Κανάρη ν. Τιγγιρίδης κ.α., Αρ. Αγωγής: 8355/13, 24/1/2022

(1993)1 Α.Α.Δ. 753). Σπούδασε νομική σε ελληνικό πανεπιστήμιο, εργάστηκε ως δικηγόρος στην Ελλάδα και την Κύπρο και ασχολήθηκε με το ελληνικό δίκαιο. Τα προσόντα και η εμπειρία της την καθιστούν εμπειρογνώμονα (Θεοσκέπαστη Φαρμ ν. Δημοκρατίας

(1990)1 Α.Α.Δ. 984). Καθήκον ενός εμπειρογνώμονα είναι να εφοδιάσει το Δικαστήριο με τις απαραίτητες πληροφορίες ώστε να μπορέσει να εξάγει τα δικά του συμπεράσματα (Παύλου v. Ευθυμίου, Πολ. Έφεση 33/14, ημερ. 23.6.21)∙ ακόμη κι αν είναι ο μόνος εμπειρογνώμονας που καταθέτει στο Δικαστήριο (Α. Κωνσταντινίδης & Υιός Λτδ v. Firepro Systems Ltd, Πολ. Έφεση 140/14, ημερ. 6.12.21). Οι θέσεις της ήταν πλήρως αιτιολογημένες, παραπέμποντας σε σχετικά τεκμήρια. Επιχείρησε να παρουσιάσει τις θέσεις της αντικειμενικά και με επαγγελματισμό. Η αντεξέτασή της περιορίστηκε κυρίως στην υπουργική απόφαση 42074/3252 (Τεκμήριο 9) και κατά πόσον σχετίζεται με την 64955/6079 (Τεκμήριο 4). Η μαρτυρία της δεν κλονίστηκε. Το Δικαστήριο μπορεί να βασιστεί στη μαρτυρία της. Ο ενάγοντας μου έκανε καλή εντύπωση. Απαντούσε στις ερωτήσεις με πληρότητα και σαφήνεια. Η αξιοπιστία του δεν κλονίστηκε. Το Δικαστήριο μπορεί να βασιστεί στη μαρτυρία του, εκτός από την ερμηνεία που ο ίδιος δίδει στο δικογράφο του αντίδικου -το οποίο δεν είναι θέμα μαρτυρίας- και την ερμηνεία των υπουργικών αποφάσεων -το οποίο είναι θέμα πραγματικό και αποδεικνύεται με μαρτυρία εμπειρογνώμονα (Royal Bank of Scotland PLC (ανωτέρω)). Από τις δικογραφημένες θέσεις, τη μαρτυρία και τα παραδεκτά γεγονότα είναι ευρήματα του Δικαστηρίου ότι: οι εναγόμενοι 1 και 2 κατείχαν ο καθένας από 25% των μετοχών σε ελληνική εταιρεία. Η εταιρεία ασχολείτο με την πιλοτική λειτουργία διαφήμισης με ηλεκτρονικά μέσα σε ταξί. Οι εναγόμενοι συμφώνησαν, δυνάμει γραπτής συμφωνίας, ημερ. 1.7.03 (Έγγραφο Β), να πουλήσουν ο καθένας από 5% των μετοχών τους στον ενάγοντα για το συνολικό ποσό των €76.887,06 (ΛΚ45.000). Ο ενάγοντας πλήρωσε το ποσό και οι εναγόμενοι 1 και 2 του μεταβίβασαν τις μετοχές. Η λειτουργία της εταιρείας, ως αναφέρεται στη συμφωνία, στηριζόταν στην υπουργική απόφαση 64955/6079 (Τεκμήριο 4) η οποία ίσχυε για 24 μήνες (Ιανουάριος 2002- Ιανουάριος 2004) και επέτρεπε τη διαφήμιση σε ταξί με ηλεκτρονικά μέσα. Για τη συνέχιση του προγράμματος «για απεριόριστο χρονικό διάστημα» απαιτείτο η έκδοση νεότερων υπουργικών αποφάσεων. Ήταν ρητός όρος της συμφωνίας (παράγραφος (ε)) ότι αν δεν εκδίδονταν οι εν λόγω υπουργικές αποφάσεις, ή αν εκδίδονταν με δυσμενέστερους όρους, ο ενάγοντας θα δικαιούτο το καταβληθέν ποσό και μέρος από τα κέρδη της εταιρείας. Τον Σεπτέμβριο του 2003 δημοσιεύθηκε η υπουργική απόφαση 54829/4034 (Τεκμήριο 6). Η ισχύς της 64955/6079 (Τεκμήριο 4) παρατάθηκε μέχρι τον Απρίλιο του 2010 δυνάμει των υπουργικών αποφάσεων 75826/5776 και 8682/666 (Τεκμήρια 7 και 8 αντίστοιχα). Έκτοτε δεν ανανεώθηκε. Τον Σεπτέμβριο του 2014 δημοσιεύθηκε η υπουργική απόφαση 42074/3252 (Τεκμήριο 9). Το βάρος απόδειξης είναι στους ώμους του ενάγοντα στο μέτρο του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Αν δεν αποδείξει την εκδοχή του σ' αυτό το επίπεδο, δεν θεωρείται ότι το απέσεισε, έστω και αν η εκδοχή του είναι πιο πιθανή από εκείνη του εναγόμενου (Κωνσταντάς v. Διέτης κ.ά., Πολ. Έφεση 289/13, ημερ. 6.11.20). Εδώ υπάρχει μια μόνο εκδοχή ως προς τα γεγονότα. Αυτό που απομένει να εξεταστεί, εφόσον δεν διαπιστώνονται εγγενείς δυσκολίες σε σχέση με τους μάρτυρες και την αξιοπιστίας τους, είναι αν τα γεγονότα είναι αρκετά για να αποδείξουν την απαίτηση στον αναγκαίο βαθμό (Τράπεζα Κύπρου Δημόσια Εταιρεία Λτδ ν. Deme-Dairy Ltd κ.ά., Πολ. Έφεση 246/13, ημερ. 11.12.19). Η παράγραφος (ε) της συμφωνίας, την οποία επικαλείται ο ενάγοντας, προνοεί: «Επειδή η λειτουργία της εταιρείας στηρίζεται στις διατάξεις της [υπουργικής απόφασης 64955/6079 (Τεκμήριο 4)] με την οποίαν επετράπη η πιλοτική λειτουργία διαφημίσεων κοινωνικού και εμπορικού περιεχομένου στα επιβατηγά δημόσιας χρήσης αυτοκίνητα (ΤΑΞΙ) με ηλεκτρονικά μέσα για χρονική διάρκεια 24 μηνών από την ημερομηνία δημοσίευσής της (δηλαδή μέχρι τις 9 Ιανουάριου 2004) και επειδή, για τη λειτουργία του ως άνω συστήματος διαφημίσεων για απεριόριστο χρονικό διάστημα, απαιτείται η έκδοση νεώτερων υπουργικών αποφάσεων και επειδή οι νεώτερες αυτές υπουργικές αποφάσεις δεν έχουν εκδοθεί ακόμη, ρητά συμφωνείται από τα συμβαλλόμενα μέρη ότι, σε περίπτωση κατά την οποίαν δεν εκδοθούν οι ως άνω υπουργικές αποφάσεις ή εκδοθούν με όρους δυσμενέστερους των προβλεπομένων στην υπό αναφοράν υπουργικήν απόφαση [64955/6079 (Τεκμήριο 4)] για πιλοτική λειτουργία του συστήματος, οι πωλητές οφείλουν να επιστρέψουν αμέσως στον αγοραστή όλα τα καταβληθέντα ποσά πλέον τόκων προς 10% ετησίως από της ημερομηνίας καταβολής εκάστης δόσεως. Συμφωνείται, επίσης, ότι ο αγοραστής δικαιούται το αναλογούν εις αυτόν ποσοστό επί των κερδών της εταιρείας από της ημερομηνίας καταβολής της πρώτης δόσης μέχρι την ημερομηνία κατά την οποία θα τερματισθεί η λειτουργία του πιλοτικού προγράμματος και/ή οποιωνδήποτε παρατάσεών του.» (η υπογράμμιση είναι του Δικαστηρίου) Ο όρος είναι σαφής. Κριτήριο είναι η απλή και συνηθισμένη έννοια των λέξεων και η κατά γράμμα ερμηνεία τους (Dome Investments Public Company Ltd v. Κυπριακή Δημοκρατία, Πολ. Έφεση 111/13, ημερ. 17.6.21). Η λειτουργία της εταιρείας στηριζόταν στην υπουργική απόφαση 64955/6079 (Τεκμήριο 4) με την οποία επιτράπηκε συγκεκριμένο πρόγραμμα διαφημίσεων σε ταξί. Το πρόγραμμα θα ίσχυε για περιορισμένο χρόνο (24 μήνες). Αν δεν εκδίδονταν νέες υπουργικές αποφάσεις που θα επέτρεπαν τη λειτουργία του προγράμματος «για απεριόριστο χρονικό διάστημα» (ή αν εκδίδονταν με δυσμενέστερους όρους), ο ενάγοντας θα δικαιούτο το καταβληθέν ποσό. Θα δικαιούτο επίσης τα κέρδη τα εταιρείας με χρονικό ορόσημο την ημερομηνία «κατά την οποία θα τερματισθεί η λειτουργία του πιλοτικού προγράμματος». Προκύπτει ότι στο επίκεντρο της συμφωνίας ήταν το συγκεκριμένο πρόγραμμα, το οποίο προνοείτο στην εν λόγω υπουργική απόφαση. Το θέμα που πρέπει να εξεταστεί είναι αν η λειτουργία του προγράμματος παρατάθηκε «για απεριόριστο χρονικό διάστημα» βάσει των υπουργικών αποφάσεων 54829/4034 (Τεκμήριο 6) και 42074/3252 (Τεκμήριο 9), ως η θέση του εναγόμενου

1. Αν η απάντηση είναι αρνητική, ο ενάγοντας δικαιούται το καταβληθέν ποσό και ποσοστό από τα κέρδη της εταιρείας. Αν η απάντηση είναι καταφατική, πρέπει να εξεταστεί αν αυτές περιέχουν δυσμενέστερους όρους από την αρχική. Η απάντηση, με βάση την προσαχθείσα μαρτυρία, είναι αρνητική. Η υπουργική απόφαση 64955/6079 (Τεκμήριο 4) παρατάθηκε μέχρι το
2. Έκτοτε δεν ανανεώθηκε. Συνεπώς, η υπουργική απόφαση, και κατ' επέκταση το πρόγραμμα που προνοείται σ' αυτή, τερματίστηκαν το
3. Η υπουργική απόφαση 54829/4034 (Τεκμήριο 6) δεν συνδέεται με την 64955/6079 (Τεκμήριο 4). Εκδόθηκαν δυνάμει διαφορετικών νόμων και για κάποιο χρονικό διάστημα ήταν σε ισχύ ταυτόχρονα. Πέραν τούτου, οι πρόνοιές τους είναι διαφορετικές. Η 64955/6079 (Τεκμήριο 4), για παράδειγμα, είναι πιλοτική απόφαση για συγκεκριμένο χρόνο. Η 54829/4034 (Τεκμήριο 6) δεν είναι. Στην 64955/6079 (Τεκμήριο 4) προνοείται ότι η διαφήμιση θα γίνεται «μόνο από κέντρο που θα λειτουργεί στο σταθμό βάσης του ραδιοταξί» και «μέσω οθόνης υγρών κρυστάλλων που θα τοποθετείται στο εσωτερικό του αυτοκινήτου και στο πρόσθιο τμήμα αυτού». Στην 54829/4034 (Τεκμήριο 6) προνοείται ότι η διαφήμιση αναγράφεται «εξωτερικά του οχήματος και μόνο στις θύρες αυτών πλην των παραθύρων και εσωτερικά του οχήματος σε οποιοδήποτε σημείο προσφέρεται για το σκοπό αυτό πλην του εμπρόσθιου και οπίσθιου ανεμοθώρακα (παρμπρίζ) και παραθύρων». Η 64955/6079 (Τεκμήριο 4) εφαρμόζεται σε «επιβατηγά δημόσιας χρήσης αυτοκίνητα που είναι ενταγμένα σε ραδιοταξί». Η 54829/4034 (Τεκμήριο 6) εφαρμόζεται σε «επιβατηγά δημόσιας χρήσης (ΕΔΧ) αυτοκίνητα και η εκμετάλλευση αυτών (διαφημίσεων) από κάθε ιδιοκτήτη ΕΔΧ αυτοκινήτου, όπως αυτός προσδιορίζεται στην παρ. 2, του άρθρου 1 του Ν. 3109/2003». Υπάρχουν κι άλλες διαφορές. Η 64955/6079 (Τεκμήριο 4), για παράδειγμα, προβλέπει ότι «οι (sic) τερματική συσκευή θα πρέπει να διαθέτει μηχανισμό διακοπής της παρουσίασης των διαφημιστικών μηνυμάτων, που θα γίνεται από τον οδηγό του ΕΔΧ αυτοκινήτου, εφόσον το επιθυμεί ο επιβάτης». Στην 54829/4034 (Τεκμήριο 6) δεν ισχύει αυτό. Η 64955/6079 (Τεκμήριο 4) προβλέπει ότι «οι τερματικές συσκευές που φέρουν τα επιβατηγά δημόσιας χρήσης αυτοκίνητα, θα πρέπει να συνδέονται με το κέντρο, μέσω ψηφιακού συστήματος». Στην 54829/4034 (Τεκμήριο 6) δεν ισχύει αυτό. Η εφαρμογή της 54829/4034 (Τεκμήριο 6) «επιτρέπεται κατόπιν σύναψης συμβάσεως με διαφημιστικές επιχειρήσεις». Στην 64955/6079 (Τεκμήριο 4) δεν ισχύει αυτό. Η 54829/4034 (Τεκμήριο 6) προνοεί ότι η αναγραφή των διαφημίσεων γίνεται «εσωτερικά του οχήματος και σε οποιοδήποτε σημείο προσφέρεται για τον σκοπό αυτό πλην του εμπρόσθιου και οπίσθιου ανεμοθώρακα και παραθύρων». Η 64955/6079 (Τεκμήριο 4) προνοεί ότι γίνεται «στο πρόσθιο τμήμα του αυτοκινήτου και στο κέντρο αυτού.σε τέτοιο σημείο που να μην δημιουργεί πρόβλημα στον οδηγό». Ούτε η υπουργική απόφαση 42074/3252 (Τεκμήριο 9) σχετίζεται με την 64955/6079 (Τεκμήριο 4). Η 64955/6079 (Τεκμήριο 4) έπαψε να ανανεώνεται το
4. Η 42074/3252 (Τεκμήριο 9) δημοσιεύτηκε τέσσερα χρόνια αργότερα, χωρίς αναδρομική ισχύ. Η 42074/3252 (Τεκμήριο 9) δεν κάνει αναφορά στην 64955/6079 (Τεκμήριο 4), αλλά στην 54829/4034 (Τεκμήριο 6). Η 64955/6079 (Τεκμήριο 4) προνοεί ότι η προβολή διαφήμισης γίνεται «μέσω οθόνης υγρών κρυστάλλων» στο εσωτερικό του οχήματος και στο πρόσθιο τμήμα του. Η 42074/3252 (Τεκμήριο 9) προνοεί ότι γίνεται με την «τοποθέτηση κάθε είδους ηλεκτρονικής συσκευής» στο εσωτερικό και σε οποιοδήποτε σημείο προσφέρεται για το σκοπό αυτό εκτός από τον οπίσθιο ανεμοθώρακα και τα παράθυρα. Εν ολίγοις, η υπουργική απόφαση 64955/6079 (Τεκμήριο 4), βάσει της οποίας λειτουργούσε το πιλοτικό πρόγραμμα διαφήμισης, παρατάθηκε μέχρι το 2010 δυνάμει των υπουργικών αποφάσεων 75826/5776 και 8682/666 (Τεκμήρια 7 και 8 αντίστοιχα). Έκτοτε δεν ανανεώθηκε. Οι υπουργικές αποφάσεις 54829/4034 και 42074/3252 (Τεκμήρια 6 και 9 αντίστοιχα) δεν συνδέονται με την αρχική υπουργική απόφαση. Συνεπώς, δεν είναι νεότερες υπουργικές αποφάσεις «για τη λειτουργία του ως άνω συστήματος διαφημίσεων για απεριόριστο χρονικό διάστημα» εν τη εννοία της παραγράφου (ε) της συμφωνίας. Επομένως, δεν απαιτείται να εξεταστεί αν οι όροι τους είναι δυσμενέστεροι. Ο ενάγοντας δικαιούται, δυνάμει της παραγράφου (ε) της συμφωνίας, το ποσό που πλήρωσε στον εναγόμενο 1 με τόκο 10% ετησίως από την ημερομηνία πληρωμής κάθε δόσης. Οι ευπαίδευτες συνήγοροι, στο στάδιο των τελικών αγορεύσεων, συμφώνησαν ότι ο ενάγοντας πλήρωσε τα ποσά που αναφέρονται στη συμφωνία εξ ημισείας στους εναγόμενους 1 και 2 καθότι η κάθε πώληση αποτελεί ξεχωριστή υπόσχεση (Chitty on Contracts, 30η εκδ., παρ. 17-001). Γι' αυτό η ευπαίδευτη συνήγορος του ενάγοντα περιόρισε αναλόγως την απαίτηση. Συμφώνησαν επίσης ότι ο ενάγοντας, σε περίπτωση που του επιδικαστεί το ποσό που πλήρωσε στον εναγόμενο 1, οφείλει να επιστρέψει στον τελευταίο τις μετοχές που αγόρασε απ' αυτόν. Συνεπώς εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγόμενου 1 για €4.271,50 (ΛΚ2.500) με τόκο 10% ετησίως από 7.7.03, πλέον €8.543 (ΛΚ5.000) με τόκο 10% ετησίως από 15.8.03, πλέον €8.543 (ΛΚ5.000) με τόκο 10% ετησίως από 15.9.03, πλέον €8.543 (ΛΚ5.000) με τόκο 10% ετησίως από 15.10.03, πλέον €2.562,90 (ΛΚ1.500) με τόκο 10% ετησίως από 2.1.04, πλέον €2.990,05 (ΛΚ1.750) με τόκο 10% ετησίως από 16.1.04, πλέον €2.990,05 (ΛΚ1.750) με τόκο 10% ετησίως από 9.2.
5. Με την αποπληρωμή των ποσών αυτών, ο ενάγοντας οφείλει να εγγράψει τις μετοχές που αγόρασε από τον εναγόμενο 1 στο όνομα του τελευταίου, ως οι δηλώσεις των συνηγόρων τους. Σχετικά με τις γενικές αποζημιώσεις που ζητούνται για παράβαση της συμφωνίας λόγω μη επιστροφής του καταβληθέντος ποσού, με την επιδίκαση του οφειλόμενου ποσού ο ενάγοντας αποκαθίσταται στα δικαιώματά του σχετικά με τον εναγόμενο
6. Επομένως, δεν τίθεται θέμα επιδίκασής τους (Panasound Music Center Ltd v. Α.Γ.Χ. Ηχητική Λτδ, Πολ. Έφεση 359/11, ημερ. 15.1.18). Αναφορικά με τα κέρδη της εταιρείας, ουδεμία σχετική μαρτυρία προσκομίστηκε. Όπως ανέφερε και η ευπαίδευτη συνήγορος του ενάγοντα στο στάδιο των αγορεύσεων, οι απαιτήσεις σχετικά μ' αυτά και τις αποζημιώσεις λόγω μη εξασφάλισης πρόσβασης στους λογαριασμούς της εταιρείας δεν προωθήθηκαν. Τα έξοδα, αφού δεν εντοπίζεται λόγος γιατί να μην ακολουθήσουν το αποτέλεσμα, επιδικάζονται εναντίον του εναγόμενου 1, στην ανάλογη κλίμακα, ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .......... Χρ. Ε. Χατζηευτυχίου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο