Σοφοκλέους ν. ANVER HOLDINGS LIMITED, Αγ. Αρ.: 1949/2013, 17/12/2021 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2021:A132 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ Ενώπιον: Χρ. Χριστοδούλου, Α.Ε.Δ. Αγ. Αρ.: 1949/2013 Μεταξύ: ΧΧΧΧ Σοφοκλέους Ενάγουσας και ANVER HOLDINGS LIMITED Εναγόμενη --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Ημερ.: 17/12/2021 Εμφανίσεις: Για την ενάγουσα: κ. Χρ. Νεοφύτου για κ.κ. ΝΕΟΦΥΤΟΥ & ΝΕΟΦΥΤΟΥ Δ.Ε.Π.Ε. Για την εναγόμενη: κα. Μ.Ν. Γεωργίου για κ. Λεωνίδα Γεωργίου. Α Π Ο Φ Α Σ Η Η ενάγουσα με την παρούσα αγωγή αξιώνει γενικές και ειδικές αποζημιώσεις συνεπεία εργατικού ατυχήματος το οποίο επισυνέβη στις 22/10/2012 στην Πάφο. H ενάγουσα στην Έκθεση Απαίτησης της, ισχυρίζεται ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο εργαζόταν ως βοηθός μάγειρας στο ξενοδοχείο με την επωνυμία AQUA MARE BEACH HOTEL & SPA στην Πάφο, το οποίο διαχειριζόταν η εναγόμενη εταιρεία. Μεταξύ των καθηκόντων της ήταν και η βοήθεια στην ετοιμασία του πρωινού. Κατά τις 22/10/2012 και περί ώρα 06.30 π.μ. ενώ εργαζόταν στην πιο πάνω ξενοδοχειακή μονάδα στον χώρο και με τον τρόπο που της είχε υποδειχθεί από τους εναγόμενους και/ή τους αξιωματούχους τους και/ή τους υπαλλήλους τους, μεταφέροντας μια μεγάλη και βαριά λεκάνη από το ζαχαροπλαστείο της μονάδας στην κουζίνα της, η ενάγουσα γλίστρησε, έπεσε και τραυματίστηκε λόγω της αμέλειας των εναγόμενων, λεπτομέρειες των οποίων παραθέτει. Η ενάγουσα ισχυρίζεται ότι πριν το επίδικο ατύχημα ήταν υγιέστατη και δεν αντιμετώπιζε οποιοδήποτε πρόβλημα υγείας. Συνεπεία του ατυχήματος υπέστη κάταγμα στον Θ11 σπόνδυλο και παρέμεινε στο νοσοκομείο μέχρι τις 24/10/2012. Ακολούθως, της δόθηκε αναρρωτική άδεια μέχρι τις 31/03/2013 και μετά το πέρας αυτής, της συστήθηκε ελαφρά εργασία. Αποτελεί ισχυρισμό της ότι δεν μπορεί να εκτελεί ούτε τις καθημερινές εργασίες στο σπίτι και είναι ανίκανη να εξασκήσει οποιοδήποτε επάγγελμα απαιτεί βαριά σωματική καταπόνηση και άρση βάρους. Λόγω της ηλικίας της (γεννήθηκε στις 03/09/1961), της μόρφωσης της και γενικότερα κρίσης στο τομέα της απασχόλησης δεν δύναται να απασχοληθεί σε άλλο επάγγελμα που να μην απαιτεί ορθοστασία και σωματική καταπόνηση και κατά συνέπεια δεν μπορεί να εργαστεί για τα υπόλοιπα χρόνια μέχρι την συνταξιοδότηση της. Η εναγόμενη, με την Έκθεση Υπεράσπισης της, απορρίπτει την απαίτηση της ενάγουσας. Παραδέχεται ότι η ενάγουσα κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν εργοδοτούμενη της στο πιο πάνω αναφερόμενο ξενοδοχείο και ότι τραυματίστηκε ενώ εργαζόταν αλλά αρνείται ότι ευθύνεται για αυτό. Η εναγόμενη ισχυρίζεται ότι η ενάγουσα κατά τον ουσιώδη χρόνο δεν είχε ακολουθήσει τις οδηγίες ασφαλούς διεξαγωγής εργασίας και/ή μέθοδο εργασίας που της είχε υποδείξει η εναγόμενη και ευθύνεται η ίδια για την πτώση και τραυματισμό της. Ειδικότερα αναφέρει ότι η ενάγουσα, μετέφερε μια μεγάλη και βαριά κούπα και στην προσπάθεια της να ανοίξει την πόρτα του διαδρόμου από το ζαχαροπλαστείο προς το καφενείο (coffee shop) κράτησε την κούπα με το ένα της χέρι και με το άλλο έσπρωξε την πόρτα να ανοίξει, οπόταν έχασε την ισορροπία της και έπεσε στο έδαφος. Η εναγόμενη επίσης αρνείται τις σωματικές βλάβες της ενάγουσας και εν πάση περιπτώσει ισχυρίζεται ότι αυτές είναι διογκωμένες και/ή υπερβολικές και ότι είναι απόλυτα ικανή για εργασία. Η ενάγουσα για σκοπούς απόδειξης της υπόθεσης της εναντίον της εναγόμενης κατάθεσε μόνο η ίδια. Για λογαριασμό της υπεράσπισης κλήθηκαν και καταθέσαν στο Δικαστήριο πέντε
(5)μάρτυρες και συγκεκριμένα ο κ. ΧΧΧΧ Θεοδώρου (Μ.Υ.1), ο κ. ΧΧΧΧ Ιωάννου (Μ.Υ.2), ο ΧΧ. ΧΧΧΧ Περδίος (Μ.Υ.3), ο ΧΧ. ΧΧΧΧ Γεωργίου (Μ.Υ.4) και ο κ. ΧΧΧΧ Χαραλάμπους (Μ.Υ.5). Ενώπιον του Δικαστηρίου επίσης κατατέθηκαν συνολικά 41 τεκμήρια. Ολόκληρη η μαρτυρία η οποία τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου είναι καταγραμμένη στα πρακτικά, λαμβάνεται υπόψη και δεν κρίνω απαραίτητο και αναγκαίο για σκοπούς της παρούσας απόφασης να αναφερθώ σε αυτή αυτολεξεί. Αυτή έχει μελετηθεί επισταμένα, λαμβάνεται υπόψη και θα αναφερθώ κατωτέρω στα κυριότερα μέρη της σε σχέση με τα επίδικα θέματα κατά την αξιολόγηση της. Ωστόσο, από όλη την ενώπιον μου τεθείσα μαρτυρία, προφορική και έγγραφη, η οποία παρέμεινε αναντίλεκτη και το Δικαστήριο κρίνει ότι μπορεί να βασιστεί σε αυτή και/ή τη μαρτυρία που αποτέλεσε κοινό έδαφος των διαδίκων και/ή τα παραδεκτά γεγονότα προκύπτουν τα κάτωθι, τα οποία αποτελούν και σχετικά ευρήματα του Δικαστηρίου: - Η εναγόμενη είναι εταιρεία, νόμιμα εγγεγραμμένη στην Κύπρο, η οποία κατά τον ουσιώδη με την αγωγή χρόνο, διαχειριζόταν την ξενοδοχειακή μονάδα με την επωνυμία AQUA MARE BEACH HOTEL & SPA στην Πάφο. - Η ενάγουσα ήταν εργοδοτούμενη της εναγόμενης από τις 17/06/2011 μέχρι και τις 22/10/2012, ημέρα που επισυνέβη το επίδικο ατύχημα. Εργαζόταν στην πιο πάνω ξενοδοχειακή μονάδα ως βοηθός μάγειρας με μηνιαίες απολαβές ύψους €855 μικτά πλέον 13ον μισθό. Κατά την ημέρα του ατυχήματος, η ενάγουσα ήταν ηλικίας 51 ετών. - Μεταξύ των καθηκόντων της ενάγουσας, ήταν και η ετοιμασία του προγεύματος και των pancakes που, μεταξύ των άλλων, προσφέρονταν στους καλεσμένους του ξενοδοχείου και τουρίστες. Η ετοιμασία του μίγματος για τα pancakes δεν γινόταν στην κουζίνα αλλά γινόταν στο χώρο του ζαχαροπλαστείου, όπου βρισκόταν το μίξερ. Υπήρχε ένας διάδρομος ο οποίος οδηγούσε από την κουζίνα στο ζαχαροπλαστείο και η ενάγουσα έπρεπε να πάει στο ζαχαροπλαστείο, να ετοιμάσει το μίγμα. - Κατά τις 22/10/2012 και περί ώρα 06.30 π.μ. η ενάγουσα ετοίμασε το μίγμα για τα pancakes στο ζαχαροπλαστείο και κατευθύνθηκε μέσω του διαδρόμου που οδηγεί στο χώρο του προγεύματος για να το μεταφέρει εκεί. Το μίγμα βρισκόταν σε μια μεταλλική κούπα την οποία κρατούσε με τα χέρια της. Στην αλερετούρ πόρτα του διαδρόμου που οδηγεί στον χώρο της κουζίνας και στη συνέχεια του προγεύματος, κράτησε τη λεκάνη με το μίγμα με το δεξί της χέρι και άνοιξε με το αριστερό της χέρι την πόρτα και στη συνέχεια έπεσε στο έδαφος και έμεινε καθηλωμένη. - Κλήθηκε ασθενοφόρο με το οποίο διαμετακομίστηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου. Εκείνο το οποίο προκύπτει να αμφισβητείται στην παρούσα υπόθεση σε σχέση με τα πραγματικά γεγονότα είναι ο τρόπος με τον οποίο η ενάγουσα έπεσε στο έδαφος και τραυματίστηκε και η αιτία της πτώσης της. Σε σχέση με τους τραυματισμούς της ενάγουσας, παρά το ότι δεν προσκομίστηκε οποιαδήποτε ιατρική μαρτυρία εκ μέρους της - πέραν των ιατρικών πιστοποιητικών που κατάθεσε η ίδια ενώπιον του Δικαστηρίου και των μαγνητικών τομογραφιών - εντούτοις η πλευρά της εναγόμενης με την δική της ιατρική μαρτυρία προκύπτει να παραδέχεται τους τραυματισμούς της ενάγουσας από το επίδικο ατύχημα, ως θα εξηγηθεί κατωτέρω και εκείνο το οποίο στην ουσία αμφισβητείται είναι η έκταση τους, κατά πόσο αυτοί έχουν αφήσει κατάλοιπα στην ενάγουσα και τα οποία την καθιστούν ανίκανη για εργασία. Θα αναφερθώ κατωτέρω συνοπτικά στα ουσιώδη μέρη της μαρτυρίας επί των πιο πάνω αμφισβητούμενων γεγονότων, για να γίνουν αντιληπτές οι θέσεις των μερών. Η ενάγουσα ανάφερε ουσιαστικά ότι κατά την προσπάθεια της να ανοίξει την πόρτα του διαδρόμου, γλίστρησε και έπεσε στο έδαφος. Το πάτωμα είπε δεν ήταν βρεγμένο και σφουγγαρισμένο και δεν είδε κάτι να υπάρχει στο έδαφος. Τα παπούτσια που φορούσε επίσης δεν ήταν γλιστερά. Αποδίδει όμως το γλίστρημα της σε κάτι που προφανώς είχε τεθεί ή πέσει προηγουμένως στο πάτωμα και το είχε καταστήσει ιδιαίτερα γλιστερό. Ανάφερε επίσης ότι ο διάδρομος στον οποίο κινήθηκε ήταν κοινόχρηστος και πέρασαν από εκεί πάρα πολλά άτομα, περιλαμβανομένων καμαριέρες, πελάτες και άλλοι. Στην επιστροφή της από το ζαχαροπλαστείο πριν γλιστρήσει είδε την καμαριέρα με τα είδη καθαρισμού η οποία πέρασε από μπροστά της. Είπε περαιτέρω ότι τα σκουπίδια μεταφέρονται από εκείνο το σημείο για να πεταχτούν στο χώρο που είναι η έξοδος του προσωπικού όπου βρίσκονται τα σκυβαλλοδοχεία. Όσον αφορά τη κούπα που μετέφερε, ανάφερε ότι αυτή ήταν μια μικρή μεταλλική κούπα όπως αυτές στις οποίες τοποθετούνται οι σαλάτες και ότι η μεταφορά της με τα χέρια προς το χώρο του προγεύματος ήταν ο συνηθισμένος τρόπος μεταφοράς που της υποδείχθηκε από τους συναδέλφους της όταν προσλήφθηκε στην εργασία της. Σε σχέση με τον τραυματισμό της είπε ότι αυτός ήταν πολύ σοβαρός. Τραυματίστηκε στον σπόνδυλο, έχει ταλαιπωρηθεί και συνεχίζει να ταλαιπωρείται μέχρι σήμερα αλλά και για το υπόλοιπο της ζωής της. Δεν μπορεί πλέον να εργαστεί σε οποιοδήποτε επάγγελμα που απαιτεί σωματική δραστηριότητα, ενώ δεν έχει τα προσόντα για καμία εργασία. Πέραν των πιο πάνω, είπε ότι μετά από αίτηση της στις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων για σύνταξη ανικανότητας και μετά από εξέταση της από το Ιατροσυμβούλιο, της χορηγήθηκε σύνταξη ανικανότητας με ποσοστό 75%. Από την αντίπερα όχθη, ο Μ.Υ.1 κατάθεσε στο Δικαστήριο ως ο σεφ του ξενοδοχείου της εναγόμενης και ο προϊστάμενος της ενάγουσας. Ο ίδιος δεν ήταν παρών αλλά ούτε και άλλο άτομο εργαζόταν στην κουζίνα κατά την ώρα που έγινε το ατύχημα. Ειδοποιήθηκε για το ατύχημα και πήγε στη σκηνή 20 περίπου λεπτά μετά από αυτό και είδε την ενάγουσα να κάθεται σε μια καρέκλα. Αναφορικά με τον τρόπο εργασίας στην κουζίνα και συγκεκριμένα για τον τρόπο μεταφοράς αντικειμένων ή φαγητών και εμπορευμάτων προς και από την κουζίνα, αυτό γίνεται πάντοτε με τη χρήση των τρόλεϊ που υπάρχουν πάντα στη κουζίνα. Ασχέτως της ποσότητας αντικειμένων που έπρεπε να μεταφερθούν από τον ένα χώρο στον άλλο, οι οδηγίες που είχαν δοθεί στους υπαλλήλους της κουζίνας και τους βοηθούς ήταν πάντα να χρησιμοποιούν το τρόλεϊ για λόγους ασφαλείας αλλά και υγιεινής. Για το μίγμα των pancakes επίσης είπε ότι χρησιμοποιείται μια μεγάλη μεταλλική λεκάνη και απέρριψε τη θέση της ενάγουσας για το μέγεθος της κούπας που κρατούσε. Ο Μ.Υ.2 κατάθεσε υπό την ιδιότητα του διευθυντή και μετόχου της εναγόμενης εταιρείας. Αναφέρθηκε στη διαρρύθμιση του χώρου όπου έγινε το επίδικο ατύχημα και στον διάδρομο όπου κινήθηκε η ενάγουσα, καταθέτοντας σχετικό τοπογραφικό σχέδιο και φωτογραφίες της πόρτας, όπου η ενάγουσα έπεσε στο έδαφος. Ο μάρτυρας αυτός ανάφερε ουσιαστικά ότι το σημείο όπου η ενάγουσα έπεσε δεν χρησιμοποιείται από ένοικους του ξενοδοχείου παρά μόνο από το προσωπικό και μέχρι τις 5.00 μ.μ. που τελειώνει το μεσημεριανό και κλείνει η κουζίνα. Τα σκουπίδια μεταφέρονται με τρόλεϊ και δεν περνούν από το σημείο της πτώσης της ενάγουσας. Οι καμαριέρες μεταβαίνουν στο δωμάτιο το οποίο βρίσκεται εντός του διαδρόμου στον οποίο πριν την πτώση της η ενάγουσα κινήθηκε, η ώρα 08.30 π.μ. και τότε παίρνουν τα τρόλεϊ για να ανέβουν στα δωμάτια από τον ανελκυστήρα. Επιπρόσθετα, ο μάρτυρας ανάφερε ότι υπάρχει καθημερινά εργασία καθαριότητας σε όλους τους κοινόχρηστους διαδρόμους η οποία γίνεται στις 5.30 το απόγευμα και επαναλαμβάνεται στις 10.30 το βράδυ. Πέραν των πιο πάνω, ο μάρτυρας ανάφερε ότι το ξενοδοχείο κατείχε και κατέχει όλες τις σχετικές άδειες λειτουργίας του και ουδέποτε έτυχαν οποιασδήποτε παρατήρησης από τις κυβερνητικές υπηρεσίες ότι οι χώροι δεν ήταν κατάλληλοι για την ασφαλή διακίνηση των εργαζόμενων ή των ενοίκων του ξενοδοχείου. Ο Μ.Υ.3 κατάθεσε με την ιδιότητα του ιατρού - νευροχειρουργού ο οποίος εξέτασε την ενάγουσα για λογαριασμό της Παγκυπριακής Ασφαλιστικής στις 25/01/2017 και ετοίμασε σχετικό ιατρικό πιστοποιητικό (βλ. τεκμήριο 38). Κατά την εξέταση της, ο μάρτυρας αυτός, έλαβε υπόψη του το ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ. Γ. Χριστοδούλου (βλ. τεκμήριο 1) και τις μαγνητικές τομογραφίες ημερομηνίας 31/10/2013, 17/12/2015 και 25/04/2016 οι οποίες του παρουσίασε η ενάγουσα. Μετά από σχετική εξέταση της ενάγουσας, το συμπέρασμα του μάρτυρα αυτού, ως καταγράφεται στο ιατρικό πιστοποιητικό του ημερομηνίας 31/01/2017 - τεκμήριο 38, είναι ότι η ενάγουσα υπέστη κάταγμα του σώματος Θ11 κατά το τραυματισμό της την 22/10/
- Το κάταγμα έχει πορωθεί σε κανονική θέση χωρίς πίεση επί νευρικών στοιχείων και δεν αναμένεται οποιαδήποτε επιπλοκή στο μέλλον. Ο μάρτυρας επίσης αναφέρε ότι τα απεικονιζόμενα ευρήματα στις μαγνητικές τομογραφίες, δηλαδή αφυδάτωση των Θ.12 - Ο1, Ο1 - Ο2 και Ο4 - Ο5 μέσο σπονδυλίων διαστημάτων και εκφυλιστικές αλλοιώσεις των αυχενικών μέσο σπονδυλίων δίσκων και μικρές προβολές των Α6-7 και Α5-6 χωρίς πίεση επί νευρικών στοιχείων καθώς επίσης και μικρή προβολή του Ο1-2 μέσο σπονδυλίου δίσκου, είναι χρόνιας αιτιολογίας και δεν οφείλονται στον τραυματισμό. Σε περαιτέρω εξέταση του είπε ότι οι μαγνητικές τομογραφίες που είδε έγιναν ένα χρόνο μετά το επίδικο ατύχημα και αναφέρονται σε παλαιό κάταγμα χωρίς όμως να μπορεί να πει πόσο παλαιό είναι. Με βάση τα ευρήματα των ιατρών του Νοσοκομείου διαπιστώθηκε κάταγμα, χωρίς όμως να μπορεί να πει πόσο φρέσκο ήταν. Αντεξεταζόμενος είπε ότι με βάση τις Βεβαιώσεις των Κοινωνικών Ασφαλίσεων ημερομηνίας 04/01/2017 και 04/03/2021 (τεκμήρια 26 και 27) οι οποίες αναφέρουν ότι η ενάγουσα κρίθηκε κατά 75% ανίκανη για εργασία, δεν μπορεί να γνωρίζει για ποιους λόγους το ιατροσυμβούλιο κατέληξε στο πιο πάνω συμπέρασμα διότι δεν έχει ενώπιον του την σχετική ιατρική έκθεση και τους λόγους αυτής της απόφασης. Το τραύμα στον Θ.11, συνέχισε, έχει δέσει κανονικά και δεν προκαλεί συμπτώματα και αν η ενάγουσα έχει κριθεί ανίκανη για εργασία είναι για άλλους λόγους και όχι ένεκα του τραύματος αυτού. Δεν υπάρχει ζήτημα ανικανότητας για εργασία ένεκα του κατάγματος. Επίσης, ο μάρτυρας είπε ότι παρόλο που ζήτησε από την ενάγουσα να του προσκομίσει ακτινογραφίες και αξονική τομογραφία της ημέρας του ατυχήματος, δεν του τα προσκόμισε παρά μόνο μια μαγνητική τομογραφία ενός χρόνου αργότερα. Του υποδείχθηκε όμως το τεκμήριο 29, το οποίο αφορά αξονικές τομογραφίες της ενάγουσας ημερομηνίας 22/10/2012 στις οποίες διαπίστωσε το κάταγμα του Θ.11 αλλά είπε ότι δεν μπορεί να διαπιστώσει κατά πόσο είναι πρόσφατο. Μπορεί να προϋπήρχε και να ήταν τυχαίο εύρημα. Ο Μ.Υ.4 κατάθεσε ως ιατρός - ειδικός ορθοπεδικός χειρουργός τραυματιολόγος ο οποίος εξέτασε την ενάγουσα στις 24/01/2017 και ετοίμασε σχετική ιατρική έκθεση ημερομηνίας 13/02/2017, την οποία κατάθεσε στο Δικαστήριο ως τεκμήριο
- Ο μάρτυρας στην εν λόγω έκθεση του αναφέρεται στα στοιχεία που έλαβε υπόψη του και στην κλινική εξέταση την οποία υπέβαλε την ενάγουσα. Τα συμπεράσματα του είναι ότι η ενάγουσα πάσχει από σπονδυλοαρθρίτιδα και οι αλλοιώσεις που παρατηρούνται προϋπήρχαν του ατυχήματος. Από το ατύχημα υπέστη κάταγμα του 11ου θωρακικού σπονδύλου που είχε τη μορφή ελαφριάς συμπίεσης. Ουδέποτε ανέπτυξε νευρολογική σημειολογία και είναι σε θέση να ασκεί την εργασία που ασκούσε προ του ατυχήματος. Η θεραπεία συνίστατο σε απλή ανάπαυση και χορήγηση φυσιοθεραπείας καθώς και ταυτόχρονη λήψη αναλγητικού. Η περίοδος απουσίας από την εργασία της διάρκειας 4 - 5 μηνών συνάδει με την μορφή τραυματισμού. Όσον αφορά την κρίση και το επίδομα ανικανότητας της ενάγουσας κατά 75% που της παραχωρήθηκε από το Διευθυντή Κοινωνικών Ασφαλίσεων, είπε ότι αυτή η κρίση δεν δικαιολογείται από τον τραυματισμό που η ενάγουσα υπέστη. Διαφώνησε επίσης με τα συμπεράσματα που περιέχονται στα ιατρικά πιστοποιητικά του Δρ. Βιολάρη, τεκμήρια 12 και
- Αντεξεταζόμενος είπε ότι αυτά που αναφέρονται στα εν λόγω πιστοποιητικά δεν αποτελούν κλινικά ευρήματα αλλά υποκειμενικά συμπτώματα ενός ασθενή. Πέραν τούτου, υποβλήθηκε στο μάρτυρα ότι δεν είναι αντικειμενικός καθότι έχει συγγενική σχέση με τους δικηγόρους που χειρίζονται την υπόθεση εκ μέρους της εναγόμενης και της ασφαλιστικής της εταιρείας, με τον μάρτυρα να το απορρίπτει και να παραπέμπει στην έκθεση του. Ο Μ.Υ.5 κατάθεσε ως πραγματογνώμονας εκτιμητής ακινήτων, πολιτικός μηχανικός και πραγματογνώμονας, ο οποίος ετοίμασε έκθεση αναφορικά με το επίδικο ατύχημα ημερομηνίας 23/07/2013, την οποία κατάθεσε στο Δικαστήριο ως τεκμήριο
- Όπως προκύπτει από το περιεχόμενο του τεκμηρίου 41, ο μάρτυρας επισκέφθηκε τους χώρους του ξενοδοχείου όπου έγινε το επίδικο ατύχημα στις 15/07/2013 και 22/07/
- Κατά την επιθεώρηση τους, δεν παρατήρησε οτιδήποτε το οποίο να μην εμπίπτει στους κανόνες ασφάλειας και υγείας στο χώρο εργασίας. Το πάτωμα είναι το ενδεδειγμένο για παρόμοιους χώρους και η πόρτα είναι διπλή πυρίμαχη με ελατήριο για να επιστρέφει στη θέση της. Ο μάρτυρας στη βάση της πληροφόρησης που έλαβε για τον τρόπο που έγινε το επίδικο ατύχημα, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πτώση της ενάγουσας στο δάπεδο φαίνεται να προήλθε από το γεγονός ότι κρατούσε την μεταλλική κούπα γεμάτη ζυμαρικό, η οποία είναι αρκετά μεγάλη και βαριά για να μπορέσει κάποιος να χάσει την ισορροπία του ενώ προσπαθεί να κάνει δύο πράγματα ταυτόχρονα. Αντεξεταζόμενος, ο μάρτυρας είπε ότι δεδομένου ότι δεν υπήρχαν οποιεσδήποτε αλλαγές στο χώρο του ατυχήματος από την ημερομηνία που αυτό έγινε μέχρι την επίσκεψη του, μπορεί να εκφράσει την άποψη του ως πολιτικός μηχανικός για τον χώρο εργασίας. Πήγε είπε για να ελέγξει την ολισθηρότητα του πατώματος κατά κύριο λόγο. Βασίστηκε επίσης στα λεγόμενα του Μ.Υ.1 σε σχέση με τα γεγονότα που έλαβαν χώρα. Είπε περαιτέρω ότι δεν υπήρχε κάποιος αυτόπτης μάρτυρας. Επέμενε επίσης για την αντιολισθητικότητα του πατώματος και ότι αυτό είναι κατάλληλο για τους χώρους αυτούς. Θα προχωρήσω να αξιολογήσω την ενώπιον μου μαρτυρία, έχοντας υπόψη μου τις αρχές της νομολογίας και τα επίδικα θέματα όπως καθορίζονται από τις έγγραφες προτάσεις (βλ. Χρίστου v. Ηροδότου κ.α.
(2008)1 Α.Α.Δ. 676, Σάντης v. Χατζηβασιλείου κ.α.
(2009)1 Α.Α.Δ. 288, Αθανασίου κ.α. v. Κουνούνη
(1997)1 Α.Α.Δ. 614 και Γιώργος Μελάς v. Κυριάκου Κυριάκου
(2003)1Β Α.Α.Δ. 826 ). Eπίσης, παραπέμπω στην Χάρης Χρίστου v. Ευγενείας Khoreva
(2002)1A A.A.Δ. 454 στην οποία αναφέρεται ότι η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας του μάρτυρος δεν είναι επιλήψιμη αρκεί αυτό να δικαιολογείται και επεξηγείται (βλ. επίσης Kades v. Nicolaou and Another
(1986)1 C.L.R. 212, 216, Agapiou v. Panayiotou 1 CL.R. 257, 263 και Ιωάννου v. Κουννίδη
(1998)1 Α.Α.Δ. 1215). Αξιολόγηση μαρτυρίας που σχετίζεται με το ζήτημα της ευθύνης και των συνθηκών πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος. Η εν λόγω μαρτυρία προέρχεται από την ενάγουσα και τους Μ.Υ.1, 2 και 5, την οποία θα προχωρήσω να αξιολογήσω. H ενάγουσα κατά τη μαρτυρία της επιχείρησε να καταδείξει ότι η πτώση της στο έδαφος οφείλεται σε γλίστρημα στο πάτωμα. Ισχυρίστηκε ότι αυτό κατέστη γλιστερό από κάτι «προφανώς», όπως είπε που είχε πέσει σε αυτό πριν την πτώση της. Έχω διεξέλθει με πολλή προσοχή της μαρτυρίας της, δεδομένου και του γεγονότος ότι ήταν η μόνη η οποία μπορούσε να εξηγήσει και περιγράψει τον τρόπο με τον οποίο έπεσε στο έδαφος. Έλαβα υπόψη μου το σύνολο της μαρτυρίας της και την εντύπωση την οποία αποκόμισα από αυτήν κατά την ώρα που κατάθετε από το εδώλιο του μάρτυρα. Υπόψη μου επίσης έλαβα και την υπόλοιπη παρεμφερή μαρτυρία η οποία έχει τεθεί ενώπιον μου, την οποία έχω αντιπαραβάλει με τα λεγόμενα της ενάγουσας. Η ενάγουσα δεν μου έκανε καλή εντύπωση από το εδώλιο του μάρτυρα και κρίνω ότι δεν προσήλθε στο Δικαστήριο για να αναφέρει τα πραγματικά γεγονότα και να περιγράψει τον τρόπο που πράγματι επισυνέβη το επίδικο ατύχημα. Η μαρτυρίας της παρουσιάζει σοβαρές αδυναμίες και αντιφάσεις στις οποίες θα αναφερθώ κατωτέρω. Μου έχει δημιουργηθεί η εντύπωση ότι η ενάγουσα επιχείρησε να αναφέρει στο Δικαστήριο ο,τιδήποτε θεωρούσε ότι ήταν προς όφελος της με σκοπό να επιρριφθεί ευθύνη στην εναγόμενη, παρά να αναφερθεί στα πραγματικά γεγονότα που οδήγησαν στην πτώση της. Κατ' αρχάς δεν ήταν σε θέση να αναφέρει την ακριβή αιτία από την οποία προήλθε η πτώση της αφού η ίδια δεν διαπίστωσε να υπήρχε οτιδήποτε στο πάτωμα το οποίο να το κατέστησε ολισθηρό με αποτέλεσμα η ίδια να γλιστρήσει. Αναφέρθηκε στο Δικαστήριο σε εικασίες αναφέροντας ότι από το σημείο μεταφέρονται τα σκουπίδια του εστιατορίου το βράδυ για να καταλήξουν στο χώρο εναπόθεσης τους που είναι στο τέρμα του διαδρόμου και ότι το πρωινό του δυστυχήματος είδε την καθαρίστρια να βρίσκεται κοντά στο χώρο με το τρόλεϊ της να έχει καθαριστικά, όπως σαμπουάν, καθαριστικά υγρά. Όμως η ίδια δεν διαπίστωσε με θετικό και σίγουρο τρόπο ότι στο σημείο όπου έπεσε, δηλαδή στο χώρο των αλερετούρ πορτών υπήρχε οτιδήποτε συγκεκριμένο που να προκάλεσε την πτώση της. Στη δε κατάθεση που έδωσε την επόμενη μέρα του ατυχήματος δηλαδή στις 23/10/2012 αναφέρει ότι δεν θυμάται αν είχε κάτι κάτω και γλίστρησε (βλ. τεκμήριο 28). Πέραν τούτου, προκύπτει, ότι η θέση της από το διάδρομο περνούν τα σκουπίδια δεν ευσταθεί, έχοντας υπόψη τη διαμόρφωση των χώρων. Αντίθετα προκύπτει ότι υπάρχει απόσταση από το σημείο όπου η ενάγουσα έπεσε σε σχέση με το διάδρομο από όπου περνούν τα σκουπίδια. Επίσης, δεν έχει προκύψει, με τον τρόπο που το θέτει η ενάγουσα, ότι το προηγούμενο βράδυ είχαν περάσει τα σκουπίδια έστω από το διάδρομο που ανάφερε ότι περνούν και με ποιο τρόπο. Ούτε κατάφερε η ενάγουσα να εξηγήσει πώς γίνεται στο σημείο που έπεσε να υπήρχε οτιδήποτε από τα σκουπίδια που μεταφέρθηκαν την προηγούμενη νύκτα και να κατέστησε το πάτωμα ολισθηρό την επόμενη το πρωί. Επίσης, η ίδια παραδέχεται και δηλώνει ότι το πάτωμα δεν ήταν σφουγγαρισμένο αλλά αφήνει να εννοηθεί ότι ενδεχομένως να έπεσε υγρό, μια - δύο σταγόνες από την καθαρίστρια που, κατά τη θέση της ενάγουσας, βρισκόταν στην περιοχή και να κατέστησαν το πάτωμα ολισθηρό. Ούτε η ίδια όμως ούτε οποιοσδήποτε άλλος είδε την καθαρίστρια να περνά από το σημείο εκείνο και ουδείς είδε να πέφτει οποιοδήποτε υγρό από το τρόλεϊ της καθαρίστριας στο σημείο όπου η ενάγουσα έπεσε. Επιπρόσθετα, δεν αναφέρει τέτοια θέση ή ισχυρισμό στην κατάθεση της, τεκμήριο 28 η οποία δόθηκε την επόμενη μέρα του ατυχήματος. Και επαναλαμβάνω ότι το σημείο ήταν στις αλερετούρ πόρτες. Ακόμα σημαντικότερο όμως είναι ότι η ίδια δεν διαπίστωσε να υπήρχε κάτι στο έδαφος, ούτε αντιλήφθηκε πως και γιατί έπεσε ή σε τί γλίστρησε, παρά το γεγονός ότι μετά την πτώση της κάθισε στο έδαφος και είχε σκυφτό το κεφάλι προς τα κάτω όπως είπε. Για να δικαιολογήσει την μη αντίληψη της, είπε ότι αν υπήρχε κάτι στο πάτωμα υγρό θα το απορροφούσε το παντελόνι της. Δεν διαπίστωσε όμως το παντελόνι της να είναι υγρό σε οποιοδήποτε σημείο. Όλα τα πιο πάνω, καταδεικνύουν ότι η ενάγουσα επιχείρησε να πείσει για τη θέση της ότι το πάτωμα ήταν ολισθηρό από κάτι το οποίο «προφανώς» είχε πέσει σε αυτό προηγουμένως, με σκοπό να καταδείξει ότι ευθύνεται η εναγόμενη, η οποία δεν καθάριζε το χώρο προβαίνοντας σε εικασίες. Όλα τα πιο πάνω σε συνδυασμό με την αδυναμία της μαρτυρίας της να επεξηγήσει τον τρόπο με τον οποίο έπεσε και παράλληλα στο γεγονός ότι ο τρόπος με τον οποίο ισχυρίζεται ότι έπεσε δεν συνάδει με τη λογική, στερούν από το Δικαστήριο την ευχέρεια να καταλήξει σε ασφαλές συμπέρασμα ότι η πτώση της οφείλεται σε γλίστρημα διότι υπήρχε κάτι στο πάτωμα, παρά σε οποιοδήποτε άλλο λόγο και αιτία. Η ενάγουσα είπε ότι κρατούσε την κούπα με το μίγμα των pancakes με το δεξί της χέρι και με το αριστερό της έσπρωξε την πόρτα, την αριστερή, για να ανοίξει και αφού προχώρησε γλίστρησε και έκατσε στο έδαφος. Στη συνέχεια, προκύπτει να αναφέρει ότι η πόρτα ήρθε προς τα πίσω και την κτύπησε με αποτέλεσμα να κτυπήσει στον παραστατό της, στην γωνία της πόρτας και να τραυματιστεί στο αυχένα και στον σπόνδυλο. Δεν επεξηγεί όμως πώς γίνεται να είχε προηγουμένως γλιστρήσει και να πέσει και ενώ βρίσκεται στο έδαφος να μπορεί η πόρτα κατά την επιστροφή της να την μεταφέρει και να την κτυπήσει στον παραστατό και/ή στη γωνιά του τοίχου. Στη βάση των όσων πιο πάνω η μάρτυρας ανάφερε, το ενδεχόμενο αυτή να έχασε την ισορροπία της έχοντας υπόψη τον τρόπο που κινήθηκε και επιχείρησε να ανοίξει την πόρτα και/ή η πόρτα να την κτύπησε και να έπεσε στο έδαφος, δεν μπορεί να αποκλειστεί. Ερωτηματικά δημιουργεί και η θέση της ότι παρά το γλίστρημα και την πτώση της, αυτή συνέχισε να κρατά την κούπα με το χυλό χωρίς αυτός να χυθεί στο πάτωμα. Πέραν των πιο πάνω, η ενάγουσα επιχείρησε να καταδείξει το μη ασφαλές του συστήματος εργασίας της εναγόμενης και ότι η ίδια υποχρεωνόταν να «τρέχει» με σκοπό να προλάβει να ετοιμάσει το πρωινό διότι εργαζόταν μόνο ένα άτομο που είχε την ευθύνη για την ετοιμασία του. Κατά την αντεξέταση της αλλά και από τη μαρτυρία του Μ.Υ.1, η αξιολόγηση της οποίας ακολουθεί, δεν προκύπτει ότι τα πράγματα που είχε να ετοιμάσει ήταν τόσα, ούτε ότι έπρεπε να ετοιμαστούν με τέτοιο τρόπο που να απασχολούνται πέραν του ενός ατόμου. Συμφώνησε σε κάποιο στάδιο της αντεξέτασης της, παρά το ότι προσπαθούσε να διαφοροποιηθεί από τις υποβολές της συνηγόρου της εναγόμενης, ότι πλείστα εκ των τροφίμων ήταν έτοιμα από το προηγούμενο βράδυ και έπρεπε απλώς να ζεσταθούν. Η ύπαρξη επίσης του μιξέρ στο ζαχαροπλαστείο, όπου έπρεπε να μεταβεί για να ετοιμάσει τη ζύμη των pancakes, δεν έχει υποδειχθεί ότι αποτελούσε επικίνδυνη δραστηριότητα ή ότι σε οποιαδήποτε περίπτωση συνδέεται με οποιοδήποτε τρόπο με την πτώση της. Όσον αφορά την κούπα που μετέφερε η ενάγουσα, προσπάθησε κατά τη μαρτυρία της να πείσει ότι επρόκειτο για μια μικρή κούπα, σαν αυτή που χρησιμοποιείται για να τοποθετείται η σαλάτα. Και τούτο, κρίνω, σε μια προσπάθεια της να καταδείξει ότι η μεταφορά της με τα χέρια δεν ευθύνεται για την πτώση της αλλά το ολισθηρό πάτωμα. Η θέση της για το μέγεθος της κούπας, προκύπτει να μην πείθει από τη μαρτυρία της. Ενώ στην αρχή είπε ότι χωρεί τρία λίτρα γάλα, στη συνέχεια επιχείρησε να πει ότι η χωρητικότητα της ήταν ολόκληρη τρία λίτρα. Απέφευγε όμως επιμελώς να αναφερθεί στις ποσότητες των υπόλοιπων υλικών που έπρεπε να τοποθετήσει στο γάλα για να ετοιμάσει το μίγμα. Επίσης, απέφευγε να τοποθετηθεί στον αριθμό των pancakes που θα μπορούσαν να γίνουν σε μια μικρή κούπα όπως την περιέγραψε, παρά το γεγονός ότι η ίδια είπε ότι εργαζόταν ως αρτοποιός και γνωρίζει πολύ καλά αυτά τα ζητήματα. Ιδιαίτερα σημαντικό επίσης είναι ότι η θέση της αυτής έρχεται σε πλήρη σύγκρουση με τη δικογραφημένη της θέση, στην οποία επικαλείται ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο μετέφερε μια μεγάλη και βαριά κούπα. Όσον αφορά τη θέση της σε σχέση με το ζήτημα των οδηγιών που είχε για τον τρόπο μεταφοράς της εν λόγω κούπας, αυτή παρουσιάζει αντιφάσεις. Ενώ στην κυρίως της εξέταση είπε ότι παλαιότεροι συνάδελφοι της και ο σεφ της είπαν να την μεταφέρουν με τα χέρια, δικαιολογώντας μάλιστα τη θέση αυτή είπε ότι έτσι έπρεπε να κάνουν για να προλάβουν την ετοιμασία του προγεύματος, κατά την αντεξέταση της παραδέχτηκε ότι είχε οδηγίες από το σεφ τα αντικείμενα από και προς την κουζίνα να μεταφέρονται με τρόλεϊ. Σε διευκρινιστική ερώτηση του Δικαστηρίου για τη θέση της αυτή και αντιλαμβανόμενη προφανώς τη διαφοροποίηση της αρχικής της τοποθέτησης, επανήλθε για να πει ότι για τα μεγάλα και βαριά αντικείμενα είχε οδηγίες για να τα μεταφέρει με τρόλεϊ, όχι όμως για την κούπα με το μίγμα των pancakes. Οι οδηγίες όμως ήταν για όλα τα αντικείμενα, όπως προκύπτει σαφέστατα και ξεκάθαρα από τη μαρτυρία του Μ.Υ.1, η αξιολόγηση της μαρτυρίας του οποίου ακολουθεί. Ούτε η θέση της περί οδηγιών από άλλους συναδέλφους της να την μεταφέρει με αυτό τον τρόπο υποστηρίχθηκε από οποιαδήποτε άλλη μαρτυρία. Αν ενεργούσαν άλλοι συνάδελφοι της με αυτόν τον τρόπο κατά παράβαση των οδηγιών του σεφ όπως και η ίδια, αυτό είναι διαφορετικό από το ότι δεν υπήρχαν συγκεκριμένες οδηγίες για τον τρόπο μεταφοράς των αντικειμένων από και προς την κουζίνα. Έχοντας υπόψη μου τα πιο πάνω και το υπόλοιπο περιεχόμενο της μαρτυρίας της ενάγουσας, κρίνω ότι δεν μπορώ να βασιστώ στα όσα ανάφερε σε σχέση με τον τρόπο και αιτία πτώσης της στο πάτωμα κατά τον επίδικο χρόνο, πέραν του γεγονότος ότι αυτή κατά την μεταφορά μιας κούπας γεμάτη με μίγμα για τα pancakes, στο σημείο των αλερετούρ πορτών έπεσε στο έδαφος, που προκύπτει να αποτελεί κοινό έδαφος. Ούτε τις υπόλοιπες αναφορές της περί μεταφοράς των σκουπιδιών από το σημείο εκείνο και ότι είδε την καθαρίστρια προηγουμένως να κινείται στο χώρο με το τρόλεϊ, μπορεί να γίνει αποδεκτή. Ο Μ.Υ.1 μου έκανε καλή εντύπωση από το εδώλιο του μάρτυρα και κρίνω ότι προσήλθε στο Δικαστήριο για να πει την αλήθεια και τα γεγονότα τα οποία ήταν στην αντίληψη και γνώση του. Έλαβα υπόψη μου το γεγονός ότι αυτός ήταν και εξακολουθεί να είναι ο σεφ του ξενοδοχείου της εναγόμενης και ότι ενδεχομένως να είχε κάθε συμφέρον να υποστηρίξει την εκδοχή της. Παρά ταύτα η μαρτυρία του ήταν σταθερή, χωρίς αντιφάσεις και παλινδρομήσεις. Ιδιαίτερα, στο ζήτημα των οδηγιών που ο ίδιος είχε δώσει και έδινε στους μάγειρες του ξενοδοχείου ήταν ότι οτιδήποτε μεταφερόταν εκτός και εντός της κουζίνας, αυτό θα έπρεπε να γινόταν με την χρήση τρόλεϊ. Σε κανένα σημείο κατά την αντεξέταση του κλονίστηκε η θέση και εκδοχή του αυτή. Επίσης, ο μάρτυρας αυτός εξήγησε τις εργασίες που έπρεπε η ενάγουσα και ο μάγειρας ο οποίος εργαζόταν κατά την πρωινή βάρδια να κάνει με σκοπό να ετοιμάσει το πρόγευμα. Αναφέρθηκε στα τρόφιμα που έπρεπε να ετοιμαστούν για τους πελάτες και τα οποία ήταν σχεδόν όλα έτοιμα από το προηγούμενο βράδι και ότι απλώς έπρεπε κάποια να τοποθετηθούν στο φούρνο για να ζεσταθούν και να τοποθετηθούν στο μπουφέ. Εξήγησε επίσης τη διαδικασία ετοιμασίας του μίγματος των pancakes και του ρυζόγαλου, θέσεις τις οποίες μπορώ να αποδεχτώ και τις αποδέχομαι. Τούτα καταρρίπτουν και την μαρτυρία της ενάγουσας, στην οποία αναφέρθηκα ανωτέρω, σε σχέση με τη κατ' ισχυρισμό δυσκολία και την πίεση χρόνου που είχε ο πρωινός μάγειρας. Ο μάρτυρας επίσης είπε ότι ουδέποτε διαμαρτυρήθηκε οποιοσδήποτε μάγειρας ότι δεν προλαβαίνει να τα ετοιμάσει. Άλλωστε αποτέλεσε και θέση του συνηγόρου της ενάγουσας, η οποία υποβλήθηκε στο μάρτυρα ότι ουδέποτε η ενάγουσα παραπονέθηκε για κάτι τέτοιο και ότι απλώς έπρεπε κάποια πράγματα να γίνουν με τη σειρά, όπως τα ανάφερε στο μάρτυρα, για να του αναφέρει ότι ήταν πιο πρακτικό και γρήγορο να μεταφέρει την κούπα με το χέρι παρά με τρόλεϊ. O μάρτυρας διαφώνησε με τη θέση αυτή, επιμένοντας στη χρήση του τρόλεϊ. Όσον αφορά την ποσότητα του μίγματος που έπρεπε εκείνη την ημέρα να ετοιμαστεί αποδέχομαι τις θέσεις του μάρτυρα, τις οποίες επεξήγησε σε σχέση με την επάρκεια του για το κόσμο που υπήρχε στο ξενοδοχείο. Σε κάθε περίπτωση ο μάρτυρας δεν ήταν σε θέση να πει τί ακριβώς η ενάγουσα είχε πράξει και τί κούπα η ίδια χρησιμοποίησε. Κρίνω ότι μπορώ να αποδεχθώ τη μαρτυρία του και την αποδέχομαι στην ολότητα της. Ο Μ.Υ.2 κρίνω ότι προσήλθε στο Δικαστήριο για να αναφερθεί στα γεγονότα τα οποία ήταν σε γνώση του. Δεν έχω διαπιστώσει σε κανένα στάδιο της μαρτυρίας του ότι σκοπός και στόχος της μαρτυρίας του ήταν να βοηθήσει την υπόθεση της εναγόμενης, της οποίας είναι διευθύνον σύμβουλος και μέτοχος. Η μαρτυρία του επίσης ήταν σταθερή και σε κανένα σημείο κατά την αντεξέταση του έχει κλονιστεί η αξιοπιστία του. Ούτε προσπάθησε καθοιονδήποτε στάδιο να αναφερθεί σε γεγονότα τα οποία ο ίδιος δεν γνώριζε με σκοπό να πλήξει ή να καταρρίψει ισχυρισμούς της ενάγουσας. Είναι δεδομένο ότι ο μάρτυρας αυτός δεν ήταν παρών κατά την ώρα που επεσυνέβη το επίδικο συμβάν και ο ίδιος ανάφερε ότι δεν γνωρίζει πώς αυτό έγινε και με ποιο τρόπο η ενάγουσα έπεσε στο πάτωμα. Οι αναφορές στα τεκμήρια 31 και 32, τα οποία αποτελούν τις γνωστοποιήσεις που ο ίδιος προέβηκε στο Γραφείο Εργασίας για το επίδικο ατύχημα για το ότι η ενάγουσα γλίστρησε και έπεσε στο πάτωμα, είναι αναφορές που όπως έχει προκύψει συμπληρώθηκαν από τους υπευθύνους του ξενοδοχείου για την εσωτερική ασφάλεια και προφανώς με βάση τους ισχυρισμούς της ενάγουσας, αφού είναι κοινό έδαφος ότι κανένα άλλο πρόσωπο είχε αντιληφθεί με ποιο τρόπο η ενάγουσα έπεσε στο έδαφος. Στην ουσία η μαρτυρία του μάρτυρα αυτού επικεντρώθηκε σε παρεμφερή ζητήματα που αφορούν στη διαρρύθμιση του χώρου του ξενοδοχείου όπου έγινε το επίδικο ατύχημα και στον τρόπο χρήσης των χώρων αυτών και από ποιους. Ο μάρτυρας κατάθεσε στο Δικαστήριο σχετικό σχέδιο, το τεκμήριο 33 το οποίο επεξήγησε. Όπως προκύπτει από αυτό και τις αναφορές του μάρτυρα, τα σκουπίδια του εστιατορίου του ξενοδοχείου, το βράδυ δεν περνούν από το χώρο όπου έπεσε η ενάγουσα. Κατευθύνονται από το σημείο του ανελκυστήρα ο οποίος φαίνεται στο σχέδιο προς τα αριστερά όπου στο τέρμα βρίσκονται τα skip. Δεν έτυχε αμφισβήτησης η θέση του αυτή, η οποία συγκρούεται με την θέση της ενάγουσας. Ο συνήγορος της ενάγουσας επιχείρησε να προβάλει μια διαφορετική εκδοχή σε σχέση με το ζήτημα αυτό, δηλαδή ότι από το σημείο όπου έπεσε η ενάγουσα περνούν τα σκουπίδια της κουζίνας με το μάρτυρα να εξηγεί ότι αυτά περνούν από εκεί μέσα σε ειδικά τρόλεϊ η ώρα 17.30 της προηγούμενης μέρας, όταν κλείνει η κουζίνα αυτή. Σε κάθε περίπτωση, δεν έχει προκύψει από τη μαρτυρία της ενάγουσας ότι αμέσως προηγουμένως της πτώσης της είδε να περνούν σκουπίδια ή θα μπορούσε να περάσουν τα σκουπίδια από το σημείο όπου έπεσε και ότι από αυτό έπεσε κάτι συγκεκριμένο το οποίο να κατέστησε ολισθηρό το πάτωμα. Όσον αφορά το ζήτημα των καθαριστριών, ο μάρτυρας εξήγησε τη διαδικασία και το πρόγραμμα που ακολουθούν και ότι τα τρόλεϊ τους ετοιμάζονται και ξεκινούν για να καθαρίσουν τα δωμάτια η ώρα 08.30 π.μ. ενώ προηγουμένως θα πρέπει να ασχολούνται με εξωτερικές καθαριότητες. Σε κάθε περίπτωση ο μάρτυρας ήταν ειλικρινής ότι δεν γνωρίζει τι έκανε η συγκεκριμένη καθαρίστρια που έδωσε κατάθεση (βλ. τεκμήριο 37) στο χώρο και πού βρισκόταν προηγουμένως. Ούτε όμως η ενάγουσα ανάφερε ότι είδε την εν λόγω καθαρίστρια να περνά και να σπρώχνει το τρόλεϊ της με καθαριστικά συγκεκριμένα από το σημείο όπου η ίδια έπεσε. Πόσο μάλλον ότι η ενέργεια αυτή είχε ως αποτέλεσμα να καταστήσει το πάτωμα ολισθηρό. Όλα όσα είπε αποτελούν εικασίες όπως αναφέρθηκε ανωτέρω κατά την αξιολόγηση της. Πέραν των πιο πάνω, ο μάρτυρας έδωσε εξηγήσεις γιατί έπρεπε τα pancakes να ετοιμάζονται στο χώρο του ζαχαροπλαστείου, το οποίο απέχει περί τα 25 μέτρα από την κουζίνα και όχι εντός της ίδιας της κουζίνας. Σε κάθε περίπτωση, δεν έχει υποδειχθεί ή υποβληθεί στο μάρτυρα ότι μια τέτοια δραστηριότητα εγκυμονούσε κινδύνους. Επίσης, ο μάρτυρας κατάθεσε στο Δικαστήριο το τεκμήριο 36, το οποίο αφορά στην πληρότητα του ξενοδοχείου κατά την ημέρα του ατυχήματος, το οποίο δεν έτυχε αμφισβήτησης. Προκύπτει να υπήρχε πληρότητα περί το 80% και γύρω στα 240 άτομα, θέση την οποία αποδέχομαι. Τούτο καταρρίπτει τη θέση που επιχείρησε η ενάγουσα να προωθήσει ότι δεν χρειαζόταν να ετοιμαστεί μεγάλη ποσότητα μίγματος διότι δεν υπήρχε πολλής κόσμος στο ξενοδοχείο. Όσο αφορά στα ζητήματα ασφάλειας και υγείας, ο μάρτυρας ανάφερε ότι το ξενοδοχείο λειτουργούσε και λειτουργεί καθόλα νόμιμα, δέχεται ελέγχους και ουδέποτε είχαν οποιοδήποτε ζήτημα με τα θέματα αυτά. Η μη κατάθεση των σχετικών αδειών, δεν αναιρεί την πιο πάνω θέση του. Ουδέποτε προέκυψε από την όλη ενώπιον μου μαρτυρία οτιδήποτε το αντίθετο και δεν υποβλήθηκε στο μάρτυρα οποιαδήποτε συγκεκριμένη θέση επί τούτου. Κρίνω ότι μπορώ να βασιστώ στη μαρτυρία του μάρτυρα αυτού και να εξάξω ασφαλή ευρήματα και την αποδέχομαι. Ο μάρτυρας αυτός κατάθεσε στο Δικαστήριο τα πραγματικά γεγονότα που γνώριζε χωρίς οποιαδήποτε εμπάθεια προς την ενάγουσα. Χαρακτηριστικό αυτού είναι και η αναφορά του ότι δεν αντιμετώπιζε οποιαδήποτε προβλήματα από την εργοδότηση της. Ο Μ.Υ.5 κατάθεσε ως εμπειρογνώμονας ο οποίος επισκέφθηκε το χώρο του ξενοδοχείου όπου έγινε το επίδικο ατύχημα για να εξετάσει κατά πόσο αυτός ήταν κατάλληλος για ασφαλή διακίνηση των εργαζομένων και ετοίμασε προς τούτο σχετική έκθεση, το τεκμήριο 41. Έχω διεξέλθει της μαρτυρίας του και του περιεχομένου της έκθεσης του και έλαβα υπόψη μου την εντύπωση που απεκόμισα από αυτόν κατά την ώρα που κατάθετε από το εδώλιο του μάρτυρα. Κατ' αρχάς το γεγονός ότι ο μάρτυρας αυτός είναι πολιτικός μηχανικός, εκτιμητής ακινήτων και μπορεί να ενεργεί ως πραγματογνώμονας δεν έτυχε αμφισβήτησης από την υπεράσπιση. Στη βάση αυτού, κρίνω ότι μπορώ να αποδεχθώ τον εν λόγω μάρτυρα ως ειδικό για τα ζητήματα που αναφέρθηκε στο Δικαστήριο. Δηλαδή, κρίνω ότι ο μάρτυρας αυτός εν όψει την ιδιότητας του, μπορεί να αναφερθεί για τα ζητήματα ασφάλειας του χώρου από την άποψη των υλικών που περιλαμβάνονται σε αυτά και ειδικότερα του πατώματος. Ο μάρτυρας αυτός επισκέφθηκε το χώρο στις 15/05/2013 και 22/07/2013 και ετοίμασε την σχετική έκθεση του στις 23/07/2013. Η θέση που εκφράζει στην έκθεση του ο μάρτυρας αυτός, σε σχέση με την φύση του πατώματος και συγκεκριμένα ότι αυτό ήταν μη ολισθηρό και το ενδεδειγμένο για παρόμοιους χώρους καθώς επίσης και ότι η πόρτα ήταν διπλή πυρίμαχη με ελατήριο για να επιστρέφει πίσω, δεν προκύπτει να αμφισβητούνται από την υπεράσπιση κατά την αντεξέταση του. Η θέση του αυτή περί της αντιολισθητικότητας του πατώματος προκύπτει από την επιτόπια εξέταση στην οποία προέβηκε και όπως ανάφερε η επιφάνεια του από μόνη της δεικνύει την αντιολισθητική επιφάνεια. Εκείνο που στην ουσία ρωτήθηκε ο μάρτυρας για να εξηγήσει ήταν κατά πόσο έκανε έλεγχο αντιολισθητικότητας του πατώματος στην περίπτωση που σε αυτό ριχθεί κάποιο υγρό, όπως λάδι ή σαπούνι. Ο μάρτυρας δεν προκύπτει να προέβηκε σε ένα τέτοιο έλεγχο αλλά η θέση την οποία εξέφρασε και η οποία δεν αμφισβητήθηκε και κρίνω ότι μπορώ να αποδεχθώ είναι ότι νοουμένου ότι η εν λόγω επιφάνεια ήταν καθαρή, αυτή κρίνεται ως αντιολισθητική. Όσον αφορά τις υπόλοιπες θέσεις που εκφράζει στην έκθεση του, τεκμήριο 41, όπως το μέγεθος και το βάρος της κούπας που κατ' ισχυρισμό κρατούσε η ενάγουσα και το συμπέρασμα του σε σχέση με την αιτία πτώσης της, δεν θα δώσω οποιαδήποτε βαρύτητα. Πρόκειται για αναφορές από πληροφόρηση που έτυχε από τρίτα άτομα και στη βάση όλων των δεδομένων που έλαβε υπόψη του καταλήγει στο εν λόγω συμπέρασμα. Χωρίς να αποκλείεται το ενδεχόμενο ο λόγος της πτώσης της να είναι αυτός που αναφέρει ο μάρτυρας, δεν θα δώσω βαρύτητα σε αυτόν καθότι ο μάρτυρας θέτει ως προαπαιτούμενο την μεταφορά βαριάς μεταλλικής κούπας και ο ίδιος δεν γνωρίζει γι αυτό το γεγονός ούτε μπορεί να προκύψει με ασφάλεια αυτό από άλλη ενώπιον μου αποδεκτή μαρτυρία. Έχοντας υπόψη μου όλα τα πιο πάνω, κρίνω ότι μπορώ να αποδεχθώ τη μαρτυρία του μάρτυρα αυτού και την αποδέχομαι με τις πιο πάνω διευκρινήσεις. Αξιολόγηση μαρτυρίας σε σχέση με τις σωματικές βλάβες Θα προχωρήσω να αξιολογήσω τη μαρτυρία των ιατρών που καταθέσαν στο Δικαστήριο και συγκεκριμένα των Μ.Υ. 3 και 4 καθώς και της ενάγουσας. Ξεκινώντας από την μαρτυρία της ενάγουσας σε σχέση με την περιγραφή της κατάστασης της μετά τον επίδικο τραυματισμό της και μέχρι σήμερα, εκείνο το οποίο μπορεί να λεχθεί είναι ότι τουλάχιστον αυτή είναι υπερβολική, εξωπραγματική και δεν τεκμηριώνεται από όλη την ενώπιον μου αποδεκτή ιατρική μαρτυρία όπως θα διαφανεί κατωτέρω. Έχω διαπιστώσει μια προσπάθεια της ενάγουσας να παρουσιάσει τον εαυτό της ανίκανο για εργασία ένεκα του επίδικου τραυματισμού της, κάτι που δεν δικαιολογείται από τη φύση και έκταση αυτού. Κατ' αρχάς από πλευράς της δεν προσκομίστηκε οποιαδήποτε ιατρική μαρτυρία η οποία να δικαιολογεί τα κατάλοιπα που η ίδια επικαλέστηκε ότι άφησε ο επίδικος τραυματισμός της. Αρκέστηκε στο να καταθέσει στο Δικαστήριο το ιατρικό πιστοποιητικό του Γενικού Νοσοκομείου Πάφου ημερ. 26/04/2013 (βλ. τεκμήριο 1) του Δρ. Γ. Χριστοδούλου, Ορθοπαιδικού, το ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ. Ιωάννου Γιάννη ημερομηνίας 15/11/2012 (βλ. τεκμήριο 2) και τα ιατρικά πιστοποιητικά του Δρ. XXXXX Βιολάρη, νευροχειρουργού ημερ. 09/03/2020 (βλ. τεκμήρια 3 και 13) και ημερ. 02/02/2016 (βλ. τεκμήριο 12). Η ενάγουσα επίσης κατάθεσε στο Δικαστήριο μαγνητικές τομογραφίες στις οποίες προέβηκε κατά διαστήματα από 31/10/2013 μέχρι 21/02/2020 (βλ. τεκμήρια 4 - 10) καθώς επίσης και ηλεκτρομυογράφημα ημερ. 08/05/2015 (βλ. τεκμήριο 11). Όλα τα πιο πάνω έγγραφα και ιατρικά πιστοποιητικά που η ενάγουσα κατάθεσε στο Δικαστήριο αποτελούν εξ' ακοής μαρτυρία. Περιλαμβάνουν αναφορές, ευρήματα και συμπεράσματα των ιατρών που τα ετοίμασαν. Τέτοια μαρτυρία, μετά την τροποποίηση του Περί Απόδειξης Νόμου Κεφ. 9 με τον Νόμο 32
(1)/2004 είναι αποδεκτή μαρτυρία αλλά επαφίεται στο Δικαστήριο κατά την αξιολόγηση της η βαρύτητα που θα της δοθεί. Στο άρθρο 27
(2)του πιο πάνω Νόμου περιλαμβάνονται τα κριτήρια τα οποία λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση μιας τέτοιας μαρτυρίας τα οποία όμως δεν είναι εξαντλητικά (βλ. άρθρο 27
(1)). Θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και όλες οι περιστάσεις από τις οποίες μπορεί να συναχθεί εύλογα το συμπέρασμα αναφορικά με την αποδεικτική αξία τέτοιας μαρτυρίας (βλ. Θεοπίστη Τουμαζή v. Vandita Dixit, ECLI:CY:AD:2015:A302, Πολ. Έφεση Αρ. 274/2010, Ημερ. 05/05/2015). Στην εν λόγω απόφαση επίσης λέχθηκε ότι εκτός από τα τυπικά και ουσιαστικά κριτήρια που αναγράφονται στο άρθρο 27
(2)του Κεφ. 9 αλλά και το σύνολο των περιστάσεων που αναφέρονται στο άρθρο 27
(1), ένα δικαστήριο, για να αποφασίσει ως προς τη βαρύτητα που θα προσδώσει σε εξ' ακοής μαρτυρία, θα πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη του και το συμφέρον της δικαιοσύνης, δηλαδή τους σκοπούς της ορθής απονομής της δικαιοσύνης, το οποίο περιλαμβάνει πρωτίστως τη διασφάλιση δίκαιης δίκης και ακριβοδίκαιης μεταχείρισης των διαδίκων. Συνεχίζοντας στην εν λόγω απόφαση το Ανώτατο Δικαστήριο παράπεμψε σε αποφάσεις του ΕΔΑΔ για να αναφέρει ότι στη βάση αυτών προκύπτει ότι η δυνατότητα αντεξέτασης ενός ουσιαστικού μάρτυρα, με σκοπό την αμφισβήτηση της αξιοπιστίας του, είναι βασικό στοιχείο της δίκαιης δίκης και της ισότητας των όπλων μεταξύ των διαδίκων. Στην Αli Αbdullah Hazzaz Assad v. Αστυνομίας, Ποινική Έφεση Αρ. 164/2010, Ημερομηνίας 06/12/2017, επαναλήφθηκαν ουσιαστικά όλα τα πιο πάνω με ιδιαίτερη έμφαση, μεταξύ άλλων, στο κατά πόσο θα ήταν εύλογο και εφικτό να κλητευθεί ως μάρτυρας στη διαδικασία ο διάδικος που έκανε την αρχική δήλωση και έγινε παραπομπή και στο άρθρο 27
(3)του Κεφ. 9 που προνοεί ότι κατά την αξιολόγηση της βαρύτητας που προσδίδεται σε εξ' ακοής μαρτυρία, λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη αν ο διάδικος θα μπορούσε να προσκομίσει την καλύτερη δυνατή μαρτυρία και δεν το έπραξε. Στην παρούσα υπόθεση, όλα τα πιο πάνω έγγραφα προέρχονται από ιατρούς, οι οποίο θεωρούνται εμπειρογνώμονες και σύμφωνα με τις αρχές της νομολογίας, όπως θα αναφερθεί κατωτέρω, οφείλουν να εφοδιάσουν το Δικαστήριο με όλα τα επιστημονικά κριτήρια και να τεκμηριώσουν τα συμπεράσματα τους και το ίδιο το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του κρίση επί των γεγονότων. Ουδείς όμως εξ' αυτών προσήλθε στο Δικαστήριο για να επεξηγήσει τα ευρήματα και συμπεράσματα του, τα οποία καταγράφονται στα πιο πάνω τεκμήρια, χωρίς να δοθεί οποιοσδήποτε λόγος ή οποιοσδήποτε ικανοποιητικός λόγος. Για το μόνο μάρτυρα - ιατρό που επιχειρήθηκε να δοθεί κάποια εξήγηση, ήταν για τον Δρ. Βιολάρη ο οποίος ετοίμασε τα ιατρικά πιστοποιητικά, τεκμήρια 12 καθώς και τα τεκμήρια 3 και 13. Μετά το πέρας της μαρτυρίας της ενάγουσας, ο συνήγορος της ανάφερε ότι ο επόμενος του μάρτυρας θα ήταν ο εν λόγω ιατρός αλλά δεν κατάφερε να επικοινωνήσει μαζί του λόγω φόρτου εργασίας του ιατρού. Δόθηκε χρόνος από το Δικαστήριο στο συνήγορο να επικοινωνήσει με τον εν λόγω ιατρό για να εξευρεθεί μια ημερομηνία κατά την οποία θα μπορούσε να εμφανιστεί στο Δικαστήριο και ο οποίος του ανάφερε ότι είναι πρακτικά αδύνατο να το πράξει λόγω φόρτου εργασίας και ότι τους επόμενους μήνες είναι «γεμάτα τα προγράμματα του». Σε ερώτηση του Δικαστηρίου κατά πόσο ουσιαστικά ο εν λόγω ιατρός αρνείται να παρευρεθεί στο Δικαστήριο, ο συνήγορος της ενάγουσας ανάφερε ότι εκείνο το οποίο τους ανάφερε είναι ότι τον καλύπτουν πλήρως οι εκθέσεις του, οι οποίες κατατέθηκαν στο Δικαστήριο ως τεκμήρια και η έκθεση του ιατροσυμβουλίου. Με αυτά τα δεδομένα, ο συνήγορος δήλωσε στο Δικαστήριο ότι μίλησε με την ενάγουσα και η θέση τους είναι ότι δεν θα έχουν άλλο ιατρό και αυτή είναι η υπόθεση τους. Ανεξαρτήτως των όσων μεταφέρθηκαν στο Δικαστήριο αναφορικά με τη βούληση του συγκεκριμένου ιατρού να παρευρεθεί στο Δικαστήριο, η πλευρά της ενάγουσας είναι προφανές ότι δεν προέβηκε σε οποιαδήποτε προσπάθεια να τον καλέσει ως μάρτυρα και ουσιαστικά αρκέστηκε στο περιεχόμενο των εκθέσεων του που κατάθεσε στο Δικαστήριο. Κρίνω ότι τα πιο πάνω γεγονότα δεν αποτελούν επαρκή δικαιολογία για την μη παρουσίαση του εν λόγω ιατρού ως μάρτυρα στη διαδικασία. Πέραν των προαναφερθέντων αιτιάσεων του, δεν έχει καταδειχθεί ουσιαστική αδυναμία κλήτευσης του στο Δικαστήριο. Ουσιαστικά ήταν επιλογή της ενάγουσας να μην κλητεύσει τον εν λόγω ιατρό. Ο μάρτυρας αυτός όμως ήταν ουσιαστικός για την υπόθεση της ενάγουσας, σε σχέση με την έκταση των τραυμάτων της και τα κατάλοιπα αυτών. Έχω διεξέλθει του περιεχομένου των πιο πάνω τεκμηρίων και ιατρικών εκθέσεων και σε αντιπαραβολή με την μαρτυρία των Μ.Υ.2 και 3, κρίνω ότι δεν μπορώ να δώσω οποιαδήποτε βαρύτητα σε αυτές, πέραν όσων προκύπτει να συμφωνούν με το περιεχόμενο της μαρτυρίας των πιο πάνω μαρτύρων, στην οποία θα αναφερθώ κατωτέρω. Στην ουσία, πέραν από το κάταγμα του Θ.11, τραυματισμός ο οποίος προκύπτει να είναι απότοκο του επίδικου ατυχήματος - ζήτημα για το οποίο θα αναφερθώ κατωτέρω - δεν προκύπτει τα όσα αναφέρονται στα ιατρικά πιστοποιητικά του Δρ. Βιολάρη να υποστηρίζονται από οποιαδήποτε άλλη ενώπιον μου αξιόπιστη μαρτυρία. Ούτε επεξηγήθηκαν έτσι ώστε το ίδιο το Δικαστήριο να είναι σε θέση να κρίνει την ορθότητα τους. Επί της ουσίας του περιεχομένου του τεκμηρίου 12, ο Δρ. Βιολάρης αναφέρει ότι η ενάγουσα υπέστη κάταγμα του Θ11 σπονδύλου, εγκεφαλική διάσειση, θλάση του αυχένος και θλάση της οσφυϊκής σπονδυλικής στήλης. Δεν προκύπτει όμως να αιτιολογούνται τα υπόλοιπα τραύματα, πέραν του κατάγματος Θ11 σπονδύλου. Τα δε ιατρικά πιστοποιητικά που η ίδια η ενάγουσα κατάθεσε στο Δικαστήριο του Δρ. Χριστοδούλου (τεκμήριο 1) και Δρ. Ιωάννου (τεκμήριο 2) δεν αναφέρονται σε τέτοια τραύματα. Αναφέρεται επίσης ο Δρ. Βιολάρης σε δισκοκήλη στο επίπεδο Α6/7 του αυχένα, με στένωση του νωτιαίου σωλήνα αλλά και προβολή δίσκου στο επίπεδο Ο4/5 της οσφύος. Δεν επεξηγείται όμως πώς αυτά τα ευρήματα μπορεί να σχετίζονται με τον επίδικο τραυματισμό. Η θέση που εκφράζεται από τον εν λόγω ιατρό είναι ότι ο τραυματισμός αυτός και οι υπόλοιποι φυσικά που αναφέρει, «πολλές φορές μπορεί να προκαλέσουν επιτάχυνση της εκφυλιστικής αρθρίτιδας ή να αποτελέσουν την αιτία για προβολή δισκοκηλών στο νωτιαίο σωλήνα». Στην ουσία εκφράζεται μια πιθανότητα χωρίς να επεξηγείται κατά πόσο αυτή ήταν η περίπτωση της ενάγουσας και πώς μπορεί να προκύπτει η εν λόγω πιθανότητα. Κατ' αντίθεση με τα πιο πάνω, οι Μ.Υ.2 και 3 επεξήγησαν ενώπιον του Δικαστηρίου ότι τα ευρήματα αυτά είναι άσχετα με τον επίδικο τραυματισμό. Ούτε στα τεκμήρια 12 και 13 μπορώ να δώσω βαρύτητα, στο βαθμό που δεν συγκρούονται με άλλη ενώπιον μου αποδεκτή μαρτυρία. Όσον αφορά τα τεκμήρια 1 και 2, προκύπτει να αναφέρονται στον τραυματισμό που υπέστη η ενάγουσα από το επίδικο ατύχημα και αφορά στο κάταγμα Θ.11 σπονδύλου. Δεν έχει δοθεί οποιαδήποτε εξήγηση γιατί και οι εν λόγω ιατροί δεν προσήλθαν στο Δικαστήριο για να καταθέσουν. Παρόλα αυτά η φύση αυτή καθεαυτή του τραυματισμού της ενάγουσας από το επίδικο ατύχημα, δεν έχει αμφισβητηθεί από την υπεράσπιση ούτε το περιεχόμενο αυτό των εν λόγω ιατρικών πιστοποιητικών εκτός από τις αναφορές στο τεκμήριο 2 περί κύφωσης και ανάγκης για χειρουργική επέμβαση. Αντιθέτως, κατά την αντεξέταση της ενάγουσας, η θέση που της υποβλήθηκε ήταν ότι ήταν αυτό τον τραυματισμό που υπέστη από το επίδικο ατύχημα. Παραθέτω αυτούσια της υποβολή της συνηγόρου της εναγόμενης: Ερ.«Σας υποβάλλω, ότι από το ατύχημα, το συγκεκριμένο ατύχημα υπέστηκες 22/10/2012 μόνο ένα ελαφρύ κάταγμα του θωρακικού ενδέκατου σπονδύλου το οποίο δεν πίεζε οποιοδήποτε νεύρο ή νευρική ρίζα, αλλά ούτε νευρολογική συμπτωματολογία κατά το χρόνο του ατυχήματος». Ζητήθηκε επίσης από την ενάγουσα κατά την αντεξέταση της και κατάθεσε στο Δικαστήριο ακτινογραφίες του Νοσοκομείου οι οποίες έγιναν κατά την ημέρα του ατυχήματος οι οποίες, όπως προκύπτει από τη μαρτυρία του Μ.