ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΛΗΡΩΜΩΝ (Ο.Α.Π.) ν. ΑΝΔΡΕΟΥ, Αρ. Αγωγής: 4842/20

ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΛΗΡΩΜΩΝ (Ο.Α.Π.) ν. ΑΝΔΡΕΟΥ, Αρ. Αγωγής: 4842/2012, 20/1/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2022:A14 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: N. Α. Π. Γεωργιάδη, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 4842/2012 ΜΕΤΑΞΥ: ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΛΗΡΩΜΩΝ (Ο.Α.Π.) Ενάγοντα και XXXXX ΑΝΔΡΕΟΥ Εναγομένης ------------------ Ημερομηνία: 20 Ιανουαρίου,

Εμφανίσεις: Για την Ενάγουσα: κα Άννα K. Χρίστου για κ.κ. Ιωαννίδης Δημητρίου Δ.Ε.Π.Ε. Για την Εναγομένη: κ. Θέμης Θωμά και κα Ιωάννα Χριστοφή για κ.κ. Θέμης Θωμά & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε. ΑΠΟΦΑΣΗ Ι. ΟΙ ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Η Απαίτηση
Ο Ενάγων απαιτεί από την Εναγομένη (διατηρούνται η σύνταξη και ορθογραφία: «Α. €24,945.58 ως αχρεωστήτως καταβληθέν ποσό προς την Εναγομένη για συμμετοχή στο Μέτρο 1.7 - Πρώτη Εγκατάσταση Νέων Γεωργών του Σχεδίου Αγροτικής Ανάπτυξης Β. €17,103.10 ως αχρεωστήτως καταβληθέν ποσό προς την Εναγομένη για μερική πληρωμή στην αίτησης της για το Καθεστώς 1.1.1- Παροχή Ενισχύσεων για επενδύσεις στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις του Σχεδίου Αγροτικής Ανάπτυξης 2004 - 2006, για αγορά τρακτέρ, ηλεκτρογεννήτριας και έξοδα μελέτης.»
Απαιτεί επίσης νόμιμο τόκο, έξοδα και οποιανδήποτε άλλη θεραπεία.
Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, ο Ενάγων είναι οργανισμός δημοσίου δικαίου που ιδρύθηκε δυνάμει των προνοιών του περί Οργανισμού Αγροτικών Πληρωμών Νόμου, Ν.64(Ι)/2003(«Ν.64(Ι)/2003»), όπως αυτός τροποποιήθηκε.
Μεταξύ των αρμοδιοτήτων του Ενάγοντα ενέπιπταν τα ακόλουθα σχέδια:

(1)το Σχέδιο Αγροτικής Ανάπτυξης 2004 - 2006 για το Καθεστώς 1.1.1 - Παροχή Ενισχύσεων για επενδύσεις στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις («Καθεστώς 1.1.1»)∙ και

(2)το Μέτρο 1.7 - Ενίσχυση Πρώτης Εγκατάστασης Νέων Γεωργών («Μέτρο 1.7») το οποίο στόχευε «στην βελτίωση της ηλικιακής σύνθεσης του αγροτικού πληθυσμού και/ή την ανανέωση του αγροτικού πληθυσμού και την επίλυση προβλημάτων που αφορούν την διατήρηση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής στην κυπριακή ύπαιθρο, το οποίο παρέχει από ευρωπαϊκά και/ή κρατικά κονδύλια και/ή χορηγίες. Παράλληλα, το Μέτρο κάλυπτε την πριμοδότηση πρώτης εγκατάστασης νεαρών ατόμων τα οποία θα αναλάμβαναν να υλοποιήσουν σχέδιο δράσης για δημιουργία βιώσιμης μονάδας στα πλαίσια του Καθεστώτος 1.1.1.»

Ο Ενάγων, δυνάμει του άρθρου 15 του Ν.64(Ι)/2003, ανέθεσε με συμφωνία αναδοχής στο Τμήμα Γεωργίας του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος (ο «Ανάδοχος») την έγκριση των πληρωμών και την ευθύνη και έλεγχο των υποβαλλόμενων αιτήσεων δυνάμει των σχεδίων.
Η Εναγομένη την 12/8/2004 υπέβαλε αίτηση και για τα δύο σχέδια. Την 12/8/2005 αφού η εξέταση της αίτησης εξετάστηκε από τον Ανάδοχο, έλαβε από τον Ενάγοντα την πρώτη δόση ενίσχυσης του εν λόγω Μέτρου ύψους €24.945,58 αλλά και το ποσό των €17,103.10 για αγορά τρακτέρ, ηλεκτρογεννήτριας και έξοδα μελέτης «με την αίρεση πως αν δεν τηρούνται οι όροι και τα κριτήρια του Μέτρου 1.7 . και η Εναγομένη δεν συμμετέχει και στο Καθεστώς 1.1.1 ., θα εφαρμοστούν οι κυρώσεις που προνοούνται στο Σχέδιο Αγροτικής Ανάπτυξης.»
Ήταν ρητός και/ή εξυπακουόμενος όρος του Μέτρου 1.7 ότι οι συμμετέχοντες στο εν λόγω μέτρο θα έπρεπε ταυτόχρονα να συμμετέχουν στο Καθεστώς 1.1.
Την 29/5/2005 ο Ανάδοχος, με επιστολή του προς την Εναγομένη, ζήτησε να πληροφορηθεί για την πρόοδο των δραστηριοτήτων της και της απέστειλε σχετικά έντυπα.
Κατά ή περί την 10/11/2006, ο Ανάδοχος προέβη σε επιτόπιο έλεγχο. Διαπίστωσε ότι η Εναγομένη δεν είχε υλοποιήσει το προτεινόμενο σχέδιο βελτίωσης ως η αίτηση της με βάση το Καθεστώς 1.1.
Ακολούθησε αριθμός προειδοποιητικών επιστολών. Η Εναγομένη ενημερώθηκε ότι η αίτηση της είχε απορριφθεί επειδή δεν είχε υλοποιήσει το προτεινόμενο σχέδιο βελτίωσης με βάση το Καθεστώς 1.1.
Ως εκ τούτου ο Ενάγων θα επιδίωκε την ανάκτηση του καταβληθέντος σ' αυτήν ποσού των €42.048,68 με επακόλουθο να παύσει να πληροί και τα κριτήρια του Μέτρου 1.
Με επιστολή ημερ. 3/10/2008, ο Ενάγων ενημέρωσε την Εναγομένη ότι η αίτηση της για συμμετοχή στο σχέδιο του Καθεστώτος 1.1.1 δεν εγκρίθηκε και την κάλεσε να καταβάλει το ποσό των €17.103,10 εντός 15 ημερών πλέον τόκο προς 8%.
Ακολούθως, με επιστολή ημερ. 8/6/2011, ο Ενάγων ενημέρωσε την Εναγομένη ότι απαιτεί και το ποσό των €24.945,58 που της είχε καταβληθεί δυνάμει του Μέτρου 1.
Απαίτησε την καταβολή του εν λόγω ποσού, πλέον τόκο προς 5% εντός 15 ημερών.
Η Εναγομένη δεν συμμορφώθηκε και ως εκ τούτου τα ποσά που απαιτεί ο Ενάγων συνεχίζουν να είναι απαιτητά και πληρωτέα. Η Υπεράσπιση και Ανταπαίτηση
Η Εναγομένη, αν και δεν αποδέχεται το καθεστώς του Ενάγοντα, παραδέχεται ότι έκανε αιτήσεις με βάση τα σχέδια του Καθεστώτος 1.1.1 και του Μέτρου 1.7, και ότι έλαβε τα χρήματα που αναφέρει ο Ενάγων. Παραδέχεται επίσης τους όρους των σχεδίων.
Ισχυρίζεται ότι τα χρήματα δόθηκαν στα πλαίσια δημιουργίας και ανάπτυξης επιχείρησης εκτροφής στρουθοκαμήλων. Πέραν των χρημάτων που της δόθηκαν από τον Ενάγοντα, η Εναγομένη δανείστηκε από Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία άλλες Λ.Κ. 300.000 (€512.580,43).
Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της, κατά ή περί την 1/2/2006, το Τμήμα Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, λόγω κρούσματος γρίπης των πτηνών, Η5Ν1, στην κατεχόμενη Μακράσυκα, επέβαλε μέτρα στην Εναγομένη με αποτέλεσμα να μην μπορεί να εισέλθει το κοινό στο χώρο (λειτουργούσε και ως θεματικό πάρκο), της ζητήθηκε να περιορίσει τις στρουθοκαμήλους σε κλειστό χώρο, κάτι που δεν ήταν εφικτό λόγω της φύσης του εν λόγω πτηνού, με αποτέλεσμα να πάθει οικονομική ζημιά κι η επιχείρηση να πληγεί ανεπανόρθωτα. Μάλιστα, ούτε η ίδια μπορούσε να προσεγγίσει τις στρουθοκαμήλους με αποτέλεσμα να πεθάνουν από ασιτία.
Εξαιτίας της κατάστασης δεν κατέστη δυνατό να συμμορφωθεί με τα σχέδια.
Είναι η θέση της επίσης ότι ο Ανάδοχος δεν ήταν σε θέση να της παράσχει εκπαίδευση για την εκτροφή στρουθοκαμήλων. Της παρέσχε εκπαίδευση μόνο στην ελαιοκαλλιέργεια. Με επιστολή της, ημερ. 21/1/2008, ζήτησε όπως μεταβληθούν οι όροι των αιτήσεων ώστε να αφορούν την ελαιοκαλλιέργεια, κάτι που ήταν εφικτό δυνάμει των σχεδίων, για να λάβει όμως αρνητική απάντηση.
Είναι η θέση της ότι για τη μη συμμόρφωση της με τους όρους του σχεδίου ευθύνονται ο Ενάγων και/ή ο Ανάδοχος του. Θέτει το θέμα της ευθύνης ως ακολούθως (§ 9 της Υπεράσπισης) (διατηρούνται η σύνταξη και η ορθογραφία): «Τα όλα προβλήματα στην επιχείρηση της Εναγομένης και/ή η κατ' ισχυρισμό μη τήρηση του Σχεδίου Αγροτικής Ανάπτυξης 2004-2006, Μέτρο 1.1.1 και Καθεστώς 1.
οφείλεται κατ' αποκλειστικότητα σε εξωγενής παράγοντες και σε λόγους ανωτέρας βίας, ήτοι στον ιό των πτηνών δια την οποία εξέλιξη δεν ήταν προετοιμασμένες κατάλληλα οι αρμόδιες αρχές, αλλά και στην όλη εν γένει προσέγγιση και συμπεριφορά του Ενάγοντα. Συγκεκριμένα το Τμήμα των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών απέστελλε καθημερινά μη στελεχωμένο προσωπικό δια να τους προσκομίζει διάφορα δείγματα αίματος και/ή άλλως πως από τους στρουθοκαμήλους ενώ η Εναγομένη δεν λάμβανε εγκαίρως τα αποτελέσματα με αποτέλεσμα να φοβάται και δια την ίδια της την ασφάλεια.»
Η Εναγομένη απέστειλε και αριθμό επιστολών στις οποίες αναφορά θα γίνει στη συνέχεια.
Η Εναγομένη «για να λειτουργήσει την επιχείρηση με [τις] στρουθοκαμήλους στο επίδικο υποστατικό και/ή ακίνητο προέβη σε διάφορα έξοδα και/ή εξοπλισμό και/ή επιδιορθώσεις και/ή άλλα λειτουργικά έξοδα που ανέρχονταν περί τις €55.324,51.- (Πενήντα Πέντε Χιλιάδες και Τριακόσια Είκοσι Τέσσερα Ευρώ και Πενήντα Ένα Σεντς) πλέον 15% Φ.Π.Α. τα οποία καταστράφηκαν λόγω της πανδημίας της γρίπης των πουλερικών και της μη ετοιμότητας του Ενάγοντα και/ή του αναδόχου του να την αντιμετωπίσουν».
Εξειδικεύει τις ζημιές που υπέστη ως ακολούθως (§ 12 της Ανταπαίτησης): «(α) τρακτέρ που αγοράστηκε για τις ανάγκες της εργασίας της Εναγομένης και/ή σύμφωνα με το καθεστώς 1.1.
και/ή με το μέτρο 1.7 με αριθμό εγγραφής XXXXX69 δια το ποσό των Λ.Κ.10.000.- ήτοι το αντίστοιχο ισόποσο των €17.086,01.- πλέον 15% Φ.Π.Α. (β) ηλεκτρογεννήτρια που αγοράστηκε για τις ανάγκες της εργασίας της Εναγομένης και/ή σύμφωνα με το καθεστώς 1.1.
και/ή με το μέτρο 1.7δια το ποσό των Λ.Κ.4.400.- ήτοι το αντίστοιχο ισόποσο των €7.517,85.- πλέον 15% Φ.Π.Α. (γ) συσκευή χλωρίωσης που αγοράστηκε για τις ανάγκες της εργασίας της Εναγομένης και/ή σύμφωνα με το καθεστώς 1.1.
και/ή με το μέτρο 1.7 δια το ποσό των Λ.Κ.700.- ήτοι το αντίστοιχο ισόποσο των €1.196,02.- πλέον 15% Φ.Π.Α.. (δ) περίφραξη με πλεκτό τέλι και/ή άλλως πως δια το οποίο η Εναγομένη είχε αγοράσει και εγκαταστήσει σύμφωνα με το καθεστώς 1.1.
και/ή με το μέτρο 1.7 και κατέβαλε το ποσό των Λ.Κ.16.280.- ήτοι το αντίστοιχο ισόποσο των €27.816,03.- πλέον 15% Φ.Π.Α. (ε) εκπόνηση μελέτης σύμφωνα με το καθεστώς 1.1.
και/ή με το μέτρο 1.7 καθώς επίσης και η λογιστική μελέτη δια το ίδιο σχέδιο στοίχισαν Λ.Κ. 1.000.- ήτοι το αντίστοιχο ισόποσο των €1.708,60.- πλέον 15% Φ.Π.Α.»
Ανταπαιτεί τις ακόλουθες θεραπείες (§ 18 της Ανταπαίτησης): «Α. Ποσό ύψους €55.324,51.- (Πενήντα Πέντε Χιλιάδες και Τριακόσια Είκοσι Τέσσερα Ευρώ και Πενήντα Ένα Σεντς) πλέον 15% Φ.Π.Α. ως απώλειες και/ή ως έξοδα επιδιόρθωσης και/ή λειτουργικά έξοδα και/ή εξοπλισμό και/ή έξοδα τα οποία χρειάστηκαν για λειτουργία της επιχείρησης της στο επίδικο υποστατικό και/ή ως η παράγραφος 8 ανωτέρω. Β. Ποσό ύψους €16.000.- (Δεκαέξι Χιλιάδες Ευρώ) δια τους τριάντα δύο γεννήτορες στρουθοκαμήλους που απεβίωσαν λόγω της αμέλειας και της μη ύπαρξης καταρτισμένου προσωπικού από τον Ενάγοντα και/ή τον ανάδοχο του. Γ. Γενικές Αποζημιώσεις για την απώλεια της επιχείρησης ως η παράγραφος 10, 12 και 13 ανωτέρω. Δ. Νόμιμο Τόκο Ε. Έξοδα πλέον Φ.Π.Α.» Η Απάντηση στην Υπεράσπιση και η Υπεράσπιση στην Ανταπαίτηση.
Με την Απάντηση του ο Ενάγων αντιδικεί (joins issue) με την Εναγομένη επί όλων των επιδίκων θεμάτων και αρνείται τους ισχυρισμούς, θέσεις και αξιώσεις που προβάλλει.
Ως προς το ζήτημα του περιορισμού των πτηνών ειδικά, ισχυρίζεται ότι η Εναγομένη θα μπορούσε να υποβάλει αίτημα εξαίρεσης, κάτι που δεν έπραξε. Περαιτέρω, αν και υπήρξαν κρούσματα του ιού την εν λόγω περίοδο σε πτηνά, δεν υπήρξε πανδημία και τα μέτρα που είχαν ληφθεί ήταν μόνο προληπτικής φύσεως. Αρνείται επίσης ότι η Εναγομένη είχε αδειούχο πάρκο, και ως εκ τούτου δεν μπορούσε να δέχεται επισκέπτες έναντι αμοιβής. Τέλος, αρνείται όλες τις θεραπείες που αξιώνονται με την Ανταπαίτηση. ΙΙ. Η ΠΡΟΣΑΧΘΕΙΣΑ ΜΑΡΤΥΡΙΑ
Εκ μέρους της Ενάγουσας κατέθεσαν ο κ. XXXXX Ιακώβου (ΜΕ 1), η κα XXXXX Παπαβασιλείου (ΜΕ 2) και ο κ. XXXXX Πίπης (ΜΕ 3).
Για την Υπεράσπιση κατέθεσαν ο κ. XXXXX Μαυρής (ΜΥ 1), η Εναγομένη (ΜΥ 2) και ο Δρ. XXXXX Γιάλλουρος (ΜΥ 3).
Πέραν των γραπτών δηλώσεων που υιοθετήθηκαν από τους μάρτυρες ΜΕ 1, 2, 3 και ΜΥ 1 και 2 (Έγγραφα Α - Ε), κατατέθηκαν 63 συνολικά Τεκμήρια.
Αν και η μαρτυρία ενώπιον μου ήταν εκτενής κάποια ζητήματα αποτέλεσαν κοινό τόπο ή δεν αμφισβητήθηκαν. Τα παραθέτω στη συνέχεια.
Ιδιότητες των Μαρτύρων
Ο κ. XXXXX Ιακώβου (ΜΕ 1), διορίστηκε στον Ενάγοντα το 2004 στη θέση του Λειτουργού των Αγροτικών Πληρωμών. Σήμερα είναι Υπεύθυνος της Μονάδας Αγροτικής Ανάπτυξης του Τμήματος Αγροτικής Ανάπτυξης. Κατά τον επίδικο χρόνο κατείχε τη θέση Λειτουργού Αγροτικών Πληρωμών - Υπευθύνου του Καθεστώτος 1.1.1 του Σχεδίου Αγροτικής Ανάπτυξης Κύπρου, 2004 -
Η κα XXXXX Παπαβασιλείου (ΜΕ 2), διορίστηκε το 2006 στο Τμήμα Γεωργίας του τότε Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος (και σήμερα Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος). Σήμερα κατέχει τη θέση του Λειτουργού Γεωργίας Α', στον Κλάδο Χρήσης Γης και Ύδατος του Τμήματος Γεωργίας. Τον επίδικο χρόνο ήταν τοποθετημένη στον Τομέα Εξουσιοδότησης Πληρωμών Α' και είχε αναλάβει καθήκοντα υπεύθυνης του του Καθεστώτος 1.1.1 του Σχεδίου Αγροτικής Ανάπτυξης Κύπρου, 2004 - 2006, Γενικές Επενδύσεις για εκσυγχρονισμό των γεωργοκτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων.
Ο κ. XXXXX Πίπης (ΜΕ 3), διορίστηκε στις 2/10/2000 ως Λειτουργός στις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος. Σήμερα είναι Διευθυντής των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών. Τον επίδικο χρόνο κατείχε τη θέση του Κτηνιατρικού Λειτουργού στον Τομέα Υγείας και Ευημερίας των Ζώων. Είναι απόφοιτος της Κτηνιατρικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ακολούθως φοίτησε στην Κτηνιατρική Σχολή του Davis της Πολιτείας της Καλιφόρνιας. Είναι επίσης απόφοιτος του Κέντρου Παραγωγικότητας και κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στη Διοίκηση.
Ο κ. XXXXX Μαυρής (ΜΥ 1) και η Εναγομένη (ΜΥ 2) είναι σύζυγοι. Ο ΜΥ 1 παρακολούθησε πρόγραμμα εκπαίδευσης στην Εκτροφή Στρουθοκαμήλων που διοργάνωσε το Υπουργείο Γεωργίας από 26/5/1999 μέχρι την 1/6/1999 (Τεκμήριο 59). Είχε άδεια εξ επαγγέλματος φροντιστή πτηνών για την περίοδο 3/12/2002 - 2/12/2007 (Τεκμήριο 60) και για την περίοδο 27/12/2007 - 26/12/2012 (Τεκμήριο 61).
Ο Δρ. XXXXX Γιάλλουρος (ΜΥ 3), είναι κτηνίατρος και σήμερα ιδιωτεύει. Διορίστηκε στην Κτηνιατρική Υπηρεσία τον Φεβρουάριο του 1974 και αφυπηρέτησε τον Δεκέμβριο του
Αφυπηρέτησε ως Ανώτερος Κτηνιατρικός Λειτουργός. Προ της αφυπηρετήσεως του εκτελούσε καθήκοντα Επαρχιακού Κτηνιατρικού Λειτουργού Λάρνακας και Αμμοχώστου.
Ιδιότητα του Ενάγοντα και η συμφωνία Αναδοχής
Παρά την αρχική άρνηση της Εναγομένης ως προς τη φύση και ιδιότητα του Ενάγοντα, μετά από τροποποίηση του τίτλου της αγωγής με διάταγμα του Δικαστηρίου ημερ. 7/7/2020, το ζήτημα έπαυσε πλέον να είναι επίδικο. Η ένσταση της Εναγομένης στην ουσία αφορούσε το όνομα του Ενάγοντα όπως αυτό καταγραφόταν στον τίτλο της αγωγής.
Σε κάθε περίπτωση, οι πρόνοιες του Ν.64(Ι)/2003 είναι σαφείς. Ο Ενάγων ιδρύθηκε δυνάμει του άρθρου 3 για τους σκοπούς που ορίζονται στο άρθρο 4 και για να εκτελεί τις εξουσίες και καθήκοντα που αναφέρονται στο άρθρο 8 του Ν.64(Ι)/
Σύμφωνα με το άρθρο 7, ο Ενάγων, «είναι ανεξάρτητος Οργανισμός και δεν υπάγεται σε οποιοδήποτε Υπουργείο ή Τμήμα της Κυβέρνησης.»
Περαιτέρω, παρά την αρχική αντίθετη τοποθέτηση της Εναγομένης, εν τέλει, δεν αμφισβητήθηκε ότι στις αρμοδιότητες του Ενάγοντα ενέπιπτε και το Σχέδιο Αγροτικής Ανάπτυξης 2004 - 2006 αφενός, για το Καθεστώς 1.1.1 - Γενικές Επενδύσεις για Εκσυγχρονισμό των Γεωργοκτηνοτροφικών Εκμεταλλεύσεων και αφετέρου για το Μέτρο 1.7 - Ενίσχυση Πρώτης Εγκατάστασης Νέων Γεωργών.
Ο Ενάγων είχε αναθέσει τις προαναφερόμενες αρμοδιότητες του και την έγκριση των πληρωμών στο Τμήμα Γεωργίας του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος με συμφωνία Αναδοχής (Τεκμήριο 2) το οποίο είχε την ευθύνη για την παραλαβή και τον διοικητικό έλεγχο των Αιτήσεων για την παροχή ενισχύσεων. Η εν λόγω δυνατότητα ανάθεσης προβλέπεται στο άρθρο 15 του Ν.64(Ι)/
Ο Ενάγων, κατά πάντα ουσιώδη χρόνο, είχε την ευθύνη για την επίβλεψη και τον έλεγχο των διαδικασιών και οι πληρωμές, κατά πάντα ουσιώδη χρόνο, εκτελούνταν από τον Ενάγοντα. Τα πιο πάνω προκύπτουν και από τη μαρτυρία των ΜΕ 1 και ΜΕ 2, η οποία, σε σχέση με αυτά τα ζητήματα, δεν αμφισβητήθηκε.
Παραδεκτά και μη αμφισβητούμενα έγγραφα και γεγονότα
Μετά από οδηγίες του Δικαστηρίου, με σκοπό τον περιορισμό των επιδίκων θεμάτων, η συνήγορος του Ενάγοντα απέστειλε την 17/10/2019 στον συνήγορο της Εναγομένης ειδοποίηση παραδοχής γεγονότων δυνάμει της Δ.24,Θ.
Ο συνήγορος της Εναγομένης απέστειλε ειδοποίηση παραδοχής γεγονότων την 4/11/
Με την ειδοποίηση παραδοχής παραδέχθηκε μαζί με τα γεγονότα και κάποια έγγραφα. Πιο κάτω παραθέτω τα γεγονότα που έχουν γίνει παραδεκτά συμπληρώνοντας και τα αντίστοιχα έγγραφα που κατατέθηκαν κατά την ακρόαση. Παραθέτω επίσης έγγραφα που αποτέλεσαν κοινό τόπο κατά την ακρόαση.
Ο ΜΕ 1 κατέθεσε έγγραφα που αφορούσαν την υπόθεση και τα οποία είχε στην κατοχή του λόγω της θέσης του. Συγκεκριμένα κατέθεσε τα έγγραφα - Τεκμήρια 1 - 36 και αντεξεταζόμενος το Τεκμήριο
Η κάθε πλευρά ασφαλώς σε σχέση με κάποια από αυτά προβάλλει συγκεκριμένες θέσεις. Δεν αμφισβητείται όμως η ύπαρξη ή η λήψη τους. Το μέρος αυτό της μαρτυρίας του ΜΕ 1 θα παρατεθεί κατωτέρω αφού είναι στην ουσία δεκτό και δεν άπτεται της αξιοπιστίας του και θα αναφερθώ στη συνέχεια στο μέρος της μαρτυρίας του που έτυχε αμφισβήτησης. Στα ίδια έγγραφα αναφέρθηκε επίσης και η ΜΕ 2, της οποίας επίσης η μαρτυρία σε σχέση με αυτά τα ζητήματα δεν έτυχε αμφισβήτησης.
Η Εναγομένη στις 16/8/2004 υπέβαλε αίτηση στο Σχέδιο Αγροτικής Ανάπτυξης 2004 - 2006, για το Καθεστώς 1.1.1 - Γενικές Επενδύσεις για Εκσυγχρονισμό των Γεωργοκτηνοτροφικών Εκμεταλλεύσεων («Καθεστώς 1.1.1») και για το Μέτρο 1.7 - Ενίσχυση Πρώτης Εγκατάστασης Νέων Γεωργών («Μέτρο 1.7») (Τεκμήριο 1 - αποσπάσματα των εν λόγω μέτρων).
Η ΜΕ 2 κατέθεσε τα ενημερωτικά έντυπα του Καθεστώτος 1.1.1 (Τεκμήριο 38) και του Μέτρου 1.7 (Τεκμήριο 39).
Το μέτρο του Καθεστώτος 1.1.1 αφορούσε τα ακόλουθα (Τεκμήριο 38): «1.1 Σύντομη περιγραφή του Μέτρου: Το Μέτρο αυτό αποτελεί μετεξέλιξη των δύο μεγάλων Σχεδίων ενίσχυσης των επενδύσεων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις, το Ενοποιημένο Σχέδιο Ανάπτυξης της Κτηνοτροφίας και το Σχέδιο για Εκσυγχρονισμό και Βελτίωση της Αποδοτικότητας των Γεωργικών Εκμεταλλεύσεων. Τα δύο αυτά σχέδια καθώς και άλλα μικρότερα θα καλύπτονται από το 2004 από το Μέτρο Ενίσχυσης των Επενδύσεων στις Γεωργικές Εκμεταλλεύσεις, διασφαλίζοντας παράλληλα την εναρμόνιση τους με το κοινοτικό κεκτημένο και την παροχή στους Κύπριους κατόχους γεωργικών εκμεταλλεύσεων παρόμοιων ευκαιριών επένδυσης και ανάπτυξης όπως προβλέπεται από τον Κανονισμό 1257/99 της Ε.Ε. Έτσι, το καθεστώς αυτό καλύπτει μια σειρά επενδύσεων σε όλους σχεδόν τους κλάδους της γεωργίας που στοχεύουν στον εκσυγχρονισμό των γεωργοκτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων. 1.2 Νομική βάση: Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΕ) Αρ. 1257/99, Κεφάλαιο I, άρθρα 4,5,6 και 7.»
Περαιτέρω οι στόχοι του προσδιορίζονταν ως ακολούθως (Τεκμήριο 38): «Το Μέτρο αυτό απευθύνεται σε ιδιοκτήτες ή διαχειριστές γεωργοκτηνοτροφικών μονάδων που προβαίνουν σε επενδύσεις για εκσυγχρονισμό των εκμεταλλεύσεών τους με στόχο τη βελτίωση της αποδοτικότητας των μονάδων τους. Οι ιδιοκτήτες ή διαχειριστές των μονάδων μπορεί να είναι φυσικά ή νομικά πρόσωπα και να πληρούν τα κριτήρια τα οποία αναφέρονται στην παράγραφο 4 πιο κάτω. Με την εφαρμογή του Μέτρου αυτού αναμένεται εκσυγχρονισμός, εκμηχάνιση καθώς και αύξηση των οικονομικών αποτελεσμάτων της εκμετάλλευσης, μέσω ενθάρρυνσης των επενδύσεων και δημιουργίας έργων υποδομής. Το μέτρο αποσκοπεί επίσης στην υιοθέτηση πρακτικών φιλικών προς το περιβάλλον. Με τη βελτίωση της ποιότητας επιδιώκεται η επίλυση προβλημάτων εμπορίας που αντιμετωπίζουν τα προϊόντα που σήμερα δεν πληρούν τις εμπορικές προδιαγραφές. Με την αύξηση του εισοδήματος των παραγωγών αναμένεται η παραμονή τους στην ύπαιθρο και η καταπολέμηση της αστυφιλίας.»
Το Μέτρο 1.7 αφορούσε τα ακόλουθα (Τεκμήριο 39): «1.1 Σύντομη περιγραφή του Μέτρου Το Μέτρο της ενίσχυσης πρώτης εγκατάστασης νέων γεωργών προνοεί ενισχύσεις για τη βελτίωση της ηλικιακής σύνθεσης του αγροτικού πληθυσμού. Με την εφαρμογή του Μέτρου καθιερώνονται κίνητρα για την προσέλκυση και τη μόνιμη εγκατάσταση νέων γεωργών στην ύπαιθρο με σκοπό την ανανέωση του αγροτικού πληθυσμού και την επίλυση προβλημάτων που αφορούν τη διατήρηση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής στην κυπριακή ύπαιθρο. Το Μέτρο καλύπτει την πριμοδότηση πρώτης εγκατάστασης νεαρών ατόμων τα οποία θα αναλάβουν να υλοποιήσουν σχέδιο δράσης για δημιουργία βιώσιμης μονάδας στα πλαίσια του Καθεστώτος "Παροχή ενισχύσεων για επενδύσεις στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις''. 1.2 Νομική βάση Κανονισμός του Συμβουλίου (Ε.Ε.) 1257, Κεφάλαιο II, Άρθρο 8.»
Οι στόχοι του εν λόγω Μέτρου ήταν οι ακόλουθοι (Τεκμήριο 39): «Το Μέτρο σχετίζεται άμεσα με τους στόχους της εθνικής και κοινοτικής πολιτικής για τον περιορισμό της αστυφιλίας, την ανασυγκρότηση της υπαίθρου, την αύξηση των ευκαιριών απασχόλησης, τη δημιουργία βιώσιμων μονάδων και την αύξηση της παραγωγικότητας με παράλληλη βελτίωση της ποιότητας και ανταγωνιστικότητας των παραγόμενων προϊόντων. Παράλληλα, εξυπηρετείται ο στόχος της πληθυσμιακής αναζωογόνησης της υπαίθρου μέσω της εγκατάστασης νέων γεωργών, που σε συνδυασμό με το Μέτρο της πρόωρης συνταξιοδότησης αγροτών, θα επιδράσει θετικά και στην αύξηση του μεγέθους των γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Σε συνδυασμό με το Καθεστώς "Παροχή ενισχύσεων για επενδύσεις στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις" και το Μέτρο "Προώθηση της επαγγελματικής κατάρτισης αγροτών" διασφαλίζεται ότι με το πέρας συγκεκριμένης περιόδου 3 ετών οι νέοι γεωργοί θα είναι επαρκώς εκπαιδευμένοι και θα έχουν τις κατάλληλες προϋποθέσεις για την άσκηση των επαγγελματικών τους δραστηριοτήτων, τηρώντας τις ελάχιστες απαιτήσεις στις γεωργικές τους εκμεταλλεύσεις που αφορούν το περιβάλλον, την υγιεινή και καλή διαβίωση των ζώων, την ορθή γεωργική πρακτική και την ασφάλεια στους χώρους εργασίας.»
Οι αιτήσεις της Εναγομένης κατατέθηκαν ως Τεκμήριο 3 (Έντυπο Ν.244 - Μέτρο 1.7) και ως Τεκμήριο 4 (Έντυπο Ν.246 - Καθεστώς 1.1.1).
Σύμφωνα με τη μαρτυρία των ΜΕ 1 και ΜΕ 2, η Εναγομένη, στις 16/10/2004, συμβλήθηκε με το Τμήμα Γεωργίας στο Επαρχιακό Γεωργικό Γραφείο Αμμοχώστου, με σύμβαση για τη συμμετοχή της στο ειδικό πρόγραμμα παροχής τεχνικών και συμβουλευτικών υπηρεσιών, δηλαδή το «Πρόγραμμα Παρακολούθησης Νέων Γεωργών», για περίοδο 3 ετών (Τεκμήριο 5). Σύμφωνα με τον ΜΕ 1 η σύμβαση αυτή προνοούσε ότι η Εναγομένη θα λάμβανε επιπρόσθετη ενίσχυση μέσω του Μέτρου 1.
ύψους €4.954,94 (ΛΚ 2.900,00) υπό την προϋπόθεση ότι η αίτησή της παρέμεινε έως το τέλος των υποχρεώσεών της επιλέξιμη σύμφωνα με τα κριτήρια και τις πρόνοιες εφαρμογής του συγκεκριμένου Μέτρου. Ο ΜΕ 1 και η ΜΕ 2 δεν αντεξετάστηκαν σε σχέση με αυτό το ζήτημα.
Οι δύο αιτήσεις της Εναγομένης ήταν άρρηκτα συνδεδεμένες, καθώς το «Μέρος VII: Σχέδιο Βελτίωσης της αίτησης του Καθεστώτος 1.1.1.» αποτελούσε και μέρος της αίτησης του Μέτρου 1.
Ήταν όρος του Μέτρου 1.7 - Ενίσχυση Πρώτης Εγκατάστασης Νέων Γεωργών ότι όλοι οι αιτούντες που συμμετείχαν στο Μέτρο αυτό, θα έπρεπε ταυτόχρονα να συμμετέχουν και στο Καθεστώς 1.1.1 - Παροχή Ενισχύσεων για επενδύσεις στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις.
Η Εναγομένη, στα πλαίσια του Μέτρου 1.7., συμφώνησε ότι εντός 3 ετών από την ένταξή της στο συγκεκριμένο Μέτρο (βλ. όρο στη σελ. 95 του Τεκμηρίου 1), θα δημιουργούσε βιώσιμη μονάδα με 48 στρουθοκαμήλους για παραγωγή και πώληση κρέατος, αυγών και άλλων παραγόμενων, όπως δέρμα (βλ. Τεκμήριο 3, όροι 2.1.2 και 2.2.1 και Τεκμήριο 4, όροι 2.1.1 και 2.2.1). Η αίτηση, όπως προκύπτει από τα Τεκμήρια 3 και 4, αφορούσε επέκταση υφιστάμενης μονάδας με 12 στρουθοκαμήλους (βλ. Τεκμήριο 3, όρους 1.1.2 και 4.3 και Τεκμήριο 4, όρος 1.1.2).
Η Εναγομένη παραδέχεται ότι στις 6/7/2005 (Τεκμήριο 6), έλαβε επιστολή από το Τμήμα Γεωργίας, ως Αναδόχου, που δήλωνε ότι η αίτηση της, Ν.246, για συμμετοχή στο Καθεστώς 1.1.1 εξετάστηκε και εγκρίθηκε προκαταρκτικά. Στην εν λόγω επιστολή αναφέρεται ότι η προκαταρκτική έγκριση δόθηκε με επιφύλαξη πως, αν κατά την ολοκλήρωση των ελέγχων συμπεριλαμβανομένων και των επιτόπιων, διαπιστώνονταν ότι τα στοιχεία που είχαν δηλωθεί στην αίτηση, δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα ή ότι δεν τηρούνταν οι όροι και τα κριτήρια του Καθεστώτος για την υλοποίηση των δράσεων, τότε θα ενεργοποιούνταν οι πρόνοιες και κυρώσεις σύμφωνα με τους Κανονισμούς του Σχεδίου Αγροτικής Ανάπτυξης. Αν και η δήλωση αυτή δεν έγινε παραδεκτή στην ειδοποίηση της Εναγομένης, κατά τη δίκη δεν αμφισβητήθηκε ούτε αντικρούστηκε η εν λόγω επιστολή.
Το Τμήμα Γεωργίας με επιστολή ημερ. 12/8/2005 (Τεκμήριο 7) προς την Εναγομένη, δήλωσε ότι η αίτηση της, Ν.244, για συμμετοχή στο Μέτρο 1.7., εξετάστηκε και εγκρίθηκε προκαταρκτικά. Στην επιστολή Τεκμήριο 7 σημειώθηκε η ίδια επιφύλαξη με την επιστολή Τεκμήριο
Ούτε και αυτή έτυχε αμφισβήτησης.
Την 21/10/2005 δημοσιεύτηκε το περί της Υγείας των Ζώων (Μέτρα Ελέγχου της Γρίπης των Πτηνών) Διάταγμα του 2005, ΚΔΠ 491/2005 («ΚΔΠ 491/2005») (Τεκμήριο 40) που αφορούσε μέτρα περιορισμού και ελέγχου της γρίπης των πτηνών. Σύμφωνα με το εν λόγω διάταγμα: «2 ...

(2)Οποιοσδήποτε πτηνοτρόφος ή ιδιοκτήτης οικόσιτων πουλερικών ή πτηνών σε αιχμαλωσία παρατηρήσει περιπτώσεις ασυνήθιστης θνησιμότητας, πτώση της αυγοπαραγωγής ή μείωση της κατανάλωσης τροφής και νερού, οφείλει να ειδοποιήσει πάραυτα, χρησιμοποιώντας το γρηγορότερο μέσο επικοινωνίας που έχει στη διάθεσή του, το Διευθυντή ή τον Επαρχιακό Κτηνιατρικό Λειτουργό της επαρχίας, στην οποία διαπίστωσε ή υποπτεύθηκε την εκδήλωση της νόσου, ή τον πλησιέστερο αστυνομικό σταθμό. ... 6

(1)Οι ιδιοκτήτες των πτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων, ιδιαίτερα αυτών που βρίσκονται σε απόσταση μικρότερη των 3 χιλιομέτρων από υδροβιότοπους (αλυκές, υδατοφράκτες, λύματα ή και παραλιακές περιοχές), λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για αποφυγή της επαφής άγριων πτηνών ή αποδημητικών με τα πουλερικά, και ιδιαίτερα φροντίζουν ώστε να— (α) Κλείνουν τα οποιαδήποτε ανοίγματα στα υποστατικά που επιτρέπουν την είσοδο άγριων ή αποδημητικών πτηνών (β) μην αφήνονται τροφές ή νερό έξω από τους θαλάμους των πουλερικών (γ) περιορίζονται, στις απολύτως απαραίτητες, οι μετακινήσεις πτηνών ή ανθρώπων σε υποστατικά πουλερικών (δ) λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα απολύμανσης κατά την είσοδο και έξοδο οχημάτων και ατόμων στα υποστατικά.

(2)Οι Ιδιοκτήτες οικόσιτων πτηνών, ιδιαίτερα σε κοινότητες που γειτνιάζουν με υδροβιότοπους, οφείλουν να τα περιορίσουν σε κλειστούς σκεπασμένους χώρους και το μέτρο αυτό ισχύει ιδιαίτερα, για όσους εκτρέφουν πουλερικά ελεύθερα σε περβόλια ή σε άλλους ανοικτούς χώρους.

(3)Οι ιδιοκτήτες εκμεταλλεύσεων πουλερικών ελεύθερης βοσκής περιορίζουν τα πτηνά τους εντός των υποστατικών και γενικά, λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για αποφυγή επαφής των πουλερικών με άγρια πτηνά.

(4)Οι ιδιοκτήτες πουλερικών, οι οποίοι διαθέτουν πτηνά διαφορετικών ειδών (πάπιες, χήνες, γαλοπούλες), οφείλουν να τα περιορίζουν, μακριά από τα άλλα πουλερικά ή πτηνά κλωβών.

(5)Οι ιδιοκτήτες χοιροστασίων ή και άλλων κτηνοτροφικών μονάδων, απομακρύνουν από τα υποστατικά τους τυχόν πουλερικά που βρίσκονται εκεί και τα περιορίζουν σε άλλους χώρους.

(6)Απαγορεύεται γενικά η παροχή τροφής και νερού σε εξωτερικούς χώρους, τόσο για τα πτηνά εντατικών εκμεταλλεύσεων, όσο και για οικόσιτες εκτροφές.

(7)Απαγορεύεται η διοργάνωση αγορών και εκθέσεων πτηνών και πουλερικών, χωρίς προηγούμενη άδεια του Διευθυντή Κτηνιατρικών Υπηρεσιών

(8)Απαγορεύεται η έκθεση σε υπαίθριους χώρους πτηνών προς πώληση και η πλανοδιοπώληση ζωντανών πτηνών.»

Κατόπιν της εγκρίσεως των δύο αιτήσεων, ο Ενάγων έδωσε στην Εναγομένη στις 7/12/2005 ενίσχυση ύψους €24.945,58 (ΛΚ 14.600,00) που αφορούσε το Μέτρο 1.
Αν και η Εναγομένη εξέφρασε στην ειδοποίηση επιφύλαξη για την ακριβή ημερομηνία, ο ΜΕ 1 δεν αντεξετάστηκε ούτε αντικρούστηκε επί του σημείου αυτού. Δεν αντεξετάστηκε ούτε αμφισβητήθηκε επίσης η θέση του ότι η Εναγομένη θα λάμβανε πρόσθετα το ποσό των €4.954,94 (ΛΚ 2.900), σε περίπτωση ολοκλήρωσης της συμμετοχής της στο ειδικό Πρόγραμμα Παροχής Τεχνικών και Συμβουλευτικών Υπηρεσιών για περίοδο 3 ετών.
Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες εφάρμοσαν από την 1/2/2006 σειρά εκτάκτων μέτρων λόγω κρούσματος γρίπης των πτηνών που είχε εντοπιστεί στην κατεχόμενη Μακράσυκα. Επιδόθηκε η ακόλουθη ειδοποίηση στον ΜΥ 1: «Σας πληροφορώ ότι λόγω του κρούσματος που εντοπίστηκε στη Μακράσυκα και επειδή τα υποστατικά σας είναι κοντά στη πιο πάνω περιοχή, έχετε συμπεριληφθεί στη Ζώνη Επιτήρησης για καλύτερο έλεγχο της Νόσου. Για να προστατεύσουμε τόσο τα πουλερικά σας όσο και τα υπόλοιπα πτηνά της περιοχής, πρέπει σχολαστικά να εφαρμόζετε τα πιο κάτω περιοριστικά μέτρα.
Η μεταφορά και μετακίνηση πουλερικών επιτρέπεται μόνο κατόπιν εξουσιοδότησης από τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες. Η μεταφορά πουλερικών και αυγών προς επώαση εντός της Ζώνης Επιτήρησης χρειάζεται άδεια από τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες.
Απαγορεύεται η μετακίνηση πουλερικών εκτός της ζώνης επιτήρησης, εκτός εάν πρόκειται για απευθείας μεταφορές σε σφαγείο που βρίσκεται εκτός της ζώνης αυτής και ορίζεται από την αρμόδια αρχή. Η άδεια μετακίνησης εκδίδεται εφ' όσον Κτηνιατρικός Λειτουργός έχει εξετάσει τα πουλερικά σας και δεν διαπιστώσει οποιαδήποτε συμπτώματα που να υποδεικνύουν πιθανή ύπαρξη Γρίπης.
Απαγορεύεται η μετακίνηση αυγών προς επώαση από τη ζώνη επιτήρησης εκτός εάν μεταφερθούν σε επωαστήριο που ορίζεται από την αρμόδια αρχή.
Οποιοσδήποτε θάνατος ή ασθένεια πουλερικών παρατηρείται στη μονάδα σας, πρέπει υποχρεωτικά και αμέσως να δηλώνεται στις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες.
Δεν θα επιτρέπεται σε κανένα άτομο μη εξουσιοδοτημένο από τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες να εισέρχεται στις μονάδες σας (περιοδεύοντες υπάλληλος πλαστέ κ.α).
Οποιαδήποτε οχήματα ή άλλος εξοπλισμός που χρησιμοποιήθηκε για μεταφορά ζώων ή άλλων υλικών το οποίο μπορεί να έχει μολυνθεί και χρησιμοποιείται στη Ζώνη Επιτήρησης δεν επιτρέπεται να φύγει εκτός της Ζώνης χωρίς πρώτα να καθαριστεί και απολυμανθεί σύμφωνα με τη διαδικασία που υποδεικνύουν οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες.
Δεν επιτρέπονται οι εκθέσεις, οι αγορές ή άλλες συγκεντρώσεις ευαίσθητων πτηνών ή ζώων.
Το κυνήγι, ψάρεμα καθώς και η συλλογή μανιταριών και σαλιγκαριών στη Ζώνη αυτή απαγορεύεται.»
Η Εναγομένη απέστειλε το σχετικό έντυπο γνωστοποίησης στις 16/6/2006 (Τεκμήριο 9), ούτως ώστε το Τμήμα Γεωργίας, ως Ανάδοχος, να προβεί σε επιτόπιο έλεγχο στην εκμετάλλευσή της για επιβεβαίωση της δραστηριοποίησης και υλοποίησης του Επιχειρησιακού Σχεδίου. Αν και η Εναγομένη εξέφρασε στην ειδοποίηση επιφύλαξη για το περιεχόμενο, κατά τη δίκη δεν έτυχε αμφισβήτησης.
Η Εναγομένη απέκτησε επαγγελματική κατάρτιση 150 ή 300 ωρών εκπαίδευσης και της απονεμήθηκε το σχετικό πιστοποιητικό παρακολούθησης κατόπιν προηγούμενης πρόσκλησης ημερ. 25/9/2006 του Τμήματος Γεωργίας και συγκεκριμένα του Κλάδου Γεωργικών Εφαρμογών προς τους συμμετέχοντες του Μέτρου 1.7 και Καθεστώτος 1.1.1 που δεν πληρούσαν το κριτήριο της επαρκούς επαγγελματικής κατάρτισης στους τομείς της γεωργίας - κτηνοτροφίας των επαρχιών Λάρνακας και Αμμοχώστου. Η Εναγομένη ισχυρίζεται όμως ότι η εκπαίδευση που έλαβε αφορούσε μόνο τον τομέα της γεωργίας και ότι αυτή δεν υπερέβαινε τις 300 ώρες. Κατατέθηκε ως Τεκμήριο 10, ονομαστικός κατάλογος, ημερ. 9/7/2010, των προσώπων στα οποία απονεμήθηκε πιστοποιητικό παρακολούθησης και ως Τεκμήριο 62 το πιστοποιητικό παρακολούθησης του Μαΐου
Η Εναγομένη στις 16/10/2006 (Τεκμήριο 11) υπέβαλε στο Τμήμα Γεωργίας, το πρώτο αίτημα πληρωμής για την αίτησή της στο Καθεστώς 1.1.
που αφορούσε μέρος των εγκεκριμένων δράσεων της αίτησης του Καθεστώτος 1.1.
όπως την αγορά ηλεκτρογεννήτριας, τρακτέρ και τα έξοδα εκπόνησης της μελέτης, επισυνάπτοντας τα σχετικά τιμολόγια και αποδείξεις. Αν και η Εναγομένη είχε επιφυλαχθεί στην ειδοποίηση της για την ημερομηνία του αιτήματος, κατά τη δίκη δεν αμφισβητήθηκαν η ημερομηνία και η σφραγίδα επί του εγγράφου.
Σύμφωνα με τον ΜΕ 1 και την ΜΕ 2, το Τμήμα Γεωργίας στις 10/11/2006 (Τεκμήριο 12) διεξήγαγε το Α' Στάδιο του επιτόπιου ελέγχου στην εκμετάλλευση της Εναγομένης για τη γνωστοποίηση έναρξης δραστηριοποίησής της για το Μέτρο 1.7 και για την υλοποίηση, σύμφωνα με το αίτημα πληρωμής που υπέβαλε στις 16/10/2006, εγκεκριμένων δράσεων του Καθεστώτος 1.1.
Σύμφωνα με το έγγραφο ελέγχου, κατά την διεξαγωγή του εν λόγω επιτόπιου ελέγχου στις κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις της Εναγομένης, διαπιστώθηκε πως η Εναγομένη δεν είχε υλοποιήσει το προτεινόμενο Σχέδιο Βελτίωσης ως η αίτηση της για το Καθεστώς 1.1.1 - Παροχή Ενισχύσεων για επενδύσεις στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις, παρά μόνο μέρος του. Εντοπίστηκαν μόνο 8 στρουθοκάμηλοι στη φάρμα.
Στα πλαίσια του Καθεστώτος 1.1.1, για να καταβληθεί οικονομική ενίσχυση σε γεωργικό ελκυστήρα ήταν απαραίτητη η προσκόμιση Πιστοποιητικού Εγγραφής του Μηχανοκίνητου Οχήματος από το Τμήμα Οδικών Μεταφορών με κύριο κάτοχο την Εναγομένη - αιτούσα.
Πριν την καταβολή της οικονομικής ενίσχυσης για το Καθεστώς 1.1.1, η Εναγομένη με επιστολή, ημερ. 14/2/2007 (Τεκμήριο 13), ενημέρωσε το Τμήμα Γεωργίας για πρόβλημα που είχε στην εγγραφή του γεωργικού ελκυστήρα και παρακαλούσε όπως της δοθεί περαιτέρω χρόνος για την τακτοποίηση του θέματος.
Το προαναφερόμενο αίτημα της Εναγομένης, για να της δοθεί περαιτέρω χρόνος για την τακτοποίηση του θέματος με την εγγραφή του γεωργικού ελκυστήρα, έγινε αποδεκτό και, ως εκ τούτου, η πληρωμή της πρώτης δόσης για το Καθεστώς 1.1.
δεν προχώρησε αμέσως μέχρι την επίλυση του προβλήματος.
Η Εναγομένη προσκόμισε το σχετικό πιστοποιητικό στο Τμήμα Γεωργίας στις 18/9/2007 (Τεκμήριο 14).
Η Εναγομένη έλαβε το ποσό των €17.103,10 (ΛΚ 10.010) σχετικά με το Καθεστώς 1.1.1 από τον Ενάγοντα ως επακόλουθο της εκτέλεσης του πρώτου αιτήματος πληρωμής κατά τις 5/12/
Αν και η Εναγομένη εξέφρασε στην ειδοποίηση επιφύλαξη για την ακριβή ημερομηνία, ο ΜΕ 1 δεν αντεξετάστηκε ούτε αντικρούστηκε επί του σημείου αυτού. Το έντυπο απόφασης για την προώθηση πληρωμής ημερ. 27/11/2007 κατατέθηκε ως Τεκμήριο
Η Εναγομένη στις 31/12/2007 (Τεκμήριο 16) υπέβαλε το τελικό αίτημα πληρωμής στα πλαίσια του Καθεστώτος 1.1.
στο Τμήμα Γεωργίας, που αφορούσε την εγκεκριμένη δράση για την κατασκευή περίφραξης (αρ. τιμολογίου 203 με ημερ. 31/12/2007 και αρ. απόδειξης 0007 με ημερ. 31/12/2007 από την εταιρεία Λαέρτης Γεωργικές Επιχειρήσεις Λτδ). Αν και η Εναγομένη εξέφρασε στην ειδοποίηση επιφύλαξη για το περιεχόμενο, κατά τη δίκη δεν έτυχε αμφισβήτησης.
Η Εναγομένη είχε υποβάλει ενδιάμεσα, τις 6/7/2007 (Τεκμήριο 17), αίτημα πληρωμής για τις εγκεκριμένες δράσεις που αφορούσαν την αγορά συσκευής χλωρίωσης (αρ. τιμολογίου 409175 με ημερ. 2/7/2007 και αρ. απόδειξης 211147 με ημερ. 2/7/2007 από την εταιρεία Λαέρτης Γεωργικές Επιχειρήσεις Λτδ) και την κατασκευή θερμοκηπίου και συστήματος θέρμανσης (αρ. τιμολογίου 409174 με ημερ. 2/7/2007, και αρ. απόδειξης 211146 με ημερ. 2/7/2007 από την εταιρεία Λαέρτης Γεωργικές Επιχειρήσεις Λτδ). Σύμφωνα με τους ΜΕ 1 και ΜΕ 2, επειδή είχε ήδη διεξαχθεί ο επιτόπιος έλεγχος για το πρώτο αίτημα πληρωμής και δεδομένου ότι στα πλαίσια εφαρμογής του συγκεκριμένου καθεστώτος γίνονταν μόνο 2 πληρωμές, η εξέταση του συγκεκριμένου αιτήματος πληρωμής έγινε παράλληλα με την εξέταση του τελικού αιτήματος πληρωμής.
Η Εναγομένη με επιστολή προς το Τμήμα Γεωργίας, ημερ. 22/1/2008 (Τεκμήριο 18), δήλωσε, σχετικά με το Μέτρο 1.7 και την αίτηση της Ν.244, την απόφασή της να αλλάξει τομέα γεωργικής δραστηριότητας και να ασχοληθεί με την ελαιοκαλλιέργεια και την παραγωγή φυτών και καλλωπιστικών δένδρων σε θερμοκήπια, αντί με τη φάρμα στρουθοκαμήλων.
Σύμφωνα με την Εναγομένη, η επιθυμία της για αλλαγή τομέα γεωργικής δραστηριότητας προέκυψε μετά την εμφάνιση της γρίπης των πτηνών και την χρεοκοπία της εταιρείας, με την οποία ήταν συμβεβλημένοι για πώληση των παραγομένων πτηνών και των προϊόντων τους.
Το Τμήμα Γεωργίας στις 19/2/2008 (Τεκμήριο 19) διενέργησε επιτόπιο έλεγχο στη μονάδα της Εναγομένης εντός των πλαισίων του Καθεστώτος 1.1.1 με σκοπό να εξετάσει το αίτημα πληρωμής ημερ. 6/7/
Η Εναγομένη στην ειδοποίηση της προέβη σε επιφύλαξη σε σχέση με την ημερομηνία. Δεν αναφέρθηκε όμως κάτι διαφορετικό στην ακρόαση. Σύμφωνα με το έγγραφο - Τεκμήριο 19 - κατά τη διεξαγωγή του συγκεκριμένου επιτόπιου ελέγχου, ο Επιτόπιος Ελεγκτής ανέφερε:

(1)ότι βρέθηκαν αγορασμένα όλα τα υλικά που αναφέρουν τα τιμολόγια χωρίς να έχουν εγκατασταθεί όπως ορίζουν οι πρόνοιες του Καθεστώτος 1.1.1,

(2)ότι στην φάρμα υπήρχαν 4 γεννήτορες στρουθοκάμηλοι ενώ είχε γίνει παραγγελία για άλλες 15, και

(3)ότι επιθεωρήθηκε ο ελαιώνας έκτασης 13.28 δεκαρίων.

Αποτέλεσμα της εν λόγω έκθεσης ήταν η εισήγηση του Συντονιστή των Επιτόπιων Ελεγκτών, να απορρίψει τις συγκεκριμένες δράσεις εφόσον δεν ήταν σε λειτουργική κατάσταση.
Η Εναγομένη απέστειλε επιστολή, ημερ. 4/3/2008 (Τεκμήριο 20), προς τον Διευθυντή του Τμήματος Γεωργίας, σε συνέχεια της επιστολής της, ημερ. 22/1/2008 (Τεκμήριο 18), με την οποία δήλωνε τελεσίδικα την εγκατάλειψη της δραστηριοποίησής της στον τομέα εκτροφής στρουθοκαμήλων και την μεταστροφή της στην εφαρμογή εναλλακτικού προγράμματος απασχόλησής της στην γεωργία.
Ο Προϊστάμενος του Τομέα Εξουσιοδότησης Πληρωμών του Τμήματος Γεωργίας, απέστειλε στην Εναγομένη επιστολή, ημερ. 17/3/2008 (Τεκμήριο 21), με την οποία απορρίφθηκαν οι αιτήσεις που υπέβαλε στο Μέτρο 1.7 (Ν.244) και στο Καθεστώς 1.1.1 (Ν.246) και της ζητήθηκε όπως επιστρέψει τα ποσά που έλαβε από τον Ενάγοντα.
Το Τμήμα Γεωργίας με επιστολή ημερ. 14/5/2008 (Τεκμήριο 22) προς την Εναγομένη επεξήγησε ξανά τους λόγους απόρριψης των δύο αιτήσεων (Ν.244 και Ν.246) αναφέροντας της τα ακόλουθα (διατηρούνται η σύνταξη και η ορθογραφία): «Αναφορικά με νέα επιστολή σας ημερ. 5/4/08 σχετικά με το πιο πάνω θέμα σας πληροφορώ ότι οι θέσεις του Τομέα Εξουσιοδότησης Πληρωμών όσον αφορά τις πιο πάνω αιτήσεις παραμένουν οι ίδιες όπως εκφράζονται στην επιστολή μας με αριθμό Φακέλου 12/2003 και ημερομηνία 17/3/
Επιπρόσθετα σας αναφέρω τα εξής: Σε κάμμιά περίπτωση, ούτε στην Έκθεση του Διευθυντή των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, ούτε στην έκθεση του ιδιώτη Κτηνιάτρου που υποβάλατε, φαίνεται ότι το σμήνος Στρουθοκαμήλων σας προσβλήθηκε από την Γρίππη των Πτηνών, για να θεωρηθεί έτσι ως λόγος ανωτέρας βίας. Αυτό το οποίο συστήνεται είναι προληπτικά μέτρα προκειμένου να αποφευχθούν μολύνσεις των πτηνών από τον ιό της γρίππης των πτηνών καθώς επίσης και για την προστασία των ανθρώπων που εργάζονται για τη φροντίδα των ζώων. Το οικονομικό πλήγμα που αναφέρετε ότι προέκυψε από το κλείσιμο του Πληροφοριακού Κέντρου που λειτουργούσε στο χώρο της Φάρμας για την προώθηση των προϊόντων της Στρουθοκαμήλου, δεν μπορεί να αποτελέσει λόγο αλλαγής της κατεύθυνσης της εκμετάλλευσης, γιατί στην Οικονομική Μελέτη της εκμετάλλευσης που υποβλήθηκε με την αίτηση σας. δεν παρουσιάζεται πρόβλεψη για εισοδήματα που να προέρχονται από αυτή τη δραστηριότητα. Συνεπώς δεν ευσταθεί ο ισχυρισμός ότι η βιωσιμότητα της μονάδας έχει πληγεί από τη διακοπή των επισκέψεων στη μονάδα. Όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω στην οικονομική αξιολόγηση της εκμετάλλευσης δεν είχαν προβλεφθεί ή περιληφθεί εισροές από τέτοιες δραστηριότητες. Από τα γραφόμενα σας στην επιστολή που μας στείλατε στις 22/1/
φαίνεται πως σημαντικό ρόλο στη διακοπή της υλοποίησης του προταθέντος από σας σχεδίου βελτίωσης και των επενδύσεων που σας εγκρίθηκαν, διαδραμάτισε το γεγονός ότι η εταιρεία με την οποία, ήσαστε συμβεβλημένοι για την πώληση των παραγομένων πτηνών και προϊόντων χρεοκόπησε. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρετε στην εν λόγω επιστολή σας: μόνοι σας δεν θα μπορούσατε ποτέ να έχετε αυτοδυναμία στη σφαγή και την εμπορία πτηνών στρουθοκαμήλου. Όσον αφορά τη φυτεία Ελαιοδένδρων με την οποία θέλετε να ασχοληθείτε, σας πληροφορώ ότι η φυτεία αυτή δεν παρουσιάζεται καθόλου ως κλάδος παραγωγής ούτε στην υφιστάμενη ούτε στη μελλοντική κατάσταση της εκμετάλλευσης σας. Κατά τη συμπλήρωση της αίτησης θα έπρεπε να είχαν αναφερθεί οπωσδήποτε οι καλλιέργειες και τα ζώα που περιλαμβάνονται στην υφιστάμενη κατάσταση της γεωργικής εκμετάλλευσης κατά το χρόνο της υποβολής της αίτησης (σελίδα 12 της αίτησης), καθώς επίσης και οι καλλιέργειες και τα ζώα που θα περιλαμβάνονται στη μελλοντική κατάσταση της εκμετάλλευσης, μετά την πραγματοποίηση της επένδυσης (σελίδες 16 και 17 της αίτησης). Οι εισροές και οι εκροές από τους κλάδους παραγωγής αυτούς θα έπρεπε να εμφανίζονται και στην οικονομική αξιολόγηση της εκμετάλλευσης. Στην περίπτωση της αίτησης σας δεν υπάρχει καμία καταχώρηση οποιουδήποτε άλλου κλάδου παραγωγής πέραν των στρουθοκάμηλων, ούτε και έχει υποβληθεί οποιονδήποτε έγγραφο ή στοιχείο ότι διαχειρίζεστε άλλους κλάδους παραγωγής και πιο συγκεκριμένα φυτεία ελαιοδέντρων. Σχετικά με τον υπαινιγμό σας ότι πολύ πρόχειρα και επιπόλαια κρίθηκε η βιωσιμότητα της φυτείας ελιών που υποδείχθηκε στους αρμόδιους λειτουργούς κατά την επιτόπια επίσκεψη τους στις 21/2/2008, θα πρέπει να παρατηρήσω ότι πρόκειται για έμπειρους λειτουργούς και ότι με βάση τα εγκεκριμένα στοιχεία που χρησιμοποιούνται στην αξιολόγηση των Σχεδίων Βελτίωσης, δεν μπορεί από μόνη της μια φυτεία ελιών έκτασης 10-11 δεκαριών να δώσει τέτοια οικονομικά αποτελέσματα που να ικανοποιούν τα κριτήρια της βιωσιμότητας που τέθηκαν στο Καθεστώς 1.1.
Ως εκ τούτου σας επαναλαμβάνω μετά λύπης και πάλι ότι οι αιτήσεις σας θα απορριφθούν γιατί δεν έχετε υλοποιήσει το προταθέν Σχέδιο Βελτίωσης και συνεπώς δεν θα σας καταβληθεί και η δεύτερη δόση της ενίσχυσης για αποδεικτικά στοιχεία που έχετε στο μεταξύ προσκομίσει. Επιπρόσθετα θα γίνει ανάκτηση του ποσού των €17103,10 (£10010) που σας έχει καταβληθεί ως μερική πληρωμή της αίτησης σας και αφορούσε την αγορά τρακτέρ, την ηλεκτρογεννήτρια και τα έξοδα μελέτης καθώς επίσης και του ποσού των €24.945,58 (£14600) που πήρατε ως ενίσχυση για τη συμμετοχή σας στο Μέτρο 1.
Όσον αφορά την πρόθεση σας να δραστηριοποιηθείτε σε νέους τομείς της γεωργίας, πληροφορείστε ότι μπορείτε να υποβάλετε νέα αίτηση στο Μέτρο 1.5.1 - Επενδύσεις στις Γεωργικές και Κτηνοτροφικές Εκμεταλλεύσεις του νέου Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2007-
που προβλέπεται να προκηρυχθεί πολύ σύντομα.»
Σύμφωνα με τη μαρτυρία του ΜΕ 1 και της ΜΕ 2, το Τμήμα Γεωργίας με επιστολή ημερ. 2/9/2008 προς τον Ενάγοντα απέστειλε έντυπο απόφασης για ανάκτηση του ποσού των €17.103,10 που δόθηκε στην Εναγομένη δυνάμει του Καθεστώτος 1.1.1 (Τεκμήριο 23).
Ο Ενάγων με επιστολή ημερ. 3/10/2008 (Τεκμήριο 24) προς την Εναγομένη ζήτησε την επιστροφή του ποσού των €17.103,10 (ΛΚ 10.010,00) που είχε δοθεί ως ενίσχυση δυνάμει του Καθεστώτος 1.1.
Η Εναγομένη με επιστολή, ημερ. 17/11/2008 (Τεκμήριο 25), υπέβαλε την ένσταση της προς το Τμήμα Γεωργίας για την απόρριψη της αίτησής της με αριθμό Ν.246 για το Καθεστώς 1.1.
Στην εν λόγω επιστολή, η Εναγομένη ζητούσε όπως θεωρηθεί ότι η διάλυση της φάρμας της οφείλεται σε λόγους ανωτέρας βίας, αναφέροντας ως κύρια επιχειρήματα αφενός, την απειλή προσβολής της μονάδας της από τον ιό του Η5Ν1 τόσο στο ζωικό κεφαλαίο όσο και στην υγεία των ιδίων και αφετέρου, ότι η αιτία «διάψευσης της βιωσιμότητας» της μονάδας της ήταν η πτώχευση της μητρικής φάρμας, η ακύρωση όλων των προγραμμάτων εκμετάλλευσης στρουθοκαμήλων και η καταστροφή του σφαγείου των στρουθοκαμήλων από πυρκαγιά. Στην ειδοποίηση της η Εναγομένη επιφυλάχθηκε σε σχέση με τον ισχυρισμό «ότι η αιτία «διάψευσης της βιωσιμότητας» της μονάδας της ήταν η πτώχευση της μητρικής φάρμας». Στο Τεκμήριο 25 όμως, αυτό αναγράφεται και δεν αμφισβητήθηκε κατά την ακρόαση η εν λόγω αναφορά.
Το Τμήμα Γεωργίας με επιστολή ημερ. 5/12/2008 (Τεκμήριο 26) ανέφερε στην Εναγομένη ότι η Επιτροπή Ενστάσεων δεν μπορούσε να εξετάσει την ένσταση της επειδή υποβλήθηκε εκπρόθεσμα, πέραν δηλαδή των 30 ημερών από την επιστολή απόρριψης.
Το Τμήμα Γεωργίας με επιστολή ημερ. 8/12/2008 (Τεκμήριο 27) προς την Εναγομένη, την ενημέρωσε για την απόρριψη της αίτησης της, αναφορικά με το Μέτρο 1.7 ως φυσικό επακόλουθο της απόρριψης της αίτησης για το Καθεστώς 1.1.
Σύμφωνα με τον ΜΕ 1 και την ΜΕ 2, η απόρριψη της αίτησης για το Μέτρο 1.
είχε ως αποτέλεσμα τις ενέργειες του Τμήματος Γεωργίας για λήψη του ποσού που είχε δοθεί στην Εναγομένη ως οικονομική ενίσχυση και συγκεκριμένα την ανάκτηση του ποσού ύψους €24.945,58 (Τεκμήριο 28 - έντυπο ανάκτησης ημερ. 12/12/2008 και Τεκμήριο 29 επιστολή ημερ. 8/4/2009). Η ύπαρξη, λήψη και περιεχόμενο των εγγράφων αυτών δεν αμφισβητήθηκαν κατά την δίκη.
Το Τμήμα Γεωργίας με επιστολή ημερ. 18/5/2009 (Τεκμήριο 30) προς τους κ.κ. Θέμης Θωμά & Συνεργάτες, Δικηγόρους της Εναγομένης, επισήμανε λεπτομερώς τους λόγους απόρριψης των αιτήσεων και στα δύο μέτρα ως απάντηση προηγούμενης επιστολής από αυτούς ημερ. 23/3/2009 με θέμα τις δύο αιτήσεις της Εναγομένης. Η Εναγομένη ασφαλώς δεν αποδέχεται την αιτιολογία.
Η Εναγομένη στις 4/8/2009 (Τεκμήριο 31), δια των δικηγόρων της, απέστειλε στο Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, επιστολή, τονίζοντας την διαφωνία της Εναγομένης με την απάντηση του Τμήματος Γεωργίας στην επιστολή του ημερ. 18/5/2009 (Τεκμήριο 30).
Ο Ενάγων με επιστολή ημερ. 2/9/2009 (Τεκμήριο 32) προς την Εναγομένη ζήτησε όπως του επιστραφεί το ποσό των €17.103,
Η Εναγομένη, δια των δικηγόρων της, απέστειλε απαντητική επιστολή ημερ. 24/9/2009 (Τεκμήριο 33), στην οποία ανέφερε ότι αντιτίθεται στην επιστροφή του εν λόγω ποσού και ότι προτίθεται να διεκδικήσει αποζημιώσεις για ζημιές και απώλειες που υπέστη εξαιτίας, κατ' ισχυρισμόν, άστοχων και λανθασμένων ενεργειών του Υπουργείου Γεωργίας.
Ο Ενάγων απέστειλε στην Εναγομένη, διπλοσυστημένη επιστολή ημερ. 8/6/2011 (Τεκμήριο 34), δηλώνοντας της ότι την κατέστησε χρεώστιδα για το ποσό των €24.945,58 που αντιστοιχεί στην πληρωμή του Μέτρου 1.
και το οποίο έπρεπε να επιστραφεί αμέσως σε συγκεκριμένο τραπεζικό λογαριασμό του Ενάγοντα.
Η Εναγομένη, δια των δικηγόρων της, με επιστολή προς τον Ενάγοντα και με κοινοποίηση στο Υπουργείο Γεωργίας, ημερ. 12/7/2011 (Τεκμήριο 35), επανέλαβε την πρόθεση της να μην πληρώσει οποιοδήποτε ποσό υποστηρίζοντας ότι οποιαδήποτε προβλήματα δημιουργήθηκαν στην εκμετάλλευση της οφείλονταν αφενός, σε λόγους ανωτέρας βίας και αφετέρου, σε λόγους για τους οποίους υπεύθυνοι ήταν ο Ενάγων και το Υπουργείο Γεωργίας.
Ο Ενάγων, με επιστολή ημερ. 24/11/2011 (Τεκμήριο 36), προς τους δικηγόρους της Εναγομένης, την ενημέρωσε ότι τα επιχειρήματα που αναφέρονται ως λόγοι ανωτέρας βίας δεν έγιναν αποδεκτά για την αιτιολόγηση της μη τήρησης των συμβατικών της υποχρεώσεων στα πλαίσια των υπό αναφορά αιτήσεων της. Ανέφερε επίσης ότι στάλθηκαν επανειλημμένα στην Εναγομένη και στους συνηγόρους της σχετικές επιστολές που επεξηγούσαν τους λόγους απόρριψης των αιτήσεων και την παρότρυνε όπως προχωρήσει στην εξόφληση των οφειλόμενων ποσών το συντομότερο δυνατόν διότι, σε διαφορετική περίπτωση, ο Ενάγων δεν θα είχε άλλη επιλογή από τη λήψη νομικών μέτρων.
Επίδικα θέματα και Νομική Πτυχή
Ο Ενάγων στηρίζει στην απαίτηση του σε μη συμμόρφωση της Εναγομένης με τις συμβατικές της υποχρεώσεις. Απαιτεί την επιστροφή των χρημάτων που της χορηγήθηκαν στη βάση των άρθρων 73 (αποζημιώσεις για παράβαση σύμβασης) και 70 (αδικαιολόγητος πλουτισμός) του περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ. 149 («Κεφ. 149»).
Προβάλλει ότι σύμφωνα με τις υποχρεώσεις που ανέλαβε η Εναγομένη με τις αιτήσεις, Τεκμήρια 3 και 4, οφείλει να επιστρέψει τα ποσά που έλαβε αφού δεν εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις της.
Στην Αίτηση Ν.244 (Τεκμήριο 3), στο «Μέρος ΙΥ: Υπεύθυνη Δήλωση Αιτητή», περιλαμβάνονται οι πιο κάτω όροι: «Δηλώνω υπεύθυνα και εν γνώσει των συνεπειών του Νόμου αναφορικά με ψευδείς δηλώσεις ότι όλες οι πληροφορίες που δίδονται στην αίτηση αυτή είναι αληθείς και ορθές. Επίσης δηλώνω ότι έχω διαβάσει τις οδηγίες για συμπλήρωση της αίτησης και τους όρους του Σχεδίου. Συμφωνώ να συμμορφώνομαι πλήρως με αυτούς τους όρους. Αποδέχομαι οποιουσδήποτε ελέγχους, η Αρμόδια Αρχή ήθελε να διεξάγει για την ορθότητα των δηλωθέντων στοιχείων. Αποδέχομαι τα κριτήρια και τους όρους που καθορίζει το Μέτρο 1.7 του Σχεδίου Αγροτικής Ανάπτυξης και τις συμβατικές υποχρεώσεις μου. Αναλαμβάνω την υποχρέωση να συμμορφώνομαι με τον Κώδικα Ορθής Γεωργικής Πρακτικής Σε περίπτωση αθέτησης της υποχρέωσης μου αναλαμβάνω να επιστρέφω το σύνολο του ποσού με ή χωρίς τόκους σύμφωνα με την Κυπριακή/Κοινοτική νομοθεσία. Θα δέχομαι ανεπιφύλακτα και θα διευκολύνω τους ελέγχους που θα πραγματοποιούν τα Εθνικά και Κοινοτικά Όργανα. Αποδέχομαι να παρακολουθήσω οποιεσδήποτε σειρές μαθημάτων που το Τμήμα Γεωργίας ως ο αρμόδιος φορέας κατάρτισης, αποφασίσει ότι απαιτείται για συμπλήρωση της επαγγελματικής κατάρτισης μου σύμφωνα με τις πρόνοιες του Σχεδίου Αγροτικής Ανάπτυξης» (Έμφασις δική μου)
Ομοίως, η Εναγομένη με την υποβολή της αίτησης Ν.246 (Τεκμήριο 4), συμπλήρωσε και υπέγραψε το «Μέρος VI: Υπεύθυνη Δήλωση Αιτητή», στην οποία περιλαμβάνονται οι πιο κάτω όροι: «Δηλώνω υπεύθυνα και εν γνώσει των συνεπειών του Νόμου αναφορικά με ψευδείς δηλώσεις ότι όλες οι πληροφορίες που δίδονται στην αίτηση αυτή είναι αληθείς και ορθές. Επίσης δηλώνω ότι έχω διαβάσει τις οδηγίες για συμπλήρωση της αίτησης και τους όρους του Καθεστώτος. Συμφωνώ να συμμορφώνομαι πλήρως με αυτούς τους όρους. Αποδέχομαι οποιουσδήποτε ελέγχους, η Αρμόδια Αρχή ήθελε να διεξάγει για την ορθότητα των δηλωθέντων στοιχείων. ... Σε περίπτωση αθέτησης της υποχρέωσης μου αναλαμβάνω να επιστρέφω το σύνολο του ποσού με ή χωρίς τόκους σύμφωνα με την Κυπριακή/Κοινοτική νομοθεσία. ... » (Έμφασις δική μου)
Από την πλευρά της η Εναγομένη υποστηρίζει τα ακόλουθα:

(1)Ότι η επιδημία της γρίπης των πτηνών (μαζί με το κλείσιμο του μοναδικού σφαγείου στρουθοκαμήλων) αποτέλεσαν γεγονότα ανωτέρας βίας που την απαλλάσσουν από την ευθύνη επιστροφής του ποσού. Συνιστούν λόγους ματαίωσης της συμφωνίας δυνάμει του άρθρου 56 του Κεφ. 149.

(2)Ότι η διαχείριση της επιδημίας από το αρμόδιο Υπουργείο ήταν αμελής με αποτέλεσμα να υποστεί τις ζημιές που ανταπαιτεί. Ταυτίζει τον Ενάγοντα με το Υπουργείο Γεωργίας και της υφιστάμενες σ' αυτό υπηρεσίες, χαρακτηρίζοντας τις ως «το ένα και το αυτό», στηριζόμενος και στη συμφωνία Αναδοχής.

(3)Ισχυρίζεται επίσης ότι κατά παράβαση των υποχρεώσεων του ο Ενάγων δεν της παρέσχε εκπαίδευση στην εκτροφή στρουθοκαμήλων.

Ως προς το ζήτημα της ματαίωσης υποστηρίζει ότι εφαρμόζεται η σχετική πρόνοια του Τεκμηρίου 39 που ορίζει την ανωτέρα βία: «7.
Κυρώσεις 7.4.
Περιπτώσεις μη επιβολή ποινών λόγω ανωτέρας βίας ή εξαιρετικών περιστάσεων: Σε περιπτώσεις διαπίστωσης αποκλίσεων που οφείλονται σε ανώτερα βία, η Αρμόδια Αρχή δεν επιβάλλει ποινές μείωσης ή αποκλεισμού του συγκεκριμένου Αιτητή από τις επιδοτήσεις. Για να θεωρηθεί ανωτέρα βία κάποια περίπτωση θα πρέπει να οφείλεται σε γεγονότα ξαφνικά, απρόβλεπτα και τα οποία ο αιτητής δεν μπορούσε να προβλέψει ή να αποφύγει. Με την επιφύλαξη των συγκεκριμένων περιστάσεων που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στις μεμονωμένες περιστάσεις, οι Αρμόδιες Αρχές μπορούν να αποδεχθούν τις ακόλουθες περιπτώσεις ως ανωτέρας βίας: (α) Θανάτου του δικαιούχου (β) Ανικανότητας λόγω προβλημάτων υγείας του δικαιούχου να ασκήσει το επάγγελμά του για μεγάλο χρονικό διάστημα. (γ) Σοβαρής φυσικής καταστροφής που προκάλεσε σημαντική ζημιά στη γεωργική έκταση της εκμετάλλευσης του. Η γνωστοποίηση των περιστάσεων ανωτέρας βίας και οι σχετικές αποδείξεις πρέπει να υποβάλλονται γραπτώς στην Αρμόδια Αρχή με την ίδια διαδικασία με την οποία υποβάλλεται η αίτηση στο οικείο Επαρχιακό Γεωργικό Γραφείο εντός 30 ημερών από το συμβάν.»
Ως προς το ζήτημα της αμελούς και μη επαρκούς αντιμετώπισης της επιδημίας προβάλλει κυρίως τις οδηγίες που δόθηκαν από τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες τον Φεβρουάριο 2006 που είχαν ως αποτέλεσμα το κλείσιμο του θεματικού πάρκου.
Η Ανταπαίτηση αφορά απορριφθέντα αιτήματα πληρωμών της Εναγομένης για αγορά μηχανημάτων δυνάμει των σχεδίων αλλά και γενικές αποζημιώσεις.
Οι αγορεύσεις των συνηγόρων κινήθηκαν σ' αυτά τα πλαίσια και δεν κρίνω σκόπιμο να κάνω άλλη αναφορά.
Σύμφωνα με το άρθρο 56 του Κεφ. 149: «56.-

(1)Συμφωνία προς τέλεση πράξης αφ' εαυτής αδύνατης είναι άκυρη.

(2)Σύμβαση προς τέλεση πράξης, η οποία μετά την κατάρτιση της σύμβασης καθίσταται αδύνατη, ή παράνομη λόγω γεγονότος το οποίο ο οφειλέτης δεν μπορούσε να αποτρέψει, καθίσταται άκυρη μόλις η πράξη καταστεί αδύνατη ή παράνομη.

(3)Αν η υπόσχεση αφορά πράξη αδύνατη ή παράνομη και ο οφειλέτης γνώριζε ή αν κατέβαλλε εύλογη επιμέλεια, μπορούσε να γνώριζε το αδύνατο ή το παράνομο αυτής, ο δε δανειστής δεν γνώριζε ότι αυτή ήταν αδύνατη ή παράνομη, ο οφειλέτης υποχρεούται να αποζημιώσει το δανειστή για κάθε ζημιά, την οποία αυτός ήθελε υποστεί λόγω της μη εκπλήρωσης της υπόσχεσης.» (Έμφασις δική μου) 98. Η ματαίωση τερματίζει τη σύμβαση αυτομάτως κατά το χρόνο επέλευσης του γεγονότος που την επιφέρει και δεν μπορεί να τίθεται ζήτημα δικαιώματος των συμβαλλομένων για επιλογή (βλ. Α.N. Stasis Estates Co. Ltd v Waldner κ.α.

(1998)1Α ΑΑΔ 250, 256 -257). Το άρθρο 56

(2)του Κεφ. 149 εφαρμόζεται στις περιπτώσεις όπου η αδυναμία (impossibility) καταστρέφει το θεμέλιο της σύμβασης (βλ. Cyprus Cinema & Theatre Co. Ltd v Karmiotis

(1967)1 C.L.R. 42, 56).

Όταν τα μέρη όμως, έχουν συμφωνήσει ρητά ότι με την επέλευση συγκεκριμένου γεγονότος απαλλάσσονται τότε εφαρμόζεται το άρθρο 32 του Κεφ. 149 και όχι το άρθρο
Δεν υφίσταται σε τέτοια περίπτωση ζήτημα ματαίωσης (frustration) (βλ. σχετικά σύγγραμμα, Pollock & Mulla, The Indian Contract & Specific Relief Acts (15th edn LexisNexis 2017), Vol. 1, σελ. 708[1] και 893[2] με αναφορά στα αντίστοιχα άρθρα 32 και 56 του Ινδικού Κώδικα). Αξίζει να σημειωθεί ότι το Ανώτατο Δικαστήριο επανειλημμένως ανέφερε ότι Ινδικό και, κατ' επέκταση, το Κυπριακό δίκαιο, διαφέρουν από το Αγγλικό σε αυτό το ζήτημα (βλ. Xenophontos v Tyrimou

(1984)1 CLR 23, 30, Maison Jenny Limited v Krashias Footwear Industry Limited

(2002)1Β ΑΑΔ 1156, 1160 και Izzet v Κυπριακή Εταιρεία Αποθήκευσης Πετρελαιοειδών Λτδ

(2009)1 Α ΑΑΔ 11, 16). Οι ρυθμίσεις όμως πρέπει να διαβάζονται με βάση το πνεύμα της Αγγλικής νομολογίας (βλ. Tolla v Kyriakides, 20 CLR 89, 92 και Xenophontos, ανωτέρω σελ. 30).

Το άρθρο 32 του Κεφ. 149 προβλέπει τα ακόλουθα: «
Σύμβαση για πράξη ή αποχή από πράξη υπό την αίρεση της επέλευσης μελλοντικού και αβέβαιου γεγονότος δεν είναι νομικά εκτελεστή μέχρι την επέλευση του γεγονότος.»
Αξίζει να σημειωθεί ότι το πρωτότυπο Αγγλικό κείμενο του άρθρου παρουσιάζει κάποια διαφορά στη διατύπωση. Υπερισχύει της επίσημης μετάφρασης (βλ. άρθρο 4

(5)του περί των Επισήμων Γλωσσών της Δημοκρατίας Νόμοι του 1988, Ν.67/1988). Το παραθέτω: '

Contingent contracts to do or not to do anything if an uncertain future event happens cannot be enforced by law unless and until that event has happened. If the event becomes impossible, such contracts become void.' (Έμφασις δική μου)
Εν προκειμένω το ερώτημα που θα πρέπει στην ουσία να απαντηθεί είναι αν η γρίπη των πτηνών είχε τέτοια επίπτωση στην μονάδα της Εναγομένης ώστε να θεωρηθεί, «ανωτέρα βία», όπως αυτή ορίστηκε στον όρο 7.4.3 (γ) του Τεκμηρίου 39, ότι δηλαδή αποτέλεσε «σοβαρή φυσική καταστροφή που προκάλεσε σημαντική ζημιά στη γεωργική έκταση της εκμετάλλευσης».
Θα πρέπει επίσης να εξεταστούν οι αιτιάσεις της Εναγομένης για αμέλεια των λειτουργών των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών στη διαχείριση της γρίπης των πτηνών και αν αυτή μπορεί να αποδοθεί στον Ενάγοντα.
Η Μαρτυρία για τον Ενάγοντα Η μαρτυρία του κ. XXXXX Ιακώβου (ΜΕ 1)
Ο ΜΕ 1 ανέφερε ότι για τα προβλήματα που αντιμετώπισε η Εναγομένη στην εκμετάλλευση της δεν ευθυνόταν ο Ενάγων ή το Τμήμα Γεωργίας. Το Τμήμα Κτηνιατρικών Υπηρεσιών εφάρμοσε πλήρως την ΚΔΠ 491/2005 και έλαβε όλα τα απαραίτητα μέτρα για τη μείωση του κινδύνου μετάδοσης του ιού της γρίπης των πτηνών στις αρχές του
Το Τμήμα Γεωργίας παρείχε συμβουλευτικές Υπηρεσίες για τρία έτη με βάση την σύμβαση, Τεκμήριο
Η Εναγομένη μάλιστα θα λάμβανε επιπρόσθετα €4.954,
Αντεξεταζόμενος όμως, ανέφερε ότι το ζήτημα της γρίπης των πτηνών δεν ενέπιπτε στις αρμοδιότητες του, ούτε είχε υπ' όψιν του άλλα διατάγματα. Δεν είχε υπ' όψιν του ούτε την εκπαίδευση που έλαβε η Εναγομένη ούτε τις επί τόπου συνθήκες και κατάσταση της φάρμας, την οποία ουδέποτε επισκέφθηκε.
Ανέφερε επίσης ότι η Εναγομένη δεν μπορούσε να μεταπηδήσει σε ελαιοκαλλιέργεια, αφού δεν αποτελούσε μέρος της αρχικής της αίτησης. Η αξιολόγηση και έγκριση αφορούσε φάρμα στρουθοκαμήλων. Σε κάθε περίπτωση, η ελαιοκαλλιέργεια δεν κρίθηκε βιώσιμη. Αρνήθηκε εισήγηση ότι δεν μπορούσε η Εναγομένη να κάνει οτιδήποτε λόγω της γρίπης των πτηνών, αφού, όπως ανέφερε, υπέβαλε στη συνέχεια και σχετικά τιμολόγια ώστε να λάβει κονδύλια δυνάμει των σχεδίων.
Αντεξεταζόμενος και με αναφορά στα Τεκμήρια 3 και 4, ανέφερε ότι η φάρμα ήταν υφιστάμενη και όχι καινούρια μονάδα. Η μαρτυρία της κας XXXXX Παπαβασιλείου (ΜΕ 2)
Η ΜΕ 2 ανέφερε ότι η Εναγομένη δεν μπορούσε να αλλάξει την κατεύθυνση που ζήτησε στις αρχικές της αιτήσεις, από φάρμα εκτροφής στρουθοκαμήλων, σε ελαιοκαλλιέργεια. Δεν υπήρχε αναφορά σε ελαιοκαλλιέργεια στην αρχική αίτηση. Το γεγονός ότι εξετάστηκε επί τόπου και η ελαιοκαλλιέργεια και κρίθηκε μη βιώσιμη δεν μετέβαλλε την κατάσταση.
Αρνήθηκε εισήγηση ότι το κλείσιμο του μοναδικού σφαγείου στρουθοκαμήλων και ότι τα μέτρα που λήφθηκαν σε σχέση με την γρίπη των πτηνών αποτελούσαν λόγους ανωτέρας βίας. Η φάρμα σύμφωνα με τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, δεν είχε κρούσμα. Δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει αν η Εναγομένη ξόδεψε και άλλα χρήματα για τη δημιουργία της φάρμας. Ούτε γνώριζε αν λειτουργούσε και ως «πληροφοριακό κέντρο» (θεματικό πάρκο με πληροφορίες για το κοινό κτλ). Σε κάθε περίπτωση, στην αίτηση, η εκμετάλλευση δεν σχετιζόταν με «πληροφοριακό κέντρο».
Το γεγονός ανέφερε, αντεξεταζόμενη, ότι της καταβλήθηκαν τα ποσά δεν σήμαινε ότι δεν μπορούσαν να ανακτηθούν μετά, αν οι δράσεις δεν διατηρούνταν στα επόμενα χρόνια. Ούτε το γεγονός ότι η εκπαίδευση που έλαβε η Εναγομένη γενικά σε γεωργοκτηνοτροφικά θέματα την απέτρεπε από να απευθυνθεί στο Τμήμα Γεωργίας για συμβουλές. Η μαρτυρία του κ. XXXXX Πίπη (ΜΕ 3).
Ο ΜΕ 3 υιοθέτησε γραπτή δήλωση ως μέρος της κυρίως του εξέτασης (Έγγραφο Γ).
Ανέφερε ότι οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες υπάγονται στο Υπουργείο Γεωργίας και δυνάμει της σχετικής νομοθεσίας έχουν, μεταξύ άλλων, την αρμοδιότητα διασφάλισης του υγειονομικού καθεστώτος και της ευημερίας του ζωικού μας κεφαλαίου, μέσω των, κατά καιρό και κατά περίπτωση, δράσεων τους για περιορισμό, έλεγχο και εκρίζωση των ζωικών ασθενειών που δυνατό να προκύψουν στην Κύπρο. Επιπλέον έχουν αρμοδιότητα διασφάλισης της δημόσιας υγείας μέσω της εξασφάλισης της διαθεσιμότητας υγειονομικά ασφαλών και ποιοτικά καταλλήλων ζωοκομικών προϊόντων. Αντεξεταζόμενος δέχθηκε ότι δεν μετέβη στο χώρο της φάρμας. Ανέφερε όμως ότι ως συντονιστής στον Τομέα Υγείας και Ευημερίας των Ζώων λάμβανε την αναγκαία ενημέρωση. Δεν χρειαζόταν να πάει ο ίδιος προσωπικά. Ούτε οι έλεγχοι, ανέφερε, έπρεπε να γίνονται από Κτηνιάτρους.
Ανέφερε επίσης ότι είχε πλήρη γνώση των γεγονότων καθότι, κατά τον ουσιώδη χρόνο, γνώριζε τα γεγονότα για την περίπτωση της Εναγομένης στις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες κατόπιν οδηγιών του Προϊσταμένου του Τομέα Υγείας και Ευημερίας των Ζώων.
Η θέση του ήταν ότι η Εναγομένη δεν συμμορφώθηκε με τις πρόνοιες των δύο σχεδίων - Μέτρων λόγω δικής της και μόνον υπαιτιότητας. Για να υποστηρίξει τη θέση του αυτή προέβη στις ακόλουθες τοποθετήσεις:

(1)Οι ισχυρισμοί της Εναγομένης ότι στο τέλος του έτους 2006 καταστράφηκε η επιχείρηση της χάνοντας 32 γεννήτορες στρουθοκαμήλους γιατί δεν τρέφονταν επαρκώς λόγω οικονομικής δυσχέρειας αλλά και γιατί απαγορευόταν να έρθει σε επαφή μαζί τους ήταν «κατακριτέοι». Θα αποτελούσε εκ διαμέτρου αντίθετη πράξη της αρμόδιας υπηρεσίας με τα όσα προνοεί η νομοθεσία για την ευημερία των ζώων. Ουδέποτε της απαγορεύθηκε να τους παρέχει την αναγκαία τροφή και νερό.

(2)Την 21/10/2005 δημοσιεύτηκε η ΚΔΠ 491/2005 (Τεκμήριο 40) που αφορούσε μέτρα περιορισμού και ελέγχου της γρίπης των πτηνών. Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες εφάρμοσαν από την 1/2/2006 μέχρι την 22/2/2006, σειρά εκτάκτων μέτρων λόγω ύποπτου κρούσματος που είχε εντοπιστεί στην κατεχόμενη Μακράσυκα. Προφορικά ανέφερε ότι τελικά δεν ήταν κρούσμα γρίπης. Το Αυγόρου, όπου βρισκόταν η μονάδα της Εναγομένης τέθηκε στην ζώνη επιτήρησης. Η ζώνη περιορισμού είχε ακτίνα 3 χιλιομέτρων και η ζώνη επιτήρησης, 10 χιλιομέτρων. Συμφώνησε αντεξεταζόμενος ότι το φράγμα της Άχνας αποτελούσε επιπρόσθετο κίνδυνο λόγω των αποδημητικών πουλιών που συγκεντρώνονταν εκεί. Ο ιός της γρίπης των πτηνών ήταν επικίνδυνος, όμως στην Κύπρο δεν υπήρξαν κρούσματα.

(3)Με επιστολή ημερ. 22/2/2006 (Τεκμήριο 41) προς τον σύζυγο της Εναγομένης, Ο Διευθυντής των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι οι στρουθοκάμηλοι δεν αποτελούν κίνδυνο για τους κατοίκους της κοινότητας, καθώς είναι περιορισμένοι και δεν έρχονται σε επαφή με πτηνά της οικόσιτης ή της οργανωμένης πτηνοτροφίας. Με επιστολή ημερ. 5/4/2006 (Τεκμήριο 42) του ανέφερε ότι ήταν ασφαλής η εκτροφή τους σε εξωτερικούς χώρους. Τα μέτρα διήρκεσαν 3 εβδομάδες. Δεν υπήρξε πανδημία ούτε εντοπίστηκαν κρούσματα στην Κύπρο (Τεκμήριο 46 - σχετική έκθεση). Λήφθηκαν μόνο προληπτικά μέτρα. Αντεξεταζόμενος κατέθεσε και τις οδηγίες που δόθηκαν στους κτηνοτρόφους της περιοχής την 1/2/2006 (Τεκμήριο 50). Η θέση του ήταν ότι δεν απαγορεύτηκε στην Εναγομένη να επισκέπτεται το χώρο και θα μπορούσε να ζητήσει σχετική άδεια (με παραπομπή στο σημείο 5 του Τεκμηρίου 50).

(4)Περαιτέρω ο ισχυρισμός της Εναγομένης ότι δεν μπόρεσε να ικανοποιήσει τις πρόνοιες του σχεδίου βελτίωσης λόγω των προνοιών της ΚΔΠ 491/2005 επίσης δεν ευσταθούσε αφού με την ΚΔΠ 212/2006 (Τεκμήριο 43) της 12/5/2006 επήλθαν τροποποιήσεις.

(5)Η Εναγομένη ουδέποτε υπέβαλε αίτημα έγκρισης της διακίνησης της εκτός της ζώνης επιτήρησης για σκοπούς φροντίδας των πτηνών της ή για οποιοδήποτε άλλο λόγο.

(6)Ως προς το ζήτημα της χρήσης της φάρμας ως θεματικού πάρκου, η Εναγομένη δεν είχε άδεια έκθεσης πτηνών (βλ. Τεκμήριο 44 - επιστολή ημερ. 16/10/2000 του Διευθυντή Κτηνιατρικών Υπηρεσιών προς τον Επαρχιακό Κτηνιατρικό Λειτουργό Αμμοχώστου). Χρειαζόταν εξειδικευμένη άδεια. Στο μητρώο ήταν καταχωρισμένη ως μονάδα εκτροφής στρουθοκαμήλων. Ο Επαρχιακός Κτηνιατρικός Λειτουργός Αμμοχώστου απέστειλε επιστολή στον σύζυγο της Εναγομένης την 2/11/2000 (Τεκμήριο 45). Κατά την αντεξέταση κατατέθηκαν, Άδεια Οικοδομής (Τεκμήριο 48) και Πολεοδομική Άδεια (Τεκμήριο 49). Επέμεινε στη θέση ότι πάλι χρειαζόταν έγκριση του Διευθυντή Κτηνιατρικών Υπηρεσιών. Το γεγονός ότι κτηνιατρικοί λειτουργοί επισκέπτονταν τη φάρμα και εξέταζαν τα ζώα και έγγραφαν στις εκθέσεις «θεματικό πάρκο» δεν μετέβαλλαν τη θέση αυτή (Τεκμήριο 47 - έκθεση 3/2/2003).

(7)Η Εναγομένη εγκατέλειψε το σχέδιο βελτίωσης που υπέβαλε, οπότε και οι αιτήσεις της έπρεπε να απορριφθούν. Αρνήθηκε ευθύνη του Τμήματος του.

Η Μαρτυρία για την Εναγομένη Η μαρτυρία του κ. XXXXX Μαυρή (ΜΥ 1)
Ο ΜΥ 1 υιοθέτησε γραπτή δήλωση ως μέρος της κυρίως του εξέτασης (Έγγραφο Δ).
Ανέφερε ότι η μονάδα με στρουθοκαμήλους που διατηρούσε η Εναγομένη κατασκευάστηκε το
Κατασκεύασαν και ένα περίπτερο και πληροφοριακό κέντρο ώστε να πωλούν κάποια προϊόντα. Το περίπτερο το διατήρησαν κάποιους μήνες. Με παρότρυνση του Επαρχιακού Κτηνιατρείου Αμμοχώστου το κατεδάφισαν. Αντεξεταζόμενος διευκρίνισε ότι τους είπαν ότι έπρεπε να κατεδαφιστεί γιατί δεν είχαν άδεια.
Ακολούθως, το 2001, η μονάδα μεγάλωσε και αναβαθμίστηκε. Μετά την αγορά του διπλανού τεμαχίου ανήγειραν πάρκο με εκθεσιακό χώρο και πληροφοριακό κέντρο. Το κοινό επισκεπτόταν το πάρκο με αγορά εισιτηρίου. Κατέθεσε διαφημιστικό έντυπο (Τεκμήριο 51). Ήταν, όπως ανέφερε προφορικά, «ένα στολίδι για τον τουρισμό». Η εν λόγω επιχείρηση αποτελούσε τη μοναδική πηγή εισοδήματος της οικογένειας. Τις εγκαταστάσεις επισκεπτόταν συχνά λειτουργοί των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών.
Για τη δημιουργία της μονάδας στρουθοκαμήλων η Εναγομένη δαπάνησε περί τα €27.337,60 (ΛΚ 16.000) για την αγορά 32 γεννήτορων στρουθοκαμήλων. Η συμμετοχή της στα επίδικα σχέδια είχε σκοπό την περαιτέρω αναβάθμιση. Το ποσό που της κατέβαλε ο Ενάγων δεν ήταν αρκετό να καλύψει τις ανάγκες. Η Εναγομένη δανείστηκε το ποσό των €512.583,
Τον Ιανουάριο 2006 εμφανίστηκε στην Κύπρο η γρίπη των πτηνών. Οι συνέπειες στη μονάδα ήταν καταστρεπτικές. Το κατεχόμενο χωριό Μακράσυκα, όπου εντοπίστηκαν τα ύποπτα κρούσματα, απέχει μόνο 2 χιλιόμετρα από το Αυγόρου (Τεκμήριο 55 - χάρτης). Πέραν των επιπτώσεων της ΚΔΠ 491/2005, τον Φεβρουάριο 2006 η Εναγομένη ενημερώθηκε ότι η μονάδα είχε συμπεριληφθεί στη ζώνη επιτήρησης (Τεκμήριο 50). Απαγορεύτηκε η πρόσβαση του κοινού, αλλά και έξοδος πτηνών και αυγών από την ζώνη επιτήρησης, παρά μόνο, όπως δέχθηκε αντεξεταζόμενος, με άδεια των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών. Ως εκ τούτου το πάρκο δεν μπορούσε να λειτουργήσει. Τότε έπαυσε και η λειτουργία του πάρκου, όχι όμως της φάρμας. Το μέτρο αυτό, είπε, ήταν παράλογο. Δεν επιτρεπόταν επίσης η είσοδος στη μονάδα ούτε της ίδιας ή των υπαλλήλων ώστε να ταΐσουν τα ζώα. Αναγκάστηκαν να ενημερώσουν τους πάντες (Τουριστικά γραφεία) ότι έκλειναν επ' αόριστον λόγω του ιού. Λόγω της ζημιάς που υπέστη η επιχείρηση έκλεισε μετά το
Κατέθεσε και άρθρα εφημερίδων της εποχής (Τεκμήριο 52) για να δείξει την κατάσταση που επικρατούσε τότε. Ο ιός έχει μεγάλο ποσοστό θνητότητας. Η φύση (μέγεθος, ταχύτητα) των στρουθοκαμήλων, ανέφερε, καθιστά των ενσταυλισμό τους ανέφικτο.
Από πλευράς τους, οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες έστελναν μη καταρτισμένα άτομα να ελέγξουν τη μονάδα. Τους ρωτούσαν απλώς αν είχαν δει οποιαδήποτε συμπτώματα ή αν υπήρχαν νεκρά πτηνά.
Προσδιόρισε το μέγεθος της φάρμας στα 26.000 τετραγωνικά μέτρα. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι η έκταση το 1999 ήταν 4.000 τετραγωνικά μέτρα. Επεκτάθηκε στα 26.000 το
Το 2004 αγοράστηκαν ακόμη 2 τεμάχια. Σκοπός τους, αν όλα πήγαιναν καλά, ήταν να αποκτήσουν από 800 - 1.000 στρουθοκαμήλους. Με αναφορά στις αιτήσεις (Τεκμήρια 3 και 4) αναφέρθηκε στον τρόπο που η επιχείρηση θα αναπτυσσόταν. Η γρίπη των πτηνών, όπως εξήγησε, ανέτρεψε τον σχεδιασμό.
Πέραν των πιο πάνω, ο Ενάγων δεν παρείχε στην Εναγομένη ούτε την αναγκαία εκπαίδευση. Εκπαιδεύτηκε μόνο για ελαιοκαλλιέργειες.
Η θέση του ήταν ότι ο Ενάγων δεν έλαβε όλα τα αναγκαία μέτρα να προστατεύσει την Εναγομένη. Με επιστολές που απέστειλε την 30/1/2006 (Τεκμήριο 53) και 20/2/2006 (Τεκμήριο 54) προς τον Υπουργό Γεωργίας έγινε αναφορά στα προβλήματα που υφίσταντο. Στις επιστολές, ημερ. 4/8/2009 (Τεκμήριο 31) και 24/9/2009 (Τεκμήριο 33), ο συνήγορος τους προέβη σε ανάλυση των λόγων που τους οδήγησαν σε κλείσιμο της επιχείρησης. Αίτημα της Εναγομένης (επιστολή 21/1/2008 - Τεκμήριο 18) να αλλάξει κλάδο δραστηριότητας δεν έγινε δεκτό και απορρίφθηκε ως μη βιώσιμο χωρίς να γίνει ο αναγκαίος έλεγχος. Αγνοήθηκε επίσης επιστολή της, ημερ. 5/4/2008 (Τεκμήριο 56) και γνωμοδότηση του ΜΥ 3 (Τεκμήριο 57). Στην ουσία ζητούσαν θανάτωση για να περιορίσουν τη ζημιά τους.
Σε σχέση με τις αιτήσεις πληρωμής, Τεκμήρια 16 και 17, ανέφερε ότι δεν τους καταβλήθηκαν τα ποσά που ζητήθηκαν και ότι τα αιτήματα απορρίφθηκαν. Τα ποσά εκείνα αξιώνονται στην Ανταπαίτηση τους. Ανέφερε επίσης, αντεξεταζόμενος, ότι η εκτροφή εγκαταλείφθηκε στις 4/3/2008 (επιστολή Τεκμήριο 20) και η παραγγελία 15 στρουθοκαμήλων που είχε γίνει προ μηνός ακυρώθηκε. Από το 2006 έως το 2008 ο πατέρας του απλά τάιζε τις στρουθοκαμήλους. Σκέφτονταν να συνεχίσουν αλλά κάθε ελπίδα εξανεμίστηκε.
Τα προβλήματα στη μονάδα οφείλονταν, ήταν η θέση του, αποκλειστικά σε εξωγενείς παράγοντες και σε λόγους ανωτέρας βίας, δηλαδή στον ιό, αλλά και στην ανικανότητα και ανευθυνότητα του Ενάγοντα, των άστοχων παρεμβάσεων και χειρισμών του. Συνεπεία του κλεισίματος της επιχείρησης και της απώλειας χρημάτων τους η Εναγομένη υποφέρει από κατάθλιψη.
Τον Σεπτέμβριο του 2006 επίσης καταστράφηκε από πυρκαγιά και το μοναδικό σφαγείο στρουθοκαμήλων στην Κύπρο.
Ο ίδιος πλέον εργάζεται ως πιλότος στο εξωτερικό. Η μαρτυρία της Εναγομένης (ΜΥ 2)
Η Εναγομένη υιοθέτησε γραπτή δήλωση ως μέρος της κυρίως της εξέτασης (Έγγραφο Ε).
Ανέφερε ότι διατηρούσε μονάδα με στρουθοκαμήλους από το
Ήταν η μοναδική πηγή εισοδήματος της οικογένειας. Προκειμένου να βελτιωθεί η μονάδα υπέβαλαν τις εν λόγω αιτήσεις. Όλα τα αναγκαία διαβήματα, ετοιμασία αιτήσεων, αγορές εξοπλισμού και επιστολές έγιναν από τον ΜΥ 1 ή με τη βοήθεια του, λόγω του χαμηλού μορφωτικού της επιπέδου.
Ο ΜΥ 1 προέβη και στις αγορές των όσων αναφέρονται στα Τεκμήρια 16 και
Ήταν επίσης παρόντας σε όλες τις επιθεωρήσεις λειτουργών ή κτηνιάτρων του Υπουργείου Γεωργίας.
Λόγω της γρίπης των πτηνών και της ανικανότητας του Ενάγοντα να τη διαχειριστεί, η επιχείρηση τους οδηγήθηκε σε κλείσιμο. Τους ζητήθηκε από λειτουργούς των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών να κλείσουν για το κοινό και να μην πλησιάζουν τα ζώα. Τότε είχε παιδιά ηλικίας 7 ετών, 5 ετών και 6 μηνών. Δέχθηκε όμως ότι η μονάδα είχε κλείσει για μικρό χρονικό διάστημα. Δεν ήταν σε θέση, αντεξεταζόμενη, να αναφέρει τί ανέμενε από τον Ενάγοντα να πράξει σε σχέση με το ζήτημα της γρίπης.
Με την παρότρυνση του ΜΥ 1 ζήτησε να αλλάξει τομέα και να ασχοληθεί με την ελαιοκαλλιέργεια. Ο Ενάγων, λόγω της μη ύπαρξης καταρτισμένου προσωπικού, της παρέσχε εκπαίδευση μόνο σ' αυτό τον τομέα ως επίσης και στη χρήση φυτοφαρμάκων (Τεκμήρια 62 και 63, πιστοποιητικά παρακολούθησης μαθημάτων). Αντεξεταζόμενη ανέφερε, ότι παρακολούθησε κατ' επιλογή την εκπαίδευση διότι είχε ελαιόδεντρα. Δεν ήταν σίγουρη αν παρακολούθησε ανάλογη εκπαίδευση με αυτή του συζύγου της, το 1999, σε σχέση με την εκτροφή στρουθοκαμήλων.
Εξαιτίας του κλεισίματος της επιχείρησης απώλεσε τα ποσά των Τεκμηρίων 16 και 17 ως επίσης και τα όσα έξοδα υπέστη για την αγορά εξοπλισμού που ο Ενάγων της υπέδειξε να αγοράσει. Απώλεσαν, η ίδια και ο ΜΥ 1, εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ τα οποία οφείλουν σε δάνεια. Εκτός από τα ποσά αυτά απαιτεί γενικές αποζημιώσεις για την απώλεια της επιχείρησης της με αποτέλεσμα να έχει τεράστια οικονομικά προβλήματα η ίδια και η οικογένεια της. Η ίδια υπέστη έντονο στρες και υπέφερε από κατάθλιψη (λαμβάνοντας και φαρμακευτική αγωγή) με αρνητικό αντίκτυπο στα τέκνα της. Ο ΜΥ 1 αναγκάστηκε να εργαστεί στο εξωτερικό και έμεινε μόνη της με 3 παιδιά. Η μαρτυρία του Δρ. XXXXX Γιάλλουρου (ΜΥ 3)
Ο ΜΥ 3 υιοθέτησε την έκθεση ημερ. 10/3/2008 που ετοίμασε (Τεκμήριο 57) κατ' εντολή της Εναγομένης. Αφού εξέτασε τα μέτρα που είχαν επιβληθεί κατά καιρούς από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Κυπριακή Δημοκρατία για την αντιμετώπιση της γρίπης των πτηνών κατέληξε στα ακόλουθα συμπεράσματα (διατηρούνται η σύνταξη και ορθογραφία) (σελ. 1 και 2 του Τεκμηρίου 57): «
Τα μέτρα προνοούν εγκλεισμό των πτηνών σε κλειστούς χώρους κάτι το οποίο η φύση του εν λόγο είδους το μέγεθος τους και οι προδιαγραφές ενσταβλισμού τους, καθιστά αδύνατη την εφαρμογή του μέτρου με συνέπεια η μονάδα να αποτελεί συνεχή στόχο της ασθένειας.
Η παρακολούθηση των πτηνών από λειτουργούς των κτηνιατρικών αρχών δεν διασφαλίζει την αποφυγή της μόλυνσης από την ασθένεια αλλά απλά διάγνωση για τη θετικότητα μετά από την προσβολή, κάτι το οποίο μπορεί και να αποδειχθεί μοιραίο τόσο για την υγεία των ανθρώπων που εργάζονται για την φροντίδα των ζώων και τις οικογένειες τους όσο και την υγεία των ιδίων των ζώων.
Η απουσία ειδικού κτηνιάτρου για τους στρουθοκαμήλους στο κτηνιατρικό τμήμα καθιστά δύσκολη την έγκαιρη διάγνωση της ασθένειας με αποτέλεσμα σε περίπτωση μόλυνσης να είναι είδη αργά και να έχει είδη μεταδοθεί και στον άνθρωπο.
Η τοποθεσία όπου βρίσκεται η φάρμα την καθιστά την πλέον ευάλωτη στην ασθένεια καθώς γειτνιάζει με τις κατεχόμενες περιοχές, μόλις 500 μέτρα, και δει με την περιοχή Μακράσσυκας όπου είχε σημειωθεί και το πρώτο κρούσμα της ασθένειας στην Κύπρο λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη ότι η ασθένεια έχει επιβεβαιωθεί ότι μεταδίδεται μέσο του αέρα των μολυσμένων νερών συμπεριλαμβανομένου και της βροχής και των υπόγειων υδροφόρων στρωμάτων καθώς και μέσο των αποδημητικών πουλιών. Καθώς επίσης γειτνιάζει με το φράγμα της άχνας (1000 μ.) το οποίο προσελκύει πληθώρα αποδημητικών πουλιών κατά τις δύο περιόδους του χρόνου στις οποίες τα αποδημητικά πουλιά περνούν από τη Κύπρο. Το φράγμα της άχνας αποτελεί μεγάλη εστία πουλιών πιθανών φορέων του ιού Η5Ν1 στη Κύπρο. Σημαντικό είναι επίσης να αναφέρω ότι η εν λόγο περιοχή έχει είδη αποτελέσει ζώνη επιτήρησης από την πρώτη κιόλας χρονιά εμφάνιση της νόσου στη Κύπρο με σκοπό τις διάφορες απαγορεύσεις στις μετακινήσεις ζώων για σφαγή, εμπορία, εκκόλαψη αυγών και άλλες δραστηριότητες. Το εν λόγο συμβάν είχε σοβαρό αντίκτυπο στις οικονομικές δραστηριότητες και τη μείωση των εισοδημάτων της επιχείρησης χωρίς καν να έχει σημειωθεί οποιοδήποτε θετικό περιστατικό με αποτέλεσμα να αναγκάσει την πελάτισσα μου να κάνει δεύτερες σκέψεις στο πρόγραμμα επέκτασης της μονάδας.
Η αύξηση του δείκτη επικινδυνότητας και του οικονομικού ρίσκου που αναλαμβάνει με τα νέα δεδομένα η εν λόγο επιχείρηση την καθιστά μη βιώσιμη έστω και αν δεν προσβληθεί από την ασθένεια σύμφωνα και με σχετικές ανακοινώσεις οικονομικών οργανισμών που ασχολούνται με επιχειρήσεις υψηλού κινδύνου.(επισυνάπτεται σχετικό δημοσίευμα)
Ο επαναλαμβανόμενος κατά πέμπτη συνεχή χρονιά καλπασμός της ασθένειας σε παγκόσμιο επίπεδο λόγω της ανεξέλεγκτης μετάδοσης της ασθένειας αποτελεί σοβαρό και αποτρεπτικό παράγοντα στην βιωσιμότητα της μονάδας.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα επιστημόνων του παγκόσμιου οργανισμού υγείας υπάρχει σοβαρός κίνδυνος μετάλλαξης του ιού της γρίπης των πτηνών καθώς η ασθένεια παρουσιάζει συνεχώς σημάδια ανθεκτικότητας στα περισσότερα αντί-ιικά φάρμακα που διατίθενται στο εμπόριο, επισημαίνοντας μάλιστα ότι υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα για μετάλλαξη τον χειμώνα τονίζοντας ότι ο ιός Η5Ν1 δεν κοιμάται και πάντα συνιστά κίνδυνο.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του παγκόσμιου οργανισμού υγείας 378 άνθρωποι προσβληθεί από τον ιό και 238 από αυτούς έχουν χάση τη μάχη με το θάνατο. Καθημερινά ακόμα και σήμερα παίρνω μηνύματα από το καθημερινό διεθνή τύπο για θανάτους σε ανθρώπους από τον ιό Η5Ν
Ενώ η κατάσταση μετάδοσης του ιού είναι πλέον ανεγκξελεκτη αφού έχει καταγραφεί η μετάδοση της σε 60 χώρες από το
Συνοπτικά τα συμπεράσματα της μελέτης μου υποδεικνύουν ότι τα μέτρα τα οποία έχουν επιβληθεί για την πρόληψη της νόσου Η5Ν1 στις μονάδες με οικόσιτα πτηνά δεν μπορούν να εφαρμοστούν και στις φάρμες των στρουθοκαμήλων. Ως εκ τούτου δεν είναι δυνατόν να διασφαλιστεί τόσο η υγεία των ανθρώπων όπου εργάζονται σε αυτές όσο και η υγεία και ευημερία των ζώων στις εν λόγο μονάδες.»
Η θέση του ήταν ότι τα εν λόγω μέτρα δεν μπορούσαν να εφαρμοστούν σε φάρμα στρουθοκαμήλων. Ως εκ τούτου δεν ήταν δυνατό να διασφαλιστεί η υγεία των εργαζομένων σε τέτοιες φάρμες. Ούτε ήταν δυνατό να διασφαλιστεί η υγεία και ευημερία των ζώων ή η αποφυγή μόλυνσης. Στην έκθεση του γίνεται αναφορά και σε μελέτες και στατιστικές θνητότητας του ιού αλλά και μέτρων που λήφθηκαν σε διάφορες χώρες την περίοδο 2004 - 2007 σε σχέση με στρουθοκαμήλους.
Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι οι στρουθοκάμηλοι δεν μπορούν να περιοριστούν σε μικρά κλουβιά. Δεν απέκλεισε όμως το ενδεχόμενο ενσταυλισμού τους σε κατάλληλο χώρο. Δεν γνώριζε αν το κρούσμα στην Μακράσυκα είχε επιβεβαιωθεί. Γνώριζε όμως ότι είχαν επιβληθεί προληπτικά μέτρα. Στην Κυπριακή Δημοκρατία δεν εντοπίστηκε κρούσμα. Όταν ετοίμασε την έκθεση η μονάδα είχε σχεδόν διαλυθεί. ΙΙΙ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
Κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας δεν περιορίστηκα στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας κάθε μάρτυρα ξεχωριστά αλλά την αντιπαρέβαλα και την εξέτασα στα πλαίσια του συνόλου της μαρτυρίας (βλ. Mustafa v Κακουρή κ.α.

(2002)1Α ΑΑΔ 165, 172, Στυλιανίδης v Χατζηπιέρα

(1992)1 ΑΑΔ 1056, 1061), αλλά και των αμοιβαίως αποδεκτών θέσεων τις οποίες παρέθεσα πιο πάνω στις §§ 29 -

Αμοιβαίως αποδεκτά γεγονότα τα οποία επίσης είναι αξιόπιστα, μπορούν να αποτελέσουν τη βάση ελέγχου της αξιοπιστίας των μαρτύρων (βλ. A Guide for the Magistrate in the Commonwealth: Fundamental Principles and Recommended Practice, (Commonwealth Magistrates' and Judges' Association, January 2017) στη σελ. 83[3] και T. Bingham (LJ), The Judge as Juror: The Judicial Determination of Factual Issues, The Business of Judging, Selected Essays and Speeches (OUP 2000), σελ. 6[4]).
Το Δικαστήριο διατηρεί πάντα την ευχέρεια, νοουμένου ότι η σχετική προσέγγιση του αιτιολογείται επαρκώς και ικανοποιητικά, να δεχθεί τη μαρτυρία ενός μάρτυρα, είτε στο σύνολο της είτε εν μέρει (βλ. Kades v Nicolaou a.o.

(1986)1 CLR 212, 216, Ομήρου v Δημοκρατίας

(2001)2 AAΔ 506, 528, Magistrato Gardens Ltd v ΓΕ

(2012)1Α ΑΑΔ 220, 231, Μελικίδης v Παπαγεωργίου κ.α.

(2013)1Α ΑΑΔ 832, 844 και Λαγοποδίδης v Αναστασιάδη κ.α., ECLI:CY:AD:2017:A180, Πολιτική Έφεση 250/2011, 18/5/2017). 139. Τυγχάνει εξεταστέο κατά πόσο ο ΜΕ 3 και ο ΜΥ 3 είναι εμπειρογνώμονες. Είναι και οι δύο Κτηνίατροι. Αφού έλαβα υπ' όψιν μου τα προσόντα - που δεν έχουν αμφισβητηθεί - και την πείρα τους, σε συνάρτηση με τη νομική πλευρά του θέματος (βλ. Evangelou a.o. v Ambizas a.o.

(1982)1 CLR 41, 57 - 58), κρίνω ότι είναι εμπειρογνώμονες μάρτυρες σε θέματα της ειδικότητας τους. 140. Όσον αφορά εμπειρογνώμονες, το Δικαστήριο μπορεί να υιοθετήσει τη θέση ενός εμπειρογνώμονα είτε εν όλω, είτε εν μέρει, είτε καθόλου, ανάλογα με τα ευρήματα του και την αξιολόγηση της μαρτυρίας, έχοντας υπ' όψιν ότι οι εμπειρογνώμονες δεν έχουν κανένα προβάδισμα έναντι άλλων μαρτύρων και ότι η μαρτυρία τους υπόκειται στους ίδιους ακριβώς κανόνες αξιολόγησης όπως οι συνήθεις μάρτυρες επί γεγονότων (Vassilico Cements Works Ltd v Stavrou

(1978)1 CLR 389, 397 και Νικολάου v Σταύρου

(1992)1 ΑΑΔ 746, 750).

Δεν μου διαφεύγει βέβαια ότι και οι δύο μάρτυρες κατέθεσαν και ως μάρτυρες γεγονότων. Αξιολόγηση της μαρτυρίας του κ. XXXXX Ιακώβου (ΜΕ 1)
Μεγάλο μέρος της μαρτυρίας του αφορούσε έγγραφα που δεν αμφισβητούνται. Σε ζητήματα τα οποία δεν ήταν της αρμοδιότητας του, όπως λ.χ. οι επιπτώσεις της γρίπης των πτηνών στην Κύπρο ή τα μέτρα που λήφθηκαν, το ανέφερε. Παρά την αντίθετη εισήγηση του συνηγόρου Υπεράσπισης, αυτό δεν μπορεί να αποτελέσει λόγο που να πλήττει την αξιοπιστία του, αφού η μαρτυρία του δεν αφορούσε αυτά τα ζητήματα, αλλά τις αιτήσεις και πληρωμές που έγιναν στην Εναγομένη. Η μαρτυρία του αυτή υποστηρίζεται και από τα έγγραφα που έχουν κατατεθεί. Ως εκ τούτου κρίνω τον μάρτυρα αξιόπιστο και δέχομαι τη μαρτυρία του στην ολότητα της. Αξιολόγηση της μαρτυρίας της κας XXXXX Παπαβασιλείου (ΜΕ 2)
Κατ' ανάλογο τρόπο προσέγγισα και τη μαρτυρία της ΜΕ 2, η οποία στηριζόταν στα έγγραφα που είχαν κατατεθεί και δεν αμφισβητήθηκαν. Κατέθεσε με σαφήνεια αυτά που γνώριζε εκ της θέσεως της. Και αυτή η μάρτυρας κρίνεται αξιόπιστη και δέχομαι την μαρτυρία της στην ολότητα της. Αξιολόγηση της μαρτυρίας του κ. XXXXX Πίπη (ΜΕ 3)
Ο ΜΕ 3 αναφέρθηκε κυρίως στα μέτρα που λήφθηκαν για την αντιμετώπιση της γρίπης των πτηνών από την δημοσίευση της ΚΔΠ 491/2005 και μετά. Αναφέρθηκε επίσης στην αλληλογραφία που ανταλλάχθηκε με τον ΜΥ 1 αλλά και την Εναγομένη για το ζήτημα.
Η Υπεράσπιση εισηγήθηκε ότι πρέπει να κριθεί αναξιόπιστος. Οι εισηγήσεις του συνηγόρου δεν με βρίσκουν σύμφωνο.
Ο ΜΕ 3 εκ της θέσεως του ήταν σε θέση να γνωρίζει τα μέτρα που λήφθηκαν αλλά και την εφαρμογή τους. Το γεγονός ότι δεν επισκέφθηκε ποτέ την τοποθεσία δεν δημιουργεί πρόβλημα στη μαρτυρία του, αφού δεν έχει καταδειχθεί ότι αυτό θα μετέβαλλε τα δεδομένα. Αν και η Υπεράσπιση εισηγείται ότι οι επισκέψεις που δεχόταν η μονάδα της Εναγομένης ήταν από λειτουργούς που δεν είχαν προσόντα δεν αναφέρθηκε στο Δικαστήριο τι ακριβώς αναμενόταν επιστημονικά να γίνει και δεν έγινε. Η αλληλογραφία που ανταλλάχθηκε με τον ΜΥ 1 και την Εναγομένη με το Τμήμα Κτηνιατρικών Υπηρεσιών αλλά και τα μέτρα που επιβλήθηκαν καταδεικνύουν τα ακόλουθα:

(1)Με την ΚΔΠ 491/2005 επιβλήθηκαν κάποια μέτρα από την 21/10/

Αφορούσαν τον περιορισμό επαφής πτηνών ελευθέρας βοσκής με άγρια πτηνά αλλά και ανθρώπους (βλ. άρθρο 6 - Τεκμηρίου 40). Την 1/2/2006 η μονάδα της Εναγομένης τέθηκε στη ζώνη επιτήρησης (βλ. Τεκμήριο 50). Δεν έχει αμφισβητηθεί ότι το μέτρο αυτό ήρθη την 22/2/
Η θέση του ΜΕ 3, και δη της Κυπριακής Δημοκρατίας, είναι ότι δεν υπήρξε κρούσμα γρίπης των πτηνών στην επικράτεια της Κυπριακής Δημοκρατίας (βλ. Τεκμήριο 46) αλλά ούτε και στα κατεχόμενα. Στην Μακράσυκα τελικά δεν υπήρξε κρούσμα.

(2)Από την αλληλογραφία που ανταλλάχθηκε (Τεκμήριο 53 - επιστολή του ΜΥ 1 προς τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες ημερ. 30/1/2006 και απάντηση Τεκμήριο 41 - επιστολή ημερ. 22/1/2006) διαπιστώνεται φόβος από πλευράς του ΜΥ 1 για εξάπλωση του ιού χωρίς όμως να υφίσταται πραγματική βάση. Ζητούσε την προληπτική θανάτωση των στρουθοκαμήλων λόγω φόβου για την υγεία του ιδίου και της οικογένειας του. Η απάντηση των Υπηρεσιών ήταν σαφής. Δεν υπήρχε κίνδυνος. Ζήτημα θανάτωσης θα μπορούσε να τεθεί μόνο αν υπήρχε κρούσμα. Την 5/4/2006 (Τεκμήριο 42) σε απάντηση άλλης επιστολής του ΜΥ 1 ημερ. 20/2/2006 (Τεκμήριο 54) αυτός ενημερώθηκε ότι το κοινό μπορούσε να επισκέπτεται τη μονάδα. Με την ΚΔΠ 212/2006 (Τεκμήριο 43) της 12/5/2006 επήλθαν περαιτέρω χαλαρώσεις.

Αυτό που προκύπτει από πλευράς επιστολών ΜΥ 1 είναι μια τάση υπερβολής, αξιολόγηση των δεδομένων και κινδύνων χωρίς επιστημονική βάση, και όχι αδράνεια ή λήψη λανθασμένων μέτρων από πλευράς Κτηνιατρικών Υπηρεσιών.
Ως προς το ζήτημα της λειτουργίας θεματικού πάρκου, φαίνεται ότι είχε εξασφαλιστεί πολεοδομική άδεια και άδεια οικοδομής. Δεν είναι ξεκάθαρο αν ζητήθηκαν απόψεις από τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες. Εδώ ο μάρτυρας δεν ήταν σε θέση να επιβεβαιώσει το ζήτημα αυτό. Το πρόβλημα όμως έγκειται αλλού. Οι άδειες εξασφαλίστηκαν από την Mavris Famagusta Ostr. Farms Ltd & Άλλος (Πολεοδομική - Τεκμήριο 49) ή τον ΜΥ 1 (Άδεια Οικοδομής - Τεκμήριο 48) και όχι την Εναγομένη. Στο σημείο αυτό θα επανέλθω στη συνέχεια.
Κρίνω τον ΜΕ 3 αξιόπιστο. Εξαιρουμένου του ζητήματος της ύπαρξης ή μη άδειας λειτουργίας θεματικού πάρκου δέχομαι τη μαρτυρία του στην ολότητα της. Αξιολόγηση της μαρτυρίας του κ. XXXXX Μαυρή (ΜΥ 1)
Προσέγγισα τη μαρτυρία του με ιδιαίτερη προσοχή. Διαπίστωσα ότι ο ΜΥ 1 διακατεχόταν από έντονα αισθήματα για το θέμα. Αυτό είναι αντιληπτό. Επρόκειτο για μεγάλη, φιλόδοξη και δαπανηρή επένδυση η οποία, εν τέλει, απέτυχε παρά τις υπέρμετρες προσπάθειες του ιδίου και της Εναγομένης.
Είμαι σίγουρος ότι ο φόβος της γρίπης των πτηνών συνέβαλε ουσιαστικά στα προβλήματα τους. Δεν έχω πεισθεί όμως ότι αυτός ήταν και ο λόγος αποτυχίας της επιχείρησης. Είναι εμφανές από τα έγγραφα που έχουν κατατεθεί και την αλληλογραφία που έχει παρατεθεί ανωτέρω ότι υπήρξε φόβος για τις επιπτώσεις του ιού, υπέρμετρος θα έλεγα, χωρίς να τίθενται αντικειμενικά δεδομένα. Σημειώνω ότι η εν λόγω γρίπη, αν κρίνω από τα λεχθέντα του ΜΥ 3, στα οποία θα αναφερθώ στη συνέχεια, υφίστατο ανέκαθεν και μάλιστα κατά το χρόνο υποβολής των αιτήσεων. Απλά δεν υπήρχε έξαρση που να επηρεάζει την Κύπρο. Οι ανησυχίες του ΜΥ 1 το 2006 αφορούσαν την υγεία της οικογένειας του. Ζητούσε θανάτωση των στρουθοκαμήλων χωρίς να υφίσταται κρούσμα. Από τις επιστολές του (Τεκμήρια 53 και 54) προκύπτει καθαρά υποκειμενική φοβία η οποία δεν υποστηριζόταν από αντικειμενικούς λόγους.
Τούτων λεχθέντων, η όλη συμπεριφορά του ιδίου και της Εναγομένης, δεν καταδεικνύει ότι θεώρησαν την επιχείρηση οριστικά τελειωμένη αφού συνέχιζαν να υποβάλλουν αιτήσεις για καταβολή χρημάτων δυνάμει του σχεδίου αντί να ζητήσουν τον τερματισμό εξαιτίας της γρίπης. Συγκεκριμένα με το Τεκμήριο 9 (που φέρει ημερ. 16/6/2006) αναφέρονται τα ακόλουθα από την Εναγομένη (προς τον Ενάγοντα): «Επιθυμώ να αναφερθώ στο πιο πάνω θέμα και να σας πληροφορήσω τα πιο κάτω σε σχέση με τη δραστηριοποίηση μου στο Μέτρο 1.7: (τοποθετείστε √ ή X στο ανάλογο κουτί πιο κάτω) - Έχω αρχίσει τη δραστηριοποίηση μου στο Μέτρο 1.7 √ - Έχω αρχίσει/συμπληρώσει[5] τις επενδύσεις που μου έχουν εγκριθεί στην αίτηση μου για το Καθεστώς 1.1.1 με Αρ. Ν.246 √ - Έχω αποστείλει σχετικά παραστατικά τιμολόγια-αποδείξεις πληρωμών για τη συμμετοχή μου στο Καθεστώς 1.1.1 Συμπληρώνεται το πρώτο μέρος των αγορών εντός των ημερών και θα σταλεί αμέσως»
Την 16/10/2006, η Εναγομένη απέστειλε έντυπο στο οποίο πληροφορούσε τον Ενάγοντα ότι συμπλήρωσε μέρος των επιλέξιμων δαπανών της αίτησης Ν.246, αναφερόμενη σε αγορές και τιμολόγια. Την 17/2/2007 (Τεκμήριο 13) ζητούσε παράταση για εγγραφή του γεωργικού ελκυστήρα στο όνομα της, και όταν το έπραξε (Τεκμήριο 14), έλαβε το ποσό των €17.103,10 (ΛΚ 10.010) σχετικά με το Καθεστώς 1.1.1 από τον Ενάγοντα ως επακόλουθο της εκτέλεσης του πρώτου αιτήματος πληρωμής κατά τις 5/12/
Ζήτησε περαιτέρω, με τα Τεκμήρια 16 και 17, χρήματα για αγορές που έγιναν εντός του
Σύμφωνα με την έκθεση του ελεγκτή (19/2/2008 - Τεκμήριο 19) εκκρεμούσε παραγγελία για 15 στρουθοκαμήλους. Ο ΜΥ 1 αντεξεταζόμενος δεν το διέψευσε, ανέφερε όμως ότι ενώ αρχικά είχε κάποιες ελπίδες, ακολούθως ακύρωσε την παραγγελία.
Από τα πιο πάνω είναι εμφανές ότι κάθε άλλο παρά ματαιωθείσα θεωρούσαν η Εναγομένη και ο ΜΥ 1 την συμφωνία της Εναγομένης με τον Ενάγοντα. Ούτε έχει συνδεθεί το κλείσιμο του σφαγείου, τον Σεπτέμβριο του 2006 με το κλείσιμο της μονάδας.
Όσον αφορά το θεματικό πάρκο, αυτό φαίνεται να τύγχανε διαχείρισης από εταιρεία και όχι την Εναγομένη. Οι εταιρείες είναι ανεξάρτητες νομικές οντότητες (βλ. Salomon v Salomon & Co [1897] AC 22 (HL)). Σε κάθε περίπτωση, η Εναγομένη δεν παρουσίασε λογαριασμούς για την εν λόγω επιχείρηση. Η προσπάθεια του ΜΥ 1 να παρουσιάσει λογαριασμούς της εταιρείας προσέκρουσε σε ένσταση της συνηγόρου του Ενάγοντα, η οποία έγινε δεκτή από το Δικαστήριο, αφού όχι μόνο ήταν εκτός δικογράφων, δεν ήταν ούτε διάδικος.
Ως εκ τούτου, δεν δέχομαι τη μαρτυρία του ΜΥ 1, ότι δηλαδή η αποτυχία της μονάδας οφειλόταν στις ενέργειες του αρμόδιου Υπουργείου. Αξιολόγηση της μαρτυρίας της Εναγομένης (ΜΥ 2)
Η Εναγομένη στην ουσία δεν ανέφερε οτιδήποτε περισσότερο από αυτά που ανέφερε και ο ΜΥ
Οι λόγοι απόρριψης της μαρτυρίας του ΜΥ 1 αφορούν και τις ενέργειες της ίδιας, η οποία, καθ' ομολογίαν της, ενεργούσε με τη δική του καθοδήγηση. Για τους ίδιους λόγους που ανέφερα πιο πάνω σε σχέση με τον ΜΥ 1, δεν μπορώ να δεχθώ ούτε και τη δική της μαρτυρία, ως προς τους λόγους αποτυχίας της μονάδας τους. Αξιολόγηση της μαρτυρίας του Δρ. XXXXX Γιάλλουρου (ΜΥ 3)
Όπως ανέφερα πιο πάνω τα προσόντα του ΜΥ 3 έγιναν αποδεκτά. Τούτων λεχθέντων, η έκθεση που ετοίμασε (Τεκμήριο 57) αφορά, ως επί το πλείστο, γενικές αναφορές σε σχέση με την επικινδυνότητα και μεταδοτικότητα του ιού. Κάποιες αναφορές αφορούν και το έτος
Σημειώνω ότι η πηγές του δεν αναφέρονται, αν και θα έπρεπε. Η έκθεση του, ημερ. 10/3/2008, έγινε όταν η μονάδα είχε σχεδόν διαλυθεί. Ο ίδιος δεν ήταν σε θέση να αξιολογήσει τα ακριβή αίτια παρά τις αναφορές του για τα μέτρα.
Ήταν επίσης ασαφής ως προς τις δυνατότητες ενσταυλισμού των στρουθοκαμήλων, χωρίς να μου διαφεύγει ότι δεν προκύπτει να ζητήθηκε ειδικά από τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες ο ενσταυλισμός τους ή ότι δεν μπορούσε να εξαιρεθεί. Σε κάθε περίπτωση ουδεμία αναφορά γίνεται στα μέτρα που μπορούσαν να ληφθούν και δεν λήφθηκαν.
Με βάση τα πιο πάνω δεδομένα κρίνω ότι δεν μπορώ να στηριχθώ στη μαρτυρία του ΜΥ 3 και δεν την αποδέχομαι. ΙV. ΕΥΡΗΜΑΤΑ
Πέραν των όσων ανέφερα στις §§ 29 - 87, προβαίνω στα ακόλουθα ευρήματα:

(1)Σύμφωνα με τις αιτήσεις, Τεκμήρια 3 και 4, η Εναγομένη ήταν υποχρεωμένη να επιστρέψει, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης της με την υποβαλλόμενη πρόταση της, τα χρήματα που θα λάμβανε.

(2)Οι αιτήσεις αφορούσαν τη βελτίωση υφιστάμενης μονάδας στρουθοκαμήλων. Στις αιτήσεις δεν αναφερόταν η ανάπτυξη ελαιοκαλλιέργειας, ούτε έχει καταδειχθεί ότι μπορούσε να μεταβληθεί το αντικείμενο των αιτήσεων.

(3)Η Εναγομένη με δική της παραδοχή, δέχεται ότι δεν συμμορφώθηκε. Η επίκληση της γρίπης των πτηνών ως λόγου ματαίωσης έχει απορριφθεί για τους λόγους που εξήγησα πιο πάνω κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας της ιδίας, του ΜΥ 1 και του ΜΥ 3. Ως εκ τούτου κρίνω ότι η Εναγομένη δεν έχει παρουσιάσει αξιόπιστη και αποδεκτή μαρτυρία ότι η γρίπη των πτηνών αποτέλεσε «ανωτέρα βία», ότι ήταν δηλαδή, «σοβαρή φυσική καταστροφή που προκάλεσε σημαντική ζημιά στη γεωργική έκταση της εκμετάλλευσης» (βλ. όρο 7.4.3 (γ) του Τεκμηρίου 39).

(4)Ο Ενάγων, επομένως, δικαιούται την επιστροφή των ποσών που η Εναγομένη δέχεται ότι της κατέβαλε.

Η απόρριψη της μαρτυρίας της Υπεράσπισης οδηγεί και σε απόρριψη της Ανταπαίτησης αφού, δεν έχει αποδειχθεί αμελής διαχείριση της επιδημίας της γρίπης των πτηνών από τον Ενάγοντα, ούτε προκύπτει κάτι τέτοιο από τα έγγραφα που είναι αμοιβαίως αποδεκτά.
Ως προς την εισήγηση του συνηγόρου Υπεράσπισης, ότι το Υπουργείο Γεωργίας είναι «το ένα και το αυτό» με τον Ενάγοντα δεν με βρίσκει σύμφωνο. Το άρθρο 7 του Ν.64(Ι)/2003το οποίο παρέθεσα ανωτέρω (βλ. § 35) προσδίδει αυτοτέλεια στον Ενάγοντα. Η διαχείριση της γρίπης των πτηνών από τις αρμόδιες υπηρεσίες δεν μπορεί να αποδοθεί στον Ενάγοντα. Αφορά ανεξάρτητες ενέργειες που δεν ενέπιπταν στη συμφωνία Αναδοχής που είχε ως αποκλειστικό σκοπό τη διαχείριση των μέτρων χρηματοδότησης και μόνο. Ενέργειες των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, οι οποίες δεν ενέπιπταν στην ενάσκηση των καθηκόντων τους δυνάμει της συμφωνίας Αναδοχής, δεν μπορούν να αποδοθούν στον Ενάγοντα.
Δεν μου διαφεύγει ότι η ΚΔΠ 491/2005 (και συνεπώς όλα τα μέτρα και οδηγίες που λήφθηκαν) αφορά διάταγμα του Υπουργού Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος, που εκδόθηκε δυνάμει του άρθρου 7 του περί της Υγείας των Ζώων Νόμο του 2001, Ν.109(Ι)/2001και δεν μπορεί να συσχετισθεί με τον Ενάγοντα. V. ΚΑΤΑΛΗΞΗ
Εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγομένης για το ποσό των €42.048,68 με νόμιμο τόκο. Τα έξοδα, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγομένης. (Υπ.) ............... Ν. Α. Π. Γεωργιάδης, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφον Πρωτοκολλητής [1] Sections 32 and 56 of the Act. A question arises whether s. 32 or s. 56 applies to a contract that has become void because the event has become impossible. Where the contract itself, as a matter of construction, contains impliedly or expressly a term according to which it would stand discharged on the happening of certain circumstances, the question of dissolution of the contract according to its terms falls to be determined under s. 32 or other similar provisions, unlike in English law where it is treated as frustration under s. 56 of the Act. The doctrine of discharge by frustration is not available where the contract makes full and complete provision, so intended, for a given contingency." This distinction is important, and should not be ignored. [2] Force Majeure and Similar Clauses. Many contracts expressly provide for performance to be excused, if rendered impossible by unavoidable cause such as force majeure, vis major, acts of God, or the enemy. When a force majeure event is relatable to an express or implied clause in a contract, it is governed by s. 32 and if the event occurs de hors the contract, it is dealt with by a rule of positive law under s. 56." [3] 'As indicated in Fox v Percy there are other techniques for assessing the credibility and reliability of a witness other than that based on a personal assessment of demeanour:
Assess the evidence of a witness by reference to undisputed or indisputable facts. The witness is likely to be considered to be unreliable if their evidence is, in any serious respect, inconsistent with those facts; ...' [4] 'The main tests needed to determine whether a witness is lying or not are, I think, the following, although their relative importance will vary widely from case to case:

(1)the consistency of the witness's evidence with what is agreed, or clearly shown by other evidence, to have occurred; ....' [5] Η λέξη είναι διαγραμμένη στο πρωτότυπο. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.