PAHIT ICE RETAIL LTD ν. ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΕΩΝ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ, Αρ. Αγωγής: 9247/12, 31/1/2022

PAHIT ICE RETAIL LTD ν. ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΕΩΝ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ, Αρ. Αγωγής: 9247/12, 31/1/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2022:A55 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Λ. Πασχαλίδη, Ε.Δ Αρ. Αγωγής: 9247/12 Μεταξύ: PAHIT ICE RETAIL LTD Ενάγοντες και ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΕΩΝ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Εναγόμενοι ---------------------------------------------- Ημερομηνία: 31 Ιανουαρίου 2022 Εμφανίσεις: Για ενάγοντες: κ. Α. Γεωργίου με κα Γ. Ρούσου για ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ Α. ΓΕΩΡΓΙΟΥ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΔΕΠΕ Για εναγόμενους: κα Α. Θ. Μαστίχη για ΑΧΙΛΛΕΥΣ & ΑΙΜΙΛΙΟΣ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΙΜΙΛΙΑΝΙΔΗΣ ΔΕΠΕ ΑΠΟΦΑΣΗ Κατά τον ουσιώδη χρόνο της παρούσας αγωγής, δηλαδή περί τις 18/01/10, οι ενάγοντες κατείχαν και διατηρούσαν ως ενοικιαστές κατάστημα στην οδό Λήδρας στη Λευκωσία με την ονομασία «LA GELATERIA», στο οποίο στέγαζαν και λειτουργούσαν επιχείρηση λιανικής πώλησης παγωτών, γλυκών, αναψυκτικών και καφέδων. Στο υπόγειο του καταστήματος υπήρχαν αποχωρητήρια προσωπικού και πελατών καθώς επίσης και βοηθητικός χώρος όπου υπήρχαν αποθηκευμένα τρόφιμα, παγωτά, χωνάκια, γλυκά και ήδη συσκευασίας, σακούλες, ποτηράκια, κουταλάκια, ποτήρια για καφέδες, μηχανήματα και καταψύκτες παγωτών. Κάποια από τα προϊόντα αυτά ήταν τοποθετημένα μεταξύ άλλων και σε ειδικά ράφια (stands). Στις 18/01/10, λόγω έντονης βροχόπτωσης που υπήρξε την ημέρα εκείνη, οι αγωγοί λυμάτων των εναγομένων, οι οποίοι εναγόμενοι είναι οργανισμός που έχει συσταθεί δυνάμει νόμου και έχει την ευθύνη για τη μελέτη, κατασκευή λειτουργία και συντήρηση του Κεντρικού Αποχετευτικού Συστήματος Μείζονος Λευκωσίας, «είχαν δεχτεί μεγάλες ποσότητες όμβριων υδάτων με αποτέλεσμα να ψηλώσει η στάθμη νερού και λυμάτων τα οποία βρίσκονταν μέσα στον αγωγό λυμάτων των εναγομένων, σε πιο ψηλό υψόμετρο από το σημείο σύνδεσης του υποστατικού των εναγόντων με το δίκτυο των εναγομένων». Περί ώρα 14:15 μ.μ δε, οι εναγόμενοι κλήθηκαν για να μεταβούν στο κατάστημα των εναγόντων λόγω του ότι το υπόγειο του είχε πλημμυρήσει συνεπεία εισροής νερών αναμεμειγμένων με λύματα. Σημειώνω εδώ ότι αν και κατά την ακρόαση είχε αρχικά αμφισβητηθεί το κατά πόσο το υπόγειο είχε πλημμυρίσει με λύματα αλλά και με όμβρια ύδατα, εντούτοις το θέμα αυτό φαίνεται, σύμφωνα με την παρ.5(ια) της Υπεράσπισης αλλά και με τη μαρτυρία της μάρτυρος του εναγόμενου Συμβουλίου (ΜΥ1) να είναι κοινώς αποδεκτό. Οι εναγόμενοι απέστειλαν περί τις 1500μ.μ. βοθροκαθαριστικό όχημα στο κατάστημα των εναγόντων για άντληση των λυμάτων και του νερού από το υπόγειο, τα οποία λύματα και νερά είχαν ως τότε ανέλθει σε κάποιο ύψος. Η άντληση τελικά ολοκληρώθηκε με επιτυχία με τη συμβολή τόσο του βοθροκαθαριστικού συνεργείου όσο και των υπαλλήλων των εναγομένων που είχαν φτάσει στο χώρο. Μεταξύ 29/3/10 και 30/7/10 ανταλλάχτηκαν διάφορες επιστολές μεταξύ των διαδίκων και των δικηγόρων τους στα πλαίσια των οποίων οι ενάγοντες αξίωναν αποζημιώσεις για ζημιές που ισχυρίζονταν ότι υπέστηκαν στις 18/01/10 συνεπεία της πλημμύρας, ενώ οι εναγόμενοι αρνούνταν ότι έφεραν οποιαδήποτε ευθύνη. Τα πιο πάνω γεγονότα είναι, με βάση την ανταλλαγήσα δικογραφία και τις δηλώσεις στις οποίες προέβηκαν οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων κατά την ακρόαση, παραδεκτά γεγονότα στην υπόθεση και συνεπώς καθίστανται ευρήματα του Δικαστηρίου. Η δικογραφημένη εκδοχή της ενάγουσας τώρα, η οποία ενάγει το εναγόμενο Συμβούλιο στη βάση αμέλειας και παράληψης εκτέλεσης νόμιμου καθήκοντος, είναι η εξής: «.στις 18/1/10 και περί ώρα 12:00 π.μ και συνεπεία βροχής είχε αποφράξει και/ή σταλώσει λόγω υπερφόρτωσης ο κεντρικός αγωγός του διχτύου αποχέτευσης Λευκωσίας σε κάποιο σημείο πλησίον του καταστήματος των Εναγόντων. Η συσσώρευσης τεράστιου όγκου λυμάτων και όμβριων υδάτων στο χαμηλό αυτό σημείο της περιοχής προκάλεσε υπερχείλιση του διχτύου. Από τα παρακείμενα φρεάτια άρχισαν να αναβλύζουν ακάθαρτα υγρά. Επειδή το σύστημα αποχετεύσεως Λευκωσίας δεν διαθέτει καμιά πρόνοια για τη διοχέτευση υπερχειλισμάτων, η στάθμη των λυμάτων ανήλθε στο επίπεδο του οδοστρώματος ξεπερνώντας κάθε επιτρεπτό όριο σχεδιασμού και ασφάλειας για το κατάστημα. Μη έχοντας άλλη διέξοδο τα λύματα εισέβαλαν ορμητικά ασκώντας τρομακτικές πιέσεις στα εσωτερικά τοιχώματα του συστήματος αποχετεύσεως του καταστήματος. Η πίεση αυτή σε συνδυασμό με το επιπρόσθετο φορτίο με το οποίο είχε επιβαρυνθεί προκάλεσαν την κατάρρευση του συστήματος με αποτέλεσμα την απρόσκοπτη και ανεξέλεγκτη ροή λυμάτων στον υπόγειο του καταστήματος.... Σε σύντομο χρονικό διάστημα μέχρις ότου το συνεργείο των εναγομένων καταφέρει να ξεφράξει τον κεντρικό αγωγό συσσωρεύτηκε λόγω υψηλών πιέσεων τεράστια ποσότητα λυμάτων στο πάτωμα του υπογείου τα οποία έφταναν σε μεγάλο ύψος... Στις επόμενες τρεις μέρες μικροβιολόγοι επιμετρητές, συνεργεία καθαρισμού, υδραυλικοί, μπογιατζήδες και συνεργεία απολύμανσης είχαν ειδοποιηθεί ... για να αποκαταστήσουν τις ζημιές... όλα τα προϊόντα που δεν φέραν αεροστεγή συσκευασία καταστράφηκαν.... μετά από τρείς ημέρες καθαρισμού, μικροβιολόγος μετέβη στο υποστατικό όπου επαλήθευσε την απολύμανση χώρου... ούτως ώστε να μπορέσει να επαναλειτουργήσει το κατάστημα...» Κατά τους ενάγοντες, οι εναγόμενοι, οι οποίοι προέβησαν σε αριθμό πράξεων και παραλείψεων οι οποίες εξειδικεύονται στην Ε/Α σε σχετική παράγραφο λεπτομερειών αμέλειας και/ή παραλείψεων εκτέλεσης καθήκοντος, «.ευθύνονται.για μη σωστό σχεδιασμό του συστήματος αποχέτευσης και/ή μη ορθή κατασκευή του συστήματος αποχέτευσης και/ή ελλείψεων και παραλείψεων κατά την κατασκευή του συστήματος και/ή για παράβαση του νόμου και των κανονισμών.». Για το λόγο αυτό, ισχυρίζονται οι ενάγοντες, οι εναγόμενοι θα πρέπει να τους καταβάλουν €48.108,78 ως ειδικές αποζημιώσεις για την περιουσία τους που καταστράφηκε από την πλημμύρα, €1.500 για απώλεια χρήσης και/ή για απώλεια εσόδων για 5 μέρες που ήταν κλειστό το κατάστημα τους και γενικές αποζημιώσεις. Στην αντίπερα όχθη, οι εναγόμενοι οι οποίοι δεν αμφισβητούν ότι το υπόγειο του καταστήματος των εναγόντων είχε πλημμυρήσει κατά τη συγκεκριμένη ημερομηνία με λύματα και νερά, ισχυρίζονται στην υπεράσπισή τους ότι όταν το συνεργείο τους κατέφθασε στο κατάστημα και κατάφερε σε σύντομο χρόνο να αντλήσει όλα τα νερά και λύματα που είχαν εισέλθει στο υπόγειο, διαπιστώθηκαν τα εξής: «.ότι στον υπόγειο χώρο του καταστήματος που κατείχαν οι ενάγοντες κατασκευάστηκε ένα αποχωρητήριο με μηχανισμό άντλησης. Ο αγωγός πίεσης ήταν συνδεδεμένος με την κεντρική υπόνομο οικοδομής του καταστήματος των εναγόντων μέσω μιας κρεμαστής σωλήνας.(ότι) Η σωλήνα αυτή είχε στηριχθεί επί του τοίχου ή και επί της οροφής με ακατάλληλα ή και ανεπαρκή εξαρτήματα ή και τα εξαρτήματα γνωστά ως βραχιόλια τα οποία είναι ακατάλληλα ή και ανεπαρκή για στήριξη μιας κρεμαστής σωλήνας τέτοιου είδους και τέτοιου σκοπού. ότι η κρεμαστή σωλήνα αποχέτευσης παρουσίαζε σε δύο σημεία διαρροή, συγκεκριμένα στο σημείο σύνδεσης της κρεμαστής σωλήνας με οριζόντια σωλήνα όπως επίσης και στο σημείο σύνδεσης του αγωγού πίεσης άντλησης του αποχωρητηρίου. Οι πιο πάνω διαρροές προέρχονται λόγω κακής κατασκευής του εν λόγω συστήματος... διαπιστώθηκε περαιτέρω ότι δεν είχε γίνει η ορθή σύνδεση του αποχωρητηρίου με την κεντρική υπόνομο οικοδομής...ότι (για την) σύνδεση (αυτή) του υπογείου των εναγόντων με το δίκτυο των εναγομένων.ούτε ζητήθηκε ούτε δόθηκε η σχετική συναίνεση και άδεια από τους εναγόμενους.ότι η αρχική αίτηση των ιδιοκτητών του ακινήτου του επίδικου καταστήματος για την κατασκευή ιδιωτικής υπόνομου οικοδομής και την ένωση της με την κεντρική υπόνομο οικοδομής είχε γίνει κατά το έτος 1985.(και).η σχετική άδεια.είχε εκδοθεί με αρ.12/145 με ημερομηνία 22/01/1985.ότι οι Ενάγοντες.προέβησαν σε μετατροπές ή και προσθήκες ή και κατασκευές που έχουν σχέση με την ιδιωτική υπόνομο οικοδομής.(και).στη σύνδεση της ιδιωτικής υπόνομου οικοδομής με το κεντρικό σύστημα αποχετεύσεων και τους αγωγούς αποχετεύσεων των εναγομένων .και επηρεάστηκε η ιδιωτική αυτή υπόνομος από νέες εγκαταστάσεις.(οι οποίες). δεν έγιναν με επιμέλεια και φροντίδα ούτε και επανενώθηκε η ιδιωτική υπόνομος οικοδομής με την υπόνομο οικοδομής ή και με το δίκτυο αγωγών των εναγομένων κατόπιν άδειας. ότι ακόμα και αν δεν κατέρρεε η κρεμαστή σωλήνα η είσοδος νερών μέσα στο υπόγειο των εναγομένων ήταν αναπόφευκτο λόγω μη σωστής σύνδεσης του αποχωρητηρίου με το αποχετευτικό δίκτυο...» Στη βάση των πιο πάνω ισχυρισμών τους, οι εναγόμενοι, οι οποίοι ισχυρίζονται στην υπεράσπιση τους και ότι «το κεντρικό σύστημα αποχετεύσεων συντηρείται και πλένεται τακτικά.(και ότι).τον Ιούλιο 2009.έγινε συντήρηση των κεντρικών αγωγών του συστήματος αποχετεύσεως των εναγομένων στην περιοχή του επίδικου καταστήματος.», αρνούνται ότι ευθύνονται με οποιοδήποτε τρόπο για το πλημμύρισμα του υπογείου των εναγόντων ή και για τις όποιες ζημιές ισχυρίζονται οι τελευταίοι ότι υπέστηκαν και θεωρούν «.ότι η αφορμή και το αίτιο για να πλημμυρίσει το υπόγειο κατά τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή ήταν η επέμβαση στην ιδιωτική υπόνομο της οικοδομής με την κατασκευή αποχωρητηρίου, κρεμαστής σωλήνας για σύνδεση του αγωγού πίεσης και μη εξουσιοδοτημένη και παράνομη σύνδεση του ανακατασκευασθέντος συστήματος ιδιωτικής υπόνομου οικοδομής με το κεντρικό δίκτυο των εναγομένων.». Στην Απάντηση που καταχώρησαν οι ενάγοντες, αυτοί, πέραν της επανάληψης των ισχυρισμών τους ως προς το πώς και γιατί κατ' εκείνους είναι οι εναγόμενοι που ευθύνονται για τις κατ' ισχυρισμό ζημιές που υπέστηκαν συνεπεία της πλημμύρας, αναφέρουν ότι δέχονται μεν τη θέση των εναγομένων ότι η αίτηση των ιδιοκτητών του ακινήτου για την κατασκευή ιδιωτικής υπονόμου οικοδομής και την ένωση της με την κεντρική υπόνομο οικοδομής είχε υποβληθεί το 1985 και ότι η σχετική έγκριση και άδεια είχε εκδοθεί από τους εναγόμενους στις 22/01/85, αρνούνται όμως ότι προέβησαν σε οποιανδήποτε επέμβαση ή μετατροπή στη σύνδεση του συγκεκριμένου ιδιωτικού δικτύου με τον κεντρικό αγωγό μετά την εξασφάλιση της άδειας. Κατά τους ενάγοντες, η σχετική νομοθεσία δεν προνοεί ούτε απαιτεί την έγκριση από τους εναγόμενους τυχόν μετατροπών σε ιδιωτικό σύστημα αν οι συνθήκες και ο τρόπος σύνδεσης με το αποχετευτικό σύστημα παραμένουν αναλλοίωτες, και διαζευκτικά, ότι οι αλλαγές που έγιναν αποτελούσαν νόμιμη πράξη και βελτίωση του εσωτερικού μέρους του συστήματος εντός της οικοδομής οι οποίες ουδόλως επενέβηκαν ή επηρέασαν το μέρος για το οποίο ευθύνονται οι εναγόμενοι. Η υπόθεση τελικά οδηγήθηκε σε ακρόαση κατά την οποία κατέθεσαν εκ μέρους των εναγόντων δύο μάρτυρες, ο διευθυντής των τελευταίων Α. Παχίτας (ΜΕ1) και ο μηχανολόγος μηχανικός Α. Μούζουρας (ΜΕ2), του οποίου τα προσόντα δεν αμφισβητούνται, ενώ από πλευράς εναγομένων κατέθεσε μια μάρτυρας, η πολιτικός μηχανικός και εκτελεστικός μηχανικός πολιτικής μηχανικής των εναγομένων, Π. Χατζηιωνά (ΜΥ1), της οποίας τα προσόντα επίσης δεν αμφισβητούνται. Στο σημείο αυτό αναφέρω ότι εκκρεμούσης της ακρόασης, λόγω των περιοριστικών μέτρων για την αντιμετώπιση της πανδημίας του κορονοϊού που είχαν τότε τεθεί σε ισχύ, είχε προκύψει πρόβλημα με την προσκόμιση της μαρτυρίας του ΜΕ2 και τη συνέχιση της υπόθεσης για το λόγο ότι ο συγκεκριμένος μάρτυρας βρισκόταν τότε μόνιμα στο εξωτερικό. Συνεπεία όμως της άψογης συνεργασίας και ήθους που αμφότεροι οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων επέδειξαν, έγινε αποδεκτή από όλους η εισήγηση του Δικαστηρίου όπως ο συγκεκριμένος μάρτυρας καταθέσει μέσω τηλεδιάσκεψης ώστε να μην εκτροχιαστεί ή καθυστερήσει περαιτέρω η εκδίκαση της υπόθεσης. Ο λόγος που κάμνω ειδική μνεία στην υποδειγματική στάση που αμφότερες οι πλευρές και οι δικηγόροι τους επέδειξαν είναι διότι προς το παρόν, η νομοθεσία που αφορά στην κατάθεση μαρτυρίας μέσω τηλεδιάσκεψης δεν καλύπτει ιδιωτικές αστικές υποθέσεις της παρούσας φύσης και το όλο θέμα επομένως, το οποίο περιλαμβάνει και την κάλυψη των εξόδων που συνεπάγεται η κατάθεση ενός μάρτυρα μέσω τηλεδιάσκεψης, δεν ρυθμίζεται νομοθετικά αλλά εμπίπτει αποκλειστικά στις εγγενείς εξουσίες του Δικαστηρίου να καθορίζει την ενώπιον του διαδικασία όπως κρίνει ορθό και δίκαιο υπό τις περιστάσεις, με γνώμονα όμως πάντοτε και τις θέσεις των διαδίκων. Ευνόητο είναι επομένως ότι αν δεν υπήρχε συνεργασία και αλληλοκατανόηση μεταξύ των συνηγόρων, η διαδικασία δεν θα μπορούσε να προχωρήσει απρόσκοπτα. Τούτου λεχθέντος προχωρώ να συνοψίσω την προσκομισθείσα μαρτυρία. Ο ΜΕ1 παρουσίασε την ουσία της κυρίως εξέτασής του μέσω γραπτής δήλωσης (Έγγραφο Α), στα πλαίσια της οποίας επανέλαβε ουσιαστικά τα όσα αναφέρονται στην έκθεση απαίτησης αναφορικά με το πώς και γιατί πλημμύρισε το υπόγειο του καταστήματος των εναγόντων καθώς και το ποιες ενέργειες έκαμαν αμέσως μετά οι τελευταίοι ώστε να απομακρύνουν όλα τα προϊόντα και αντικείμενα που είχαν καταστραφεί ανεπανόρθωτα από το επίδικο περιστατικό και να μπορέσουν να επαναλειτουργήσουν με ασφάλεια το κατάστημα τους. Προς επίρρωση των ισχυρισμών του αυτών, ο μάρτυρας κατέθεσε τα ακόλουθα έγγραφα ως τεκμήρια. Για τις κατ' ισχυρισμό ζημιές που υπέστηκαν οι ενάγοντες, ο μάρτυρας κατέθεσε εκτίμηση ζημιών που ετοίμασε ο chartered surveyor Γ. Μ. Καπιρής, στην οποία αναφέρεται ότι η επιδιόρθωση του υπογείου, περιλαμβανομένων και των σωλήνων αποχετεύσεων, καθώς και το μπογιάτισμα, θα στοίχιζαν συνολικά €5.060 (Τεκ. 1), κατάσταση καταμέτρησης των εμπορευμάτων που διατηρούσαν οι ενάγοντες στο κατάστημα τη συγκεκριμένη ημέρα καθώς και το κόστος τους, το οποίο ανερχόταν στις €44.390,69 και το οποίο φέρεται να επιβεβαιώνεται και από τους εξωτερικούς λογιστές της εταιρείας (Τεκ. 4 & Τεκ. 8), βεβαιώσεις του μικροβιολογικού εργαστηρίου Unilab αναφορικά με τις ενέργειες που έγιναν μεταξύ 20/01/10 και 26/01/10 για την πλήρη και επιτυχή απολύμανση του καταστήματος ώστε να μπορεί να επαναλειτουργήσει χωρίς να υφίσταται πλέον κίνδυνος για την υγειά και ασφάλεια του κοινού καθώς και για την απομάκρυνση και καταστροφή όλων των προϊόντων που κρίθηκαν κατόπιν εργαστηριακού ελέγχου να είχαν καταστραφεί ανεπανόρθωτα και τα οποία εκτιμήθηκε να κοστίζουν €35.558,78 (Τεκ. 5, 6 & 7), και τέλος, συνολική κατάσταση εξόδων και ζημιών που ετοίμασε ο μάρτυρας, η οποία ανέρχεται στο συνολικό ποσό των €48.108,78 και η οποία περιλαμβάνει, πέραν των εξόδων και ζημιών που αναφέρονται στις εκθέσεις Καπίρη και Unilab, την αμοιβή των εν λόγω ειδικών (€4.100), το κόστος δύο καταψυκτών παγωτών και ενός κεντρικού συστήματος κλειστού κυκλώματος παρακολούθησης, €1000 και € 750 αντίστοιχα, τα οποία φέρονται να είχαν καταστραφεί από τη πλημμύρα καθώς και το κόστος διάφορων αντικείμενων από τον εξοπλισμό του καταστήματος (€2.900) τα οποία επίσης φέρονται να καταστράφηκαν κατά το συμβάν (Τεκ. 2). Όσον αφορά το πώς και γιατί πλημμύρισε το υπόγειο του καταστήματος, ο μάρτυρας διευκρίνισε κατά τη μαρτυρία του ότι τα όσα σχετικά αυτός γνωρίζει και ανέφερε στο Δικαστήριο, προέρχονταν αποκλειστικά από τα όσα τον ενημέρωσε και κατέγραψε στις εκθέσεις του Τεκ. 11 και 11Α, ο ειδικός στον οποίον είχαν αποταθεί οι ενάγοντες, ο ΜΕ2 δηλαδή. Επιπλέον όμως ο μάρτυρας κατέθεσε ως Τεκ. 3 φωτογραφίες που ισχυρίστηκε ότι έλαβε ο ίδιος την ίδια ημέρα από το εσωτερικό του υπογείου όταν αυτό ήταν πλημμυρισμένο καθώς και φωτογραφίες που έλαβε αργότερα κατά τη διάρκεια απομάκρυνσης των προϊόντων και απολύμανσης του χώρου, ενώ ως Τεκ. 14 και 15 κατέθεσε την αναφορά που καταχώρησε η πυροσβεστική η οποία είχε κληθεί πρώτα για να μεταβεί στο κατάστημα οπόταν και διαπιστώθηκε ότι επειδή επρόκειτο για διαρροή λυμάτων, το θέμα ενέπιπτε στην αρμοδιότητα των εναγομένων. Τέλος ο μάρτυρας κατέθεσε και καταστάσεις βροχόπτωσης για τον μήνα Ιανουάριο 2010 (Τεκ. 18, 19 & 20) καθώς και την αλληλογραφία που ανταλλάχθηκε μεταξύ των δύο πλευρών μετά το επίδικο συμβάν, στα πλαίσια της οποίας έγινε μετά την καταχώρηση της αγωγής, αναφορά μεταξύ άλλων, και σε κατ' ισχυρισμό παράνομες και μη αδειούχες προσθήκες και μετατροπές που φέρονταν να είχαν γίνει από τους ενάγοντες στην ιδιωτική υπόνομο του καταστήματος και για τις οποίες έπρεπε, κατά τους εναγόμενους, να υποβληθεί σχετική αίτηση ώστε να εξασφαλιστεί η απαιτούμενη άδεια (Τεκ. 9, 10, 12, 13, 16, 17 και 22). Κατά την αντεξέταση του μάρτυρα, η οποία κάλυψε κυρίως τις πτυχές της μαρτυρίας του για τις οποίες αυτός δήλωσε ότι είχε προσωπική γνώση και εμπλοκή, έμφαση δόθηκε μεταξύ άλλων στα αποχωρητήρια που διαπιστώθηκαν να υπάρχουν στο υπόγειο καθώς και στο φερόμενο ύψος της στάθμης στην οποία έφτασαν τα νερά και τα λύματα εντός του υπογείου εκείνη τη μέρα. Για τα μεν αποχωρητήρια ο μάρτυρας ανέφερε ότι ο πατέρας του, ο οποίος ήταν αρχιτέκτονας, είχε προχωρήσει στην προσθήκη διαφόρων αποχωρητηρίων στο υπόγειο μετά που το κατάστημα περιήλθε στην κατοχή των εναγόντων και τα οποία, αν και δεν είχαν τύχει οποιασδήποτε αδειοδότησης ή έγκρισης από οποιαδήποτε αρχή ,είχαν εντούτοις γίνει με τον δέοντα τρόπο και ουδέποτε παρουσίασαν οποιοδήποτε πρόβλημα συνεπεία της κατασκευής τους. Όσον αφορά δε τη στάθμη που ανήλθαν τα λύματα στο υπόγειο τη συγκεκριμένη μέρα, ο μάρτυρας, υποδεικνύοντας τις φωτογραφίες Τεκ. 3, απέρριψε τη θέση που του υπεβλήθη ότι ουδέποτε η στάθμη ξεπέρασε τα 10cm και επέμεινε στη θέση του ότι η στάθμη έφτασε περί τα 25 έως 30 εκατοστά. Ο ΜΕ2 τώρα, ο εμπειρογνώμονας δηλαδή που διόρισαν οι ενάγοντες για να διερευνήσει τα αιτία γύρω από το πλημμύρισμα του υπόγειου, υιοθέτησε κατά τη μαρτυρία του τις δύο σχετικές εκθέσεις που είχε ετοιμάσει στις 23/04/10 και 21/05/10 αντίστοιχα, μετά και που προέβη, ως ισχυρίστηκε, σε επιτόπια επίσκεψη του χώρου. Λόγω της φύσης της υπόθεσης, αλλά και της μαρτυρίας του συγκεκριμένου μάρτυρα, ήτοι μαρτυρία από εμπειρογνώμονα, κρίνω σκόπιμο να παραθέσω αυτούσια τα σχετικά αποσπάσματα από τις εκθέσεις του, στις οποίες να σημειωθεί επισυνάπτονται και διάφορες φωτογραφίες του επίμαχου χώρου: Έκθεση 23/04/10 - Τεκ.11Α «Το σύστημα είναι ένα μικρό τυπικό σύστημα αποχέτευσης από το υπόγειο στο κεντρικό σύστημα αποχέτευσης, στην οδό Λήδρας. Μετά από επί τόπου επίσκεψη και μελέτη του συστήματος, έχουμε παρατηρήσει ότι, σε περίπτωση που η κεντρική σωλήνα γεμίσει, δεν υπάρχει καμία ασφάλεια για επιστροφή λυμάτων προς σωλήνες παροχής λυμάτων από τα υπόγεια στον κεντρικό αγωγό. Από ερεύνα που έχουμε κάνει, εντοπίσαμε ότι σε προς περιπτώσεις στο αποχετευτικό σύστημα προς οδού Λήδρας καταλήγει και νερό από την Βροχή το οποίο ενδέχεται να παρασύρει και διαφορές ακαθαρσίες από το δρόμο. Σε ανύποπτο χρόνο, η κεντρική σωλήνα του Συμβουλίου Αποχετεύσεως και το φρεάτιο επισκέψεως μπροστά από το κατάστημα «La Gelateria» γέμισαν πάνω από το επιτρεπτό όριο και το όριο σχεδιασμού, με αποτέλεσμα τα λύματα να γεμίσουν τη σωλήνα εκροής λυμάτων του καταστήματος. Το αποτέλεσμα ήταν να ξεχειλίσουν τα λύματα από τα είδη υγιεινής και να γεμίσει το υπόγειο με λύματα. Λόγο του συστήματος πιέσεως και προς αντλίας που ήταν εγκατεστημένη στο σύστημα με ενσωματωμένη βάνα μη επιστροφής, το σύστημα συνέχιζε να πρεσάρεται με λύματα από τον κεντρικό αγωγό με αποτέλεσμα σε κάποιο σημείο να μην αντέξει γεμίζοντας το υπόγειο με λύματα. Συμπέρασμα Το σύστημα αποχετεύσεων στο υπόγειο του καταστήματος «La Gelateria» και το σύστημα αντλιών λυμάτων ήταν εγκατεστημένα σύμφωνα με προς κανόνες προς πρακτικής για τέτοια συστήματα. Το σύστημα λειτουργούσε κανονικά χωρίς κανένα πρόβλημα τα τελευταία χρόνια. Ο μόνος λόγος που το σύστημα άνοιξε και χύθηκαν τα λύματα στο υπόγειο του καταστήματος είναι γιατί δημιουργήθηκε πολύ ψηλή πίεση προς σωλήνες του κεντρικού συστήματος και στο φρεάτιο του Συμβουλίου Αποχετεύσεως μπροστά από το κατάστημα. Η ροή των λυμάτων από το κεντρικό σύστημα προς το υπόγειο ήταν στα 1.5m κάτω από το επίπεδο του δρόμου και η στάθμη ανέβηκε κατά 1.0m περίπου, για να γεμίσει και να πρεσάρει την οριζόντια σωλήνα. Σε περίπτωση που δεν υπήρχε το σύστημα πίεσης των λυμάτων, τα λύματα θα έβγαιναν από τα είδη υγιεινής με ελεύθερη ροή και ίσως η ζημιά να ήταν μεγαλύτερη από την ανεξέλεγκτη ροή λυμάτων.» Έκθεση 21/05/10 - Τεκ.11 «Καθότι σύμβουλοι μηχανικοί μηχανολόγοι ειδικοί στην μελέτη εκτέλεση και επίβλεψη μηχανολογικών και αποχετευτικών εγκαταστάσεων κληθήκαμε από την εταιρεία Pahitlce Retail Ltd., όπως καταθέσομε τις δικές μας απόψεις και εκτιμήσεις για τους λόγους που συνέτειναν στην πρόκληση του περίεργου αυτού περιστατικού. Μετά από επιτόπια επίσκεψη διαπιστώσαμε ότι οι εγκαταστάσεις τόσο του καταστήματος, όσο και των διαμερισμάτων στους πιο πάνω ορόφους πληρούν όλες τις προδιαγραφές και κανονισμούς που διέπουν την λειτουργία οικιστικών και εμπορικών συστημάτων αποχετεύσεων. οι δε διασωληνώσεις κρεμαστού τύπου στην οροφή του υπογείου είχαν επαρκή και ανθεκτικά στηρίγματα για την ασφαλή λειτουργία του συστήματος. Εκτενέστερη περιγραφή του συστήματος παρατίθεται πιο κάτω: Το αποχετευτικό δίκτυο του υποστατικού είναι εγκατεστημένο στο κάτω μέρος της πλάκας του υπογείου και βρίσκεται λίγο πιο κάτω από το επίπεδο του δρόμου. Η σύνδεση με τον κεντρικό αγωγό έγινε επί της οδού Μ. Αλεξάνδρου ακριβώς έξω από το κατάστημα και είναι ως είθισται σε βάθος περίπου 1,5 μέτρο κάτω από το οδόστρωμα. Στα είδη υγιεινής που βρίσκονται στο ισόγειο έχουν εγκατασταθεί αντλίες ανύψωσης που αποστέλλουν τα λύματα στο δίκτυο οροφής και ακολούθως εκβάλλουν με φυσική ροή στον κεντρικό αγωγό του συμβουλίου. Το σύστημα άντλησης διαθέτει βάνα επιστροφής και ως εκ τούτου απετράπη η εκροή λυμάτων από τις λεκάνες των αποχωρητηρίων στο ισόγειο. Από έρευνα που έχομε διενεργήσει και μαρτυρίες που έχομε εξασφαλίσει φαίνεται ότι στις 18/01/2010 μια ιδιαίτερα βροχερή μέρα είχε αποφράξει ή σταλώσει λόγω υπερφόρτωσης, ο κεντρικός αγωγός του δικτύου αποχετεύσεων Λευκωσίας σε κάποιο σημείο πλησίον του υποστατικού. Η συσσώρευση τεράστιου όγκου λυμάτων και πιθανώς ομβρίων υδάτων στο χαμηλό αυτό σημείο της περιοχής προκάλεσαν την υπερχείλιση του δικτύου. Μας πληροφόρησαν ότι από τα παρακείμενα φρεάτια επισκέψεων άρχισαν να αναβλύζουν ακάθαρτα υγρά Επειδή το σύστημα αποχετεύσεων Λευκωσίας δεν διαθέτει καμιά πρόνοια για τη διοχέτευση υπερχειλισμάτων ή στάθμη των λυμάτων ανήλθε στο επίπεδο του οδοστρώματος. Μη έχοντας άλλη διέξοδο, τα λύματα εισέβαλαν ορμητικά, ασκώντας τρομακτικές πιέσεις στα εσωτερικά τοιχώματα του συστήματος αποχετεύσεων του καταστήματος. Η πίεση αυτή σε συνδυασμό με το επιπρόσθετο φορτίο με το οποίο είχε επιβαρυνθεί συνέβαλαν καθοριστικά στην κατάρρευση του συστήματος. Ακολούθως άρχισε απρόσκοπτα και ανεξέλεγκτα η εκροή λυμάτων στον υπόγειο χώρο του καταστήματος. Σε σύντομο χρονικό διάστημα μέχρις ότου δηλαδή καταφέρει το συνεργείο του Σ.Α.Λ. να ξεφράξει τον κεντρικό αγωγό συσσωρεύτηκε λόγω υψηλών πιέσεων τεράστια ποσότητα λυμάτων στο πάτωμα του υπογείου. Το βυτιοφόρο που ευγενώς προσφέρθηκε από το Σ.Α.Λ. αντλούσε λύματα για περίπου δύο ώρες. Η επιστημονική μας κατάρτιση και η πολυετής εμπειρία που διαθέτουμε στο τομέα αυτό μας οδηγούν αβίαστα στα εξής συμπεράσματα: α) οι εγκαταστάσεις του υποστατικού ήσαν πλήρης επαρκείς και επισφαλείς (σ.σ. διορθώθηκε από το μάρτυρα σε «ασφαλής»). Η θέση μας αυτή επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι για δέκα συναπτά έτη το σύστημα λειτούργησε ικανοποιητικά και χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. β) Δηλώνομε μετά βεβαιότητας ότι η υποχώρηση των εγκαταστάσεων του υποστατικού οφείλεται στην απόφραξη και εν συνεχεία στην υπερχείλιση του αποχετευτικού συστήματος της περιοχής. γ) Την αποκλειστική ευθύνη για την απαράδεκτη και αδικαιολόγητη εισροή λυμάτων από τον κεντρικό αγωγό στο ιδιωτικό δίκτυο φέρει το Συμβούλιο Αποχετεύσεων Λευκωσίας που είτε λόγω κακού και ανεπαρκούς σχεδιασμού είτε λόγω υπερφόρτωσης του συστήματος δεν προέβλεψε τους κινδύνους και δεν έλαβε τα απαραίτητα εκείνα μέτρα που θα απέτρεπαν τέτοιου είδους περιστατικά.» Σκόπιμο επίσης κρίνω όπως παραθέσω αυτούσια και τα πιο κάτω αποσπάσματα από τη δια ζώσης μαρτυρία του μάρτυρα: «.Το υποστατικό βρίσκεται στο τέλος της Λήδρας. Το σύστημα το οποίο υπήρχε σε πολλές εγκαταστάσεις, όχι μόνο στη Λευκωσία, είναι το παλιό σύστημα που χρησιμοποιούσαν οι Άγγλοι. Είναι μικτό σύστημα αποχέτευσης λυμάτων και όμβριων και όταν γίνει η απόφραξη κάπου τότε επιστρέφουν τα ύδατα προς τα πίσω. Πρέπει να υπήρχε κάπου απόφραξη κάπου να εφράχτηκε η σωλήνα και φαίνεται να δημιουργήθηκε αρκετή πίεση και αυτό μπορώ να το καταλάβω διότι ερχόμενα τα νερά από την περιοχή της Λήδρας και ξέροντας ότι δεν καθαρίζονται συχνά οι σωλήνες αποχέτευσης δημιουργήθηκε αρκετή πίεση στο φρεάτιο και έσπασε η σωλήνα. Βεβαίως για εμένα είναι καλύτερα που δημιουργήθηκε αυτή η πίεση και έσπασε η σωλήνα, διότι αν δεν είχαμε την αντλία η οποία δεν αφήνει το νερό να πάει στα είδη υγιεινής, θα έβγαινε πολύ περισσότερο από τα είδη υγιεινής δηλαδή από τη λεκάνη και θα δημιουργείτο μεγαλύτερη ζημιά....Είναι ένας σχεδιασμός που έγινε εδώ και πάρα πολλά χρόνια διότι εμείς... εσταματήσαμε να σχεδιάζουμε και να έχουμε μικτό σύστημα, δηλαδή σύστημα αποχέτευσης και σύστημα ομβρίων. Αυτό έχει σταματήσει. Εδώ υπάρχει το σύστημα αυτό. Όταν είχε γίνει το σύστημα είμαι σίγουρος ότι η Λήδρας δεν είχε τον κόσμο που είχε πριν 10 χρόνια και δεν είχε γίνει κάτι διαφορετικό στις κεντρικές σωληνώσεις. Το άλλο που γίνεται είναι συνηθισμένο στην Κύπρο και σχεδόν παντού δεν καθαρίζουν τα όμβρια, τα φρεάτια των όμβριων, τις σωλήνες με αποτέλεσμα οτιδήποτε υπάρχει στον δρόμο μπαίνουν όλα μέσα στους αγωγούς. Αυτά με τον χρόνο... (γίνονται)... όπως το μπετόν... από 10 ίντσες μπορούσε να μείνουν δύο τρεις για να περάσει το νερό... αυτό γίνεται από τον χρόνο και λόγω του ότι ήταν μεικτό το σύστημα και δεν καθαρίζετο.... το πρόβλημα ξεκίνησε από το κεντρικό σύστημα και αυτό ανήκει στο ΣΑΛ.τα αποχωρητήρια εκεί σε όλη την περιοχή υπάρχουσιν, όπου υπάρχουν υπόγεια χρησιμοποιούντο, εννοώ στο υπόγειο χρησιμοποιούνται σε πολλές περιοχές για αποχωρητήρια, δεν έγινε μόνο σε τούτην την περιοχή και χρησιμοποιούν τούντο σύστημα, δηλαδή μπαίνει αντλία λυμάτων από κάτω και ενώνεται. Ακριβώς πώς έγινε η εγκατάσταση η πρώτη δεν ξέρω, δεν γνωρίζω, απλώς εγώ είδα την εγκατάσταση πώς είχε και γι' αυτό σας είπα ότι το πρόβλημα που ήταν, γιατί είχε ανοίξει η σωλήνα εκεί κοντά που ήταν η ένωση που ήταν με τον δρόμο, η σωλήνα που είχε ανοίξει ήταν εκεί που ήταν ενωμένη κοντά στον δρόμο, όχι μέσα, δηλαδή δεν ανοίξασιν σωλήνες μέσα. Είχα πει ότι εκεί που είναι η σωλήνα, που ενώνεται κοντά στον δρόμο είναι το πρώτο σημείο επαφής, άρα γι' αυτό θα πιάσει και τις περισσότερες πιέσεις σε τέτοια περίπτωση.Το τι είχα πει είναι ότι συχνά βλέπουμε κατά τη διάρκεια του χειμώνα να γίνονται αρκετές τέτοιες περιπτώσεις σε πάρα πολλά σπίτια, σε πάρα πολλά, στους δρόμους και τούτο μπορούμε να το δούμε και από τις εφημερίδες, ας πούμε που γράφουν είτε έχει γίνει υπερχείλιση και τέτοια. Εγώ προσωπικά έχω δει περιπτώσεις, φρεάτια στους δρόμους να βγαίνουν νερά από μέσα, αυτό το πράγμα σημαίνει ότι γέμισαν οι σωλήνες με νερά..τούτο βεβαίως μπορείτε να το δείτε και εσείς από το Συμβούλιο Αποχετεύσεως Λευκωσίας κάθε πόσο καιρό καθαρίζονται τα φρεάτια τους, δεν έχω ζητήσει να δω από το Συμβούλιο Αποχετεύσεως Λευκωσίας να μου δώσει αυτό το πράγμα, αν είναι τούτο που εννοείτε, δεν το έχω ζητήσει....Εντάξει, συμφωνώ μαζί σας, εγώ μπορεί να μην γνωρίζω πότε τις καθαρίζει, απλώς εκείνη τη μέρα όμως για να γίνει αυτό που έγινε, σημαίνει ότι υπήρχε φράξιμο στις σωλήνες. Αυτό το καταλαβαίνετε. Το αν τις καθάρισε ή αν δεν τις καθάρισε σίγουρα δεν είμαι σε θέση να το γνωρίζω.Μέσα στο υπόγειο έχουν μπει λύματα, αλλά εντάξει, δεν έχω κάμει ανάλυση των νερών που έχουν μπει μέσα στο υπόγειο, αλλά να έχετε υπόψη σας ότι στα φρεάτια στις παλιές εγκαταστάσεις μπορεί να μπουν και νερά από τα όμβρια ύδατα και γι' αυτό είχα αναφέρει και τα 2 και ένας από τους λόγους που το είχα πει και ότι αυτό φαίνεται ειδικά στην περιοχή της Λήδρας, ότι υπάρχουν κάποιες περιοχές που μπαίνουν και όμβρια ύδατα μέσ' στα λύματα γιατί υπάρχει κάποιο μικτό σύστημα, δηλαδή αν λέω ότι περπατάτε το καλοκαίρι στη Λήδρας, θα δείτε ότι στις σχάρες των ομβρίων κοντά σε καταστήματα, οι καταστηματάρχες βάζουσιν λαμαρίνες ή κλείνουν αυτές τις σχάρες γιατί μυρίζουν όμβρια ύδατα, μυρίζουν λ ύματα. Ίσως να έχει και κόσμο που να τα χρησιμοποιά τζιαί μπαίνουν, ενώνονται, γι' αυτό, αλλά μέσα στο υπόγειο είχαν μπει λύματα, τώρα επειδή ο όγκος ήταν μεγάλος, υπολογίσαμε ότι μπορεί να μπήκαν και όμβρια ύδατα μέσα που μπορεί να γίνει μέσα σε αυτό το σύστημα να ενωθεί.όταν έχουμε παλιά συστήματα, όπως είναι τα συστήματα της περιοχής εκεί στη Λήδρας, πολλές φορές μπορεί μέσα στις αποχετεύσεις των λυμάτων και μέσα στα φρεάτια των λυμάτων να μπουν και όμβρια ύδατα από τις βροχές, όταν έχουμε πολλές βροχές, όπως τις μέρες εκείνες που είχαμε πολλή βροχή, όπως στα φρεάτια των αποχετεύσεων, θα μπορούσε μέσ' στα φρεάτια των αποχετεύσεων να μπουν και όμβρια ύδατα.Λέω ότι μπορεί να υπάρξει αυτή η πιθανότητα. Στην περίπτωση τη δική μας, στην περίπτωση του συμβάντος που είχε γίνει, κάπου στάλωσε και στρέφουνταν τα νερά πίσω, τα νερά τα οποία στρέφονταν πίσω ήταν αρκετός ο όγκος που στράφηκε πίσω και έμπαινε μέσα σε αυτά και από εκεί είχα συμπεράνει ότι μπορεί να συνέβηκε και αυτό.όταν λέω ότι είναι μικτό, δηλαδή δεν είναι ένα σύστημα που με κανέναν τρόπο δεν μπορεί να μπει μέσα.όμβρια νερά.είχαμε δει που είχε σπάσει η σωλήνα. Βασικά που ήταν κοντά εκεί στον τοίχο που ενώνεται με την αποχέτευση με το φρεάτιο προς τα έξω, αυτά είχαμε δει..το κομμάτι το οποίο είναι κοντά που είναι ο τοίχος προς την έξοδο, αυτό το κομμάτι στηρίζεται και από τον τοίχο βασικά γιατί είναι κοντά στον τοίχο και παρατηρήσαμε ότι είναι εκεί που είχε γίνει η ζημιά τζιαί που έφεφκε το νερό, δηλαδή δεν ήταν προς τα πίσω ή οποιαδήποτε οριζόντια σωλήνα να μην ήταν καλά στερεωμένη ή εγκατεστημένη και να έσπαζε προς τα πίσω..Η σωλήνα είχε σπάσει, αλλά ένα μέρος της ήταν εκεί.υπήρχε ψευδοροφή και μην ξεχνάτε τζιαί ένα μεγάλο μέρος που είχε σπάσει η ψευδοροφή από τον όγκο τον νερών που είναι δίπλα εκεί από τις σωλήνες και έτρεχε το νερό κάτω. Εκείνο ήταν το σημείο που έφερνε μέσα το νερό, δηλαδή κοντά στον τοίχο, όχι μπροστά οι υπόλοιπες εγκαταστάσεις.αφού το υπόγειο είναι πάνω στον δρόμο τζιαί που τζιαμέ εν έξω η σωλήνα, δεν έχει άλλον τρόπο να γίνει, δεν μπορεί να γίνει διαφορετικά..Στην περίπτωση τούτη, το υπόγειο για να μπορέσει να ανεβάσει τα λύματα προς τα πάνω μπαίνει μια αντλία. Εδώ υπήρχε η αντλία η οποία είναι πίσω από τα είδη υγιεινής και εκεί σ' αυτό το σύστημα της αντλίας υπάρχει και βαλβίδα που δεν επιτρέπει, δεν ξέρω αν είναι η σωστή λέξη, βάνα επιστροφής, είναι βάνα μη επιστροφής που πρέπει να είναι, γιατί όταν πάνε τα λύματα προς τα πάνω δεν τα αφήνουν να επιστρέψουν προς τα κάτω..γι' αυτό υπάρχει αυτή η βάνα, όταν σταματά η αντλία να μην αφήνει τα λύματα να επιστρέφουν προς τα πίσω.είχα δει μια φωτογραφία ότι στα είδη υγιεινής υπήρχαν λύματα, αλλά επίσης το νερό και τα λύματα τα οποία είχαν μπει στο υπόγειο ήταν πιο ψηλά από τη λεκάνη των ειδών υγιεινής.Επομένως υπήρχαν εκεί, αλλά κατά πόσο τα λύματα είχαν βγει πιο ψηλά από τη λεκάνη των ειδών υγιεινής ή αν είχαν ξεφύγει από την κάθετη σωλήνα προς τα είδη υγιεινής, μπορεί να είναι ένα από τα δύο, αλλά ένα είναι σίγουρο, ότι όταν έσπασε η σωλήνα που ενώνει, εκεί κοντά που είναι η ένωση από το υπόγειο προς τον εξωτερικό τόπο αποχετεύσεως, ούτε η αντλία ή οτιδήποτε υπήρχε εκεί δεν παίζει κανένα ρόλο για τον λόγο ότι έσπασε εκεί κοντά στην ένωση. Άρα οι αποχετεύσεις έμπαιναν που τζιαμέ μέσα. Το τι εννοώ είναι ότι αν δεν υπήρχε τόση μεγάλη πίεση για να σπάσει η σωλήνα, τότε το σύστημα εκείνο ή ίσως και στην αρχή πριν να σπάσει το σύστημα εκείνο της αντλίας μαζί με τη βάνα, να μην άφηνε το νερό να επιστρέψει πίσω, αυτό εννοούσα εδώ, αλλά μετά που έγινε η πίεση πιο μεγάλη και έσπασε η σωλήνα τότε τα υπόλοιπα πλέον δεν παίζουν ρόλο..Άρα ίσως στην αρχή που η ροή από το κεντρικό φρεάτιο δεν ήταν πολλή, επέτρεπε να ξεχειλίσει, ύστερα όμως που πόλλυνε, εντάξει και από τη στιγμή που έσπασε η σωλήνα εκεί κοντά στην είσοδο πλέον, είναι άσχετα τα υπόλοιπα.Η εγκατάσταση η οποία έχει γίνει, το μέγεθος των σωλήνων που έχουν εγκατασταθεί είναι σύμφωνα με τον σχεδιασμό τέτοιου μικρού συστήματος, δηλαδή υπήρχαν σωλήνες οι οποίες ήταν μικρές και δεν μπορούσε και μάλιστα επειδή το σύστημα με την αντλία σπάζει τα στερεά και φεύγουν ως υγρά και με πίεση και μετά όμως πηγαίνοντας προς τα πάνω οι σωληνώσεις ήταν κανονικά μεγάλες για ελεύθερη ροή, γι' αυτό είπα ότι εκεί δεν υπήρχε πρόβλημα.Επειδή η κεντρική εγκατάσταση φαίνεται ότι είχε φράξει, από τη στιγμή που για να ανεβεί η στάθμη μέσα στο φρεάτιο προς τα πάνω, δηλαδή να πάει πιο ψηλά από εκεί που μπαίνουν οι σωλήνες μέσα, σημαίνει ότι υπήρχε κάποιο πρόβλημα στην κεντρική εγκατάσταση, γιατί διαφορετικά έπρεπε να υπάρχει κανονική ροή και να μην γεμίσει το φρεάτιο προς τα πάνω. Αυτό εννοούσα και ένας από τους λόγους που συνήθως γεμίζουν.τα φρεάτια είναι γιατί σταλώνουν οι σωλήνες οι κεντρικές και τα φρεάτια πρέπει να έχουν ροή κανονική, από τη στιγμή που δεν υπάρχει η ροή και το φρεάτιο γεμίζει με νερό, αυτό είναι αποτέλεσμα κάποιων σταλωμάτων και αυτό είναι, δεν είναι ζήτημα ότι δεν γνωρίζω πώς είναι οι εγκαταστάσεις και πώς έχει σχεδιαστεί σε διάφορα στάδια το κεντρικό σύστημα του Συμβουλίου Αποχετεύσεως Λευκωσίας.έχω μια ιδέα το πώς γίνεται, αλλά όχι δεν έχω κάνει εκτενή μελέτη, γιατί μετά έχει γίνει το σύστημα που ενωθήκασιν στην περιοχή που είναι τώρα υπό κατοχή και έχει γίνει το κεντρικό σύστημα για τα λύματα, όμως όλα αυτά όχι, δεν τα έχω μελετήσει.Εδώ είναι ζήτημα γιατί ένα σύστημα το οποίο έπρεπε να τρέχει κανονικά, γέμισε το φρεάτιο πάνω από το σημείο που μπαίνουν μέσα οι σωλήνες.Το σύστημα παίρνει τα λύματα, όταν φεύγουν από τη λεκάνη πηγαίνουν μέσα σε εκείνο το δοχείο που είναι η αντλία, άρα σε αυτήν την περίπτωση είναι δύσκολο να γίνει κακοτεχνία γιατί είναι μια ένωση από τα είδη υγιεινής προς ένα σύστημα που ήδη έρχεται έτοιμο από το εργοστάσιο με την αντλία μέσα και μετά από εκεί φεύγει μια σωλήνα προς τα άνω. Άρα αυτό είναι το σύστημα το οποίο έχει γίνει, που είναι κάπως διαφορετικό ας το πούμε από ένα σύστημα που έχουμε στα σπίτια μας, που φεύγει από πάνω και πάει προς τα κάτω. Από τη στιγμή πλέον που πήγαμε στην οριζόντια σωλήνα, η οριζόντια σωλήνα φεύγει και πηγαίνει στο φρεάτιο, αυτό ήταν το σύστημα, άρα το να έγινε κακοτεχνία και να υπήρχε αυτό το πράγμα, δεν μπορώ να καταλάβω τι εννοείτε ακριβώς, γιατί εγώ δεν βλέπω να είναι τόσο μεγάλο ή δύσκολο το σύστημα και να μπορεί να υπήρξε μια κακοτεχνία και τούτην τη μέρα που έτρεξε, που γέμισε το φρεάτιο, να έγινε τούντο πράγμα..η σωλήνα η κρεμαστή δεν είναι εκεί που έσπασε, δηλαδή θα συμφωνούσα μαζί σας αν έσπαζε μέσα στη μέση ή εκεί που είναι η γωνιά που κατεβαίνει προς τα κάτω. Δεν έσπασε τζιαμέ, έσπασε τζιαμέ που ήταν δίπλα που εν ο τοίχος, που έχει στήριξη πάνω στη σωλήνα που μπαίνει μέσα στο φρεάτιο.» Όσον αφορά τώρα τη μαρτυρία της ΜΥ1, η ουσία της κυρίως εξέτασης της οποίας κατατέθηκε μέσω γραπτής δήλωσης (Έγγραφο Β), η μάρτυς επανέλαβε ουσιαστικά τα όσα συνθέτουν το δικόγραφο της υπεράσπισης. Ήταν ειδικότερα η θέση της μάρτυρος ότι το προσωπικό των εναγομένων που είχε μεταβεί στο υποστατικό τη συγκεκριμένη ημέρα για σκοπούς άντλησης των λυμάτων και του νερού και συγκεκριμένα ο πρώην συνάδελφος της Σ. Παπαδόπουλος, ο οποίος έχει πλέον αφυπηρετήσει, είχε διαπιστώσει την ύπαρξη του κατ' ισχυρισμό παράνομου και μη αδειούχου αποχωρητηρίου με μηχανισμό άντλησης, καθώς επίσης και την παράνομη αλλά και κακή κατασκευή που είχε γίνει για να συνδεθεί το εν λόγω αποχωρητήριο με την ιδιωτική υπόνομο της οικοδομής, που φάνηκε στο τέλος να είναι και «η αφορμή και το αίτιο για να πλημμυρίσει το υπόγειο», εφόσον «ο κ. Παπαδόπουλος παρατήρησε επίσης ότι η κρεμαστή σωλήνα παρουσίασε διαρροή σε δύο σημεία. Συγκεκριμένα, στο σημείο σύνδεσης της κρεμαστής σωλήνας με οριζόντια σωλήνα και στο σημείο σύνδεσης του αγωγού πίεσης άντλησης του αποχωρητηρίου. Οι διαρροές αυτές ήταν συνέπεια της κακής κατασκευής του όλου συστήματος... (και)... δεν είχε γίνει ορθή σύνδεση του αποχωρητηρίου με την ιδιωτική υπόνομο οικοδομής». Με άλλα λόγια, ισχυρίστηκε η μάρτυς, λόγω της κακής και μη επιτρεπόμενης σύνδεσης των αποχωρητηρίων του υπόγειου των εναγόντων με το δίκτυο των εναγομένων, για την οποία σύνδεση δεν είχε ζητηθεί ούτε και είχε δοθεί η σχετική συναίνεση και άδεια από τους εναγόμενους, η κρεμαστή σωλήνα που υπήρχε μέσα στο υπόγειο της ενάγουσας δεν άντεξε το βάρος του νερού με αποτέλεσμα να σπάσει η σύνδεση και να διοχετευτούν νερά στον υπόγειο χώρο. Σημειώνω εδώ ότι για να υποστηρίξει τα όσα ισχυρίστηκε αναφορικά με τις παράνομες επεμβάσεις υπό τη μορφή προσθήκης αποχωρητηρίων στο υπόγειο των εναγόντων, η μάρτυς παρέπεμψε στις σχετικές αιτήσεις και άδειες που είχαν εκδοθεί το 1985 από το εναγόμενο συμβούλιο για τη σύνδεση της οικοδομής με το κεντρικό αποχετευτικό σύστημα (Τεκ. 24). Ήταν δε η θέση της μάρτυρος ότι σύμφωνα με τα εν λόγω έγγραφα, όταν είχε δοθεί το 1985 η σχετική άδεια για σύνδεση «δεν είχε τότε ούτε κατασκευασμένο ή προς κατασκευή αποχωρητήριο, ούτε κρεμαστή σωλήνα για σύνδεση του αγωγού πίεσης, τόσο κρεμαστή σωλήνα για στη σύνδεση του αγωγού πίεσης όσο και το αποχωρητήριο που κατασκευάστηκε στο υπόγειο ήταν ενέργειες και μετατροπές στο υπόγειο μετά από την αρχική κατάσταση του υπόγειου για την οποία δόθηκε η άδεια....Μετά το 1985 που είχε εκδοθεί άδεια... δεν είχε υποβληθεί καμιά άλλη αίτηση όπως θα έπρεπε να είχε πράξει η ενάγουσα για την εκτέλεση των διαφόρων ενεργειών και μετατροπών... συνεπεία αυτού (των μετατροπών δηλαδή) ανακατασκευάστηκε ιδιωτική υπόνομος οικοδομής του καταστήματος και του υπόγειου που κατείχε η ενάγουσα επηρεάζοντας την ιδιωτική υπόνομο αυτή... (κατά)... παράνομο τρόπο και ανεπαρκή.». Κατά τη μάρτυρα, «.Ο μόνος ο οποίος μπορεί να έχει άποψη για εάν μία ιδιωτική υπονόμου πληροί τις προδιαγραφές και τους νόμους της Δημοκρατίας είναι το Συμβούλιο Αποχετεύσεως Λευκωσίας με βάση τον νόμο περί Αποχετευτικών Συστημάτων, ο οποιοσδήποτε άλλος έχει άποψη γι' αυτό το θέμα θα έπρεπε τουλάχιστον να υποβάλει σχέδια και προδιαγραφές στο συμβούλιο για να εξετάσει κατά πόσο έγιναν όλα νομότυπα και πληρούν τις προδιαγραφές...» Εφόσον η ΜΥ1 κλήθηκε να καταθέσει και ως εμπειρογνώμονας επί των επίδικων θεμάτων, κρίνω σκόπιμο, όπως και με το ΜΕ2, να παραθέσω αυτούσια κάποια αποσπάσματα από τη μαρτυρία της: «.Το σύστημα η κατασκευή συστήματος όμβριων υδάτων αποτελεί ευθύνη της αρμόδιας τοπικής αρχής, στη συγκεκριμένη περίπτωση του Δήμου Λευκωσίας.το ΣΑΛ δεν μπορεί να επέμβει στη διαχείριση όμβριων υδάτων.τα νερά της βροχής απαγορεύεται να μπαίνουν στο σύστημα του αποχετευτικού απαγορευόταν και το 2010 που έγινε αυτό το συμβάν.Ο αγωγός λυμάτων υπερχείλισε, γιατί παράνομα διοχετεύτηκαν σε αυτό τα όμβρια ύδατα. Υπήρχε καταιγίδα εκείνην την ημέρα, οπότε υπήρχε αυξημένη ροή όμβριων υδάτων.Η διοχέτευση έγινε παράνομα από ιδιοκτήτες ή κατόχους υποστατικών, διότι ειδικά στην περιοχή της λεωφόρου Λήδρας, υπάρχει και σύστημα συλλογής όμβριων υδάτων, αλλά επειδή είναι οικοδομές οι οποίες είναι συνεχόμενης δόμησης, δηλαδή δεν έχουν αυλή εξωτερική, δεν έχουν περιμετρικά τα 3 μέτρα, αλλά οι οικοδομές δεν είναι με συνεχόμενη δόμηση, υπάρχουν οι εσωτερικές αυλές των κτιρίων και πολλές φορές αυτό που παρατηρούμε είναι ότι οι κάτοχοι των υποστατικών επιλέγουν να αφαιρέσουν ένα κάλυμμα φρεατίων της ιδιωτικής υπονόμου που διοχετεύονται τα λύματα για να αδειάσουν από τα όμβρια οι αυλές τους, τα υποστατικά τους και να μην κινδυνεύουν, παράνομα το κάνουν, παράνομα γίνεται.. Εμείς δεν λειτουργούμε το σύστημα για να μπαίνουν όμβρια ύδατα, κανένα σύστημα, δεν επιτρέπουμε.το σύστημα σαν τέτοιο σχεδιασμένο, απαγορεύει την είσοδο αυτών των νερών μέσα στο σύστημα. Κανένα δίκτυο αποχέτευσης δεν μπορεί να δέχεται όμβρια ύδατα σε αυτό..(όμως).Συγγνώμη, να το πω όπως θα το πω, όπως επέλεξαν οι ιδιοκτήτες του υποστατικού στον οποίο αναφερόμαστε παράνομα να συνδέσουν την οικοδομή τους τον υπόνομό του και κάποιοι άλλοι παράνομα διοχετεύουν τα όμβρια στα δίκτυο.το δεδομένο μας είναι ότι με κάποιον τρόπο μπήκαν πολλά, πολλά λόγω της έντονης βροχής, όμβρια ύδατα μέσα στο σύστημα το αποχετευτικό.Αυτό που σταλώνει είναι ο αγωγός, δεν είναι το φρεάτιο, στο φρεάτιο θα φανεί υπερχείλιση, σταλώνει η σωλήνα.εκεί που υπάρχει μία κακή διοχέτευση, οτιδήποτε, λυμάτων, μπορεί να υπάρχει στάλωμα και εκτός βροχόπτωσης τα σταλώματα δεν συμβαίνουν μόνο όταν υπάρχει βροχόπτωση.Εάν είναι ένας αγωγός, εάν μιλούμε για τη συγκεκριμένη βροχόπτωση, αν ένας αγωγός είναι σταλωμένος τότε με τη διοχέτευση τέτοιας ποσότητας όμβριων υδάτων θα ξεσταλώσει. Δηλαδή ο αγωγός, η διοχέτευση ποσότητας, μεγάλης ποσότητας νερού είναι αυτό που θα βοηθήσει στο στάλωμα ενός αγωγού..Εξ όσων έχω διαβάσει τις δύο μελέτες του εμπειρογνώμονά σας, δεν καθόρισε ότι επειδή ήταν λερωμένο το δίκτυο και υπήρχε αυτό το πρόβλημα. Ο εμπειρογνώμονάς σας, ανέφερε ότι λόγω της μεγάλης διοχέτευσης όμβριων υδάτων, δεν μιλούσε πουθενά για λερωμένο δίκτυο και για φράξιμο του δικτύου λόγω ακαθαρσιών.εγώ μπορώ να μιλήσω μόνο για τα όσα καταγράφονται στις δικές του γραπτές δηλώσεις, στις οποίες καταγράφεται ξεκάθαρα ότι το πρόβλημα προέκυψε από τη μεγάλη διοχέτευση όμβριων υδάτων στο σύστημα αποχέτευσης, για κανένα άλλο λόγο δεν αναφέρει.Απλά να σας αναφέρω ότι ο σχεδιασμός θεωρεί, κρίνει κακό και ανεπαρκή σχεδιασμό του δικτύου αποχέτευσης το δίκτυο αποχέτευσης, λήφθηκαν προσφορές και σχεδιάστηκαν από ένα μεγάλο διεθνή οίκο, ο οποίος είχε εμπειρία στον σχεδιασμό, μελέτη και σχεδιασμό αποχετευτικού συστήματος για έργα πολλών εκατομμυρίων και όχι για απλές, μικρές όπως θεωρείται η Λευκωσία, άρα δεν μπορεί να κρίνει, νομίζω αν έγινε κακός και ανεπαρκής σχεδιασμός... Αυτό λέει ο ίδιος, αυτό καταγράφει, δεν είπε πουθενά ότι έγινε φράξιμο του αγωγού, στάλωσε αγωγός επειδή ήταν λερωμένος.ότι συστήματα υπερχείλισης δικτύου της αποχέτευσης δεν σχεδιάζονται πουθενά, τα λύματα δεν μπορεί να, δεν μπορούν να υπερχειλίζουν κάπου γιατί είναι επικίνδυνα, δεν είναι όμβρια, επειδή τα οποία, επειδή είναι νερά της βροχής έχεις συστήματα υπερχείλισης, ένα χάνδακα, ένα αυλάκι στον οποίο μπορεί να υπερχειλίσει το νερό της βροχής που δεν είναι επικίνδυνο για τη δημόσια υγεία, τα λύματα είναι επικίνδυνα να έχουν σημεία υπερχείλισης και πόσο μάλλον όπως μας αναφέρει ο εμπειρογνώμονάς σας, ότι έπρεπε να σχεδιαστεί κιόλας σημείο, δίκτυο υπερχείλισης. Επίσης, το άλλο το σημείο που θα ήθελα να αναφέρω, όπως μου διαβάσατε, «άρχισε απρόσκοπτα και ανεξέλεγκτα η εκροή λυμάτων στον υπόγειο χώρο του καταστήματος», ενώ στην έκθεση του 23/04 ο ίδιος κύριος γράφει ότι τα αποτελέσματα ήταν να ξεχειλίσουν τα λύματα. Τελικά αποφάσισε με ποιον τρόπο . τελικά πώς μπήκαν τα λύματα στο υπόγειο με βάση τον δικό σας πραγματογνώμονα, μπήκαν από έξω, ξεχείλισαν από τα είδη υγιεινής; Διότι στην ίδια παράγραφο, διότι στην ίδια σελίδα γράφει μάλιστα ότι (Διαβάζει: «Σε περίπτωση που δεν υπήρχε το σύστημα πίεσης των λυμάτων τα λύματα θα έβγαιναν από τα είδη υγιεινής.»).ποιο από τα δύο να θεωρήσω ότι προκάλεσε με βάση τη δική σας θέση την υπερχείλιση;.διαφωνώ και με τις δύο εκδοχές που έδωσε ο εμπειρογνώμονας για το συμβάν. το συμβούλιο λαμβάνει όλα τα μέτρα για να διατηρούνται τα συστήματα καθαρά και σε καλή λειτουργία και γι' αυτό εξάλλου δεν είχαμε και δεν έχουμε τέτοια περιστατικά συχνά.Το στάλωμα στο αποχετευτικό δεν σημαίνει, γι' αυτό καθαρίζαμε, δεν σημαίνει ότι το δίκτυο δεν θα έχει στάλωμα, δεν θα έχει εμφράξεις, ειδικά σε μία περιοχή όπως τη Λήδρας είναι μία περιοχή με βαρύ λύμα, όμως ονομάζουμε εμείς, λύμα το οποίο είναι βαρύ, όπως ονομάζουμε εμείς, διότι έχει, περιέχει μέσα υψηλό φορτίο λιπών και ελαίων, λόγω της πυκνής παρουσίας εστιατορίων στην περιοχή.Ο καθαρισμός του χρόνου στον οποίο γίνονται οι καθαρισμοί δικτύου προέκυψε και από την εμπειρία που έχουμε ως συμβούλιο με τη χρήση του δικτύου και με την εμπειρία και με τη γνώση. Σίγουρα δεν δεχόμαστε από οποιονδήποτε να μας λέει πόσο συχνά πρέπει να καθαρίζεται ένα δίκτυο. Αυτός που θα μας το πει, πρέπει να έχει και κάποια γνώση του δικτύου.από τη στιγμή που εντοπίστηκε αποχωρητήριο στο υπόγειο του υποστατικού, σημαίνει ότι έγινε επέμβαση στην ιδιωτική υπονόμου της οικοδομής, διότι με βάση τα συγκεκριμένα εγκεκριμένα σχέδια δεν υπήρχε κανένας χώρος υγιεινής στο υπόγειο.ένας ενοικιαστής, ειδικά ενός υποστατικού σε μία περιοχή ειδικά της οδού Λήδρας που θα πάει να επενδύσει ένα σημαντικό ποσό για την επιχείρησή του, προφανώς θα αναζητήσει να δει τι άδειες οικοδομής και τι άδεια χρήσης έχει το συγκεκριμένο υποστατικό, για να εξασφαλίσει τις σχετικές άδειες από την αρμόδια αρχή, θα επικοινωνήσει μαζί μας, ειδικά όταν θα μετατρέψει το κατάστημα σε ένα χώρο που προσφέρονται, ποτά, παγωτά, καφέδες, για να δει τι αλλαγές θα κάνει στο δικό του, ούτως ώστε να εξασφαλίσει ότι είναι και νόμιμος και υπάρχει και μία σωστή λειτουργία της ιδιωτικής του υπονόμου, αυτό το κάνουν πάρα πολλοί ιδιοκτήτες.Εγώ δεν μπορώ να καθορίσω με βάση το τι έχω μελετήσει στους φακέλους και για την υπόθεση γενικά και δεν μπορώ να αποφασίσω ποιος προχώρησε σε αυτές τις μετατροπές της ιδιωτικής υπονόμου, αυτό που μπορώ να πω μόνο είναι ότι έχει τροποποιηθεί σε σχέση με την εγκριθείσα άδεια από το συμβούλιο και η δική μου η άποψη είναι ότι οποιοσδήποτε πλέον είναι κάτοχος ή ιδιοκτήτης ενός υποστατικού οφείλει να διερευνά τη νομιμότητα ή όχι της κατασκευής του υποστατικού του, δεν παύει να έχει ευθύνη για οποιοδήποτε λόγο.» Αναφέρω εδώ ότι σύμφωνα με τη μάρτυρα και το Τεκ. 23 που αυτή κατέθεσε, οι εναγόμενοι παρουσιάζονται να προέβησαν σε συντήρηση και καθαρισμό των φρεατίων της περιοχής περί τον Ιούλιο 2009. Η μάρτυς τέλος έκαμε αναφορά κατά τη μαρτυρία της και στο ύψος στο οποίο φέρεται να ανήλθε η στάθμη των λυμάτων και του νερού στο υπόγειο των εναγόντων και επικαλούμενη τις φωτογραφίες που παρουσίασαν οι τελευταίοι (Τεκ.3), ισχυρίστηκε ότι αν και ενδεχομένως η στάθμη αυτή να υπερέβηκε τα 10cm, εντούτοις δεν φαίνεται να υπερέβηκε ποτέ τα 20cm ή να έφτασε στο ύψος που ισχυρίζονται οι ενάγοντες. Με την ολοκλήρωση της μαρτυρίας αμφότεροι οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων προέβησαν σε εμπεριστατωμένες γραπτές αγορεύσεις αναφορά στις οποίες κάμνω πιο κάτω όπου κρίνεται αναγκαίο. Εξέτασα με προσοχή τα όσα τέθηκαν ενώπιον μου, παρακολουθώντας παράλληλα τους μάρτυρες ενώ κατέθεταν, έχοντας κατά νου τις νομολογιακές αρχές που διέπουν την αξιολόγηση της μαρτυρίας αλλά και τη δυνατότητα του Δικαστηρίου να αποδεχτεί ή να απορρίψει είτε όλη είτε μέρος της προσκομισθείσας μαρτυρίας (βλ. Παύλου v. Αστυνομίας