Υ.2, καταδεικνύουν το εν λόγω κάταγμα. Θα αναφερθώ στο ζήτημα αυτό κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας του κατωτέρω. Αναφορικά με τις μαγνητικές τομογραφίες τεκμήρια 4 - 10 και το ηλεκτρομυογράφημα, δεν προκύπτει να αμφισβητούνται από την εναγόμενη και μπορώ να τις αποδεχθώ. Η ενάγουσα για να δικαιολογήσει την κατάσταση της, όπως επιχείρησε να την παρουσιάσει στο Δικαστήριο καθώς επίσης και ο συνήγορος της δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στα τεκμήρια 26 και 27 τα οποία αποτελούν Βεβαιώσεις των Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων στις οποίες αναφέρεται ότι η ενάγουσα είναι δικαιούχος σύνταξης ανικανότητας σε ποσοστό 75%. Βασίζεται στην αναφορά ότι εκρίθη ως τέτοια με βάση εξέτασης της από το Ιατρικό Συμβούλιο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Δεν προκύπτει να αμφισβητείται το γεγονός αυτό από την εναγόμενη, αλλά διαφωνεί κάθετα στο ότι ευθύνεται ο επίδικος τραυματισμός για αυτήν την απόφαση. Είναι γεγονός ότι δεν έχει παρατεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου οποιαδήποτε γνωμάτευση του Ιατροσυμβουλίου που να περιλαμβάνει τους λόγους για τους οποίους η ενάγουσα κρίθηκε ανίκανη κατά 75% και τι λήφθηκε υπόψη γι αυτό το συμπέρασμα και κατά πόσο στο τέλος της ημέρας σχετίζεται με τον επίδικο τραυματισμό ή με άλλα προβλήματα υγείας της ενάγουσας, άσχετα με αυτόν. Κατά συνέπεια η απόφαση αυτή και μόνο δεν μπορεί να είναι καθοριστική των καταλοίπων της ενάγουσας συνεπεία του επίδικου ατυχήματος, πόσο μάλλον ότι αυτά είναι απότοκο του επίδικου τραυματισμού χωρίς την υπόλοιπη ιατρική μαρτυρία. Στην Σταύρος Αντωνίου v. Α. Panagides Contracting Ltd, ECLI:CY:AD:2017:A333, Πολ. Έφεση Αρ. 259/11, Ημερ. 04/10/2017, εγέρθηκε ζήτημα μη αξιολόγησης του γεγονότος ότι ο ενάγοντας κρίθηκε από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις 75% ανίκανος και αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Η βεβαίωση του Ιατροσυμβουλίου των Κοινωνικών Ασφαλίσεων με την οποία διαπιστωνόταν ότι η ανικανότητα του εφεσείοντα ανέρχεται σε ποσοστό 75% δεν αποτελεί τη μόνη πηγή της διαπίστωσης της σοβαρότητας των καταλοίπων, ώστε η μη ειδική αναφορά από το Δικαστήριο στην εν λόγω βεβαίωση να αποτελεί λόγο ανατροπής της πρωτόδικης απόφασης.» Παραπέμπω επίσης στην Gerovest Sleep Designs Ltd v. Αρκάδιου Μιχαηλίδη, ECLI:CY:AD:2018:A45, Πολ. Έφεση Αρ. 456/2011, Ημερ. 25/01/2018, στην οποία λήφθηκε υπόψη η γνώμη του ιατροσυμβουλίου η οποία όμως στηριζόταν στη ιατρική μαρτυρία που προσκομίστηκε από τους εφεσίβλητους. Στην παρούσα δεν προκύπτει η εν λόγω απόφαση να στηρίζεται σε οποιαδήποτε ενώπιον του Δικαστηρίου αποδεκτή ιατρική μαρτυρία. Αντιθέτως, η αποδεκτή ιατρική μαρτυρία υποστηρίζει ότι ο επίδικος τραυματισμός δεν ήταν δυνατό να έχει αυτά τα κατάλοιπα και είναι αυτή που προέρχεται μόνο από πλευράς εναγόμενης. Έχοντας υπόψη μου τα πιο πάνω, κρίνω ότι η μαρτυρία της ενάγουσας σε σχέση με τον τραυματισμό που υπέστη και τα κατάλοιπα που αυτός άφησε, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή και απορρίπτεται. Από την αντίπερα όχθη οι Μ.Υ.2 και 3 κατάθεσαν στο Δικαστήριο υπό την ιδιότητα των ιατρών οι οποίοι εξέτασαν την ενάγουσα. Κατά την αξιολόγηση των εν λόγω ιατρών έχω υπόψη μου τις αρχές που διέπουν τη αξιολόγηση μαρτυρίας εμπειρογνώμονα, αφού φυσικά προηγουμένως το Δικαστήριο ικανοποιηθεί ότι ένας μάρτυρας είναι τέτοιος (βλ. Kayat Trading Ltd v. Genzyme Corporation (Aρ.1)
(2013)1Α Α.Α.Δ. 438, Καουρής v. Δημητρίου και Άλλης
(2008)1(Β) Α.Α.Δ.967, Κοινοτικό Συμβούλιο Ομόδους v. Κονναρή
(2011)1(Γ) Α.Α.Δ. 2298), Σιακόλας v. Μedousa Constructions Ltd, ECLI:CY:AD:2014:B337, Ποιν. Έφεση Αρ. 161/12, Ημερομηνίας 20/05/2014 και «Το Δίκαιο της Απόδειξης, Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές των κ.κ. Τ. Ηλιάδη και Ν. Σάντη, σελ. 580 και 581). Κατ' αρχάς, λοιπόν, θα πρέπει να αναφερθεί ότι έχω ικανοποιηθεί ότι ο Μ.Υ.3 είναι ιατρός - νευροχειρουργός με μακρόχρονη πείρα - όπως έχει αναφέρει ασκεί το επάγγελμα - λειτούργημα αυτό από το
- Ο Μ.Υ.3 είναι ιατρός - ειδικός ορθοπεδικός χειρουργός με επίσης πολύχρονη πείρα. Κατάθεσε στο Δικαστήριο ως τεκμήριο 39 σχετικό βιογραφικό σημείωμα με τα ακαδημαϊκά του προσόντα και την πείρα του. Τα πιο πάνω, δεν έτυχαν αμφισβήτησης από την υπεράσπιση και κατά συνέπεια κρίνω ότι μπορώ να αποδεχθώ τους εν λόγω μάρτυρες ως ειδικούς - ιατρούς στα ζητήματα τα οποία αναφέρθηκαν στο Δικαστήριο. Θα προχωρήσω να αξιολογήσω τη μαρτυρία εκάστου από αυτούς με αναφορά στο περιεχόμενο της και την εντύπωση που αποκόμισα κατά τη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης. Ο Μ.Υ.2 μου έκανε καλή εντύπωση από το εδώλιο του μάρτυρα και κρίνω ότι παράθεσε τα συμπεράσματα του αντικειμενικά χωρίς οποιαδήποτε πρόθεση μεροληψίας υπέρ της εναγόμενης. Ο μάρτυρας αυτός εξέτασε την ενάγουσα στις 25/01/2017 και αφού εφοδιάστηκε με όλες τις μαγνητικές τομογραφίες που η ενάγουσα κατείχε και του παρουσίασε και έλαβε υπόψη το ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ. Γ. Χριστοδούλου, τεκμήριο
- Κρίνω ότι μπορώ να αποδεχθώ το συμπέρασμα του μάρτυρα αυτού ότι η ενάγουσα είχε υποστεί από τον επίδικο τραυματισμό κάταγμα του σώματος του Θ.11, το οποίο έχει πωρωθεί σε κανονική θέση χωρίς πίεση νευρικών σημείων και ότι δεν αναμένεται οποιαδήποτε επιπλοκή στο μέλλον. Ο μάρτυρας αυτός επεξήγησε το συμπέρασμα του αυτό βασιζόμενος στις μαγνητικές τομογραφίες που αναφέρει στο ιατρικό του πιστοποιητικό ότι εξέτασε και οι οποίες αποτελούν τα τεκμήρια 4, 5, 6 και
- Η άποψη του επίσης ήταν η ίδια και ενώπιον του Δικαστηρίου, αφού του υποδείχθηκαν και οι μεταγενέστερες μαγνητικές τομογραφίες της ενάγουσας, τεκμήρια 8, 9 και
- Ο μάρτυρας ανάφερε ότι το κάταγμα της ενάγουσας έχει δέσει πλήρως σε φυσιολογική θέση χωρίς να υπάρχει κύφωση έτσι ώστε να χρήζει χειρουργικής επέμβασης. Επίσης, ανάφερε ότι κατά την εξέταση της από τον ίδιο, η ενάγουσα δεν είχε συμπτωματολογία για την οποία να ενδείκνυται χειρουργική επέμβαση. Εξήγησε περαιτέρω κατά τη μαρτυρία του πότε ένα τέτοιου είδους κάταγμα είναι ασταθές, που δεν ήταν η περίπτωση της ενάγουσας. Στην παρούσα περίπτωση υπήρχε κάταγμα μόνο της πρόσθιας κολόνας, δηλαδή το σώμα του σπονδύλου το οποίο έχει δέσει χωρίς μετατόπιση. Δεν υπήρχε επίσης σφηνοειδής παραμόρφωση ούτε προκύπτει στο σημείο να έχουν αναπτυχθεί ιδιαίτερα σοβαρές εκφυλιστικές αλλοιώσεις. Οι πιο πάνω θέσεις του μάρτυρα δεν προκύπτει να αντικρούονται με οποιαδήποτε άλλη αποδεκτή ιατρική μαρτυρία από πλευράς ενάγουσας. Ούτε έχει προκύψει όλα τα πιο πάνω συμπεράσματα του μάρτυρα να μην συνάδουν με την ενώπιον μου αποδεκτή μαρτυρία. Άλλωστε και το ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ. Γ. Χριστοδούλου, δεν αναφέρεται σε ασταθές κάταγμα, ούτε ότι αυτό είχε οποιαδήποτε νευρολογικά κατάλοιπα ή επηρέαζε νεύρα. Επίσης, η αγωγή που δόθηκε στην ενάγουσα ήταν συντηρητική και με την πάροδο τριών ημερών κινητοποιήθηκε με ειδικό νάρθηκα. Πέραν των πιο πάνω, ο μάρτυρας αναφέρθηκε και στα υπόλοιπα ευρήματα των μαγνητικών τομογραφιών και επεξήγησε πλήρως τη θέση του γιατί αυτά είναι άσχετα με τον επίδικο τραυματισμό. Πρόκειται περί εκφυλιστικών αλλοιώσεων της σπονδυλικής στήλης. Είναι εκφυλίσεις των μεσοσπονδύλιων δίσκων σε πολλά επίπεδα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Όσον αφορά τα συμπτώματα αιμωδιών των άνω άκρων για τα οποία η ενάγουσα παραπονείται, ο μάρτυρας αναφερόμενος στο τεκμήριο 11, το οποίο αποτελεί ηλεκτρομυογράφημα ανάφερε ότι αυτό οφείλεται σε σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, το οποίο επεξήγησε και δεν έχει καμία σχέση με τον επίδικο τραυματισμό, θέση που κρίνω ότι μπορώ να αποδεχθώ. Δεν έχει προκύψει οτιδήποτε το διαφορετικό και η θέση αυτή έχει επεξηγηθεί πλήρως από το μάρτυρα. Ο μάρτυρας επίσης ήταν κατηγορηματικός ότι ο επίδικος τραυματισμός της ενάγουσας δεν ήταν τέτοιος που να την κατέστησε ανίκανη για εργασία, επεξηγώντας τη θέση του. Αναφορικά με τις Βεβαιώσεις των Κοινωνικών Ασφαλίσεων, τεκμήρια 26 και 27, ανάφερε ότι δεν προκύπτει από αυτές ο λόγος που η ενάγουσα κρίθηκε 75% ανίκανη για εργασία. Ούτε για ποια επαγγέλματα. Αναφέρθηκε όμως στις υπόλοιπες εκφυλιστικές αλλοιώσεις της ενάγουσας και στην προβολή δίσκου, οι οποίες στην ουσία θα πρέπει να έπαιξαν ρόλο στην απόφαση αυτή, χωρίς όμως να είναι σε θέση να εκφράσει άποψη. Η θέση του όμως ήταν ότι ο επίδικος τραυματισμός της ενάγουσας δεν θα την εμπόδιζε να ασκήσει εργασία, θέση που αποδέχομαι αφού επεξηγήθηκε πλήρως και δεν έχω ενώπιον μου διαφορετική εκδοχή. Το κάταγμα έχει επεξηγήσει ότι έδεσε πλήρως και σε κανονική θέση και δεν προκαλεί συμπτώματα. Πέραν των πιο πάνω, ο μάρτυρας παρά τις πιο πάνω αναφορές του για τη φύση του τραύματος της ενάγουσας και τα κατάλοιπα που θα μπορούσε να αφήσει, εξέφρασε επιφυλάξεις και για το ίδιο το κάταγμα και κατά πόσο αυτό ήταν «φρέσκο» κατά την ημέρα του ατυχήματος ή τυχαίο εύρημα. Και τούτο, διότι δεν είχε ενώπιον του ακτινογραφίες, αξονικές τομογραφίες και μαγνητική τομογραφία της ημέρας εκείνης. Είναι γεγονός ότι δεν προσκομίστηκε μαρτυρία από την ενάγουσα, ιατρική και ακτινολογική που να καταδεικνύει το χρόνο που το κάταγμα αυτό προκλήθηκε. Παρά ταύτα, η φύση του τραυματισμού της ενάγουσας από το επίδικο ατύχημα δεν έτυχε αμφισβήτησης κατά την αντεξέταση της και αποτέλεσε και θέση της συνηγόρου της εναγόμενης ότι η ενάγουσα είχε υποστεί κάταγμα Θ.11 όπως έχω αναφέρει ανωτέρω, θέση και δήλωση που δεσμεύει την εναγόμενη. Πέραν τούτου, προκύπτει ότι στις 22/10/2012 έγινε αξονική τομογραφία η οποία κατατέθηκε στο Δικαστήριο ως τεκμήριο 29 και ο ίδιος ο μάρτυρας διαπίστωσε ενώπιον του Δικαστηρίου ότι αυτή απεικονίζει το συγκεκριμένο τραύμα. Δεν έχει περαιτέρω προκύψει από οποιαδήποτε άλλη μαρτυρία ότι η ενάγουσα είχε υποστεί το τραύμα αυτό προγενέστερα του επίδικου τραυματισμού. Ούτε αναφέρθηκε ότι θα ήταν αδύνατο να προκύψει ένα τέτοιου είδους τραύμα στη βάση των συνθηκών που έλαβε χώρα το επίδικο ατύχημα. Ο μάρτυρας επίσης φαίνεται να προβαίνει σε εικασίες αναφορικά με το παλαιό του επίδικου κατάγματος καθώς επίσης και σε ενδεχόμενο άλλης φύσης τραυματισμού της ενάγουσας από την πτώση της. Δεδομένων των αξονικών τομογραφιών, της θεραπείας που χορηγήθηκε στην ενάγουσα και ειδικότερα της θέσης της συνηγόρου που υποβλήθηκε στην ενάγουσα για τη φύση του τραυματισμού της χωρίς να έχει προκύψει άλλη μαρτυρία περί προγενέστερου τραυματισμού της ενάγουσας ή αδυναμίας πρόκλησης του εν λόγω τραυματισμού από την πτώση της ενάγουσας, κρίνω ότι ο εν λόγω τραυματισμός ήταν απότοκο του επίδικου ατυχήματος, παρά τις επιφυλάξεις που εξέφρασε ο μάρτυρας αυτός. Αυτό ήταν άλλωστε και το συμπέρασμα του ιδίου στο τεκμήριο 38, βασιζόμενος στο τεκμήριο
- Ο Μ.Υ.3 εξέτασε και αυτός την ενάγουσα για σκοπούς της εναγόμενης και της ασφαλιστικής εταιρείας και ετοίμασε το ιατρικό πιστοποιητικό τεκμήριο
- Έχω παρακολουθήσει και αυτό τον μάρτυρα με ιδιαίτερη προσοχή και έλαβα υπόψη μου το περιεχόμενο της μαρτυρίας του, τα σχετικά συμπεράσματα του και τις επεξηγήσεις που ο ίδιος έδωσε. Δεν έχω διαπιστώσει σε κανένα στάδιο της μαρτυρίας του μάρτυρα αυτού, να ήθελε να μειώσει τον τραυματισμό της ενάγουσας και τα κατάλοιπα που αυτός ενδεχομένως να μπορούσε να αφήσει. Ούτε έχω διαπιστώσει ότι διατηρούσε μεροληπτική στάση ενώπιον του Δικαστηρίου υπερ της εναγόμενης και ότι αυτός ήταν ο σκοπός του, παρά τις περί αντιθέτου θέσεις της πλευράς της ενάγουσας. Τούτο προκύπτει από όλη του τη μαρτυρία, η οποία ήταν πλήρως επεξηγηματική και επιστημονικά τεκμηριωμένη για κάθε τι που ανάφερε στο Δικαστήριο. Σημειώνω ότι η ύπαρξη συγγένειας με τη συνήγορο που εκπροσωπούσε την εναγόμενη στο Δικαστήριο δεν καταδεικνύει χωρίς άλλο στοιχείο μεροληψίας υπερ της εναγόμενης. Σε κάθε περίπτωση ο μάρτυρας ανάφερε ότι ενάγουσα παραπέμφθηκε σε εκείνο για εξέταση από την ασφαλιστική εταιρεία και χωρίς να γνωρίζει ποιος εκπροσωπούσε την εναγόμενη εταιρεία. Πέραν τούτου όμως, δεν έχω διαπιστώσει σε οποιοδήποτε στάδιο της μαρτυρίας του και έχοντας υπόψη μου το περιεχόμενο της οποιαδήποτε στάση μεροληπτική ή ότι αυτός ήταν ο σκοπός του. Οι δε αναφορές και υποβολές του συνηγόρου της ενάγουσας ότι ο μάρτυρας αυτός δεν συμπεριφέρθηκε καλά στην ενάγουσα κατά την επίσκεψη της στο ιατρείο του δεν αποδεικνύονται. Αντιθέτως, ο μάρτυρας επεξήγησε τόσο στο ιατρικό του πιστοποιητικό όσο και ενώπιον του Δικαστηρίου την στάση που η ενάγουσα τηρούσε κατά την εξέταση της και την πλήρη άρνηση της επεξηγώντας το αδικαιολόγητο της στάσης της αυτή. Δεν δικαιολογείτο από τα ιατρικά ευρήματα. Πέραν των πιο πάνω όμως και επί της ουσίας, ο μάρτυρας επεξήγησε πλήρως το τραύμα που υπέστη η ενάγουσα από τον επίδικο τραυματισμό και το διαχώρισε πλήρως από τα υπόλοιπα ευρήματα των μαγνητικών τομογραφιών επεξηγώντας πλήρως τη θέση του αυτή. Αναφέρθηκε στα ευρήματα των εν λόγω μαγνητικών τομογραφιών και στους όρους «υπερτροφικές αλλοιώσεις», «δισκοστεοφυτικές προβολές», «αφυδατώσεις», «οστεόφυτα» και «στενώσεις τρημάτων» για να πει ότι αυτά είναι ευρήματα χρόνιας φθοράς που συνάδουν με την ηλικία της ενάγουσας. Το τραύμα είπε επίσης είναι στο εντελώς κάτω μέρος της σπονδυλικής στήλης και τα προβλήματα εντοπίζονται στον αυχένα και στα χέρια. Διαφώνησε επίσης με τα ιατρικά πιστοποιητικά της ενάγουσας, τεκμήριο 2 και τεκμήρια 12 και 13 και με τα όσα καταγράφονται που υποδηλώνουν σωματική αναπηρία. Πέραν του ότι τα όσα αναφέρονται εκεί δεν υποστηρίχθηκαν στο Δικαστήριο με μαρτυρία των ιατρών της ενάγουσας, ο μάρτυρας κατέδειξε τις αδυναμίες των αναφορών σε αυτά επεξηγώντας τη φύση του τραύματος. Επρόκειτο για ένα κάταγμα το οποίο δεν ήταν μετατοπισμένο και δεν προκάλεσε νευρολογικά ελλείμματα. Επί τούτου δεν προκύπτει να υπάρχουν και διαφορετικές αναφορές στα ιατρικά πιστοποιητικά τεκμήρια 2 και 12 και
- Ο συνήγορος της ενάγουσας κατά την αντεξέταση του μάρτυρα επικεντρώθηκε στα τεκμήρια 26 και 27 και υπέβαλε του μάρτυρα ότι εφόσον οι Κοινωνικές Ασφαλίσεις με απόφαση του ιατροσυμβουλίου έκριναν κατά 75% ανίκανη την ενάγουσα, δεν είναι δυνατό να προβάλλεται αντίθετη εκδοχή. Κατ' αρχάς έχω αναφερθεί ανωτέρω κατά την αξιολόγηση των τεκμηρίων εκείνων για τη σημασία και βαρύτητα των εν λόγω τεκμηρίων. Κατά δεύτερο ενώπιον του Δικαστηρίου δεν υπάρχει η απόφαση του ιατροσυμβουλίου, όπως και ο μάρτυρας αυτός ανάφερε για να μπορούμε να γνωρίζουμε τους λόγους που η ενάγουσα κρίθηκε ανίκανη για εργασία. Πέραν τούτου, δεν υπάρχει ενώπιον του Δικαστηρίου άλλη αποδεκτή ιατρική μαρτυρία που να υποστηρίζει τη θέση περί ανικανότητας της ενάγουσας για εργασία ένεκα του επίδικου τραυματισμού της. Αντιθέτως η θέση του μάρτυρα αλλά και του Μ.Ε.2 είναι ότι ο τραυματισμός αυτός δεν θα μπορούσε να καταστήσει ανίκανη για εργασία την ενάγουσα, θέση που δεν διακρίνω οποιοδήποτε λόγο να μην την αποδεχθώ. Ούτε αντικρούεται με οποιαδήποτε θετική αντίθετη μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου. Κρίνω ότι μπορώ να αποδεκτώ τη μαρτυρία του μάρτυρα αυτού στην ολότητα του και με βάση αυτή να εξάξω τα δικά μου συμπεράσματα σε σχέση με την φύση και έκταση του τραυματισμού της ενάγουσας. Η μαρτυρία του μάρτυρα αυτού δεν κλονίστηκε ούτε και προκύπτει αντίθετη εκδοχή από την ενώπιον μου τεθείσα μαρτυρία. Αξιολόγηση μαρτυρίας σε σχέση με τις Ειδικές Αποζημιώσεις. Η μαρτυρία αυτή προέρχεται από την ίδια την ενάγουσα και όπως θα διαφανεί και κατωτέρω, αυτή δεν έτυχε αμφισβήτησης από την υπεράσπιση. Σημειώνεται ότι όσον αφορά τις ειδικές αποζημιώσεις, είναι γνωστή η αρχή ότι αυτές θα πρέπει να αναφέρονται με λεπτομέρεια στις έγγραφες προτάσεις και να αποδεικνύονται ενώπιον του Δικαστηρίου με αυστηρότητα. Σχετικές επί του θέματος είναι οι υποθέσεις Τηλεμάχου v. Παπακυριακού
(1986)1 Α.Α.Δ. 705, Ηρακλέους v. Πέτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239 και Κούνουνα κ.α. v. Κώστας Κυριάκου & Υιός Λτδ κ.α
(2001)1(Γ) Α.Α.Δ. 2126). Eπίσης, στο σύγγραμμα McGrecor on Damages, 15 έκδοση, παράγραφος 23, σελίδα 15 αναφέρονται τα ακόλουθα: "Special damages, on the other hand, are such as the law will not infer the nature of the act. They do not follow in ordinary course. They are exceptional in their character and, therefore, they must be claimed specially and proved strictly." Η ενάγουσα κατάθεσε στο Δικαστήριο απόδειξη είσπραξης ύψους €47,84, τεκμήριο 14 ως έξοδα για τα ιατρικό πιστοποιητικό του Νοσοκομείου Πάφου, το οποίο κατατέθηκε ως τεκμήριο 1 και κρίνω ότι έχει αποδείξει το κονδύλι αυτό, το οποίο αξιώνεται στην παράγραφο 13(α) της Έκθεσης Απαίτησης. Στην παράγραφο 13(δ) της Έκθεσης Απαίτησης αξιώνει το ποσό των €630 ως έξοδα φυσιοθεραπείας και έχουν κατατεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου δύο αποδείξεις είσπραξης για αυτό το κονδύλι, ύψους €375 και €100 (βλ. τεκμήρια 15 και 16). Κατά συνέπεια έχει αποδειχθεί το ποσό των €
- Δεν έτυχε αμφισβήτησης από την υπεράσπιση το κονδύλι αυτό ούτε και η αναγκαιότητα τέτοιων φυσιοθεραπειών στη βάση του τραυματισμού που υπέστη η ενάγουσα και κρίνω ότι μπορώ να το αποδεχθώ. Πέραν των πιο πάνω, έχει κατατεθεί ενώπιον μου το τεκμήριο 17, το οποίο αποτελεί τιμολόγιο ύψους €400 για μαγνητικούς ελέγχους ημερομηνίας 25/04/2016, το οποίο σύμφωνα με την ενάγουσα πλήρωσε, χωρίς αυτό να τύχει οποιασδήποτε αμφισβήτησης από την υπεράσπιση. Περαιτέρω, έχουν κατατεθεί τα τεκμήρια 18 και 19, τα οποία αποτελούν απόδειξη είσπραξης ημερομηνίας 03/02/2016 και τιμολόγιο ημερομηνίας 02/02/2016 ύψους €250 του Δρ. Βιολάρη και αφορούν την ετοιμασία ιατρικής έκθεσης, τα οποία επίσης δεν έτυχαν αμφισβήτησης. Κατατέθηκε επίσης ενώπιον μου ιατρική έκθεση του εν λόγω ιατρού ημερομηνίας 02/02/2016 (βλ. τεκμήριο 12). Κατατέθηκαν επίσης πέντε αποδείξεις πληρωμής ύψους €50 έκαστη για ιατρικές επισκέψεις στον Δρ. Βιολάρη, ημερομηνίας 26/01/2016 (βλ. τεκμήριο 20), ημερομηνίας 05/04/2016 (βλ. τεκμήριο 21), ημερομηνίας 05/07/2016 (βλ. τεκμήριο 22), ημερομηνίας 04/02/2020 (βλ. τεκμήριο 23) και ημερομηνίας 09/10/2018 (βλ. τεκμήριο 24), σύνολό €250, οι οποίες επίσης δεν έτυχαν αμφισβήτησης. Τέλος, κατατέθηκε ενώπιον μου απόδειξη είσπραξης ημερομηνίας 10/03/2020 του Δρ. Βιολάρη ύψους €300 η οποία αφορά την ετοιμασία ιατρικού πιστοποιητικού. Το εν λόγω ιατρικό πιστοποιητικό κατατέθηκε στο Δικαστήριο ως τεκμήριο
- Όλα τα πιο πάνω κονδύλια καθώς επίσης και η αναγκαιότητα τους δεν έτυχαν αμφισβήτησης από την υπεράσπιση και κρίνω ότι έχουν επαρκώς αποδειχθεί. Σημειώνεται όμως ότι τα έξοδα για μαγνητικές τομογραφίες και τα έξοδα του Δρ. Βιολάρη, ως ανωτέρω αναφέρθηκε δεν δικογραφούνται και/ή δεν δικογραφούνται με την απαραίτητη σαφήνεια. Πρόκειται όμως για έξοδα τα οποία προέκυψαν μετά την καταχώριση της Έκθεσης Απαίτησης και κρίνω ότι μπορεί να αποδοθούν, στην περίπτωση που η ενάγουσα επιτύχει στην αγωγή της, διατάσσοντας ταυτόχρονα την τροποποίηση της Έκθεσης Απαίτησης αναλόγως (βλ. Βαρβάρα Χρίστου Μιχαήλ v. Φίλιου Γ. Συκοπετρίτη Λιμιτεδ
(2000)1Β Α.Α.Δ. 1049, Fysko v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014 και Halil Kemal v. Georghiou M. Kasti, 1962 CLR 371, Pourikkou v. Fevzi
(1983)2 CLR 24, Patsalides v. Yiapani
(1969)1 CLR 84, Stylianou v. Manolis
(1982)1 CLR 287, Georghiou v. Kyriacou
(1986)1 CLR 622."). Κατά συνέπεια, κρίνω ότι η ενάγουσα έχει αποδείξει το συνολικό ποσό των €1,722.84, ως ειδικές αποζημιώσεις, ποσό το οποίο θα δικαιούται να ανακτήσει σε περίπτωση επιτυχίας της αγωγής της. Έχοντας υπόψη μου την πιο πάνω αξιολόγηση της μαρτυρίας, τα κάτωθι προκύπτει να αποτελούν τα περαιτέρω ευρήματα πραγματικών γεγονότων της παρούσας υπόθεσης: - To πάτωμα στο οποίο η ενάγουσα έπεσε κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν αντιολισθητικό και το οποίο θα μπορούσε να καταστεί ολισθηρό σε κάποιο βαθμό στην περίπτωση που σε αυτό ριχνόταν κάτι υγρό. - Κατά τον ουσιώδη χρόνο το πάτωμα στο σημείο δεν ήταν σφουγγαρισμένο και η ενάγουσα φορούσε αντιολισθητικά παπούτσια. Επίσης, δεν διαπιστώθηκε στο πάτωμα να είχε αφεθεί οτιδήποτε το οποίο να το κατέστησε ολισθηρό. Ούτε η ενάγουσα διαπίστωσε μετά την πτώση της να υπήρχε οτιδήποτε στο συγκεκριμένο σημείο του πατώματος, το οποίο να προκάλεσε ολισθηρότητα. - Τα σκουπίδια τα οποία μεταφέρονται από το εστιατόριο το βράδυ για να πεταχτούν στα σκυβαλοδοχεία (skip) δεν περνούν από το σημείο όπου έπεσε η ενάγουσα. - Οι καμαριέρες ετοιμάζουν και μεταφέρουν τα καθαριστικά σε τρόλεϊ και μεταβαίνουν στα δωμάτια για καθαρισμό τους μετά τις 08.30 π.μ. Μετά την πτώση της ενάγουσας μια καμαριέρα βοήθησε την ενάγουσα να σηκωθεί και να κάτσει στην καρέκλα. Δεν έχει προκύψει με αξιόπιστη μαρτυρία ότι η συγκεκριμένη καμαριέρα πέρασε από το σημείο όπου έπεσε και τραυματίστηκε η ενάγουσα μεταφέροντας οποιαδήποτε καθαριστικά και/ή υγρά. Ούτε έχει διαπιστωθεί από την ενάγουσα να έπεσαν οποιαδήποτε υγρά από το τρόλεϊ της καθαρίστριας στο πάτωμα όπου αυτή έπεσε. - Η ενάγουσα και ο πρωινός μάγειρας είχαν την ευθύνη να ετοιμάσουν το πρόγευμα για τους πελάτες του ξενοδοχείου μεταξύ των ωρών 06:00 - 07:
- Τούτο συνίσταται στο να βγάλει από το μεγάλο ψυγείο το ειδικό τρόλεϊ που είχε πάνω έτοιμες τις λαμαρίνες με τα φαγητά τα οποία θα έμπαιναν κατευθείαν όπως ήταν πάνω στις λαμαρίνες στον φούρνο για να ψηθούν και θα ρύθμιζε το χρόνο του ψησίματος τους. Επιπρόσθετα θα έπαιρνε από το εν λόγω ψυγείο όλους τους δίσκους που είχαν όλα τα κρύα φαγητά έτοιμα κομμένα για σερβίρισμα για να τους τοποθετήσει πάνω στους πάγκους του μπουφέ. - Το μόνο πράγμα που είχε ο πρωινός μάγειρας και κατ' επέκταση η ενάγουσα για να ετοιμάσει ήταν το μίγμα για τα pancakes. Για το μίγμα αυτό χρησιμοποιείται μια μεγάλη μεταλλική λεκάνη διαμέτρου 50 χιλιοστών και βάθους περίπου 40 χιλιοστών. Οι οδηγίες ήταν να ετοιμάζεται μίγμα περίπου 5 κιλών για να είναι αρκετή για τους πελάτες. Το ξενοδοχείο κατά τον ουσιώδη χρόνο είχε 80% περίπου πληρότητα, δηλαδή γύρω στα 250 άτομα και δεν υπήρχε λόγος να ετοιμαστεί λιγότερη ποσότητα. Το μίγμα ήταν έτοιμο από το προηγούμενο βράδυ και εκείνο το οποίο έπρεπε να γίνει ήταν να τοποθετηθούν τα ασπράδια και το αλεύρι και να κτυπηθούν στο μίξερ. - Το μίξερ βρίσκεται στο ζαχαροπλαστείο και απέχει περί τα 25 μέτρα από την κουζίνα. - Η ενάγουσα αλλά και οι υπόλοιποι πρωινοί μάγειρες ουδέποτε εξέφρασαν παράπονο ότι δεν προλαβαίνουν να ετοιμάσουν από μόνοι τους το πρόγευμα. Άλλωστε έχει προκύψει ότι δεν απαιτείτο ιδιαίτερη προσπάθεια και χρόνος για την ετοιμασία του και δεν έχει προκύψει ο οποιοσδήποτε πρωινός μάγειρας να μην έχει καταφέρει να βγάλει το πρόγευμα ή να το είχε πράξει καθυστερημένα ένεκα του ότι δεν προλάβαινε από μόνος του. - Οι οδηγίες του σεφ και της εναγόμενης προς όλους τους μάγειρες ήταν πάντοτε να χρησιμοποιούν το τρόλεϊ το οποίο υπήρχε διαθέσιμο για την μεταφορά τροφίμων και γενικά του οτιδήποτε από και προς την κουζίνα, τόσο για λόγους ασφάλειας όσο και για λόγους υγιεινής. - Η ενάγουσα από την πτώση της στο έδαφος τραυματίστηκε και μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου. Διαπιστώθηκε ότι υπέστη κάταγμα του Θ.11 σπονδύλου που είχε τη μορφή ελαφριάς συμπίεσης. Το κάταγμα αντιμετωπίστηκε συντηρητικά με κλινοστατισμό, χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής, αντιφλεγμονώδη, παυσίπονα και κινητοποίηση της ενάγουσας με ειδικό νάρθηκα. Παρέμεινε στο Νοσοκομείο από τις 22/10/2012 μέχρι τις 24/10/2012 οπότε πήρε εξιτήριο με οδηγίες να φέρει νάρθηκα τριών σημείων. Δόθηκε επίσης στην ενάγουσα αναρρωτική άδεια μέχρι τις 31/03/
- Η ενάγουσα δεν παρουσίαζε παθολογικά νευρολογικά συμπτώματα των άνω και κάτω άκρων. - Το κάταγμα έχει πορωθεί σε κανονική θέση χωρίς πίεση επί νευρικών στοιχείων και χωρίς σημαντική μείωση του ύψους του και δεν αναμένεται οποιαδήποτε επιπλοκή στο μέλλον. - Η ενάγουσα υποβλήθηκε μεταγενέστερα του τραυματισμού της σε μαγνητικές τομογραφίες κατά τις οποίες διαπιστώθηκε να υπάρχει αφυδάτωση των Θ.12 - Ο1, Ο1-2 και Ο4-5 μέσο σπονδύλιων διαστημάτων, εκφυλιστικές αλλοιώσεις των αυχενικών μεσοσπονδύλιων δίσκων, μικρές προβολές των Α6-7 και Α5-6 μεσοσπονδύλιων δίσκων χωρίς πίεση επί νευρικών στοιχείων και μικρή προβολή του Ο1-2 μεσοσπονδύλιου δίσκου. - Η ενάγουσα υποβλήθηκε επίσης σε ηλεκτρομυογράφημα το οποίο κατέδειξε σύνδρομο του καρπιαίου σωλήνα. - Όλα τα πιο πάνω από τα οποία διαπιστώθηκε να πάσχει η ενάγουσα δεν έχουν σχέση με τον επίδικο τραυματισμό και αποτελούν χρόνια προβλήματα. - Η ενάγουσα δεν χρήζει οποιασδήποτε χειρουργικής επέμβασης σε σχέση με το κάταγμα που υπέστη από το επίδικο ατύχημα και το οποίο επίσης, πέραν της αποχής από την εργασία της για περίοδο 4 - 5 μηνών, δεν θα την εμπόδιζε να επιστρέψει σε αυτήν ή να συνεχίσει να εργάζεται. Τα οποιαδήποτε άλλα προβλήματα αντιμετωπίζει δεν σχετίζονται με τον επίδικο τραυματισμό. KATAΛΗΞΗ - ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ: Έχοντας υπόψη μου τα ευρήματα πραγματικών γεγονότων της παρούσας υπόθεσης, θα προχωρήσω να εξετάσω κατά πόσο η ενάγουσα απέδειξε την υπόθεση της εναντίον της εναγόμενης, στον αναγκαίο βαθμό. Kατ' αρχάς θα πρέπει να αναφερθεί ότι παρά το ότι δικογραφικά η ενάγουσα επικαλείται παράβαση των εκ του Νόμου απορρεόντων καθηκόντων της εναγόμενης, εντούτοις ουδεμία περαιτέρω εξειδίκευση ή δικογράφηση υπάρχει που να στοιχειοθετεί παράβαση τέτοιων καθηκόντων της εναγόμενης. Προκύπτει να μην υπάρχει ξεχωριστή δικογράφηση για την ισχυριζόμενη παράβαση των νόμιμων καθηκόντων της εναγόμενης και αυτά να συμπλέκονται με τις λεπτομέρειες αμέλειας, χωρίς όμως οποιαδήποτε εξειδίκευση. Είναι νομολογημένο ότι το αστικό αδίκημα της αμέλειας είναι διαφορετικό από την παράβαση νόμιμων καθηκόντων και απαιτεί ξεχωριστή δικογράφηση με τις αναγκαίες λεπτομέρειες που να υποδεικνύουν την παράβαση συγκεκριμένων νομικών καθηκόντων (βλ. Δ.19, Θ.13 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, Ελπινίκη Παναγή κ.α v. Παναγιώτη Παναγή
(2009)1 Α.Α.Δ. 145, London Passenger Transport Board v. Upson
(1949)A.C. 155 και Βullen & Leake: Precedents of Pleadings 12η έκδοση, σελ. 59 - 60). Εν όψει των πιο πάνω, θα προχωρήσω να εξετάσω την αξίωση της ενάγουσας στη βάση του αστικού αδικήματος της αμέλειας. Η παρούσα υπόθεση, αφορά εργατικό ατύχημα και όπως έχει λεχθεί στην Κώστας Λέντζας v. LAOS BROS LTD, ECLI:CY:AD:2016:A577, Πολιτική Έφεση Αρ. 140/2011, Ημερομηνίας 22/12/2016, με παραπομπή στο σύγγραμμα Street on Torts, 11η Έκδ. σελ. 266-267, η γενική ευθύνη εργοδοτών παραμένει ευθύνη αμέλειας. Tο καθήκον επιμέλειας του εργοδότη προς τους εργοδοτούμενους πηγάζει από τις πρόνοιες του Άρθρου 51 του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, το οποίο κωδικοποιεί και εμπεριέχει τις αρχές του κοινοδικαίου. Ο εργοδότης υπέχει γενική υποχρέωση να μην εκθέτει τους εργαζομένους τους σε περιττούς και μη αναγκαίους κινδύνους. Αχρείαστος (unnecessary) είναι ο κίνδυνος, ο οποίος είναι, αφενός, προβλεπτός και, αφετέρου, αποφευκτός, με τη λήψη των κατάλληλων προφυλακτικών μέτρων (βλ. Tziellas v. The Ship 'Nadalena H'
(1982)1 C.L.R. 807 και Παναγιώτης Αναγνου v. Alcofilters (Cyprus) Ltd
(2002)1Β Α.Α.Δ 918). Οι βασικές υποχρεώσεις του εργοδότη είναι α) η παροχή ασφαλούς χώρου εργασίας, εξοπλισμού, μηχανημάτων και πρώτων υλών, β) ασφαλούς συστήματος εργασίας και γ) παροχή ικανού προσωπικού (βλ. Χριστοφή κ.α. v. Θεοδούλου κ.α.
(2007)1 Α.Α.Δ. 512). Το καθήκον αυτό είναι προσωπικό και ο εργοδότης δεν μπορεί να το μετακινήσει. Το επίπεδο επιμέλειας που οφείλεται από τον εργοδότη προς τους εργοδοτούμενους του κινείται στο πλαίσιο της λογικής και εξαρτάται από τις περιστάσεις της κάθε υπόθεσης (βλ. Γιαννάκης Λάμπης ως διαχειριστής της περιουσίας του αποβιώσαντος Ανδρέα Λάμπη v. Shiptrans Shipping and Trading Agency Ltd
(2004)1 A.A.Δ. 370). Ο εργοδότης δεν υπέχει καθήκον και υποχρέωση για διατήρηση απόλυτα ασφαλές συστήματος εργασίας. Το καθήκον του παραμένει να ασκήσει εύλογη φροντίδα για την περιφρούρηση των εργοδοτουμένων του από εγγενείς κινδύνους που περιλαμβάνει η συγκεκριμένη εργασία (βλ. Α.Η.Κ. v. Χριστοφόρου, Πολιτική Έφεση Αρ. 82/2010 και 82 Α/2010, Ημερ. 05/02/2015 και General Cleaning Contractors Ltd v. Christmas
(1953)A.C. 180). Στην Αλεξάνδρου v. Κυριάκου & Υιοί Λτδ
(1997)1(Α) Α.Α.Δ. 506 εξηγήθηκε η έννοια του ασφαλούς συστήματος εργασίας η οποία περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την παροχή οδηγιών, την οργάνωση της εργασίας, την λήψη προφυλάξεων για την ασφάλεια των εργατών και των αριθμό των προσώπων που απαιτούνται για την εκτέλεση της συγκεκριμένης εργασίας. Ο εργοδότης επίσης θα πρέπει να διατηρεί κατάλληλα μηχανήματα και εξοπλισμό, τα οποία να διατηρεί σε καλή κατάσταση, για την εκτέλεση των εργασιών του. Θα πρέπει να αναφερθεί περαιτέρω ότι για να αποδειχθεί ευθύνη για αστικό αδίκημα, θα πρέπει να αποδεικνύεται αμέλεια ή παράβαση νομικού καθήκοντος καθώς επίσης και ότι η παράβαση αυτή συνδέεται με το ζημιογόνο αποτέλεσμα. Το βάρος της απόδειξης και των δύο αυτών στοιχείων βαρύνει τον ενάγοντα και δεν μετατοπίζεται κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες (βλ. Ζωή Κωνσταντίνου v. Τhe Cyprus Phassouri Plantations Co Ltd
(1992)1A A.A.Δ. 720). Στην πιο πάνω τελευταία αναφερόμενη απόφαση, σε συνέχεια των πιο πάνω που αναφέρθηκαν λέχθηκαν και τα ακόλουθα: «Κάποια νομολογία δημιούργησε κάποια διαφοροποίηση στον κανόνα αυτό, που όμως δεν χρειάζεται να αναλύσουμε, γιατί το όλο θέμα το ξεκαθάρισε από πιθανές παρερμηνείες η υπόθεση Wilsher ν. Essex Area Health Authority [1988]! All E.R. 871, την οποία υιοθετούμε και στην οποία αποφασίστηκαν τα ακόλουθα: "Where a plaintiffs injury was attributable to a number of possible causes, one of which was the defendant's negligence, the combination of the defendant's breach of duty and the plaintiff's injury did not give rise to a presumption that the defendant had caused the injury. Instead the burden remained on the plaintiff to prove the causative link between the defendant's negligence and his injury, although that link could legitimately be inferred from the evidence." Επίσης, στην υπόθεση Golfar ν. Coggins & Griffith (Liverpool) Ltd [19431 76 Ll.L.Rep. 1, 4· A.C. 197,203, που αναφέρθηκε στην υπόθεση Stavrou (ανωτέρω), στη σελ. 672, αναφέρονται τα εξής ως προς το τι πρέπει ο ενάγων να αποδείξει σχετικά με το ελαττωματικό σύστημα εργασίας για το οποίο παραπονείται. "... the plaintiff must allege and prove specifically what is the defect in the system of which he complains. In other words, it is not sufficient that the system adopted was in fact unsafe, he must show something which could reasonably have been done or omitted which would have made the system reasonably safe and that this failure was the cause of his accident." Aναφορά μπορεί να γίνει και στο Άρθρο 51
(2)(β) του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου το οποίο κωδικοποιεί την ευθύνη κατόχου ακίνητου ιδιοκτησίας (βλ. επίσης Λέσχη Ιπποδρομιών Λευκωσίας ν. Νικήτα
(2000)1 ΑΑΔ 1712, Σχολική Εφορεία Στροβόλου ν. Μαρίνας Στεργίδου κ.α., Πολ. Εφ. 8/11, ημερ. 4/3/16, Κυριακίδης Tenekedzian
(1994)1 ΑΑΔ 504) και Ελένη Κατσουνάρη v. Kυπριακή Δημοκρατία δια του Γενικού Εισαγγελέα της Κυπριακής Δημοκρατία, ECLI:CY:AD:2018:A93, Πολ. Έφεση Αρ. 57/2012, Ημερ. 27/02/2018). Στην Δήμος Λεμεσού v. Xαραλάμπους
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 423 επίσης λέχθηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με τη διαφορά της ευθύνης του εργοδότη από την ευθύνη του κατόχου, υπόθεση η οποία αφορούσε γλίστρημα σε σκαλοπάτι του σφαγείου όπου ο ενάγοντας εργοδοτείτο λόγω της ύπαρξης λίπους σε αυτό: «Η υποχρέωση του κατόχου ακίνητης ιδιοκτησίας όπως καθορίζεται στην πιο πάνω επιφύλαξη ισχύει μόνο στις περιπτώσεις που αφορούν είτε την κατάσταση είτε τη συντήρηση είτε την επισκευή της ακίνητης ιδιοκτησίας και είναι τελείως διάφορη της υποχρέωσης του εργοδότη να διεξάγει τις εργασίες της επιχείρησής του με τρόπο που να μην εκθέτει τα πρόσωπα που εργοδοτεί σε κινδύνους που μπορούν να προβλεφτούν και αποφευχθούν. Το εδάφιο 2(β) του άρθρου 51 του Κεφ. 148 δεν έχει εφαρμογή στην υπό κρίση υπόθεση παρά το γεγονός ότι ο εφεσείων είναι "κάτοχος" του σφαγείου με την έννοια που αποδίδει στον όρο αυτό ο περί Αστικών Αδικημάτων Νόμος, Κεφ. 148.» Στρεφόμενος στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης, εκείνο το οποίο προκύπτει είναι ότι η ενάγουσα ενώ βρισκόταν στο χώρο εργασίας της, δηλαδή στο ξενοδοχείο το οποίο ανήκει και/ή είναι υπό τη διαχείριση της εναγόμενης, εργοδότριας της και ασκούσε την εργασία της, έπεσε στο έδαφος και τραυματίστηκε. Στη βάση των ευρημάτων του Δικαστηρίου, η ενάγουσα κατά τις 22/10/2012 κατά την επιστροφή της προς την κουζίνα από το ζαχαροπλαστείο του ξενοδοχείου όπου είχε μεταβεί για να ετοιμάσει το μίγμα των pancake και μεταφέροντας με τα χέρια της μια κούπα, η οποία περιείχε το εν λόγω μίγμα που είχε ετοιμάσει, στη προσπάθεια της να ανοίξει τις αλερετουρ πόρτες και να προχωρήσει, αυτή έπεσε στο πάτωμα. Η πτώση της προήλθε την ώρα που είχε σπρώξει την πόρτα με το αριστερό της χέρι ενώ με το άλλο της χέρι κρατούσε την κούπα με το μίγμα. Παρόλα αυτά παρέμεινε άγνωστη η αιτία που οδήγησε στην πτώση της ενάγουσας στο έδαφος. Η θέση της ότι γλίστρησε στο πάτωμα διότι προφανώς σε αυτό να υπήρχε κάτι, δεν έγινε αποδεκτή. Δηλαδή, δεν έχει προκύψει αυτή να γλίστρησε στο πάτωμα διότι σε αυτό υπήρχε κάτι το οποίο το κατέστησε ολισθηρό και η εναγόμενη είχε ευθύνη αυτό το κάτι να μην υπήρχε και να το είχε καθαρίσει. Η ενάγουσα είναι προφανές από τη μαρτυρία της ότι δεν ήταν σε θέση να καθορίσει τι ήταν αυτό το οποίο, κατ' ισχυρισμό της, κατέστησε το πάτωμα ολισθηρό. Προσπάθησε με διάφορες εικασίες, όπως αναφέρθηκε ανωτέρω κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας της να πείσει το Δικαστήριο ότι ίσως να υπήρχε σε αυτό κάτι υγρό ή κάτι από τα σκουπίδια, χωρίς όμως να ευσταθούν οι εν λόγω εικασίες της ή έστω και συμπερασματικά να προκύπτει ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Πέραν τούτου, προκύπτει η ίδια να φορούσε αντιολισθητικά παπούτσια, το πάτωμα να μην ήταν σφουγγαρισμένο και επίσης να ήταν αντιολισθητικό, όταν αυτό ήταν καθαρό και δεν είχε πέσει κάτι σε αυτό. Υπό αυτές τις περιστάσεις δεν μπορεί να προκύψει οποιαδήποτε παράλειψη της εναγόμενης και ότι αυτή δεν παρείχε στην ενάγουσα ασφαλές χώρο εργασίας. Τι ήταν αυτό δηλαδή που η εναγόμενη όφειλε να είχε πράξει και δεν το έπραξε υπό τις περιστάσεις έτσι ώστε να κριθεί ότι δεν παρείχε στην ενάγουσα ένα ασφαλές περιβάλλον εργασίας και ασφαλές σύστημα εργασίας; Τούτο θα μπορούσε να καθοριστεί στην περίπτωση που η ενάγουσα αποδείκνυε την αιτία της πτώσης της, κάτι το οποίο δεν έχει πράξει στην παρούσα (βλ. Ζωή Κωνσταντίνου v. Τhe Cyprus Phassouri Plantations Co Ltd (ανωτέρω)). Η απουσία ευρήματος περί της αιτίας που οδήγησε στην πτώση της ενάγουσας στο πάτωμα, οδηγεί σε αποτυχία την παρούσα αγωγή. Παρεμφερώς όμως αναφέρω τα ακόλουθα: H ίδια η ενάγουσα κατά τη μαρτυρία της, δεν φαίνεται να προσπαθεί να καταδείξει ότι η μεταφορά της κούπας με τα χέρια της και ο τρόπος που επιχείρησε να ανοίξει την πόρτα τη δεδομένη στιγμή, αποτέλεσε την αιτία της πτώσης της. Εξ' ού και οι αναφορές της περί μικρής και μη βαριάς κούπας, παρά τις δικογραφικές της θέσεις. Ακόμη όμως και να προέκυπτε ως μια πιθανή αιτία της πτώσης της η μεταφορά μιας βαριάς κούπας με ζυμαρικά, τούτο δεν θα μπορούσε υπό τις περιστάσεις να αποδώσει ευθύνη στον εργοδότη για μη παροχή ασφαλούς συστήματος εργασίας. Η αποδεκτή ενώπιον μου μαρτυρία κατέδειξε ότι υπήρχαν ρητές και σαφείς οδηγίες όπως η μεταφορά οποιονδήποτε τροφίμων και/ή αντικειμένων, περιλαμβανομένου και της κούπας με το μίγμα των pancakes από και προς την κουζίνα θα έπρεπε να γίνεται με τη χρήση τρόλεϊ τα οποία υπήρχαν διαθέσιμα, οδηγίες τις οποίες η ενάγουσα παράκουσε. Δεν απαιτείτο υπό τις περιστάσεις η ανάγκη επίβλεψης του όλου συστήματος εργασίας. Επρόκειτο για μια απλή εργασία που δεν ελλόχευε κινδύνους και δεν χρειαζόταν να ήταν κάποιος πάντοτε παρών για να μεριμνά ότι η κούπα με τα ζυμαρικά θα μεταφέρεται από την κουζίνα και προς το ζαχαροπλαστείο και αντίστροφα με τρόλεϊ. Η ίδια η ενάγουσα εξέθεσε τον εαυτό της σε κίνδυνο, ακόμη και στην περίπτωση που αποδεικνυόταν ότι η πτώση της οφειλόταν στην μεταφορά της κούπας με τα ζυμαρικά με τα χέρια της. Ο συνήγορος της ενάγουσας στην αγόρευση του αναφέρεται σε πολύπλοκο σύστημα εργασίας αναφερόμενος στην εργασίες που όφειλε να διεκπεραιώσει η ενάγουσα για να ετοιμάσει το πρωινό και η παράλειψη της εναγόμενης να μεριμνήσει όπως το μίξερ βρισκόταν στην κουζίνα παρά στο ζαχαροπλαστείο. Ακόμη και έτσι να είναι, δεν θα μπορούσε να υπάρξει και/ή δεν έχει αποδειχθεί οποιαδήποτε αιτιώδης συνάφεια του συστήματος εργασίας ή της παραμονής του μίξερ στο ζαχαροπλαστείο με την πτώση της ενάγουσας, τα αίτια της οποίας παρέμειναν άγνωστα. Κάθε άλλο όμως από πολύπλοκο σύστημα εργασίας υπήρχε ή σύστημα το οποίο θα μπορούσε να λεχθεί ότι ελλόχευε κινδύνους. Κατά την ετοιμασία του πρωινού εργαζόταν μόνο ένας μάγειρας ο οποίος είχε την ευθύνη για την ετοιμασία του προγεύματος. Δεν έχει προκύψει ότι χρειάζονταν περισσότερα άτομα για αυτό το σκοπό στη βάση της ενώπιον μου αξιόπιστης μαρτυρίας και στο τι έπρεπε να ετοιμάσει. Πλείστα εκ των τροφίμων που θα σερβίρονταν στους πελάτες του ξενοδοχείου ήταν έτοιμα από το προηγούμενο βράδυ. Η ενάγουσα απλώς θα έπρεπε να τοποθετήσει τους δίσκους με τα κρύα πιάτα στο μπουφέ και τα να ζεστάνει στο φούρνο τα είδη έτοιμα φαγητά που έπρεπε να ζεσταθούν. Επίσης, έπρεπε να ετοιμάσει το ρυζόγαλο τα υλικά του οποίου ήταν έτοιμα από το προηγούμενο βράδυ και το μίγμα για τα pancakes μεταβαίνοντας στο ζαχαροπλαστείο το οποίο απείχε 25 περίπου μέρα από την κουζίνα. Άλλωστε η ίδια ή οποιοσδήποτε άλλος μάγειρας ουδέποτε παραπονέθηκαν ότι ένα άτομο δεν ήταν αρκετό για την ετοιμασία του προγεύματος. Διευκρινίζω και επαναλαμβάνω ότι όλα τα πιο πάνω αναφέρονται παρεμφερώς μιας και η αιτία πτώσης της ενάγουσας παρέμεινε άγνωστη. Η θέση που προώθησε ότι γλίστρησε σε κάτι που προφανώς είχε ριχθεί προηγουμένως απορρίφθηκε. Άγνωστο επίσης παρέμεινε το βάρος της κούπας που μετέφερε και κατά πόσο αυτό ευθύνεται η συνέβαλε στην πτώση της. Στην απουσία λοιπόν ευρήματος σε σχέση με την αιτία πτώσης της ενάγουσας, είναι αδύνατο για το Δικαστήριο να καταλήξει τι ήταν εκείνο που θα έπρεπε η εναγόμενη να πράξει ή που παρέλειψε να πράξει, και συνεπεία τούτου, προκλήθηκε ο τραυματισμός της. Κατά συνέπεια, η ενάγουσα απέτυχε να αποδείξει την υπόθεση της στον αναγκαίο βαθμό εναντίον της εναγόμενης και αυτή είναι καταδικασμένη σε αποτυχία και απόρριψη. Παρά την πιο πάνω κατάληξη μου και στην περίπτωση που η πιο πάνω κρίση μου ήθελε κριθεί λανθασμένη και για σκοπούς πληρότητας ως η νομολογία τάσσει, θα προχωρήσω να καθορίσω τις αποζημιώσεις που η ενάγουσα θα δικαιούταν αν η αγωγή της επιτύγχανε. Όσον αφορά τις γενικές αποζημιώσεις, λαμβάνω υπόψη μου τη φύση του τραυματισμού της ενάγουσας ένεκα του επίδικου ατυχήματος και όλα τα σχετικά που τον περιβάλλουν, ως ανωτέρω αναφέρθηκαν στα ευρήματα μου και στην αποδεκτή ιατρική μαρτυρία. Λαμβάνω υπόψη μου επίσης τον πόνο και την ταλαιπωρία της από αυτόν τον τραυματισμό. Στην Olympic Building and Metal Construction Limited v. Παναγιώτη Παπαϊώάννου
(2014)1Β Α.Α.Δ. 1958 έχουν αναφερθεί τα κάτωθι: «Σκοπός των αποζημιώσεων είναι να δοθεί στον ενάγοντα αποζημίωση για τη ζημιά, απώλεια ή βλάβη που έχει υποστεί, χωρίς να εναποτεθεί υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα (Paraskevaides (Overseas) Ltd a.o. v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789, Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66). Όπως έχει επανειλημμένα νομολογηθεί, πρόσφατες αποφάσεις του Δικαστηρίου αποκαλύπτουν μια σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και την ψυχική οδύνη λόγω της περιθωριοποίησης από της συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου (Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 Α.Α.Δ. 47).» H κάθε υπόθεση, κρίνεται με βάση τα δικά της, ιδιαίτερα περιστατικά και προηγούμενες αποφάσεις αποτελούν καθοδήγηση, αλλά δεν δεσμεύουν το Δικαστήριο. Στην Olympic Building and Metal Construction Limited v. Παναγιώτη Παπαϊώάννου (ανωτέρω) ο ενάγοντας είχε υποστεί συμπιεστικό κάταγμα 1ου οσφυϊκού σπονδύλου, συντριπτικό κάταγμα στη δεξιά πτέρνα και κάκωση αριστερής ποδοκνημικής άρθρωσης, τον άφησαν χωρίς σοβαρά κατάλοιπα: Το κάταγμα στην πτέρνα αντιμετωπίστηκε χειρουργικά, ενώ το κάταγμα της δεξιάς πτέρνας άφησε εμφανή παραμόρφωση και διόγκωση, με συνέπεια, την απώλεια της φυσιολογικής κάμψης του δεξιού ποδιού, δυσκαμψία, περιορισμό των κινήσεων του αστραγάλου, ενώ είναι ιδιαίτερα επώδυνο μετά από παρατεταμένη βάδιση. Το κάταγμα της οσφύος, επίσης επουλώθηκε με σφηνοειδή παραμόρφωση, προκαλώντας του πόνο, δυσκαμψία και αδυναμία της οσφυϊκής μοίρας. Για πλήρη αποκατάσταση των κακώσεων του απαιτήθηκε συνολική περίοδος ενός έτους. Αποδόθηκε το ποσό των €90,000 ως γενικές αποζημιώσεις. Στην Βαρβάρα Νικολάου v. 1. Στέλιου Στυλιανού κ.α.
(2011)1Γ Α.Α.Δ. 1727, η ενάγουσα υπέστη τις σοβαρές θλάσεις αυχένα και οσφύος. Παρόλο που προσφέρθηκε στην εφεσείουσα η κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή και θεραπεία με την τοποθέτηση αυχενικού κολάρου, αυτή δεν επανήλθε στην προηγούμενη κατάσταση και δεν ανάρρωσε όπως αναμενόταν. Αντίθετα η κατάσταση της επιδεινώθηκε και παρέμεινε αστάθεια στην αυχενική μοίρα, ως μόνιμο κατάλοιπο. Αποτέλεσμα αυτής της αστάθειας είναι και οι κρίσεις αυχεναλγίας με συμπτώματα κεφαλαλγίας, ζαλάδες, εύκολη κόπωση και μούδιασμα στις ωμοπλάτες. Οι κρίσεις αυτές παρουσιάζονται τρεις περίπου φορές το χρόνο, συνήθως μετά από σωματική κόπωση ή καιρικές αλλαγές. Ούτε η θλάση στην αυχενική μοίρα αποκαταστάθηκε. Και στο σημείο αυτό παρουσιάστηκε επιπλοκή, αρχικά με μικρή προβολή δίσκου στον 05 οσφυϊκό σπόνδυλο, η οποία εξελίχθηκε ακολούθως σε σπονδυλόλυση με πιθανότητα σπονδυλολίσθησης στο μέλλον. Οι βασικοί λόγοι που συνέβαλαν στη μη αποκατάσταση της υγείας της εφεσείουσας ήταν, όπως σημείωσε το πρωτόδικο δικαστήριο, η σοβαρότητα των θλάσεων, η προϋπάρχουσα κατάσταση της υγείας της, με την ύπαρξη εκφυλιστικών αλλοιώσεων στην περιοχή των κακώσεων και το γεγονός ότι η εφεσείουσα δεν ακολούθησε το ενδεδειγμένο πρόγραμμα φυσιοθεραπείας. Αποδόθηκε το ποσό των €35,000 ως γενικές αποζημιώσεις οι οποίες αν και κρίθηκε ψηλό, εντούτοις δεν ήταν εκτός των πλαισίων άσκησης της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Στην Novichkova Daria v. Θέμη Βλάμη
(2012)1 Α.Α.Δ. 1111, η εφεσείουσα ήταν ηλικίας 34 ετών και υπέστη κάταγμα οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης Ο5, συντριπτικό κάταγμα ενός σπονδυλικού σωλήνα, κάταγμα σφηνοειδούς ταρσού, υγροθώρακα που αντιμετωπίστηκε με χειρουργική τοποθέτηση σωλήνα κλειστής παροχέτευσης και κακώσεις προσώπου και κοιλιάς. Αποδόθηκαν γενικές αποζημιώσεις ύψους €25,000 πρωτόδικα οι οποίες αυξήθηκαν σε €40,000 κατ' έφεση (βλ. επίσης Σοφία Σπύρου v. Νικόλα Παπαδόπουλου, Διαχειριστή της περιουσίας της αποβιωσάσης Μαρίας Βασιλείου, ECLI:CY:AD:2018:A144, Πολ. Έφεση Αρ. 29/2012, Ημερ. 02/04/2018). Σε όλες τις πιο πάνω αναφερόμενες αποφάσεις, τα τραύματα που είχαν υποστεί οι ενάγοντες ήταν πολύ πιο σοβαρά από αυτά της ενάγουσας στην παρούσα, όπως έχουν αποδειχθεί και ανευρεθεί από το Δικαστήριο, και τα οποία είχαν αφήσει κατάλοιπα. Στην Χρυση Χαραλάμπους v. Xριστόφορου Χριστοφόρου
(2012)1Γ Α.Α.Δ. 2812, ο εφεσίβλητος, ηλικίας 26 ετών, υπέστη συμπιεστικό κάταγμα του σώματος του 4ου οσφυϊκού σπονδύλου, εγκεφαλική διάσειση, άλγος και δυσκαμψία αυχενικής μοίρας σπονδυλικής στήλης. Παρέμεινε στο Νοσοκομείο για περίοδο 9 ημερών και στη συνέχεια παρακολουθείτο ως εξωτερικός ασθενής. Δύο μήνες μετά τον τραυματισμό του άρχισε σταδιακή αφαίρεση του αυχενικού κολάρου μέχρι τη πλήρη αφαίρεση του. Οι κακώσεις που υπέστη και οι οποίες περιγράφονται πιο πάνω υπήρξαν λίαν επώδυνες και υπέφερε από αυτές για πέντε περίπου μήνες. Αιτιάτο για ελαφρύ άλγος αυχενικής ή οσφυϊκής μοίρας, σπονδυλικής στήλης μετά από κόπωση και παρατεταμένη ορθοστασία. Παρουσίαζε περιοδικά κεφαλαλγία και ζάλη σημεία μεταδιασειστικού σύνδρομου. Ο αξονικός τομογράφος που έγινε την 13/03/2006 έδειξε αλλοιώσεις οι οποίες οφείλονται σε παλαιά σπονδυλοδισκίτιδα στο Ο3 - Ο4 και Ο4 - Ο5 διαστήματα και εικόνα οστεοχονδρίτιδας του 4ου και 5ου οσφυϊκού σπονδύλου. Οι αλλοιώσεις αυτές φαίνεται να προϋπήρχαν του τραυματισμού του την 31/08/2004 και την κάκωση της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Αποδόθηκε πρωτόδικα το ποσό των €25,000 ως γενικές αποζημιώσεις το οποίο επικυρώθηκε κατ' έφεση αν και χαρακτηρίστηκε κάπως ψηλό. Έχοντας υπόψη μου τα πιο πάνω και στην βάση των τραυματισμών της ενάγουσας, λαμβάνοντας υπόψη μου την ηλικία της, τον πόνο και την ταλαιπωρία που βίωσε και την ανάγκη για αποκατάσταση του τραύματος σε μια περίοδο περί τους πέντε μήνες καθώς και την μείωση της αξίας του χρήματος, κρίνω ότι το ποσό των €25,000 αποτελεί δίκαιη και εύλογη αποζημίωση, υπό τις περιστάσεις. Σημειώνεται ότι το επίδικο τραύμα δεν έχει αποδειχθεί να άφησε οποιαδήποτε κατάλοιπα στην ενάγουσα που να επηρέαζαν τις δραστηριότητες της ή την άσκηση εργασίας εκ μέρους της. Η ενδεχόμενη κατάσταση της υγείας της ενάγουσας, έχει προκύψει να σχετίζεται με άλλες παθήσεις, ως αναφέρθηκαν ανωτέρω, οι οποίες δεν έχουν τραυματική αιτιολογία αλλά αποτελούν χρόνιες παθήσεις, άσχετες με τον επίδικο τραυματισμό. Πέραν των πιο πάνω, δεν έχει προκύψει η ανάγκη για μελλοντική εγχείριση για την αντιμετώπιση του επίδικου κατάγματος και ούτε προκύπτει να δικαιολογείται μια τέτοια εγχείριση και κατά συνέπεια οποιοδήποτε κονδύλι για αυτήν. Ούτε έχουν προκύψει, σε κάθε περίπτωση, οποιοιδήποτε ικανοποιητικοί ή επαρκείς λόγοι γιατί η ενάγουσα δεν έχει υποβληθεί σε μια τέτοια εγχείριση μέχρι σήμερα. Ούτε έχει προκύψει οποιοσδήποτε περιορισμός στην άσκηση εργασίας από την ενάγουσα, ο οποίος να οφείλεται στον επίδικο τραυματισμό της, πέραν του χρονικού διαστήματος που απαιτήθηκε για την ανάρρωση της. Κατά συνέπεια δεν έχει αποδειχθεί οποιαδήποτε απώλεια μελλοντικών απολαβών ή μείωση της εισοδηματικής της ικανότητας. Όσον αφορά τις ειδικές αποζημιώσεις, αυτές, όπως αναφέρθηκε ανωτέρω κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας και στα ευρήματα του Δικαστηρίου, ανέρχονται στο ποσό των €1,722.84. Στο πιο πάνω ποσό των ειδικών αποζημιώσεων θα πρέπει να προστεθεί και η απώλεια εισοδημάτων της ενάγουσας για το χρονικό διάστημα που χρειάστηκε να απέχει από την εργασία της για σκοπούς ανάρρωσης της. Έχει προκύψει ότι ένα χρονικό διάστημα πέντε μηνών ήταν λογικό χρονικό διάστημα για την φύση και έκταση του τραύματος της. Έχοντας υπόψη μου τα πιο πάνω και το γεγονός ότι οι μηνιαίες απολαβές της ενάγουσας ανέρχονταν σε €855, η ενάγουσα δικαιούται περαιτέρω το ποσό των €4,275.00 (5 Χ €855) ως απώλεια εισοδήματος και ένα ποσό ύψους €356 ως αναλογία του 13ου μισθού, το οποίο θα πρέπει να προστεθεί στις ειδικές αποζημιώσεις. Στη βάση όλων των πιο πάνω, κρίνω ότι η ενάγουσα θα δικαιούταν το συνολικό ποσό των €6,353.84 ως ειδικές αποζημιώσεις. Όσον αφορά τον τόκο, θα επιδίκαζα νόμιμο τόκο, τόσο επί των γενικών όσο και επί των γενικών αποζημιώσεων από την καταχώρηση της Έκθεσης Απαίτησης, δηλαδή από τις 29/09/2015. Η αγωγή καταχωρήθηκε με γενική οπισθογράφηση στις 30/07/2013 και η Έκθεση Απαίτησης δύο και πλέον χρόνια μετά χωρίς να δοθεί ή να προκύπτει οποιαδήποτε εξήγηση. Επίσης, κάποια κονδύλια των ειδικών αποζημιώσεων προέκυψαν μετά και την καταχώριση της Έκθεσης Απαίτησης (βλ. Φοινικαρίδης και άλλης v. Γεωργίου και άλλων
(1991)1 Α.Α.Δ. 475 και Miller Roz Maria v. Ute Petek
(1999)1 (Γ) Α.Α.Δ. 2091). Έχοντας υπόψη μου όλα τα πιο πάνω και για τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω, η αγωγή θα πρέπει να απορριφθεί και απορρίπτεται. Αναφορικά με τα έξοδα, δεν βρίσκω λόγο ώστε να παρεκκλίνω από το κανόνα ότι αυτά ακολουθούν το αποτέλεσμα της αγωγής και ως εκ τούτου, αυτά επιδικάζονται υπερ της εναγόμενης και εναντίον της ενάγουσας, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο στην κλίμακα της αγωγής. Πιστόν Αντίγραφον (Υπ.)........... Πρωτοκολλητής Χρ. Χριστοδούλου, Α.Ε.Δ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο