← Κύπρος

ΣΑΒΒΑ ν. ΒΡΟΥΛΛΟΣ κ.α., Αρ. Αγωγής: 3696/13, 2/8/2021

ΣΑΒΒΑ ν. ΒΡΟΥΛΛΟΣ κ.α., Αρ. Αγωγής: 3696/13, 2/8/2021 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2021:A89 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ Ενώπιον: Μ. Αγιομαμίτη, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 3696/13 Μεταξύ: ΧΧΧΧΧ ΣΑΒΒΑ από την ΧΧΧΧ - Πάφος Ενάγοντας και ΧΧΧΧΧ ΒΡΟΥΛΛΟΣ από την ΧΧΧΧ - Πάφος PAVLOS A. PAVLOU CONSTRUCTIONS LTD από την Πάφο Εναγόμενοι -------------------- Ημερομηνία: 02.08.2021 Για Ενάγοντα: κα Ε. Πουλλά Για Εναγόμενους 1 & 2: κ. Κ. Δημητρίου για Σιαηλής & Σιαηλή ΔΕΠΕ Α Π Ο Φ Α Σ Η Σύμφωνα με το τροποποιημένο κλητήριο ένταλμα, η Εναγόμενη 2, κατά ή περί τις αρχές του 2013, ανέλαβε την ανέγερση της οικίας του Εναγόμενου 1 στο ακίνητο με αρ. τεμαχίου XXX, το οποίο συνορεύει με το ακίνητο με αρ. τεμαχίου XXX, εντός του οποίου βρίσκεται η οικία του Ενάγοντα. Η Εναγόμενη 2, μέσω υπαλλήλων και/ή αντιπροσώπων και/ή υπηρετών της, επέμβηκε παράνομα στο ακίνητο του Ενάγοντα προκαλώντας, μεταξύ άλλων, ζημιές στις μονώσεις και στα υλικά προστασίας των μονώσεων του υπογείου της οικίας του Ενάγοντα. Ο Ενάγων ισχυρίζεται, ότι οι βλάβες και/ή ζημιές που προκλήθηκαν στην οικία του οφείλονται στην αμέλεια και/ή παράνομη επέμβαση των Εναγομένων και/ή υπαλλήλων και/ή αντιπροσώπων τους. Ο Ενάγων αξιώνει, μεταξύ άλλων, το ποσό των €11.988,50 ως ειδικές ζημιές, καθώς και την έκδοση διαταγμάτων προς επιδιόρθωση και/ή αποκατάσταση των ζημιών που προκάλεσαν οι Εναγόμενοι στην οικία του. Ο Εναγόμενος 1 στην Υπεράσπισή του ισχυρίζεται, ότι η μοναδική εμπλοκή του στην παρούσα υπόθεση αφορά την ανάθεση των εργασιών ανέγερσης της οικίας του στην Εναγόμενη 2. Η δε Εναγόμενη 2 στην Υπεράσπισή της ισχυρίζεται, ότι οι εργασίες ανέγερσης της οικίας του Εναγόμενου 1 δεν προκάλεσαν οποιοδήποτε πρόβλημα και/ή ζημιά στο ακίνητο με αρ. τεμαχίου XXX. Από τα δικόγραφα προκύπτουν ως παραδεκτά γεγονότα τα ακόλουθα: · Ο Εναγόμενος 1 είναι ο ιδιοκτήτης του ακινήτου με αρ. τεμαχίου XXX, το οποίο συνορεύει με το ακίνητο με αρ. τεμαχίου XXX. · Ο Εναγόμενος 1, κατά ή περί τις αρχές του 2013, ανέθεσε στην Εναγόμενη 2, εταιρεία η οποία ασχολείται με οικοδομικές και/ή συναφείς εργασίες, την ανέγερση της οικίας του εντός του ακινήτου με αρ. τεμαχίου XXX. Περαιτέρω, κατά την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας δηλώθηκε ως παραδεκτό γεγονός, ότι ο Ενάγων είναι ο ιδιοκτήτης της οικίας η οποία βρίσκεται εντός του ακινήτου με αρ. τεμαχίου XXX. Επιπρόσθετα, κατατέθηκαν εκ συμφώνου και ως προς την αλήθεια του περιεχομένου τους τα Τεκμήρια 1 και 2, ήτοι πιστοποιητικό εγγραφής ακίνητης ιδιοκτησίας του ακινήτου με αρ. τεμαχίου XXX και αντίγραφο επίσημου κτηματικού σχεδίου αντίστοιχα. Μαρτυρία Θα επιχειρήσω στη συνέχεια να παραθέσω το ουσιαστικό μέρος της μαρτυρίας εκάστου μάρτυρα (Καννάουρου κ.ά ν. Σταδιώτη κ.ά.

(1990)1 Α.Α.Δ 35). Ο Μ.Ε.1 κατέθεσε υπό την ιδιότητα του αγρονόμου τοπογράφου μηχανικού. Έλαβε οδηγίες από τον Ενάγοντα για να προβεί, μέσω του Κτηματολογίου, σε επίσημη οριοθέτηση του ακινήτου του με αρ. τεμαχίου XXX. Ως εκ τούτου, δημιουργήθηκε στο Κτηματολόγιο ο φάκελος με αρ. XXXXX/
  1. Ετοίμασε τα Τεκμήρια 3 και 4, τα οποία αφορούν σχέδια οριοθέτησης του τεμαχίου του Ενάγοντα. Επίσης, αποτυπώνουν ένα περιτοίχισμα το οποίο βρίσκεται εντός του τεμαχίου του Ενάγοντα. Στο περιτοίχισμα χτίστηκε μέρος του κιβωτίου μετρητή της Α.Η.Κ το οποίο εξυπηρετεί το γειτονικό τεμάχιο με αρ. XXX. Το Κτηματολόγιο έλεγξε τη χωρομετρική εργασία που εκτέλεσε για λογαριασμό του Ενάγοντα και, αφού διαπίστωσε την ορθότητα της εργασίας, έκδωσε πιστοποιητικό οριοθέτησης (δέσμη Τεκμηρίου 6). Αντεξεταζόμενος δήλωσε, ότι δεν γνωρίζει κατά πόσο η οικία του Ενάγοντα που ανεγέρθηκε εντός του τεμαχίου XXX διαθέτει πιστοποιητικό τελικής έγκρισης. Ο Ενάγων υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως εξέτασής του, δυνάμει του άρθρου 25 του Κεφ.9, το περιεχόμενο της γραπτής δήλωσής του, που κατατέθηκε ως Έγγραφο Α. Σε αυτή δήλωσε, μεταξύ άλλων, ότι είναι ιδιοκτήτης του τεμαχίου με αρ. XXX. Στο εν λόγω τεμάχιο ανήγειρε την οικία του, μέρος της οποίας αποπερατώθηκε και χρησιμοποιείται, ενώ η υπόλοιπη βρίσκεται στο στάδιο της αποπεράτωσης. Η οικία του αποτελείται και από υπόγειο χώρο, για την ανέγερση του οποίου ήταν απαραίτητη η κατασκευή τοίχου αντιστήριξης. Ο τοίχος αντιστήριξης είναι το περιτοίχισμα που αποτυπώνεται στα Τεκμήρια 3 και 4 και χτίστηκε κατά μήκος του συνόρου των τεμαχίων με αρ. XXX και XXX. Στην εξωτερική πλευρά του περιτοιχίσματος σε όλο το ύψος του υπογείου, καθώς και σε ορισμένο ύψος πάνω από το έδαφος, τοποθέτησε μονώσεις και προστατευτικά υλικά των μονώσεων. Συγκεκριμένα, τοποθέτησε ειδική μόνωση/κατρόχαρτο. Στις αρχές του 2013, η Εναγόμενη 2 ανέλαβε την ανέγερση της οικίας του Εναγόμενου 1 στο γειτονικό τεμάχιο με αρ. XXX. Οι υπάλληλοι της Εναγόμενης 2 επενέβησαν παράνομα στο περιτοίχισμα. Συγκεκριμένα, αφαίρεσαν από το περιτοίχισμα το πρώτο χέρι επίστρωσης ειδικού σοβά με φάρμακο, κάρφωσαν σπόντες, αφαίρεσαν την προστατευτική μεμβράνη και τοποθέτησαν ξύλινες δοκούς που χρησιμοποιούνται στις σκαλωσιές. Καθ' όλη τη διάρκεια των εν λόγω εργασιών διαμαρτυρόταν και ζητούσε τόσο από τους εργάτες, όσο και από τον ιδιοκτήτη της Εναγόμενης 2 να μην επεμβαίνουν στο ακίνητό του, χωρίς όμως οποιοδήποτε αποτέλεσμα. Μάλιστα, στις 30.11.13, υπέβαλε παράπονο στην Αστυνομία. Εξαιτίας της συμπεριφοράς των Εναγομένων, προκλήθηκαν ζημιές στο εσωτερικό του υπογείου της οικίας του. Συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια και με το πέρας του χειμώνα του 2013 άρχισαν να παρουσιάζονται εστίες υγρασίας στον υπόγειο χώρο της οικίας του, οι οποίες όσο περνά ο καιρός επιδεινώνονται. Επιπρόσθετα, μέρος του περιτοιχίσματος, χρησιμοποιήθηκε, χωρίς την άδεια του, για να τοποθετηθεί το κιβώτιο μετρητή της Α.Η.Κ. Για την εκτίμηση της ζημιάς στην οικία του απευθύνθηκε σε πολιτικό μηχανικό (Μ.Ε.3), ο οποίος ετοίμασε σχετική τεχνική έκθεση (δέσμη Τεκμηρίου 11). Από τις παράνομες πράξεις και επεμβάσεις των Εναγομένων προκλήθηκαν ζημιές, οι οποίες κατά το 2014 ανέρχονταν στο ποσό των €8.
  2. Έκτοτε, οι ζημιές αυξάνονται και, σύμφωνα με προσφορά που έλαβε από τον Μ.Ε.4, για την επιδιόρθωσή τους απαιτείται σήμερα το συνολικό ποσό των €11.246 (Τεκμήριο 12). Στη διά ζώσης μαρτυρία του ανέφερε, ότι για την προστασία του περιτοιχίσματος, πέραν από το κατρόχαρτο, τοποθέτησε και προστατευτική μεμβράνη η οποία αποσκοπούσε στην προστασία της μόνωσης από τυχόν επιχωμάτωση. Περαιτέρω, δήλωσε ότι, πέραν των ζημιών που αποτυπώνονται στις φωτογραφίες της δέσμης Τεκμηρίου 9, υπήρξαν και άλλες ζημιές που έγιναν σε χαμηλότερα επίπεδα του περιτοιχίσματος, τις οποίες, όμως, δεν αποτύπωσε, καθώς είχε εμπιστευτεί τους Εναγόμενους οι οποίοι είπαν ότι θα επιδιόρθωναν τις εν λόγω ζημιές. Οι ζημιές αυτές, ωστόσο, δεν επιδιορθώθηκαν και στη συνέχεια σκεπάστηκαν με χώμα, το οποίο ακολούθως καλύφθηκε με μπετόν και κεραμικά. Αντεξεταζόμενος δήλωσε, ότι στο περιτοίχισμα καρφώθηκαν σπόντες για να στηριχθούν τα καλούπια τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για την ανέγερση της οικίας του Εναγόμενου
  3. Παρέπεμψε στις φωτογραφίες με αρ. 10 και 11 της δέσμης Τεκμηρίου 9, στις οποίες παρουσιάζεται το περιτοίχισμα και κομμάτι ξύλου που είναι καρφωμένο πάνω σε αυτό. Περαιτέρω, στη φωτογραφία με αρ. 5 της δέσμης Τεκμηρίου 9 παρουσιάζονται σίδερα τα οποία έρχονται σε άμεση επαφή με το κατρόχαρτο του περιτοιχίσματος, χωρίς να ληφθούν οποιαδήποτε προστατευτικά μέτρα. Επίσης, στη φωτογραφία με αρ. 3 της δέσμης Τεκμηρίου 9 παρουσιάζεται λάστιχο νερού το οποίο καρφώθηκε πάνω στο περιτοίχισμα. Η καταγγελία στην Αστυνομία έγινε την ημέρα που οι υπάλληλοι της Εναγόμενης 2 αφαίρεσαν τον μονωτικό σοβά από το περιτοίχισμα χρησιμοποιώντας σκεπάρνι και μυστρί. Όταν επισκέφθηκε η Αστυνομία τον χώρο, παρόντες ήταν ο Εναγόμενος 1 και ο διευθυντής της Εναγόμενης 2, τους οποίους είχε καλέσει από πριν ο αστυφύλακας που ανέλαβε τη διερεύνηση της καταγγελίας. Η πληροφόρηση που έλαβε μεταγενέστερα από την Αστυνομία, σε σχέση με την τύχη της καταγγελίας του, ήταν, ότι δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα της Αστυνομίας, καθώς αποτελεί ιδιωτική αστική διαφορά. Κατά τη διερεύνηση της καταγγελίας του, ο αρμόδιος αστυφύλακας, ως επίσης ο Εναγόμενος 1 και ο διευθυντής της Εναγόμενης 2, δεν εισήλθαν στην οικία του και στον υπόγειο χώρο, καθώς η ζημιά που προκλήθηκε ήταν εξωτερική και φαινόταν από το τεμάχιο του Εναγόμενου
  4. Αρνήθηκε τη θέση του ευπαίδευτου συνηγόρου των Εναγομένων, ότι οι πελάτες του ζήτησαν όπως εισέλθουν στην οικία του για να επιθεωρήσουν τη ζημιά. Σε κάθε περίπτωση, κατά τον εν λόγω χρόνο δεν είχε ακόμη προκληθεί εσωτερικά οποιαδήποτε ζημιά. Αρνήθηκε την υποβληθείσα θέση, ότι οι εργασίες για την ανέγερση της οικίας του Εναγόμενου 1 έγιναν νομότυπα, ως επίσης και τη θέση, ότι τυχόν ζημιές που υπάρχουν στην οικία του οφείλονται σε δική του κακή συντήρηση. Στην επανεξέτασή του διευκρίνισε, ότι η καταγγελία που έγινε στην Αστυνομία αφορούσε αποκλειστικά και μόνο την αφαίρεση του μονωτικού σοβά από το περιτοίχισμα. Μετά την επανεξέταση, σε σχετική ερώτηση του Δικαστηρίου, δήλωσε ότι οι πλείστες των φωτογραφιών με αρ. 12‑19 της δέσμης Τεκμηρίου 9, στις οποίες αποτυπώνεται η υγρασία που παρουσιάζεται στο υπόγειο της οικίας του, λήφθηκαν περί τα τέλη του 2019 με αρχές του
  5. Ο Μ.Ε.3 στην κυρίως εξέτασή του υιοθέτησε το περιεχόμενο της τεχνικής έκθεσης που ετοίμασε ‑ Τεκμήριο
  6. Περαιτέρω, δήλωσε, ότι μετά από πρόσκληση του Ενάγοντα επισκέφθηκε την οικία του. Είδε τις εργασίες που διεξάγονταν στο τεμάχιο του Εναγόμενου 1, καθώς και τις ζημιές που προκλήθηκαν στην περιουσία του Ενάγοντα. Πιο συγκεκριμένα, δήλωσε, ότι λόγω της απρόσεκτης εκτέλεσης των εργασιών στο τεμάχιο του Εναγόμενου 1 προκλήθηκαν ζημιές στη μόνωση του υπογείου της οικίας του Ενάγοντα. Κατά την αντεξέτασή του δήλωσε, ότι η τοποθέτηση καλουπιών στο περιτοίχισμα έγινε για σκοπούς ευκολίας των εργασιών που διεξάγονταν στο τεμάχιο του Εναγόμενου
  7. Συγκεκριμένα, διευκολύνθηκε η χάραξη της οικοδομής μέσω της τοποθέτησης νημάτων. Ειδικότερα, για να σημαδέψουν την οικοδομή που ανεγειρόταν στο τεμάχιο του Εναγόμενου 1, τοποθέτησαν νήματα για να στηρίξουν τα καλούπια, τα οποία κάρφωσαν στο περιτοίχισμα. Από την επιθεώρηση που έκανε ο ίδιος, διαπίστωσε ότι είχαν αφαιρεθεί κομμάτια της μόνωσης και της προστασίας από τους τοίχους του υπογείου. Περαιτέρω, κατά την κατασκευή των φρεατίων αποχέτευσης δεν λήφθηκαν προστατευτικά μέτρα για τη μόνωση. Όσον αφορά τον υπόστεγο χώρο στάθμευσης, το πρόβλημα εντοπίζεται στο πάτωμα του χώρου στάθμευσης το οποίο είναι σε επαφή με το περιτοίχισμα. Συγκεκριμένα, δεν σφραγίστηκε ο αρμός διαστολής με κατάλληλο υλικό. Σε διευκρινιστικές ερωτήσεις που τέθηκαν από το Δικαστήριο, ο Μ.Ε.3 απάντησε ότι η παράγραφος 3 του Τεκμηρίου 11 που φέρει τον τίτλο «Αποκατάσταση Βλαβών - Επισκευές», αποτελεί απλά μια εκ πρώτης όψεως εκτίμηση. Ο Μ.Ε.4 κατά την κυρίως εξέτασή του ανέφερε ότι είναι πολιτικός μηχανικός και εκτελεί το επάγγελμα του εργολάβου. Αναγνώρισε την προσφορά που ετοίμασε για την αποκατάσταση των βλαβών στην οικία του Ενάγοντα ‑ Τεκμήριο
  8. Κατά την επίσκεψή του στην εν λόγω οικία διαπίστωσε ότι υπήρχαν στο υπόγειο αρκετές ζημιές λόγω υγρασίας. Οι εργασίες θα πρέπει να γίνουν τόσο στο τεμάχιο του Ενάγοντα, όσο και στο τεμάχιο του Εναγόμενου
  9. Σε περίπτωση που οι εργασίες περιοριστούν μόνο εντός του τεμαχίου του Ενάγοντα, το πρόβλημα που παρουσιάζεται με τις υγρασίες θα αποκατασταθεί, κατά την εκτίμησή του, σε ποσοστό της τάξης του 60-70%. Στο τεμάχιο του Εναγόμενου 1 θα πρέπει να γίνουν οι ακόλουθες εργασίες. Μεταξύ των δύο κτιρίων εντοπίζεται ανοικτός αρμός μέσω του οποίου εισρέει βρόχινο νερό, το οποίο εγκλωβίζεται και κατευθύνεται προς το υπόγειο της οικίας του Ενάγοντα προκαλώντας ζημιές. Ο εν λόγω αρμός θα πρέπει να σφραγιστεί με κατάλληλα υλικά. Επίσης, όπως πληροφορήθηκε από τον Ενάγοντα, κατά τη διάρκεια κατασκευής της οικίας του Εναγόμενου 1 καταστράφηκε η μόνωση και η προστασία της μόνωσης που υπήρχε στο περιτοίχισμα. Ενόψει τούτου, θα πρέπει να γίνει εκσκαφή αυλακιού στο τεμάχιο του Εναγόμενου 1 για να εντοπιστούν τα σημεία όπου καταστράφηκε η μόνωση και η προστασία της και να επισκευαστούν και ακολούθως να επαναφερθεί η αυλή της οικίας του Εναγόμενου 1 στην τωρινή της κατάσταση. Ο Μ.Ε.4 επιθεώρησε τις φωτογραφίες 12‑19 της δέσμης Τεκμηρίου 9 λέγοντας, ότι τις ίδιες ζημιές που αποτυπώνονται στις εν λόγω φωτογραφίες εντόπισε και στο υπόγειο της οικίας του Ενάγοντα. Διευκρίνισε ότι οι ζημιές αυτές παρατηρούνται μόνο στην πλευρά του τοίχου του υπογείου που συνορεύει με το ακίνητο του Εναγόμενου
  10. Αντεξεταζόμενος δήλωσε, ότι δεν είναι εγγεγραμμένος στον κατάλογο εμπειρογνωμόνων του Ε.Τ.Ε.Κ. Αν και πληροί τα σχετικά κριτήρια για να εγγραφεί ως εμπειρογνώμονας, εντούτοις δεν το επιδίωξε. Σε σχέση με την προσφορά του ‑ Τεκμήριο 12 και τη χρέωση του ποσού των €500 για «προκαταρκτικές εργασίες» και για «έξοδα γραφείου - επιστασία», ο Μ.Ε.4 απάντησε ότι αυτά τα έξοδα έχουν εκτιμηθεί κατά προσέγγιση και τα μεν πρώτα αφορούν έξοδα τα οποία γίνονται πριν την ανάθεση της εργασίας, ενώ τα δεύτερα αφορούν έξοδα γραφειακά τα οποία προκύπτουν μετά την ανάθεση της εργασίας. Πρόκειται για πάγια έξοδα τα οποία επιμερίζονται στις εργασίες που αναλαμβάνει η εταιρεία του. Όσον αφορά τη χρέωση του ποσού των €300 ως «ασφάλεια οικοδομής - εργοταξίου», ο Μ.Ε.4 απάντησε ότι πρόκειται για δύο ξεχωριστά είδη ασφάλισης, ήτοι την ασφάλιση εργοταξίου και την ασφάλιση προσωπικού. Για τις εν λόγω ασφάλειες, η ασφαλιστική εταιρεία χρεώνει ένα ελάχιστο ποσό της τάξης των €
  11. Το ύψος της χρέωσης ασφάλειας για το προσωπικό εξαρτάται από τα ημερομίσθια τα οποία θα καταβληθούν για την εκτέλεση του συγκεκριμένου έργου. Στη βάση αυτών των δεδομένων υπολόγισε ότι θα απαιτηθεί ένα ελάχιστο ποσό €
  12. Κατά την επίσκεψή του στην οικία του Ενάγοντα διαπίστωσε ιδίοις όμμασι τις ζημιές που προκλήθηκαν στον τοίχο του υπογείου της οικίας του που συνορεύει με το τεμάχιο XXX. Δεν εισήλθε στο τεμάχιο του Εναγόμενου 1 για σκοπούς επιθεώρησης και λήψης μετρήσεων σε σχέση με τις εργασίες που θα πρέπει να εκτελεστούν από την πλευρά του ακινήτου του Εναγόμενου
  13. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι οι μετρήσεις είναι κοινές, αφού οι επιδιορθώσεις αφορούν το κοινό σύνορο των ακινήτων του Ενάγοντα και του Εναγόμενου
  14. Την ακριβή, όμως, ζημιά, που θα μπορούσε να εντοπίσει κατά την εκτέλεση των εργασιών στην πλευρά του Εναγόμενου 1 δεν μπορεί να την γνωρίζει επακριβώς. Συνεπώς, το ποσό των €4.100 που καταγράφεται στον α/α Α.2 του Τεκμηρίου 12, το υπολόγισε κατά προσέγγιση. Περαιτέρω, διευκρίνισε, ότι μόνο για τις εργασίες που περιγράφονται στο στοιχείο με α/α Α.2 του Τεκμηρίου 12 απαιτείται η είσοδος του στο τεμάχιο του Εναγόμενου
  15. Δεν γνώριζε και ως εκ τούτου δεν ήταν σε θέση να πιστοποιήσει κατά πόσο προκλήθηκαν οποιεσδήποτε ζημιές στη μόνωση και στα προστατευτικά της μόνωσης που τοποθετήθηκαν από τον Ενάγοντα στην εξωτερική πλευρά του περιτοιχίσματος, ήτοι στην πλευρά που βλέπει προς το τεμάχιο του Εναγόμενου
  16. Επομένως, οι εργασίες που περιγράφονται στο στοιχείο με α/α Α.2 του Τεκμηρίου 12 στηρίχθηκαν στην πληροφόρηση που έλαβε από τον Ενάγοντα, ότι κατά την εκτέλεση εργασιών στο τεμάχιο XXX για την ανέγερση της οικίας του Εναγόμενου 1 καταστράφηκε η μόνωση και τα προστατευτικά της μόνωσης του περιτοιχίσματος. Δήλωσε, περαιτέρω, ότι επεξήγησε στον Ενάγοντα ότι η ζημιά που προκλήθηκε στο υπόγειο του οφείλεται κυρίως στον ασοβάτιστο τοίχο και τον ανοικτό αρμό που υπάρχει μεταξύ του υπόστεγου χώρου στάθμευσης του τεμαχίου XXX και του περιτοιχίσματος. Για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, θα πρέπει να εκτελεστούν οι εργασίες που καταγράφονται στο στοιχείο με α/α Α.3 του Τεκμηρίου
  17. Ο Μ.Ε.4 διαφώνησε με τη θέση του ευπαίδευτου συνηγόρου των Εναγομένων 1 και 2, ότι για την εκτέλεση των εργασιών που περιγράφονται στο Τεκμήριο 12 απαιτείται μέγιστη περίοδος μίας εβδομάδας. Διατύπωσε την άποψη, ότι απαιτείται περίοδος δύο μηνών. Επίσης, διαφώνησε με τη θέση του κ. Δημητρίου, ότι και για τις εργασίες που περιγράφονται στα στοιχεία με α/α Α.3 και Α.4 του Τεκμηρίου 12 απαιτείται η είσοδος του στο ακίνητο του Εναγόμενου
  18. Στην υποβληθείσα θέση του κ. Δημητρίου, ότι η τιμή της προσφοράς του δεν αντικατοπτρίζει τις συνήθεις τιμές της αγοράς, αλλά είναι υπερκοστολογημένη, ο Μ.Ε.4 απάντησε ότι η εν λόγω τιμή αφορά τη δική του προσέγγιση σε σχέση με τις εργασίες που πρέπει να εκτελεστούν. Παράλληλα, υπέδειξε, ότι οι οικοδομικές εργασίες, αναλόγως και της ποιότητάς τους, μπορεί να εμφανίζουν διαφορετικά κόστη σε διαφορετικούς εργολάβους. Επίσης, τόνισε ότι ενόψει του γεγονότος ότι πρόκειται για μικρής έκτασης εργασία η οποία θα γίνει σε ολοκληρωμένη οικοδομή, το κόστος ανεβαίνει. Ο Μ.Υ.1 υιοθέτησε, ως μέρος της κυρίως εξέτασης του, δυνάμει του άρθρου 25 του Κεφ.9, τη γραπτή δήλωση του (Έγγραφο Β). Σε αυτήν ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι η Εναγόμενη 2 κατά ή περί το 2013 ανέλαβε την ανέγερση της οικίας του Εναγόμενου 1 εντός του ακινήτου με αρ. τεμαχίου XXX. Ουδεμία επέμβαση υπήρξε στο τεμάχιο XXX ή στον διαχωριστικό τοίχο των τεμαχίων με αρ. XXX και XXX. Η Εναγόμενη 2 δεν φέρει οποιαδήποτε ευθύνη για τις ζημιές στις μονώσεις και στα υλικά προστασίας των μονώσεων του περιτοιχίσματος, καθώς το σύνολο των εργασιών εκτελέσθηκαν εντός του τεμαχίου με αρ.XXX. Περαιτέρω, ουδέποτε καρφώθηκαν καλούπια στο περιτοίχισμα. Τα φρεάτια αποχέτευσης της οικίας του Εναγόμενου 1 κατασκευάστηκαν σε απόσταση από το περιτοίχισμα, όπως επίσης, σε απόσταση εκτελέστηκαν και οι εργασίες για την κατασκευή τους. Αναφορικά με τον υπόστεγο χώρο στάθμευσης της οικίας του Εναγόμενου 1 προβλέφθηκε και κατασκευάστηκε επαρκής αρμός διαστολής 5 εκατοστών. Η σφράγιση του με κατάλληλα μονωτικά υλικά δεν έγινε, διότι για την εκτέλεση της εν λόγω εργασίας ήταν αναγκαία η είσοδος στο τεμάχιο του Ενάγοντα. Η είσοδος, ωστόσο, ήταν αδύνατη, καθώς αυτή απαγορεύθηκε με προσωρινό διάταγμα του Δικαστηρίου που εξακολουθεί να βρίσκεται σε ισχύ μέχρι σήμερα. Σε ό,τι αφορά την κατασκευή του πατώματος της αυλής του τεμαχίου του Εναγόμενου 1, δόθηκε η απαραίτητη κλίση, ώστε τα όμβρια ύδατα να διοχετεύονται μακριά από το τεμάχιο με αρ. XXX και ακόμη μακρύτερα από το τεμάχιο με αρ.XXX. Το κιβώτιο μετρητή της Α.Η.Κ στηρίζεται αποκλειστικά στον τοίχο του Εναγόμενου 1 και έλαβε την έγκριση της Α.Η.Κ. Το πρόβλημα υγρασίας που αντιμετωπίζει ο Ενάγων είναι αδύνατο να οφείλεται σε πράξεις ή παραλείψεις των Εναγομένων 1 και
  19. Η αγωγή καταχωρήθηκε λίγο μετά την αποπεράτωση της οικίας του Εναγόμενου 1 και δεν θα μπορούσε η υγρασία να διεισδύσει στο μπετόν και τις μονώσεις, διότι απαιτείται χρόνος. Επομένως, το πρόβλημα της υγρασίας προϋπήρχε των εργασιών κατασκευής της οικίας του Εναγόμενου
  20. Επιπροσθέτως, παρά το ότι δεν είχε την ευκαιρία να επιθεωρήσει τις κατ' ισχυρισμό ζημιές, αυτές δεν μπορούν να οφείλονται σε πράξεις ή παραλείψεις των Εναγομένων, καθώς παρουσιάζονται σε υψομετρική διαφορά από το σημείο που καταστράφηκε, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του Ενάγοντα, η μόνωση. Συγκεκριμένα, η υγρασία εμφανίζεται σε σημεία πολύ πιο χαμηλά από εκείνα στα οποία εκτελέστηκαν εργασίες. Σε πρόσφατη επίσκεψη του στην οικία του Εναγόμενου 1, παρατήρησε ότι η οικία του Ενάγοντα εξακολουθεί να είναι ημιτελής, γεγονός το οποίο μπορεί να επηρεάσει τη μόνωση της οικίας του. Στη δια ζώσης μαρτυρία του δήλωσε ότι είναι διευθυντής και μέτοχος της Εναγόμενης 2 εταιρείας. Σε σχέση με το Τεκμήριο 12 σχολίασε ότι ο πελάτης δεν επιβαρύνεται με κόστος για τις «προκαταρκτικές εργασίες» που καταγράφονται στον α/α Α.1, ενώ για τα υπόλοιπα κονδύλια του α/α Α.1 η χρέωση που δικαιολογείται είναι της τάξης των €300-€
  21. Από την άλλη, οι εργασίες αφαίρεσης όλων των επηρεασμένων αποσαθρωμένων υλικών, το τρίψιμο και καθάρισμα του τοίχου που έχει επηρεαστεί (α/α Α.5 Τεκμηρίου 12) μπορεί να γίνει με ποσό €70 αντί €
  22. Οι εργασίες που περιγράφονται στους α/α Α.2-Α.4 και μέρος των εργασιών του α/α Α.6, μπορούν να εκτελεστούν μόνο μέσα από το τεμάχιο με αρ.XXX. Αντεξεταζόμενος δήλωσε, ότι ο αρμός που κατασκευάσθηκε στον υπόστεγο χώρο στάθμευσης της οικίας του Εναγόμενου 1 δεν σφραγίσθηκε με μονωτικά υλικά, διότι ο Ενάγων δεν έδωσε την άδεια του για να εισέλθουν στο ακίνητο του και να εκτελέσουν την εν λόγω εργασία, παρά το ότι ζητήθηκε η άδεια του. Όλες οι εργασίες εκτελέστηκαν από την Εναγόμενη 2 στη βάση των αρχιτεκτονικών σχεδίων και των εκδομένων αδειών και δεν υπήρξε οποιαδήποτε επέμβαση στο τεμάχιο του Ενάγοντα. Η ορθότητα των εργασιών που εκτελέστηκαν εξετάστηκε και, αφού αυτές εγκρίθηκαν, εκδόθηκε από τις αρμόδιες αρχές πιστοποιητικό τελικής έγκρισης. Το περιτοίχισμα ανήκει στον Ενάγοντα. Δεν έγινε οποιαδήποτε επέμβαση στο εν λόγω περιτοίχισμα, ούτε και αφαιρέθηκαν σοβάδες ή μόνωση από αυτό. Δεν υπήρχε, άλλωστε, οποιοσδήποτε τεχνικός λόγος για να αφαιρέσουν σοβά και μονώσεις από το περιτοίχισμα. Στο τεμάχιο του Εναγόμενου 1 δεν έγινε εκσκαφή, ούτε και επιχωμάτωση του. Για την ανόρυξη του λάκκου των φρεατίων (κιρίζι) δεν χρησιμοποιήθηκε μηχάνημα βαρέου τύπου, καθώς τα φρεάτια έχουν βάθος περί τα 30-40 εκατοστά. Η δε ανόρυξη τους έγινε σε απόσταση 1-1,5 μέτρο μακριά από τον τοίχο του συνόρου των τεμαχίων των διαδίκων. Αρνήθηκε τη θέση της ευπαίδευτης συνηγόρου του Ενάγοντα, ότι προκλήθηκαν ζημιές στο περιτοίχισμα από τις σχάρες με σίδερα που τοποθετήθηκαν για την κατασκευή του πατώματος της αυλής του τεμαχίου του Εναγόμενου 1, καθώς και από άλλα αντικείμενα που τοποθετήθηκαν ή καρφώθηκαν στο περιτοίχισμα. Επίσης, αρνήθηκε τη θέση της κας Πουλλά ότι οι υγρασίες που παρατηρούνται στο υπόγειο της οικίας του Ενάγοντα οφείλονται στις ζημιές που προκλήθηκαν από την Εναγόμενη 2 και τους εργάτες της στο περιτοίχισμα. Στην υποβληθείσα θέση, ότι δεν υπήρχε πρόβλημα με υγρασίες πριν τις εργασίες της Εναγόμενης 2, ο Μ.Υ.1 απάντησε ότι θα έπρεπε ο Ενάγων να τους καλέσει και να τους υποδείξει τις ζημιές που τους καταλογίζει, πράγμα, όμως, που δεν έπραξε. Ο Εναγόμενος 1, κατά την κυρίως εξέτασή του, υιοθέτησε το περιεχόμενο της γραπτής δήλωσής του (Έγγραφο Γ), την οποία υιοθέτησε δυνάμει του άρθρου 25 του Κεφ.
  23. Σε αυτήν ισχυρίστηκε, ότι η μοναδική ανάμειξη του στην παρούσα υπόθεση έγκειται στην ανάθεση του έργου ανέγερσης της οικίας του στην Εναγόμενη
  24. Η Εναγόμενη 2 είναι αδειούχα εργοληπτική εταιρεία και ο διευθυντής αυτής (Μ.Υ.1) είναι και πολιτικός μηχανικός. Ο ίδιος δεν είναι αρχιτέκτονας ή εργολάβος ή πολιτικός μηχανικός και επομένως δεν μπορούσε να ασκήσει οποιοδήποτε έλεγχο στις εργασίες της Εναγόμενης 2 και τον τρόπο διεξαγωγής αυτών. Οι διαβεβαιώσεις που έλαβε από τον Μ.Υ.1 ήταν ότι όλες οι εργασίες έγιναν ορθά και νομότυπα. Οι διαβεβαιώσεις του Μ.Υ.1 επιβεβαιώθηκαν από το πιστοποιητικό έγκρισης (Τεκμήριο 15), τη συναίνεση του Σ.Α.ΠΑ για σύνδεση της ιδιωτικής υπονόμου λυμάτων της οικίας του με το δημόσιο σύστημα αποχέτευσης (Τεκμήριο 16) και το πιστοποιητικό εγγραφής ακίνητης ιδιοκτησίας (Τεκμήριο 17), στο οποίο καταγράφεται ότι είναι ιδιοκτήτης οικοπέδου με διώροφη κατοικία και πισίνα. Όσον αφορά τις ισχυριζόμενες ζημιές, εξ όσων πληροφορήθηκε από τον Μ.Υ.1, ουδεμία ζημιά υπέστη η οικία του Ενάγοντα από τις εργασίες που εκτελέστηκαν από την Εναγόμενη
  25. Κατά την αντεξέτασή του, αρνήθηκε τη θέση της ευπαίδευτης συνηγόρου του Ενάγοντα, ότι τα πιστοποιητικά που έλαβε από αρμόδιες αρχές, ήτοι τα Τεκμήρια 15‑17, εκδόθηκαν κατά παράβαση του νόμου. Δεν είχε οποιαδήποτε αρμοδιότητα ή γνώση για να ασκεί έλεγχο στις εργασίες της Εναγόμενης
  26. Ερωτηθείς κατά πόσο γνώριζε ότι η Εναγόμενη 2 κατά την εκτέλεση των εργασιών ανέγερσης της οικίας του επέμβηκε στο περιτοίχισμα και προκάλεσε ζημιές σε αυτό, ο Εναγόμενος 1 απάντησε ότι οι διαβεβαιώσεις που έλαβε ήταν ότι όλα γίνονταν νομότυπα και αυτό επιβεβαιώνεται από τα πιστοποιητικά που έχει λάβει από αρμόδιες αρχές. Συζητήσεις με τον Ενάγοντα είχαν, όμως, οι συζητήσεις τους δεν αφορούσαν ισχυρισμούς του τελευταίου για πρόκληση ζημιών. Δεν γνωρίζει, ωστόσο, κατά πόσο υπήρξαν συζητήσεις για τέτοια θέματα με τον εργολάβο. Αναφορικά με την καταγγελία που έγινε από τον Ενάγοντα στην Αστυνομία, ο Εναγόμενος 1 δήλωσε ότι δεν έδωσε κατάθεση, αλλά απλώς κλήθηκαν τόσο ο ίδιος, όσο και ο εργολάβος να μεταβούν στην οικία του. Συμφώνησαν με τον Ενάγοντα όπως συνεχιστεί η ολοκλήρωση του έργου και, εξ όσων θυμάται, δεν προκλήθηκε οποιοδήποτε πρόβλημα. Τέλος, ερωτηθείς κατά πόσο υπήρξε επιχωμάτωση στο τεμάχιο του για ανέγερση της οικίας του, ο Εναγόμενος 1 απάντησε ότι δεν είναι αρμόδιος να τοποθετηθεί σε ζητήματα που αφορούν την ανέγερση της οικίας του. Αξιολόγηση Είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω, μέσα από τη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης, όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον μου. Θα προχωρήσω στη συνέχεια στην αξιολόγηση της μαρτυρίας με βάση το περιεχόμενο της, την ποιότητα, πειστικότητα, αλλά και τη σύγκριση της με την υπόλοιπη μαρτυρία (Μαυροσκούφη ν. Τράπεζα Πειραιώς (Κύπρου) Λτδ
(2014)1Α Α.Α.Δ 839). Είναι καλά γνωστό ότι η μαρτυρία που παρουσιάζεται δεν κρίνεται μικροσκοπικά, υπό την έννοια πως δεν απομονώνονται τα λεγόμενα του κάθε μάρτυρα από το συνολικό πλαίσιο της μαρτυρίας στη δίκη. Σημειώνεται, ότι η αξιολόγηση δεν έχει περιοριστεί στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα, αλλά συσχετίστηκε, τέθηκε σε αντιπαράθεση και διερευνήθηκε με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων (Στυλιανίδης v. Χατζηπιέρα
(1992)1 Α.Α.Δ 1056 και Mustafa v. Κακουρή κ.α
(2002)1Α Α.Α.Δ 165). Ο Ενάγων θεωρώ ότι μετέφερε στο Δικαστήριο την αλήθεια σε σχέση με τα γεγονότα που περιβάλλουν την επίδικη διαφορά. Οι ισχυρισμοί του Ενάγοντα σε σχέση με τις ζημιές που προκάλεσαν στο περιτοίχισμα οι υπάλληλοι της Εναγόμενης 2, παρέμειναν επί της ουσίας αναντίλεκτοι. Συγκεκριμένα, δεν αμφισβητήθηκε, κατά τη μαρτυρία του, ο ισχυρισμός του ότι υπάλληλοι της Εναγόμενης 2, χωρίς την άδεια του, αφαίρεσαν από το περιτοίχισμα τον ειδικό σοβά με φάρμακο που ήταν τοποθετημένος για προστασία από την υγρασία. Επίσης, δεν αμφισβητήθηκε ο ισχυρισμός, ότι τα προαναφερόμενα πρόσωπα, χωρίς και πάλι την άδεια του, κάρφωσαν σπόντες στο περιτοίχισμα προκειμένου να στηρίξουν πάνω σε αυτό τα καλούπια τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για την ανέγερση της οικίας του Εναγόμενου
  1. Δεν αμφισβητήθηκε, επίσης, το γεγονός ότι ο Ενάγων, στις 30.11.13, κατήγγειλε στην Αστυνομία την αφαίρεση του σοβά από το περιτοίχισμα από υπαλλήλους της Εναγόμενης
  2. Κατά την αντεξέτασή του, επιχειρήθηκε να κλονιστεί η μαρτυρία του από το γεγονός ότι οι ισχυρισμοί του δεν επιβεβαιώνονται από το φωτογραφικό υλικό της δέσμης Τεκμηρίου
  3. Όντως το φωτογραφικό υλικό, του οποίου επιτράπηκε η κατάθεση ως Τεκμηρίου, δεν αποτυπώνει τους εργάτες της Εναγόμενης 2 να προβαίνουν στις ενέργειες που τους καταλογίζει ο Ενάγων. Αυτό το γεγονός, όμως, δεν μπορεί, κατά την άποψή μου, να δημιουργήσει ρήγμα στη μαρτυρία του. Αυτό, διότι η μαρτυρία του Ενάγοντα επί των συγκεκριμένων σημείων χαρακτηρίζεται από θετικότητα και σταθερότητα. Επιπρόσθετα, το γεγονός ότι καρφώθηκαν ξύλα ή τοποθετήθηκαν άλλα υλικά στο περιτοίχισμα για σκοπούς υποβοήθησης της ανέγερσης της οικίας του Εναγόμενου 1, αποτυπώνεται στις φωτογραφίες με αρ. 10, 11, 32 και 33 της δέσμης Τεκμηρίου
  4. Περαιτέρω, η τοποθέτηση καλουπιών στο περιτοίχισμα για σκοπούς ανέγερσης της οικίας του Εναγόμενου 1 υποστηρίζεται και από την τεχνική έκθεση (δέσμη Τεκμηρίου 11) που ετοίμασε ο Μ.Ε.3, αλλά και από τη διά ζώσης μαρτυρία του τελευταίου. Επίσης, ο Μ.Ε.3 επιβεβαίωσε τον ισχυρισμό του Ενάγοντα περί πρόκλησης ζημιών στα μονωτικά υλικά και στα προστατευτικά υλικά της μόνωσης του περιτοιχίσματος. Όσον αφορά τον ισχυρισμό του Ενάγοντα, ότι μέρος του κιβωτίου μετρητή της Α.Η.Κ τοποθετήθηκε στο περιτοίχισμα που ανήκει στο δικό του τεμάχιο, επιβεβαιώνεται από τη χωρομετρική εργασία που εκτέλεσε ο Μ.Ε.1 (Τεκμήρια 3 και 4). Επισημαίνω, ότι δεν αμφισβητήθηκε η θέση του Ενάγοντα και του Μ.Ε.1 ότι το περιτοίχισμα ανήκει στο τεμάχιο του Ενάγοντα. Άλλωστε, η οριοθέτηση του τεμαχίου του Ενάγοντα, η οποία εκτελέστηκε από τον Μ.Ε.1, εγκρίθηκε με την έκδοση σχετικού πιστοποιητικού οριοθέτησης (Τεκμήριο 6). Επίσης, η τοποθέτηση μέρους του κιβωτίου μετρητή της Α.Η.Κ επί του περιτοιχίσματος αποτυπώνεται στις φωτογραφίες με αρ. 21, 28(β), 29, 34 και 35 της δέσμης Τεκμηρίου
  5. Ο δε ισχυρισμός του ότι χρησιμοποιήθηκε το περιτοίχισμα χωρίς την έγκριση του, παρέμεινε αναντίλεκτος. Ακλόνητη παρέμεινε και η θέση του Ενάγοντα περί πρόκλησης υγρασιών στον τοίχο του υπογείου της οικίας του που συνορεύει με το τεμάχιο του Εναγόμενου
  6. Πέραν του ότι ο υπό αναφορά ισχυρισμός του Ενάγοντα δεν έτυχε ουσιαστικής αμφισβήτησης κατά την αντεξέτασή του, η θέση του επιμαρτυρείται από τις φωτογραφίες με αρ. 12‑19 της δέσμης Τεκμηρίου 9, αλλά και από τη μαρτυρία του Μ.Ε.4, ο οποίος επιθεώρησε το υπόγειο της οικίας του Ενάγοντα και διαπίστωσε ιδίοις όμμασι τις υγρασίες που υπάρχουν στον εν λόγω τοίχο. Η θέση της Υπεράσπισης, ότι οι ζημιές που προκλήθηκαν στο υπόγειο της οικίας του Ενάγοντα οφείλονται σε κακή συντήρηση της οικίας του παρέμεινε γράμμα κενό, αφού δεν προωθήθηκε από συγκεκριμένη μαρτυρία. Δεν μου διαφεύγει το γεγονός, ότι στη μαρτυρία του Ενάγοντα παρείσφρησαν και ισχυρισμοί οι οποίοι άπτονται καθαρά τεχνικών ζητημάτων. Για παράδειγμα, οι αναφορές του στον αρμό διαστολής μεταξύ του πλακόστρωτου χώρου του τεμαχίου του Εναγόμενου 1 και του υπογείου του ή στην κατασκευή των φρεατίων αποχέτευσης της οικίας του Εναγόμενου 1 πλησίον του υπογείου του ή στη σφράγιση με υλικά μόνωσης του αρμού διαστολής μεταξύ του υπόστεγου χώρου στάθμευσης της οικίας του Εναγόμενου 1 και του περιτοιχίσματος ή στη λήψη μέτρων για τη σωστή απορροή των ομβρίων υδάτων κατά την κατασκευή του υποστρώματος και του πλακόστρωτου της οικίας του Εναγόμενου 1, αφορούν ζητήματα τεχνικής φύσης για τα οποία ο Ενάγων δεν ήταν σε θέση να προσφέρει μαρτυρία. Υποδεικνύεται, ότι δεν υποστηρίχθηκε ότι ο Ενάγων, είτε λόγω μόρφωσης, είτε λόγω επαγγελματικής κατάρτισης, είτε λόγω πείρας, είναι σε θέση να εκφέρει τη γνώμη του επί των προαναφερόμενων τεχνικών ζητημάτων. Επισημαίνω, άλλωστε, ότι η μαρτυρία του επί των εν λόγω θεμάτων αποτελεί ουσιαστικά αναπαραγωγή της τεχνικής έκθεσης (δέσμη Τεκμηρίου 11) του Μ.Ε.
  7. Αποτελεί βασική αρχή του δικαίου της απόδειξης, ότι οι μάρτυρες προσφέρουν μαρτυρία επί γεγονότων που περιέρχονται στην προσωπική τους αντίληψη και απαγορεύεται η εκφορά γνώμης ή συμπεράσματος (βλ. Το Δίκαιο της Απόδειξης, Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές των κ.κ. Ηλιάδη και Σάντη, έκδοση 2014 σελ. 573, 605 επ.). Κατά συνέπεια, το προαναφερόμενο σκέλος της μαρτυρίας του συνιστά μη αποδεκτή μαρτυρία, η οποία και θα αγνοηθεί. Ως εκ των ανωτέρω, με εξαίρεση τα σημεία της μαρτυρίας του που έχουν προσδιοριστεί πιο πάνω ως μη αποδεκτά, η λοιπή μαρτυρία του Ενάγοντα κρίνεται ως αποδεκτή και αξιόπιστη Έχει κριθεί νομολογιακά ότι όταν ένας μάρτυρας κριθεί αξιόπιστος, το Δικαστήριο μπορεί να αποδεχθεί μέρος της μαρτυρίας του και να απορρίψει άλλο (Shahin Mohamed v. Αστυνομίας
(2010)2 Α.Α.Δ 266, 268 και Ιωσηφίδης ν. Αστυνομίας
(2014)2Α Α.Α.Δ 307). Οι Μ.Ε. 1, 3 και 4 κατέθεσαν υπό την ιδιότητά του εμπειρογνώμονα αναφορικά με το θέμα για το οποίο ο καθένας εξ αυτών κλήθηκε να προσφέρει μαρτυρία. Η ιδιότητά τους, δεν αμφισβητήθηκε από τους Εναγόμενους. Σε σχέση με το καθήκον του εμπειρογνώμονα ή πραγματογνώμονα έναντι του Δικαστηρίου αναφέρονται τα ακόλουθα στο σύγγραμμα «Το Δίκαιο της Απόδειξης, Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές» (ανωτέρω) σελ. 580-581: «Tο καθήκον των πραγματογνωμόνων έναντι του Δικαστηρίου κατά τη μαρτυρία τους έγκειται στην αιτιολογημένη, αντικειμενική και αμερόληπτη παρουσίαση των αναγκαίων επιστημονικών κριτηρίων ώστε να δώσουν τη δυνατότητα στο Δικαστήριο να κρίνει ευχερώς την ακρίβεια των επίδικων συμπερασμάτων τους και να διαμορφώσει συναφώς τη δική του ανεξάρτητη άποψη δια της εφαρμογής των κριτηρίων αυτών στα γεγονότα της υπόθεσης (Παναγρίτη ν Χαραλάμπους, ΠΕ320/08, ημ. 15.3.12, Σαρρής ν Καλλέγιας και Πιττάλης και Άλλων ν Ianira Enterprises Ltd και Άλλων
(1997)1 (Β) ΑΑΔ 814, Philippou v Odysseos
(1989)1 CLR1).» Τα πιο πάνω επιβεβαιώνονται και από την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Ποιν. Έφ. 176/13 Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Γεώργιος Ευριπίδου κ.ά., ημερομηνίας 06/04/15, όπου σημειώθηκαν τα ακόλουθα: «Υπενθυμίζουμε ότι με βάση καλά εδραιωμένες νομολογιακές αρχές, η υποχρέωση ενός εμπειρογνώμονα είναι να προμηθεύσει το δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για αξιολόγηση της ορθότητας των συμπερασμάτων του ώστε να σχηματίσει ίδιαν ανεξάρτητη γνώμη [βλ. Σπύρου ν. Χατζηχαραλάμπους
(1989)1(Ε) ΑΑΔ 298]. Ο εμπειρογνώμονας μάρτυρας, δεν πρέπει επίσης να αρκείται στην παρουσίαση της άποψης του με γυμνές δηλώσεις οι οποίες δεν παρέχουν στο Δικαστήριο δυνατότητα ελέγχου της επιστημονικής άποψης του [βλ. Δημοκρατία ν. Ηροδότου Αγιώτου
(2000)1 ΑΑΔ 1020].» Ξεκινώ από τον Μ.Ε.
  1. Η ορθότητα της οριοθέτησης του κοινού συνόρου των τεμαχίων με αρ. XXX και XXX, η οποία εκτελέστηκε από τον Μ.Ε.1, δεν έτυχε οποιασδήποτε αμφισβήτησης. Η ορθότητα, άλλωστε, της εργασίας του επιβεβαιώνεται από τη δέσμη Τεκμηρίου
  2. Περαιτέρω, η αποτύπωση του περιτοιχίσματος και η αναφορά του Μ.Ε.1 ότι το περιτοίχισμα ανήκει στο τεμάχιο του Ενάγοντα δεν αντικρούστηκε από την Υπεράσπιση. Συνεχίζω με τον Μ.Ε.3, η μαρτυρία του οποίου επικεντρώθηκε στις ζημιές που εντόπισε στο περιτοίχισμα και συγκεκριμένα, στην πλευρά του περιτοιχίσματος που βρίσκεται προς το ακίνητο του Εναγόμενου
  3. Το περιεχόμενο της τεχνικής έκθεσης του Μ.Ε.3 (δέσμη Τεκμηρίου 11) δεν αμφισβητήθηκε από τους Εναγόμενους, αφού οι ερωτήσεις που υποβλήθηκαν ήταν διευκρινιστικού περιεχομένου. Θα πρέπει, ωστόσο, να επισημανθούν τα ακόλουθα σε σχέση με την τεχνική έκθεση. Πρώτον, η έκθεση ετοιμάστηκε κατόπιν επίσκεψης του Μ.Ε.3 στο ακίνητο του Ενάγοντα στις 19 και 26.11.13, δηλαδή σε χρόνο κατά τον οποίο βρίσκονταν ακόμη σε εξέλιξη οι εργασίες ανέγερσης της οικίας του Εναγόμενου
  4. Ότι κατά τον χρόνο επίσκεψής του και ετοιμασίας της έκθεσης η οικία του Εναγόμενου 1 ήταν στο στάδιο της κατασκευής, επιβεβαιώθηκε από τον Μ.Ε.3 στις διευκρινιστικές ερωτήσεις που του τέθηκαν από το Δικαστήριο. Δεύτερον, όπως καταγράφεται στην παράγραφο 4 της τεχνικής έκθεσης και επαναλήφθηκε στη διά ζώσης μαρτυρία του Μ.Ε.3, οι διαπιστώσεις του, αποτελούν απλώς εισαγωγή στα ζητήματα που καλύπτει η έκθεση και θα πρέπει να ακολουθήσει διεξοδική μελέτη. Τρίτον, ο Μ.Ε.3, μετά τις προαναφερόμενες ημερομηνίες, δεν επισκέφθηκε ξανά για σκοπούς ελέγχου το ακίνητο του Ενάγοντα και δεν ετοίμασε οποιαδήποτε διεξοδική μελέτη. Ενόψει των πιο πάνω, η βαρύτητα που μπορεί να αποδοθεί στην τεχνική έκθεση είναι περιορισμένης εμβέλειας. Αυτό, διότι αφ' ης στιγμής ο Μ.Ε.3 δεν επισκέφθηκε ξανά την οικία του Ενάγοντα, εκ των πραγμάτων δεν ήταν και σε θέση να διαπιστώσει κατά πόσο υπήρξαν οποιεσδήποτε επιδιορθώσεις σε σχέση με ζημιές που εντόπισε κατά τον έλεγχο που διενήργησε στις 19 και 26.11.13 ή κατά πόσο η διαμορφωθείσα κατάσταση στη συνορεύουσα αυλή του Εναγόμενου 1 θα μπορούσε να προκαλέσει προβλήματα στο υπόγειο της οικίας του Ενάγοντα. Θα πρέπει, επίσης, να σημειωθεί ότι ειδικά για την αποκατάσταση των βλαβών, ο Μ.Ε.3 ξεκαθάρισε ότι δεν του ζητήθηκε να ετοιμάσει μελέτη αποκατάστασης τους. Στο σημείο αυτό παρεμβάλλω, ότι στην προσφορά εργασιών ‑ Τεκμήριο 12 που ετοίμασε ο Μ.Ε.4, δεν περιλαμβάνονται οποιεσδήποτε εργασίες που να αφορούν τα φρεάτια αποχέτευσης της οικίας του Εναγόμενου 1 και τη διαμόρφωση του πλακόστρωτου έτσι ώστε να λάβει κατάλληλη κλίση προς απορροή των ομβρίων υδάτων. Το πλέον σημαντικό, ωστόσο, είναι το γεγονός ότι μετά την τεχνική έκθεση δεν προέβη σε διεξοδική μελέτη σε σχέση με τα επίδικα ζητήματα. Ούτε και επιθεώρησε τις υφιστάμενες ζημιές που παρουσιάζονται στο υπόγειο της οικίας του Ενάγοντα, έτσι ώστε να μπορεί να διατυπώσει τη γνώμη του ως προς τη διασύνδεση των ζημιών με συγκεκριμένες αστοχίες που εντόπισε κατά την εκτέλεση των εργασιών στο τεμάχιο του Εναγόμενου
  5. Υποδεικνύεται, ότι κατά τον χρόνο επιθεώρησης της οικίας του Ενάγοντα δεν είχαν παρουσιαστεί τα προβλήματα υγρασίας στο υπόγειο. Τούτο, προκύπτει και από την αξιόπιστη μαρτυρία του Ενάγοντα. Συγκεκριμένα, ο Ενάγων κατήγγειλε στην Αστυνομία τους Εναγόμενους στις 30.11.
  6. Σε σχετική ερώτηση που τέθηκε στον Ενάγοντα κατά την αντεξέτασή του ως προς το κατά πόσο επέτρεψε στους Εναγόμενους και την Αστυνομία να εισέλθουν στην οικία του για να επιθεωρήσουν ζημιές που προκλήθηκαν σε αυτήν, ο Ενάγων απάντησε ότι ουδέποτε του ζητήθηκε κάτι τέτοιο και, σε κάθε περίπτωση, κατά τον εν λόγω χρόνο δεν είχαν προκληθεί οποιεσδήποτε ζημιές στο εσωτερικό της οικίας του. Συνεπώς, από τη μαρτυρία του Μ.Ε.3 αποδέχομαι τις διαπιστώσεις του περί πρόκλησης ζημιών από τις εργασίες που διεξάγονταν στο τεμάχιο του Εναγόμενου 1 στις μονώσεις και στα υλικά προστασίας των μονώσεων στο περιτοίχισμα και τη μη σφράγιση του αρμού διαστολής του υπόστεγου χώρου στάθμευσης της οικίας του Εναγόμενου 1 με κατάλληλα υλικά μόνωσης. Έρχομαι στη μαρτυρία του Μ.Ε.
  7. Η αντεξέταση του μάρτυρα επικεντρώθηκε κυρίως στην αμφισβήτηση των ποσών που καταγράφει στην προσφορά που έδωσε στον Ενάγοντα - Τεκμήριο
  8. Ο Μ.Ε.4 επεξήγησε ότι στην οικοδομική βιομηχανία και ειδικότερα σε εργασίες που πρόκειται να εκτελεστούν σε ήδη ολοκληρωμένες οικοδομές, οι τιμές που δίδονται είναι κατά προσέγγιση και ανάλογες της ποιότητας εργασίας του κάθε εργολάβου. Επίσης, διευκρίνισε, ότι στις περιπτώσεις, όπως εν προκειμένω, που οι εργασίες είναι περιορισμένης έκτασης, το κόστος των εργασιών αυξάνεται. Θεωρώ ότι ο Μ.Ε.4 επεξήγησε με σαφή και πειστικό τρόπο το ύψος των τιμών για την κάθε εργασία που, σύμφωνα με το Τεκμήριο 12, θα πρέπει να εκτελεστεί. Δήλωσε με ειλικρίνεια, ότι οι τιμές που προσέφερε δεν είναι από τις πιο φθηνές της αγοράς. Μέσα από την αντεξέταση του, ωστόσο, δεν διαφάνηκε ότι για τις εργασίες που περιγράφονται στο Τεκμήριο 12 ο μέσος όρος των τιμών από εργολάβους οικοδομών κυμαίνεται σε επίπεδα διαφορετικά από αυτά που κατέγραψε στο εν λόγω Τεκμήριο. Ούτε, από την άλλη, αμφισβητήθηκε η ποιότητα των εργασιών της εταιρείας του. Εν πάση περιπτώσει, σημειώνεται ότι η προσπάθεια της Υπεράσπισης να αμφισβητήσει την ορθότητα και το δικαιολογημένο των χρεώσεων περιορίστηκε στην υποβολή γενικών θέσεων. Σε σχέση με τις διαπιστώσεις του κατά την επίσκεψή του στην οικία του Ενάγοντα, σημειώνω ότι παρέμεινε αναντίλεκτη η θέση του μάρτυρα περί ύπαρξης υγρασίας στον τοίχο του υπογείου της οικίας του Ενάγοντα. Ομοίως δεν αμφισβητήθηκε από τους Εναγόμενους και η δήλωση του, ότι από τις τέσσερις πλευρές του υπογείου της εν λόγω οικίας, η μοναδική πλευρά στην οποία παρουσιάζονται υγρασίες είναι αυτή που συνορεύει με το τεμάχιο του Εναγόμενου
  9. Όσον αφορά τις εργασίες που, σύμφωνα με το Τεκμήριο 12, θα πρέπει να εκτελεστούν εντός του τεμαχίου του Εναγόμενου 1, ο Μ.Ε.4 με σαφή και πειστικό τρόπο επεξήγησε ότι αυτές αφορούν μόνο τις εργασίες που περιγράφονται στο στοιχείο με α/α Α.2 του Τεκμηρίου
  10. Η αντίθετη θέση των Εναγομένων, οι οποίοι υποστήριξαν ότι και οι εργασίες με τα στοιχεία α/α Α.3 και Α.4 για να εκτελεστούν θα πρέπει να εισέλθουν τα άτομα που θα αναλάβουν την εκτέλεσή τους στο τεμάχιο του Εναγόμενου 1, παρέμεινε σε επίπεδο απλής υποβολής. Δεν παραβλέπω, ότι στην κυρίως εξέταση του δήλωσε ότι και οι εργασίες με α/α Α.3 θα πρέπει να εκτελεστούν στο τεμάχιο του Εναγόμενου
  11. Είναι, ωστόσο, ξεκάθαρο από το σύνολο της μαρτυρίας του, ότι η δήλωση του δεν αφορούσε την αναγκαιότητα εισόδου στο τεμάχιο του Εναγόμενου 1, αλλά, ότι οι εργασίες θα εκτελεστούν σε περιουσία που ανήκει στον τελευταίο, μέσα, όμως, από το τεμάχιο του Ενάγοντα. Ειδικότερα, τώρα, σε σχέση με τις εργασίες που καταγράφονται στο στοιχείο με α/α Α.2 του Τεκμηρίου 12, ο Μ.Ε.4 με αντικειμενικότητα δήλωσε, ότι η αναγκαιότητα εκτέλεσής τους δεν προέκυψε από δικές του διαπιστώσεις, αλλά από την πληροφόρηση που έλαβε από τον Ενάγοντα περί καταστροφής της μόνωσης και των προστατευτικών της μόνωσης του περιτοιχίσματος. Επίσης, ξεκαθάρισε ότι το πρόβλημα της υγρασίας που παρατηρείται στο υπόγειο της οικίας του Ενάγοντα οφείλεται κατά κύριο λόγο στον ασοβάτιστο τοίχο του υπόστεγου χώρου στάθμευσης της οικίας του Εναγόμενου 1 και στο μη «κλείσιμο» του αρμού διαστολής μεταξύ του υπόστεγου χώρου στάθμευσης της οικίας του Εναγόμενου 1 και του περιτοιχίσματος με κατάλληλα υλικά σφράγισης και μόνωσης. Υποδεικνύεται, ότι η προαναφερόμενη άποψη του Μ.Ε.4 δεν αμφισβητήθηκε από την Υπεράσπιση. Περαιτέρω, αναφορικά με τις εργασίες που περιγράφονται στο στοιχείο με α/α Α.2 του Τεκμηρίου 12, θα πρέπει να επισημανθούν και τα ακόλουθα. Ο Μ.Ε.4, δεν είδε τις ζημιές που προκλήθηκαν στις μονώσεις και τα προστατευτικά της μόνωσης του περιτοιχίσματος. Συνεπώς, δεν ήταν σε θέση να διασυνδέσει τις υγρασίες που παρατήρησε στο υπόγειο της οικίας του Ενάγοντα με τις εν λόγω ζημιές. Δεν παραβλέπω τη δήλωση του, ότι χωρίς τις εν λόγω εργασίες το πρόβλημα της υγρασίας θα επιλυθεί σε ποσοστό 60 - 70%. Η συγκεκριμένη δήλωση, αφήνει να νοηθεί, ότι το πρόβλημα της υγρασίας οφείλεται σε ένα ποσοστό 30 - 40% στις ζημιές που προκλήθηκαν στη μόνωση και τα προστατευτικά της μόνωσης του περιτοιχίσματος. Παρατηρώ, ωστόσο, ότι η εν λόγω δήλωση του Μ.Ε.4 είναι καθαρά υποθετική. Ο μάρτυρας, πέραν του ότι δεν είχε ιδία αντίληψη της έκτασης των ζημιών που προκλήθηκαν κατά τον επίδικο χρόνο στο περιτοίχισμα, δεν είχε ούτε την ευχέρεια να εισέλθει στο ακίνητο του Εναγόμενου 1 για να επιθεωρήσει τη διαμορφωθείσα κατάσταση μετά την ολοκλήρωση της οικίας του τελευταίου. Συγκεκριμένα, δεν εξέτασε και δεν έκφερε άποψη ως προς το κατά πόσο η διαμόρφωση της αυλής της οικίας του Εναγόμενου 1 κατά μήκος του συνόρου με το τεμάχιο του Ενάγοντα και ειδικότερα κατά πόσο η κάλυψη του χώρου που συνορεύει με το περιτοίχισμα από χώμα και άλλα υλικά στο ύψος που υπέστη ζημιές το περιτοίχισμα, επιτρέπει την εισροή νερού από το έδαφος προς την κατεστραμμένη μόνωση και από εκεί στον τοίχο του υπογείου της οικίας του Ενάγοντα. Παράλληλα θα πρέπει να επισημανθεί ότι, παρά την πιο πάνω εκτίμηση του, ο Μ.Ε.4 δήλωσε τόσο κατά την κυρίως εξέταση του, όσο και κατά την αντεξέταση του ότι μέσω του ασοβάτιστου τοίχου του υπόστεγου χώρου στάθμευσης της οικίας του Εναγόμενου 1 και του αρμού διαστολής που παρέμεινε «ανοιχτός» εγκλωβίζεται το βρόχινο νερό, με αποτέλεσμα να διοχετεύεται προς το υπόγειο της οικίας του Ενάγοντα. Όταν δε του υποδείχθηκαν οι φωτογραφίες 12 - 19 της δέσμης Τεκμηρίου 9 κατά την κυρίως εξέταση του δήλωσε, μεταξύ άλλων, « ..Είμαστε σίγουροι ότι αυτός ο αρμός φταίει που προκαλεί τις ζημιές, δεν είναι κάτι άλλο.» Τα ίδια ουσιαστικά δήλωσε και κατά την αντεξέταση του. Παραθέτω αυτούσιο σχετικό απόσπασμα: «A. (.) Ο κύριος Αντώνης κατ' ισχυρισμό, που εγώ δεν μπορώ να πιστοποιήσω, λέει ότι τον καιρό που έχτιζε το σπίτι ο ιδιοκτήτης του XXX, του τρύπησε τη μόνωση, του έκανε ζημιά στο προστατευτικό της μόνωσης. Και επέμενε ότι η ζημιά που έχει το υπόγειο του, που τη ζημιά στο υπόγειο την βεβαιώνω γιατί την είδα, ότι είναι από εκεί. Βέβαια εγώ του εξήγησα ότι η περισσότερη ζημιά είναι επειδή έμεινε ο τοίχος ασοβάτιστος, ο αρμός ανοικτός, οι δουλειές που περιγράφονται στο Α3 που μπορεί να γίνουν από τη μεριά του Αντώνη, αλλά βέβαια αν είναι αλήθεια του Αντώνη, δεν θα λύσει το πρόβλημα, θα το μετριάσει. (.)» Τα προαναφερόμενα καταδεικνύουν ότι το Δικαστήριο δεν μπορεί να βασιστεί στην υποθετική δήλωση του Μ.Ε.4, ότι για το πρόβλημα της υγρασίας ευθύνονται και οι ζημιές που προκλήθηκαν στο περιτοίχισμα. Θα ήταν, κατά την άποψή μου, επισφαλές να στηριχθώ στη δήλωση του Μ.Ε.4, η οποία δεν αποτελεί την προσωπική και αιτιολογημένη εκτίμηση του κατόπιν ολοκληρωμένης μελέτης του ζητήματος, αλλά απλά ένα ενδεχόμενο. Ως εκ των ανωτέρω, η μαρτυρία του Μ.Ε.1 κρίνεται στην ολότητά της ως αποδεκτή και αξιόπιστη. Όσον, δε, αφορά τη μαρτυρία των Μ.Ε.3 και 4, με εξαίρεση τα σημεία που παρατέθηκαν πιο πάνω κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας τους ως μη αποδεκτά, η λοιπή μαρτυρία τους κρίνεται επίσης ως αποδεκτή και αξιόπιστη. Ο Μ.Υ.1 θεωρώ ότι δεν μετέφερε στο Δικαστήριο την αλήθεια, για τους λόγους που θα προσπαθήσω να εξηγήσω αμέσως πιο κάτω. Τα ουσιώδη μέρη της μαρτυρίας του εντοπίζονται στην αμφισβήτηση ορισμένων ποσών που καταγράφονται στο Τεκμήριο 12, στο κατά πόσο υπήρξε πλημμελής εκτέλεση εργασιών από την Εναγόμενη 2 και στο κατά πόσο η υγρασία που παρατηρείται στο υπόγειο της οικίας του Ενάγοντα οφείλεται στον αμελή τρόπο με τον οποίο εκτελέστηκαν οι εργασίες της Εναγόμενης
  12. Σε σχέση με το Τεκμήριο 12, ο Μ.Υ.1 επικεντρώθηκε στο κόστος ορισμένων εργασιών που καταγράφονται στα στοιχεία με α/α Α.1 και Α.
  13. Καταρχάς, για τις «προκαταρκτικές εργασίες» που καταγράφονται στο στοιχείο με α/α Α.1, δεν γνώριζε καν τι περιλαμβάνουν, ενώ σε σχέση με τα «έξοδα γραφείου - επιστασία», διατύπωσε απλώς τη δική του άποψη ως προς το ποσό που θεωρούσε ικανοποιητικό. Οι δε ισχυρισμοί του ως προς το κόστος της «ασφάλειας οικοδομής - εργοταξίου» διατυπώθηκαν σε καθαρά υποθετική βάση, αφού δεν παρέπεμψε σε οποιαδήποτε συγκεκριμένα στοιχεία. Θα πρέπει, επίσης, να σημειωθεί ότι οι ισχυρισμοί που πρόβαλε σε σχέση με τις εργασίες που περιλαμβάνονται στο στοιχείο με α/α Α.1 στηρίχθηκαν στην άποψη ότι το σύνολο των εργασιών του Τεκμηρίου 12 μπορούν να εκτελεστούν σε περίοδο μίας εβδομάδας. Αυτή η θέση, όμως, έρχεται σε σύγκρουση με την αξιόπιστη μαρτυρία του Μ.Ε.4, ο οποίος δήλωσε ότι η περίοδος που θα απαιτηθεί για την εκτέλεση των εργασιών ανέρχεται σε δύο μήνες. Σε σχέση τώρα με τον σχολιασμό του κόστους των εργασιών που καταγράφονται στο στοιχείο με α/α Α.5 του Τεκμηρίου 12, οι ισχυρισμοί που διατύπωσε ο Μ.Υ.1 δεν τέθηκαν στον Μ.Ε.4 για να τοποθετηθεί ο τελευταίος επ' αυτών. Οι ισχυρισμοί του Μ.Υ.1 αφορούσαν ουσιώδη ζητήματα της μαρτυρίας του Μ.Ε.4 και θα έπρεπε να είχαν τεθεί στον τελευταίο. Η αρχή, ότι κατά την αντεξέταση πρέπει να τίθεται στους μάρτυρες η υπόθεση που θα προωθηθεί από τον αντίδικο και ότι παράλειψη τέτοιας υποβολής εξουδετερώνει τις θέσεις που θα προβληθούν για πρώτη φορά κατά τη μαρτυρία του αντιδίκου, έχει υιοθετηθεί κατ' επανάληψη στη νομολογία. Η προαναφερόμενη αρχή επαναλήφθηκε στη σχετικά πρόσφατη απόφαση Πέτρου ν. Δημοκρατίας Ποιν. Έφεση 41/2015 ημερ. 25.10.16, όπου και λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Η βασική της δε θέση ότι τα χρήματα των επιταγών τα έδιδε στον ΜΚ13 για να έχει τη δυνατότητα «να κλέβει» το συνέταιρο του, δεν τέθηκε καν στον ΜΚ13, όταν αυτός αντεξεταζόταν. Πρόκειτο για σοβαρή παράλειψη που ακριβώς αγγίζει τον πυρήνα της θέσης της υπεράσπισης. ΄Ηταν δηλαδή υποχρέωση της να του το υποβάλει ώστε να του δώσει τη δυνατότητα να αντικρούσει τη θέση και παράλειψη τέτοιας υποβολής εξουδετερώνει τη θέση. (βλ. Σιακαλλής ν. Αστυνομίας
(2010)2 Α.Α.Δ. 146). Όπως ετέθη στην υπόθεση Pal κ.ά. v. Δημοκρατίας
(2010)2 Α.Α.Δ. 551 η υπεράσπιση οφείλει να θέσει τα ζητήματα που έχει κατά νου στους μάρτυρες κατηγορίας ώστε να έχουν τη δυνατότητα να απαντήσουν δεόντως. Αυτή δε η υποχρέωση καθίσταται ιδιαίτερα βαρύνουσα αν πρόκειται για ουσιώδη ισχυρισμό. (βλ. επίσης Adidas Sportshunfanbriken Adi DasslerKG v. The Jonitexo Ltd
(1987)1 C.L.R. 383 και Τάκη ν. Δημοκρατίας
(2009)2 Α.Α.Δ. 599).» Άλλη βασική πτυχή της μαρτυρίας του Μ.Υ.1, ήταν η θέση του ότι οι εργασίες της Εναγόμενης 2 εκτελέστηκαν επιμελώς, σύμφωνα με τα αρχιτεκτονικά σχέδια, εξου και εκδόθηκε το πιστοποιητικό τελικής έγκρισης (Τεκμήριο 15). Ο ισχυρισμός του Μ.Υ.1, ότι δεν έγινε οποιαδήποτε επέμβαση στο περιτοίχισμα καταρρίπτεται από τις αξιόπιστες μαρτυρίες του Ενάγοντα και του Μ.Ε.
  1. Επίσης, η υπό αναφορά θέση του αντικρούεται και από τις φωτογραφίες με αρ.10, 11, 13, 32 και 33 της δέσμης Τεκμηρίου 9 οι οποίες αποτυπώνουν το κάρφωμα ξύλων επί του περιτοιχίσματος και την τοποθέτηση σε αυτό άλλων υλικών. Όσον αφορά τους ισχυρισμούς που πρόβαλε για τον υπόστεγο χώρο στάθμευσης και ειδικότερα σε σχέση με το αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι ο τοίχος προς την πλευρά του τεμαχίου του Ενάγοντα παρέμεινε ασοβάτιστος και ο αρμός διαστολής «ανοιχτός», παρατηρούνται τα ακόλουθα. Καταρχάς, ο μάρτυρας πρόβαλε αντικρουόμενες θέσεις ως προς το κατά πόσο οι εργασίες σοβατίσματος και «κλεισίματος» του αρμού διαστολής μπορούν να εκτελεστούν από το τεμάχιο του Ενάγοντα ή απαιτείται είσοδος στο τεμάχιο του Εναγόμενου
  2. Συγκεκριμένα, στη γραπτή δήλωση του (βλ. παράγραφος 8 Εγγράφου Β) δήλωσε ότι για τη σφράγιση του αρμού διαστολής απαιτείται η είσοδος στο τεμάχιο του Ενάγοντα. Ακολούθως, όμως, όταν ρωτήθηκε δια ζώσης στην κυρίως εξέταση του για τις εργασίες του Τεκμηρίου 12 για τις οποίες απαιτείται η είσοδος στο τεμάχιο του Εναγόμενου 1, ο Μ.Υ.1 συμπεριέλαβε και τις εργασίες που περιλαμβάνονται στο στοιχείο με α/α Α.3, ήτοι το σοβάτισμα - μπογιάτισμα τοίχου συνόρου. Στη συνέχεια, κατά την αντεξέταση του, επανήλθε στην αρχική του τοποθέτηση λέγοντας ότι για την εκτέλεση των εν λόγω εργασιών απαιτείτο η είσοδος στο τεμάχιο του Ενάγοντα. Οι συγκρουόμενες απαντήσεις του προκαλούν ρήγμα στην αξιοπιστία του και αναδεικνύουν αλλότρια κίνητρα. Για να είμαι πιο συγκεκριμένος, η απάντηση που έδωσε δια ζώσης στην κυρίως εξέταση εξυπηρετούσε την αντίκρουση της μαρτυρίας του Μ.Ε.
  3. Η στροφή 180 μοιρών κατά την αντεξέταση του έγινε, προφανώς, για να εξυπηρετήσει τον αρχικό ισχυρισμό του ότι η Εναγόμενη 2 είχε σκοπό να εκτελέσει τις εν λόγω εργασίες, αλλά αυτές δεν εκτελέστηκαν διότι υπήρχε απαγορευτικό διάταγμα. Ο μάρτυρας, δηλαδή, προσάρμοζε τις θέσεις του αναλόγως του σκοπού που ήθελε να εξυπηρετήσει. Τα προαναφερόμενα φέρνουν στην επιφάνεια ακόμη ένα ζήτημα που αφήνει εκτεθειμένο τον Μ.Υ.
  4. Στην παράγραφο 8 του Εγγράφου Β, ο Μ.Υ.1 αποδίδει τη μη σφράγιση του αρμού διαστολής του υπόστεγου χώρου στάθμευσης στην ύπαρξη του απαγορευτικού διατάγματος. Αυτή η δήλωση, όμως, δεν συνάδει με τα πραγματικά δεδομένα. Συγκεκριμένα, στην παράγραφο 14 του Εγγράφου Β δήλωσε, ότι η παρούσα αγωγή καταχωρήθηκε λίγο μετά την αποπεράτωση του έργου. Τα ίδια δήλωσε και κατά την αντεξέταση του σε σχετική ερώτηση της συνηγόρου του Ενάγοντα, λέγοντας ότι οι εργασίες στο τεμάχιο του Εναγόμενου 1 ολοκληρώθηκαν περί το
  5. Το προσωρινό διάταγμα, ωστόσο, όπως προκύπτει από τον φάκελο του Δικαστηρίου, εκδόθηκε εκ συμφώνου στις 14.01.14, ενώ η αίτηση για την έκδοση του καταχωρήθηκε ταυτόχρονα με την αγωγή στις 23.12.
  6. Είναι, επομένως, σαφές ότι οι εργασίες ανέγερσης του υπόστεγου χώρου στάθμευσης περατώθηκαν πριν την καταχώρηση της αγωγής και πριν ασφαλώς την έκδοση του απαγορευτικού διατάγματος. Συνεπώς, δεν υπήρχε κατά τον ουσιώδη χρόνο οποιοδήποτε διάταγμα που να εμπόδιζε την Εναγόμενη 1 να εκτελέσει με επιμέλεια τις υπό αναφορά εργασίες. Στην προσπάθεια του να ξεπεράσει τον προαναφερόμενο σκόπελο, ισχυρίστηκε ότι ζήτησαν την άδεια του Ενάγοντα για να εισέλθουν στο τεμάχιο του για την εκτέλεση των εργασιών στον υπόστεγο χώρο στάθμευσης. Πρόκειται, κατά την άποψη μου, για όψιμο ισχυρισμό. Σε κάθε, όμως, περίπτωση ο εν λόγω ισχυρισμός δεν τέθηκε στον Ενάγοντα και ως εκ τούτου δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη (Πέτρου ν. Δημοκρατίας ανωτέρω). Η δήλωση τώρα του Μ.Υ.1, ότι το κιβώτιο μετρητή της Α.Η.Κ στηρίζεται αποκλειστικά σε τοίχο του Εναγόμενου 1 αναιρείται τόσο από την παραδοχή του ότι το περιτοίχισμα ανήκει στον Ενάγοντα, όσο και από την αξιόπιστη μαρτυρία του Μ.Ε.1 και τα Τεκμήρια 3, 4 και
  7. Τα εν λόγω Τεκμήρια, καθώς και οι φωτογραφίες με αρ.21, 29 και 35 της δέσμης Τεκμηρίου 9 καταδεικνύουν ξεκάθαρα, ότι μέρος του κιβωτίου μετρητή της Α.Η.Κ τοποθετήθηκε στο περιτοίχισμα. Από την άλλη, παρέμεινε μετέωρη η προσπάθεια του Μ.Υ.1 να υποστηρίξει ότι για τις υγρασίες που εμφανίζονται στο υπόγειο της οικίας του Ενάγοντα, μπορεί να ευθύνεται το γεγονός ότι η οικία του είναι ημιτελής. Όταν του ζητήθηκε να ξεκαθαρίσει κατά πόσο θα μπορούσε από την κατάσταση της οικίας του Ενάγοντα να προκληθεί υγρασία στο υπόγειο του, είπε ότι δεν μπορούσε να τοποθετηθεί με βεβαιότητα. Στη βάση των πιο πάνω, κρίνω ότι ουδεμία βαρύτητα δύναται να αποδοθεί στη μαρτυρία του Μ.Υ.
  8. Ο Εναγόμενος 1, τώρα, στη μαρτυρία του επιχείρησε να αποστασιοποιηθεί από τις εργασίες που εκτέλεσε η Εναγόμενη 2 για την ανέγερση της οικίας του. Δήλωσε κατ' επανάληψη ότι δεν είναι ούτε αρχιτέκτονας, ούτε πολιτικός μηχανικός και, επομένως, δεν είναι σε θέση να σχολιάσει τον τρόπο με τον οποίο εκτελέστηκαν οι εργασίες της Εναγόμενης
  9. Περαιτέρω, επικαλέστηκε τα Τεκμήρια 15 - 17, τα οποία, ως ισχυρίστηκε, επιβεβαιώνουν τη νομότυπη εκτέλεση των εργασιών. Σε σχέση με τα Τεκμήρια 15 - 17, για τα οποία έγινε αρκετός λόγος, θα πρέπει να σημειώσω τα ακόλουθα. Η αμέλεια και η παράνομη επέμβαση που επικαλείται ο Ενάγων, δεν αφορά το κατά πόσο οι εργασίες για την ανέγερση της οικίας του Εναγόμενου 1 εκτελέστηκαν σύμφωνα με τα αρχιτεκτονικά σχέδια ή τους όρους της άδειας οικοδομής. Ούτε και τίθεται, μέσω των δικογράφων και της μαρτυρίας, ζήτημα κατάληψης έκτασης γης του τεμαχίου του Ενάγοντα από τον Εναγόμενο
  10. Συνεπώς, η σημασία των Τεκμηρίων 15 - 17, είναι, κατά την κρίση μου, ουδέτερη. Επανέρχομαι στην ουσία της μαρτυρίας του Εναγόμενου
  11. Η θέση του, ότι δεν γνώριζε οτιδήποτε για τα παράπονα του Ενάγοντα σε σχέση με τις ζημιές που προκλήθηκαν στο περιτοίχισμα, στερείται πειστικότητας. Συγκεκριμένα, ο ίδιος παραδέχθηκε ότι κλήθηκε από την Αστυνομία στις 30.11.13, όταν έγινε σχετική καταγγελία από τον Ενάγοντα. Επισημαίνω, ότι ο ισχυρισμός του Ενάγοντα ότι η καταγγελία του αφορούσε την αφαίρεση του μονωτικού σοβά από το περιτοίχισμα δεν αμφισβητήθηκε. Ο ισχυρισμός του Εναγόμενου 1 περί άγνοιας του ως προς τον πλημμελή τρόπο εκτέλεσης των εργασιών της Εναγόμενης 2 κλονίζεται από την εικόνα που παρουσιάζει ο υπόστεγος χώρος στάθμευσης της οικίας του προς την πλευρά του τεμαχίου του Ενάγοντα. Δεν χρειάζεται κάποιος να είναι αρχιτέκτονας ή πολιτικός μηχανικός για να αντιληφθεί ότι οι εργασίες στο συγκεκριμένο μέρος της οικίας του δεν εκτελέστηκαν ορθά και με επιμέλεια. Υπογραμμίζω, ότι δεν αναφέρομαι στα προβλήματα που θα μπορούσαν να προκύψουν στην οικία του Ενάγοντα από την πλημμελή εκτέλεση των εργασιών της Εναγόμενης 2 και για τα οποία χρειάζονται ειδικές γνώσεις. Το γεγονός, όμως, ότι ο τοίχος του υπόστεγου χώρου στάθμευσης είναι ασοβάτιστος και δεν έχει μπογιατιστεί είναι εμφανές στον καθένα. Το αναμενόμενο θα ήταν ο Εναγόμενος 1 να απευθυνθεί στην Εναγόμενη 2 και να ζητήσει εξηγήσεις για την κατάσταση του εν λόγω τοίχου (βλ. φωτογραφίες 21 - 25, 29 και 35 της δέσμης Τεκμηρίου 9). Από τη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον μου, προκύπτει ότι ο Εναγόμενος 1 δεν έπραξε οτιδήποτε, αλλά αντιθέτως αποδέχθηκε την παράδοση της οικίας του από την Εναγόμενη 2 στην εν λόγω κατάσταση. Επίσης, ο Εναγόμενος 1 θα έπρεπε να διερωτηθεί και να απευθυνθεί, είτε στην Εναγόμενη 2, είτε στον αρχιτέκτονα του, σε σχέση με το κιβώτιο μετρητή της Α.Η.Κ. Είναι ξεκάθαρο, ότι μέρος του εν λόγω κιβωτίου τοποθετήθηκε στο περιτοίχισμα. Από την προσκομισθείσα μαρτυρία καταδεικνύεται, ότι δεν απασχόλησε τον Εναγόμενο 1 το ζήτημα της ιδιοκτησίας του περιτοιχίσματος και της δυνατότητας τοποθέτησης του κιβωτίου μετρητή της οικίας του σε αυτό. Στη βάση των πιο πάνω, θεωρώ ότι δεν μπορεί να δοθεί βαρύτητα στη μαρτυρία του Εναγόμενου
  12. Ευρήματα Ο Ενάγων είναι ιδιοκτήτης του τεμαχίου με αρ. XXX, εντός του οποίου ανήγειρε την οικία του, η οποία διαθέτει και υπόγειο χώρο. Στα σύνορα του τεμαχίου του Ενάγοντα με το γειτονικό τεμάχιο με αρ. XXX, ο Ενάγων ανήγειρε περιτοίχισμα το οποίο χρησιμεύει και ως τοίχος αντιστήριξης του υπογείου της οικίας του. Στην εξωτερική πλευρά του περιτοιχίσματος, δηλαδή στην πλευρά προς το τεμάχιο με αρ. XXX, ο Ενάγων τοποθέτησε μονώσεις και προστατευτικά υλικά των μονώσεων. Ο Εναγόμενος 1 είναι ιδιοκτήτης του γειτονικού τεμαχίου με αρ. XXX. Περί τις αρχές του 2013 ανέθεσε στην Εναγόμενη 2, η οποία είναι αδειούχος εργοληπτική εταιρεία, τις εργασίες ανέγερσης της οικίας του εντός του προαναφερόμενου τεμαχίου. Οι υπάλληλοι της Εναγόμενης 2, χωρίς την άδεια του Ενάγοντα, αφαίρεσαν τον ειδικό σοβά με φάρμακο που τοποθετήθηκε στο περιτοίχισμα για την προστασία του από την υγρασία. Επίσης, κάρφωσαν σπόντες στο περιτοίχισμα προκειμένου να στηρίξουν σε αυτό τα καλούπια τα οποία χρησιμοποίησαν για την ανέγερση της οικίας του Εναγόμενου
  13. Από τις εν λόγω ενέργειες προκλήθηκαν ζημιές στις μονώσεις και τα προστατευτικά υλικά των μονώσεων του περιτοιχίσματος. Ο Ενάγων, στις 30.11.13, κατήγγειλε στην Αστυνομία την αφαίρεση του σοβά από το περιτοίχισμα από υπαλλήλους της Εναγόμενης
  14. Κατά την εξέταση της εν λόγω καταγγελίας, κλήθηκαν από την Αστυνομία και παρευρέθηκαν στον επίδικο χώρο, τόσο ο διευθυντής της Εναγόμενης 2, όσο και ο Εναγόμενος
  15. Περαιτέρω, η Εναγόμενη 2, κατά την ανέγερση του υπόστεγου χώρου στάθμευσης της οικίας του Εναγόμενου 1, δεν σφράγισε με μονωτικά υλικά τον αρμό διαστολής που δημιούργησε μεταξύ του περιτοιχίσματος και του υπόστεγου χώρου στάθμευσης. Επίσης, ο τοίχος του υπόστεγου χώρου στάθμευσης που βρίσκεται προς την πλευρά του τεμαχίου του Ενάγοντα δεν σοβατίστηκε και δεν μπογιατίστηκε. Επιπρόσθετα, η Εναγόμενη 2, χωρίς την άδεια του Ενάγοντα, τοποθέτησε μέρος του κιβωτίου μετρητή της Α.Η.Κ, που αφορά την οικία του Εναγόμενου 1, πάνω στο περιτοίχισμα, ενώ το υπόλοιπο μέρος του εφάπτεται του περιτοιχίσματος. Οι εργασίες ανέγερσης της οικίας του Εναγόμενου 1 από την Εναγόμενη 2 αποπερατώθηκαν περί τα τέλη του
  16. Ο Εναγόμενος 1 παρέλαβε την οικία του και προχώρησε σε όλες τις αναγκαίες ενέργειες προκειμένου να εξασφαλίσει πιστοποιητικό έγκρισης, πιστοποιητικό εγγραφής ακίνητης ιδιοκτησίας και συναίνεση του Σ.Α.ΠΑ για σύνδεση της ιδιωτικής υπονόμου λυμάτων με το δημόσιο σύστημα αποχέτευσης. Στο υπόγειο της οικίας του Ενάγοντα και συγκεκριμένα στον τοίχο του υπογείου του που συνορεύει με το τεμάχιο του Εναγόμενου 1 παρουσιάστηκε υγρασία. Ο Ενάγων ανέθεσε σε ιδιώτη τοπογράφο μηχανικό την οριοθέτηση του τμήματος του τεμαχίου του που συνορεύει με το τεμάχιο με αρ.XXX. Στη βάση της πιο πάνω εργασίας, η οποία έτυχε της έγκρισης του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας, εκδόθηκε πιστοποιητικό οριοθέτησης τμήματος ακίνητης ιδιοκτησίας. Αποτελεί, επίσης, εύρημά μου, ότι ο Ενάγων ανέθεσε τον Νοέμβριο του 2013 σε πολιτικό μηχανικό την ετοιμασία τεχνικής έκθεσης σε σχέση με τις ζημιές που προκαλούνταν, κατά τον εν λόγω χρόνο, από τις οικοδομικές εργασίες που διεξάγονταν στο τεμάχιο του Εναγόμενου
  17. Τέλος, ο Ενάγων ζήτησε και έλαβε προσφορά από εργοληπτική εταιρεία για επιδιόρθωση των ζημιών που παρουσιάζει η οικία του. Νομική πτυχή Όπως προκύπτει από την Έκθεση Απαίτησης, η αξίωση του Ενάγοντα εδράζεται στα αστικά αδικήματα της αμέλειας και της παράνομης επέμβασης στην ακίνητη ιδιοκτησία του. Ο ορισμός του αδικήματος της αμέλειας περιλαμβάνεται στο άρθρο 51
(1)του Κεφ.148 και έχει ως ακολούθως: «Αμέλεια συvίσταται- (α) στηv τέλεση πράξης τηv oπoία υπό τις περιστάσεις δεv θα τελoύσε λoγικό συvετό πρόσωπo ή στηv παράλειψη τέλεσης πράξης τηv oπoία υπό τις περιστάσεις τέτoιo πρόσωπo θα τελoύσε͘ ή (β) στηv παράλειψη καταβoλής τέτoιας δεξιότητας ή επιμέλειας για τηv άσκηση επαγγέλματoς, επιτηδεύματoς ή ασχoλίας όπως έvα λoγικό συvετό πρόσωπo, πoυ έχει τα πρoσόvτα για τηv άσκηση τoυ επαγγέλματoς αυτoύ, επιτηδεύματoς ή ασχoλίας θα κατέβαλλε υπό τις περιστάσεις, και στηv πρόκληση ζημιάς εξαιτίας αυτής: Νoείται ότι για αυτή δύvαται vα τύχει απoζημίωσης μόvo τo πρόσωπo έvαvτι τoυ oπoίoυ o υπαίτιoς της αμέλειας υπείχε υπoχρέωση, υπό τις περιστάσεις, vα μηv επιδείξει αμέλεια». Για τη στοιχειοθέτηση του αστικού αδικήματος της αμέλειας, ο Ενάγων θα πρέπει να αποδείξει τα τρία συστατικά στοιχεία του, ήτοι την ύπαρξη καθήκοντος επιμέλειας έναντι του, την παράβαση του καθήκοντος επιμέλειας και την πρόκληση ζημιάς. Περαιτέρω, θα πρέπει να καταδειχθεί αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της παράβασης του καθήκοντος επιμέλειας και της ισχυριζόμενης ζημιάς (Βαριάνου ν. Βορκά
(2010)1Γ Α.Α.Δ 1541). Στην υπόθεση Μ.Σ. Ιακωβίδης Λτδ κ.ά. ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Πολιτική Έφεση 378/2009 ημερ. 10.07.15, λέχθηκε ότι το αστικό αδίκημα της αμέλειας αφορά τη νομική αναγκαιότητα λήψης εύλογης επιμέλειας, ώστε να αποφευχθούν πράξεις ή παραλείψεις που προβλεπτώς μπορούν να επιφέρουν ζημιά στον γείτονα. Ως «γείτονας» θεωρούνται όλα εκείνα τα πρόσωπα που είναι σε επαρκή σχέση εγγύτητας ή γειτονίας με το πρόσωπο που επιφέρει τη ζημιά, ώστε το τελευταίο να έπρεπε λογικά να γνώριζε ή να προέβλεπε ότι οι πράξεις του θα επηρέαζαν το άλλο μέρος. Το επίπεδο επιμέλειας που απαιτείται είναι αυτό του μέσου λογικού συνετού ανθρώπου. Το ίδιο ισχύει, τηρουμένων των αναλογιών, και στις περιπτώσεις των επαγγελματιών. Δηλαδή, το επίπεδο είναι αυτό του συνήθους επιμελούς και ικανού επαγγελματία και όχι αυτό του πολύ προσοντούχου ή εκείνου που κατέχει ελάχιστα προσόντα (Αθανασίου κ.ά. v. Κουκούνη
(1997)1 Α.Α.Δ 614). Η αξίωση, ως ήδη αναφέρθηκε, βασίζεται και στο αστικό αδίκημα της παράνομης επέμβασης, το οποίο προβλέπεται στο άρθρο 43 του Κεφ.148 και έχει ως ακολούθως: «43.-
(1)Παράvoμη επέμβαση σε ακίvητη ιδιoκτησία συvίσταται σε παράvoμη είσoδo ή σε παράvoμη πρόκληση ζημιάς ή σε παράvoμη παρέμβαση στηv ιδιoκτησία αυτή από oπoιoδήπoτε πρόσωπo.
(2)Αv η πράξη για τηv oπoία εγείρεται η αγωγή είvαι επιτρεπτή κατά τoπικό έθιμo, αυτό αφoύ απoδειχθεί συvιστά υπεράσπιση αλλά σε αγωγή πoυ εγείρεται για παράvoμη επέμβαση σε ακίvητη ιδιoκτησία τo βάρoς της απόδειξης ότι η πράξη για τηv oπoία εγείρεται η αγωγή δεv ήταv παράvoμη φέρει o εvαγόμεvoς.» Το αδίκημα της παράνομης επέμβασης στρέφεται εναντίον της κατοχής ακινήτων και σκοπός του είναι η προστασία τέτοιας κατοχής (σύγγραμμα Αστικά Αδικήματα, Δίκαιο και Αποφάσεις, Τόμος 1, σελ.130 των κ.κ. Αρτέμη και Ερωτοκρίτου). Στο ίδιο σύγγραμμα καταγράφονται οι διάφοροι τρόποι με τους οποίους μπορεί να διαπραχθεί το εν λόγω αδίκημα και συγκεκριμένα μνημονεύονται η παράνομη είσοδος, η παράνομη πρόκληση ζημιάς και η παράνομη παρέμβαση (βλ. και Παπαχριστοφόρου ν. Καπνίση κ.α.
(2005)1Α Α.Α.Δ 244). Επίσης, σημειώνεται ότι το αδίκημα είναι αγώγιμο per se και δεν χρειάζεται η απόδειξη ζημιάς. Συμπεράσματα Σύμφωνα με τη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον μου, ο Ενάγων υποστηρίζει ότι η υγρασία που παρουσιάζεται στο υπόγειο της οικίας του οφείλεται, αφενός στον τρόπο κατασκευής του τοίχου του υπόστεγου χώρου στάθμευσης της οικίας του Εναγόμενου 1 και αφετέρου στις ζημιές που προκλήθηκαν στη μόνωση και στα υλικά προστασίας της μόνωσης του περιτοιχίσματος. Επιπλέον, ο Ενάγων ισχυρίζεται ότι μέχρι και σήμερα διαπράττεται παράνομη επέμβαση, αφού το κιβώτιο μετρητή της Α.Η.Κ τοποθετήθηκε στο περιτοίχισμα που του ανήκει. Ξεκινώ με το ζήτημα της υγρασίας του υπογείου της οικίας του Ενάγοντα. Δεν χωρεί αμφιβολία, ότι ο Ενάγων εντάσσεται στην έννοια του «γείτονα» για τους σκοπούς του αστικού αδικήματος της αμέλειας. Υπενθυμίζεται, ότι το τεμάχιο του Ενάγοντα συνορεύει με αυτό του Εναγόμενου
  1. Συνεπώς, ο Εναγόμενος 1 και ο ανεξάρτητος εργολάβος στον οποίο ανέθεσε την ανέγερση της οικίας του, ήτοι η Εναγόμενη 2, είχαν καθήκον επιμέλειας έναντι του Ενάγοντα. Είχαν, δηλαδή, καθήκον να διεκπεραιώσουν τις εργασίες ανέγερσης της οικίας με τέτοιο τρόπο ώστε να μην προκαλέσουν ζημιά στη γειτονική οικία του Ενάγοντα. Παρενθετικά σημειώνω, ότι η απουσία πιστοποιητικού τελικής έγκρισης της οικίας του Ενάγοντα ουδεμία επίδραση ασκεί στο δικαίωμα του να εγείρει την παρούσα αγωγή. Η αντίθετη σχετική εισήγηση του κ. Δημητρίου παρέμεινε χωρίς οποιαδήποτε τεκμηρίωση. Η Εναγόμενη 2 παραβίασε το καθήκον επιμέλειας που όφειλε στον Ενάγοντα. Συγκεκριμένα, αποτελεί κοινό έδαφος, ότι ο τοίχος του υπόστεγου χώρου στάθμευσης της οικίας του Εναγόμενου 1 δεν έχει σοβατιστεί και δεν έχει μπογιατιστεί. Αποτελεί, επίσης, κοινό έδαφος, ότι ο αρμός διαστολής μεταξύ του υπόστεγου χώρου στάθμευσης του Εναγόμενου 1 και του περιτοιχίσματος δεν έχει σφραγιστεί με υλικά σφράγισης και μόνωσης. Σύμφωνα με την αξιόπιστη και αποδεκτή μαρτυρία του Μ.Ε.4, οι πιο πάνω παραλείψεις της Εναγόμενης 2 ευθύνονται για την πρόκληση υγρασίας στο υπόγειο της οικίας του Ενάγοντα. Περαιτέρω, σύμφωνα με αναντίλεκτη μαρτυρία του Μ.Ε.4, η υγρασία στο υπόγειο της οικίας του Ενάγοντα παρατηρείται μόνο στον τοίχο ο οποίος συνορεύει με το ακίνητο του Εναγόμενου
  2. Υπάρχει, επομένως, η απαραίτητη αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της υγρασίας και του αμελούς τρόπου εκτέλεσης των εργασιών από την Εναγόμενη
  3. Πρόκειται δε, για ζημιά που μπορούσε να προβλεφθεί και να αποφευχθεί εάν επιδεικνυόταν εύλογη επιμέλεια. Στο σύγγραμμα Charlesworth & Percy on Negligence, 12η έκδοση, παράγραφος 2‑238 αναφέρονται τα ακόλουθα ως προς το καθήκον επιμέλειας που οφείλει ένας εργολάβος οικοδομών: "A builder owes an ordinary duty of care founded upon Donoghue v Stevenson with respect to negligent building work causing physical injury or physical damage to other property." Αναφορικά με τη δεύτερη αιτία που επικαλείται ο Ενάγων για την πρόκληση υγρασίας στο υπόγειο της οικίας του, δηλαδή τις ζημιές που προκάλεσε η Εναγόμενη 2 στις μονώσεις και στα υλικά προστασίας των μονώσεων του υπογείου του, παρατηρώ τα ακόλουθα. Αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου, ότι η Εναγόμενη 2, μέσω των υπαλλήλων της, κατά την ανέγερση της οικίας του Εναγόμενου 1 προκάλεσε ζημιές στις μονώσεις και στα προστατευτικά υλικά των μονώσεων που υπήρχαν στο περιτοίχισμα. Το ερώτημα που τίθεται, πλέον, συνίσταται στο κατά πόσο η προσκομισθείσα μαρτυρία κατέδειξε την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ των εν λόγω ζημιών και της υγρασίας του υπογείου της οικίας του Ενάγοντα. Θεωρώ, ότι δεν έχει καταδειχθεί τέτοια αιτιώδης συνάφεια. Τόσο ο Μ.Ε.3, όσο και ο Μ.Ε.4, αναφέρθηκαν στην πιθανότητα από τη βλάβη που προκλήθηκε στις μονώσεις και τα προστατευτικά υλικά των μονώσεων να προκληθεί υγρασία στο υπόγειο της οικίας του Ενάγοντα. Αυτή η πιθανολόγηση, όμως, δεν μετατράπηκε σε αποδειχθέν γεγονός. Ο μεν Μ.Ε.3 στη μαρτυρία του ξεκαθάρισε ότι η τεχνική έκθεσή του (δέσμη Τεκμηρίου 11) αποτελεί απλώς εισαγωγή στα ζητήματα που καταγράφει σε αυτήν σε σχέση με τα οποία απαιτείται διεξοδική μελέτη, η οποία ουδέποτε έγινε. Ταυτόχρονα, ξεκαθάρισε ότι δεν του ανατέθηκε και δεν διενήργησε μελέτη για την αποκατάσταση των βλαβών που θα μπορούσαν να προκληθούν από τις ζημιές που εντόπισε κατά τον χρόνο επιθεώρησης της οικίας του Ενάγοντα. Υπενθυμίζεται, ότι η επιθεώρηση από τον Μ.Ε.3 και η ετοιμασία της έκθεσης του έγινε κατά τον χρόνο διεξαγωγής των εργασιών κατασκευής της οικίας του Εναγόμενου 1 και, επομένως, πριν δημιουργηθεί υγρασία στο υπόγειο της οικίας του Ενάγοντα. Όσον αφορά τον Μ.Ε.4, υπενθυμίζω, ότι ο τελευταίος δεν είδε τις εν λόγω ζημιές, καθώς όταν επισκέφθηκε την οικία του Ενάγοντα, οι εργασίες στο ακίνητο του Εναγόμενου 1 είχαν προ πολλού ολοκληρωθεί και οι ζημιές είχαν καλυφθεί από το χώμα και άλλα υλικά που τοποθετήθηκαν στην αυλή της οικίας του Εναγόμενου
  4. Όπως αναφέρθηκε κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας του δεν διευκρίνισε κατά πόσο, ενόψει και της διαμόρφωσης της αυλής της οικίας του Εναγόμενου 1 στο επίμαχο σημείο, θα μπορούσαν οι ζημιές στις μονώσεις και στα προστατευτικά υλικά των μονώσεων να προκαλέσουν υγρασία στο υπόγειο της οικίας του Ενάγοντα. Ως εκ των ανωτέρω, αποδείχθηκε, κατά την κρίση μου, στα πλαίσια του ισοζυγίου των πιθανοτήτων, ότι η υγρασία στο υπόγειο της οικίας του Ενάγοντα οφείλεται στον αμελή τρόπο εκτέλεσης των εργασιών ανέγερσης, από την Εναγόμενη 2, του υπόστεγου χώρου στάθμευσης της οικίας του Εναγόμενου
  5. Αντιθέτως, δεν έχει καταδειχθεί η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ των ζημιών που προκλήθηκαν στις μονώσεις και τα προστατευτικά υλικά των μονώσεων του περιτοιχίσματος και της υγρασίας που εμφανίζει το υπόγειο της οικίας του Ενάγοντα. Έρχομαι τώρα στο αδίκημα της παράνομης επέμβασης. Από την αξιόπιστη μαρτυρία που έχει τεθεί ενώπιον μου, κρίνω, ότι ο Ενάγων απέδειξε, στα πλαίσια του ισοζυγίου των πιθανοτήτων, τη διάπραξη του αδικήματος της παράνομης επέμβασης σε σχέση με την τοποθέτηση του κιβωτίου μετρητή της Α.Η.Κ στο περιτοίχισμα, ως επίσης και σε σχέση με την πρόκληση ζημιών στις μονώσεις και τα προστατευτικά υλικά των μονώσεων του περιτοιχίσματος. Οι προαναφερόμενες πράξεις της Εναγόμενης 2 συνιστούν παρέμβαση και πρόκληση ζημιάς αντίστοιχα, επί της ακίνητης ιδιοκτησίας του Ενάγοντα. Αφ' ης στιγμής αποδείχθηκε η ύπαρξη επέμβασης, το βάρος απόδειξης, ότι αυτή δεν ήταν παράνομη μετατίθεται στους ώμους των Εναγομένων, σύμφωνα με το άρθρο 43
(2)του Κεφ.
  1. Οι Εναγόμενοι, μέσω της μαρτυρίας που προσήγαγαν, δεν απέδειξαν ότι οι υπό αναφορά επεμβάσεις επί της ακίνητης ιδιοκτησίας του Ενάγοντα δεν ήταν παράνομες. Δεν υπάρχει μαρτυρία που να υποστηρίζει, για παράδειγμα, ότι οι Εναγόμενοι είχαν εκ του νόμου ή λόγω τοπικού εθίμου δικαίωμα να προβούν στις ενέργειες που περιγράφονται στην αμέσως προηγούμενη παράγραφο ή ότι εξασφάλισαν την άδεια του Ενάγοντα. Έρχομαι, τώρα, στο ζήτημα της ευθύνης του Εναγόμενου
  2. Σύμφωνα με τα ευρήματα του Δικαστηρίου, ο Εναγόμενος 1 ανέθεσε σε ανεξάρτητο εργολάβο, ήτοι την Εναγόμενη 2, την εκτέλεση των εργασιών ανέγερσης της οικίας του. Ο γενικός κανόνας, ο οποίος ενσωματώνεται στο άρθρο 12
(1)(γ) του Κεφ.148, ορίζει ότι ο εργοδότης δεν φέρει οποιαδήποτε ευθύνη για αστικό αδίκημα που ανακύπτει κατά την εκτέλεση των εργασιών του ανεξάρτητου εργολάβου. Το άρθρο 12
(1)(γ) εισάγει, ωστόσο, εξαιρέσεις στον πιο πάνω αναφερόμενο γενικό κανόνα. Συγκεκριμένα, το άρθρο 12
(1)(γ)(iii) του Κεφ.148 προνοεί, ότι ο εργοδότης φέρει ευθύνη εάν εξουσιοδότησε ή ενέκρινε την πράξη του ανεξάρτητου εργολάβου που προκάλεσε βλάβη ή ζημιά. Η εφαρμογή της εν λόγω εξαίρεσης εξετάστηκε στην απόφαση του τότε Ανωτάτου Δικαστηρίου της Δημοκρατίας, Dervish v. Sami
(1963)2 C.L.R. 82. Η πλειοψηφία στην εν λόγω απόφαση, με τη νικώσα ψήφο του τότε Προέδρου, ο οποίος, σύμφωνα με το άρθρο 153.1 του Συντάγματος, διέθετε δύο ψήφους, ακολούθησε τον γενικό κανόνα, ο οποίος, ως ήδη αναφέρθηκε, ορίζει ότι ο εργοδότης δεν φέρει ευθύνη για αμελείς πράξεις του ανεξάρτητου εργολάβου. Η πλειοψηφία, ωστόσο, δεν ασχολήθηκε με τις περιπτώσεις των εξαιρέσεων που μνημονεύονται στο άρθρο 12
(1)(γ), ως έπραξε η μειοψηφία, η οποία αποτελούνταν από τους Δικαστές Zekia και Ιωσηφίδη. Συγκεκριμένα, η απόφαση της μειοψηφίας αναγνώρισε ότι ο ιδιοκτήτης γειτονικού ακινήτου έχει καθήκον επιμέλειας προς τον γείτονα του για την εκτέλεση των εργασιών με τέτοιο τρόπο ώστε να μην προκληθεί ζημιά στον γείτονα του. Περαιτέρω, αναφέρθηκε ότι ο εργοδότης είναι υπεύθυνος για τις πράξεις του ανεξάρτητου εργολάβου που προκαλούν ζημιά, όταν αυτές οι πράξεις τυγχάνουν της εξουσιοδότησης του εργοδότη, σύμφωνα με την εξαίρεση του άρθρου 12
(1)(γ)(iii) του Κεφ.148. Σύμφωνα με την απόφαση της μειοψηφίας, η παραλαβή του έργου από τον εργοδότη μετά τη συμπλήρωσή του στην πλημμελή κατάσταση που βρισκόταν, συνιστά έγκριση του από τον εργοδότη. Το εν λόγω σκεπτικό, αν και σε απόφαση μειοψηφίας, είναι ενδεικτικό του τρόπου εφαρμογής του άρθρου 12
(1)(γ)(iii) του Κεφ.
  1. Σχετικά με την ευθύνη του εργοδότη στις περιπτώσεις που εγκρίνει την πράξη του ανεξάρτητου εργολάβου η οποία προκάλεσε τη βλάβη ή ζημιά, είναι και όσα αναφέρονται στο σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts, 14η έκδοση, παράγραφος 275 υπό τον τίτλο "Ratification of torts". Συγκεκριμένα, καταγράφονται, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: "In that case the principal is bound by the act, whether it be for his detriment or his advantage, and whether it be founded on a tort or a contract, to the same extent as by, and with all the consequences which follow from, the same act done by his previous authority". Εν προκειμένω, θεωρώ ότι ο Εναγόμενος 1 φέρει ευθύνη για τις πράξεις της Εναγόμενης 2 που συνιστούν τα αστικά αδικήματα της αμέλειας και της παράνομης επέμβασης. Αυτό, διότι ο Εναγόμενος 1 ενέκρινε τις επίδικες πράξεις της Εναγόμενης
  2. Συγκεκριμένα, σε σχέση με τις ζημιές που προκλήθηκαν στη μόνωση και τα προστατευτικά υλικά της μόνωσης, ο Εναγόμενος 1 έγινε κοινωνός αυτών, αφού ήταν παρών όταν η Αστυνομία επισκέφθηκε τον επίδικο χώρο στις 30.11.13, μετά την καταγγελία που έγινε από τον Ενάγοντα. Επισημαίνεται, ότι δεν υπάρχει μαρτυρία που να υποστηρίζει ότι έπραξε οτιδήποτε προς αποκατάσταση των εν λόγω ζημιών. Όσον αφορά τις ημιτελείς και ελαττωματικές εργασίες σε σχέση με τον υπόστεγο χώρο στάθμευσης της οικίας του, σημειώνεται ότι ο Εναγόμενος 1 παρέλαβε την οικία του από την Εναγόμενη 2 στην πλημμελή κατάσταση που αυτή παραδόθηκε σε ό,τι αφορά τον υπόστεγο χώρο στάθμευσης. Οι πλημμελείς εργασίες ήταν εμφανείς και, ως ήδη αναφέρθηκε, δεν χρειάζονται ειδικές γνώσεις για να τις αντιληφθεί κάποιος. Παράλληλα, με την παραλαβή της οικίας του από την Εναγόμενη 2, ο Εναγόμενος 1 ενέκρινε την τοποθέτηση του κιβωτίου μετρητή της Α.Η.Κ στο περιτοίχισμα. Η τοποθέτηση του κιβωτίου μετρητή της Α.Η.Κ στο περιτοίχισμα που ανήκει στον Ενάγοντα ήταν, επίσης, ευδιάκριτη. Περαιτέρω, ο Εναγόμενος 1, ως ο ιδιοκτήτης του τεμαχίου με αρ.XXX, προώθησε τη διαδικασία εξασφάλισης των Τεκμηρίων 15 ‑ 17, γεγονός ενδεικτικό της εκ μέρους του έγκρισης των εργασιών της Εναγόμενης
  3. Ως εκ των ανωτέρω, κρίνω, ότι ο Εναγόμενος 1 φέρει ευθύνη δυνάμει του άρθρου 12
(1)(γ)(iii) του Κεφ.
  1. Η ευπαίδευτη συνήγορος του Ενάγοντα κατά την αγόρευση της επικαλέστηκε για πρώτη φορά και το αστικό αδίκημα της οχληρίας. Συγκεκριμένα, η κα Πουλλά επικαλέστηκε τα άρθρα 45 και 46 του Κεφ.148, που αφορούν τη δημόσια και την ιδιωτική οχληρία αντίστοιχα. Καταρχάς, επισημαίνω, ότι η κα Πουλλά δεν εξειδίκευσε ποια οχληρία, κατά την άποψη της, εφαρμόζεται στην παρούσα υπόθεση. Επιπρόσθετα, παρουσιάζεται και το εξής δικογραφικό πρόβλημα. Στην παράγραφο 7 του τροποποιημένου κλητηρίου εντάλματος παρατίθενται λεπτομέρειες μόνο σε σχέση με τα αστικά αδικήματα της αμέλειας και της παράνομης επέμβασης, χωρίς να γίνεται οποιαδήποτε αναφορά και στο αστικό αδίκημα της οχληρίας. Στη βάση των πιο πάνω, θεωρώ, ότι δεν μπορεί μέσω της αγόρευσης της συνηγόρου του Ενάγοντα να εγείρεται, με τέτοιο γενικό μάλιστα τρόπο, ζήτημα διάπραξης των αστικών αδικημάτων της δημόσιας και ιδιωτικής οχληρίας. Εν πάση περιπτώσει, ακόμη και αν ξεπεραστεί το πρόβλημα που εντοπίστηκε πιο πάνω, ζήτημα οχληρίας θα μπορούσε να εγερθεί μόνο σε σχέση με τον υπόστεγο χώρο στάθμευσης της οικίας του Εναγόμενου
  2. Σε ό,τι αφορά τις ζημιές στις μονώσεις και τα προστατευτικά υλικά των μονώσεων του περιτοιχίσματος και την τοποθέτηση του κιβωτίου της Α.Η.Κ στο περιτοίχισμα, δεν τίθεται ζήτημα οχληρίας, καθώς η επέμβαση στην ακίνητη περιουσία του Ενάγοντα ήταν άμεση. Η βασική διαφορά μεταξύ της παράνομης επέμβασης και της οχληρίας έγκειται στο ότι η πρώτη αφορά άμεσες επεμβάσεις σε ακίνητη περιουσία, ενώ η δεύτερη έμμεσες. Στο σύγγραμμα Salmond on the Law of Torts, 16th edition σελ. 41- 42, εξηγείται ότι αποτελεί παράνομη επέμβαση κάποιος άμεσα να τοποθετεί αντικείμενα στη γη κάποιου άλλου, ενώ το να προβαίνει σε πράξη που έχει ως συνέπεια - αποτέλεσμα («consequentiaIly resuIts») την είσοδο τέτοιων αντικειμένων αποτελεί οχληρία ή άλλο αστικό αδίκημα. Έτσι, αναφέρεται ότι η ρίψη πέτρας σε γειτονικό ακίνητο αποτελεί παράνομη επέμβαση, ενώ το να επιτρέπει κάποιος να πέφτουν πέτρες από μια ετοιμόρροπη καμινάδα αποτελεί οχληρία. Κλείνοντας το εν λόγω κεφάλαιο σημειώνω, ότι η διαπίστωση οχληρίας θα είχε θεωρητική και μόνο σημασία. Αυτό, διότι σε σχέση με τον υπόστεγο χώρο στάθμευσης διαπιστώθηκε ήδη η διάπραξη του αστικού αδικήματος της αμέλειας. Υπό τις περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης και έχοντας κατά νου τις θεραπείες που μπορούν να αποδοθούν, για τις οποίες θα γίνει λόγος πιο κάτω, θεωρώ ότι το αδίκημα της οχληρίας επικαλύπτεται από αυτό της αμέλειας. Αυτό το οποίο απομένει, επομένως, να εξεταστεί είναι οι θεραπείες που δικαιούται ο Ενάγων. Σε σχέση με τις αμελείς εργασίες που αφορούν τον υπόστεγο χώρο στάθμευσης, ο Ενάγων δικαιούται να λάβει ως αποζημίωση το κόστος επιδιόρθωσης των ζημιών που προκλήθηκαν από αυτές. Στο σύγγραμμα Charlesworth & Percy on Negligence (ανωτέρω), παράγραφος 5‑75, αναφέρονται, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: "So, if a building is damaged, the claimant can recover
(1)the cost of repairs;
(2)any depreciation in value, namely, the difference in market value between the building as repaired and the building before the damage; and
(3)the expense of obtaining equivalent accommodation, while the repairs are being carried out". Σχετικά, επίσης, είναι και όσα αναφέρονται στην παράγραφο 9‑74 του ιδίου συγγράμματος. Στην προκείμενη περίπτωση, το κόστος επιδιόρθωσης καταγράφεται στο Τεκμήριο 12 και συγκεκριμένα στις εργασίες με στοιχεία α/α Α.2 και Α.
  1. Οι εν λόγω εργασίες συμποσούνται στο ποσό των €3.
  2. Στο εν λόγω ποσό, θα πρέπει να προστεθεί και ένα ποσό για τις προκαταρκτικές εργασίες και την καθαριότητα του εργοταξίου (α/α Α.1 και Α.6 αντίστοιχα). Για τις εν λόγω εργασίες στο Τεκμήριο 12 αξιώνεται το συνολικό ποσό των €1.
  3. Ωστόσο, ενόψει του ότι δεν θα εκτελεστούν όλες οι εργασίες που περιλαμβάνονται στο Τεκμήριο 12, θεωρώ υπό τις περιστάσεις εύλογο και δίκαιο το ποσό των €
  4. Κατά συνέπεια, το συνολικό κόστος επιδιόρθωσης για το οποίο δικαιούται να αποζημιωθεί ο Ενάγων ανέρχεται στο ποσό των €3.
  5. Επανέρχομαι στο ζήτημα της οχληρίας. Δεν μου διαφεύγει το ότι στις περιπτώσεις οχληρίας, το Δικαστήριο μπορεί να εκδώσει απαγορευτικό ή ακόμη και προστακτικό διάταγμα. Ο Ενάγων, ζητά την έκδοση τέτοιων διαταγμάτων (βλ. παράγραφο 13 (Α) - (Γ 1) του παρακλητικού του τροποποιημένου κλητηρίου εντάλματος). Τα γεγονότα της υπόθεσης δεν δικαιολογούν, κατά την κρίση μου, την έκδοση διατάγματος σε σχέση με τον υπόστεγο χώρο στάθμευσης. Η αποκατάσταση του τοίχου του υπογείου της οικίας του Ενάγοντα από την υγρασία, θα γίνει, ως είναι φυσικό, μέσα στη δική του περιουσία. Οι εργασίες για το σοβάτισμα, μπογιάτισμα του τοίχου του υπόστεγου χώρου στάθμευσης και το «κλείσιμο» του αρμού διαστολής θα γίνουν, επίσης, μέσα από το τεμάχιο του Ενάγοντα, ο οποίος έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει δικούς του εργολάβους. Συνεπώς, θεωρώ ότι η πρέπουσα και δικαιότερη υπό τις περιστάσεις θεραπεία είναι η επιδίκαση αποζημιώσεων για την αποκατάσταση των εν λόγω ζημιών. Έρχομαι, τώρα, στις ειδικές ζημιές. Ο Ενάγων αξιώνει, ως ειδικές ζημιές, το ποσό των €697,50 (έξοδα μελέτης εμπειρογνωμόνων) και το ποσό των €45 (τέλη πιστοποιητικού οριοθέτησης). Είναι καλά γνωστό, ότι η απόδειξη των ειδικών αποζημιώσεων κινείται μέσα σε αυστηρά πλαίσια (Παπαϊωάννου ν. Κωνσταντίνου
(2008)1Β Α.Α.Δ. 1083). Εναπόκειται δε στον Ενάγοντα να αποδείξει με κατάλληλη μαρτυρία τα κονδύλια που συνιστούν ειδική ζημιά και τα οποία έχει προηγουμένως συμπεριλάβει στο δικόγραφό του. Οι ζημιές δεν είναι αρκετό να προβάλλονται στα δικόγραφα. Πρέπει να αποδεικνύονται με σαφήνεια και με συγκεκριμένα στοιχεία. Όπως αναφέρθηκε στην αγγλική υπόθεση Bonham - Carter v. Hyde Park Hotel
(1948)64 T.L.R. 177 από τον Λόρδο Goddard: «Plaintiffs must understand that if they bring actions for damages is for them to proof their damage; it is not enough to write down the particulars, and, so to speak, throw them at the head of the court, saying "This is what I have lost, I ask you to give me these damages" They have to prove it.» Το ποσό των €697,50 αφορά την αμοιβή που κατέβαλε ο Ενάγων στους Μ.Ε.1 και
  1. Συγκεκριμένα σύμφωνα με τη δέσμη Τεκμηρίου 5, ο Ενάγων κατέβαλε στον Μ.Ε.1 το ποσό των €297,50 σε σχέση με τις εργασίες οριοθέτησης του τεμαχίου του με το τεμάχιο του Εναγόμενου 1 και αποτύπωσης του κιβωτίου μετρητή της Α.Η.Κ. Περαιτέρω, κατέβαλε στον Μ.Ε.3 το ποσό των €400 για την ετοιμασία της τεχνικής του έκθεσης (δέσμη Τεκμηρίου 11). Τα προαναφερόμενα Τεκμήρια αποδεικνύουν την πληρωμή του συνολικού ποσού των €697,50 στους Μ.Ε.1 και
  2. Σημειώνεται, ότι πρόκειται για έξοδα που σχετίζονται με την επίδικη διαφορά, η αναγκαιότητα των οποίων προέκυψε από τις πράξεις των Εναγομένων 1 και
  3. Ομοίως αποδείχθηκε και η πληρωμή του ποσού των €45, μέσω της προσκόμισης του Τεκμηρίου
  4. Πρόκειται, επίσης, για ζημιά που συνδέεται με τα επίδικα θέματα, καθώς αφορά τα τέλη για την έκδοση του πιστοποιητικού οριοθέτησης - δέσμη Τεκμηρίου
  5. Κατά συνέπεια, ο Ενάγων απέδειξε ότι δικαιούται την ανάκτηση του συνολικού ποσού των €742,50, ως ειδικές αποζημιώσεις. Όπως ήδη αναφέρθηκε, οι Εναγόμενοι ευθύνονται και για το αστικό αδίκημα της παράνομης επέμβασης σε ακίνητη ιδιοκτησία. Στο σύγγραμμα Αστικά Αδικήματα, Δίκαιο και Αποφάσεις (ανωτέρω), σελ.133, αναφέρεται ότι οι θεραπείες που προσφέρονται στον Ενάγοντα είναι αποζημιώσεις και διάταγμα. Στην προκειμένη περίπτωση, τόσο όσον αφορά την τοποθέτηση του κιβωτίου μετρητή της Α.Η.Κ στο περιτοίχισμα, όσο και σε σχέση με τις ζημιές που προκλήθηκαν στις μονώσεις και τα προστατευτικά υλικά των μονώσεων του περιτοιχίσματος, δεν προσφέρθηκε μαρτυρία εκ μέρους του Ενάγοντα αναφορικά με τη χρηματική αποτίμησή τους. Ειδικότερα, σε σχέση με το κιβώτιο μετρητή της Α.Η.Κ, σημειώνω, ότι δεν προσφέρθηκε μαρτυρία σε σχέση με την ενοικιαστική αξία του περιτοιχίσματος επί του οποίου έγινε η επέμβαση. Όπως υποδείχθηκε στη Ναυτικός Όμιλος Πάφου ν. Αρχής Λιμένων Κύπρου
(1992)1Β Α.Α.Δ 882, το μέτρο της αποζημίωσης στις περιπτώσεις παράνομης επέμβασης είναι η ενοικιαστική αξία του ακινήτου. Συνεπώς, εφόσον ούτε στη μία, ούτε και στην άλλη περίπτωση αποδείχθηκε το ύψος της ζημιάς, θεωρώ ότι ο Ενάγων δικαιούται μόνο ονομαστικές αποζημιώσεις (Παπαϊωάννου ν. Κωνσταντίνου ανωτέρω), οι οποίες ορίζονται στο ποσό των €100. Όσον αφορά την έκδοση διατάγματος προς τον σκοπό άρσης της παράνομης επέμβασης, θεωρώ ότι δικαιολογείται σε σχέση με την τοποθέτηση του κιβωτίου μετρητή της Α.Η.Κ στο περιτοίχισμα. Σύμφωνα με την προσκομισθείσα μαρτυρία, πρόκειται για παράνομη επέμβαση η οποία συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Ως εκ τούτου, προς τον σκοπό της πλήρους διασφάλισης του Ενάγοντα και της ορθής απονομής της δικαιοσύνης, κρίνω ότι δικαιολογείται η έκδοση διατάγματος σε σχέση με το εν λόγω κιβώτιο (Αγγελίδης & Φιλίππου Λτδ ν. Σπύρος Κολοκασίδης Εστέϊτς Λτδ
(1991)1 Α.Α.Δ 327). Αντιθέτως, η έκδοση τέτοιου διατάγματος δεν δικαιολογείται, κατά την κρίση μου, σε ό,τι αφορά τις ζημιές στις μονώσεις και τα προστατευτικά υλικά των μονώσεων του περιτοιχίσματος. Αυτό, διότι ενόψει της διαμορφωθείσας κατάστασης δεν τίθεται ζήτημα συνέχισης ή επανάληψης των εν λόγω ενεργειών. Υπενθυμίζεται, ότι οι ζημιές βρίσκονται πλέον στο υπέδαφος της οικίας του Εναγόμενου 1, καθώς έχουν καλυφθεί με χώμα και άλλα υλικά. Περαιτέρω, όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, οι εν λόγω ζημιές δεν έχουν διασυνδεθεί αιτιωδώς με την υγρασία που παρατηρείται στο υπόγειο της οικίας του Ενάγοντα. Ο Ενάγων αξιώνει, επίσης, την επιδίκαση τιμωρητικών ή παραδειγματικών αποζημιώσεων. Στην υπόθεση Ερωτοκρίτου ν. Θεοδώρου κ. ά.
(1997)1 Α.Α.Δ 1800, ο πρώην Πρόεδρος του Ανώτατου Δικαστηρίου, κ. Πικής, επιβεβαίωσε τη δυνατότητα επιδίκασης τιμωρητικών αποζημιώσεων σε περιπτώσεις αστικών αδικημάτων. Ό,τι προκύπτει από τη νομολογία, τόσο την παλαιότερη [Papakokkinou a. ο. v. Kanther
(1982)1 C.L.R. 65], όσο και την πιο πρόσφατη (Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Πάλμα κ. ά., Πολ. Έφεση αρ. 44/13, ημερ. 19.11.15), είναι ότι τιμωρητικές αποζημιώσεις επιδικάζονται στις περιπτώσεις όπου ο Εναγόμενος επιδεικνύει ακραία αλαζονική ή καταπιεστική συμπεριφορά, η οποία τείνει να ταπεινώσει το θύμα του αδικήματος και για την οποία επιβάλλεται η τιμωρία του ως ένδειξη απέχθειας με την οποία ο νόμος αντιμετωπίζει τέτοια συμπεριφορά. Η συμπεριφορά των Εναγομένων δεν φθάνει, κατά την άποψη μου, τα όρια της ακραίας αλαζονικής ή καταπιεστικής συμπεριφοράς. Υπό τις περιστάσεις, θεωρώ, ότι δεν απαιτείται η επιδίκαση τιμωρητικών αποζημιώσεων για να εκφρασθεί η απαρέσκεια του Δικαστηρίου προς τη συμπεριφορά των Εναγομένων. Σε αυτό το σημείο θεωρώ ορθό να επισημάνω, ότι δεν εγέρθηκε από τους Εναγόμενους ζήτημα παράλειψης λήψης μέτρων από τον Ενάγοντα προς μετριασμό της ζημιάς του. Συνεπώς, δεν θα με απασχολήσει το εν λόγω ζήτημα, για το οποίο, επισημαίνω, ότι το βάρος απόδειξης βρίσκεται στους ώμους των Εναγομένων. Προτού προχωρήσω στη διατύπωση της τελικής κατάληξης του Δικαστηρίου, σημειώνω και τα ακόλουθα όσον αφορά τον τόκο. Το ακριβές ποσό των αποζημιώσεων που διεκδικεί ο Ενάγων καθορίστηκε, στο μεγαλύτερο του ποσοστό, μέσω της μαρτυρίας του Μ.Ε.4 και συγκεκριμένα μέσω του Τεκμηρίου
  1. Το εν λόγω Τεκμήριο ετοιμάστηκε από τον Μ.Ε.4, όπως ο ίδιος δήλωσε, μερικές εβδομάδες πριν τη μαρτυρία του, ήτοι πριν τις 21.04.
  2. Λόγω αυτού του γεγονότος κατέστη, άλλωστε, αναγκαία και η τροποποίηση του κλητηρίου εντάλματος, η οποία έλαβε χώρα στις 14.07.
  3. Συνεπώς, ενόψει του ότι το μεγαλύτερο ποσό των αποζημιώσεων που δικαιούται ο Ενάγων αποκρυσταλλώθηκε και κατέστη γνωστό στους Εναγόμενους μέσω του Τεκμηρίου 12 και της τροποποίησης που επακολούθησε, θεωρώ υπό τις περιστάσεις ορθό και δίκαιο όπως ο τόκος επιδικαστεί από την ημερομηνία τροποποίησης του κλητηρίου εντάλματος, δηλαδή από τις 14.07.
  4. Κατάληξη Υπό το φως των πιο πάνω, εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 αλληλέγγυα και/ ή ξεχωριστά για το ποσό των €4.692,50 πλέον νόμιμο τόκο επί του εν λόγω ποσού από τις 14.07.21 μέχρι εξοφλήσεως. Περαιτέρω, εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 αλληλέγγυα και/ή ξεχωριστά για το ποσό των €100,00 ως ονομαστικές αποζημιώσεις. Επιπρόσθετα, εκδίδεται διάταγμα εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 με το οποίο διατάσσονται οι τελευταίοι όπως εντός 3 μηνών από την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης μετακινήσουν το κιβώτιο μετρητή της Α.Η.Κ της οικίας του Εναγόμενου 1 από το περιτοίχισμα που ανήκει στον Ενάγοντα και όπως επαναφέρουν αυτό στην προτέρα του κατάσταση. Νοείται, ότι η επαναφορά του περιτοιχίσματος στην προτέρα του κατάσταση αφορά μόνον τυχόν ζημιές που προκλήθηκαν από την τοποθέτηση του κιβωτίου μετρητή της Α.Η.Κ και/ή θα προκληθούν από τη μετακίνηση του. Όσον αφορά τα έξοδα, αυτά επιδικάζονται υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 αλληλέγγυα και/ή ξεχωριστά, ως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Δράττομαι της ευκαιρίας να μεταφέρω, ως καταληκτικό σχόλιο, την προτροπή που διατύπωσε το Ανώτατο Δικαστήριο στην υπόθεση Βουζούνη κ.α. και Αποστόλου Πολ. Έφεση αρ.457/12 ημερ.10.04.19, η οποία ταιριάζει απόλυτα στην παρούσα υπόθεση: «Προτρέπουμε τους διαδίκους σε υποθέσεις αυτής της φύσης, όπου εγείρονται τεχνικά ή κατασκευαστικά ζητήματα και κόστη, πριν να αποταθούν στο Εφετείο να εξαντλήσουν κάθε περιθώριο, στρεφόμενοι σε εναλλακτικές μεθόδους επίλυσης της διαφοράς: διαμεσολάβηση ή διαιτησία. Μέθοδοι που αν ακολουθηθούν ορθά περισώζουν δικαστικό χρόνο και χρήμα.» (Υπ.) .............. Μ. Αγιομαμίτης, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.