← Κύπρος

GREENTECH TRADING LIMITED ν. S. Z. ELIADES LEISURE LTD, Αρ. Αγωγής: 1117/13, 22/6/2021

GREENTECH TRADING LIMITED ν. S. Z. ELIADES LEISURE LTD, Αρ. Αγωγής: 1117/13, 22/6/2021 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2021:A79 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Φ. Τιμοθέου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 1117/13 Μεταξύ: GREENTECH TRADING LIMITED Εναγόντων και S. Z. ELIADES LEISURE LTD Εναγομένων Ημερομηνία: 22.6.2021 Για Ενάγοντες: κα Κ. Β. Χιταρίδου για Χρήστος Γεωργιάδης & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε. Για Εναγόμενους: κ. Μ. Παναγίδης για Χαβιαράς & Φιλίππου Δ.Ε.Π.Ε. ΑΠΟΦΑΣΗ Με την αγωγή τους οι Ενάγοντες αξιώνουν το ποσό των €194.400, πλέον Φ.Π.Α. ή τόκο υπερημερίας ή νόμιμο τόκο, πλέον έξοδα. Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης, με γραπτή συμφωνία ημερ. 19.4.2007 οι Εναγόμενοι ανέθεσαν στους Ενάγοντες την κατασκευή και συντήρηση φυτωρίου για σκοπούς παραγωγής πολλαπλασιαστικού υλικού χορτοτάπητα στην Γεροσκήπου. Με προφορική συμφωνία που συνάφθηκε μεταξύ τους, τον ή γύρω στον Σεπτέμβρη 2008, οι Εναγόμενοι ανέθεσαν στους Ενάγοντες την συντήρηση του ως άνω φυτωρίου για την περίοδο Οκτωβρίου 2008 - Σεπτεμβρίου 2009, αντί αρχικού ποσού €194.400 πλέον Φ.Π.Α. Ήταν όρος της προφορικής συμφωνίας, ότι οι Εναγόμενοι θα εξοφλούσαν το τίμημα για τις εργασίες αυτής εντός εύλογου χρόνου από την αποπεράτωσή τους. Οι Ενάγοντες εκτέλεσαν πλήρως τις εν λόγω εργασίες και επανειλημμένα και με επιστολή του δικηγόρου τους κάλεσαν τους Εναγόμενους να εξοφλήσουν το ως άνω ποσό αλλά αυτοί μέχρι σήμερα παραλείπουν να το πράξουν. Οι Εναγόμενοι στην έκθεση υπεράσπισης τους, παραδέχονται τα της γραπτής συμφωνίας ημερ. 19.4.2007 αλλά αρνούνται την κατάρτιση προφορικής συμφωνίας και προβάλλουν ότι οι εν λόγω ισχυρισμοί είναι εκ των υστέρων σκέψεις με τις οποίες επιδιώκεται η εξασφάλιση αδικαιολόγητων πληρωμών. Υποστηρίζουν δε ότι στους Ενάγοντες δεν ανατέθηκε οτιδήποτε άλλο παρά τα όσα περιγράφονται στην γραπτή συμφωνία, για τα οποία έχουν πληρωθεί στο ακέραιο. Μαρτυρία Προς απόδειξη της υπόθεσης των Εναγόντων κατέθεσε μια μάρτυρας ενώ προς υπεράσπιση των Εναγομένων κατέθεσαν δύο μάρτυρες. Ως Μ.Ε.1 κατέθεσε η διοικητική σύμβουλος των Εναγόντων, ΧΧΧΧ Γεωργίου. Σύμφωνα με αυτήν οι Ενάγοντες αποτελούν εταιρεία περιορισμένης ευθύνης και ασχολούνται με την κατασκευή και συντήρηση φυτωρίων και γηπέδων. Με γραπτή συμφωνία ημερ. 19.4.2007 (τεκμήριο 5 - στο εξής «η γραπτή συμφωνία»), οι Εναγόμενοι ανέθεσαν στους Ενάγοντες την κατασκευή και συντήρηση φυτωρίου για σκοπούς παραγωγής πολλαπλασιαστικού υλικού χορτοτάπητα στην Γεροσκήπου. Με νέα προφορική συμφωνία που συνάφθηκε μεταξύ Εναγόντων και Εναγόμενων και συγκεκριμένα μεταξύ του αποβιώσαντα συζύγου της και του Μ.Υ.1, γύρω στον Σεπτέμβρη του 2008 (στο εξής «η προφορική συμφωνία»), οι Εναγόμενοι ανέθεσαν στους Ενάγοντες την συντήρηση του παραπάνω αναφερόμενου φυτωρίου για την περίοδο Οκτωβρίου 2008 - Σεπτεμβρίου 2009, αντί αρχικού ποσού €194.400, πλέον Φ.Π.Α. (κατέθεσε ως προς τούτο τα τεκμήρια 13-17). Οι Εναγόμενοι θα εξοφλούσαν τους Ενάγοντες εντός εύλογου χρόνου από την αποπεράτωση των εργασιών. Στις 12.2.2010 οι Ενάγοντες υπέβαλαν τις απαιτήσεις τους προς τους Εναγόμενους (κατέθεσε σχετικά το τεκμήριο 18) βάσει της προφορικής συμφωνίας. Ακολούθησε συνάντηση στις 9.4.2010 (κατέθεσε σχετικά το τεκμήριο 19). Ακολούθως έγινε νέα υποβολή απαιτήσεων στις 23.4.2010 (κατέθεσε σχετικά το τεκμήριο 20). Οι Ενάγοντες εκτέλεσαν πλήρως τις εργασίες της προφορικής συμφωνίας. Επανειλημμένα και με επιστολή του δικηγόρου τους ημερ. 18.2.2013 (τεκμήριο 25) κάλεσαν τους Εναγόμενους να εξοφλήσουν το χρέος τους αλλά αυτοί μέχρι σήμερα παραλείπουν να πληρώσουν οποιοδήποτε ποσό με αποτέλεσμα να οφείλουν το ποσό των €194.400 πλέον Φ.Π.Α, έξοδα και τόκους. Ως Μ.Υ.1 κατέθεσε ο ΧΧΧΧ Ηλιάδης, ο οποίος κατά τον επίδικο χρόνο ήταν ο διευθυντής των Εναγομένων. Σύμφωνα με αυτόν κατά τις 19.4.2007 οι Εναγόμενοι υπέγραψαν με τους Ενάγοντες συμφωνία, με την οποία ανέθεσαν στους τελευταίους την κατασκευή και συντήρηση φυτωρίου, το φύτεμα και συντήρηση κλαδιών ή γρασιδιού, την παράδοση του προϊόντος στον χώρο του γκολφ και την καταστροφή του φυτωρίου μετά το τέλος του φυτέματος του χώρου του γκολφ. Το συμφωνηθέν ποσό ήταν Λ.Κ.102.000 και το πρόγραμμα χρεώσεων προβλεπόταν στην συμφωνία, η οποία προέβλεπε επίσης ότι αποτελούσε την μοναδική συμφωνία μεταξύ των μερών και δεν μπορούσε να αλλαχθεί ή να τροποποιηθεί εκτός εάν αυτό γίνει γραπτώς και ενυπογράφως από όλα τα μέρη. Εκτός από την συμφωνία αυτή οι Εναγόμενοι ουδέποτε συμφώνησαν προφορικά την συντήρηση του φυτωρίου ούτε για την περίοδο που ισχυρίζονται οι Ενάγοντες ούτε για το συγκεκριμένο ποσό που αξιώνουν. Ο μάρτυρας ως διευθυντής των Εναγομένων δεν συμφώνησε με οποιοδήποτε πρόσωπο κάτι τέτοιο και δεν υπάρχει οποιαδήποτε έγκριση του διοικητικού συμβουλίου που να παρέχει εξουσιοδότηση σε κάποιον να συμφωνήσει κάτι τέτοιο, ιδιαίτερα για ένα τόσο μεγάλο ποσό. Ουδέν ποσό οφείλεται προς τους Ενάγοντες. Ως Μ.Υ.2 κατέθεσε ο ΧΧΧΧ lonut, ο οποίος εργάζεται στους Εναγόμενους από το

  1. Προηγουμένως, από τις 14.9.2007 εργαζόταν στους Ενάγοντες. Ο αρχικός μισθός του μισθός εκεί ήταν €ΧΧΧΧ (κατέθεσε ως τεκμήριο 35 δέσμη καταστάσεων μισθοδοσίας για την περίοδο Οκτωβρίου 2008, Δεκεμβρίου 2009 και Ιουλίου 2009). Όταν εργαζόταν στους Ενάγοντες διέμενε σε διαμέρισμα στην Γεροσκήπου και το ενοίκιο πληρωνόταν από τους εργοδότες του. Στο διαμέρισμα διέμεναν ταυτόχρονα μέχρι και 5 άτομα και εξ όσων γνωρίζει, χωρίς να είναι 100% βέβαιος το ενοίκιο ανερχόταν σε €500 μηνιαίως, πλέον το ηλεκτρικό ρεύμα. Μια από τις εργασίες που έκανε για τους Ενάγοντες ήταν για κατασκευή και διατήρηση του επίδικου φυτωρίου και για την συντήρηση ξεχωριστού έργου κατά τον επίδικο χρόνο στον χώρο των Εναγομένων. Κατά την ίδια περίοδο οι Ενάγοντες του ζήτησαν και εργάσθηκε και στην υλοποίηση άλλων έργων συντήρησης γρασιδιού σε στάδια ποδοσφαίρου στην Λεμεσό και στην Πάφο που ανέλαβαν και συγκεκριμένα στο Τσίρειο Στάδιο, στο Προθερμαντήριο δίπλα από το ίδιο στάδιο, στα Πολεμίδια, στο Λανίτειο, στο Πελένδρι, στην Παρεκκλησιά, στην Κισσόνεργα, στην Γεροσκήπου, στην Αγία Μαρίνα (part time) και στην Πέγεια (part time). Για την εκτέλεση των πιο πάνω έπρεπε να μεταφέρουν μηχανήματα από τους χώρους των Εναγομένων στους άλλους χώρους που μετέβαιναν για να εργαστούν κατ' εντολήν των Εναγόντων. Κατά την ίδια περίοδο εργάζονταν στους Ενάγοντες και άλλοι υπάλληλοι. Αξιολόγηση μαρτυρίας Η μαρτυρία της Μ.Ε.1 δεν μπορεί παρά να εξετασθεί λαμβανομένων υπόψην των σχετικών δικογραφημένων ισχυρισμών των Εναγόντων. Αυτό που προκύπτει από την έκθεση απαίτησης τους είναι ότι η αξίωση τους εδράζεται σε προφορική συμφωνία που συνάφθηκε με τους Εναγόμενους τον ή γύρω στον Σεπτέμβρη 2008, με την οποία ανατέθηκε σε αυτούς η συντήρηση του φυτωρίου για την περίοδο Οκτωβρίου 2008 - Σεπτεμβρίου 2009, αντί αρχικού ποσού €194.400 πλέον Φ.Π.Α. Αναφέρονται λοιπόν σε διαφορετική συμφωνία από αυτήν της 19.4.2007 και δεν συνδέουν αυτές μεταξύ τους, με την έννοια της τροποποίησης ή αντικατάστασης της πρώτης. Αυτό άλλωστε προκύπτει και από την εκδοχή που προώθησαν κατά την ακρόαση και δη από την μαρτυρία της Μ.Ε.1, η οποία ήταν κατηγορηματική ότι επρόκειτο για νέα συμφωνία και όχι τροποποιητική της προηγούμενης. Εξετάζοντας λοιπόν την εν λόγω μαρτυρία θα πρέπει να λεχθούν τα ακόλουθα: Η Μ.Ε.1 δεν είχε οποιαδήποτε εμπλοκή και προσωπική γνώση στα γεγονότα της υπόθεσης αλλά ούτε και στις τότε εργασίες των Εναγόντων. Το πρόσωπο που χειριζόταν αποκλειστικά για τους Ενάγοντες όλα αυτά τα θέματα ήταν ο αποβιώσας σύζυγος της (στο εξής «ο αποβιώσας»). Φαίνεται δε ότι οι γνώσεις της για όσα ανέφερε και τις θέσεις που προώθησε προκύπτουν από τα έγγραφα που κατέθεσε ως τεκμήρια και τα οποία, ως είπε, βρήκε στο αρχείο των Εναγόντων και συγκεκριμένα στον φάκελο του επίδικου έργου. Εδώ να λεχθεί ότι κάποιες εκ των θέσεων της στήριξε σε έγγραφα που συνέταξε ο αποβιώσας ενώ άλλες δεν προκύπτουν από τα τεκμήρια που κατέθεσε ή άλλη μαρτυρία και προφανώς αποτελούσαν δικά της συμπεράσματα ή υποθέσεις στις οποίες προέβη, με σκοπό να καλύψει τα διάφορα κενά στα γεγονότα κατά τρόπο ώστε να πείσει για τις θέσεις της και ιδιαίτερα για την βασική περί νέας προφορικής συμφωνίας. Συγκεκριμένα από τα όσα είπε προκύπτει ότι στήριξε την θέση της για την εν λόγω συμφωνία στα ακόλουθα:
  2. Στο ότι στην γραπτή συμφωνία τεκμήριο 5, ο όρος 3 προβλέπει μεν ότι οι υπηρεσίες που θα παρέχουν οι Ενάγοντες θα είναι για περίοδο μέχρι 24 μήνες από την υπογραφή της συμφωνίας (δηλαδή από τις 19.4.2007), αλλά ο ίδιος όρος συνεχίζει «as per the detailed timetable to be agreed in writing by both parties at a later stage».
  3. Στο ότι η προσφορά που δόθηκε από τους Ενάγοντες (τεκμήριο 4) ήταν για έναν χρόνο,
  4. Στο ότι συμφωνήθηκε χρονοδιάγραμμα, ως φαίνεται στα τεκμήρια 8 και 10, με ημερομηνία λήξης το τέλος Αυγούστου του 2008,
  5. Στο ότι συνέχισε να συντηρείται το φυτώριο και να γίνονται παραδόσεις γρασιδιού στο Golf την χρονική περίοδο Αυγούστου 2008 - Σεπτεμβρίου ή Αυγούστου 2009 και
  6. Στο ότι ο αποβιώσας συνέταξε τα τεκμήρια 18, 19 και
  7. Αρχίζοντας από το πρώτο θα πρέπει να λεχθεί ότι η αναφορά στον όρο 3 του τεκμηρίου 5, σε λεπτομερές χρονοδιάγραμμα που θα συμφωνηθεί γραπτώς σε μεταγενέστερο στάδιο, δεν μεταβάλει το γεγονός ότι η συμφωνία προέβλεπε συγκεκριμένο χρόνο εκτέλεσης της και δη μέχρι 24 μήνες και όχι μεγαλύτερο. Με άλλα λόγια εκείνο που προκύπτει είναι ότι η περάτωση των εκατέρωθεν συμβατικών υποχρεώσεων θα γινόταν εντός 24 μηνών και το χρονοδιάγραμμα για αυτό θα συμφωνείτο μετά την υπογραφή της συμφωνίας. Ο όρος 6 προβλέπει τα στάδια κατά τα οποία θα γίνονταν οι πληρωμές στους Ενάγοντες (ώστε τελικά να καταβληθεί το συμφωνηθέν συνολικό ποσό των Λ.Κ.102.000) από την έναρξη μέχρι την καταστροφή του φυτωρίου που θα ακολουθούσε την τελική παράδοση του γρασιδιού στο γήπεδο του γκόλφ. Ο όρος 10 προβλέπει δε ότι το πιο πάνω αντάλλαγμα υπόκειται στο συμφωνηθέν χρονοδιάγραμμα και ότι τα μέρη συμφωνούν να το αναθεωρήσουν σε περίπτωση ουσιώδους απόκλισης από το αρχικό χρονοδιάγραμμα. Τέλος ο όρος 14 αναφέρει ότι η εν λόγω συμφωνία είναι η συνολική μεταξύ των μερών και δεν μπορεί να μεταβληθεί ή να τροποποιηθεί παρά μόνο γραπτώς και ενυπογράφως από όλα τα μέρη. Στην προκειμένη πέραν του ότι δεν έγινε οποιαδήποτε γραπτή ή προφορική μεταβολή ή τροποποίηση της συμφωνίας, δεν έγινε ούτε και αναθεώρηση του τιμήματος στα πλαίσια αυτής. Είναι προφανές ότι για αυτό επιχείρησε η Μ.Ε.1 να πείσει ότι έγινε νέα προφορική συμφωνία για εργασίες που, ως κατ' ουσία υποστήριξε, ήταν συνέχεια αυτών που άρχισαν με την γραπτή συμφωνία, προς περάτωση του όλου έργου. Δεν κρίνεται όμως λογική η θέση ότι παρά τις πιο πάνω πρόνοιες και το ότι η χρονική διάρκεια που προέβλεπε η συμφωνία δεν έληξε και οι Ενάγοντες δεν εκπλήρωσαν όλες τις υποχρεώσεις τους, αφού παρέμενε τουλάχιστον η καταστροφή του φυτωρίου, δεν επεκτάθηκε η εν λόγω συμφωνία ούτε τροποποιήθηκε αλλά έγινε νέα με συγκεκριμένο ποσό, μεγαλύτερο μάλιστα από το γραπτώς συμφωνηθέν. Όταν της ζητήθηκε βασικά να πει εάν είναι λογικό η συμφωνία με αντάλλαγμα Λ.Κ.102.000 να έγινε γραπτώς ενώ η άλλη με το μεγαλύτερο αντάλλαγμα των €194.000 να είναι προφορική, για να το στηρίξει αναφέρθηκε γενικά και αόριστα στο ότι αυτό συμβαίνει σε όλα τους τα συμβόλαια και ότι αυτό είναι το παζάρι της Κύπρου. Σε υποβολή ότι δεν έγινε ποτέ καμία προφορική συμφωνία είπε ότι είναι σίγουρη ότι υπήρξε συμφωνία και προς επίρρωση της θέσης της αναφέρθηκε όχι σε στοιχεία αλλά στον επαγγελματισμό του συζύγου της με βάση τον οποίο, σύμφωνα πάντα με την ίδια, δεν υπήρχε περίπτωση να κάνει διπλάσιο χρόνο σε ένα έργο χωρίς να κάνει συμφωνία και πιστεύει ότι έκανε τέτοια. Αναφορικά με το θέμα του χρόνου που προέβλεπε η προσφορά τεκμήριο 4, η Μ.Ε.1 ανέφερε περαιτέρω ότι δεν ήταν βλάκας ο σύζυγος της να δίνει μπροστά για έναν χρόνο και να ισχύει για 24 μήνες, αφού είναι διπλάσια τα έξοδα. Το γεγονός όμως ότι η προσφορά τεκμήριο 4 αναφερόταν σε περίοδο μέχρι το τέλος Ιουνίου του 2008 δεν μεταβάλλει τα πράγματα. Επρόκειτο για προσφορά που δόθηκε από τους Ενάγοντες και είναι εμφανές ότι τα μέρη συμφώνησαν τελικά ρητά κάτι διαφορετικό και συγκεκριμένα ότι η χρονική διάρκεια εκτέλεσης της συμφωνίας θα ήταν μέχρι τους 24 μήνες. Όταν δε η Μ.Ε.1 ρωτήθηκε σε σχέση με τα προαναφερόμενα της, γιατί τότε δεν έκαναν συμφωνία μέχρι ένα χρόνο, προφανώς υποθέτοντας, είπε ότι πιστεύει ότι το 24 μήνες μπήκε γιατί δεν θα ήξεραν πότε θα έρθει το πολλαπλασιαστικό υλικό, που δεν εξαρτάτο από τους συμβαλλόμενους. Η στήριξη λοιπόν της υπό εξέταση θέσης της Μ.Ε.1 στην προσφορά είναι αβάσιμη και έγινε προφανώς για να πείσει για αυτήν. Για να δικαιολογήσει την θέση της για νέα προφορική συμφωνία υποστήριξε κατ' ουσίαν ότι με βάση τα τεκμήρια 8 (ημερ. 21.6.2007) και 10 που χαρακτήρισε ως το συμφωνηθέν χρονοδιάγραμμα, η γραπτή συμφωνία έληγε τον Αύγουστο του
  8. Σε σχέση με αυτό θα πρέπει κατ' αρχάς να λεχθεί ότι ο πίνακας που επισυνάπτεται στα δύο ηλεκτρονικά μηνύματα και που κατά την Μ.Ε.1 ήταν το συμφωνηθέν χρονοδιάγραμμα, αναφέρει στον τίτλο ότι πρόκειται για «SOUTHERN GOLF CONSTRUCTION 18 HOLES GOLF COURSE AND DRIVING RANGE PROVISIONAL CONSTRUCTION PROGRAMME» δηλαδή για προσωρινό κατασκευαστικό πρόγραμμα. Σε κάθε περίπτωση τίποτα από τα όσα αναφέρονται στα δύο τεκμήρια δεν επιβεβαιώνει την θέση της Μ.Ε.
  9. Καμία αναφορά δεν γίνεται σε αυτά σε χρόνο αποπεράτωσης του έργου ή των εκατέρωθεν συμβατικών υποχρεώσεων με βάση την γραπτή συμφωνία, η οποία να υπομνησθεί ότι προέβλεπε ως μέγιστο χρόνο τους 24 μήνες από την υπογραφή της. Με άλλα λόγια τα όσα αναφέρονται στα τεκμήρια 8 και 10 δεν οδηγούν σε συμπέρασμα μεταβολής του χρόνου ολοκλήρωσης της γραπτής συμφωνίας και εκτέλεσης υποχρεώσεων εκτός αυτής. Δέχθηκε δε η Μ.Ε.1 ότι στο τεκμήριο 13, ηλεκτρονικό μήνυμα ημερ. 27.10.2008, που απευθύνεται και στον αποβιώσαντα δεν γίνεται αναφορά σε νέα συμφωνία, κάτι που θα ήταν λογικό εφόσον σύμφωνα με την ίδια τέτοια έγινε τον προηγούμενο μήνα, αλλά γίνεται λόγος για «revised programme work». Προσπαθώντας όμως να δικαιολογήσει αυτό είπε ότι αυτό κάνει «revised» το πρώτο πρόγραμμα που ήταν Αύγουστο του 2008 σε Οκτώβρη του
  10. Αυτό όμως και πάλι δεν προκύπτει από το εν λόγω έγγραφο αλλά αποτελεί άλλο ένα δικό της συμπέρασμα προς υποστήριξη πάντα της συγκεκριμένης θέσης της. Όταν της υποδείχθηκε ότι στο τεκμήριο 14 που είναι ηλεκτρονικό μήνυμα από την πλευρά του Golf ημερ. 8.5.2009, αναφέρεται ότι έχουν 20 εβδομάδες «planting programme» για τις εναπομείνασες τρύπες και ότι σε αυτό ο αποβιώσας έγραψε «Ευχαριστούμε που μας ενημερώνετε για το νέο πρόγραμμα εργασίας» και άρα μέχρι τότε συζητούσαν για πρόγραμμα εργασίας, έδωσε την μη πειστική απάντηση ότι δεν μιλά για το χρονοδιάγραμμα. Δέχθηκε δε ότι στον όρο 8 του τεκμηρίου 5 υπάρχει πίνακας πληρωμών ανάλογα με την εξέλιξη των εργασιών και ότι η καταστροφή του φυτωρίου είναι το τελευταίο στάδιο αλλά επέμεινε και πάλι ότι αυτό θα γινόταν με βάση το συμφωνημένο χρονοδιάγραμμα. Υποστήριξε επίσης ότι τον Σεπτέμβρη του 2008, τα όσα διαλαμβάνει η συμφωνία τεκμήριο 5, είχαν ολοκληρωθεί, πλην της καταστροφής του φυτωρίου, η οποία έγινε τον Οκτώβριο του 2009 δηλαδή 2,5 χρόνια μετά τη συνομολόγηση της σύμβασης και ένα χρόνο μετά το, κατά την ίδια, συμφωνημένο χρονοδιάγραμμα δηλαδή ήταν η θέση της ότι πριν ολοκληρωθεί η γραπτή συμφωνία και χωρίς τερματισμό αυτής έγινε δεύτερη. Τα πιο πάνω όμως και πάλι δεν συνηγορούν απαραίτητα στο ότι υπήρξε νέα προφορική συμφωνία μέχρι τον Σεπτέμβρη του
  11. Δέχθηκε δε ότι τα τιμολόγια τεκμήρια 26-32 εκδόθηκαν από τους Ενάγοντες για το επίδικο έργο. Όταν ρωτήθηκε κατά πόσο συμφωνεί ότι το τιμολόγιο τεκμήριο 32 ημερ. 21.4.2010 που αναφέρει «Work Executed Nursery Destruction £2.000» και στο πιο πάνω σημείο «Work Executed 2 Months After First Delivery £10.000» αφορά την συμφωνία τεκμήριο 5, απάντησε ότι αφορούσε την εν λόγω συμφωνία «με τα συμφωνηθέντα χρονοδιαγράμματα». Επέμενε ότι το ίδιο ισχύει και για το τιμολόγιο τεκμήριο 31 ημερ. 1.12.2009 όπου αναγράφει «Delivery at site as per our agreement 27.4.2007». Όταν της τέθηκε ότι το εν λόγω τιμολόγιο εκδόθηκε σε σχέση με το τι έπρεπε να κάνουν οι Ενάγοντες με βάση το τεκμήριο 5 είπε ότι εκεί το «27.4.2007» η λογίστρια μπορεί να το έγραψε έτσι, μπορεί να το έγραψε αλλιώς, δεν το γνωρίζει αλλά επιμένει στα συμφωνηθέντα. Πρέπει δε να λεχθεί ότι δεν εξήγησε το πως γνώριζε ότι το Golf δεν ήταν έτοιμο να δεχτεί όλο το γρασίδι μέχρι και τον Αύγουστο του
  12. Φαίνεται δε ότι και αυτό αποτελούσε συμπέρασμα της εκ του γεγονότος ότι, ως επίσης υποστήριξε, δεν εξαρτιόταν από τους Ενάγοντες πότε ήταν έτοιμο το Golf για να φυτέψει και είναι αυτό που τους έλεγε πόσο γρασίδι να του πάρουν. Σε σχέση δε με την θέση της ότι οι Ενάγοντες συνέχισαν να συντηρούν το φυτώριο και να κάνουν παραδόσεις του γρασιδιού στο Golf την χρονική περίοδο Αυγούστου 2008 - Σεπτεμβρίου ή Αυγούστου 2009, ενώ επέμενε ότι έγιναν τέτοιες παραδόσεις εκείνη την περίοδο και γι' αυτό υπήρχε η νέα συμφωνία εντούτοις δεν ήταν σε θέση να πει πότε, ούτε και προσκομίσθηκε άλλη μαρτυρία που να δείχνει κάτι τέτοιο. Είπε δε ότι η παράδοση πρέπει να τελείωσε - και πάλι προβαίνοντας σε υπόθεση - τότε που έγινε και η καταστροφή του φυτωρίου δηλαδή τον Οκτώβριο του 2009, γεγονός για το οποίο και πάλι δεν είχε προσωπική γνώση αλλά συμπέρανε από τα έγγραφα που ήλθαν στην κατοχή της. Όταν δε ρωτήθηκε εάν για την περίοδο της νέας συμφωνίας οι Ενάγοντες εξέδιδαν και τιμολόγια για την συμφωνία τεκμήριο 5, είπε ότι δεν γνωρίζει. Όταν όμως ρωτήθηκε εάν την περίοδο του Οκτώβρη του 2008 εξέδωσαν οποιοδήποτε τιμολόγιο για τη νέα συμφωνία, είπε και πάλι υποθέτοντας «Απ' ό, τι αντιλαμβάνομαι ναι». Όταν ρωτήθηκε πότε έγινε αυτό είπε ότι μέσα στα τιμολόγια που της υπέδειξε ο κ. Παναγίδης είχε και ημερομηνίας μετά από τον Αύγουστο του
  13. Όταν όμως της υποβλήθηκε ότι όλα τα τεκμήρια που της υποδείχθηκαν έχουν σχέση με το τεκμήριο 5 και όχι με νέα συμφωνία απάντησε ότι δεν το ξέρει αλλά διαφωνεί, χωρίς να εξηγήσει. Όταν δε ρωτήθηκε εάν λέει ότι υπάρχει τέτοιο τιμολόγιο είπε ότι δεν το ξέρει γιατί δεν είναι λογιστής. Εδώ αναφορά θα πρέπει να γίνει και στο περιεχόμενο της επιστολής ημερ. 18.2.2013 που απέστειλαν οι δικηγόροι των Εναγόντων στους Εναγόμενους (τεκμήριο 25), με την οποία τους καλούσαν να πληρώσουν εντός 21 ημερών το ποσό που αξιώνουν με την παρούσα δηλ. €194.
  14. Ούτε σε αυτή την επιστολή γίνεται αναφορά ότι το ποσό αξιώνεται στην βάση οποιασδήποτε νέας προφορικής συμφωνίας αλλά αντίθετα αναφέρεται ότι οφείλεται αναφορικά με την συμφωνία ημερ. 19.4.2007 δηλ. το τεκμήριο
  15. Η εξήγηση που έδωσε δε η Μ.Ε.1 δεν συνάδει ούτε με το περιεχόμενο της επιστολής αλλά ούτε και με την δική της θέση για νέα συμφωνία αλλά φαίνεται ότι προσπάθησε να συγκεράσει τα πράγματα, ώστε να μην φανεί η όλη αντιφατικότητα. Συγκεκριμένα είπε ότι στην συμφωνία μιλούσαν για χρονοδιάγραμμα, μετά υπήρξε άλλο χρονοδιάγραμμα, έγινε άλλη συμφωνία και ότι συνεπώς αυτή ήταν συνέχεια της πρώτης συμφωνίας. Πρέπει επίσης να λεχθεί ότι σε κανένα από τα ηλεκτρονικά μηνύματα που κατέθεσε ως τεκμήρια 13-17 για να στηρίξει την ως άνω θέση της δεν γίνεται αναφορά στην προφορική συμφωνία που ισχυρίζεται ότι έγινε. Τέλος σε σχέση με τα τεκμήρια 18, 19 και 20 θα πρέπει να αναφερθούν εξής: Το τεκμήριο 18 αποτελεί χειρόγραφο έγγραφο που συνέταξε ο αποβιώσας σύζυγος της Μ.Ε.1, φέρει ημερομηνία 12.2.2010, στην πρώτη σελίδα του αναφέρει υπό τον τίτλο «ELEA GOLF COURSE», «MEETING: ΧΧΧΧ/ΧΧΧΧ ANAST./ΧΧΧΧ», «Υποβλήθηκε το επισυναπτόμενο claim. Υποσχέθηκε να το δει με τον ΧΧΧΧ την ερχόμενη εβδομάδα και να επανέλθει». Αμέσως μετά αναφέρει «NURSERY: AMOYNT NOT INVOICED FROM ORIGINAL CONTRACT €20.503,22 + VAT» και «12 MONTHS EXTENSION €194.400 + VAT». Στην δεύτερη και τρίτη σελίδα υπό τον τίτλο «PAPHOS NURSERY MAINTENANCE COST» προβαίνει σε διάφορους υπολογισμούς και καταλήγει «TOTAL COST: 12 MONTHS X €16.200 = €194.400». Το τεκμήριο 19 αποτελεί επίσης χειρόγραφο του αποβιώσαντα, το οποίο φέρει ημερομηνία 9.4.2010 και αναφέρει υπό τον τίτλο «MEETING ON SITE»: «ΧΧΧΧ/ΧΧΧΧ ΚΟΦΤΕΡΟΣ/ΧΧΧΧ BRADBURN - OFFER FROM ELIADES €50.000 - ΑΠΕΡΡΙΨΑ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ». Το δε τεκμήριο 20 είναι επιστολή ημερομηνίας 23.4.2010 που φέρεται να υπογράφεται από τον αποβιώσαντα, απευθύνεται στους Εναγόμενους και σε αυτήν επισυνάπτονται η δεύτερη και τρίτη σελίδα του τεκμήριου
  16. Η επιστολή έχει ως εξής: «SUBJECT: EXTRA WORKS OF THE NURSERY Dear ΧΧΧΧ, Further to our last meeting on site, on the 9th of April 2010 with Mr. ΧΧΧΧ Bradbum and Mr. ΧΧΧΧ Kofteros, please find attached the analysis of the extra works for the maintenance of the nursery, for the period of October 2008 until September
  17. The same analysis has been handed over to you on the 12th of February 2010, during our meeting in your office in Nicosia with Mr. ΧΧΧΧ Remountos. Unfortunately so far, we did not have any answer from your side. Please inform us about your final decision the soonest». Τα εν λόγω τεκμήρια είναι έγγραφα που περιέχουν δηλώσεις που έγιναν από τον αποβιώσαντα. Αποτελούν λοιπόν εξ ακοής μαρτυρία. Ως λέχθηκε στην Pakistan Cables Limited ν. NSB General Trading (Overseas) Co Ltd κ.ά.

(2012)1Β Α.Α.Δ. 1711, η εξ ακοής μαρτυρία είναι η εξαίρεση στον κανόνα της αναγκαιότητας της παρουσίασης του μάρτυρα ώστε αυτός να υποστεί τη βάσανο της κριτικής αντεξέτασης. Η μη παρουσίαση του επιτρέπεται μόνο για καλό λόγο και σ΄ αυτό στόχευε η τροποποίηση που επέφερε ο νομοθέτης με το Νόμο 32(Ι)/2004, ώστε να άρει πιθανές αδικίες από την αυστηρή εφαρμογή των κανόνων της εξ ακοής μαρτυρίας, όπως προηγουμένως αυτοί ίσχυαν. Στην προκειμένη η προαναφερόμενη εξ ακοής μαρτυρία προέρχεται από πρόσωπο που έχει αποβιώσει. Σε σχέση με τέτοιες περιπτώσεις στην Muskita Aluminium Industries Ltd κ.ά. v. Alsako Aluminium Ltd κ.ά.
(2009)1 A.A.Δ. 1481, το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν επέτρεψε την κατάθεση ως τεκμηρίου ενός χειρόγραφου σημειώματος που έγινε από τέτοιο πρόσωπο καθότι η περίπτωση δεν καλυπτόταν από τον περί Αποδείξεως Νόμο, όπως τροποποιήθηκε με το Νόμο 32(I)/2004, ο οποίος επέτρεψε μεν την αποδοχή εξ ακοής μαρτυρίας, αλλά δεν καλύπτει δηλώσεις από πρόσωπα που στο μεταξύ έχουν αποβιώσει και δεν ενέπιπτε στις εξαιρέσεις που μπορούσε να γίνει αποδεκτή η δήλωση ως επιθανάτια. Η πρωτόδικη κρίση επικυρώθηκε από το Εφετείο το οποίο σημείωσε ότι από τις πρόνοιες του άρθρου 26 του Νόμου, καθίσταται σαφές ότι η εξ ακοής μαρτυρία που θα παρουσιαστεί υπό μορφή δήλωσης προϋποθέτει και την ύπαρξη του προσώπου που είχε προβεί στη δήλωση, ούτως ώστε να είναι δυνατή η κλήτευση του για αντεξέταση, αν η άλλη πλευρά επιθυμεί τούτο καθώς και ότι το άρθρο 4, όπως αυτό ίσχυε πριν την τροποποίηση, που επέτρεπε την παρουσίαση εγγράφων χωρίς την ανάγκη να κληθεί το πρόσωπο που το σύνταξε όταν αυτό ήταν αποβιώσας, καταργήθηκε με την τροποποίηση. Με το ίδιο θέμα ασχολήθηκε το Εφετείο στην υπόθεση Αγρότου κ.α. ν. Αγρότου, Πολ. Έφεση Αρ. 288/2010 ημερ. 31.5.
  1. Τα δεδομένα εκεί ήταν όμως διαφορετικά καθότι δεν αφορούσε εξ αρχής μη αποδεκτότητα εξ ακοής μαρτυρίας που προερχόταν από αποβιώσαντα (δηλ. αποκλεισμό της κατά το στάδιο της προσπάθειας κατάθεσης της) αλλά το πρωτόδικο Δικαστήριο επέτρεψε την κατάθεση δύο εγγράφων και στην συνέχεια απέκλεισε αυτά στο τέλος. Το Εφετείο έκρινε ότι από την στιγμή που το πρωτόδικο έκανε αποδεκτή την εν λόγω μαρτυρία θα έπρεπε στην συνέχεια να την προσεγγίσει και να την εξετάσει αξιολογώντας την βαρύτητα της υπό το φως των παραμέτρων που θέτουν τα άρθρα 26 και 27 του Νόμου, λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των περιστάσεων από τις οποίες μπορούσε εύλογα να συναχθεί συμπέρασμα αναφορικά με την αποδεικτική αξία της. Έγινε δε παραπομπή στο σύγγραμμα Archbold Criminal Pleading, Evidence and Practice 2009, σελ. 1425-26 παρ. 11-18Α, όπου εξετάζεται το ζήτημα αποδοχής μαρτυρίας προσώπου που απεβίωσε σε συνάρτηση με τις αρχές της διασφάλισης δίκαιης δίκης. Λέχθηκε περαιτέρω ότι είναι στα πλαίσια της εν λόγω αξιολόγησης που υπεισέρχεται η επιφύλαξη που θέτει το άρθρο 24 και το δικαίωμα του διαδίκου να εξετάσει αποβιώσαντα και η ενδεχόμενη αδυναμία του να προστατεύσει τα δικαιώματα του. Στην προκειμένη δεν εγέρθηκε ένσταση κατά την κατάθεση της προαναφερόμενης εξ ακοής μαρτυρίας. Συνεπώς αυτή θα πρέπει να προσεγγισθεί και να εξετασθεί αξιολογώντας την βαρύτητα της υπό το φως των ως άνω διατάξεων του περί Αποδείξεως Νόμου, λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των περιστάσεων από τις οποίες μπορεί εύλογα να συναχθεί συμπέρασμα αναφορικά με την αποδεικτική αξία της. Σχετική με το πως πρέπει να προσεγγίζεται γενικά η αξιολόγηση εξ ακοής μαρτυρίας είναι και η υπόθεση Λευκόνικο Χρηματιστηριακή Λτδ ν. Χριστοδούλο, Πολ. Έφεση Αρ. 6/2011, ημερ. 15.7.
  2. Ως προαναφέρθηκε τα τεκμήρια 18-20 συντάχθηκαν από τον αποβιώσαντα σύζυγο της Μ.Ε.1, ο οποίος σύμφωνα πάντα με αυτήν ήταν το πρόσωπο που χειριζόταν αποκλειστικά και είχε προσωπική γνώση για όλα τα θέματα των Εναγόντων, περιλαμβανομένων αυτών που αφορούν το επίδικο έργο. Το περιεχόμενο των εν λόγω τεκμηρίων αμφισβητήθηκε από πλευράς των Εναγόμενων, ως προκύπτει άλλωστε και από την σχετική αντεξέταση της Μ.Ε.
  3. Αποτελούν δε αποκλειστικές δηλώσεις του ίδιου του αποβιώσαντα που δεν επιβεβαιώνονται από άλλη μαρτυρία. Πρόκειται δε για μαρτυρία σημαντική ως προς την υπόθεση και πιο συγκεκριμένα για απόδειξη της καίριας θέσης των Εναγόντων περί προφορικής συμφωνίας και μάλιστα για συγκεκριμένο ποσό. Ενόψει δε του θανάτου του προσώπου που έκανε τις αρχικές δηλώσεις, οι Εναγόμενοι δεν είχαν την ευχέρεια να αντεξετάσουν αυτόν επί των εν λόγω δηλώσεων και κατ' επέκταση ούτε το Δικαστήριο είχε την ευχέρεια να αξιολογήσει το αξιόπιστο του περιεχομένου των τεκμηρίων υπό το φως και τέτοιας αντεξέτασης (βλ. και Κολάνη ν. Ταμπούρα
(2010)1Β Α.Α.Δ. 1108). Λαμβάνοντας υπόψην όλα τα πιο πάνω, το σύνολο των περιστάσεων της υπόθεσης καθώς και το ότι η εξ ακοής αυτή μαρτυρία αφορά ουσιώδη θέματα, κρίνω με βάση και το άρθρο 27 του περί Αποδείξεως Νόμου, ότι δεν μπορεί να της δοθεί οποιαδήποτε βαρύτητα. Σε κάθε περίπτωση για σκοπούς πληρότητας πρέπει να σημειωθούν και τα εξής: Κατ' αρχάς ούτε στα εν λόγω τεκμήρια γίνεται αναφορά στην προφορική συμφωνία που δικογραφείται και στην οποία αναφέρθηκε η Μ.Ε.1, κάτι που θα ήταν αναμενόμενο εάν υφίστατο. Η αναφορά που γίνεται είναι σε έξτρα εργασίες συντήρησης του φυτωρίου για την περίοδο Οκτωβρίου 2008 - Σεπτεμβρίου
  1. Περαιτέρω δεν βρίσκει έρεισμα στην λογική να έγινε τέτοια συμφωνία τον Σεπτέμβριο του 2008 και μάλιστα να συμφωνήθηκε τότε συγκεκριμένο ποσό («€194.400 πλέον Φ.Π.Α.»), ενώ ως προκύπτει από τα τεκμήρια 18 και 20, οι σχετικοί υπολογισμοί έγιναν από τον αποβιώσαντα και τέθηκαν στους Εναγόμενους αρχικά στις 12.2.2010 και ακολούθως στις 23.4.
  2. Όταν δε η Μ.Ε.1 εύλογα ρωτήθηκε γιατί το τεκμήριο 20 δεν αναφέρει ότι το ποσό είναι ως η προφορική συμφωνία, απάντησε ότι δεν ήταν παρούσα και δεν γνωρίζει. Όταν επίσης πολύ εύλογα ρωτήθηκε γιατί έπρεπε να αιτιολογήσουν τις εργασίες που έκαναν με τέτοια επιστολή ενώ είχαν συμφωνήσει συγκεκριμένο ποσό τον Οκτώβριο του 2008, είπε και πάλι ότι δεν γνωρίζει. Όταν ρωτήθηκε πως γνώριζαν τον Οκτώβριο του 2008 ότι η συντήρηση του φυτωρίου θα κοστίσει €194.400, είπε ότι δεν το έκανε αυτή αλλά και πάλι προφανώς υποθέτοντας είπε, ότι από στιγμή που ήξεραν πόσο έξοδα έκαναν για 12 μήνες, μπορεί να υπολογίσει και τους υπόλοιπους μήνες. Ερωτώμενη πως γνώριζαν οι Ενάγοντες τον Οκτώβριο του 2008, πότε θα παραδοθεί ακριβώς το γρασίδι απάντησε «Πρέπει να ήξερε ναι, δεν το ξέρω, δεν ήμουν παρούσα, αλλά πρέπει να ήξερε. Ήταν πολλά professional ο ΧΧΧΧ». Δέχθηκε δε ότι η επιστολή του αποβιώσαντα ημερ. 23.4.2010 δεν λέει ότι οι €194.400 είναι ως η συμφωνία που έγινε τον Οκτώβριο του
  3. Σε σχέση με τα αναγραφόμενα στο τεκμήριο 18, η Μ.Ε.1 δεν θυμόταν να πει ποιος ήταν ο γεωπόνος, δεν γνώριζε κατά πόσο η χρέωση για αυτόν ήταν €2.000 τον μήνα για 12 μήνες, ενώ όταν ρωτήθηκε εάν έχει αποδεικτικό ότι πληρωνόταν τόσα είπε ότι δεν γνώριζε ποιος ήταν ο μισθός του αλλά δεν ήταν μόνο ο μισθός αλλά και τα έξοδα training, χωρίς να εξηγήσει πως το γνώριζε. Δεν γνώριζε επίσης ποιοι ήταν οι «GREENKEEPERS» που αναφέρονται στην συνέχεια. Είπε όμως ότι πέραν από τους μισθούς αυτών, έπρεπε να τους παρέχει και κατοικία. Δεν γνώριζε ούτε για αυτούς ποιος ήταν ο μισθός του καθενός. Σε υποβολή ότι ο μισθός τους δεν ξεπερνούσε τα €722, είπε ότι υπήρχαν και άλλα έξοδα, κατοικία και τα λοιπά. Ήταν επίσης η θέση της ότι τα τρακτέρ ήταν συνέχεια στο φυτώριο. Όταν όμως της υποβλήθηκε ότι τα μηχανήματα μαζί με τους εργοδοτούμενους απασχολούνταν και σε άλλα έργα στην Λεμεσό και στην Πάφο, απάντησε «Μάλιστα, δεν το ξέρω». Δεν γνώριζε ποια έργα είχαν αναλάβει οι Ενάγοντες τον Οκτώβριο του
  4. Σε υποβολή ότι υπήρχαν τουλάχιστον 10 έργα, τα οποία έτρεχαν ταυτόχρονα με το επίδικο και ότι χρησιμοποιούνταν τα πρόσωπα, τα οποία χρεώνονται στο τεκμήριο 18 και γι' αυτά τα έργα, είπε ότι εξ όσων ξέρει υπήρχαν και άλλοι υπάλληλοι πέραν αυτών των υπαλλήλων και διερωτήθηκε γιατί να τους χρησιμοποιήσει και σε άλλα έργα. Εδώ να λεχθεί ότι με δεδομένο ότι η Μ.Ε.1 δεν έκανε καμία αναφορά που να παραπέμπει σε εύλογη αμοιβή αλλά επέμενε στην ύπαρξη νέας συμφωνίας και ούτε και δικογραφείται κάτι τέτοιο, οι όποιες ερωτήσεις έγιναν κατά την αντεξέταση της σε σχέση με το περιεχόμενο του τεκμηρίου 18 και το αξιούμενο ποσό, δεν έγιναν με σκοπό να αμφισβητηθεί το κατά πόσο το ποσό αυτό αποτελούσε εύλογη αμοιβή αλλά στα πλαίσια κατάρριψης του ισχυρισμού για προφορική συμφωνία με το συγκεκριμένο ποσό ως αντάλλαγμα. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι στο ίδιο αποσκοπούσε και η μαρτυρία του Μ.Υ.2, στην οποία θα γίνει αναφορά κατωτέρω και από την οποία προκύπτει ότι σε κάθε περίπτωση δεν θα ήταν λογικό να συμφωνηθεί το εν λόγω ποσό, εφόσον τα έξοδα που αναφέρονται στο τεκμήριο 18 δεν φαίνεται να ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα εφόσον γίνονται χρεώσεις για εργατικά και μηχανήματα, που όμως κατά την ίδια περίοδο χρησιμοποιούνταν και σε άλλα έργα που εκτελούσαν οι Ενάγοντες. Σε υποβολή δε ότι οι Εναγόμενοι εξόφλησαν πλήρως όσα είχαν υποχρέωση να πληρώσουν με βάση την συμφωνία τεκμήριο 5, απάντησε διερωτώμενη, τότε γιατί έκαναν εισήγηση να πληρώσουν πρόσθετα λεφτά αφού εξόφλησαν. Αναφέρθηκε δε και στο τεκμήριο
  5. Όταν όμως ρωτήθηκε που έγιναν οι συζητήσεις για να πληρωθούν πρόσθετα λεφτά είπε ότι δεν γνωρίζει ενώ ως προς το ποιος έκανε την πρόταση είπε ότι δεν γνωρίζει και ότι σύμφωνα με το τεκμήριο 9 την έκανε ο Μ.Υ.
  6. Ως εκ των άνω η μαρτυρία της Μ.Ε.1 και εν γένει η μαρτυρία που προσκόμισαν οι Ενάγοντες προς στήριξη της θέσης τους, δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Ο Μ.Υ.1 ήταν κατηγορηματικός ότι ουδέποτε έγινε οποιαδήποτε άλλη συμφωνία με τους Ενάγοντες. Δεν μου διαφεύγει ότι δεν γνώριζε να απαντήσει σε αρκετά θέματα που αφορούσαν την εκτέλεση της συμφωνίας τεκμήριο
  7. Αυτό όμως δεν μπορεί να οδηγήσει σε συμπέρασμα ότι ψευδόταν και εξηγώ. Ο μάρτυρας ήταν κατά τον επίδικο χρόνο ο διευθυντής των Εναγομένων. Φαίνεται όμως από την ηλεκτρονική αλληλογραφία (τεκμήρια 7, 8, 10,12, 13-17) ότι τα θέματα που αφορούσαν την υλοποίηση της συμφωνίας δεν τα χειριζόταν ο ίδιος αλλά πρόσωπα που εργοδοτούνταν από τους Εναγόμενους. Η δε θέση που προέβαλε η Μ.Ε.1 ήταν ότι πέραν από την υπογραφή της συμφωνίας τεκμήριο 5, ο Μ.Υ.1 ήταν αυτός που προέβη για λογαριασμό των Εναγομένων στην σύναψη της προφορικής συμφωνίας, με τον αποβιώσαντα από πλευράς Εναγόντων. Είναι λοιπόν εντός αυτών των πλαισίων που θα πρέπει να αξιολογηθεί η μαρτυρία του Μ.Υ.
  8. Δεν μπορεί επίσης να παραγνωρισθεί το γεγονός ότι κατά την αντεξέταση του, έγινε προσπάθεια προώθησης θέσεων που δεν είναι δικογραφημένες. Ο Μ.Υ.1 κατά την αντεξέταση του δέχθηκε ότι το 2007 ο ΧΧΧΧ Matthew εργαζόταν στους Εναγόμενους και ότι αυτός έστειλε τα ηλεκτρονικά μηνύματα τεκμήρια 7, 8, 10, 12, 13 και 14 καθώς και ότι οι Ενάγοντες έστειλαν στους Εναγόμενους τα ηλεκτρονικά μηνύματα τεκμήρια 15 και
  9. Δεν γνώριζε εάν θα απαιτείτο κάποιος χρόνος από την υπογραφή του συμβολαίου μέχρι να έρθει το υλικό από τις Η.Π.Α., ούτε και εάν θα απαιτείτο κάποιος χρόνος για την κατασκευή του φυτωρίου μέχρι να αρχίσει η παραγωγή. Γνώριζε, ως είπε, τι περιλαμβάνει και όλα τα στάδια της συμφωνίας τεκμήριο
  10. Δεν γνώριζε επίσης κατά πόσο στο τεκμήριο 8 συμφωνήθηκε πρόγραμμα εργασιών για το φυτώριο. Όταν του υποβλήθηκε ότι το χρονοδιάγραμμα του τεκμηρίου 8 προβλέπει ολοκλήρωση των εργασιών μέχρι τον Αύγουστο του 2008, είπε ότι αυτό δεν συγκρίνεται με το χρονοδιάγραμμα του συμβολαίου (τεκμήριο 5) και ότι εάν έγινε κάποιο χρονοδιάγραμμα τον Μάρτη του 2008, ήταν εντός των όρων του συμβολαίου. Δεν γνώριζε δε εάν αυτό το χρονοδιάγραμμα αναφέρεται στις εργασίες του συμβολαίου. Σε υποβολή ότι στο τεκμήριο 13, γίνεται αναφορά σε αναθεωρημένο πρόγραμμα, είπε ότι δεν γνωρίζει. Δεν θυμόταν δε κατά πόσο το εν λόγω τεκμήριο του κοινοποιήθηκε στο προσωπικό του e‑mail. Όταν του υποβλήθηκε ότι ουδέποτε διαμαρτυρηθήκαν για το εν λόγω τεκμήριο, διερωτήθηκε γιατί να διαμαρτυρηθεί και πρόσθεσε ότι είχαν ένα συμβόλαιο με ακριβές ποσό εκτέλεσης της εργασίας και υπήρξε καθυστέρηση. Δεν συμφώνησε δε ότι η αναθεώρηση του προγράμματος είχε συμφωνηθεί μεταξύ αυτού και του αποβιώσαντα. Σε υποβολή ότι η «αναθεώρηση» που αναφέρεται στο τεκμήριο 13 ήταν απαραίτητο να γίνει διότι το γήπεδο Golf δεν ήταν έτοιμο να δεχτεί το γρασίδι, είπε ότι το συμβόλαιο προνοεί ότι αν υπήρξε αναθεώρηση του έπρεπε να συμφωνηθεί ξανά και από τα δύο μέρη, κάτι που δεν έγινε. Όταν αμέσως μετά του τέθηκε ότι η «αναθεώρηση» συμφωνήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2008, αυτός ζήτησε να του υποδειχθεί με ποιον έγινε, κάτι που δεν έγινε ώστε να απαντήσει, αφήνοντας την θέση από πλευράς Εναγόντων μετέωρη. Ανέφερε δε ότι δεν του στάληκε το τεκμήριο 14 και υπέδειξε και πάλι ότι σύμφωνα με το τεκμήριο 5 εάν υπήρχε διαφοροποίηση αυτού, έπρεπε να συμφωνηθεί ξανά. Δεν γνώριζε επίσης κατά πόσο το τεκμήριο 18 παραδόθηκε από τον αποβιώσαντα σε εκπροσώπους των Εναγόμενων, ούτε τι εργασίες αφορούσε και εάν έγιναν τέτοιες. Δέχθηκε δε ότι με βάση το τεκμήριο 5, οι 24 μήνες έληξαν στις 19.4.
  11. Όταν του τέθηκε ότι οι Ενάγοντες συνέχισαν παρά ταύτα την συντήρηση του φυτωρίου μέχρι τον Σεπτέμβρη του 2009 είπε «Δηλαδή έκαναν ακόμα πέντε μήνες». Όταν ρωτήθηκε εάν η θέση του είναι ότι οι Ενάγοντες δεν δικαιούνται επιπρόσθετη πληρωμή ούτε για αυτήν την περίοδο, είπε ότι υπάρχει πρόνοια συγκεκριμένη στο συμβόλαιο αν δικαιούντο επιπρόσθετη αμοιβή έπρεπε αυτή να είχε προσυμφωνηθεί, κάτι που δεν έγινε ποτέ. Εδώ να λεχθεί ότι η όλη θέση των Εναγόντων τόσο δικογραφικά όσο και μέσω της μαρτυρίας της Μ.Ε.1 εδράζεται σε νέα προφορική συμφωνία που κάλυπτε περίοδο 12 μηνών δηλαδή από τον Σεπτέμβριο του 2008 μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2009 και όχι είτε επέκταση του χρόνου της συμφωνίας τεκμήριο 5 είτε κάτι άλλο που να στηρίζει απαίτηση για αυτήν μόνο την περίοδο. Ήταν προφανές ότι επρόκειτο για μια προσπάθεια των Εναγόντων να αναπροσαρμόσουν την θέση τους, ώστε να συνάδει με την μαρτυρία εξ ου και στην συνέχεια προσπάθησαν να προωθήσουν θέση για εύλογη αμοιβή στην βάση ποσού €16.200 μηνιαίως. Όταν ο Μ.Υ.1 ζήτησε να μάθει πότε συμφωνήθηκε κάτι τέτοιο, η συνήγορος των Εναγόντων παρέπεμψε στην συμφωνία τεκμήριο 5, η οποία όμως δεν αναφέρει κάτι τέτοιο. Εδώ να σημειωθεί ότι, ως ανέφερε η συνήγορος, το πιο πάνω ποσό είναι το αποτέλεσμα της διαίρεσης του συνολικού τιμήματος του τεκμηρίου 5, δια τον αριθμό 12 δηλαδή για κάθε μήνα. Αυτό το αποτέλεσμα δεν προκύπτει όμως ούτε από αυτή την πράξη. Προφανώς η συνήγορος έθεσε αυτό το ποσό ούτε ώστε να συνάδει με την διαίρεση του αξιούμενου ποσού των €194.400 δια του αριθμού των 12 μηνών, καθότι δεν θα ήταν λογικό να συμφωνηθεί συνολικό ποσό εφόσον, σύμφωνα πάντα με την θέση των Εναγόντων, δεν ήταν γνωστό πότε θα ολοκληρωνόταν το έργο που ανέλαβαν. Η θέση δε που τέθηκε εν τέλει στον Μ.Υ.1 ήταν ότι τον Σεπτέμβριο του 2008 ο ίδιος συμφώνησε με τον αποβιώσαντα, ότι θα πλήρωναν τους Ενάγοντες το ποσό αυτό (δηλ. €16.200) για 12 επιπρόσθετους μήνες, κάτι που δεν δέχθηκε. Να σημειωθεί επίσης ότι πέραν του ότι δεν δικογραφείται, ούτε η Μ.Ε.1 υποστήριξε κάτι τέτοιο στην μαρτυρία της. Ούτε καν αναφορά έκανε σε τέτοιο ποσό. Στα πλαίσια της ίδιας τακτικής υποβλήθηκε στον Μ.Υ.1 ότι ουδέν ποσό πλήρωσαν στους Ενάγοντες για επιπρόσθετη συντήρηση, για όλες τις εργασίες που έγιναν μετά τον Αύγουστο του 2008, κάτι που δεν δέχθηκε. Πάλι στα ίδια πλαίσια του υποβλήθηκε ότι υποσχέθηκαν στον αποβιώσαντα ότι θα πλήρωναν τους Ενάγοντες βάσει των τιμών της αρχικής συμφωνίας κάτι που δεν δέχθηκε, εξηγώντας πειστικά ότι οι Εναγόμενοι έχουν μεγάλο διοικητικό συμβούλιο, παράλληλα είχε και παρουσία ο χρηματοδότης του έργου δηλαδή η Τράπεζα Κύπρου, που επέβλεπε κάθε μήνα ποιες εργασίες είχαν εγκριθεί, με επιμετρητή ποσοτήτων και έτσι οποιοδήποτε συμβόλαιο έπρεπε να εγκριθεί και από την τράπεζα και κατόπιν να προχωρήσει. Ως δε πρόσθεσε και είναι λογικό, δεν ήταν υπό τις περιστάσεις δυνατό να συμφώνησε ο ίδιος άνευ της έγκρισης του διοικητικού συμβουλίου και του χρηματοδότη, έξτρα εργασίες και να μην υπάρχει κανένα τεκμήριο για αυτό. Για πρώτη φορά στην αντεξέταση του Μ.Υ.1, υποβλήθηκε η θέση ότι ο ίδιος επικαλέστηκε τις οικονομικές δυσκολίες των Εναγόμενων για να μην πληρώσουν για την περίοδο μετά τον Αύγουστο του
  12. Εξ ου και απάντησε ότι πρώτη φορά ακούει αυτό. Εξήγησε δε πειστικά ότι οι Εναγόμενοι είχαν λάβει χρηματοδότηση από την Τράπεζα Κύπρου για την συμπλήρωση της πρώτης φάσης του έργου ύψους €38.000.
  13. Μέρος αυτής της πρώτης φάσης ήταν πρώτα η κατασκευή του γηπέδου Golf. Όλα δε τα έργα εκτελέστηκαν μέχρι το 2011 και διερωτήθηκε πώς είναι δυνατό να μην μπορούσε να πληρώσει αυτό το συμβόλαιο. Όταν του υποβλήθηκε ότι σε συνάντηση μεταξύ του αποβιώσαντα με τον ΧΧΧΧ Κοφτερό και τον ΧΧΧΧ Bradburn προτάθηκε από τους Εναγόμενους η καταβολή €50.000 για την απαίτηση των Εναγόντων για τις έξτρα εργασίες συντήρησης, ζήτησε να διευκρινισθεί σε σχέση με τι πράγμα είναι η απαίτηση, οπόταν η συνήγορος αναφέρθηκε γενικά και αόριστα σε απαίτηση των Εναγόντων. Όταν στην συνέχεια το Δικαστήριο υπέδειξε ότι η ερώτηση αναφερόταν σε έξτρα εργασίες συντήρησης, ο μάρτυρας εξήγησε βασικά το γιατί ζήτησε την εν λόγω διευκρίνιση, λέγοντας ότι με τους Ενάγοντες είχαν σωρεία συνεργασίας μέχρι και σήμερα, έκαναν πάρα πολλές εργασίες στο επίδικο έργο και για αυτό ζήτησε από την συνήγορο να πει για ποιο «σημείο του συμβολαίου» προσφέρθηκαν οι €50.
  14. Ενώ όμως ο μάρτυρας δεν δέχθηκε πριν ότι οι Εναγόμενοι προέβηκαν σε τέτοια πρόταση, η επόμενη ερώτηση περιέλαβε παραπλανητικά αυτό ως δεδομένο και με βάση αυτό ρωτήθηκε για ποιον λόγο έγινε η πρόταση. Το ότι αυτό ήταν παραπλανητικό προκύπτει από το γεγονός ότι ο μάρτυρας απάντησε ότι υπάρχουν πολλοί πιθανοί λόγοι και αναφέρθηκε στο τεκμήριο 18 που δεν συντάχθηκε από τους Εναγόμενους, λέγοντας ότι εκεί υπάρχουν εργασίες που δεν ήταν μέρος του συμβολαίου. Η συνήγορος δε των Εναγόντων επανήλθε στο θέμα σε μεταγενέστερο χρόνο, οπόταν υπέβαλε στον μάρτυρα ότι τον Απρίλη του 2010 εκπρόσωποι των Εναγομένων και ο ίδιος πρότεινε στους Ενάγοντες διευθέτηση με πληρωμή €50.000 και πάλι χωρίς να αναφερθεί για ποιο σκοπό, οπόταν απάντησε αρνητικά και πρόσθεσε ότι η πρόταση έγινε από κάποιο δικηγόρο των Εναγόντων και όχι από τον ίδιο και ότι στην πορεία αυτή την απέρριψαν οι ίδιοι οι Ενάγοντες. Δεν έγινε δε στην συνέχεια οποιαδήποτε διευκρινιστική ερώτηση προς περαιτέρω διαφώτιση του Δικαστηρίου για το θέμα. Τέλος να λεχθεί ότι το γεγονός ότι, ως είπε, το τεκμήριο 5 συντάχθηκε από τους τους τεχνικούς των Εναγομένων, βάσει της προσφοράς των Εναγόντων, δεν μεταβάλλει αυτό που προαναφέρθηκε, ότι δηλαδή συμφωνήθηκε ως χρονική διάρκεια των εκατέρωθεν συμβατικών υποχρεώσεων όχι 12 μήνες αλλά μέχρι
  15. Ως εκ των άνω η μαρτυρία του Μ.Υ.1 γίνεται δεκτή. Όσον αφορά τον Μ.Υ.2, θα πρέπει να λεχθεί ευθύς εξ αρχής ότι δεν μου διαφεύγει και λαμβάνεται υπόψην ότι πρόκειται για υπάλληλο των Εναγομένων. Από το σύνολο όμως της μαρτυρίας του αλλά και από την καλή εντύπωση που άφησε, κρίνεται ότι με ειλικρίνεια κατέθεσε στο Δικαστήριο για όσα γνώριζε και ρωτήθηκε και δεν προέκυψε ότι καθοδηγήθηκε ως προς το τι να πει ούτε και διαπιστώθηκε προσπάθεια του να αποκρύψει γεγονότα ή να ψευστεί για χάρη των εργοδοτών του. Κατά την αντεξέταση του είπε ότι εκτός από τις εργασίες που του ανατέθηκαν να κάνει στο επίδικο έργο έκανε και άλλες εκτός από το φυτώριο. Στους άλλους χώρους που εργαζόταν δούλευαν 1 ή 2 πρόσωπα την ημέρα, μεταξύ των οποίων και ο ίδιος. Δέχθηκε δε ότι στο επίδικο έργο οι Ενάγοντες είχαν έξι κηπουρούς, ανάμεσα στους οποίους και ο ίδιος. Όσον όμως αφορά την περίοδο εργασίας αυτών, όταν του αναφέρθηκαν από την συνήγορο των Εναγόντων ότι δούλευαν ως τέτοιοι 4 συγκεκριμένα πρόσωπα, ανέφερε ότι ο ένας εξ αυτών εργάσθηκε μόνο για δύο μήνες περίπου στην Πάφο και ο άλλος για ένα περίπου χρόνο. Δέχθηκε επίσης ότι οι Ενάγοντες για την περίοδο 2007-2009 είχαν στο επίδικο έργο δύο γεωπόνους, εκ των οποίων ο ένας ήταν μονίμως στην Πάφο. Τέλος σε σχέση με τα μηχανήματα που ανέφερε την κυρίως εξέταση του, στην αντεξέταση του είπε βασικά ότι σε κάποια από τα έργα χρησιμοποιούσαν μηχανήματα που υπήρχαν εκεί ενώ σε άλλα χρειάστηκε να πάρουν τέτοια από την Πάφο, μια φορά την εβδομάδα, κάθε δύο εβδομάδες. Ως εκ των άνω η μαρτυρία του Μ.Υ.2 γίνεται δεκτή. Συμπεράσματα - Κατάληξη Αποτελεί κοινό έδαφος στην προκειμένη ότι με την γραπτή συμφωνία ημερ. 19.4.2007, οι Εναγόμενοι ανέθεσαν στους Ενάγοντες, για το ποσό των Λ.Κ.102.000, την κατασκευή και συντήρηση φυτωρίου για σκοπούς παραγωγής πολλαπλασιαστικού υλικού χορτοτάπητα στην Γεροσκήπου. Η εν λόγω συμφωνία προέβλεπε ως χρόνο εκτέλεσης της, μέχρι τους 24 μήνες από την υπογραφή της. Προέβλεπε επίσης πληρωμές σε συγκεκριμένα στάδια. Οι Ενάγοντες κατέβαλαν στους Ενάγοντες ολόκληρο το ως άνω ποσό των Λ.Κ.102.
  16. Ως έχει νομολογηθεί, ένας διάδικος ο οποίος απευθύνεται στο Δικαστήριο, προτείνοντας και προωθώντας μια εκδοχή, σε περίπτωση απόρριψης αυτής, δεν μπορεί να επιζητεί απονομή δικαιοσύνης, σε βάση άλλη από εκείνη που κάλεσε το Δικαστήριο να αποδεχθεί. Ακόμη και στην περίπτωση που προβάλει στο δικόγραφο του διαζευκτικούς ισχυρισμούς, οφείλει, κατά την ακροαματική διαδικασία, να επιλέξει την εκδοχή που θα προωθήσει δηλ. αν και επιτρέπεται η δικογράφηση και προώθηση διαζευκτικών νομικών ισχυρισμών δεν επιτρέπεται η προώθηση διαζευκτικών γεγονότων (βλ. Λαϊκή Κυπριακή Τράπεζα (Χρηματοδοτήσεις) Λτδ ν. Μιχαήλ
(2012)1 Α.Α.Δ. 41). Στην προκειμένη οι Ενάγοντες δικογραφούν συγκεκριμένα ότι με προφορική συμφωνία οι Εναγόμενοι τους ανέθεσαν την συντήρηση του ως άνω φυτωρίου για την περίοδο Οκτωβρίου 2008 - Σεπτεμβρίου 2009, αντί αρχικού ποσού €194.400 πλέον Φ.Π.Α. Αυτή την εκδοχή προώθησαν και με την μαρτυρία της Μ.Ε.1, κατά την οποία υποστηρίχθηκε ότι επρόκειτο για νέα συμφωνία. Δεν ήταν όμως ποτέ η θέση τους, ούτε και αποδείχθηκε ότι η γραπτή συμφωνία τεκμήριο 5, τερματίσθηκε και ότι αντικαταστάθηκε από την προφορική συμφωνία, ούτως ώστε να μπορεί να γίνει λόγος για «novation» (βλ. άρθρο 62 του περί Συμβάσεων Νόμου Κεφ. 149, Ελληνική Τράπεζα Λτδ ν. Πολυδωρίδη κ.ά.
(1993)1 Α.Α.Δ. 68, Τράπεζα Κύπρου κ.ά. ν. Coudounaris Food Products Ltd κ.ά.
(1995)1 Α.Α.Δ 641 και Πίγκος Εστέιτς Λτδ ν. Καλογήρου κ.ά., ECLI:CY:AD:2015:A628, Πολ. Έφεση Αρ. 304/2009, ημερ. 28.8.2015) αλλά ούτε και ότι τροποποιήθηκε. Σε κάθε περίπτωση απέτυχαν να αποδείξουν ότι συνήφθη τέτοια προφορική συμφωνία. Ακόμη δε και εάν γινόταν δεκτό ότι οι Ενάγοντες προέβησαν σε έξτρα εργασίες ή ότι συνέχισαν να εκτελούν εργασίες και μετά την πάροδο του χρόνου που προέβλεπε η γραπτή συμφωνία, δεν στήριξαν την αξίωση τους σε τέτοιες, ούτε και απέδειξαν ότι αυτές ήταν συμφωνημένες αλλά ούτε και το κόστος αυτών. Εκείνο που επιχείρησαν με αίτηση για τροποποίηση της έκθεσης απαίτησης, η οποία όμως απορρίφθηκε με ενδιάμεση απόφαση ημερ. 14.5.2021, ήταν η προσθήκη ως βάσης της αγωγής, την εύλογη αμοιβή. Ως εκ των άνω κρίνεται ότι οι Ενάγοντες απέτυχαν να αποδείξουν την απαίτηση τους. Συνεπώς η αγωγή αποτυγχάνει και απορρίπτεται, με έξοδα υπέρ των Εναγομένων και εναντίον των Εναγόντων, ως θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ................... Φ. Τιμοθέου, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.