Πουλλή ν. Νικολαΐδης, Αρ. Αγωγής: 6553/13, 31/1/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2022:A53 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χρ. Ε. Χατζηευτυχίου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 6553/13 Μεταξύ: XXXXX Πουλλή Ενάγουσα - και - XXXXX Νικολαΐδης Εναγόμενος ---------------------------------- Ημερομηνία: 31 Ιανουαρίου, 2022 Εμφανίσεις: Για ενάγουσα: κα Α. Μαστίχη Για εναγόμενο: κα Χ. Επιφανίου Α Π Ο Φ Α Σ Η Η ενάγουσα παραπονείται για τρία δημοσιεύματα (Τεκμήρια 4, 5 και 6)[1] τα οποία δημοσιεύτηκαν σε ιστοσελίδες που ανήκουν ή διαχειρίζονται από τον εναγόμενο και στάλθηκαν απ' αυτόν μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Ο εναγόμενος αρνείται ότι σύνταξε ή δημοσίευσε τα δημοσιεύματα. Ο εναγόμενος, καθηγητής φυσικής, δημοσίευσε το 2007 σε εφημερίδα άρθρο με τίτλο «Νέο-αποικιοκρατικές νοοτροπίες στο Υπ. Παιδείας» (Τεκμήριο 2). Η ενάγουσα, τότε Διευθύντρια Μέσης Εκπαίδευσης, καταχώρησε αγωγή εναντίον του. Ο εναγόμενος προέβη σε απολογία (Τεκμήριο 3) και η αγωγή αποσύρθηκε. Η ενάγουσα αφυπηρέτησε τον Ιούλιο του
- Αυτά δηλώθηκαν, μεταξύ άλλων, ως παραδεκτά γεγονότα (Έγγραφο Α). Προς απόδειξη της απαίτησης κατέθεσαν η ενάγουσα, ο Α. Τρακοσιής (ΜΕ2), ο Α. Χριστοδούλου (ΜΕ3), ο Μ. Μιλτιάδους (ΜΕ4) και ο Μ. Κελογρηγόρης (ΜΕ5). Για την πλευρά του εναγόμενου κατέθεσε ο εναγόμενος. Η μαρτυρία λήφθηκε υπόψη στον επιτρεπτό βαθμό, ακόμη κι αν δεν γίνεται αναφορά στο κείμενο της απόφασης. Μπορεί να συνοψισθεί ως εξής: Η ενάγουσα υιοθέτησε γραπτή δήλωση (Έγγραφο Β). Προσκόμισε βιογραφικό σημείωμα (Τεκμήριο 1). Χαίρει άριστης φήμης στην Κύπρο και το εξωτερικό. Το 2007 ο εναγόμενος δημοσίευσε άρθρο σε εφημερίδα (Τεκμήριο 2). Η ενάγουσα καταχώρησε τότε αγωγή εναντίον του. Το 2012 ο εναγόμενος προέβη σε απολογία (Τεκμήριο 3). Μήνες αργότερα, τον Ιούλιο του 2013, η ενάγουσα αφυπηρέτησε. Επειδή την ενδιέφερε η υστεροφημία της, «αμέσως μετά την αφυπηρέτησή της» απέστειλε την απολογία του εναγόμενου στις εφημερίδες. Στις 11.7.13 η ιστοσελίδα Παιδεία News την δημοσίευσε (Τεκμήριο 9). Στις 16.6.13 ο εναγόμενος σύνταξε και δημοσίευσε το Τεκμήριο 4[i]. Στάλθηκε στην ίδια και σε «πληθώρα παραληπτών» μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Σ' αυτό αναγράφεται ως παραλήπτης μόνο η ηλεκτρονική διεύθυνση (email) της ίδιας. Ερωτηθείσα ποια είναι η ηλεκτρονική διεύθυνση του αποστολέα, απάντησε ότι αναγράφεται «XXXXX Nicolaides». Της υποδείχθηκε ότι αυτό δεν είναι ηλεκτρονική διεύθυνση. Απάντησε: «Δεν τυπώθηκε, έχει υπογραφή όμως εκεί». Διερωτηθείσα η ευπαίδευτη συνήγορος του εναγόμενου σε ποια υπογραφή αναφέρεται, απάντησε: «Ε το "XXXXX", έχει τη φωτογραφία του». Στη δεύτερη σελίδα του τεκμηρίου καταγράφονται διάφορες ημερομηνίες και φράσεις. Ερωτηθείσα τι σημαίνουν, απάντησε: «Λέει το στο τέλος της σελίδας 2 "from XXXXX Νικολαΐδης to XXXXX@yahoo.com". Τι άλλο να έχουμε δηλαδή που τα πιο πάνω; Είναι αρθρογραφία του. Τώρα δεν ξέρω». Δημοσιεύτηκε και στην ιστοσελίδα www.XXXXX.net η οποία είναι ιδιοκτησία του εναγόμενου και την διαχειρίζεται. Της υποδείχθηκε ότι το τεκμήριο αναφέρεται σε άρθρο της ιστοσελίδας Παιδεία News το οποίο όμως δημοσιεύτηκε μεταγενέστερα, ήτοι τον Ιούλιο (Τεκμήριο 9). Οι ημερομηνίες, απάντησε, δεν έχουν καμία σημασία. Δεν θυμάται πότε ακριβώς έστειλε την απολογία για να δημοσιευτεί. Στις 12.7.13 ο εναγόμενος σύνταξε και δημοσίευσε το Τεκμήριο 5[ii]. Το έλαβε μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και το κατέθεσε όπως το εκτύπωσε η ίδια. Στάλθηκε σε «πληθώρα παραληπτών». Η ηλεκτρονική διεύθυνση παραλήπτη (email) είναι δική της. Αναγράφεται ότι είναι προωθημένο μήνυμα («forwarded message»). Δεν αναγράφεται από ποιαν ηλεκτρονική διεύθυνση προωθήθηκε και προς ποιαν. Η ίδια το έστειλε από δική της ηλεκτρονική διεύθυνση σε άλλη δική της. Δημοσιεύτηκε στην ίδια ιστοσελίδα με το Τεκμήριο
- Στις 17.7.13 ο εναγόμενος σύνταξε και δημοσίευσε το Τεκμήριο 6[iii]. Το κατέθεσε όπως το εκτύπωσε η ίδια. Το έλαβε στην ηλεκτρονική της διεύθυνση (email). Στάλθηκε σε «πληθώρα παραληπτών». Όταν της υποδείχθηκε ότι αναγράφεται ως παραλήπτης μόνο η διεύθυνση XXXXX@hotmail.com, δεν ήταν σε θέση να απαντήσει ποια διεύθυνση είναι αυτή. Το κείμενο είναι ανώνυμο. Ερωτηθείσα γιατί θεωρεί ότι το σύνταξε ο εναγόμενος, απάντησε ότι μερικές φορές είναι η εντύπωση που δημιουργεί κάποιος και ότι όλοι ξέρουν ποιος το έγραψε. Της υποβλήθηκε ότι δεν το δημοσίευσε ο εναγόμενος. Απάντησε: «Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι το έστειλε ο ίδιος, αφού κατ' εξακολούθηση το έστελλε, το ίδιο και πολύς κόσμος, καμία αμφιβολία, αλλά όταν διαψεύδει απόφαση Δικαστηρίου καταλαβαίνουμε το ποιόν του ανθρώπου». Δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα www.XXXXX.org, η οποία είναι ιδιοκτησία του εναγόμενου και την διαχειρίζεται. Της υποβλήθηκε ότι ουδέποτε ήταν ιδιοκτήτης ή την διαχειριζόταν. Απάντησε: «Εγώ ξέρω διαφορετικά. Ήταν κοινό μυστικό ότι διαχειρίζετουν, κοινό μυστικό σε όλο το Υπουργείο Παιδείας». Της υποβλήθηκε ότι στην ιστοσελίδα αρθρογραφούσαν και άλλοι. Απάντησε: «Έχω να πω ότι στα άρθρα του [εναγόμενου], υπέγραφε και έβαλλε και τη φωτογραφία του μάλιστα». Της υποβλήθηκε ότι ο εναγόμενος ουδέποτε το έστειλε μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και ουδέποτε το δημοσίευσε στο διαδίκτυο. Απάντησε: «Ωραία». Ο ΜΕ2 υιοθέτησε γραπτή δήλωση (Έγγραφο Γ). Ενημερωνόταν κατά καιρούς από συναδέλφους του ότι υπήρχαν άρθρα εναντίον της ενάγουσας «σε ιστοσελίδα» του εναγόμενου ή που είχαν σταλεί «μέσω ηλεκτρονικών ταχυδρομείων». Είδε μόνο κάποιο άρθρο δημοσιευμένο σε μια εφημερίδα. Ο ΜΕ3 υιοθέτησε γραπτή δήλωση (Έγγραφο Δ). Δεν είδε δημοσιευμένα τα Τεκμήρια 4 και
- Δεν είναι σε θέση να γνωρίζει αν δημοσιεύτηκαν ή όχι. Είχε ακούσει γι' αυτά από άλλους υπό μορφή κουτσομπολιού. Ο ΜΕ4 υιοθέτησε γραπτή δήλωση (Έγγραφο Ε). Στις 11.7.13, απ' ότι είναι σε θέση να γνωρίζει, ο εναγόμενος σύνταξε και δημοσίευσε το Τεκμήριο 4, στην ιστοσελίδα www.XXXXX.net η οποία, γνωρίζει και είχε αντιληφθεί, ότι είναι ιδιοκτησία του και την διαχειριζόταν. Είναι σε θέση να γνωρίζει επίσης ότι στις 12.7.13 ο εναγόμενος σύνταξε και δημοσίευσε στην ίδια ιστοσελίδα το Τεκμήριο
- Στάλθηκαν από τον εναγόμενο στον ίδιο μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Ερωτηθείς με ποιο τρόπο αντιλήφθηκε ότι τα Τεκμήρια 4 και 5 στάλθηκαν από τον εναγόμενο, απάντησε ότι πρώτον στάλθηκε από δική του ηλεκτρονική διεύθυνση και δεύτερο στο κάτω μέρος του Τεκμηρίου 4 γράφει τα στοιχεία του. Έλαβε πάνω από εκατό ηλεκτρονικά μηνύματα στα οποία ο εναγόμενος έβριζε διάφορους και το συζητούσε με συναδέλφους του. Επισκέφθηκε την ιστοσελίδα πολλές φορές, στην οποία υπήρχε φωτογραφία του εναγόμενου. Του υποβλήθηκε ότι στην ιστοσελίδα δεν έγραφε μόνο ο εναγόμενος. Απάντησε ότι στο κάτω μέρος έγραφε το όνομά του. Όταν του υποβλήθηκε ότι η ενάγουσα ισχυρίζεται ότι το Τεκμήριο 4 δημοσιεύτηκε στις 16.6.13 ενώ ο ίδιος στις 11.7.13, απάντησε ότι ισχύει αυτό που είδε ο ίδιος. Ο ΜΕ5 υιοθέτησε γραπτή δήλωση (Έγγραφο Στ). Κάποιοι συνάδελφοί του -δεν θυμάται ποιοι- του έδειξαν τυπωμένο το Τεκμήριο 5 και του είπαν ότι το παρέλαβαν με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Του έδειξαν τυπωμένο και το Τεκμήριο
- Του υποβλήθηκε ότι δεν συντάχθηκαν ή δημοσιεύτηκαν από τον εναγόμενο. Απάντησε ότι λέει ό,τι είδε και άκουσε από συναδέλφους του. Ο εναγόμενος υιοθέτησε γραπτή δήλωση (Έγγραφο Ζ). Ουδέποτε σύνταξε ή δημοσίευσε τα Τεκμήρια 4, 5 και
- Η ιστοσελίδα www.XXXXX.net δημοσίευσε κάποια άρθρα του στο παρελθόν και η ιστοσελίδα www.XXXXX.org διατηρείτο από οργάνωση όπου αρθρογραφούσαν διάφοροι. Δεν ήταν ιδιοκτήτης ή διαχειριστής τους. Κάποιος με γνώσεις πληροφορικής, όπως ο ΜΕ4 ως επιθεωρητής πληροφορικής, θα μπορούσε να ελέγξει σε ποιου το όνομα είναι εγγεγραμμένες. Θα μπορούσε να εντοπίσει το IP address και να ταυτοποιήσει τον αποστολέα. Έμαθε για τα δημοσιεύματα στο πλαίσιο της αγωγής. Τα θεωρεί χαλκευμένα από οποιοδήποτε με κίνητρο να τον πλήξει λόγω των συνδικαλιστικών του παρεμβάσεων σε συμφέροντα. Δεν προέβη σε καταγγελία στην αστυνομία διότι δεν κυκλοφόρησαν. Η φωτογραφία στα Τεκμήρια 4 και 5 απεικονίζει τον ίδιο. Ερωτηθείς πού την βρήκαν, απάντησε ότι είναι αναρτημένη στο διαδίκτυο και εμφανίζεται όταν κάνεις έρευνα. Ο αριθμός κινητού στο Τεκμήριο 4 είναι δικός του και είναι δημοσιευμένος στην ιστοσελίδα της ΟΕΛΜΕΚ. Οι ευπαίδευτες συνήγοροι αγόρευσαν γραπτώς και προφορικώς. Αναφορά στις επιμέρους θέσεις τους γίνεται όπου κριθεί σκόπιμο. Παρακολούθησα τους μάρτυρες, έχοντας υπόψη τις σχετικές αρχές (Πατάτσου ν. Χιλμί κ.ά., Πολιτική Έφεση 300/11, ημερ. 31.5.17, Παπαχρυσοστόμου ν. Κώστα Γρηγοριάδη & Συνεταίροι κ.ά., Πολιτική Έφεση 118/10, ημερ. 16.12.15). Το Δικαστήριο μπορεί να αποδεχθεί μέρος της μαρτυρίας κάποιου και να απορρίψει άλλο (Α. Κωνσταντινίδης & Υιός Λτδ v. Firepro Systems Ltd, Πολιτική Έφεση 140/14, ημερ. 6.12.21). Σε αγωγές για δυσφήμιση η αξιολόγηση της μαρτυρίας έχει σημασία για θέματα κακοβουλίας ή αποζημιώσεων (Γαληνιώτης ν. Εκδοτικός Οίκος Δίας Λτδ
(2011)1 Α.Α.Δ. 474). Ή, όπως εδώ, όταν αμφισβητείται η δημοσίευση από τον εναγόμενο. Όλοι οι μάρτυρες για την πλευρά της ενάγουσας μου έκαναν γενικά θετική εντύπωση, ανεξάρτητα της βαρύτητας που θα μπορούσε να δοθεί στη μαρτυρία τους. Το παράπονο της ενάγουσας, όταν έδιδε μαρτυρία στο Δικαστήριο, ήταν εμφανές στον τρόπο με τον οποίο εκφραζόταν σε σχέση με τα επίδικα δημοσιεύματα. Θεωρώ ότι προσπάθησε να μεταφέρει στο Δικαστήριο με ειλικρίνεια τα αισθήματά της. Απαντούσε με συνοχή και χωρίς υπεκφυγές. Η αξιοπιστία της δεν κλονίστηκε. Ουδεμία τάση παραποίησης γεγονότων ή καταφυγής στο ψέμα διαπιστώθηκε. Με ειλικρίνεια ανέφερε ότι τάσσεται υπέρ της αρθρογραφίας από εκπαιδευτικούς όταν αυτή γίνεται με επιχειρήματα. Με την ίδια ειλικρίνεια και αυθορμητισμό ανέφερε ότι δεν αναγράφεται η ηλεκτρονική διεύθυνση (email) του αποστολέα στο Τεκμήριο 4, ότι η ίδια προώθησε το Τεκμήριο 5 σε δική της διεύθυνση και ότι δεν είναι σε θέση να πει σε ποιον ανήκει η διεύθυνση παραλήπτη στο Τεκμήριο
- Ο ΜΕ4 απαντούσε συγκροτημένα. Δεν υπέπεσε σε οποιαδήποτε αντίφαση. Θεωρώ ότι, όταν του υποδείχθηκε ότι οι ημερομηνίες δημοσίευσης του Τεκμηρίου 4 διαφέρουν μεταξύ των δικών του ισχυρισμών και της ενάγουσας, με ειλικρίνεια απάντησε ότι ισχύει αυτό που είδε ο ίδιος και δεν γνωρίζει κάτι για άλλες ημερομηνίες. Με κάθε σεβασμό, η θέση της ευπαίδευτης συνηγόρου του εναγόμενου ότι η μαρτυρία του δεν πρέπει να ληφθεί υπόψη επειδή είναι προκατειλημμένος εναντίον του εναγόμενου και υπέρ της ενάγουσας δεν με βρίσκει σύμφωνο. Ο μάρτυρας αναφέρθηκε στα περιστατικά που επικαλείται η ευπαίδευτη συνήγορος λέγοντας ότι ακολουθούσε οδηγίες της προϊστάμενής του, η οποία τυγχάνει να είναι η ενάγουσα. Όσον αφορά την καταγγελία για εξύβριση που έκανε εναντίον του εναγόμενου, με ειλικρίνεια ανέφερε ότι η υπόθεση τελείωσε με την πειθαρχική καταδίκη του εναγόμενου και έκτοτε δεν ασχολήθηκε ξανά μαζί του, ούτε έχει κάτι εναντίον του. Έχοντας υπόψη τη συνολική εικόνα του, δεν διαπιστώνεται προκατάληψη. Οι ΜΕ2, ΜΕ3 και ΜΕ5 θεωρώ ότι με ειλικρίνεια προσπάθησαν να μεταφέρουν στο Δικαστήριο όσα σχετικά γνώριζαν. Η αξιοπιστία τους δεν κλονίστηκε. Το Δικαστήριο μπορεί να βασιστεί στη μαρτυρία τους, ιδιαίτερη αναφορά στην οποία γίνεται όπου κριθεί σκόπιμο. Η μαρτυρία του εναγόμενου παρουσιάζει αδυναμίες. Πρώτον, στη γραπτή του δήλωση (Έγγραφο Ζ) αναφέρει ότι η ιστοσελίδα www.XXXXX.org έκλεισε αρχές του
- Αυτή ήταν και η θέση που υποβλήθηκε από την ευπαίδευτη συνήγορό του στην ενάγουσα. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι έκλεισε «σίγουρα» πριν το
- Ερωτηθείς ξανά, απάντησε ότι «η αίσθησή του» είναι ότι έκλεισε πριν το
- Δεύτερο, όταν ρωτήθηκε αντεξεταζόμενος αν η ιστοσελίδα www.XXXXX.com παραπέμπει στο όνομά του, απέφυγε να απαντήσει ξεκάθαρα λέγοντας ότι δεν έλεγχε τι δημοσίευε η ιστοσελίδα. Τρίτον, στη γραπτή του δήλωση (Έγγραφο Ζ) αναφέρει ότι η απολογία του (Τεκμήριο 2) είχε γίνει με όρο («υπό την αίρεση») ότι δεν θα δημοσιευθεί. Ο ισχυρισμός αυτός είναι δικογραφημένος στην υπεράσπιση και αυτός υποβλήθηκε στην ενάγουσα. Αντίθετα, ερωτηθείς αντεξεταζόμενος σε ποιο σημείο του Τεκμηρίου 2 αναγράφεται κάτι τέτοιο, ανέφερε ότι ήταν ο (τότε) δικηγόρος του που τον διαβεβαίωσε ότι δεν θα δημοσιευθεί η υπόθεση. Πέραν τούτων, για σκοπούς πληρότητας, σημειώνω ότι οι ισχυρισμοί του ότι η ιστοσελίδα www.neapnoi.org είχε συγκεκριμένη μορφή δεν υποβλήθηκαν στους μάρτυρες της άλλης πλευράς για να απαντήσουν. Ούτε υποδείχθηκαν σ' αυτούς τα Τεκμήρια 10, 11, 12 και 13 που επικαλέστηκε ο εναγόμενος για να τους δοθεί η ευκαιρία να τα σχολιάσουν. Συνεπώς, το Δικαστήριο δεν μπορεί να βασιστεί στη μαρτυρία του. Για να αποδειχθεί η απαίτηση, θα πρέπει πρωτίστως να αποδειχθεί στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων η δημοσίευση από τον εναγόμενο (άρθρο 17, Κεφ. 148). Ακόμη κι όταν πρόκειται για δυσφήμιση μέσω διαδικτύου, εφαρμόζονται οι παραδοσιακές αρχές (O'Dwyer κ.ά. ν. Χριστόφορος Καραγιαννάς & Υιός Λτδ, Πολιτική Έφεση 435/12, ημερ. 21.2.20). Το βάρος απόδειξης παραμένει στους ώμους της ενάγουσας, έστω κι αν η μαρτυρία του εναγόμενου απορρίφθηκε και η μαρτυρία της ενάγουσας (και των μαρτύρων της) κρίθηκε αξιόπιστη. Όπως επαναλήφθηκε στην Τοφαρίδου v. Ε&Κ Elian Developers Ltd κ.ά., Πολιτική Έφεση 14/13, ημερ. 28.7.20: «Άλλο η αξιολόγηση που προηγείται και άλλο το κατά πόσο από τα γεγονότα, όπως σε αυτά καταλήγει το Δικαστήριο, ο διάδικος που φέρει το βάρος απόδειξης το έχει αποσείσει». Θέση της ενάγουσας ήταν ότι τα δημοσιεύματα στάλθηκαν από τον εναγόμενο με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Ηλεκτρονική διεύθυνση αποστολέα (email) δεν δικογραφείται. Στο Τεκμήριο 4 ηλεκτρονική διεύθυνση (email) αποστολέα δεν αναγράφεται. Η διεύθυνση που αναγράφεται στο τέλος του κειμένου είναι μέρος των στοιχείων του κατ' ισχυρισμό συντάκτη. Ο εναγόμενος αντεξεταζόμενος δεν ρωτήθηκε για τη συγκεκριμένη διεύθυνση κατά πόσον είναι εγγεγραμμένη στο όνομά του ή αν την χρησιμοποιεί στις ηλεκτρονικές του επικοινωνίες (Ευσταθίου v. Alpha Bank Ltd
(2012)1 Α.Α.Δ. 1682). Ούτε επεξηγήθηκε πως η ηλεκτρονική διεύθυνση συνδέεται με τον εναγόμενο. Ο ΜΕ4 ανέφερε ότι αντιλήφθηκε ότι είχε σταλθεί από τον εναγόμενο επειδή στάλθηκε από δική του ηλεκτρονική διεύθυνση σε συνδυασμό με τα στοιχεία που αναφέρονται στο κάτω μέρος του τεκμηρίου. Κάθε διεύθυνση, πρόσθεσε, είναι μοναδική. Ουδέποτε όμως ανέφερε ποια ήταν η ηλεκτρονική διεύθυνση του αποστολέα. Ούτε επεξήγησε πως γνωρίζει ότι η διεύθυνση στην οποία αναφέρεται ανήκει ή χρησιμοποιείται από τον εναγόμενο, για παράδειγμα κατά πόσον υπήρξε οποιαδήποτε αμφίδρομη επικοινωνία μεταξύ τους στο παρελθόν. Η αναφορά του ότι έλαβε πάνω από εκατό μηνύματα, όπως το τεκμήριο, στα οποία ο εναγόμενος έβριζε διάφορους και ότι διάφοροι συνάδελφοί του τον ρωτούσαν τι είναι όλα αυτά τα αισχρά που γράφει ο εναγόμενος δεν επαρκεί. Ελλείπουν τα στοιχεία που θα επέτρεπαν στο Δικαστήριο να καταλήξει σε εύρημα ότι η διεύθυνση συνδέεται με τον εναγόμενο. Στην πολύ πρόσφατη απόφαση Λ.Δ. v. Μ.Φ., Πολιτική Έφεση 188/14, ημερ. 19.1.22, για παράδειγμα, ένα από τα επίδικα θέματα ήταν κατά πόσον ο εναγόμενος ήταν υπεύθυνος για τη δημοσίευση ενός δυσφημιστικού βίντεο. Στηριζόμενο σε στοιχεία όπως ότι το βίντεο καταγράφηκε από τον ίδιο, με τη χρήση του κινητού του, ήταν ο μοναδικός κάτοχος και μόνο δύο πρόσωπα γνώριζαν γι' αυτό εκ των οποίων το ένα ήταν ο ίδιος, το Δικαστήριο κατέληξε ότι ο εναγόμενος δημοσίευσε το βίντεο. Στην SMEC Holdings Ltd v. Boniface [2005] NSWSC 1099 (η οποία παρατίθεται στο σύγγραμμα Gately on Libel and Slander, 11η εκδ., παρ. 34.7) το επίδικο θέμα ήταν παρόμοιο με το υπό εξέταση. Το Δικαστήριο έλαβε υπόψη του ότι ο υπολογιστής από τον οποίο στάλθηκαν τα ηλεκτρονικά μηνύματα ήταν στο γραφείο του εναγόμενου. Περαιτέρω, στο Τεκμήριο 4 αναγράφεται η ημερομηνία 12.7.13 και παρατίθεται αυτούσιο το κείμενο του Τεκμηρίου 5 (βλ. σελ. 3, 4 και 5). Ουδεμία επεξήγηση δόθηκε γιατί το Τεκμήριο 4, το οποίο φέρεται να στάλθηκε στην ενάγουσα στις 16.6.13, περιλαμβάνει κείμενο (Τεκμήριο 5) το οποίο η ενάγουσα λέει ότι παρέλαβε ένα μήνα μετά. Τεκμήριο μάλιστα που, όπως ανέφερε, εκτύπωσε και κατέθεσε αυτούσιο. Γίνεται επίσης αναφορά σε κάποιο δημοσίευμα της ιστοσελίδας Παιδεία News. Όμως το μοναδικό δημοσίευμα που προσκομίστηκε από την εν λόγω ιστοσελίδα (Τεκμήριο 9) φέρει μεταγενέστερη ημερομηνία από το Τεκμήριο 4. Στο Τεκμήριο 5 αναγράφεται ηλεκτρονική διεύθυνση (email) αποστολέα. Δεν επεξηγήθηκε πως η διεύθυνση αυτή συνδέεται με τον εναγόμενο. Οι αναφορές του ΜΕ4 για το προηγούμενο τεκμήριο επαναλήφθηκαν και γι' αυτό το τεκμήριο. Επαναλαμβάνω ότι δεν κατονόμασε ηλεκτρονική διεύθυνση αποστολέα. Ούτε επεξήγησε πως γνωρίζει ότι η διεύθυνση στην οποία αναφέρεται ανήκει στον εναγόμενο. Επίσης, στο Τεκμήριο 5 αναγράφεται ότι αυτό προωθήθηκε (forwarded). Αντεξεταζόμενη η ενάγουσα ανέφερε ότι το προώθησε η ίδια από δική της ηλεκτρονική διεύθυνση (email) σε άλλη δική της. Οι εν λόγω διευθύνσεις δεν αναγράφονται στο τεκμήριο, παρά τη θέση της ότι το εκτύπωσε αυτούσιο. Στο Τεκμήριο 6 δεν αναγράφεται ηλεκτρονική διεύθυνση αποστολέα (email). Ούτε αναφέρθηκε από τους μάρτυρες από ποια διεύθυνση στάλθηκε. Σε σχέση με τον παραλήπτη του, η ενάγουσα ισχυρίστηκε ότι στάλθηκε στην ίδια. Αντεξεταζόμενη όμως δεν ήταν σε θέση να αναφέρει σε ποιον ανήκει η (μοναδική) διεύθυνση παραλήπτη η οποία αναγράφεται στο τεκμήριο. Πέραν τούτου, το κείμενο είναι ανώνυμο. Ερωτηθείσα γιατί θεωρεί ότι ανήκει στον εναγόμενο, απάντησε ότι «μερικές φόρες είναι η εντύπωση που δημιουργεί κάποιος» και ότι «όλοι ξέρουν ποιος το έγραψε». Περαιτέρω, δεν προκύπτει από τη μαρτυρία ότι τα Τεκμήρια 4 και 6 στάλθηκαν σε τρίτους. Όταν υποδείχθηκε στην ενάγουσα ότι από το Τεκμήριο 4 (μοναδικός) παραλήπτης φαίνεται να είναι η ίδια, απάντησε: «Βέβαια θα έρθουν μάρτυρες να πουν ότι επιάσαν το και εκείνοι». Οι ΜΕ2, ΜΕ3 και ΜΕ5 δεν προσέφεραν κάτι ουσιαστικό σε σχέση μ' αυτό. Ο ΜΕ4 ανέφερε ότι Τεκμήριο 4 στάλθηκε στον ίδιο σε διαφορετική ημερομηνία απ' ότι ισχυρίζεται η ενάγουσα ότι δημοσιεύτηκε. Επομένως πρόκειται για διαφορετικό δημοσίευμα (Χατζηλαμπρή ν. Πετεινού
(2010)1 Α.Α.Δ. 1022). Σε σχέση με τη δημοσίευση στις δύο ιστοσελίδες, δεν προσκομίστηκαν δημοσιεύματα από ιστοσελίδες. Ό,τι προσκομίστηκε, σύμφωνα με την ενάγουσα, είναι τα ηλεκτρονικά μηνύματα που στάλθηκαν στην ίδια. Σε κάθε περίπτωση, δεν προσκομίστηκε μαρτυρία που να αποδεικνύει ότι είναι εγγεγραμμένες στο όνομα του εναγόμενου ή ότι τις διαχειρίζεται. Η συνωνυμία μεταξύ του μικρού ονόματός του και του ονόματος της ιστοσελίδας www.XXXXXX.net ή ότι σ' αυτή ήταν αναρτημένο το όνομα και η φωτογραφία του δεν μπορεί να οδηγήσει, άνευ ετέρου, σε τέτοιο εύρημα. Ούτε η αναφορά της ενάγουσας ότι ήταν «κοινό μυστικό» ότι ο εναγόμενος διαχειριζόταν την ιστοσελίδα www.XXXXX.org, υπό τις περιστάσεις, επαρκεί. Τέλος, στο κάτω μέρος των Τεκμηρίων 4, 5 και 6 αναγράφεται η φράση «Powered by Mad Mini ®». Ουδεμία επεξήγηση ή σχετική μαρτυρία δόθηκε. Εν ολίγοις, οι αδυναμίες στην προσκομισθείσα μαρτυρία είναι σε τέτοια έκταση και βαθμό που δεν επιτρέπουν στο Δικαστήριο να θεωρήσει ότι η ενάγουσα έχει αποσείσει το βάρος απόδειξης ότι τα τεκμήρια δημοσιεύτηκαν από τον εναγόμενο. Η κατάληξη αυτή σφραγίζει την τύχη της αγωγής. Ανεξαρτήτως τούτου, προχωρώ να εξετάσω -ως η συνήθης πρακτική- τα υπόλοιπα συστατικά στοιχεία του αστικού αδικήματος. Το κατά πόσο ένα δημοσίευμα αναφέρεται στην ενάγουσα και είναι δυσφημιστικό κρίνεται από το Δικαστήριο εξετάζοντας το κείμενο στο σύνολό του (Μεσαρίτη v. Λαζαρίδη, Πολιτική Έφεση 470/11, ημερ. 14.5.18). To πως έγινε αντιληπτό από τον ενάγοντα ή άλλους, δεν έχει σημασία (Γαληνιώτης (ανωτέρω)). Αποδίδεται στις λέξεις η συνήθης και φυσική τους έννοια, χωρίς υπερβολική ανάλυση ή υπερβολική υποψία (Κωνσταντίνου κ.ά. v. Καραμεσίνη
(2011)1 Α.Α.Δ. 715). Τα Τεκμήρια 4 και 5 αναφέρονται ονομαστικά σ' αυτή. Το Τεκμήριο 6 αναφέρει ότι μετά την «αφυπηρέτηση της γνωστής "σατράπηδας" νέος αέρας ελευθερίας φυσά στους ορόφους του Υπουργείου Παιδείας» και ότι από την αποχώρησή της οι «εργαζόμενοι του κεντρικού κτιρίου του Υπουργείου Παιδείας» έχουν χαρεί. Η ενάγουσα ήταν η μόνη που αφυπηρέτησε τότε από τη Μέση Παιδεία και το Υπουργείο. Επομένως τη φωτογραφίζει (Phileleftheros Public Company Ltd κ.ά. v. Χριστοδούλου
(2012)1 Α.Α.Δ. 1763). Το Τεκμήριο 4 αναφέρει ότι η ενάγουσα «μπροστά στο ενδεχόμενο να χάσει τη δίκη είχε τραπεί εις άτακτο φυγή» -δηλαδή σε εσπευσμένη απομάκρυνση χωρίς τάξη και οργάνωση (Λεξικό Γ. Μπαμπινιώτη, 3η εκδ., σελ. 201 και 1321). Με κάθε σεβασμό, δεν διαπιστώνω ότι υπονοεί ότι η ενάγουσα είναι δειλή που καταφεύγει σε ψεύδη για να καλύψει τη δειλία της, ως η εισήγηση της ευπαίδευτης συνηγόρου της. H φράση «ασύστολο ψέμα» αποδίδεται σε τρίτο πρόσωπο, όχι στην ενάγουσα. Δεν προσκομίστηκε μαρτυρία ότι το τρίτο πρόσωπο επικαλέστηκε τα λεγόμενά της ώστε να θεωρείται ότι αποδίδεται και σ' αυτήν. Το μόνο άρθρο του εν λόγω προσώπου που προσκομίστηκε φέρει μεταγενέστερη ημερομηνία (Τεκμήριο 9). Δεν στοιχειοθετείται, υπό τις περιστάσεις, δυσφήμιση. Η χρήση απρεπών εκφράσεων και η ειρωνεία, όπως τονίστηκε στην απόφαση Εκδόσεις «Αρκτίνος Λτδ» κ.ά. v. Αγγελίδη, Πολιτική Έφεση 315/13, ημερ. 3.12.20, δεν συνιστούν αφ' εαυτών δυσφήμιση. Σημασία έχει το ουσιαστικό νόημα που μπορεί να εξαχθεί από την απρεπή φράση ή την ειρωνεία. Το Τεκμήριο 5 αναφέρει αναληθώς ότι η ενάγουσα ψεύδεται ότι ο εναγόμενος απέσυρε το άρθρο του 2007 (Τεκμήριο 2). Αποδίδονται στην ενάγουσα σε σχέση με τα καθήκοντά της ως Διευθύντρια Μέσης Εκπαίδευσης, μεταξύ άλλων, εκφοβισμό, ρουφιανιά -δηλαδή καταδίδει, συκοφαντεί και δολοπλοκεί (Λεξικό (ανωτέρω), σελ. 1065), βόλεμα ημετέρων -δηλαδή αναξιοκρατία, κατάχρηση εξουσίας, παράνομη και αντιϋπηρεσιακή χρήση ψευδών στοιχείων -δηλαδή πειθαρχικά και ποινικά αδικήματα, αυταρχικές και νεοαποικιοκρατικές μεθοδολογίες, «μη αντοχή της» (sic) σε διάλογο, συμπεριφέρεται ωσάν η εκπαίδευση είναι φέουδο -δηλαδή ως έχουσα κατ' αυθαίρετο τρόπο απόλυτη εξουσία (Λεξικό (ανωτέρω), σελ. 1297) και τσιφλίκι της -δηλαδή την ιδιοποιήθηκε αυθαίρετα (Λεξικό (ανωτέρω), σελ. 1253). Κι όλα αυτά ως «μια απλή και λιτή σκιαγράφηση» της ενάγουσας, υπονοώντας ότι είναι το ελάχιστο που θα μπορούσε να πει κάποιος. Οι λέξεις είναι έκδηλα δυσφημιστικές. Το Τεκμήριο 6 αναφέρεται στη «γνωστή σατράπιδα» -δηλαδή η οποία έχει τη φήμη ότι είναι δεσποτική (Λεξικό (ανωτέρω), σελ. 1297). Της αποδίδει ρουφιανιά, ρουσφετολογία και βόλεμα των ημετέρων. Αναφέρεται ότι κρατούσε υπόδουλη τη Μέση Παιδεία, η αφυπηρέτησή της ήταν απελευθερωτική για τους υφιστάμενούς της και λυτρωτική για την κυπριακή παιδεία, δηλαδή απελευθερώθηκαν από μια επώδυνη κατάσταση (Λεξικό (ανωτέρω), σελ. 703). Τα Τεκμήρια 5 και 6 ενδέχεται να εκθέσουν την ενάγουσα σε περιφρόνηση ή χλευασμό, επηρεάζοντας τη φήμη της. Το δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου δεν μπορεί, έχοντας υπόψη τη σοβαρότητα των όσων καταλογίζονται στην ενάγουσα, να υπερισχύσει της προστασίας της υπόληψης (Κυριάκου κ.ά. v. Λουκαΐδη, Πολιτική Έφεση 103/2014, ημερ. 18.12.20). Στρεφόμενος στις αποζημιώσεις -σε περίπτωση κατά την οποία όλα τα συστατικά στοιχεία του αστικού αδικήματος είχαν αποδειχθεί- οι παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη απαριθμούνται στην πλούσια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου (Λουκαΐδη
(2020)ανωτέρω, Α.Ι. κ.ά. ν. Π.Φ. κ.ά., Πολιτική Έφεση 283/12, ημερ. 27.9.19). Κάθε υπόθεση εξαρτάται από τα δικά της περιστατικά. Για σκοπούς καθοδήγησης και χωρίς να παραγνωρίζονται οι διαφορές με την παρούσα, ενδεικτικά παραπέμπω στις αποφάσεις Παττούρας ν. Eκδοτική Eταιρεία Tηλέγραφος Λτδ κ.ά.
(2009)1 Α.Α.Δ. 1222 και Μίτα ν. Λεοντή
(2005)1 Α.Α.Δ. 1299. Στην πρώτη, δύο δημοσιεύματα σε εφημερίδα παγκύπριας κυκλοφορίας απέδιδαν σε δημόσιο λειτουργό αναξιοκρατία στις προσλήψεις δημοσίων υπαλλήλων με στόχο το βόλεμα ατόμων που προτάθηκαν από πολιτικό κόμμα και την ημετεροκρατία. Το ποσό των €8.543 (ΛΚ5.000) επικυρώθηκε από το Εφετείο, τονίζοντας ότι αναμφίβολα βρίσκεται στη χαμηλότερη βαθμίδα του προσφερόμενου πλαισίου. Στη δεύτερη, επιστολή και δημοσίευμα σε εφημερίδα ευρείας κυκλοφορίας ανέφεραν ότι ο ενάγοντας ήταν ανεπαρκής και ανέντιμος στην εκτέλεση των καθηκόντων του, προωθούσε δικά του συμφέροντα σε βάρος των συμφερόντων της θέσης που υπηρετούσε και ενεργούσε αυθαίρετα με την ανοχή των υφισταμένων του. Το ποσό των €8.543 (ΛΚ5.000) χαρακτηρίστηκε ως χαμηλό σε σημαντικό βαθμό. Παραπέμπω επίσης για σκοπούς πληρότητας και χωρίς να παραγνωρίζονται οι διαφορές με την παρούσα στις Κωνσταντίνου
(2011), Α.Ι.
(2019)και O'Dwyer
(2020)ανωτέρω. Στην πρώτη, για πέντε συνεχείς σχεδόν μέρες δημοσιεύτηκαν κακόβουλα σε εφημερίδα καθημερινής κυκλοφορίας ειρωνικά άρθρα για την ενάγουσα. Επρόκειτο για ένα «συνεχές ανελέητο σφυροκόπημα». Ο τρόπος αντεξέτασης επιβεβαίωνε την πολεμική εναντίον της. Επιδικάστηκαν €20.
- Στη δεύτερη, τα δημοσιεύματα «έλαβαν για μέρες πρωτοφανή έκταση». Αναπαράχθηκαν στα βραδινά δελτία ειδήσεων όλων των καναλιών και τις καθημερινές εφημερίδες. Εισαγωγέας οπτικών μηχανημάτων παρουσιαζόταν ότι παραπληροφορεί το κοινό και ότι δημιουργεί ψεύτικες ελπίδες σε ασθενείς με σκοπό το κέρδος με αποτέλεσμα να υποστεί ζημιά. Τα δυσφημιστικά σχόλια συνεχίστηκαν από τους εναγόμενους στο δικόγραφό τους και κατά την αντεξέταση. Επιδικάστηκαν €40.
- Στην τρίτη, για έξι και πλέον χρόνια, εταιρεία εργολάβων, με ευρύ κύκλο εργασιών, υπέστηκε μια «πρωτοφανή εκστρατεία» δυσφήμισης με συνεχή σχόλια που της απέδιδαν ανεντιμότητα και ψεύδη, με «ουσιαστική επίπτωση» στη φήμη και την υπόληψή της. Επιδικάστηκαν €60.
- Οι διαφορές με την παρούσα είναι εμφανείς. Η ευπαίδευτη συνήγορος της ενάγουσας επικαλέστηκε την Αλήθεια Εκδοτική Εταιρεία Λτδ κ.ά. v. Αλωνεύτη
(2002)1 Α.Α.Δ 1863. Εκεί δώδεκα άρθρα σε εφημερίδα παγκύπριας κυκλοφορίας απέδιδαν σε εν ενεργεία υπουργό «αναίσχυντες» πράξεις, ήτοι ότι συνωμότησε προς καταδολίευση του δημόσιου ταμείου και προς ζημιά της άμυνας της Κύπρου με αποτέλεσμα οι φίλοι του να καρπωθούν εκατομμύρια λίρες και ότι ο ίδιος με τα κέρδη του επιδιδόταν σε κυβεία σε καζίνα του εξωτερικού. Επιδικάστηκαν €51.258 (ΛΚ30.000) και €8.543 (ΛΚ5.000) παραδειγματικές. Εδώ πρόκειται για δύο δημοσιεύματα (Τεκμήρια 5 και 6). Στάλθηκαν μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και αναρτήθηκαν στο διαδίκτυο (O'Dwyer
(2020)ανωτέρω). Το Τεκμήριο 5 περιέχει ψευδή ισχυρισμό εν γνώσει του εναγόμενου ότι δεν απέσυρε το άρθρο του 2007. Πέραν τούτου, στην απολογία του ανέφερε ότι στο εν λόγω άρθρο ασκείται «άστοχη και άδικη» κριτική. Εντούτοις, όχι μόνο το δημοσίευσε εκ νέου, αλλά ανέφερε ότι το δημοσιεύει «με πλήρη επίγνωση» και «το επαυξάνει κατά το πολλαπλάσιο». Τα στοιχεία αυτά αποτελούν ενδείξεις κακοβουλίας (Gatley (ανωτέρω) παρ. 34.38). Αν και δεν αποδείχθηκε ειδική ζημιά, η ένταση των δημοσιευμάτων, οι λέξεις και οι πράξεις που αποδίδονται στην ενάγουσα σε σχέση με τη θέση της δεν μπορούν να παραγνωριστούν. Και αυτό σε συνάρτηση με την άριστη φήμη της στο χώρο της διδασκαλίας, της παιδείας και γενικότερα στην κοινωνία. Λαμβανομένων υπόψη όλων των πιο πάνω, ποσό €12.000 θα αποτελούσε εύλογη αποζημίωση. Οι τιμωρητικές αποζημιώσεις, οι οποίες σκοπό έχουν να τιμωρήσουν τον εναγόμενο, δεν δικαιολογούνται (K.G.D. Graphics Designs Ltd κ.ά. v. Νεάρχου, Πολιτική Έφεση 35/11, ημερ. 18.4.18, Κωνσταντίνου
(2011)ανωτέρω). Σχετικά με το αιτούμενο Διάταγμα, η αναφορά ότι ο εναγόμενος συνεχίζει να λοιδορεί την ενάγουσα ποικιλοτρόπως δεν θα ήταν αρκετή για να εκδοθεί τέτοιο δραστικό Διάταγμα (Lordos v. Hadjinicolaou a.o.
(1987)1 J.S.C. 294, Αστικά Αδικήματα, Αρτέμης και Ερωτοκρίτου, 2003, 1ος τόμος, σελ. 85-86). Η αγωγή απορρίπτεται. Τα έξοδα, αφού δεν εντοπίζεται λόγος γιατί να μην ακολουθήσουν το αποτέλεσμα, επιδικάζονται εναντίον της ενάγουσας, ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στην κλίμακα της αγωγής και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .......... Χρ. Ε. Χατζηευτυχίου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] Τα επίδικα δημοσιεύματα Τεκμήρια 4, 5 και 6 παρατίθενται στο τέλος της απόφασης ως υποσημειώσεις i, ii και iii αντίστοιχα. Αναφορά σ' αυτά γίνεται όπου κριθεί σκόπιμο. [i] Τεκμήριο 4 Ποτέ δεν απολογήθηκα στην Πουλλή Αναφορικά με τη συστηματικά αντιδεοντολογική «δημοσιογραφία» του [Χ.Π.] και του κομματόχωρου του Παιδεία News περί «απολογίας μου και απόσυρσης των γραφομένων μου προς τη XXXXX Πουλλή.» δηλώνω ότι αυτό ΠΟΤΕ δεν έχει γίνει αυτό και είναι ένα ασύστολο ψέμα. Απλά η κυρία Πουλλή μπροστά στο ενδεχόμενο να χάσει τη δίκη είχε τραπεί εις άτακτο φυγή. Το μόνο το οποίο είχα δηλώσει στο δικαστήριο ήταν «.ότι είχα γράψει από τα οποία δεν αποσύρω ούτε ένα γιώτα δεν ήθελα να τη θίξω ως άτομο και ότι έγραψα ήταν στα πλαίσια της υπηρεσιακής και μόνο κριτικής.». [ii] Τεκμήριο 5 Δεν έχω αποσύρει τίποτε εναντίον της Πουλλή! Τίποτε δεν έχω αποσύρει σύμφωνα με τη δουλική και συστηματικά αντιδεοντολογική «δημοσιογραφία» του [Χ.Π.] και του κομματόχωρου Παιδεία News, που ειρήσθω εν παρόδω είναι μια αρένα στείρας κομματικής αντιπαράθεσης που αποκλείει φωνές και απόψεις εκτός παλαιοκομματισμού συστήματος, αναδημοσιεύω το σχετικό άρθρο το οποίο η Πουλλή λέει ότι έχω αποσύρει. Με πλήρη επίγνωση το ξαναδημοσιεύω και δηλώνω ότι όχι μόνο δεν έχω αποσύρει ούτε ένα γίωτα αλλά αντιθέτως το επαυξάνω κατά το πολλαπλάσιο, αφού είναι μια απλή και λιτή σκιαγράφηση της XXXXX Πουλλή. ΥΓ: Αν η 11 Ιουλίου δεν ήταν μια μαύρη μέρα για τον τόπο μας θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως μέρα λύτρωσης και απελευθέρωσης των εκπαιδευτικών από τα δεσμά του εκφοβισμού, της ρουφιανιάς και του βολέματος των ημετέρων. Νέο-αποικιοκρατικές νοοτροπίες στο Υπ. Παιδείας Η ελεύθερη διακίνηση και παραγωγή ιδεών και προτάσεων, σ' ένα χώρο όπως ο εκπαιδευτικός, είναι η αναγκαία συνθήκη, για μόνιμη και συνεχή αυτοεξέλιξη, καθώς και αυτοβελτίωση του όλου συστήματος. Ειδικά στη σημερινή εποχή, όπου κρίνεται και δοκιμάζεται η αντοχή και το μέλλον της δημόσιας εκπαίδευσης, απαιτείται και επιβάλλεται όσο ποτέ άλλοτε, ελευθερία σκέψεων, απόψεων και κριτικής. Είναι αδιανόητο υψηλόβαθμοι διοικητικοί λειτουργοί του Υπουργείου Παιδείας, με νοοτροπίες και συμπεριφορές παρωχημένων εποχών, να θέλουν μανιωδώς να κρατήσουν την Παιδεία του τόπου σιδηροδέσμια στη συντήρηση και στην οπισθοδρόμηση. Αντιδράσεις, ανάλογες μ' αυτές της Γενικής Διευθύντριας Μέσης Εκπαίδευσης, με αφορμή το άρθρο μου «τι πρέπει να γνωρίζει ο νέος Υπουργός Παιδείας» (www.pantelis.net/edu2.pdf), όπου σχολίαζα θέματα γενικής εκπαιδευτικής τακτικής και πολιτικής, επιβεβαιώνουν και ευρύτερα στοιχειοθετούν τους ισχυρισμούς μου περί «κλικών και υποτελών», πράγμα το οποίο διαφαίνεται, μέσα από την εντολή της σε ομάδα «υποτακτικών» επιθεωρητών, να απαντήσουν εκ μέρους της, στο προαναφερθέν μου άρθρο. Στην διατεταγμένη απάντηση, όπου υπήρχαν νύξεις, βολές και υπονοούμενα κατά του ατόμου μου, χρησιμοποιήθηκαν τα γνωστά και απαράδεκτα, ψευδή και παραπλανητικά στοιχεία, τα προερχόμενα από τον περιβόητο παραφάκελο, τα οποία παράνομα και αντιυπηρεσιακά τους είχε προηγουμένως εφοδιάσει, η Γενική Διευθύντρια Μέσης Παιδείας. Η ενέργεια αυτή, παράλληλα με τη χρήση και κατάχρηση, της δύναμης που παρέχει η εξουσία, κάποιοι είχαν την ψευδαίσθηση, πως θα με καθήλωναν και θα με φίμωναν. Όμως επειδή οι απόψεις, προτάσεις και εμπλοκή μου με την εκπαίδευση, δεν έχουν σε καμιά περίπτωση μισθολογική σχέση, όπως ενδεχομένως κάποιων αυτόκλητων υπηρετών και υποτακτικών, επανήλθα με νέο άρθρο «.μας χωρίζουν δεκαετίας νοοτροπιών και αντιλήψεων» (www.XXXXX.net/edu1.pdf), όπου η Γενική Διευθύντρια, επιβεβαιώνοντας ακόμη μια φορά, την μη αντοχή της, σε οποιαδήποτε μορφής δημόσιο διάλογο θέσεων και επιχειρημάτων, και χρησιμοποιώντας αυταρχικές νέο-αποικιοκρατικές μεθοδολογίες μου έχει αποστείλει υπηρεσιακή επιστολή (www.XXXXX.net/letter1.pdf) με την οποία ουσιαστικά μου απαγορεύει να αρθρογραφώ, για θέματα εκπαιδευτικής πολιτικής, λες και η δημόσια εκπαίδευση είναι προσωπικό της φέουδο και τσιφλίκι. Οι αναχρονιστικές και οπισθοδρομικές, για μιαν ελεύθερη κοινωνία μεθοδολογίες, όπως αυτές της Γενικής Διευθύντριας, που μας θυμίζουν τραυματικά βιώματα κάποιων παλαιών κακών εποχών, έχουν καταγγελθεί για λόγους καθαρά αρχής, στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Παιδείας, στην Επίτροπο Διοίκησης, στην ΟΕΛΜΕΚ και τέλος στον Υπουργό Παιδείας, ο οποίος καλείται να πάρει θέση στο συγκεκριμένο θέμα, αφού έχει να κάμει με τη συνολική εικόνα, τόσο του Υπουργού Παιδείας, σαν προϊστάμενης πολιτικής αρχής, όσο και της αξιοπιστίας της φιλελεύθερης δομής και κατεύθυνσης του όλου εκπαιδευτικού μας συστήματος. Επειδή κανένας απολύτως σ' αυτόν τον τόπο δεν είναι υπεράνω νόμων και κριτικής, έχω την διαμορφωμένη, βάσει γεγονότων, άποψη πως η Γενική Διευθύντρια, άστοχα και άκομψα, έχει ερμηνεύσει το νέο της ρόλο. Το πάθος, η μανία και τυχόν εμπάθειες της, οι οποίες εκδηλώνονται με κατάχρηση εξουσίας, διαμέσου εντολών ή απειλών για πειθαρχικές διώξεις, πρέπει να βρουν τον τρόπο να μετασχηματιστούν σε εκσυγχρονιστική δράση για αναμόρφωση της Παιδείας. Δυστυχώς διοίκηση με «φιρμάνια, προστάγματα και εγκυκλίους», που είναι το μόνο και μοναδικό χαρακτηριστικό της μέχρι στιγμής δράσης της Γενικής Διευθύντριας, μας θυμίζουν αποικιοκρατικές μεθοδεύσεις, οι οποίες είναι εξ ορισμού σε σύγκρουση και διάσταση, μ' αυτό το οποίο έχει ασφυκτική ανάγκη το εκπαιδευτικό μας σύστημα. [iii] Τεκμήριο 6 Άνεμος Ελευθερίας στο Υπουργείο Παιδείας Μετά από την λυτρωτική για τη παιδεία του τόπου μας αφυπηρέτηση της γνωστής «σατράπηδας» νέος αέρας ελευθερίας φυσά στους ορόφους του Υπουργείου Παιδείας. Πραγματικά δεν μπορεί να περιγραφεί η ανακούφιση και η χαρά που έχουν νοιώσει όλοι γενικά οι εργαζόμενοι του κεντρικού κτιρίου του Υπουργείου Παιδείας από την αποχώρηση, για αποκλειστικούς λόγους διάσωσης του εφάπαξ, της εν λόγω κυρίας, η οποία για 6 και πλέον χρόνια κρατούσε «αλυσοδεμένη και υπόδουλη» τη Μέση Παιδεία μέσα από τη ρουφιανιά, τη ρουσφετολογία και το βόλεμα των ημετέρων. Φυσικά τώρα κανείς δεν θα τη θυμάται, να την υπολογίζει και να της προσηκώνεται. Εντελώς άσημη και απαρατήρητη αφού δεν θα φέρει καμιά μορφή εξουσίας. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο