σύγχυση του εφόσον, ως είπε πριν, δεν γνώριζε αυτή την εταιρεία ή τον διευθυντή της ενώ και από τα όσα συνολικά είπε (βλ. ανωτέρω) προκύπτει ότι δεν μπορούσε να ξέρει κάτι τέτοιο. Ανέφερε περαιτέρω ότι πριν την καταχώρηση της αγωγής δεν έκανε οποιοδήποτε παράπονο εναντίον, ούτε είχε οποιαδήποτε επικοινωνία, με την Εναγόμενη 2 ή τον Εναγόμενο 3 και δέχθηκε ότι σε καμία σχετική επιστολή του δεν έκανε αναφορά σε αυτούς. Αυτά όμως δεν οδηγούν σε συμπέρασμα ότι ψεύδεται. Ως εξήγησε, απευθύνθηκε για το θέμα στην Αστυνομία της Πόλης Χρυσοχούς και μετά στο Κοινοτικό Συμβούλιο Δρούσειας, από όπου του είπαν ότι ήταν η Εναγόμενη 2 που έβαλε τα χώματα. Εκείνο λοιπόν που προκύπτει αβίαστα από την μαρτυρία του ήταν ότι μετά που ειδοποιήθηκε για το γεγονός μετέβηκε στην Κύπρο και είδε φορτηγά να βγαίνουν από το γειτονικό εργοτάξιο, να μπαίνουν στο ακίνητο του Εναγόμενου 1 και να ξεφορτώνουν όγκους μπάζων αλλά δεν γνώριζε ποιοι τα τοποθετούσαν. Από την άλλη ήταν κατηγορηματικός και δεν αμφισβητήθηκε η θέση του ότι οι ζημίες στο χωράφι του επήλθαν μετά την τοποθέτηση των χωμάτων αυτών και ότι προηγουμένως το χωράφι του δεν είχε τέτοιο πρόβλημα. Το μόνο μέρος της μαρτυρίας του που δεν μπορεί να γίνει δεκτό, μετά τις πιο πάνω διευκρινίσεις, είναι ότι η αξία της περιουσίας του που επηρεάζεται από τις ενέργειες των Εναγομένων, ξεπερνά τις €250.
  4. Αυτό όχι καθότι διαπιστώθηκε να ψεύδεται αλλά ενόψει του ότι δεν προσκόμισε οποιαδήποτε στοιχείο που να καταδεικνύει κάτι τέτοιο. Κατά την αντεξέταση, του τέθηκε από τον συνήγορο του Εναγόμενου 3 ότι σύμφωνα με επίσημο έγγραφο του Κτηματολογίου, το 2013 η αξία του επίδικου ακινήτου ήταν €135.000 και στην βάση αυτού του ζητήθηκε να εξηγήσει γιατί διεκδικεί με την αγωγή αποζημιώσεις ύψους €250.
  5. Απάντησε ότι το 2013 ήταν η κρίση και τα κτηματικά είχαν πέσει κατακόρυφα ενώ το 2009 οι αξίες ήταν πολύ πιο ψηλά και σήμερα η αξία της περιοχής είναι πιο ψηλή. Το εν λόγω έγγραφο του Κτηματολογίου δεν κατατέθηκε κατά την αντεξέταση του. Σε σχέση με τα πιο πάνω θα πρέπει να λεχθεί ότι δεν τέθηκε οποιαδήποτε μαρτυρία για την αξία του επίδικου πριν και μετά την επέλευση των ζημιών, η οποία να λαμβάνει υπόψην και τις ζημιές. Ως θα αναφερθεί κατά την μαρτυρία του Μ.Ε.3 η μόνη σχετική μαρτυρία, η οποία εν πάση περιπτώσει δεν δίδει φως για τα πιο πάνω, είναι αυτή του τεκμηρίου
  6. Η μαρτυρία του Ενάγοντα γίνεται λοιπόν δεκτή, με τις πιο πάνω επισημάνσεις. Ο Μ.Ε.3 κατέθεσε επίσης ως εμπειρογνώμονας. Με βάση δε τα όσα παρέθεσε αναφορικά με τα προσόντα, την πείρα και τις γνώσεις του κρίνεται ότι είναι εμπειρογνώμονας σε σχέση με τα θέματα που κατέθεσε. Συγκεκριμένα ανέφερε ότι είναι μεταλλειολόγος μηχανικός, απόφοιτος του Πολυτεχνείου το 1996 και μέλος του Ε.Τ.Ε.Κ., με εμπειρία στην διαχείριση λατομείων και με ειδικότητα την κατασκευή μεγάλων τεχνικών έργων, όπως αντιμετώπιση κατολισθήσεων, διαχείριση λατομείων, κατασκευή σηράγγων, φραγμάτων και οδικών έργων. Ασχολήθηκε με κατολισθήσεις, στα πλαίσια μεγάλου τεχνικού έργου που έγινε προς αντιμετώπιση κατολίσθησης στην περιοχή Μαλακάσας στην Ελλάδα, όπου εργάσθηκε για χρόνια, από την αρχή μέχρι το τέλος του έργου, ως ο μηχανικός για τις κατασκευές, για την εξυγίανση, αποκατάσταση και την αποστράγγιση και στην συνέχεια με σχετικές επιμετρήσεις. Από το 2014 μέχρι σήμερα είναι διευθυντής ή εξωτερικός συνεργάτης σε λατομεία στην Κύπρο, όπου συμβαίνουν και αντιμετωπίζονται καθημερινά κατολισθήσεις. Ως εκ τούτου η μαρτυρία του θα προσεγγιστεί και θα αξιολογηθεί με βάση τις αρχές που διέπουν την αξιολόγηση και προσέγγιση εμπειρογνωμόνων μαρτύρων. Στα πλαίσια αυτά ο Μ.Ε.3 μου έκανε επίσης καλή εντύπωση. Εξήγησε με απλό αλλά ταυτόχρονα επιστημονικό τρόπο τα όσα περιέχονται στην έκθεση του τεκμήριο 8, με αναφορά στις ζημιές που εντόπισε στο επίδικο ακίνητο, τον χρόνο και την αιτία επέλευσης τους, από που άντλησε τις διάφορες πληροφορίες και στοιχεία, τις ενέργειες και εξετάσεις στις οποίες προέβη και το πως υπολόγισε το κόστος επαναφοράς του ακινήτου στην προ των ζημιών κατάσταση του. Με τον ίδιο τρόπο απάντησε σε όλες τις ερωτήσεις που του έγιναν. Να λεχθεί δε ότι εκ των πιο πάνω προκύπτει και η αντικειμενικότητα του, η οποία δεν αναιρείται εκ του γεγονότος ότι του ανατέθηκε η διερεύνηση και η σύνταξη του τεκμήριου 8 από τον Ενάγοντα. Πέραν των όσων προκύπτουν από το τεκμήριο 1 που υιοθέτησε (το περιεχόμενο του οποίου, μέσω της μαρτυρίας του Μ.Ε.1 έγινε δεκτό), προς επιβεβαίωση της επίδικης κατολίσθησης, του χρόνου αυτής και των ζημιών που επέφερε στο επίδικο ακίνητο ως φαίνονται μέχρι και τον χρόνο κατάρτισης του τεκμηρίου 8, προέβη προσωπικά σε επιτόπια έρευνα, έλαβε φωτογραφίες και εξασφάλισε από το διαδίκτυο, μέσω του Google Earth (εξήγησε τι είναι αυτό και πως λειτουργεί) για να δει τι συνέβαινε διαχρονικά, δορυφορικές αποτυπώσεις του ακινήτου (εξήγησε και υπέδειξε ότι στις δύο ημερομηνίας 23.12.2002 και 26.6.2008 δεν φαίνεται η κατολίσθηση και οι ζημιές ενώ στις άλλες τρεις ημερομηνίας 13.7.2010, 26.11.2016 και 25.9.2020 φαίνονται). Υπέδειξε επίσης την μετατόπιση, της εγγεγραμμένης στο τίτλο ιδιοκτησίας, διάβασης του επίδικου καθώς και του εγγεγραμμένου στο Κτηματολόγιο αργακιού («αρκάκι ΧΧΧΧ» - παρέπεμψε στο επισυνημμένο στο τεκμήριο 8 χωρομετρικό του Κτηματολογίου). Αποτύπωσε δε την κατάσταση του ακινήτου σε σχέδιο, το οποίο επισύναψε στο τεκμήριο
  7. Εξήγησε δε ότι οι ζημίες μπορούν να διαχωρισθούν σε δύο και συγκεκριμένα στην ίδια την κατολίσθηση στο επίδικο που έγινε το 2010 και μεταξύ άλλων μπαζώθηκε και το αργάκι και στην συνεπεία του εν λόγω μπαζώματος, αλλαγή της κατεύθυνσης του νερού κατά τις ετήσιες βροχές, την ενόψει αυτού μετατόπιση του άξονα του αργακιού και την, λόγω της μετατόπισης, δημιουργία καθίζησης, με αποτέλεσμα το επίδικο ενώ αρχικά ήταν σχεδόν επίπεδο, σήμερα να έχει τρία επίπεδα. Αναφορικά δε με την καταλληλόλητα των εν λόγω υλικών εκσκαφής (μπάζων) για επίχωση, ανέφερε βασικά ότι έλαβε δειγματοληψία τόσο από το επίδικο όσο και από το τεμάχιο ΧΧΧΧ, η οποία υποβλήθηκε σε εργαστηριακό έλεγχο που κατέδειξε ότι δεν ήταν κατάλληλα υλικά για τον σκοπό αυτό εφόσον το όριο υδαρότητας τους είναι ήταν ίσο με 53, ενώ το μέγιστο όριο για επίχωμα είναι 50 (επισύναψε την εν λόγω εξέταση στο τεκμήριο 8). Στην αντεξέταση του εξήγησε ότι ένα ακίνητο, το έδαφος του οποίου είναι αργιλώδες και επικλινές είναι ήδη επίφοβο αφού είναι υλικό που ολισθαίνει από μόνο του και έτσι δεν επιχωματώνεις στο ψηλότερο σημείο αλλά εάν θέλεις να το κάνεις αυτό, το κάνεις στο χαμηλότερο σημείο του τεμαχίου, με την συμπλήρωση κάποιων μπάζων ή εδάφους έτσι ώστε η τελική διαμόρφωση να θέτει αντίβαρο ποδός για να αποφευχθεί οποιαδήποτε πιθανή κατολίσθηση. Υπέδειξε δε ότι στην προκειμένη η εναπόθεση των μπάζων αντί να γίνει στο χαμηλότερο σημείο του τεμαχίου έγινε στο ψηλότερο σημείο, από όπου ολίσθησε ενώ τα προηγούμενα χρόνια υπήρχε ισορροπία. Σε υποβολή ότι όλη η περιοχή που είναι αργιλώδης, επηρεάσθηκε από τις βροχές κατά την επίδικη περίοδο, παρέπεμψε στις δορυφορικές απεικονίσεις του 2002 και του 2008 όπου η κατάσταση του επίδικου ακινήτου είναι η ίδια, κάτι που δείχνει ότι υπήρχε εδαφική ισορροπία, η οποία διαταράχθηκε στην συνέχεια με την τοποθέτηση των μπάζων στο τεμάχιο ΧΧΧΧ. Είπε μάλιστα ότι γνωρίζει, εκ του ότι εργαζόταν σε γειτονική περιοχή, ότι από το 2000 μέχρι και το 2004 υπήρξε πολυομβρία και χιόνισε κιόλας για να υποδείξει ότι παρά τούτο δεν είχε διαταραχθεί η ισορροπία στην τοποθεσία του επίδικου. Δεν ήταν δε η θέση του ότι οι βροχές δεν διαδραμάτισαν οποιοδήποτε ρόλο στην κατολίσθηση. Αντίθετα, ως είπε χαρακτηριστικά, η εναπόθεση των μπάζων ήταν η σφαίρα που τοποθετήθηκε στο όπλο και οι βροχές ήταν το τράβηγμα της σκανδάλης που οδήγησε στην κατολίσθηση, κάτι το οποίο ανέφερε βασικά και ο Μ.Ε.
  8. Δεν μου διαφεύγει ότι στο τεκμήριο 8 γίνεται αναφορά και επισυνάπτεται η τεχνική έκθεση ημερομηνίας 2.10.2012 που συνέταξε ο αποβιώσας κ. Ιταλός, κατ' εντολή του Ενάγοντα (την κατέθεσε ο Ενάγοντας ως τεκμήριο 7 για τον περιορισμένο σκοπό ότι αυτή έγινε και όχι για την αλήθεια του περιεχομένου της εφόσον ο συντάξας αυτήν έχει αποβιώσει). Ανέφερε όμως ο μάρτυρας και εξήγησε ότι δεν υιοθέτησε την εν λόγω έκθεση για σκοπούς της δικής του αλλά μόνο επιβεβαίωσε τα όσα αναφέρονται εκεί. Εξήγησε περαιτέρω ότι η έκθεση αυτή ήταν μια κατεύθυνση για τον ίδιο και ότι αφού την μελέτησε για να την αξιολογήσει, επιβεβαίωσε προσωπικά τις ζημιές και την προέλευση τους, προβαίνοντας σε επιτόπια εξέταση του ακινήτου και λαμβάνοντας υπόψην τα αδιαμφισβήτητα στοιχεία που προαναφέρθηκαν (τεκμήριο 1, δορυφορικές αποτυπώσεις, κτηματολογικά σχέδια και εξέταση δειγματοληψίας). Αφού λοιπόν επιβεβαίωσε αυτά, σαν μηχανικός που έχει εμπειρία σε αντιμετώπιση κατολισθήσεων, έκρινε τα μέτρα εξυγίανσης τους δηλαδή τις ενέργειες που πρέπει να γίνουν, ούτως ώστε να επανέλθει το τεμάχιο στην προτέρα του κατάσταση και στα πλαίσια αυτά συμφώνησε με τα όσα σχετικά αναφέρει η έκθεση Ιταλού. Αναφορικά δε με τον τρόπο δηλαδή τα τεχνικά έργα που απαιτούνται για επαναφορά του επίδικου τεμαχίου στην προτέρα του κατάσταση εξήγησε ότι η κατασκευή σειράς χυτών πασσάλων επί του συνόρου του επίδικου, στο τμήμα που έχει επηρεαστεί, είναι απαραίτητη για την σταθεροποίηση του. Την κατασκευή αυτή θα ακολουθήσει η κατασκευή τοιχίου-κεφαλόδεσμου στην κορυφή των πασσάλων. Θα πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι η αναγκαιότητα των έργων αυτών για τον συγκεκριμένο σκοπό δεν αμφισβητήθηκε στην ουσία τους και καμία άλλη αντίθετη μαρτυρία ή εναλλακτική λύση τέθηκε. Κατά την αντεξέταση του ρωτήθηκε κατά πόσο το καθάρισμα του αργακιού από τα μπάζα θα επίλυε το πρόβλημα της επακόλουθης καθίζησης, κάτι που ως εξήγησε, δεν ήταν αρκετό γιατί θα έπρεπε να γίνουν ενέργειες για να σταματήσει η ολίσθηση των μπάζων, διαφορετικά το αργάκι θα ξαναμπαζωνόταν με την επόμενη ολίσθηση και για αυτό χρειαζόταν να γίνει τοιχίο, ώστε να σταματήσει την ολίσθηση και μετά να απομακρυνθούν τα μπάζα από το αργάκι. Εδώ θα πρέπει να λεχθεί ότι το μόνο μέρος του τεκμηρίου 8 που δεν μπορεί να γίνει δεκτό είναι αυτό που αναφέρεται στον όγκο των μπάζων που τοποθετήθηκαν στο τεμάχιο ΧΧΧΧ (αναφέρει 24.000 τόνους). Αυτό καθότι, από τα όσα είπε ο Μ.Ε.3, δεν προέβη ο ίδιος σε οποιονδήποτε σχετικό υπολογισμό, εφόσον δεν έκανε επιτόπια επίσκεψη κατά τον ουσιώδη χρόνο, αλλά στηρίχθηκε σε αυτό που αναγράφει σχετικά ο Ιταλός στην έκθεση του, ο οποίος έκανε επιτόπια εξέταση στις 13.4.2011 και σε άλλες δυο περιπτώσεις μετά και αναφέρει ότι η εκτίμηση αυτή έγινε «προσεγγιστικά». Ο Μ.Ε.3 με ειλικρίνεια αφού αποκάλυψε το πιο πάνω είπε βασικά ότι δεν μπορεί να επιβεβαιώσει τον αριθμό αυτό. Ανέφερε όμως και εξήγησε ότι όση και εάν ήταν η ποσότητα που εναποτέθηκε, ήταν ο λόγος που έγινε η κατολίσθηση, κάτι που επιβεβαιώνεται από την μαρτυρία του Μ.Ε.
  9. Το μέρος αυτό του τεκμηρίου 8 δεν μπορεί λοιπόν να γίνει δεκτό, σε αντίθεση με τα άλλα που στηρίχθηκαν βασικά σε προσωπική εξέταση του μάρτυρα και σε άλλα αδιαμφισβήτητα στοιχεία. Αναφορικά με το κόστος των έργων προς επαναφορά του επίδικου, στην αντεξέταση του εξήγησε ότι η διαφορά της έκθεσης Ιταλού με την δική του, είναι φυσιολογική εφόσον αυτές έγιναν σε διαφορετικό χρόνο και με δεδομένο ότι από το 2012 έως το 2020 άλλαξαν προς τα πάνω οι τιμές μονάδος υλικών και εργασιών. Όσον αφορά την αξία του επίδικου ο μάρτυρας δεν υποστήριξε ότι ήταν εμπειρογνώμονας σε τέτοιο θέμα. Στην αντεξέταση, του υποδείχθηκε σχετικά και κατατέθηκε το τεκμήριο 10 που είναι έγγραφο από το Κτηματολόγιο, σύμφωνα με το οποίο η αξία του επίδικου το 2013 ήταν €135.500 και το 2018 ήταν €150.
  10. Ανέφερε δε ότι με βάση το τεκμήριο 10, η πολεοδομική ζώνη του επίδικου είναι τουριστική και με βάση το εμβαδόν του, σε αυτό μπορεί να ανεγερθεί οικοδομή 1200 τετραγωνικών μέτρων. Όταν ρωτήθηκε εάν θεωρεί λογικό το κόστος αποκατάστασης των ζημιών να είναι μεγαλύτερο από την αξία του ακινήτου, απάντησε λογικά ότι το τεκμήριο 10 δεν αφορά την αξία του ακινήτου κατά επίδικη περίοδο, η οποία, ως είπε, μπορεί να ήταν και μεγαλύτερη από αυτήν του
  11. Σε κάθε περίπτωση ανέφερε ότι το κόστος στην έκθεση του αφορά τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν ώστε να επανέλθει το ακίνητο στην προτέρα του κατάσταση, δηλαδή πριν την επέλευση των ζημιών. Να λεχθεί περαιτέρω ότι για τις αξίες που αναφέρονται στο τεκμήριο 10, δεν είναι γνωστό κατά πόσο λήφθηκαν υπόψην και οι ζημιές που επήλθαν στο επίδικο και τα όσα είπε σχετικά ο μάρτυρας στην επανεξέταση του, προφανώς ήταν υποθέσεις αφού δεν είναι ειδικός και για αυτό δεν γίνονται δεκτά. Ως εκ των άνω η μαρτυρία του Μ.Ε.3, με εξαίρεση το μέρος που αφορά τον ακριβή όγκο των μπάζων που εναποτέθηκαν στο τεμάχιο του Εναγόμενου 1 και τα όσα ανέφερε στην επανεξέταση του (τα οποία δεν γίνονται δεκτά), κρίνεται αρκούντως τεκμηριωμένη, αντικειμενική και αξιόπιστη και κατ' επέκταση το Δικαστήριο μπορεί να στηριχτεί σε αυτήν προκειμένου να σχηματίσει την δική του ανεξάρτητη κρίση, στην βάση των όσων θα προκύψουν από την μαρτυρία που θα γίνει δεκτή. Όσον αφορά τον Μ.Ε.4 θα πρέπει ευθύς εξ αρχής να λεχθεί ότι δεν μου διαφεύγει ότι πρόκειται για πρόσωπο συγγενικό του Ενάγοντα. Παρά ταύτα με βάση τα όσα ανέφερε και την εντύπωση που άφησε στο Δικαστήριο δεν προκύπτει ότι η μαρτυρία του ήταν κατασκευασμένη με σκοπό να βοηθήσει τον Ενάγοντα στην υπόθεση του. Αντίθετα η απλή και χωρίς υπερβολές μαρτυρία του και η σταθερότητα στην βασική θέση του, που αφορούσε τι είδε κατά την επίδικη περίοδο, καταδεικνύουν ότι πρόκειται για μάρτυρα που ήλθε να πει την αλήθεια στο Δικαστήριο. Ως ανέφερε κατά την αντεξέταση του προς το τέλος του 2009 ήταν που είδε να βάζουν μπάζα στο χωράφι. Είδε δε αυτό να γίνεται αρκετές φορές. Δύο τρεις φορές από τον Εναγόμενο 3 και άλλες από άλλα πρόσωπα που δεν γνωρίζει. Από τα όσα δε είπε προκύπτει ότι ήταν συμπωματικά που παρατήρησε τα πιο πάνω καθότι αυτό έγινε ενώ περνούσε από το σημείο, το οποίο εφάπτεται σχεδόν το κύριου δρόμου, για να πάει στο χωράφι του που είναι πιο κάτω. Δεν έμενε δε στο μέρος για να δει επί μακρόν χρονικό διάστημα τι γινόταν. Το γεγονός όμως ότι η παρατήρηση του δεν ήταν για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν μεταβάλλει την μαρτυρία του για τα όσα είδε και ότι αναγνώρισε τον Εναγόμενο 3, ως ένα εκ των προσώπων που έμπαινε στο γειτονικό του επίδικου ακινήτου και άδειαζε μπάζα. Άλλωστε θα πρέπει να λεχθεί ότι ο ίδιος ο Εναγόμενος 3 στο δικόγραφο του παραδέχεται ότι προέβη σε τέτοιες ενέργειες. Ως εκ των άνω η μαρτυρία του Μ.Ε.4 γίνεται δεκτή. Η Μ.Υ.1 μου έκανε επίσης καλή εντύπωση. Ήταν η βασική θέση της ότι η Εναγόμενη 2 δεν είχε οποιαδήποτε ευθύνη για την μεταφορά των μπάζων εκσκαφής από το εργοτάξιο όπου είχε αναλάβει να ανεγείρει οικοδομικό συγκρότημα και δεν γνωρίζει που μεταφέρθηκαν αυτά. Η θέση της ότι η Εναγόμενη 2 δεν γνώριζε που μεταφέρθηκαν τα χώματα δεν αμφισβητήθηκε ενώ η θέση της για το ποιος είχε την ευθύνη της απομάκρυνσης των χωμάτων επιβεβαιώνεται από την συμφωνία ημερομηνίας 31.3.2009 μεταξύ της εταιρείας της και της εταιρείας C.K. HEAVY PROJECTS LTD (τεκμήριο 12) όπου, αναφέρεται η πρώτη ως ο κυρίως εργολάβος και η δεύτερη ως ο υπεργολάβος και ότι ο υπεργολάβος αναλαμβάνει την εκσκαφή και απομάκρυνση σε μαλακό ή σκληρό έδαφος καθώς και ότι θα έχει υποχρέωση να απομακρύνει τα περιττά χώματα με δικά του έξοδα. Προβλέπεται επίσης ότι ουδεμία ευθύνη θα φέρει ο κυρίως εργολάβος για τον χώρο απομάκρυνσης των χωμάτων. Εδώ να σημειωθεί ότι κατά την αντεξέταση της, η πλευρά του Ενάγοντα επιχείρησε να πλήξει την αξιοπιστία της μάρτυρος θέτοντας θέματα αναφορικά με την εκτέλεση και την εγκυρότητα της συμφωνίας, τα οποία όμως δεν είναι ασφαλώς επίδικα. Εκείνο που έχει σημασία είναι η ύπαρξη της εν λόγω συμφωνίας, την εκτέλεση της οποίας επιβεβαιώνουν βασικά τα σχετικά τιμολόγια που κατέθεσε η μάρτυρας και δεν αμφισβητήθηκαν (τεκμήριο 13 - τιμολόγια περιόδου από 7.4.2009 μέχρι 20.5.2009). Σε σχέση δε με αυτό που προβάλλεται στην έκθεση απαίτησης της Εναγόμενης 2, για την σύνταξη της οποίας έδωσε και η μάρτυρας πληροφορίες στον δικηγόρο τους, και συγκεκριμένα ότι εάν έγινε αυτό που ισχυρίζεται ο Ενάγοντας, αυτό «έγινε από τον Εναγόμενο 3, ο οποίος ενήργησε ως, ανεξάρτητος από αυτήν, υπεργολάβος και ή ως εταιρεία C.K. HEAVY PROJECT LTD» εξήγησε ότι η Εναγόμενη 2 είχε συμφωνία με την ως άνω εταιρεία (υπέγραψε αυτήν ο διευθυντής της και γιος του Εναγόμενου 3) και ότι ο Εναγόμενος 3 πήγαινε στο εργοτάξιο και εργαζόταν με οδηγίες της εν λόγω εταιρείας. Ανέφερε επίσης ότι η εταιρεία αυτή έστελνε διάφορους φορτηγατζίδες και εκτελούσαν εργασίες και δεν γνωρίζει πόσες ώρες εργάσθηκε ο κάθε υπάλληλος της. Της υποβλήθηκε δε ότι ο Εναγόμενος 3 μετέφερε μέρος των χωμάτων και ότι από εκεί και έπειτα άλλο ή άλλα πρόσωπα ενδεχομένως και από την εταιρεία της να μετέφεραν τα χώματα, κάτι που δεν δέχθηκε παραπέμποντας στην συμφωνία και λέγοντας ότι αυτό ήταν ευθύνη της C.K. HEAVY PROJECTS LIMITED. Δέχθηκε δε ότι οι όγκοι υλικών που απομακρύνθηκαν από το εργοτάξιο της εταιρείας της ήταν «σχετικά τεράστιοι» και ανέφερε ότι ως πολιτικός μηχανικός τα χώματα εκείνα είναι ακατάλληλα για επιχωματώσεις, καθότι είναι χαλαρά. Κατά την αντεξέταση της τέθηκε ότι εφόσον γνώριζε η Εναγόμενη 2 ότι ήταν προβληματικά χώματα, ως απόβλητα εκσκαφών είχε καθήκον να ενδιαφερθεί να μην τοποθετηθούν οπουδήποτε γιατί εκ του Νόμου είχε καθήκον είτε να επαναχρησιμοποιηθούν στον ίδιο χώρο είτε να σταλούν σε χώρους ανακύκλωσης μπαζών. Πέραν όμως και ανεξάρτητα του ότι κάτι τέτοιο δεν δικογραφείται στην έκθεση απαίτησης, η μάρτυρας πολύ λογικά ανέφερε ότι ήταν οι υπεργολάβοι με τους οποίους είχαν συμφωνία που είχαν υποχρέωση βάσει νομοθεσίας να απομακρύνουν τα μπάζα και τα χώματα σε ειδικούς χώρους, τους οποίους εκείνοι γνωρίζουν και για τους οποίους εκείνοι είναι υπεύθυνοι. Ως εκ των άνω η μαρτυρία της Μ.Υ.1 γίνεται δεκτή. Ο Εναγόμενος 3 δεν μου έκανε καλή εντύπωση. Προσπάθησε κατά την μαρτυρία του να πείσει ότι δεν έφερε οποιαδήποτε προσωπική ευθύνη για την τοποθέτηση των υλικών εκσκαφής στο ακίνητο του Εναγόμενου 1 και κατ' επέκταση για τις οποιεσδήποτε ζημιές προκλήθηκαν στην συνέχεια στο επίδικο ακίνητο. Η βασική του όμως αυτή θέση είναι αντίθετη με την δικογραφημένη παραδοχή του ότι ήταν προσωπικά που ενήργησε. Πέραν τούτου οι θέσεις του γενικά δεν ήταν σταθερές και χαρακτηρίζονταν από έλλειψη συνέπειας και πειστικότητας. Συγκεκριμένα: Στην κυρίως εξέταση ανέφερε ότι η εταιρεία C.K. HEAVY PROJECT LTD ανέλαβε από την Εναγόµενη 2, την εκσκαφή και αποµάκρυνση χωµάτων από παρακείµενο ακίνητο και ότι ο ίδιος, επειδή ήταν υπάλληλος της πρώτης εξασφάλισε προφορικά την συγκατάθεση του Εναγόµενου 1, για να του µεταφέρει µέρος χωµάτων από το τεµάχιο στο οποίο η Εναγόµενη 2 ανέλαβε την ανέγερση κτιριακού συγκροτήµατος, ούτως ώστε να µπορέσει ο Εναγόμενος 3 να προβεί σε εργασίες ισοπέδωσης του τεµαχίου του Εναγόµενου
  12. Μετέφερε µέρος των χωµάτων που τοποθετήθηκαν στο τεµάχιο του Εναγόµενου 1 και τα υπόλοιπα χώµατα µεταφέρθηκαν και οιεσδήποτε εργασίες έγιναν από άλλο πρόσωπο. Στην αντεξέταση του ανέφερε δε ότι διευθυντής της ως άνω εταιρείας ήταν ο γιός του, ότι όταν ξεκίνησε δουλειά εκείνος του ανέφερε ότι έγινε συμφωνία μεταξύ της Εναγόμενης 2 και της εταιρείας του, ο ίδιος ενεργούσε αποκλειστικά ως υπάλληλος αυτής και ότι ήταν ο γιος του που του έδειξε τον χώρο που θα μετέφερε τα χώματα και αυτός άρχισε εργασία. Εκείνο λοιπόν που ουσιαστικά προβάλλει ο Εναγόμενος 3 είναι ότι μετέφερε μέρος των χωμάτων στο ακίνητο του Εναγόμενου 1, ως υπάλληλος και για λογαριασμό συγκεκριμένης εταιρείας και όχι προσωπικά. Αυτό όμως όχι μόνο δεν συνάδει αλλά έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την δικογραφημένη παραδοχή του για προσωπική του εμπλοκή και εξηγώ. Στην έκθεση υπεράσπισης του κατ' αρχάς ισχυρίζεται ότι ήταν ο ίδιος που ανέλαβε από την Εναγόμενη 2, την εκσκαφή και απομάκρυνση χωμάτων από παρακείμενο ακίνητο, και χωρίς να κάνει οποιαδήποτε αναφορά στην εταιρεία C.K. HEAVY PROJECT LTD και σε εργοδότηση του, δικογραφεί περαιτέρω ότι κατόπιν προφορικής άδειας και/ή συγκατάθεσης και/ή συμφωνίας με τον Εναγόμενο 1 και/ή παράκλησης αυτού, να του μεταφέρει στο τεμάχιο του μέρος των προαναφερόμενων χωμάτων, ώστε ο Εναγόμενος 1 να προβεί σε εργασίες ισοπέδωσης του, ο ίδιος μετέφερε εκεί μέρος των εν λόγω χωμάτων και τα υπόλοιπα χώματα και/ή εργασίες μεταφέρθηκαν και/ή έγιναν από άλλο πρόσωπο. Ως έχει νομολογηθεί η απόδειξη μέσω των δικογράφων ή των παραδοχών του αντιδίκου συνιστά ένα παραδεκτό τρόπο απόδειξης ισχυρισμών. Στην πολιτική δίκη, μπορούν να γίνουν παραδοχές με σκοπό την απαλλαγή από την τυπική απόδειξη, κυρίως μέσω των δικογράφων ή μέσω συμφωνίας πριν ή κατά τη δίκη, των διαδίκων ή των αντιπροσώπων τους (βλ. Χρίστου ν. Khoreva
(2001)1Γ Α.Α.Δ. 1874). Αυτό λοιπόν που δικογραφεί ο Εναγόμενος 3 συνιστά παραδοχή του, η οποία ουδέποτε αποσύρθηκε και συναφώς τον δεσμεύει. Εδώ να σημειωθεί ότι όταν επιχειρήθηκε να κατατεθεί ως τεκμήριο η γραπτή δήλωση του, ως μέρος της κυρίως εξέτασης του, ο συνήγορος του Ενάγοντα ήγειρε ένσταση στην κατάθεση της, στην βάση του ότι οι πιο πάνω ισχυρισμοί δεν δικογραφούνται στην έκθεση υπεράσπισης. Το Δικαστήριο αφού άκουσε και την θέση του συνηγόρου του Εναγόμενου 3, μελέτησε τον εν λόγω ισχυρισμό και τους σχετικούς με αυτόν δικογραφημένους ισχυρισμούς, έκρινε, αφού έλαβε υπόψην την μέχρι τότε δοθείσα μαρτυρία, την φύση της υπόθεσης και το σύνολο των δικογραφημένων ισχυρισμών, ότι θα ήταν ορθότερο να μην προχωρήσει στον αποκλεισμό της εν λόγω μαρτυρίας σε εκείνο το στάδιο (ως μη καλυπτόμενης από την έκθεση υπεράσπισης), αλλά να αφεθεί το θέμα να εξεταστεί δεόντως στο τέλος της υπόθεσης, όταν θα έχει ενώπιον του όλα τα δεδομένα. Υπό αυτές τις περιστάσεις επέτρεψε την κατάθεση αυτής της μαρτυρίας. Μετά το πέρας της μαρτυρίας του ο Εναγόμενος 3 καταχώρησε αίτηση τροποποίησης της υπεράσπισης με σκοπό να περιλάβει στο δικόγραφο του τον ως άνω ισχυρισμό. Η αίτηση όμως αυτή με ενδιάμεση απόφαση του Δικαστηρίου, ημερομηνίας 4.3.2021 απορρίφθηκε. Έτσι παρέμειναν οι αρχικώς δικογραφημένοι ισχυρισμοί του, στην βάση των οποίων κρίνεται το θέμα στο στάδιο αυτό. Ως λέχθηκε στην Αντωνίου ν. Χρυσάνθου
(2003)1Β Α.Α.Δ. 789, μαρτυρία η οποία τείνει να αποδείξει ισχυρισμούς του διαδίκου οι οποίοι, αν και είναι απαραίτητοι για την στοιχειοθέτηση της υπεράσπισης του, εν τούτοις δεν προβάλλονται, πρέπει να αγνοείται. Για την σημασία της δικογράφησης ισχυρισμών και το πως αυτό επηρεάζει την υπόθεση ενός διαδίκου βλ. επίσης Courtis a.o. v. Iasonides
(1970)1 C.L.R. 180, Παπαγεωργίου ν. Κλάππα
(1991)1 Α.Α.Δ. 24 και Ayia Napa Nisi Development Ltd v. Παπαμιχαήλ
(1992)1 Α.Α.Δ. 549. Στην προκειμένη τα όσα ως άνω υποστήριξε ο Εναγόμενος 3 κατά την μαρτυρία, εάν και ουσιώδη για την υπεράσπιση του όχι μόνο δεν προβάλλονται στο δικόγραφο του αλλά έρχονται σε πλήρη αντίθεση με την δικογραφημένη παραδοχή του για προσωπική εμπλοκή του στην υπόθεση. Ως εκ τούτου η μαρτυρία του αυτή δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Να λεχθεί δε ότι σε κάθε περίπτωση η αντίθετη με την εν λόγω δικογραφημένη θέση, μαρτυρία του, αποτελεί στοιχείο που συνυπολογίζεται στην κρίση επί της αξιοπιστίας του (βλ. Δημήτρη v. Kravtchenko
(2013)1 Α.Α.Δ. 113). Πέραν όμως και ανεξάρτητα των πιο πάνω θα πρέπει να λεχθεί ότι πρόκειται για προφανώς εκ των υστέρων σκέψη του, κάτι που προκύπτει από το ότι έθεσε αυτό για πρώτη φορά κατά την κυρίως εξέταση του ενώ κατά την αντεξέταση του Ενάγοντα από τον συνήγορο αυτού, δεν του υποβλήθηκε ότι μετέφερε και τοποθέτησε χώματα στο ακίνητο του Εναγόμενου 1, ως υπάλληλος εταιρείας και όχι προσωπικά. Στην αντεξέταση του ανέφερε επίσης ότι προς ετοιμασία της έκθεσης υπεράσπισης του επισκέφθηκε τότε τα γραφεία του δικηγόρου του και μίλησε μαζί του. Όταν ρωτήθηκε γιατί τότε δεν ανέφερε αυτά που είπε στο Δικαστήριο για την προαναφερόμενη εταιρεία είπε ότι επειδή αυτός μετέφερε τα χώματα νόμιζε ότι έφερε ευθύνη. Δέχθηκε μάλιστα ότι ανέφερε τότε στον δικηγόρο του ότι ήταν υπάλληλος της ως άνω εταιρείας. Κάτι τέτοιο όμως δεν δικογραφείται. Όταν όμως ρωτήθηκε γιατί δεν το έγραψε αυτό ο δικηγόρος του (στην έκθεση υπεράσπισης) υπεκφεύγοντας είπε ότι δεν θυμάται ακριβώς τι είπαν. Όταν δε ρωτήθηκε εάν έχει κάποιο έγγραφο που να δείχνει ότι είναι υπάλληλος της εταιρείας απάντησε αρνητικά ενώ αποκάλυψε ότι δουλεύει και μόνος του. Όταν ρωτήθηκε εύλογα πως εξηγεί το να είναι υπάλληλος και να δουλεύει και μόνος του, αντιλαμβανόμενος την ασυνέπεια της θέσης του, είπε ότι τότε ήταν υπάλληλος και μετά έκανε δουλειές μόνος του. Ανέφερε επίσης ότι τότε αυτός ως υπάλληλος της εταιρείας και ο γιος του σαν διευθυντής πήγαν μαζί, βρήκαν τον Εναγόμενο 1 και έκαναν συμφωνία (αναφερόμενος δηλαδή σε πληθυντικό αριθμό) μόλις τελειώσουν τα χώματα να το ισοπεδώσουν. Σε άλλο όμως σημείο είπε ότι την συμφωνία αυτή την έκανε προφορικά ο γιος του και ότι αυτός ήταν απλά παρών. Σε κάθε περίπτωση τα πιο πάνω δεν συνάδουν ούτε με αυτό που είπε στην κυρίως εξέταση του, ότι δηλαδή επειδή ήταν υπάλληλος της εν λόγω εταιρείας εξασφάλισε προφορικά την συγκατάθεση του Εναγόµενου 1 για να του µεταφέρει µέρος των χωµάτων. Ήταν επίσης η θέση του ότι η συμφωνία μεταξύ της Εναγόμενης 2 και της εταιρείας του γιου του διακόπηκε, περίπου στα μέσα και συνεχίσθηκε από άλλη εταιρεία, οπόταν έφυγε και αυτός από το έργο. Πρόκειται όμως και πάλι για εκ των υστέρων σκέψη του εφόσον τέτοιο θέμα για συγκεκριμένη εταιρεία το έθεσε για πρώτη φορά στην αντεξέταση και δεν τέθηκε στην Μ.Υ.1 που κατέθεσε για την Εναγόμενη
  1. Προφανώς προέβαλε αυτή την θέση ώστε να πείσει ότι δεν μετέφερε αυτός όλα τα χώματα στο τεμάχιο του Εναγόμενου 1 αλλά τέτοια μεταφέρθηκαν και από άλλη εταιρεία. Για να πείσει δε ότι γνώριζε ότι άλλος ανέλαβε στην συνέχεια και μετέφερε τα υπόλοιπα χώματα στο ακίνητο του Εναγόμενου 1, όταν ρωτήθηκε πως το γνώριζε, είπε ότι δήθεν ρώτησε και έμαθε ενώ στην συνέχεια όταν ρωτήθηκε ποιο ήταν το πρόσωπο αυτό, μετέβαλε την θέση του λέγοντας ότι δήθεν περνούσε από το μέρος και έβλεπε. Δεν εξήγησε δε εάν και πως επηρεάσθηκε τελικά η συμφωνία, που κατά τον ισχυρισμό του, έγινε μεταξύ του γιου του και του Εναγόμενου
  2. Αποκάλυψε δε βασικά ότι ως ο μοναδικός χειριστής μπουλντόζας αυτός έκανε την ισοπέδωση των χωμάτων στο ακίνητο του Εναγόμενου
  3. Για να πείσει δε για την εμπλοκή και άλλων στην μεταφορά των χωμάτων, είπε και πάλι για πρώτη φορά, ότι αυτός ισοπέδωσε τα χώματα στο χωράφι του Εναγόμενου 1 και έφυγε αλλά μετά βρέθηκαν και άλλα χώματα ύψους 2-3 μέτρων, πάνω από αυτά που ισοπέδωσε. Πέραν δε της αποκάλυψης του ότι αυτός έκανε με μπουλντόζα την ισοπέδωση χωμάτων στο ακίνητο του Εναγόμενου 1, ανέφερε ότι κάνει χρόνια την συγκεκριμένη εργασία και έτσι καταλαβαίνει από χώματα και αν αυτά είναι επικίνδυνα, χαλαρά κ.λπ. Είπε δε ότι στο χωράφι του Εναγόμενου 1 τοποθέτησε γύρω στα 50 φορτηγά με χώματα από την εκσκαφή που γινόταν στο παρακείμενο ακίνητο και ότι με την μπουλντόζα τα ισοπέδωσε. Αποκάλυψε επίσης ότι γνωρίζει ότι η περιοχή εκεί είναι ασταθής. Όταν όμως πολύ λογικά ρωτήθηκε κατά πόσο εφόσον γνώριζε αυτό έλαβε κάποιο μέτρο κατά την εναπόθεση των χωμάτων, απάντησε μη πειστικά ότι δεν είναι από τα χώματα που πήρε καθίζηση το χωράφι, αλλά γιατί η περιοχή είναι ασταθής, θέση που διαψεύδεται βασικά από την μαρτυρία του Μ.Ε.
  4. Μάλιστα είπε ότι σε ένα έργο που έκανε εκεί κοντά το χώμα «έφυγε». Είπε επίσης ότι όταν κάνουν δουλειές του δημοσίου κάνουν και επιχωματώσεις, κυλινδρώσεις, στερεώσεις και ότι και να κάνεις όταν το έδαφος είναι ασταθές και πάλι έχει κατολισθήσεις. Πρόσθεσε μάλιστα ότι όταν υπάρχει κάτω από το έδαφος υγρασία, νερό, δεν στέκει τίποτα. Σε άλλο δε σημείο είπε ότι και χώματα να μην τοποθετούσαν, είχε βαρύ χειμώνα και γι' αυτό μετακινήθηκαν, κάτι που δείχνει ότι γνώριζε και το ενδεχόμενο της συνέργειας του καιρού σε κάτι τέτοιο. Αντίθετα όμως σε άλλο σημείο όταν του υποβλήθηκε ότι βάζοντας εκείνα τα χώματα δεν έλαβαν υπόψη τις καιρικές συνθήκες, απάντησε ότι δεν γνώριζαν ακριβώς πώς θα έπαιρναν καθίζηση τα χώματα. Αποκάλυψε επίσης ότι στο χωράφι του Εναγόμενου 1 δεν έκαναν κυλίνδρωση δηλαδή ισοπέδωσαν τα χώματα χωρίς συμπίεση καθότι ως είπε δεν χρειαζόταν τέτοια αφού θα το φύτευε ο Εναγόμενος
  5. Δεν δέχθηκε ότι τα χώματα που έβαλε ήταν 15 μέτρα ύψους, καθόρισε το ύψος σε 1 ½ με 2 μέτρα και ανέφερε ότι το χώμα μέλανος χρησιμοποιείται για επιχωμάτωση χωραφιών για να φυτευτούν. Πέραν δε από την ασυνέπεια στις θέσεις του εκείνο που προκύπτει από τα όσα, ως άνω τέθηκαν, είναι ότι είχε γνώση της εν γένει επικινδυνότητας των χωμάτων της περιοχής αλλά και των κινδύνων που αυτά ενείχαν, συνεργούντων των καιρικών συνθηκών. Όταν δε ρωτήθηκε κατά πόσο είδε την επίδικη κατολίσθηση απάντησε αρνητικά ενώ μετά είπε ότι έβλεπε από τον δρόμο τα χώματα που δήθεν «είχαν κάποια κλίση». Η εικόνα όμως μετά την κατολίσθηση, ως φαίνεται από τις φωτογραφίες του τεκμηρίου 1, δεν παρουσιάζει απλά μια κλήση. Όταν δε του υποδείχθηκαν οι εν λόγω φωτογραφίες, προφανώς αντιλαμβανόμενος ότι διαψεύδουν της ως άνω θέση του, προσπάθησε να πείσει ότι δεν γνωρίζει ποιο μέρος δείχνουν. Απάντησε δε αρνητικά στην ερώτηση εάν βλέποντας τα χώματα η εντύπωση που του δόθηκε είναι ότι αυτά έπεσαν από το τεμάχιο του Εναγόμενου 1 στο διπλανό. Από την άλλη ανέφερε ότι έβλεπε ότι από τα χώματα που έβαλαν μετακινήθηκαν 5 μέτρα οι ελιές κάποιου γιατρού. Δέχθηκε δε ότι το χωράφι του Ενάγοντα είναι στην μέση αυτών του γιατρού και του Εναγόμενου
  6. Όταν όμως βασικά του ζητήθηκε να πει πως εξηγεί να επηρεάσθηκε το τεμάχιο του γιατρού αλλά όχι αυτό του Ενάγοντα έδωσε την μη πειστική απάντηση ότι του γιατρού είχε κατολισθήσει και πριν βάλουν τα χώματα. Ως εκ των άνω η μαρτυρία του Εναγόμενου 3 δεν μπορεί να γίνει δεκτή, χωρίς όμως να παραγνωρισθούν, πέραν της δικογραφημένης παραδοχής του, οι διάφορες σχετικές παραδοχές που έκανε και συγκεκριμένα, ότι έγινε σχετική συμφωνία με τον Εναγόμενο 1, ότι ο ίδιος μετέφερε με μεγάλο αριθμό φορτηγών και εκφόρτωσε υλικά εκσκαφής από το παρακείμενο τεμάχιο σε αυτό του Εναγόμενου 1 και ο ίδιος, με την χρήση μπουλντόζας έκανε την ισοπέδωση αυτών εκεί, χωρίς να κάνει κυλίνδρωση δηλαδή συμπίεση αυτών αλλά και ότι εκ της εργασίας και της πείρας του γνώριζε ότι τα συγκεκριμένα χώματα-υλικά είναι χαλαρά και επικίνδυνα, ότι η συγκεκριμένη περιοχή είναι γεωλογικά ασταθής και ότι όταν υπάρχει κάτω από το έδαφος υγρασία, νερό και όταν έχει βαρύ χειμώνα, υπάρχει κίνδυνος μετακίνησης αυτών. Ευρήματα Με βάση τα παραδεκτά και την μαρτυρία που έχει γίνει δεκτή καταλήγω στα εξής: Ο Ενάγοντας ήταν κατά τον επίδικο χρόνο και είναι ο εγγεγραμμένος ιδιοκτήτης και κάτοχος του ακινήτου με αρ. εγγραφής ΧΧΧΧ, τεμ. ΧΧΧΧ, Φ./.Σχ ΧΧΧΧ στην τοποθεσία ΧΧΧΧ του χωριού Δρούσεια, της Επαρχίας Πάφου, έκτασης ΧΧΧΧ τ.μ., με δικαίωμα διάβασης (στο εξής «το επίδικο»). Ο Εναγόμενος 1 είναι συνιδιοκτήτης και δικαιούχος ακινήτου έκτασης ΧΧΧΧ τ.μ., το οποίο συνορεύει με το επίδικο. Η Εναγόμενη 2 είναι εργοληπτική εταιρεία, η οποία κατά τον ουσιώδη χρόνο είχε αναλάβει την ανέγερση κτιριακού συγκροτήματος (στο εξής «το έργο») σε παρακείμενο του επίδικου ακίνητο. Ο Εναγόμενος 3 είναι οδηγός τρακτέρ και εκσκαφέα. Στα πλαίσια εκτέλεσης των εργασιών της, η Εναγόμενη 2, στις 31.3.2009, σύναψε ως εργολάβος, συμφωνία με την εταιρεία C.K. HEAVY PROJECTS LTD, ως υπεργολάβο, με την οποία ανέθεσε στην τελευταία την εκσκαφή και απομάκρυνση των χωμάτων και των εν γένει υλικών εκσκαφής (στο εξής «τα μπάζα») από το έργο. Η εν λόγω συμφωνία προέβλεπε μεταξύ άλλων, ότι ο υπεργολάβος αναλαμβάνει την εκσκαφή και απομάκρυνση σε μαλακό ή σκληρό έδαφος καθώς και ότι θα έχει υποχρέωση να απομακρύνει τα περιττά μπάζα με δικά του έξοδα. Προβλεπόταν επίσης ότι ουδεμία ευθύνη θα φέρει ο κυρίως εργολάβος για τον χώρο απομάκρυνσης αυτών. Διευθυντής της εταιρείας C.K. HEAVY PROJECTS ήταν ο γιος του Εναγόμενου
  7. Η εταιρεία αυτή χρησιμοποίησε διαφορετικούς φορτηγατζίδες για απομάκρυνση των μπάζων από το έργο, μετά την εκσκαφή. Οι όγκοι μπάζων που απομακρύνθηκαν από το έργο ήταν τεράστιοι. Ο Εναγόμενος 3 εργάσθηκε στο εν λόγω έργο. Μετά δε από συμφωνία που έκανε προσωπικά με τον Εναγόμενο 1, ο Εναγόμενος 3 ανέλαβε την μεταφορά μπάζων από το έργο, στο τεμάχιο του πρώτου και την ισοπέδωση αυτών εκεί. Στα πλαίσια αυτά, περί το τέλος του 2009, μεταφέρθηκαν με φορτηγά που οδηγούνταν από τον Εναγόμενο 3 και από άλλα πρόσωπα, σε περισσότερες των μια περιπτώσεων, μεγάλοι όγκοι μπάζων από το έργο, εκφορτώθηκαν στο ακίνητο του Εναγόμενου 1 και ο Εναγόμενος 3, με την χρήση μπουλντόζας ισοπέδωσε αυτούς εκεί, χωρίς να κάνει κυλίνδρωση δηλαδή χωρίς να συμπιέσει τα μπάζα. Το ακίνητο του Εναγόμενου 1 συνορεύει με το επίδικο προς τα βόρεια και το έδαφος του είναι κεκλιμένο προς το επίδικο. Γεωλογικά, η περιοχή δομείται από το ευπαθές, αργιλικής σύστασης, έδαφος του «Σχηματισμού του Κάθηκα - Kathikas Melange», το οποίο είναι συνυπεύθυνο για πολλές κατολισθήσεις στην ευρύτερη περιοχή. Πρόκειται για μείγμα διάφορων λιθολογίων, αργιλικής σύστασης, που σαν έδαφος κατατάσσεται στις πλέον επικίνδυνες κατηγορίες εδαφών. Συγκεκριμένα πρόκειται για «διογκούμενα εδάφη» δηλαδή για εδάφη που με την πρόσληψη νερού-υγρασίας, διογκώνονται ενώ κατά την περίοδο ξηρασίας αποβάλλουν το νερό-υγρασία και ο όγκος τους συρρικνώνεται-μειώνεται, με αποτέλεσμα οτιδήποτε υπάρχει πάνω σε αυτά να κινείται προς τα κάτω. Το εν λόγω έδαφος είναι ακατάλληλο και ως υλικό επίχωσης. Τα μπάζα που εναποτέθηκαν στο τεμάχιο του Εναγόμενου 1 ήταν του ίδιου είδους και σύστασης με το ως άνω αναφερόμενο έδαφος της περιοχής. Η επιχωμάτωση ακινήτου, το έδαφος του οποίου έχει τα πιο πάνω χαρακτηριστικά με ίδιο υλικό, ειδικά όταν είναι χαλαρό δηλαδή χωρίς συμπίεση, εφόσον δεν υπάρχει συνδεσιμότητα μεταξύ του ιδίου του υλικού, έχει ως αποτέλεσμα το νερό της βροχής ή άλλο νερό να διαλύει τελείως την συνοχή του, να ολισθαίνει και να μην μπορεί να σταθεί οτιδήποτε πάνω σε αυτό. Η εναπόθεση των μπάζων στο τεμάχιο του Εναγόμενου 1, που βρίσκεται σε ψηλότερο σημείο της περιοχής από το επίδικο, επιβάρυνε και διατάραξε την ευάλωτη ισορροπία του υπεδάφους. Η πολυομβρία που ακολούθησε εμπλούτισε την διακίνηση - διείσδυση του νερού εντός των στρωμάτων του υπεδάφους και των μπάζων, γεγονός που λειτούργησε συνεργιστικά με την ως άνω διατάραξη της ισορροπίας του εδάφους, με αποτέλεσμα περί τα τέλη Ιανουαρίου με αρχές Φεβρουαρίου 2010, να προκληθεί κατολίσθηση των μπάζων από το ακίνητο του Εναγόμενου 1, η οποία ακολούθησε περιστροφική πορεία, περνώντας και από το επίδικο ακίνητο και προκαλώντας ζημίες σε αυτό. Συγκεκριμένα στο επίδικο κατολίσθησαν - μετακινήθηκαν όγκοι μπάζων μεγάλου πάχους. Συνεπεία αυτού δημιουργήθηκαν βαθιές ρωγμές στο επίδικο, καταστράφηκε τμήμα της περίφραξης του, ξεριζώθηκαν ελαιόδενδρα, καλύφθηκαν δέντρα, χάθηκε η σιδεροκαγκελόπορτα, προκλήθηκε ζημιά στην αδειούχα λιμνοδεξαμενή (κατασκευασμένη για σκοπούς ποτίσματος δέντρων) και αποκόπηκε η εγγεγραμμένη στον τίτλο ιδιοκτησίας διάβαση προς το επίδικο, η οποία μετατοπίσθηκε τουλάχιστον κατά 20 μέτρα βορειότερα. Περαιτέρω ως αποτέλεσμα της κατολίσθησης μετατοπίσθηκε ο άξονας της ροής του υδατορέματος («αρκάκι του ΧΧΧΧ»), το οποίο από τα ανατολικά κοινά σύνορα του ακινήτου του Εναγόμενου 1 και του επίδικου που βρισκόταν, μετακινήθηκε στο μέσο του τελευταίου. Η εν λόγω μετατόπιση είχε ως περαιτέρω αποτέλεσμα την καθίζηση μέρους του επίδικου δηλαδή την δημιουργία «μικρής χαράδρα» σε αυτό (ενώ αρχικά ήταν σχεδόν επίπεδο, σήμερα έχει τρία επίπεδα), λόγω της νέας ροής που ακολούθησε το νερό του αργακιού. Η κατολίσθηση διατάραξε την εδαφική ισορροπία της περιοχής και μαζί με την προαναφερόμενη καθίζηση επηρέασαν την σταθερότητα όλου του επίδικου. Μέχρι σήμερα η ως άνω κατάσταση του επίδικου παραμένει αναλλοίωτη, με την μόνη διαφορά ότι όσον αφορά την διάβαση έγιναν κάποια έργα επιδιόρθωσης, άγνωστο από ποιον. Ο Εναγόμενος 3 εκ της εργασίας και της πείρας του γνώριζε ότι η περιοχή όπου βρισκόταν το επίδικο ακίνητο είναι γεωλογικά ασταθής, ότι τα χώματα της περιοχής και άρα και όποια υλικά εκσκαφής προέρχονταν από την ίδια περιοχή, είναι χαλαρά και επικίνδυνα και όταν υπάρχει κάτω από το έδαφος υγρασία, νερό και όταν βρέχει, υπάρχει κίνδυνος ολίσθησης και μετακίνησης τους καθώς και ότι ακόμη και εάν γίνουν επιχωματώσεις και κυλινδρώσεις, το έδαφος παραμένει ασταθές. Για την επαναφορά του επίδικου στην πρότερη κατάσταση είναι αναγκαία να γίνουν τα τεχνικά έργα που αναφέρονται στο τεκμήριο 8 δηλαδή, κατ' αρχάς η σταθεροποίηση αυτού με την κατασκευή σειράς 28 χυτών πασσάλων επί του συνόρου του επίδικου, στο τμήμα που έχει επηρεαστεί, και με την κατασκευή τοιχίου -κεφαλόδεσμου στην κορυφή των πασσάλων (δέσιμο πασσάλων) και στην συνέχεια θα πρέπει να γίνει εξυγίανση - απομάκρυνση σε αδειοδοτημένη μονάδα ανακύκλωσης των ακατάλληλων χωμάτων με ταυτόχρονη διαμόρφωση του άξονα του υδατορέματος στην αρχική του θέση. Το συνολικό κόστος για τα πιο πάνω είναι €189.
  8. Νομική πτυχή Στο δικόγραφο του ο Ενάγοντας παραθέτει λεπτομέρειας αμέλειας και/ή παράβασης νομίμων καθηκόντων των Εναγομένων ενώ αναφέρεται και σε επέμβαση και οχλήσεις στο ακίνητο του. Η βάση κάθε αγωγής προκύπτει από τα ουσιώδη γεγονότα που προβάλλονται στο δικόγραφο και όχι από το κατά πόσο γίνεται εκεί ρητή αναφορά σε τέτοια (βλ. Medcon Construction Ltd ν. Ευαγγέλου κ.ά.
(1997)1Α Α.Α.Δ 565 και Stylianou ν. Papacleovoulou
(1982)1 C.L.R. 542). Στην προκειμένη, τα ουσιώδη γεγονότα που εκτίθενται στην έκθεση απαίτησης και η εκδοχή που προωθήθηκε κατά την μαρτυρία που προσκόμισε ο Ενάγοντας, είναι βασικά ότι η εναπόθεση υλικών εκσκαφής (μπάζων) στο ακίνητο του Εναγόμενου 1 είχε ως αποτέλεσμα την διατάραξη της εδαφικής ισορροπίας και αυτή σε συνδυασμό με τις βροχές που ακολούθησαν, οδήγησε στην κατολίσθηση των εν λόγω υλικών στο τεμάχιο του Ενάγοντα, η οποία προκάλεσε τις ζημιές. Ενόψει των ανωτέρω και για σκοπούς διακρίβωσης του κατά πόσο διαπράχθηκε και ποιο αστικό αδίκημα, κρίνεται απαραίτητο στο μέρος αυτό να γίνει αναφορά στη νομική πτυχή των αστικών αδικημάτων της οχληρίας, της παράνομης επέμβασης και της αμέλειας. Το αστικό αδίκημα της ιδιωτικής οχληρίας προβλέπεται στο άρθρο 46 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, το οποίο κωδικοποιεί τις σχετικές πρόνοιες του Κοινοδικαίου. Υπάρχουν δε δύο μεγάλες κατηγορίες ιδιωτικής οχληρίας: (α) επέμβαση στην απόλαυση ακίνητης ιδιοκτησίας γενικά και (β) επέμβαση σε δουλείες. Αναφορικά με την πρώτη κατηγορία, υπάρχουν πολλές και ποικίλες πράξεις που μπορεί να συνιστούν οχληρία, όπως θόρυβος, δονήσεις, αέρια, αναθυμιάσεις, δυσοσμία, καπνός κ.λπ. που είναι συνηθισμένες περιπτώσεις και αποτελούν μέρος της καθημερινής ζωής. Οι πρόνοιες του άρθρου 46 σκοπό έχουν την εξασφάλιση και προστασία της εύλογης χρήσης και απόλαυσης της ακίνητης ιδιοκτησίας. Όπως προκύπτει από τις αυθεντίες, ο βασικός κανόνας στο αδίκημα αυτό είναι ότι η χρήση της ιδιοκτησίας πρέπει να είναι τέτοια που να μην προκαλείται ζημιά σε άλλους. Πρέπει πάντοτε να τηρείται ένα ισοζύγιο μεταξύ του δικαιώματος του κατόχου να κάνει εκείνο που θέλει με την περιουσία του και του δικαιώματος του γείτονα να μην υφίσταται παρεμβάσεις στην χρήση και απόλαυση της δικής του περιουσίας. Τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος καθώς και οι αρχές που διέπουν την εφαρμογή τους έχουν αναλυθεί στην Palantzi v. Agrotis
(1968)1 C.L.R. 448. Η ιδιωτική οχληρία συνίσταται σε παράνομη επέμβαση στην χρήση ή απόλαυση ακίνητης ιδιοκτησίας κάποιου προσώπου, ή κάποιου δικαιώματος επί ή σε σχέση με αυτή. Συνίσταται δηλαδή σε παράνοµη πράξη (βλ. Χριστοδούλου ν. Γενικού Εισαγγελέα κ.α.
(2008)1 Α.Α.Δ. 746) που: (ί) προκαλεί υλική ζηµιά σε ακίνητη περιουσία, ή (ίί) επηρεάζει δυσµενώς την εύλογη προσωπική άνεση. Στις περιπτώσεις όπου η επέμβαση αφορά την απόλαυση της ακίνητης ιδιοκτησίας, η θέση της είναι ουσιαστικής σημασίας. Τούτο όμως δεν ισχύει σε περίπτωση όπου έχει προκληθεί φυσική ζημιά στο ακίνητο. Αναφορικά με το επίπεδο ευθύνης, έχει λεχθεί σε αγγλικές αποφάσεις ότι, γενικά, παρόλο ότι η αμέλεια με τη στενή της έννοια δεν είναι αναγκαίο στοιχείο της οχληρίας, εντούτοις κάποιου είδους υπαιτιότητα είναι αναγκαία και η υπαιτιότητα αυτή έγκειται στην ύπαρξη των συγκεκριμένων ενεργειών που προκαλούν την ζημιά παρά το προβλεπτό των συνεπειών των πράξεων του εναγόμενου (για όλα τα πιο πάνω βλ. Καρπασίτης κ.ά. ν. Σιόκουρου
(2002)1Α Α.Α.Δ. 472, σύγγραμμα Αρτέμη & Ερωτοκρίτου, Αστικά Αδικήματα, Τόμος 1, σελ. 141-147 και Medcon Construction Ltd ανωτέρω). Το εν λόγω αστικό αδίκημα προστατεύει λοιπόν τον κάτοχο ακίνητης ιδιοκτησίας και συναφώς το δικαίωμα για έγερση αγωγής για τέτοιο συμπλέκεται με το δικαίωμα του ενάγοντα για δικαιωματική κατοχή του ακινήτου (βλ. Christofides a.o. v. Armefti
(1967)1 C.L.R. 20, Γιαβρή κ.ά. ν. Πάσιου
(2004)1Α Α.Α.Δ. 125 και Hunter v. Canary Wharf Ltd [1997] 2 All E.R. 426). Το πρόσωπο δε που µπορεί να ενάγεται είναι εκείνο που δηµιουργεί την οχληρία (βλ. σύγγραμμα Αρτέμη & Ερωτοκρίτου, Αστικά Αδικήματα ανωτέρω). Ως δε αναφέρεται στο σύγγραμμα Salmond on the Law of Torts, 16th edition
(1973)σελ. 69 υπό τον τίτλο «Liability of creator of a nuisance», εκείνος που είτε προσωπικά είτε δια των υπηρετών του δημιουργεί μια οχληρία είναι πάντοτε υπεύθυνος για αυτήν και την συνέχιση της, είτε είναι ο ιδιοκτήτης, ο κάτοχος ή κάποιος ξένος και ανεξάρτητα του ότι αυτή υφίσταται σε γη που δεν είναι στην κατοχή του και ως εκ τούτου δεν έχει εξουσία να την σταματήσει. Έτσι το ίδιο υπεύθυνος με τον κάτοχο είναι για παράδειγμα και ο κτίστης που ανεγείρει οικοδομή, η οποία εμποδίζει το φως ή επεμβαίνει σε κάποια δουλεία. Δεν αποτελεί υπεράσπιση ότι ο εναγόμενος δεν έχει εξουσία να την εμποδίσει ή να την σταματήσει καθότι όφειλε να μην την δημιουργήσει. Για το ίδιο θέμα στην σελίδα 52 επ. αναφέρεται ότι ακόμη και όταν η οχληρία προκαλείται σε συνορεύον ή γειτονικό ακίνητο, δεν απαιτείται ο εναγόμενος να είναι ο ιδιοκτήτης ή κάτοχος αυτού. Μπορεί για παράδειγμα να είναι ένας ανεξάρτητος εργολάβος που εκτελεί εργασίες εκεί, οι οποίες καθιστούν την περιουσία ελαττωματική ή με άλλο τρόπο προκαλεί την οχληρία. Ως δε αναφέρεται στο σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts, 16η έκδοση, παρ. 24-20, ο εναγόμενος είναι υπεύθυνος για ιδιωτική οχληρία είτε όταν εσκεμμένα ή απερίσκεπτα χρησιμοποιεί την γη με τρόπο που γνωρίζει ότι θα δημιουργήσει ζημιά στον γείτονα του είτε όταν γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει ότι με τις πράξεις του θα ήταν εύλογα προβλεπτή η πρόκληση τέτοιας ζημιάς, οπότε θεωρείται υπεύθυνος συνεπεία της αμελούς του πράξης. Το αστικό αδίκημα της παράνοµης επέµβασης σε ακίνητη ιδιοκτησία προβλέπεται στο άρθρο 43 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου. Πρόκειται για αδίκημα που επίσης στρέφεται εναντίον της κατοχής ακινήτου και σκοπός του είναι η προστασία τέτοιας κατοχής. Εξαίρεση συνιστά η περίπτωση όπου υπάρχει πρόκληση ζημιάς στην περιουσία ή όπου η επέμβαση έχει μόνιμο χαρακτήρα, οπόταν προστατεύεται και ο ιδιοκτήτης του ακινήτου στην περίπτωση που δεν έχει κατοχή αυτού (βλ. Λάμπρου κ.ά. ν. Κεφάλα κ.ά.
(2000)1Γ Α.Α.Δ. 1516). Όπως δε προκύπτει από το λεκτικό του άρθρου, το αδίκημα μπορεί να διαπραχθεί με διάφορους τρόπους και συγκεκριμένα:
(1)με παράνομη είσοδο, δηλαδή είσοδο χωρίς την συγκατάθεση του κατόχου ή εξουσιοδότηση από το νόμο,
(2)με παράνομη πρόκληση ζημιάς στο ακίνητο και
(3)με παράνομη παρέμβαση όπως για παράδειγμα όταν κάποιος βάζει το χέρι του μέσα από ανοικτό παράθυρο ή ρίχνει αντικείμενα στην αυλή άλλου (βλ. σύγγραμμα Αρτέμη & Ερωτοκρίτου, Αστικά Αδικήματα ανωτέρω σελ. 130-131). Τέλος το αστικό αδίκημα της αμέλειας προβλέπεται στο άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου. Ως λέχθηκε στην Στρατμάρκο Λτδ ν. Μιχαήλ
(1989)1 Α.Α.Δ. 453 αμέλεια, κατά το άρθρο αυτό, που στην ουσία κωδικοποιεί τις αρχές του Κοινοδικαίου, είναι παράβαση καθήκοντος επιμέλειας. Το καθήκον αυτό «περιλαμβάνει την επιμέλεια που υποθετικά καταβάλλει ο μέσος λογικός άνθρωπος κάτω από τις ίδιες αντικειμενικές συνθήκες και περιστάσεις που ενήργησε ο εναγόμενος. Βασικό χαρακτηριστικό της αμέλειας είναι, καταρχήν, η έλλειψη της προσήκουσας προσοχής την οποία ο δράστης όφειλε και μπορούσε στις δοσμένες περιστάσεις να καταβάλει για να μην προκαλέσει ζημιά στον πλησίον του. Τα στοιχεία του "μέσου συνετού ανθρώπου" και του "πλησίον" διαγράφουν τα όρια της επιμέλειας την οποίας όφειλε να καταβάλει ο εναγόμενος. Ως «πλησίον», θεωρούνται όλα εκείνα τα πρόσωπα που είναι σε επαρκή σχέση εγγύτητας ή γειτονίας με το πρόσωπο που επιφέρει τη ζημία ώστε το τελευταίο να έπρεπε λογικά να γνώριζε ή να προέβλεπε ότι οι πράξεις του θα επηρέαζαν το άλλο μέρος. Η έννοια του καθήκοντος επιμελείας ολοκληρώνεται με το στοιχείο της δυνατότητας πρόβλεψης ότι, δηλαδή, η ενεργούμενη παρά το καθήκον επιμέλειας πράξη μπορεί να προκαλέσει το συγκεκριμένο ζημιογόνο αποτέλεσμα». Η έννοια της αμέλειας ως πραγματικού γεγονότος συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις. Εφόσον η πιθανότητα δημιουργίας κινδύνου είναι εύλογα εμφανής, η παράλειψη λήψης μέτρων προφύλαξης συνιστά αμέλεια (βλ. Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475). Το αστικό αυτό αδίκημα στοιχειοθετείται, εφόσον ο ζημιωθείς αποδείξει ότι ο εναγόμενος υπείχε έναντι του κάποιο καθήκον επιμέλειας, ότι διέρρηξε αυτό και ότι συνεπεία της διάρρηξης αυτής επήλθε η ζημιά (βλ. Ξενοφώντος ν. Κ. Ν. Zoo Bar Restaurant Ltd κ.α., Πολ. Έφεση Αρ. 447/2011 ημερ. 5.12.16). Το καθήκον επιμέλειας δεν εξετάζεται λοιπόν αφηρημένα αλλά σε συνάρτηση προς το συγκεκριμένο πρόσωπο που την επικαλείται και με αναφορά στην ορισμένη πράξη ή παράλειψη που προκάλεσε την ζημιά (βλ. Λάππας ν. Παφίτη κ.α.
(1995)1 Α.Α.Δ 832) και είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τα γεγονότα κάθε υπόθεσης (βλ. Ιωάννου v. Στυλιανού
(1998)1Γ Α.Α.Δ. 1861). Περαιτέρω ως τονίστηκε στην Βαριάνου ν. Βορκά
(2010)1Γ Α.Α.Δ. 1541 είναι ανάγκη να καταδεικνύεται πάντοτε η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ παραβίασης του καθήκοντος επιμέλειας και της ζημιάς που προκύπτει. Και η αιτιώδης συνάφεια είναι θέμα πραγματικό (βλ. Δήμος Πάφου ν. C & N Kyriakou Ltd, ECLI:CY:AD:2017:A100, Πολ. Έφεση 228/2009, ημερ. 23.3.2017 και Γενικός Εισαγγελέας ν. Ζαπίτη κ.ά.
(2003)1Β Α.Α.Δ. 749). Όσον αφορά το αδίκημα της αμέλειας, με την έννοια ότι η οχληρία μπορεί να προκληθεί και με αμελή πράξη, η ίδια συμπεριφορά μπορεί να αποτελέσει βάση αγωγής τόσο για αµέλεια όσο και για οχληρία (βλ. σύγγραμμα Αρτέμη & Ερωτοκρίτου, Αστικά Αδικήματα ανωτέρω σελ. 141-147). Ως λέχθηκε στην Χριστοδούλου ανωτέρω, στην αγγλική νομολογία, σημειώνονται οι οριακές διαφορές μεταξύ ιδιωτικής οχληρίας και αμέλειας και η συνεχής τάση εξάλειψή τους (παραπέμπει στην απόφαση Λόρδου Parker C.J. στην British Road Services Ltd. v. Slater [1964] 1 W.L.R. 645 και στο Clerk and Lindsell on Torts, 15η έκδοση, παρ. 23-18). Σε ορισμένες περιπτώσεις, είναι δυνατόν οι πράξεις του εναγόμενου να μην δικαιολογούν εύρημα για αμέλεια, επειδή ο εναγόμενος έλαβε όλα τα ενδεικνυόμενα μέτρα για αποφυγή πρόκλησης ζημιάς. Όμως η ίδια πράξη μπορεί να οδηγήσει σε εύρημα οχληρίας. Οι κύριες διαφορές μεταξύ παράνομης επέμβασης και οχληρίας είναι ότι η τελευταία αφορά έμμεσες επεμβάσεις σε ακίνητη περιουσία ενώ η πρώτη άμεσες. Περαιτέρω η πρώτη είναι αγώγιμη per se ενώ στην δεύτερη απαιτείται η απόδειξη ζημιάς. Στο σύγγραμμα Salmond on the Law of Torts, 16th edition
(1973)σελίδες 41-42, εξηγείται ότι αποτελεί παράνομη επέμβαση κάποιος άμεσα να τοποθετεί αντικείμενα στην γη κάποιου άλλου ενώ το να προβαίνει σε πράξη που έχει ως συνέπεια - αποτέλεσμα («consequentiaIly resuIts») την είσοδο τέτοιων αντικειμένων αποτελεί οχληρία ή άλλο αστικό αδίκημα. Έτσι αναφέρεται ότι η ρίψη πέτρας σε γειτονικό ακίνητο αποτελεί παράνομη επέμβαση ενώ το να επιτρέπει κάποιος να πέφτουν πέτρες από μια ετοιμόρροπη καμινάδα αποτελεί οχληρία. Στο ίδιο σύγγραμμα στις σελίδες 52 επ. αναφέρεται ότι η οχληρία αποτελεί συνήθως συνεχιζόμενο αδίκημα δηλαδή συνίσταται στην δημιουργία ή διατήρηση μιας κατάστασης πραγμάτων τα οποία συνεχώς ή επανειλημμένα προκαλούν την διαφυγή επιβλαβών πραγμάτων - αντικειμένων στην γη του ενάγοντα. Η διαφυγή ενός αντικειμένου σε μια μόνο περίπτωση κανονικά δεν θα αποτελούσε οχληρία. Επισημαίνεται όμως ότι στην πραγματικότητα κάθε παράνομη-άδικη (wrongful) διαφυγή επιβλαβούς πράγματος, είτε συνεχιζόμενη, διακεκομμένη-διαλείπουσα ή μεμονωμένη είναι εξίσου ικανή να θεωρηθεί ως οχληρία. Το είδος της ζημιάς που προκαλείται, η βαρύτητα αυτής και η συχνότητα της εμφάνισης της αποτελούν σχετικούς αλλά όχι αποκλειστικούς παράγοντες που να καθορίζουν κατά πόσο η διατήρηση μιας κατάστασης από τον εναγόμενο αποτελεί ενδεχόμενη να προκύψει οχληρία. Στην Παπαχριστοφόρου v. Καπνίση κ.ά.
(2005)1 Α.Α.Δ. 244, έγινε αναφορά σε απόσπασμα από το σύγγραμμα Hallsbury's Laws of England, 3η έκδοση, τόμος 38, σελ. 740 παρ. 1205, σύμφωνα με το οποίο όπου δεν υπάρχει άμεση παρείσδυση στην περιουσία του άλλου, τότε δεν υπάρχει ευθύνη για παράνομη επέμβαση αλλά μπορεί να υπάρξει ευθύνη για οχληρία ή αμέλεια. Ευθύνη Εναγόμενου 3 Εξετάζοντας στην συνέχεια το κατά πόσο υπήρξε ευθύνη του Εναγόμενου 3 στην προκειμένη πρέπει να αναφερθούν τα ακόλουθα: Ο Εναγόμενος 3 ήταν αυτός που ανέλαβε προσωπικά την τοποθέτηση μπάζων, που προέρχονταν από το έργο της Εναγόμενης 2, στο ακίνητο του Εναγόμενου 1, κατόπιν συμφωνίας με τον τελευταίο και αυτός που έκανε την ισοπέδωση των μπάζων εκεί. Έδρασε λοιπόν ως ανεξάρτητος εργολάβος για λογαριασμό του Εναγόμενου
  1. Στα πλαίσια αυτά υπείχε καθήκον επιμέλειας να εκτελέσει τις εργασίες του στο ακίνητο του Εναγόμενου 1, κατά τρόπο ώστε να μην προκαλέσει οποιαδήποτε ζημιά όχι μόνο σε αυτό αλλά και στο συνορεύον επίδικο ακίνητο, αφού λόγω του είδους και της φύσης των εργασιών αλλά και της μορφολογίας και του είδους του εδάφους, υπήρχε το ενδεχόμενο να επηρεαζόταν και το επίδικο. Η εναπόθεση στο ακίνητο του Εναγόμενου 1, που βρισκόταν σε ψηλότερο σημείο από το επίδικο, μεγάλου όγκου μπάζων ίδιας σύστασης με το ευπαθές έδαφος του εν λόγω ακινήτου, χωρίς να γίνει καν συμπίεση αυτών, σε συνδυασμό με την πολυομβρία που ακολούθησε, συνεργηστικά οδήγησαν στην κατολίσθηση-μετακίνηση των μπάζων στο επίδικο, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα την πρόκληση των ζημιών σ' αυτό. Ο κίνδυνος της εν λόγω κατολίσθησης ήταν εύλογα προβλεπτός και ο Εναγόμενος 3 εκ της εργασίας και της πείρας του γνώριζε αυτό. Είχε λοιπόν επίγνωση της επικινδυνότητας της κατάστασης που δημιούργησε και μπορούσε εύλογα να προβλέψει τον κίνδυνο κατολίσθησης, σε περίπτωση βροχών. Δεν προσήχθη δε οποιαδήποτε μαρτυρία ότι η πολυομβρία που ακολούθησε και συνήργησε στην κατολίσθηση ήταν αφύσικη ή απρόβλεπτη. Προκύπτει δε από τα ευρήματα ότι, η κατολίσθηση και οι ζημιές που αυτή επέφερε στο επίδικο, δεν επήλθαν χρονικά αμέσως μετά την εναπόθεση των μπάζων και την ισοπέδωση τους στο ακίνητο του Εναγόμενου 1 αλλά με αφορμή αυτές τις ενέργειες του Εναγόμενου 3 και αφού συνήργησε στην συνέχεια η πολυομβρία, που ως προαναφέρθηκε δεν αποτελούσε απρόβλεπτο γεγονός. Αυτό όμως δεν μεταβάλλει τα πράγματα ως προς την ευθύνη. Απλώς οδηγεί, κατά την κρίση μου, σε συμπέρασμα ότι ενόψει των ανωτέρω στοιχειοθετείται η διάπραξη τόσο του αστικού αδικήματος της αμέλειας αλλά και της οχληρίας και όχι της παράνομης επέμβασης. Συνεπώς κρίνεται ότι αποδείχθηκε ότι ο Εναγόμενος 3 διέπραξε τα αστικά αδικήματα της αμέλειας και της οχληρίας και ότι φέρει αστική ευθύνη για τις ζημίες που προκλήθηκαν εξ αυτών στο επίδικο ακίνητο. Ευθύνη Εναγόμενης 2 Εξετάζοντας το κατά πόσο η Εναγόμενη 2 φέρει οποιαδήποτε ευθύνη πρέπει να λεχθούν τα ακόλουθα: Από τα ευρήματα προκύπτει ότι η Εναγόμενη 2 είχε αναθέσει με συμφωνία, την εκσκαφή και απομάκρυνση των μπάζων από το έργο που ανέλαβε, σε ανεξάρτητο υπεργολάβο και όχι στον Εναγόμενο
  2. Μεταξύ άλλων συμφωνήθηκε ότι η Εναγόμενη 2 ουδεμία ευθύνη θα φέρει για τον χώρο απομάκρυνσης των μπάζων. Τα μπάζα, μετά την εκσκαφή απομακρύνθηκαν από το έργο και η Εναγόμενη 2 δεν γνώριζε που μεταφέρθηκαν. Η εναπόθεση μπάζων από το έργο στο ακίνητο του Εναγόμενου 1 και η ισοπέδωση τους, δεν έγινε για λογαριασμό του εν λόγω υπεργολάβου ή της Εναγόμενης
  3. Ήταν ο Εναγόμενος 3 που ανέλαβε αυτά, προσωπικά. Δεν μου διαφεύγει ότι στην συμφωνία τεκμήριο 12 αναφέρεται ότι ο υπεργολάβος «καλείται να δώσει γραπτή συγκατάθεση του ιδιοκτήτη της γης όπου απομακρύνονται» τα μπάζα. Η Μ.Υ.1 όταν ρωτήθηκε, δεν γνώριζε να πει κατά πόσο η εταιρεία της είχε λάβει τέτοιο έγγραφο. Η ως άνω πρόνοια δεν δημιουργούσε όμως, κατά την κρίση μου, υποχρέωση στην Εναγόμενη 2 να βεβαιωθεί ότι θα διδόταν τέτοια συγκατάθεση και εν πάση περιπτώσει δεν μπορεί να κριθεί ότι τέτοια παράλειψη της δημιουργεί ευθύνη έναντι του Ενάγοντα και εξηγώ. Κατ' αρχάς η χρήση της λέξης «καλείται» δείχνει ότι δεν επρόκειτο καν για δεσμευτική υποχρέωση του υπεργολάβου. Πέραν όμως και ανεξάρτητα αυτού φαίνεται ότι αυτό δεν επηρέαζε την συμφωνηθείσα ευθύνη για τον χώρο απομάκρυνσης των μπάζων εφόσον ακριβώς μετά από αυτό είναι που ακολουθεί ο όρος ότι «Ουδεμία ευθύνη θα φέρει ο κυρίως εργολάβος για το χώρο απομάκρυνσης των χωμάτων». Εν πάση περιπτώσει δεν τίθεται θέμα εξέτασης του κατά πόσο η Εναγόμενη 2 είχε ευθύνη με βάση την σχετική με τα απόβλητα εκσκαφών Νομοθεσία, εφόσον κάτι τέτοιο δεν δικογραφείται στα πλαίσια των λεπτομερειών αμέλειας ή παράβασης νόμιμου καθήκοντος. Ως εκ των άνω κρίνεται ότι ο Ενάγοντας απέτυχε να αποδείξει ότι η Εναγόμενη 2, είτε προσωπικά είτε μέσω των πράξεων ή παραλείψεων υπεργολάβου της, έφερε οποιανδήποτε ευθύνη για τις ζημιές που προκλήθηκαν στο ακίνητο του. Θεραπείες Οι βασικές θεραπείες που μπορούν να αποδοθούν για τα επίδικα αστικά αδικήματα είναι αποζηµιώσεις για τις ζημιές που προκλήθηκαν και διατάγματα. Διατάγματα Στην περίπτωση της οχληρίας μπορεί να εκδοθεί απαγορευτικό διάταγµα (injunction) που να παρεµποδίζει περαιτέρω ενέργειες που συνιστούν οχληρία, αν αποδειχθεί ότι οι πράξεις που την προκαλούν πρόκειται να συνεχιστούν µε αποτέλεσµα την πρόκληση ανεπανόρθωτης ζηµιάς στον ενάγοντα (βλ. Aletrari v. Paroudi 24 C.L.R. 269 και Χαραλάµπους κ.ά. ν. Αντωνιάδη κ.ά.
(1998)1 Α.Α.Δ. 2167). Στην Γιαβρή ανωτέρω λέχθηκε ότι η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου, ασκείται δικαστικά με κύριο έρεισμα τον σκοπό για τον οποίο επιζητείται η θεραπεία. Μπορεί το Δικαστήριο να αρνηθεί την έκδοση διατάγματος, εφόσον άλλη μορφής προστασία, ως οι αποζημιώσεις, μπορεί να αποκαταστήσει τον ενάγοντα. Η έκδοση τέτοιου διατάγματος θεωρείται, εκ πρώτης όψεως, η πρέπουσα θεραπεία προς προστασία των δικαιωμάτων του προσφεύγοντος από μελλοντικές παραβιάσεις. Στην περίπτωση της έκδοσης τέτοιου λοιπόν, το Δικαστήριο ενδιαφέρεται περισσότερο στο να προστατεύσει τον ενάγοντα από περαιτέρω ζημιά (βλ. Χριστοδούλου ανωτέρω, Clerk and Lindsell on Torts, 15η έκδοση, παρ. 23-18 και Winfield and Jolowicz on Tort, 10η Έκδοση, σελ. 320). Το Δικαστήριο δύναται να εκδώσει και προστακτικό διάταγμα, με το οποίο να διατάσσεται ο εναγόμενος να διορθώσει την ζημία που προκάλεσε. Τέτοιο όμως πρέπει να εκδίδεται σε αραιές περιπτώσεις. Η έκδοση του είναι και πάλι στην διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου, η οποία πρέπει να ασκείται δικαστικά με βάση καθορισμένα κριτήρια και όχι αυθαίρετα (βλ. Σοφοκλέους κ.ά. v. Παύλου
(2012)1Γ Α.Α.Δ. 2047). Στην προκειμένη με το δικόγραφο του ο Ενάγοντας αξιώνει ένα απαγορευτικό και ένα προστακτικό διάταγμα εναντίον των Εναγομένων και συγκεκριμένα: (α) διάταγμα με το οποίο αυτοί να εμποδίζονται από το να συνεχίσουν να διατηρούν το ακίνητο του του Εναγόμενου 1 με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργείται συνεχής ενόχληση στον Ενάγοντα και (β) διάταγμα με το οποίο να διατάσσονται να επαναφέρουν, στην προτέρα, των παράνομων ενεργειών τους, κατάσταση, το τεμάχιο του Ενάγοντα. Ως όμως προκύπτει από τις τελικές του αγορεύσεις δεν επιζητεί τελικά τέτοιες θεραπείες. Σε κάθε περίπτωση, κρίνεται ότι δεν θα πρέπει να αποδοθούν εναντίον του Εναγόμενου 3, τέτοιες και εξηγώ. Ο Εναγόμενος 3 δεν έχει οποιαδήποτε ιδιοκτησιακή ή άλλη σχέση με το ακίνητο του Εναγόμενου 1, από το οποίο προήλθαν οι ζημιές στο επίδικο. Ως προαναφέρθηκε έδρασε ως ανεξάρτητος εργολάβος για λογαριασμό του Εναγόμενου 1. Συνεπώς εκ των πραγμάτων δεν θα μπορεί να συμμορφωθεί με διάταγμα ως το υπό (α) ανωτέρω. Τέτοιο διάταγμα έχει ήδη εκδοθεί εναντίον του Εναγόμενου 1 και συναφώς ο Ενάγοντας είναι διασφαλισμένος ως προς τούτο. Όσον δε αφορά το υπό (β) ζητούμενο, τέτοια θεραπεία εγκαταλείφθηκε ρητά όσον αφορά τον Εναγόμενο 1, κατά τον χρόνο αμέσως πριν την έκδοση απόφασης εναντίον αυτού και εκδόθηκε απόφαση για το ποσό που αξιώνεται για επαναφορά του επίδικου ακινήτου στην προτέρα του κατάσταση. Να σημειωθεί δε ότι ο Ενάγοντας τόσο κατά την μαρτυρία του όσο και κατά τις τελικές αγορεύσεις του, προώθησε ως κατάλληλη θεραπεία την επιδίκαση αποζημιώσεων για την επαναφορά του ακινήτου του στην προτέρα του κατάσταση αντί την έκδοση σχετικού διατάγματος. Αποζημιώσεις Αναφορικά με το μέτρο της αποζημίωσης σε υποθέσεις οχληρίας, στην Medcon Construction Ltd ανωτέρω λέχθηκε ότι αυτό δεν είναι πάντοτε το ίδιο. Ως θέμα αρχής είναι δυνατή η επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων, όπως στην αγωγή για αμέλεια εφόσον είναι συχνή η επικάλυψη του ενός αδικήματος από το άλλο. Υφίσταται δε δικαίωμα αποζημίωσης στην βάση της ζημίας που προξενήθηκε στο ακίνητο αλλά είναι δυνατή και η ανάκτηση ζημίας που λογικά απέρρευσε ως συνέπεια της οχληρίας. Ως αναφέρεται στο σύγγραμμα Mc Gregor on Damages, 20η έκδοση παρ. 39-003, στην περίπτωση αστικών αδικημάτων που επηρεάζουν ακίνητη ιδιοκτησία το κύριο θέμα είναι κατά πόσο θα επιδικασθούν αποζημιώσεις με βάση την μείωση της αξίας του ακινήτου ή την αποκατάσταση του ακινήτου. Το θέμα είναι συνδεδεμένο με τις ιδιαίτερες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Στο σύγγραμμα Halsbury's Laws of England, Volume 29
(2019)παρ. 425 υπό τον τίτλο «Injury to land by nuisance» αναφέρονται σχετικά τα ακόλουθα: «As regards physical damage to land, the measure of damages is the same as with any other damage to land, namely the cost of restoration or, failing that, diminution in value, or some other intermediate award». Τα πιο πάνω υιοθετούνται και από την δική μας νομολογία. Στην Papakokkinou a.o. v. Kanther
(1982)1 C.L.R. 65, που αφορούσε παράνομη επέμβαση αλλά ισχύει γενικά για ζημιές σε ακίνητη περιουσία, το Εφετείο αφού αναγνώρισε την δυσκολία που είχε το πρωτόδικο Δικαστήριο, ενόψει της αποτυχίας των εφεσειουσών να αποδείξουν με κάποιον ικανοποιητικό τρόπο την ζημιά τους, ανέφερε τα ακόλουθα: «In its judgment the Court made reference to two alternative methods of assessing damage to land. Firstly, that of diminution in value as a result of the wrong complained of, and, secondly, that of reinstatement, that is, the money needed to restore the land to its state prior to the commission of the tort in question. The trial Court adopted the reinstatement method, holding that it was, in the circumstances of the case, the most commodious approach to exacting a fair and reasonable result. Plaintiffs levelled no complaint at this choice of the Court. Rightly so, for in the light of the evidence there was hardly any reliable material to shed light on the value of land after trespass. The recent trend of authority leaves a wide margin of appreciation to the trial Court for ascertaining, as well as assessing the damage suffered. The underlying principle is that expressed by Lord Blackburn in Livingstone v. Rawyards Coal Co. [1880] 5 App. Cas., 25 at p. 29, that "damage should be that amount of money that should put the plaintiff in the position he would be if he did not suffer the wrong". This principle constitutes, as it was recently observed in Dodd Properties v. Canterbury C. C. [1980] 1 All E.R. 928 (C.A.), the foundation upon which rules relevant to the assessment of damage rest or derive their raison d' etre. All other rules are subordinate to the aforementioned basic principle; including the rule, as it was mentioned in Dodd, supra, that damage should be assessed at the date of the tort or breach, as the case may be. We need not debate these dicta, for the date of assessment of the damage is not in issue. But we are in full agreement that restoration ab integrum is the object of compensatory damage in tort. There are no constraints to the choice of path leading to the assessment of damage. It is largely dependent on the facts of the particular case. So long as the award is designed to restore the injured party to the position he would enjoy but for the civil wrong, it will be upheld provided the outcome is also one reckoned as fair between the parties, which constitutes the second basic rule that governs the determination of damage in a given case. (C. R. Taylor (Wholesale) Limited v. Hepworths Limited [1977] 2 All E.R. 784 (May, J.). As Geoffrey Lane, L.J. emphasized in Services Europe Atlantique v. Stockholm [1978] 2 All E.R. 764, justice and fairness should illuminate the process of assessing damages in the case». Στην προκειμένη, κατ' αρχάς να λεχθεί ότι, ως προκύπτει και από την τελική αγόρευση του, ο Ενάγοντας δεν αξιώνει την επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων, ούτε και υπάρχουν οποιεσδήποτε συνθήκες που να οδηγούν στην απόδοση τέτοιων. Δεν έχει δε παρουσιασθεί οποιαδήποτε μαρτυρία αναφορικά με την αξία του επίδικου ακινήτου πριν και μετά την επέλευση των ζημιών, που να λαμβάνει υπόψην και τις ζημιές αυτές. Η αξίωση του Ενάγοντα είναι για αποζημιώσεις προς αποκατάσταση του ακινήτου στην προτέρα του κατάσταση. Από την μαρτυρία που έγινε δεκτή προκύπτει ότι το επίδικο ακίνητο όχι μόνο υπέστη πολύ μεγάλες ζημιές αλλά έχει επηρεασθεί και η σταθερότητα του. Μέχρι σήμερα η ως άνω κατάσταση παραμένει κατ' ουσίαν αναλλοίωτη. Προς επαναφορά του στην προτέρα κατάσταση, είναι αναγκαία η διεξαγωγή των συγκεκριμένων τεχνικών έργων, τα οποία θα διασφαλίσουν αρχικά την απαραίτητη σταθεροποίηση του και ακολούθως την αποκατάσταση του, με την απομάκρυνση των ακατάλληλων χωμάτων και την ταυτόχρονη διαμόρφωση του άξονα του υδατορέματος στην αρχική του θέση. Ως εκ των άνω, η επιδίκαση αποζημιώσεων προς αποκατάσταση του ακινήτου στην προτέρα του κατάσταση, κρίνεται υπό τις περιστάσεις της υπόθεσης, η κατάλληλη, δίκαιη και λογική θεραπεία. Ως προς το ύψος των αποζημιώσεων έχει αποδειχθεί ότι το κόστος για τα προαναφερόμενα τεχνικά έργα είναι €189.739. Σε σχέση με αυτό δεν μπορεί όμως να παραγνωρισθεί ότι ο Ενάγοντας, δεν έχει προβεί σε σχετική τροποποίηση της αγωγής, με αποτέλεσμα το ποσό που αξιώνει για τον σκοπό αυτό να παραμένει €148.590. Συνεπώς δεν μπορεί να του αποδοθεί ποσό μεγαλύτερο του ως άνω αξιούμενου. Κατάληξη Ως εκ των άνω κρίνεται ότι ο Ενάγοντας πέτυχε να αποδείξει την υπόθεση του, στον βαθμό του ισοζυγίου των πιθανοτήτων, εναντίον του Εναγόμενου 3 αλλά απέτυχε να πράξει το ίδιο εναντίον της Εναγόμενης 2. Η αγωγή όσον αφορά την Εναγόμενη 2 απορρίπτεται. Εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον του Εναγόμενου 3 για το ποσό των €148.590, με νόμιμο τόκο μέχρι εξοφλήσεως, πλέον τα έξοδα ως θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Όσον αφορά τα έξοδα της υπόθεσης σε σχέση με την Εναγόμενη 2, ο συνήγορος του Ενάγοντα στην τελική του αγόρευση, ζητά όπως μη επιδικασθούν τέτοια εις βάρος του πελάτη του επί την βάσει της αρχής, η οποία προκύπτει από την υπόθεση Bullock v. London General Omnibus Co a.ο. (1904-1907) All E.R. 44 και έχει υιοθετηθεί και από την δική μας νομολογία. Η διαταγή εξόδων, γνωστή σαν «Bullock order», τυγχάνει εφαρμογής εκεί όπου ο ενάγοντας βρισκόταν πράγματι σε αμφιβολία ως προς το ποιος από δύο ή περισσότερους ενεχόμενους σε ένα συμβάν είναι ένοχος επίδειξης αμέλειας έναντι του και δεν μπορούσε με λογική προσπάθεια να εξακριβώσει τα γεγονότα που σχετίζονταν με την αμέλεια. Έτσι δικαιολογημένα στρέφεται δικαστικά εναντίον αριθμού εναγομένων. Σε μια τέτοια περίπτωση ο επιτυχών εναγόμενος δικαιούται όπως τύχει επιδικασμού των εξόδων του εναντίον του ενάγοντα, αλλά παράλληλα, ο ενάγοντας δικαιούται όπως αποζημιωθεί σε σχέση με αυτά από τον αποτυχόντα εναγόμενο, οπότε το Δικαστήριο εκδίδει επιπρόσθετη διαταγή με την οποία διατάσσεται ο αποτυχών εναγόμενος όπως καταβάλει προς τον ενάγοντα τα έξοδα τα οποία αυτός διατάχθηκε να καταβάλει προς τον άλλο, τον επιτυχόντα εναγόμενο (βλ. Ιωάννου ν. Βασιλείου κ.ά.
(1989)1E Α.Α.Δ. 699, Μιχαήλ ν. Ψαρά κ.ά.
(2009)1Β Α.Α.Δ. 1159 και Μαυρουδή κ.ά. ν. Valerik
(2009)1Β Α.Α.Δ. 1232). Σκοπός της διαταγής δεν είναι η αποστέρηση εξόδων από επιτυχόντα εναγόμενο, αλλά η προστασία ενάγοντα, ο οποίος δικαιολογημένα λαμβάνει δικαστικά μέτρα εναντίον δύο ή περισσοτέρων εναγομένων, από την καταβολή εξόδων (βλ. Χ'Αδάμου ν. Παναγή κ.ά., ECLI:CY:AD:2017:A3, Πολ. Εφέσεις Αρ. 334/2011 και 396/2011, ημερ. 10.1.2017). Στην προκειμένη ο Ενάγοντας στην τελική του αγόρευση δεν εξηγεί που στηρίζει το συγκεκριμένο αίτημα του. Από την μαρτυρία που έγινε δεκτή προκύπτει μεν ότι ο Ενάγοντας αρχικά δεν γνώριζε ποιος ήταν ένοχος για τις πράξεις που οδήγησαν στην πρόκληση των ζημιών στο ακίνητο του. Δεν φαίνεται όμως στην συνέχεια να προέβη σε λογική προσπάθεια για να εξακριβώσει τα γεγονότα, πριν την καταχώρηση της αγωγής. Ενώ δε ενημερώθηκε ότι πιθανόν να εμπλέκεται η Εναγόμενη 2 ουδέποτε απευθύνθηκε σε αυτήν, ούτε και προσπάθησε να εντοπίσει στοιχεία για την όποια εμπλοκή της. Περιορίσθηκε στο να απευθυνθεί στην Αστυνομία και στο Κοινοτικό Συμβούλιο Δρούσειας και στην συνέχεια καταχώρησε την αγωγή. Ως δε ανέφερε η Μ.Υ.1 και δεν αμφισβητήθηκε, αμέσως μετά την επίδοση της αγωγής στην Εναγόμενη 2, ενημερώθηκε ο δικηγόρος αυτής για τα πραγματικά γεγονότα και εκείνος με την σειρά του ενημέρωσε τον Ενάγοντα μέσου του δικηγόρου του και του εξέθεσε τα γεγονότα αυτά. Ακόμη όμως και μετά από αυτό ο Ενάγοντας επέμεινε μέχρι τέλους στην προώθηση της αγωγής εναντίον της Εναγόμενης 2. Ως εκ των άνω κρίνεται ότι δεν ενδείκνυται η έκδοση διαταγής «Bullock order». Τα έξοδα της υπόθεσης λοιπόν όσον αφορά την Εναγόμενη 2 επιδικάζονται υπέρ αυτής, ως επιτυχόντα διαδίκου και εναντίον του Ενάγοντα, ως θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .................... Φ. Τιμοθέου, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.