← Κύπρος

ΑΝΤΩΝΙΟΥ κ.α. ν. ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΕΡΑ ΧΩΡΙΟΥ ΚΑΙ ΝΗΣΟΥ κ.α., Αρ. Αγωγής: 2225 / 2012, 23/2/2022

ΑΝΤΩΝΙΟΥ κ.α. ν. ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΕΡΑ ΧΩΡΙΟΥ ΚΑΙ ΝΗΣΟΥ κ.α., Αρ. Αγωγής: 2225 / 2012, 23/2/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2022:A71 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ? Α. ΠΑΝΤΑΖΗ - ΛΑΜΠΡΟΥ, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2225 / 2012 Μεταξύ:

  1. XXXXX ΑΝΤΩΝΙΟΥ
  2. XXXXX ΑΝΤΩΝΙΟΥ Εναγόντων - και -
  3. ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΕΡΑ ΧΩΡΙΟΥ ΚΑΙ ΝΗΣΟΥ
  4. ΕΠΑΡΧΟΥ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ
  5. ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ Εναγομένων Ημερομηνία? 23 Φεβρουαρίου, 2022 Εμφανίσεις? Για τους Ενάγοντες αρ. 1 και 2? κ. Κ. Κνώφου, για Κώστας Π. Δημητριάδης Δ.Ε.Π.Ε. Για τον Εναγόμενο αρ. 1? κ. Α. Γεωργίου και κα Γ. Ρούσου, για Αριστοφάνης Α. Γεωργίου & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε. Για τους Εναγόμενους 2 και 3? κα Ζήνα Χαραλάμπους, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας. ΑΠΟΦΑΣΗ Mε την υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο αγωγή, οι Ενάγοντες αξιώνουν εναντίον των Εναγομένων 1, 2 και 3, αλληλέγγυα και/ή κεχωρισμένα, αποζημιώσεις για ζημιές που υπέστηκαν κατά ή περί τις 27.10.2009, όταν πλημμύρισε το επίδικο ακίνητό τους μετά από έντονες και/ή καταρρακτώδεις βροχές, λόγω της διαφυγής και/ή εισροής των βρόχινων νερών και/ή όμβριων υδάτων προς το επίδικο ακίνητό τους, για την οποία διαφυγή και/ή εισροή καθιστούν υπόλογους τους Εναγόμενους επί τω ότι υπήρξαν αμελείς και/ή παραβίασαν τα εκ του Νόμου και των Κανονισμών απορρέοντα καθήκοντά τους και/ή προκάλεσαν οχληρία και/ή παράνομη επέμβαση στο επίδικο ακίνητο. Ως «επίδικο ακίνητο» καθορίζεται στην παρα. 1 της Έκθεσης Απαίτησης το ακίνητο και/ή η κατοικία και/ή τα υποστατικά στη XXXXX 4, Πέρα Χωρίο στην επαρχία Λευκωσίας. Ειδικότερα, οι Ενάγοντες αξιώνουν: Α. Aπόφαση υπέρ της Ενάγουσας για το ποσό των €34.924, για ειδικές ζημιές στο επίδικο ακίνητο και/ή για δαπάνες αποκατάστασης των ζημιών, όπως αναφέρεται με λεπτομέρεια στην παρα. 6 της Έκθεσης Απαίτησης. Β. Γενικές και/ή Παραδειγματικές και/ή Τιμωρητικές αποζημιώσεις Γ. Νόμιμον τόκο Δ. Έξοδα και Φ.Π.Α. Α. Η ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ Ο λόγος που που οι Ενάγοντες στρέφουν την αγωγή τους κατά των συγκεκριμένων Εναγομένων είναι διότι, ως ισχυρίζονται στην παρα. 3 της Έκθεσης Απαίτησης και όπως λεπτομερέστερα εξηγούν στην παρα. 5 της Έκθεσης Απαίτησης, κατά τον ουσιώδη χρόνο? αυτοί ήταν οι κατά νόμο, καθ' ύλη και κατά τόπο συναρμόδιοι ή/και συνυπεύθυνοι για την αποτελεσματική κατασκευή και λειτουργία και/ή συντήρηση και/ή επιθεώρηση των δρόμων και/ή των συστημάτων αποχέτευσης και/ή διοχέτευσης ομβρίων υδάτων και/ή άλλων υδάτων πέριξ του επίδικου ακινήτου, αυτοί ήταν κάτοχοι και/ή ιδιοκτήτες της γης από την οποία έγινε η διαφυγή των ομβρίων υδάτων και είχαν την ευθύνη για την ορθή και/ή ασφαλή διοχέτευσή τους και γνώριζαν και/ή όφειλαν να γνωρίζουν ότι η εν λόγω διαφυγή ενδέχετο να προκαλέσει ζημιά. Το συμβάν ημερ. 27/10/2009, ήτοι «οι έντονες και καταρρακτώδεις βροχές», χαρακτηρίζεται από τους Ενάγοντες στην παρα. 4 της Έκθεσης Απαίτησης, ως «φαινόμενο που δεν ήταν για τα δεδομένα της περιοχής και της εποχής ασυνήθιστο». Τούτο αποτελεί επίδικο θέμα. Με αφετηρία τη θέση τους ότι δεν ήταν ασυνήθιστες οι καταρρακτώδεις βροχές που έπεσαν στις 27/10/2009, οι Ενάγοντες εντοπίζουν την αμέλεια και/ή την παράβαση εκ του Νόμου καθήκοντος από μέρους των Εναγομένων 1, 2 και 3 στις λεπτομέρειες της στάσης και/ή συμπεριφοράς που δικογραφούν στις παρα. 5(α) έως 5(ιβ) της Έκθεσης Απαίτησης. Σημειωτέο ότι οι λεπτομέρειες αυτές δεν δικογραφήθηκαν κατά τρόπο που να διαχωρίζουν ανάμεσα στις πράξεις ή/και παραλείψεις που καταλογίζουν στους Εναγόμενους 1 απ' ό,τι στους Εναγόμενους 2 και
  6. Αναφέρονται γενικά στους «Εναγόμενους». Θα παραθέσω πιο κάτω αυτούσιες όλες τις δικογραφηθείσες λεπτομέρειες, επισημαίνοντας εν πρώτοις τη σημασία της λεπτομέρειας "5(α)", διότι αυτή προσδιορίζει το κατασκευαστικό έργο, ήτοι το «ανοικτό κανάλι» που μετατρέπεται στο σημείο παρά του επίδικου ακινήτου σε «κλειστό οχετό», σε σχέση με το οποίο ζητείται να ελεγχθεί η όλη συμπεριφορά των Εναγομένων? «(α) Οι Εναγόμενοι κατασκεύασαν και/ή δημιούργησαν ανοικτό κανάλι - οχετό που διοχετεύει τα βρόχινα νερά και/ή όμβρια ύδατα από την περιοχή έναντι της οδού Βασιλικών που εκτείνεται από τον κύριο δρόμο Λάρνακας - Λευκωσίας μέσω της κοινότητας Πέρα Χωρίου και της Λεωφόρου Λεμεσού. Το εν λόγω ανοικτό κανάλι φθανει μέχρι τη Λεωφόρο Μακαρίου Γ', όπου βρίσκεται το ακίνητο, όπου και μετατρέπεται σε κλειστό οχετό κάτω από τον δρόμο και συνεχίζει κατάντι. Το παράπονο των Εναγόντων αφορά στο ότι (βλ. παρα. 5 Ε/Α): "(β) Λανθασμένα οδηγούνται τα νερά της βροχής από τον αυτοκινητόδρομο μέσω της κατοικημένης περιοχής της Κοινότητας Πέρα Χωρίου, αφού υπάρχει ορατός και/ή λογικός και/ή προβλεπτός κίνδυνος διαφυγής συσσωρευμένων όμβριων υδάτων με καταστροφικές συνέπειες σε περίπτωση έντονης βροχόπτωσης. Όταν οι Εναγόμενοι κατασκεύασαν τους γύρω δρόμους και/ή τον αυτοκινητόδρομο Λευκωσίας - Λεμεσού παρά το Πέρα Χωρίο παρέλειψαν να εκπονήσουν κατάλληλα σχέδια και/ή να προβούν σε κατάλληλους σχεδιασμούς και/ή μελέτες, ώστε να μην οδηγούνται τα νερά της βροχής από τον αυτοκινητόδρομο μέσω του εν λόγω καναλιού από την Κοινότητα Πέρα Χωρίου. (γ) Οι Εναγόμενοι ήταν αμελείς στην κατασκευή του ανοικτού καναλιού, αφού η διατομή του εν λόγω καναλιού είναι μικρότερη σε υψομετρικά χαμηλότερα σημεία από ό,τι σε ψηλότερα σημεία, με αποτέλεσμα η παροχετευτικότητα να μειώνεται, ενώ ο όγκος του νερού να αυξάνεται με επακόλουθο κίνδυνο υπερχείλισης. (δ) Οι Εναγόμενοι ήταν αμελείς στην κατασκευή του κλειστού καναλιού κάτω από τη XXXXX, αφού η παροχετευτικότητα του ήταν 3,4 τ.μ., ενώ η παροχετευτικότητα του καναλιού αμέσως πριν είναι 5,4 τ.μ. Η σημαντική αυτή διαφορά σε παροχετευτικότητα δημιουργούσε υπερκρίσιμη ροή παρά την οικία των Εναγόντων με ορατό και/ή λογικά προβλεπτό τον κίνδυνο διαφυγής ομβρίων και/ή άλλων υδάτων που διοχετεύονταν μέσω του καναλιού. Οι Εναγόμενοι δεν έλαβαν υπόψη το δυνητικό και λογικά προβλεπτό αυτό κίνδυνο, ο οποίος κατά τον κρίσιμο χρόνο κατέστη πραγματικός σε σχέση με την περιουσία που κατείχαν οι Ενάγοντες. Περαιτέρω, οι Εναγόμενοι τοποθέτησαν και/ή ανέχθηκαν και/ή επέτρεψαν την εγκάρσια τοποθέτηση και/ή ύπαρξη σωλήνων διαφόρων υπηρεσιών στο κλειστό κανάλι, οι οποίες προκαλούσαν επιπρόσθετα προβλήματα και εμπόδια στη ροή των νερών της βροχής και/ή στην παροχετευτικότητα του κλειστού οχετού. (ε) Οι Εναγόμενοι παρέλειψαν να προβούν στις απαραίτητες προφυλάξεις και/ή περιφράξεις του εν λόγω καναλιού, ούτως ώστε να εμποδίζουν την πτώση βαρελιών, ξύλων, σκουπιδιών και άλλων άχρηστων μέσα στο εν λόγω κανάλι, επηρεάζοντας έτσι την παροχετευτικότητα του, από παρακείμενο εργοστάσιο και/ή από αλλού. (στ) Οι Εναγόμενοι παρέλειψαν να προβαίνουν συχνά και/ή επαρκώς και/ή καθόλου σε καθαρισμό του εν λόγω καναλιού από τα χόρτα, ξύλα, βλάστηση, βαρέλια, σκουπίδια και/ή οτιδήποτε άλλα άχρηστα υπήρχαν κατά μήκος του, με αποτέλεσμα να αποφραγεί ο κλειστός οχετός παρά την οικία των Εναγόντων μετά από βροχόπτωση και να διαφύγουν έτσι τα όμβρια ύδατα που διοχετεύονταν μέσω του καναλιού. (ζ) Οι Εναγόμενοι παρέλειψαν να λάβουν τα δέοντα μέτρα και/ή όλες τις απαιτούμενες ενέργειες, ούτως ώστε να μην επηρεάζεται η παροχετευτικότητα του οχετού κάτω από την Λεωφόρο Λεμεσού προς την οδό Βασιλικών και/ή η εν λόγω παροχετευτικότητα επηρεάζεται από τον ελαττωματικό τρόπο κατασκευής του εν λόγω οχετού, από την ύπαρξη σωλήνων και από τα άχρηστα και/ή φυσικά αντικείμενα που σταματούν σ' αυτή. (η) Οι Εναγόμενοι παρέλειψαν και/ή αμέλησαν να προβούν στα δέοντα μέτρα και/ή ενέργειες, ούτως ώστε ο εν λόγω οχετός και/ή το κανάλι να είχε συνδεθεί με τον μεγάλο οχετό που υπάρχει στην περιοχή και να μην πλημμυρίζει. (θ) Οι Εναγόμενοι ενήργησαν αμελώς και/ή λανθασμένα μειώνοντας τη διατομή του ανοικτού καναλιού σε 3 οχετούς, η παροχετευτικότητα των οποίων επηρεάζεται αρνητικά λόγω των σωλήνων της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου, του αποχετευτικού και της υδατοπρομήθειας. (ι) Λανθασμένα το κανάλι είναι πιο ψηλά από την αυλή του ακινήτου. (ια) Λανθασμένα δεν κατασκεύασαν πεζοδρόμια μπροστά από το ακίνητο, τα οποία θα μπορούσαν να συγκρατήσουν τα διαφυγόντα ύδατα. (ιβ) Λανθασμένα κατασκεύασαν τοίχωμα πάνω από τον οχετό, με αποτέλεσμα τα ορμητικά νερά του ανοικτού καναλιού να κτυπούν πάνω και να οδηγούνται στην αυλή του ακινήτου.» (Η έμφαση με έντονα γράμματα είναι του Δικαστηρίου.) Επιπρόσθετα των πιο πάνω λεπτομερειών «αμέλειας και/ή των εκ του νόμου και/ή κανονισμών απορρεόντων καθηκόντων των Εναγομένων», οι Ενάγοντες δικογράφησαν στην ίδια παράγραφο 5 της Έκθεσης Απαίτησης, τις ακόλουθες λεπτομέρειες οχληρίας? «(α) Οι Εναγόμενοι με τις πράξεις και/ή παραλήψεις τους, όπως περιγράφονται με λεπτομέρεια ανωτέρω, δημιούργησαν και/ή απέτυχαν να αποτρέψουν δυνητική οχληρία, η οποία κατέστη πραγματική μετά από έντονη βροχόπτωση, όταν όμβρια ύδατα εισήλθαν στα υποστατικά και/ή περιουσία που κατείχαν και/ή χρησιμοποιούσαν και/ή ήταν ιδιοκτήτες οι Ενάγοντες. (β) Ο κίνδυνος εισδοχής των όμβριων και/ή άλλων υδάτων που διοχετεύονταν από το κανάλι στα υποστατικά και/ή περιουσία των Εναγόντων ήταν ορατός και/ή λογικά προβλεπτός βάσει των χαρακτηριστικών της περιοχής και την πιθανότητα βροχόπτωσης και/ή ήταν εις γνώση των Εναγομένων, αφού έγιναν επανειλημμένα συστάσεις και/ή παρακλήσεις για λήψη μέτρων από πλευράς Εναγόντων ύστερα από μικρότερες σε έκταση διαφυγές. Περαιτέρω, ήταν εύλογα αναμενόμενο οι Εναγόμενοι να λάβουν τα προστατευτικά μέτρα που περιγράφονται με λεπτομέρεια ανωτέρω, ούτως ώστε να περιοριστεί σχετικά εύκολα ο κίνδυνος πρόκλησης ζημίας στα υποστατικά και/ή περιουσία που κατείχαν και/ή χρησιμοποιούσαν και/ή ήταν ιδιοκτήτες οι Ενάγοντες.» (Η έμφαση με έντονα γράμματα είναι του Δικαστηρίου.) Λόγω των ανωτέρω πράξεων και/ή παραλείψεων των Εναγομένων, είναι ο ισχυρισμός των Εναγόντων ότι προκλήθηκαν εκτεταμένες ζημιές στο επίδικο ακίνητο και οι Ενάγοντες υπέστηκαν ζημιές και συναφή έξοδα και/ή δαπάνες ως λεπτομερώς δικογραφούνται στην παρα. 6 της Έκθεσης Απαίτησης, τις οποίες παραθέτω αυτούσιες? ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΕΙΔΙΚΩΝ ΖΗΜΙΩΝ ΤΗΣ ΕΝΑΓΟΥΣΑΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΚΙΝΗΤΟ ΚΑΙ ΔΑΠΑΝΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΖΗΜΙΩΝ € Υπνοδωμάτιο Διπλό κρεβάτι 890 Στρώμα 615 Κομοδίνο 60 Καρέκλα γραφείου 120 Βιβλιοθήκες

(2)400 Καναπές 300 Ψηφιακή φωτογραφική μηχανή 275 Mp3 player 200 Τηλεόραση 300 Σόμπα αλογόνου 20 Αεριστήρας 30 Στεγνωτήρας μαλλιών 120 Φωτιστικό γραφείο 30 Καθρέφτης 20 Βιβλία 1200 Ρολόι 150 Ρούχα και παπούτσια 2250 Καλλυντικά και προσωπικά είδη 400 Πίνακες 180 Ηλεκτρονικός υπολογιστής 500 Ραδιοφωνικό σύστημα 150 Πλυσταριό Πλυντήριο ρούχων 940 Καταψύκτης 350 Λευκά είδη 200 Σύστημα Thermitron 130 Καθρέφτης 20 Διπλό κρεβάτι 250 Αποθήκη Εργαλεία 575 Λιπάσματα 60 Λάδι 50 Ελαιόλαδο 200 Σπιτάκι γάτου 30 Ερμάρι 180 Ράφι 80 Ποδήλατα 300 Διορθωτικές εργασίες Ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις 655 Πατώματα, ντουσιέρα, αποχωρητήριο, κεραμικά 3.611 Αλλαγή πατωμάτων καικεραμικών, σοβατίσματα 6.482 Μπογιατίσματα 1.560 Εξωτερικές θύρες γκαράζ 3.400 Ξυλουργικές εργασίες 1.766 Εργατικά 1.875 Αυτοκίνητο 4.000 ΣΥΝΟΛΟ 34.924 Οι Εναγόμενοι 1 και 3 καταχώρησαν μέσω ξεχωριστών συνηγόρων Σημείωμα Εμφάνισης και ο καθένας από αυτούς ξεχωριστή Έκθεση Υπεράσπισης («Ε/Υ»). Συγκεκριμένα? Στις 20.11.2012 καταχωρήθηκε η Ε/Υ του Εναγομένου 3. Στις 23.1.2013 καταχωρήθηκε η Ε/Υ του Εναγομένου 1. Ο Εναγόμενος 2 δεν είχε καταχωρήσει Σημείωμα Εμφάνισης (και κατ'επέκταση δεν είχε καταχωρήσει ούτε Ε/Υ) μέχρι τις 25/10/2019. Κατ' εκείνην την ημερομηνία καταχωρήθηκε για πρώτη φορά Σημείωμα Εμφάνισης εκ μέρους του Εναγομένου 2 από δικηγόρο του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας και αυθημερόν καταχωρήθηκε και η Ε/Υ του Εναγόμενου 2. Την εμφάνιση του Εναγομένου 2 στη διαδικασία πυροδότησε κατ' ουσίαν η καταχώρηση από μέρους του Εναγομένου αρ. 1 στις 9/3/2017 Ειδοποίησης προς τους συνεναγόμενους 2 και 3, δυνάμει της Δ.10, θ.12
(1)των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας[1] και σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 64 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.148 για συνεισφορά[2], προβάλλοντας τη θέση ότι ο Εναγόμενος αρ. 1 ουδεμία ευθύνη έχει για τη μελέτη και κατασκευή των κατασκευαστικών έργων, που αναφέρουν οι Ενάγοντες στην παρα. 5 της Έκθεσης Απαίτησης, καθώς και ότι την αποκλειστική ευθύνη για εκείνα τα κατασκευαστικά έργα είχαν οι Εναγόμενοι 2 και 3 και ότι, ως εκ τούτου, οι Εναγόμενοι αρ.2 και 3 είναι αποκλειστικά υπεύθυνοι για οποιεσδήποτε αποζημιώσεις ήθελε επιδικάσει το Δικαστήριο υπέρ των Εναγόντων. Στην Έκθεση Υπεράσπισης που καταχώρησαν οι Εναγόμενοι αρ.1, αυτοί ισχυρίζονται, κατ' αρχάς, ότι το επίδικο συμβάν δεν ήταν σύνηθες για την περιοχή ή την εποχή, δικογραφώντας στην παρα. 4 της Ε/Υ την εξής περιγραφή: (α) Στις 27/10/2009 έπληξε την Κοινότητα «ένα ακραίο καιρικό φαινόμενο» που επέφερε «μέσα σε λίγα λεπτά βροχόπτωση 38mm». (β) Με βάση τις καταγραφές του βροχογράφου της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας τέτοια συσσώρευση βροχής σε τόσο λίγο χρόνο για την περιοχή της κοινότητας Πέρα Χωρίου και Νήσου παρατηρείται μια φορά κάθε 100 χρόνια. Η βροχόπτωση δεν ήταν η συνήθης, δεν ήταν προβλέψιμη και ήταν αδύνατον να υπάρχουν ανάλογα έργα που να άντεχαν σε τέτοια βροχόπτωση. Οι εναγόμενοι δεν είχαν υποχρέωση να προβλέψουν ή να κατασκευάσουν έργα αντιμετώπισης τέτοιων ακραίων φαινομένων. Οι Εναγόμενοι αρ. 1 επεσήμαναν στην παρα. 3 της Ε/Υ ότι οι υποχρεώσεις και οι αρμοδιότητες τους καταγράφονται στον περι Κοινοτήτων Νόμο, ότι για τα αντιπλημμυρικά έργα, όπως επίσης και για τους οχετούς όμβριων υδάτων εντός των ορίων της Κοινότητας, την ευθύνη έχει η Κυπριακή Δημοκρατία και υπό το φως αυτών των ισχυρισμών οι Εναγόμενοι αρ. 1 προχώρησαν στην παρα. 5 της Ε/Υ τους και αρνήθηκαν τις λεπτομέρειες αμέλειας και/ή παράβασης των εκ του Νόμου και/ή Κανονισμών απορρεόντων καθηκόντων, τις οχληρίες, καθώς και τις λεπτομέρειες ειδικών ζημιών, όπως αυτές δικογραφήθηκαν στην Έκθεση Απαίτησης των Εναγόντων. Ειδικότερα, στην παρα. 5(α) της Ε/Υ, οι Εναγομένοι αρ.1 ισχυρίζονται ότι το ανοικτό κανάλι κατασκευάστηκε από τον Έπαρχο Λευκωσίας κατά ή περί το 1988 μετά από αίτημα της Ενάγουσας αρ.2 και άλλων ιδιοκτητών οικοπέδων, γειτονικών προς το οικόπεδο των Εναγόντων. Συνεπώς, οι Εναγόμενοι αρ.1 ουδεμία ευθύνη μπορεί να έχουν για την κατασκευή του ανοικτού καναλιού όπως περιγράφεται από τους Ενάγοντες. Στην παρα. 5(β) της Ε/Υ οι Εναγόμενοι αρ. 1 δικογραφούν τη θέση τους ότι ο ισχυρισμός των Εναγόντων για την μειωμένη παροχετευτικότητα προς το κλειστό μέρος του καναλιού δεν ευσταθεί, «γιατί το κλειστό μέρος είχε τις διαστάσεις του αργακιού/αυλακιού που υπήρχε προηγουμένως και στην συνέχεια έγινε κλειστό». Στην παρα. 5(γ) της Ε/Υ, οι Εναγόμενοι αρ. 1 ισχυρίζονται ότι στο βαθμό που τους αφορούσε, αυτοί προέβαιναν σε τακτικούς και έκτακτους καθαρισμούς των καναλιών των ομβρίων υδάτων και των έργων για τα όμβρια ύδατα, για τούτο και αρνούνται την παρα. 5(στ) της Έκθεσης Απαίτησης. Στην παρα. 5(δ) της Ε/Υ, οι Εναγόμενοι αρ. 1 ισχυρίζονται ότι η πλημμύρα δεν οφειλόταν σε ελαττωματική κατασκευή των οχετών ή σε φράξιμο των οχετών, αλλά οφειλόταν σε ακραίο καιρικό φαινόμενο, το οποίο κατέστησε τους οχετούς υπερπλήρεις από νερό και η ορμή των νερών ήταν τέτοια που μετέφερε διάφορα αντικείμενα, μικρά ή μεγάλα. Αρνούνται οι Εναγόμενοι αρ. 1 τις παρα. 5(η)(θ)(ι) της Έκθεσης Απαίτησης. Όσον αφορά την παρα. 5(ια) της Έκθεσης Απαίτησης, οι Εναγόμενοι αρ. 1 ισχυρίζονται ότι η ευθύνη κατασκευής πεζοδρομίων ανήκει στους ιδιοκτήτες των ακινήτων και/ή οικοπέδων. Όσον αφορά την παρα. 5(ιβ) της Έκθεσης Απαίτησης, οι Εναγόμενοι αρ. 1 ισχυρίζονται ότι η κατασκευή του τοιχώματος πάνω από τον οχετό παρείχε περισσότερη προστασία και ασφάλεια στο επίδικο ακίνητο από τα όμβρια ύδατα. Επισημαίνουν οι Εναγόμενοι αρ. 1 στην παρα. 5(η) της Ε/Υ τους, ότι τα όμβρια ύδατα εισήλθαν στην επίδικη κατοικία των Εναγόντων από την πρόσοψη της εν λόγω κατοικίας και μέσω της ράμπας που οι ίδιοι οι Ενάγοντες κατασκεύασαν και κατέληγαν στο υπόγειο αυτής. Καταλήγουν οι Εναγόμενοι αρ. 1 στην παρα. 7 της Ε/Υ να ισχυρίζονται ότι, για να πλημμυρήσει το υπόγειο των Εναγόντων, ευθύνεται το ακραίο καιρικό φαινόμενο και οι παραλείψεις των Εναγόντων ως κατωτέρω: (α) Παρέλειψαν να προβούν στις αναγκαίες μελέτες για προστασία του οικοπέδου, της κατοικίας και του υπογείου τους από τα όμβρια ύδατα. (β) Παρέλειψαν να προβούν σε κατασκευές στην πρόσοψη της κατοικίας για παρεμπόδιση των όμβριων υδάτων να εισέρχονται στην κατοικία. (γ) Παρέλειψαν να προβούν σε μελέτες και να κατασκευάσουν έργα που να διοχετεύουν τα όμβρια ύδατα εκτός του υπογείου τους. (δ) Κατασκεύασαν την ράμπα προς το υπόγειο εσφαλμένα. (ε) Χρησιμοποιούσαν το υπόγειο για σκοπούς άλλους από την εγκεκριμένη χρήση. Για όλους τους πιο πάνω λόγους οι Εναγόμενοι αρ. 1 ζητούν την απόρριψη της αγωγής με έξοδα υπέρ τους. Οι Εναγόμενοι αρ. 2 και 3 ήγειραν μία πανομοιότυπη προδικαστική ένσταση, ο καθένας ξεχωριστά στην παρα. 1 του δικού του δικόγραφου υπεράσπισης, όπου ισχυρίζονται ότι λανθασμένα ενάγονται ως διάδικοι, καθ' ότι τόσο η καθ' ύλη όσο και η κατά τόπο αρμοδιότητα ελέγχου και εποπτείας του επίδικου τεμαχίου ανήκει στο νομικό πρόσωπο της Κοινότητας Νήσου και όχι στην Κυπριακή Δημοκρατία. Ο Εναγόμενος 2 εγείρει και δεύτερη προδικαστική ένσταση ότι η αγωγή εναντίον του δεν μπορεί να προχωρήσει, επειδή ο τίτλος της αγωγής δεν είναι σύμφωνος με το άρθρο 57 του περί Δικαστηρίων Νόμου, Ν.14/60.[3] Επί της ουσίας της υπόθεσης, η γραμμή υπεράσπισης των Εναγομένων αρ. 2 και 3 είναι ευθυγραμμισμένη. Στην παρα. 7 της Ε/Υ τους, οι Εναγόμενοι αρ. 2 και 3 ισχυρίζονται ότι η πλημμύρα ημερ. 27.10.2009 οφείλεται σ' ένα παράδοξο και απρόβλεπτο γεγονός Ανωτέρας Βίας - Act of God (βλ. παρα. 7 της Ε/Υ). Τονίζουν οι Εναγόμενοι 2 και 3 στην ίδια παράγραφο 7, ότι αυτοί δεν ήταν κατά τον ουσιώδη χρόνο κάτοχοι της γης και/ή της περιουσίας από την οποία έγινε οποιαδήποτε διαφυγή ομβρίων υδάτων. Η ευθύνη της περιοχής ανήκει στην Κοινότητα Νήσου, ενώ οι Εναγόμενοι 2 και 3 δεν είχαν οποιαδήποτε ευθύνη. Έπειτα, ισχυρίζονται ότι η ζημιά των Εναγόντων προκλήθηκε από την δική τους αποκλειστική και/ή συντρέχουσα αμέλεια. Σημειώνουν ότι η Ενάγουσα εξασφάλισε άδεια οικοδομής την 1.3.1981 για την ανέγερση της επίδικης κατοικίας, στην οποία προβλεπόταν κατοικία στο ισόγειο, αποθήκης, γκαράζ και πλυσταριό στο υπόγειο, όχι όμως υπνοδωμάτιο στο υπόγειο, ενώ οι Ενάγοντες κατά τον ουσιώδη χρόνο της παρούσας αγωγής προέβαιναν σε παράνομη χρήση του υπογείου (χρήση ενός δωματίου ως υπνοδωματίου αντί ως αποθήκης). Ειδικότερα, είναι η θέση των Εναγομένων αρ. 2 και 3 (βλ. παρα. 10 των Ε/Υ τους) ότι?
  1. «Οι ιδιοκτήτες του τεμαχίου με αρ. XXXXX του φύλλου σχεδίου XXXIX 7 E2 (και ακολούθως 684 και αρ. 951), το οποίο διαχωρίστηκε σε 10 οικόπεδα, ζήτησαν την κατασκευή έργων προστασίας του κτήματος τους από τα διερχόμενα νερά της βροχής, τα οποία διέρχονταν από υφιστάμενο εγγεγραμμένο φυσικό αργάκι.
  2. Το έργο ανοικτός τετραγωνικός οχετός όμβριων υδάτων εκτελέστηκε με πλήρη επιτυχία και δεν υπήρξε οποιαδήποτε παρατήρηση ή διαφωνία για τον τρόπο κατασκευής ή για τη χωρητικότητα του οχετού. Ο τετραγωνικός οχετός ευθύς εξ αρχής κατέληγε σε υφιστάμενο κλειστό οχετό κάτω από την XXXXX με τον ίδιο τρόπο που κατέληγαν τα νερά του αργακιού, προτού κατασκευαστεί ο τετραγωνικός οχετός μέσα στο τεμάχιο των Εναγόντων. Ο εν λόγω οχετός, παρόλο που δεχόταν μεγάλες ποσότητες νερού, ουδέποτε πλημμύρισε στο παρελθόν πλην την 27/10/2009, οπότε οι βροχοπτώσεις ήταν πρωτοφανείς και ιδιαίτερα έντονες.
  3. Την 27/10/2009 το μέγεθος της πλημμύρας ήταν τέτοιο που όχι μόνο τα αργάκια είχαν υπερχειλίσει, αλλά και οι περισσότεροι δρόμοι των κοινοτήτων Πέρα Χωριού Νήσου, αλλά και των γειτονικών κοινοτήτων Αγίας Βαρβάρας και Αλάμπρας, περιλαμβανομένων και των δρόμων γύρω από το τεμάχιο των Εναγόντων οι οποίοι μετατράπηκαν σε ποταμούς, με αποτέλεσμα να διακοπεί η κυκλοφορία των αυτοκινήτων. Στις 27/10/2009 διακόπηκε η κυκλοφορία σε πολλούς δρόμους των κοινοτήτων ενώ προβλήματα δημιουργήθηκαν επί και στο νέο υπεραστικό δρόμο Λευκωσίας - Λεμεσού όπου τα νερά της βροχής πέρασαν από πάνω. Όπως ήταν φυσικό, τα νερά της βροχής παρέσυραν ξύλα, χόρτα, βαρέλια και κορμούς δέντρων και άλλα άχρηστα υλικά, τα οποία ήταν αδύνατο να παρεμποδιστούν. Τα νερά μεταξύ άλλων παρέσυραν μέρος της περίφραξης παρακείμενου εργοστασίου και λόγω της μεγάλης επιφάνειας που κάλυπταν, αχρήστευαν σε μεγάλο βαθμό τη χρησιμότητα των γριλιών, αφού οι μικρότεροι οχετοί κάτω από τις γρίλιες ήταν πλήρεις νερού.
  4. Σε ότι αφορά το υπόγειο, το οποίο με βάση την άδεια οικοδομής αποτελεί αδειούχα αποθήκη γκαράζ και πλυσταριό, αλλά παρανόμως χρησιμοποιείτο με διαφορετικό τρόπο από τους Ενάγοντες, είχε υπερχειλίσει από την είσοδο του νερού από την πρόσοψη. Σημειώνεται δε ότι δεν υπήρχε προστατευτικός τοίχος πάνω στον ανατολικό τοίχο του οχετού κατά μήκος του οικοπέδου των Εναγόντων, οι οποίοι φαίνεται να έκριναν ότι η κατασκευή του δεν ήταν αναγκαία. Συνεπεία των ανωτέρω, οι Εναγόμενοι 2 και 3 ισχυρίζονται ότι η κατ' ισχυρισμό ζημιά των Εναγόντων προέκυψε από την αποκλειστική και/ή συντρέχουσα αμέλεια των Εναγόντων.» (Η έμφαση με έντονα γράμματα είναι του Δικαστηρίου.) Υπό το φως των ανωτέρω, οι Εναγόμενοι αρ. 2 και 3 εισηγούνται την απόρριψη της αγωγής που ασκήθηκε εναντίον καθενός εξ αυτών, με έξοδα υπέρ τους και εναντίον των Εναγόντων. Με Ειδοποίηση προς τον συνεναγόμενο αρ. 1 που εκδόθηκε από τους Εναγόμενους αρ. 2 και 3 στις 25.10.2019 δυνάμει της Δ.10, θ.12, αυτοί ισχυρίζονται ότι δικαιούνται να αποζημιωθούν πλήρως και ή να λάβουν συνεισφορά από τον Εναγόμενο αρ. 1 για οποιαδήποτε ποσά αποζημιώσεων ήθελε επιδικάσει το Δικαστήριο υπέρ των Εναγόντων και εναντίον των Εναγομένων. Β. Η ΠΡΟΣΚΟΜΙΣΘΕΙΣΑ ΜΑΡΤΥΡΙΑ. Για την υπόθεση των Εναγόντων προσήλθαν ως μάρτυρες: · Η κα XXXXX Αντωνίου - Ενάγουσα αρ. 2 (στο εξής "η Μ.Ε. 1"). Σχετικά τα πρακτικά των δικασίμων ημερ. 13.10.2020, 2.11.2020 και 5.11.
  5. · Ο κ. XXXXX Γεωργίου (στο εξής "ο Μ.Ε. 2"). Σχετικά τα πρακτικά των δικασίμων ημερ. 3.12.2020, 8.2.2021 και 16.2.
  6. · Ο κ. XXXXX Μαννούρης (στο εξής "ο Μ.Ε. 3"). Σχετικά τα πρακτικά της δικασίμου ημερ. 12.3.
  7. · Ο κ. XXXXX Γιώργαλλος (στο εξής "ο Μ.Ε. 4"). Σχετικά τα πρακτικά της δικασίμου ημερ. 31.3.
  8. · Ο κ. XXXXX Αντωνίου - Ενάγων αρ. 1 (στο εξής "ο Μ.Ε. 5"). Σχετικά τα πρακτικά της δικασίμου ημερ. 14.4.
  9. · Η κα XXXXX Τσαγγάρη (στο εξής "η Μ.Ε. 6"). Σχετικά τα πρακτικά της δικασίμου ημερ. 1.6.
  10. Για την υπεράσπιση του Εναγόμενου αρ. 1 προσήλθαν ως μάρτυρες: · Ο κ. XXXXX Ιωάννου (στο εξής "ο Μ.Υ. 1"). Σχετικά τα πρακτικά των δικασίμων ημερ. 9.6.2021, 30.6.2021 και 7.7.
  11. · Ο κ. XXXXX Γεωργίου (στο εξής "ο Μ.Υ. 2"). Σχετικά τα πρακτικά των δικασίμων ημερ. 13.7.2021 και 21.7.
  12. · Ο κ. XXXXX Κκαΐλης (στο εξής "ο Μ.Υ.3"). Σχετικά τα πρακτικά της δικασίμου ημερ. 22.7.
  13. Για την υπεράσπιση των Εναγομένων αρ. 2 και 3 προσήλθε ως μάρτυρας ο κ. XXXXX Αριστείδου (στο εξής «ο ΜΥ4»), η μαρτυρία του οποίου καταγράφεται στα πρακτικά της δικασίμου ημερ. 22.7.
  14. Πέραν αυτού, οι Εναγόμενοι 2 και 3 υιοθέτησαν και τη μαρτυρία του κ. XXXXX Ιωάννου (ΜΥ1) στο σύνολό της. Δεν κλητεύθηκαν ξεχωριστοί μάρτυρες σε ό,τι αφορά την αντιδικία μεταξύ των ιδίων των Εναγομένων σε σχέση με την ευθύνη. Δηλώθηκε κατά το πρώιμο στάδιο της ακρόασης ότι, αναφορικά με την διαδικασία της ειδοποίησης συνεναγόμενου, οι μάρτυρες θα ήσαν οι ίδιοι με εκείνους που θα προσέρχονταν για την αντιδικία μεταξύ Εναγόντων και Εναγομένων. Όλη η μαρτυρία που δόθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου είναι καταγεγραμμένη στα επίσημα πρακτικά του Δικαστηρίου, ως επίσης τα τεκμήρια που κατατέθηκαν βρίσκονται στο φάκελο του Δικαστηρίου. Δεν είναι ευχερές να παρατεθεί στην ολότητά της αυτολεξεί η μαρτυρία στο κείμενο της παρούσας απόφασης. Γίνεται συνοπτική μεταφορά των λεχθέντων ενός εκάστου μάρτυρα, στο βαθμό που κρίνεται αναγκαίο για σκοπούς αιτιολόγησης της δικαστικής κρίσης και κατάληξης επί των επίδικων θεμάτων. Η μαρτυρία της Μ.Ε. 1 (Ενάγουσας αρ. 2) Η Ενάγουσα αρ. 2 (ΜΕ1) παρουσίασε και κατέθεσε ως Έγγραφο Α τη γραπτή της δήλωση, την οποία υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως εξέτασής της, έδωσε περαιτέρω μαρτυρία και αντεξετάστηκε. Οι Ενάγοντες αρ. 1 και 2 είναι σύζυγοι. Η Ενάγουσα 2, της οποίας το πατρικό όνομα ήταν Ελλάδα Διαμαντή, είναι ιδιοκτήτρια του επίδικου ακινήτου ως εμφαίνεται στον τίτλο ιδιοκτησίας που κατατέθηκε στο Δικαστήριο ως Τεκμήριο 1 υπό Έγγραφο Α. Πρόκειται για οικόπεδο με ισόγεια κατοικία και υπόγειο επί της XXXXX αρ. 4, Πέρα Χωριό, επαρχία Λευκωσίας (στο εξής "το επίδικο ακίνητο"). Το εν λόγω ακίνητο βρίσκεται εντός των Κοινοτικών Ορίων των Εναγομένων αρ.
  15. Η Ενάγουσα 2 κατοικεί στο Πέρα Χωριό από τότε που γεννήθηκε, δηλαδή από το 1961 όπως η ίδια διευκρίνισε και μαζί με τον σύζυγό της συνεχίζουν να κατέχουν και να κατοικούν στην επίδικη οικία από το
  16. Σε ευθυγράμμιση με την Έκθεση Απαίτησης, η Ενάγουσα ισχυρίστηκε στο πλαίσιο της παρα. 5 του Εγγράφου Α ότι αυτό που συνέβη στις 27/10/2009, δηλαδή οι έντονες και καταρρακτώδεις βροχές, δεν ήταν ασυνήθιστο φαινόμενο για τα δεδομένα της περιοχής και εποχής. Ισχυρίστηκε, περαιτέρω, στην παρα. 6 του Εγγράφου Α ότι το επίδικο ακίνητο πλημμύρησε από τη διαφυγή και εισροή των βρόχινων νερών, ως επακόλουθο της οχληρίας που προκάλεσαν οι Εναγόμενοι και λόγω της παράνομης επέμβασης και αμέλειας αυτών και των αντιπροσώπων τους. Στην παρα. 7 του Εγγράφου Α, η Ενάγουσα εξήγησε ότι η θέσή της για το ποιος / τί ευθύνεται για την πλημμύρα, ως εκτίθεται ανωτέρω, εδράζεται στη γνώμη του Πολιτικού Μηχανικού των Εναγόντων, κ. XXXXX Γεωργίου. Πρόκειται για τον πραγματογνώμονα που, όπως αναφέρεται στην παρα. 13 του Εγγράφου Α, διόρισαν οι Ενάγοντες τον Μάιο του 2010, μέσω του ΕΤΕΚ, για την ετοιμασία έκθεσης πραγματογνωμοσύνης για τα αίτια της πλημμύρας. Για την προετοιμασία της έκθεσής του, η Ενάγουσα εφοδίασε τον εν λόγω πραγματογνώμονα με 9 φωτογραφίες, ως το τεκμήριο που κατατέθηκε στο Δικαστήριο με ένδειξη "Έγγραφο Β", καθώς επίσης με την άδεια οικοδομής του επίδικου ακινήτου και το τοπογραφικό της περιοχής. Λέγει η Ενάγουσα αρ. 2 σε ό,τι αφορά το θέμα της ευθύνης, ότι: (βλ. παρα. 4 Εγγράφου Α) - Οι Εναγόμενοι είναι υπεύθυνοι και έχουν την ευθύνη αποτελεσματικής κατασκευής, συντήρησης και λειτουργίας των δρόμων και των συστημάτων αποχέτευσης και διοχέτευσης όμβριων και άλλων υδάτων στην περιοχή που βρίσκεται το επίδικο ακίνητο. Οι Εναγόμενοι γνώριζαν ότι οποιαδήποτε διαφυγή των εν λόγω υδάτων ενδέχετο να προκαλέσει ζημιά. (βλ. παρα. 8 Εγγράφου Α) - Οι Εναγόμενοι ήταν και είναι υπεύθυνοι για τη διατήρηση καθαρού του ίδιου του καναλιού, ώστε να μην περιορίζεται η χωρητικότητα του σε νερό (η παροχετευτικότητα του), καθώς και για την διατήρηση καθαρών των δρόμων, ιδιαίτερα αυτών που είναι κοντά στο κανάλι, ώστε να μην φράζει και να εμποδίζεται η ομαλή ροή του νερού μέσα στο κανάλι από φερτά αντικείμενα όπως ξύλα, πλαστικά, χόρτα, φυτά, άχρηστα και εν γένει σκουπίδια που τα όμβρια ύδατα παρασέρνουν στο πέρασμα τους και τα εναποθέτουν στο κανάλι. Προσθέτει η Ενάγουσα (ΜΕ1) ότι η γνώμη που της εξέφρασε ο πραγματογνώμονας κ. XXXXX Γεωργίου, τον οποίο είχαν πρόθεση να καλέσουν για να καταθέσει την Έκθεση Πραγματογνωμοσύνης του στο Δικαστήριο, ήταν συνοπτικά ότι οι Εναγόμενοι, μεταξύ άλλων, πράξεων και παραλείψεων: o Παρέλειψαν να εκπονήσουν κατάλληλα σχέδια, όταν κατασκεύαζαν τους οχετούς, το κανάλι και τον τρόπο διαφυγής των βρόχινων νερών. o Περαιτέρω, δεν έλαβαν τα αναγκαία μέτρα και ενέργειες, ούτως ώστε ο εν λόγω οχετός και το κανάλι να είχε συνδεθεί με τον μεγάλο οχετό που υπάρχει στην περιοχή και να μην πλημυρίζει. o Παρέλειψαν, επίσης, να καθαρίζουν επαρκώς τον οχετό, ώστε να διαφεύγουν τα βρόχινα νερά. o Δεν πήραν τις απαραίτητες προφυλάξεις, ώστε να εμποδίζεται η πτώση βαρελιών, ξύλων, σκουπιδιών και άλλων άχρηστων μέσα στο εν λόγω κανάλι από κοντινό εργοστάσιο. Όπως δήλωσε η Ενάγουσα στην παρα. 12 του Εγγράφου Α, το Τμήμα Δημοσίων Έργων της Κυπριακής Δημοκρατίας, μετά το 2011 που οι Ενάγοντες πλημμύρησαν για δεύτερη φορά, έκανε βελτιωτικά έργα για την διοχέτευση των νερών της βροχής προς τον ποταμό Γυαλιά. Μετά που έγιναν αυτά τα βελτιωτικά έργα και παρά τις έντονες βροχοπτώσεις που ακολούθησαν και ιδιαίτερα του χειμώνα 2019 - 2020, που, ως η θέση της, ήταν οι πιο έντονες των τελευταίων 100 χρόνων, δεν ξαναδημιουργήθηκε πρόβλημα για την οικία των Εναγόντων από τα νερά της βροχής. Όπως οι Εναγόμενοι αρ.1 διαβεβαίωσαν την Ενάγουσα αρ.2, τα νερά της βροχής διοχετεύονται τώρα πια κανονικά μέσω των οχετών και καναλιών και ότι το πρόβλημα έχει λυθεί και να μην φοβάται διότι δεν θα ξαναπλημμυρίσει. Σύμφωνα με τα λεγόμενα της Ενάγουσας αρ. 2 στην παρα. 10 του Εγγράφου Α, για την αποκατάσταση των ζημιών που προκλήθηκαν από την επίδικη πλημμύρα στις 27.10.2009 στο επίδικο ακίνητο, οι ξυλουργικές εργασίες έγιναν από τον κ. XXXXX Μιχαήλ, που είναι πελεκάνος και οι Ενάγοντες τον πλήρωσαν για τις εργασίες αυτές €1.
  17. Αντίγραφο της προσφοράς που τους είχε υποβάλει ο κ. XXXXX Μιχαήλ κατατέθηκε στο Δικαστήριο ως Τεκμήριο 1 προς αναγνώριση. Όλες οι υπόλοιπες διορθωτικές εργασίες, όπως αυτές καταγράφονται στο Παράρτημα 1 του Εγγράφου Α, καθώς και η καθαριότητα, έγιναν από τον κ. XXXXX Λοΐζου Ηρακλή, στον οποίο οι Ενάγοντες κατέβαλαν για τις εργασίες αυτές €17.
  18. Ο XXXXX Λοΐζου Ηρακλή απεβίωσε τον Αύγουστο του
  19. Όπως επίσης δήλωσε η Ενάγουσα στην παρα. 11 του Εγγράφου Α, από την πλημμύρα προκλήθηκαν ζημιές και στο αυτοκίνητο XXXXX05, ιδιοκτησίας του Ενάγοντα αρ.1, το οποίο κατά τον ουσιώδη χρόνο της πλημμύρας ήταν νόμιμα σταθμευμένο στην αυλή της οικίας των Εναγόντων. Εκτίμηση της ζημιάς του αυτοκινήτου XXXXX05 που ετοιμάστηκε από τον εκτιμητή μηχανοκίνητων οχημάτων XXXXX Μανούρη κατατέθηκε ως Τεκμήριο 2 υπό Έγγραφο Α. Για όλες τις ζημιές που προκλήθηκαν στο αυτοκίνητο XXXXX05, στα υποστατικά του υπογείου της οικίας των Εναγόντων και στο περιεχόμενο τους, οι Ενάγοντες υπέστηκαν τα έξοδα, δαπάνες και απώλειες, όπως φαίνεται στο επισυνημμένο Παράρτημα 1 του Εγγράφου Α. Καταληκτικά στην παρα. 14 του Εγγράφου Α, η Ενάγουσα δήλωσε ότι οι Ενάγοντες αξιώνουν το συνολικό ποσό των €33.674, πλέον νόμιμο τόκο και έξοδα για τις ζημιές που λεπτομερώς εξέθεσαν ανωτέρω ότι υπέστηκαν. Απαντώντας σε διευκρινιστικές ερωτήσεις του συνηγόρου της, η Ενάγουσα δήλωσε ότι: Οι φωτογραφίες ως το Έγγραφο Β που παρέδωσε στον πραγματογνώμονα λήφθηκαν από την ίδια χρησιμοποιώντας φωτογραφική μηχανή κάποιου γείτονά τους, περίπου 4 ώρες μετά που έγινε η πλημμύρα, δηλαδή περί τις 5 μ.μ., όταν οι πυροσβέστες άντλησαν ήδη τα νερά από το υπόγειο και την αυλή της επίδικης οικίας. Από την πλημμύρα τα νερά είχαν ανέλθει σε ύψος 3 μέτρων, έσπασαν τις πόρτες του γκαράζ από την πίεση, κάλυψαν όλο το αυτοκίνητο, κάλυψαν τα δέντρα σε μεγάλο ύψος μέχρι που φαίνονταν μόνο οι μύτες τους. Όταν αντλήθηκε το νερό από την Πυροσβεστική έμεινε η λάσπη, την οποία καθάρισαν τις επόμενες ημέρες. Η φωτο Ε1 δείχνει το τέλος του οχετού, ακριβώς δίπλα από την επίδικη οικία. Η φωτο Ε.2 δείχνει το επίδικο κανάλι και ένα μπλε βαρέλι να επιπλέει. Η φωτο Ε3 δείχνει τις σωλήνες που, ως η θέση των Εναγόντων, εμπόδιζαν τη διέλευση του νερού στον οχετό. Η φωτο Ε6 δείχνει το πλημμυρισμένο σπίτι πριν φύγει η Πυροσβεστική. Η φωτο Ε7 δείχνει την αυλή του υπογείου και το γκαράζ αφότου είχαν υποχωρήσει αρκετά τα νερά. Οι φωτο Ε8 και 9 δείχνουν πώς έκλεισε το κανάλι με τα φερτά υλικά- και τα διάφορα που έβγαλε προς τα έξω ο εκσκαφέας. Όσα αντικείμενα υπήρχαν στο υπόγειο κατά το χρόνο της πλημμύρας, όπως περιγράφονται στο Παράρτημα 1 του Εγγράφου Α καταστράφηκαν τελείως, γι'αυτό και οι Ενάγοντες τα πέταξαν στον σκουπιδότοπο του Κοτσιάτη. Κατά την αντεξέτασή της, η ΜΕ1 επιβεβαίωσε ότι κατοικεί στην επίδικη οικία από το
  20. Ότι όταν έβγαλε αρχιτεκτονικά σχέδια, γνώριζε ότι εκεί που είναι η επίδικη οικία υπήρχε υδατόρευμα όπου κυλούσαν τα όμβρια ύδατα και κατέληγαν σε ένα μικρό γεφύρι. Θυμόταν η ΜΕ1 ότι πλήρωσε στο Κοινοτικό Συμβούλιο και όχι στον Έπαρχο Λευκωσίας για την έκδοση άδειας οικοδομής της επίδικης οικίας. Έλαβε επίσης Πολεοδομική άδεια. Στην μεριά του υπογείου, όπου κατασκευάστηκε η ράμπα για το αυτοκίνητο, υπήρχε κατωφέρεια και από το πλάι του υπογείου μέχρι και πίσω, κατασκευάστηκε τοίχος, όπως φαίνεται στις φωτογραφίες Ε6 και Ε7 στα σημεία που η ΜΕ1 σημείωσε με κόκκινη πένα. Δεν κτίστηκε οποιοσδήποτε τοίχος στην πρόσοψη. Στην αυλή του υπογείου κτίστηκε λάκκος για να μαζεύει τα όμβρια ύδατα. Αυτός ο λάκκος κτίστηκε εξ αρχής, παράλληλα με τους σηπτικούς λάκκους, πριν καν ενωθούν με το αποχετευτικό σύστημα. Για την επίδικη οικοδομή, οι Ενάγοντες εξασφάλισαν μέχρι και Πιστοποιητικό Τελικής Έγκρισης. Υποδείχθηκε στην ΜΕ1 από τον συνήγορο του Εναγομένου αρ. 1 μια επιστολή ημερ. 30.3.1985, την οποία η ΜΕ1 αναγνώρισε ότι είχε υπογράψει αυτή μαζί με άλλους 6 συγγενείς της ως συνιδιοκτήτες μιας έκτασης γης, περιλαμβανομένου του οικοπέδου όπου η ΜΕ1 έκτισε εν τέλει την επίδικη οικία και με την οποία επιστολή αυτοί ζητούσαν από τον Έπαρχο Λευκωσίας την άμεση κατασκευή έργων αντιπλημμυρικών για προστασία του ακινήτου τους από πιθανές πλημμύρες και μεγάλες κατασκευές, υποδεικνύοντας ότι το πρόβλημα που εντόπιζαν ήταν ότι υπήρχε απορροή νερών της βροχής από όλη τη γύρω περιοχή προς τη δυτική πλευρά του τεμαχίου τους καθιστώντας επικίνδυνο για κατοικία μεγάλο μέρος αυτού. Η επιστολή κατατέθηκε στο Δικαστήριο ως τεκμήριο με ένδειξη Έγγραφο Γ. Συμφώνησε η ΜΕ1 ότι οι αρμόδιες αρχές ευαισθητοποιήθηκαν από το περιεχόμενο της επιστολής αυτής και τα επίδικα αντιπλημμυρικά έργα κατασκευάστηκαν περί το
  21. Από το 1988 μέχρι την ουσιώδη ημερομηνία της 27.10.2009, η ΜΕ1 παραδέχθηκε ότι ο ανοικτός οχετός παρά την επίδικη οικία δεν πλημμύρισε ποτέ, ανεξαρτήτως καιρικών συνθηκών. Ερωτηθείσα κατά την αντεξέτασή της αν θυμόταν καλά την καταιγίδα της επίδικης ημερομηνίας, η ΜΕ1 απάντησε ότι "Δεν το ξεχνώ, ούτε θα το ξεχάσω μέχρι να πεθάνω, γιατί ήταν τρομακτική εμπειρία". Ως η θέση της ΜΕ1, έβρεχε από τις 11 π.μ. μέχρι τις 2 μ.μ. Δηλαδή, δυνατή βροχή για περίπου ένα τρίωρο. Αρνήθηκε η ΜΕ1 την περιγραφή που έδωσε ο συνήγορος του Εναγομένου 1 ότι ήταν πολύ περισσίτερη βροχή από κάθε άλλη προηγούμενη φορά, σε πολύ λίγο χρόνο. Αρνήθηκε η ΜΕ1 ότι ήταν ένα ακραίο καιρικό φαινόμενο, υποδεικνύοντας ότι ξαναπλημμύρησαν το 2011 ενόσω δεν υπήρχε ακραίο φαινόμενο. Παραδέχθηκε, πάντως, η ΜΕ1 ότι αυτή δεν γνώριζε να πει πόσος ήταν ο όγκος νερού που έπεσε μέχρι που πλημμύρησε η οικία της την επίδικη ημερομηνία (27.10.2009), γι'αυτό και δεν μπορούσε να συμφωνήσει με την υποβληθείσα θέση του συνηγόρου του Εναγομένου 1 ότι ο όγκος βρόχινων νερών ανήλθε σε 37 mm που ήταν τεράστιος και πρωτοφανής. Δεν γνώριζε η ΜΕ1 ούτε αν από επιστημονικής άποψης ήταν κατάλληλο να χαρακτηρισθεί ως ακραίο καιρικό φαινόμενο αυτό που συνέβη στις 27.10.
  22. Συμφώνησε η ΜΕ1 ότι τα μπλε βαρέλια που βρέθηκαν μέσα στον οχετό ήταν φερτά υλικά που παρέσυρε η βροχή κατά την επίδικη ημερομηνία από το εργοστάσιο επεξεργασίας χλωρίνης που υπήρχε στην περιοχή. Μαζί μ'αυτά υπήρχαν και άλλα φερτά υλικά όπως ξύλα, σκουπίδια, ακαθαρσίες. Αρνήθηκε η ΜΕ1 την υποβληθείσα σε αυτήν θέση του συνηγόρου του Εναγομένου 1 ότι το Κοινοτικό Συμβούλιο είχε συνεργεία που καθάριζαν "τακτικά" τον οχετό από φερτά υλικά. Απεναντίας, ήταν η θέση της ΜΕ1 ότι "σπανίως" το έπρατταν. Η ΜΕ1 ως νοικοκυρά που είναι, ισχυρίστηκε ότι βρισκόταν διαρκώς στο σπίτι και έβλεπε ότι μόνον όταν η ίδια τηλεφωνούσε στο Κοινοτικό Συμβούλιο πήγαινε το συνεργείο για να καθαρίσει τον οχετό. Ισχυρίστηκε η ΜΕ1 ότι δεν θυμόταν αν, στην άδεια οικοδομής της επίδικης οικίας, έλαβε άδεια να δημιουργήσει υπνοδωμάτιο εντός του υπογείου, παραδέχθηκε παραταύτα ότι κατά την επίδικη ημερομηνία υπήρχε χώρος στο υπόγειο που χρησιμοποιήτο ως υπνοδωμάτιο. Υποβλήθησε στην ΜΕ1 ότι τα αντικείμενα που περιγράφει στο Παράρτημα 1 υπό Έγγραφο Α ως περιεχόμενο υπνοδωματίου, ήταν εκεί κατά παράβαση της άδειας οικοδομής και με δική της ευθύνη, γι'αυτό και δεν δικαιούται να ζητά αποζημιώσεις για την καταστροφή τους. Η απάντηση που έδωσε η ΜΕ1 σε κάθε ένα σκέλος της υποβολής αυτής ξεχωριστά ήταν "Δεν γνωρίζω". Στη συνέχεια διευκρίνισε ότι οι ίδιοι οι Ενάγοντες κατάρτησαν το Παράρτημα 1 βάσει αντικειμένων που ήταν όντως υπαρκτά κατά την επίδικη ημερομηνία, τα οποία αναγνωρίζοντας ότι δεν ήταν καινούρια, ήταν χρησιμοποιημένα, κοστολογήθηκαν σε τιμές χαμηλότερες εκείνων που θα χρεώνονταν αν ήταν καινούρια και αρνήθηκε η ΜΕ1 ότι οι τιμές αυτές ήταν αυθαίρετες ή υπερβολικές. Την καταγραφή των ζημιών, ήταν η θέση της ΜΕ1 ότι την έκαναν στην παρουσία ατόμων από το Γραφείο του Επάρχου που επισκέφθηκαν την επίδικη οικία. Πρόσθετα, η ΜΕ1 σημείωσε ότι αυτή έχει ήδη λάβει ένα μικρό ποσό αποζημίωσης από τις Γενικές Ασφάλειες Κύπρου για τις ζημιές που υπέστη από την πλημμύρα. Η αντεξέταση που έγινε από τον συνήγορο του Εναγόμενου 1 όπως περιγράφεται πιο πάνω, υιοθετήθηκε από τη συνήγορο των Εναγομένων 2 και 3 ως μέρος της δικής της αντεξέτασης για τη ΜΕ
  23. Συμπληρωματικά, η συνήγορος των Εναγομένων 2 και 3 ρώτησε την ΜΕ1 αν, εκτός από την κατασκευή λάκκου για απορρόφηση των όμβριων υδάτων εντός του υπογείου, οι Ενάγοντες είχαν κάνει οποιαδήποτε άλλη κατασκευή για προστασία της επίδικης οικίας από ενδεχόμενες πλημμύρες. Η ΜΕ1 απάντησε καταφατικά, παραπέμποντας στο γεγονός ότι ο τοίχος του οχετού που εφάπτετο της επίδικης οικίας ήταν πιο χαμηλός αρχικά και πρόσθεσαν οι Ενάγοντες ένα κομμάτι κατά μήκος αυτού από την είσοδο της οικίας μέχρι το πλάι στη δυτική πλευρά της οικίας. Περαιτέρω, η ΜΕ1 ανέφερε ότι οι Ενάγοντες έλαβαν τουρπίνα πάνω από το λάκκο απορρόφησης των όμβριων υδάτων στο υπόγειο της οικίας, για σκοπούς άντλησης των υδάτων, αλλά την επίδικη ημερομηνία της πλημμύρας, διακόπηκε η παροχή ρεύματος και δεν μπορούσαν να θέσουν την αντλία σε λειτουργία. Υπό το φως των πιο πάνω μέτρων που έλαβαν οι ίδιοι οι Ενάγοντες για να προστατεύσουν την οικία τους από ενδεχόμενες πλημμύρες, η ΜΕ1 αρνήθηκε την υποβληθείσα σε αυτήν θέση της συνηγόρου των Εναγομένων 2 και 3 ότι δήθεν εξαιτίας πράξεων ή παραλείψεων των ιδίων των Εναγόντων εκτέθηκε η οικία τους σε περιττό κίνδυνο καταστροφής από πλημμύρες. Από την άλλη, η ΜΕ1 συμφώνησε με την συνήγορο των Εναγομένων 2 και 3 ότι οι πράξεις και παραλείψεις που η ίδια η ΜΕ1 απέδωσε στους Εναγόμενους μέσα από τη γραπτή της δήλωση (Έγγραφο Α) στηρίζεται στη γνώμη του πολιτικού μηχανικού Ανδρέα Γεωργίου και όχι σε δική της προσωπική γνώση για ό,τι αφορά την κατασκευή του επίδικου ανοικτού οχετού. Αρνήθηκε, ωστόσο, η ΜΕ1 την υποβολή ότι ο ανοικτός οχετός "κατασκευάστηκε με επιτυχία", όπως επίσης αρνήθηκε την υποβολή ότι πριν από την ουσιώδη ημερομηνία της 27.10.2009 οι Ενάγοντες ουδέποτε παραπονέθηκαν για την χωριτικότητα του ανοικτού οχετού. Απεναντίας, η ΜΕ1 ισχυρίστηκε ότι οι Ενάγοντες είχαν αποταθεί πολλές φορές στο Κοινοτικό Συμβούλιο για να εκφράσουν την ανησυχία τους για την έξοδο του νερού κάτω από το γεφύρι. Επανέλαβε η ΜΕ1 τη θέση της ότι δεν επρόκειτο για ακραίο ή απρόβλεπτο καιρικό φαινόμενο και ότι, αν κατασκευαζόταν ορθά ο ανοικτός οχετός, δεν θα υπήρχε η επίδικη πλημμύρα. Όσον αφορά τις ζημιές για τις οποίες αξιώνει ειδικές αποζημιώσεις ως φαίνεται στο Παράρτημα 1 του Εγγράφου Α, η ΜΕ1 είδε και αναγνώρισε την επιστολή που της παρουσίασε η συνήγορος των Εναγομένων 2 και 3, ημερ. 4.6.2010, με την οποία ο Έπαρχος πληροφορούσε την ΜΕ1 ότι "με βάση τα κριτήρια που εγκρίθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο, δεν μπορεί να σας παραχωρηθεί οικονομική βοήθεια, επειδή οι ζημιές έγιναν σε υποστατικό που καλύπτετο από ασφάλεια". Η επιστολή αυτή κατατέθηκε ως τεκμήριο με ένδειξη "Έγγραφο Δ". Ισχυρίστηκε η ΜΕ1, ερωτηθείσα συναφώς, ότι δεν διατηρεί οποιεσδήποτε φωτογραφίες να παρουσιάσει στο Δικαστήριο για τα αντικείμενα που υπήρχαν στο υπόγειο και τα οποία καταστράφηκαν από την πλημμύρα, ακριβώς επειδή είχε αποστείλει τις φωτογραφίες στην ασφαλιστική εταιρεία που την αποζημίωσε και έκτοτε έχουν χαθεί. Υπερασπίστηκε, όμως, η ΜΕ1 το εύλογο των ποσών που αξιώνει ως ειδικές αποζημιώσεις για τα εν λόγω αντικείμενα, ισχυριζόμενη ότι οι τιμές αυτές δεν είναι υπερβολικές, διότι δεν θα μπορούσε κανείς να αγοράσει τα ίδια αντικείμενα, έστω χρησιμοποιημένα, σε τέτοιες τιμές. Διαφώνησε η ΜΕ1 με την υποβληθείσα σε αυτήν θέση ότι ουδεμία υποχρέωση έχουν οι Εναγόμενοι 2 και 3 να την αποζημιώσουν είτε για τα αντικείμενα είτε για το αυτοκίνητο ή/και τις λοιπές ζημιές που προκλήθηκαν εξαιτίας ενός ακραίου καιρικού φαινομένου. Κατά την επανεξέτασή της, η ΜΕ1 παρουσίασε και κατέθεσε την Άδεια Οικοδομής της επίδικης οικίας (βλ. το τεκμήριο με ένδειξη "Έγγραφο Ε") και το Πιστοποιητικό Τελικής Έγκρισης (βλ. το τεκμήριο με ένδειξη "Έγγραφο Στ"). Υπέδειξε η ΜΕ1 ότι την επίδικη ημερομηνία πλημμύρησαν πάρα πολλά υποστατικά, όχι μόνον η επίδικη οικία. Η μαρτυρία του Μ.Ε. 2 (κ. Ανδρέα Γεωργίου) Ο ΜΕ2 είναι Πολιτικός Μηχανικός με ειδικότητα Υδραυλικού Μηχανικού. Κατά την ακρόαση στο Δικαστήριο, ο ΜΕ2 περιέγραψε κατά την κυρίως εξέτασή του τα προσόντα του, τις γνώσεις και την εμπειρία του ως εμπειρογνώμονα σε θέματα υδραυλικής. Συγκεκριμένα, όπως ο ίδιος ανέφερε, ο ΜΕ2 ολοκλήρωσε τις σπουδές του ως πολιτικός μηχανικός στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο το
  24. Από το 1987 μέχρι το 1992 εργάστηκε ως πολιτικός μηχανικός στη Λιβύη για την εταιρεία J & P. Έκτοτε εργάζεται στον Δήμο Παραλιμνίου ως πολιτικός μηχανικός. Ενόσω εργαζόταν στον Δήμο Παραλιμνίου, ο ΜΕ2 συμπλήρωσε ένα διετές μεταπτυχιακό πρόγραμμα για Δημόσια Διοίκηση και Διεύθυνση από το 1998 μέχρι το
  25. Έχει πείρα ως πραγματογνώμονας διορισμένος από το ΕΤΕΚ για διάφορες υποθέσεις και επίσης είναι διαιτητής στον κατάλογο των εγκεκριμένων διαιτητών του ΕΤΕΚ. Όπως περαιτέρω εξήγησε ο ΜΕ2, στο Μετσόβιο Πολυτεχνείο υπάρχουν τρεις ειδικότητες πολιτικού μηχανικού? του δομοστατικού, του συγκοινωνιολόγου και του υδραυλικού. Η δική του ειδικότητα, του υδραυλικού μηχανικού, καλύπτει ένα μεγάλο εύρος θεμάτων της μηχανικής, όπως φράγματα, υδροηλεκτρικά έργα, αποχετευτικά ομβρίων υδάτων, αποχετευτικά λυμάτων, λιμενικά έργα, ακτομηχανική, υδατοπρομήθεια και λοιπά. Στο πλαίσιο των καθηκόντων του ως Πολιτικός Μηχανικός στο Δήμο Παραλιμνίου, o ME2 δήλωσε ότι είναι αρμόδιος για θέματα ανάπτυξης γης, για διαχωρισμούς οικοπέδων, για άδειες οικοδομών, ενεργεί ως συντονιστής για πολεοδομικά έργα του Δήμου και για διάφορα άλλα έργα του Δήμου από κοινού με άλλες υπηρεσίες. Ελέγχει το προσωπικό του Δήμου και τα διάφορα συνεργεία για καθαριότητα, για χώρους πρασίνου κλπ. Ο ΜΕ2 γνώρισε τους Ενάγοντες για πρώτη φορά μετά που διορίστηκε από το ΕΤΕΚ ως πραγματογνώμονας στις 6.4.2010, κατόπιν εντολής της Ενάγουσας και μιας άλλης γειτόνισσας της (κας Ζαντήρα), των οποίων τα ακίνητα επλήγησαν από την πλημμύρα ημερ. 27.10.2009 στο Πέρα Χωρίο. Ο ΜΕ2 σύναψε συμφωνία με τις εντολείς του στις 8.6.2010 και βάσει των όρων εντολής που έλαβε, ετοίμασε Έκθεση Πραγματογνωμοσύνης: - Για να διερευνήσει τα αίτια που προκάλεσαν την πλημμύρα των υποστατικών των δύο κυριών και καταγραφή του κόστους των ζημιών που υπέστηκαν εξαιτίας αυτής, - Για να διερευνήσει την κατάσταση του υφιστάμενου καναλιού - οχετού ομβρίων υδάτων, και - Για να καταγράψει την εισήγησή του και τη μεθοδολογία για τις ενδεχόμενες διορθωτικές ενέργειες, ώστε να υπάρξει βελτίωση του εν λόγω καναλιού - οχετού, για να μην επαναληφθεί τέτοια πλημμύρα. Η Έκθεση αυτή κατατέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου από τον ΜΕ2 ως τεκμήριο με ένδειξη Έγγραφο Ζ, την οποία υιοθέτησε ως μέρος της μαρτυρίας του. Οι όροι εντολής του, ως φαίνονται πιο πάνω, είναι καταγεγραμμένοι στο Παράρτημα Δ του Εγγράφου Ζ. Στο Παράρτημα Ε της Έκθεσης, ο ΜΕ2 παρέθεσε τις 9 φωτογραφίες που παρέλαβε από την Ενάγουσα αρ. 2, σημειωμένες ως Ε1 έως Ε9, καθώς επίσης την άδεια οικοδομής της οικίας της (Ε10) και το τοπογραφικό της περιοχής (Ε11). Στο Παράρτημα Η της Έκθεσης υπάρχουν όλες οι φωτογραφίες που έλαβε υπόψη του ο ΜΕ2 κατα την εκπόνηση της Έκθεσής του, αριθμημένες ως Η1 μέχρι Η
  26. Ήταν η θέση του ΜΕ2 ότι την ημέρα που αυτός υπέγραψε τη συμφωνία για ετοιμασία της Έκθεσής του, ήτοι στις 08/06/2010, έκανε και τις επιτόπου μετρήσεις, τις αποτυπώσεις και τα σκαριφήματα που δείχνουν την κατάσταση του ανοικτού καναλιού και των οχετών παρά την επίδικη οικία της Ενάγουσας αρ.
  27. Ο Μ.Ε. 2 κατέγραψε στο πόρισμά του, υπό την παράγραφο (α) αυτού, ότι: "Το ανοικτό κανάλι - οχετός στην υπό εξέταση περιοχή διοχετεύει τα όμβρια ύδατα από την περιοχή ανάντι της οδού Βασιλικών που εκτείνεται από τον κύριο δρόμο Λάρνακας - Λευκωσίας μέσω της κοινότητας Πέρα Χωριού και Νήσου και της Λεωφόρου Λεμεσού. Το ανοικτό κανάλι φθάνει μέχρι την XXXXX (όπου και η οικία της Ενάγουσας αρ.2) και μετατρέπεται σε κλειστό οχετό κάτω από τον δρόμο (βλ. Παράρτημα Ζ2) και συνεχίζει κατάντι.".[4] Ακολούθως, με παραπομπή στις φωτογραφίες του Παραρτήματος Η9, Η11 και Η12, ο ΜΕ2 κατέγραψε τη γνώμη του ότι: "Η παροχετευτικότητα του οχετού επηρεάζεται από τον τρόπο κατασκευής του (τοιχώματα - δοκοί), από τη σωλήνα και φυσικά από τα αντικείμενα που σταματούν σ'αυτήν (βαρέλι, βλάστηση, κλπ)". Επίσης, με παραπομπή στις φωτογραφίες Η24 και Η25, ο ΜΕ2 επεσήμανε ότι: "Η διατομή του ανοικτού καναλιού (180 Χ 300) μειώνεται σε 3 οχετούς διαμέτρου 120 εκατοστών, οι οποίοι και επηρεάζονται αρνητικά λόγω των σωλήνων (ΑΗΚ, αποχετευτικού, υδατοπρομήθειας)". Έδειξε επίσης στις φωτογραφίες Η26 και 27 ότι το κανάλι είναι σε πιο ψηλό επίπεδο από την αυλή της Ενάγουσας αρ.
  28. Τέλος, με αναφορά στη φωτογραφία Η42, ο ΜΕ2 παρατήρησε ότι δεν υπάρχουν πεζοδρόμια στην πρόσοψη της οικίας της Ενάγουσας αρ.
  29. Όσον αφορά τις ζημιές που υπέστη η οικία της Ενάγουσας αρ. 2 από την επίδικη πλημμύρα και το κόστος των εργασιών επιδιόρθωσης, ο ΜΕ2 παράθεσε στην παράγραφο ε) της Έκθεσής του όσα του δήλωσε η ίδια η Ενάγουσα αρ.
  30. Όπως κατέγραψε, η μόνη διευκρίνιση που ο ίδιος ζήτησε και έλαβε από την Ενάγουσα ήταν ότι τα ποσά αυτά στηρίζονταν σε τιμές βάσει προσφορών που αυτή έλαβε και είχε στην κατοχή της. Ουδεμία δική του εκτίμηση κατέγραψε ο ΜΕ2 για το εόδος των ζημιών ή/και για το εύλογο ή μη του κόστους επιδιόρθωσης των ζημιών που του δήλωσε η Ενάγουσα αρ.
  31. Στην παρα. στ) του πορίσματός του, ο ΜΕ2 κατέγραψε τις εισηγήσεις του για βελτίωση της υφιστάμενης κατάστασης, ώστε να αποφευχθούν φαινόμενα όπως την επίδικη πλημμύρα. Ειδικότερα, κατέγραψε τις εξής 7 εισηγήσεις: 1) Χρειάζεται μελέτη ώστε να μην οδηγούνται όλα τα νερά της βροχής από τον αυτοκινητόδρομο μέσω του καναλιού αυτού από την κοινότητα Πέρα Χωρίου Νήσου. 2) Να γίνει καθαρισμός του καναλιού από τα χόρτα, ξύλα, βλάστηση, βαρέλια, κλπ, σε όλο το μήκος του. 3) Στον κλειστό οχετό στη λεωφόρο XXXXX, η παροχετευτικότητα θα ήταν 3 Χ 0,6² ΧΠ =3.4m², εάν δεν υπήρχαν τα προβλήματα - εμπόδια των σωλήνων των υπηρεσιών, ενώ στο ανοικτό κανάλι αμέσως πριν η δυνατότητα είναι 1.8m X 3.0m = 5.4 m² (βλ. παράρτημα Ν). Η κατάσταση αυτή θα πρέπει να βελτιωθεί ώστε να αυξηθεί η παροχετευτικότητα του κλειστού αγωγού και να μην δημιουργείται υπερκρίσιμη ροή παρά την οικία της κας Αντωνίου. 4) Θα πρέπει στο εργοστάσιο παρά την οικία της κας Ζαντήρα να γίνει περίφραξη ώστε τα βαρέλια και άλλα υλικά να μην οδηγηθούν και πάλιν από τα νερά της βροχής στο κανάλι και μετά να κλείσουν τον οχετό παρά την οικία της κας Αντωνίου. 5) Θα πρέπει να απομακρυνθούν οι σωλήνες αποχετεύσεων ύδρευσης, ΑΤΗΚ που κατευθύνονται εγκάρσια στην ροή του καναλιού και μειώνουν δραστικά την παροχετευτικότητά του. 6) Να γίνουν οι περιφράξεις και πεζοδρόμια στα υποστατικά κας Ζαντήρα και κας Αντωνίου. 7) Να τοποθετηθεί γρίλια στην οδό Βασιλικών εγκάρσια στο δρόμο πάνω ακριβώς από τον οχετό / κανάλι και τα επιφανειακά νερά που τώρα λιμνάζουν μπροστά στην οικία κας Ζαντήρα να οδηγούνται στο κανάλι". Εξήγησε ο ΜΕ2 ότι, όταν πέφτει βροχόπτωση, ανάλογα με το τι έδαφος βρίσκει, οδηγείται το νερό προς την κατεύθυνση όπου λόγω της βαρύτητας πρέπει να πάει, δηλαδή από πιο ψηλά θα πάει προς πιο χαμηλά. Η λεκάνη απορροής από αυτήν την περιοχή ανάγκαζε τα νερά της βροχής από τον αυτοκινητόδρομο Λεμεσού ? Λευκωσίας να πηγαίνουν σε μεγάλες ποσότητες προς το χωριό Νήσου. Στις φωτογραφίες Η1 και Η2 του Εγγράφου Ζ φαίνεται ο κύριος δρόμος που διασταυρώνει με την οδό Βασιλικών και κάτω από τον δρόμο φαίνεται η κατασκευή του οχετού, μία κατασκευή που λειτουργεί σαν γέφυρα και επιτρέπει στα νερά της βροχής να περνούν μέσα από αυτήν. Με παραπομπή στη φωτογραφία Η24, ο ΜΕ2 έδειξε στην πάνω δεξιά γωνιά το μπροστινό μέρος ενός κόκκινου αυτοκινήτου και εξήγησε ότι εκεί είναι η κατάληξη του μεγάλου οχετού που έρχεται από ανάντι, δηλαδή από πιο πίσω. Στη φωτογραφία Η25 φαίνεται από λίγο πιο πίσω, ο ανοικτός αγωγός, τον οποίο ο ΜΕ2 μέτρησε ότι έχει 3 μέτρα πλάτος και ύψος 1.80 μέτρα. Επεσήμανε ο ΜΕ2 ότι όταν πλησιάζουμε το γεφύρι που είναι κάτω από τη λεωφόρο Μακαρίου, η διατομή του οχετού μικραίνει πάρα πολύ, γιατί υπάρχει ο δρόμος από πάνω που είναι κάποιου πάχους. Ενώ δηλαδή η διατομή του ανοικτού οχετού είναι 3μ. επί 1.80μ., που ισούται με 5.4 τ.μ., λίγα μέτρα παρακάτω η διατομή γίνεται πολύ μικρότερη και αν μετρήσει κάποιος τη διατομή μέσα στον υπόνομο, κάτω από το δρόμο, θα διαπιστώσει ότι υπάρχουν τρεις μεγάλες στρογγυλές σωλήνες των 120 εκ., με ακτίνα έκαστης σωλήνας 0.6 μ. Μειωνόταν, κατ' αυτόν τον τρόπο η πραγματική παροχετευτικότητα του οχετού κάτω από τον δρόμο σε 3,40μ από 5.4μ που ήταν ο ανοικτός οχετός. Συνεπώς, το νερό που διερχόταν του ανοικτού οχετού καλύπτοντας μίαν επιφάνεια 5.4 τ.μ. αναγκαζόταν στο σημείο του κλειστού αγωγού κάτω από το δρόμο να περάσει μόνο μέσα από επιφάνεια 3.4 τ.μ., μικρότερη δηλαδή κατά 2 τ.μ.. Έτσι, το νερό δεν μπορούσε να φύγει κάτω από τον αγωγό και έπρεπε να βρει αλλού διέξοδο.. Στην επίδικη περίπτωση, δυστυχώς, δεν ήταν μόνο 2 τ.μ. που βρήκαν αλλού διέξοδο, γιατί η ύπαρξη των σωλήνων αυτών που περιέγραψε ο ΜΕ2, οι οποίες έκλειναν τη δίοδο όχι μόνον του νερού, αλλά και σε κάπως μεγαλύτερα υλικά, όπως ήταν τα κλαδιά, τα σακούλια, τα βαρέλια που ήρθαν από το παρακείμενο εργοστάσιο, με αποτέλεσμα το νερό να μην έχει καθόλου διέξοδο ούτε στα 3.4 τ.μ., για να μπορεί να πάει κατάντι, με αποτέλεσμα να ανεβαίνει συνέχεια η στάθμη του νερού και να πλημμυρίσει και το σπίτι της Ενάγουσας αρ.
  32. Σε διευκρινιστική ερώτηση του Δικαστηρίου αν ο ΜΕ2 τελικά θεωρεί ότι είναι η κατασκευή του οχετού που δημιουργούσε το πρόβλημα ή αν ήταν η καθαριότητα του οχετού το πρόβλημα, ο ΜΕ2 υπήρξε σαφής στη γνώμη του ότι έπασχε η κατασκευή και υποστήριξε ότι η γνώμη του αποδεικνύεται ως ορθή στις φωτογραφίες 24 και
  33. Το ορθό κατά τον ΜΕ2 θα ήταν να ήταν μικρότερη η διατομή από ανάντι και αμέσως μετά να μεγαλώνει. Δηλαδή πιο ψηλά η παροχετευτικότητα να ήταν 3,4 τ.μ. και μετά να γινόταν 5,4 τ.μ.. Συμπλήρωσε ο ΜΕ2 την εικόνα που διαπίστωσε κατά ή περί τις 8.6.2010 που πήγε επί τόπου στην περιοχή, λέγοντας ότι, κατά την επίσκεψη που έκανε, περπάτησε όλη τη διαδρομή του υδατορεύματος και είδε ποιες κατασκευές υπήρχαν. Αυτές που εντόπισε, φαίνονται στις φωτογραφίες Η4, Η6 και Η10 του Εγγράφου Ζ: Στην φωτο. Η4 φαίνεται το τοξοειδές κατασκεύασμα που είναι παλιό γεφύρι, παλιός οχετός, που διασταυρώνει αυτήν την κατασκευή και πάει προς δεξιά στη γέφυρα κάτω από τη λεωφόρο. Στην φωτο. Η6 φαίνεται πάλι να υπάρχει μία σύνδεση. Πόσα καλά λειτουργούσαν αυτές οι συνδέσεις, δεν ήταν μέσα στους όρους εντολής του ΜΕ2 να μπει μέσα για να τις ελέγξει. Ήταν όμως η θέση του ΜΕ2 ότι τα νερά που πέφτουν στην περιοχή θα μπορούσαν να βρίσκουν κάποια διέξοδο ανάποδη, δηλαδή αντί να οδηγούνται κάτω από τη λεωφόρο, να φεύγουν από τον μεγάλο οχετό και να πηγαίνουν αλλού στο χωριό. Στη φωτο. Η10 ο ΜΕ2 διαπίστωσε τις ακαθαρσίες που υπήρχαν κατά ή περί τις 8.6.
  34. Ως η θέση του ΜΕ2, το ότι δεν ήταν καθαρισμένο και συντηρημένο σωστά το κανάλι αυτό, εύκολα αποδεικνύεται από τη φωτογραφική αποτύπωση. Ο ΜΕ2 παρέπεμψε στις φωτογραφίες Η26 και Η27, για να αποδείξει ότι το κανάλι είναι πιο ψηλά από την αυλή της οικίας της Ενάγουσας αρ.
  35. Εξήγησε τα εξής: · Στις φωτο. Η26 και Η27 (όπως σημείωσε χειρόγραφα με πένα ο ΜΕ2) φαίνεται δίπλα από το δέντρο, στα δεξιά, ο τοίχος περίφραξης της οικίας της Ενάγουσας αρ.
  36. Αμέσως μετά από τον τοίχο αυτό είναι το κανάλι. · Το κανάλι φανερώνει ποιο είναι το πιο ψηλό σημείο που μπορούν να φτάσουν τα νερά της βροχής και να μην υπάρξει έξοδός τους προς άλλες ιδιοκτησίες, να μείνουν μέσα στο κανάλι. Δηλαδή, το κανάλι κατασκευάστηκε έτσι ώστε η ροή των νερών να εγκιβωτίζεται μέσα σ' αυτό. · Όπως φαίνεται από τη φωτογραφία 26, η αυλή και η θέση του γκαράζ της οικίας της Ενάγουσας αρ. 2 είναι πολύ πιο κάτω από την άνω στάθμη του καναλιού. Υπό το φως των πιο πάνω, ο ΜΕ2 επανέλαβε τη θέση του ότι - "αυτό το κανάλι υπερχείλισε στη συγκεκριμένη θέση της συμβολής του με τη ΧΧΧΧΧ, γιατί η ροή σε επιφάνεια 5.4 τετραγωνικά μέτρα υποχρεώθηκε να μπει σε επιφάνεια 3.4 μέτρα με την προβληματική ύπαρξη εκείνων των σωλήνων, που είπαμε ότι δεν έπρεπε να υπάρχουν κιόλας, ήταν επιβαρυντικός παράγοντας, με αποτέλεσμα να υπάρξει υπερχείλιση". Ήταν η θέση του ΜΕ2 ότι: "Οι ιδιοκτήτες κάθε οικοδομής, κάθε χωραφιού και τα λοιπά, έχουν την ευθύνη για τα νερά της βροχής που πέφτουν μέσα στο δικό τους τεμάχιο, όχι που τους φέρνουν άλλοι, εκείνα που ρίχνει ο Θεός όταν βρέχει, εκείνα τα νερά να τα βγάζουν εκτός με ασφάλεια, χωρίς να επηρεάζουν άλλους, είτε με αντλίες είτε με κατασκευή άλλων οχετών και οφείλουν να αποτείνονται στις τοπικές τους αρχές για να παίρνουν την άδεια να κάνουν αυτά τα έργα.". Πρόσθεσε ο ΜΕ2 ότι: "Σε τούτες τις περιπτώσεις που υπάρχουν πλημμύρες, όταν δηλαδή υπερχειλίσουν ποταμοί ή οχετοί ή κανάλια, δεν προλαβαίνει ούτε η αντλία να τα διώξει. Να τα πάρει πού; Αφού τα πάντα γύρω είναι πλημμυρισμένα. Άρα, δεν μπορεί ένας ιδιοκτήτης ενός σπιτιού να κάνει έργα για να παροχετεύει τους ποταμούς, τους οχετούς όταν υπερχειλίζουν. Είναι ευθύνη του κράτους ή άλλων υπηρεσιών, όχι του κάθε ατόμου. Και πρακτικά δεν μπορεί να γίνει κιόλας. Μιλούμε για μεγάλες ποσότητες.". Όσον αφορά τις υπόλοιπες εισηγήσεις που περιέχονται στην Έκθεσή του ως το Έγγραφο Ζ, ο ΜΕ2 σημείωσε ότι, πέραν των όσων κατέγραψε στις παρα. 6 και 7, για τις περιφράξεις και τα πεζοδρόμια που θα έπρεπε να γίνουν στα υποστατικά της Ενάγουσας αρ. 2 και στα γειτονικά υποστατικά της κας Ζαντήρα, ο ίδιος θεωρούσε πολύ σημαντικό και το να τοποθετηθεί γρίλια στην οδό Βασιλικών, γιατί μπροστά από το κατάστημα της κας Ζαντήρα μένει πολύ νερό, λόγω των επιφανειακών ροών που υπάρχουν εκεί. Του έκανε εντύπωση το γεγονός ότι, ενώ από κάτω υπάρχει τεράστιο κανάλι, δεν άνοιξαν μια γρίλια να πέφτει το νερό και έμενε επιφανειακά το νερό στη διασταύρωση της οδού Βασιλικών με τη ΧΧΧΧΧ. Ωστόσο, διευκρίνισε ο ΜΕ2 ότι η μη ύπαρξη γρίλιας δεν επηρέασε το σπίτι της Ενάγουσας αρ.
  37. Αντίθετα, επηρέασε το κατάστημα της κας Ζαντήρα, διότι τα επιφανειακά νερά πήγαιναν στο υπόγειο του καταστήματος. Αν επιτρεπόταν σ' εκείνα τα επιφανειακά νερά, που έμεναν μπροστά στο κατάστημα της κας Ζαντήρα, να μπουν και εκείνα στο κανάλι, θα δημιουργούσαν περισσότερο πρόβλημα στην οικία της Ενάγουσας αρ.
  38. Όσον αφορά τις σωλήνες που φαίνονται στη φωτο. 25, ο ΜΕ2 δήλωσε ότι η πρώτη σωλήνα είναι σωλήνα αποχετεύσεων, η δεύτερη είναι η σωλήνα του νερού. Αυτές τις δύο καλό θα ήταν να τις είχαν τοποθετήσει τουλάχιστον στο πιο ψηλό σημείο του οχετού, παρά στο σημείο που τις τοποθέτησαν. Οι άλλες σωλήνες που είναι πιο μέσα είναι 8 σωλήνες υπηρεσιών. Κάποιες πρέπει να είναι της Ηλεκτρικής, κάποιες της ΑΤΗΚ, δεμένες με μπετόν. Η διαδρομή που ακολουθεί το κανάλι υποδείχθηκε από τον ΜΕ2 στις φωτογραφίες 24 μέχρι 40 του Παραρτήματος Η του Εγγράφου Ζ. Αρχίζοντας από την αριστερή πλευρά του δρόμου της κύριας λεωφόρου, όπως φαίνεται στις φωτογραφίες 4, 5, 6 και 7, περνά κάτω από τον δρόμο όπως φαίνεται στις φωτογραφίες 1, 2, 9, 10, 11 και 12 και, ακολούθως, έρχεται στην άλλη πλευρά όπως φαίνεται στις φωτογραφίες 14, 15 και 17 και συνεχίζει. Το πιο ψηλό σημείο είναι εκείνο που φαίνεται στη φωτογραφία 6 και το πιο χαμηλό είναι εκεί που φαίνεται στη φωτογραφία
  39. «Ανάντι» είναι εν προκειμένω το σημείο του καναλιού στη φωτογραφία 6 και «κατάντι» είναι το σημείο που φαίνεται στη φωτογραφία
  40. Όπως το έθεσε ο ΜΕ2, «όπως πάει το νερό, έρχεται στο 6, πάει η πορεία και καταλήγει στο 24». Το ακάλυπτο μέρος του καναλιού, ήτοι το λεγόμενο «ανοικτό κανάλι» είναι εκείνο που φαίνεται στις φωτογραφίες 14, 15 μέχρι και 24,
  41. Ερωτηθείς ο ΜΕ2 να πει αν η διοχέτευση των όμβριων υδάτων προς την κοινότητα Πέρα Χωρίου μέσω της κατοικημένης περιοχής εγκυμονεί κινδύνους, απάντησε λέγοντας ότι η διέλευση ομβρίων υδάτων μέσα από κατοικημένες περιοχές «δεν είναι πρωτοφανές γεγονός» και εξήγησε ότι σε όλες τις πόλεις υπάρχουν αγωγοί όμβριων υδάτων και ανοιχτά και κλειστά κανάλια, διότι έχουν σκοπό να παροχετεύσουν με ασφάλεια το νερό από τα πιο ψηλά στρώματα στα κατώτερα και όταν διέρχονται να μην δημιουργούν προβλήματα. Επανέλαβε, γι' ακομη μια φορά τη θέση του ο ΜΕ2 ότι «το δυστύχημα» ήταν ότι «η κατασκευή του οχετού ήταν διατομής 5,40 τ.μ., δηλαδή 3 επί 1,80 τ.μ., και ξαφνικά στο σημείο της φωτογραφίας 24 έγινε πολύ μικρότερη», μειώθηκε σε 3,14 τ.μ.. Κατά την αντεξέτασή του από τον συνήγορο των Εναγομένων αρ. 1, ο ΜΕ2 δήλωσε ότι η κατασκευή πεζοδρομίου ήταν ένας από τους όρους της άδειας οικοδομής που έλαβαν οι Ενάγοντες, πριν να εκδοθεί πιστοποιητικό τελικής έγκρισης της οικοδομής. Οφείλουν οι ιδιοκτήτες να υλοποιούν τους όρους της άδειας οικοδομής, εκτός εάν η τοπική αρχή απαλλάσσει τους ιδιοκτήτες από την υποχρέωση, γιατί αναλαμβάνει εκείνη να κάνει πεζοδρόμια με βάση τις προδιαγραφές του δρόμου. Ερωτηθείς αν ο ίδιος έλαβε από τους Ενάγοντες οποιοδήποτε έγγραφο που να δείχνει ότι η αρμόδια τοπική αρχή τους απάλλαξε από την υποχρέωση κατασκευής πεζοδρομίων, η απάντηση του ΜΕ2 ήταν ότι, όταν ζήτησε να του παρουσιάσουν τα εγκεκριμένα σχέδια, δεν του απάντησαν αν έχουν κάτι τέτοιο, όταν δε αυτός ρώτησε και την άλλη οικογένεια, του λέχθηκε ότι τα πεζοδρόμια θα τα κάνουν με το έργο, γι' αυτό και ο ΜΕ2 κατέληγε να καταγράφει στην Έκθεσή του ότι δεν υπάρχουν πεζοδρόμια, ως έπρεπε, γιατί προφυλάσσουν, είναι για κάποια προστασία, γιατί δεν αφήνουν ανεξέλεγκτα τα νερά. Αντεξετασθείς επίσης από τον συνήγορο των Εναγομένων αρ. 1 σε σχέση με την περίφραξη με τοιχαράκι που υπήρχε περιμετρικά της οικίας των Εναγόντων, στις τρεις πλευρές από δεξιά προς τα πίσω, ο ΜΕ2 επιβεβαίωσε ότι το εν λόγω τοιχαράκι ήταν ύψους 70 - 80 πόντων. Επιβεβαίωσε, επίσης, ο ΜΕ2 ότι αυτός εντόπισε ότι υπήρχε λάκκος στην αυλή της οικίας των Εναγόντων, για να διοχετεύονται τα νερά της αυλής στον λάκκο. Δεν γνώριζε όμως να πει ποια ήταν η απορροφητικότητα του λάκκου, διότι δεν του παρουσίασαν οι Ενάγοντες τα σχέδια ή την άδεια όταν τους τα ζητούσε. Εν πάση περιπτώσει, ήταν η γνώμη του ΜΕ2, ότι «Σε αυτό το πλημμυρικό γεγονός δεν μπορούσε να χωρέσει τα νερά εκείνος ο λάκκος, ούτε αν έβγαζαν τρύπες στην περίφραξη, διότι ήταν τεράστιες η πλημμύρα λόγω της ύπαρξης του καναλιού υπερχείλισε στην αυλή». Ήταν η εκτίμηση του ΜΕ2 ότι το νερό έμπαινε στο υπόγειο της οικίας των Εναγόντων από τα πλαϊνά σημεία που φαίνονται στις φωτογραφίες 24, 25, 26, διότι υπερχείλιζε ο οχετός που φαίνεται στη φωτογραφίες 24 και 25, ο οποίος εφάπτεται της οικίας των Εναγόντων, καθώς επίσης υπερχείλιζε το κανάλι που φαίνεται στη φωτογραφία 26 στο πλευρό της οικίας των Εναγόντων. Διερωτήθηκε ο ΜΕ2 ποιος θα εμπόδιζε το νερό να εισέλθει; Ο συνήγορος των Εναγομένων αρ. 1 ζήτησε από τον ΜΕ2 να παρουσιάσει αποδεικτικά για τα προσόντα του, με αποτέλεσμα αυτός να έχει προσκομίσει και καταθέσει στο Δικαστήριο, κατά τη δικάσιμο ημερ. 16.2.2021, τα εξής έγγραφα? · Ως Έγγραφο Η, φωτοαντίγραφο της πολιτικής του ταυτότητας και της ετήσιας άδειας ασκήσεως του επαγγέλματος πολιτικού μηχανικού που του εκδίδει το ΕΤΕΚ. · Ως Έγγραφο Θ, την επιστολή του ΚΥΣΑΤΣ ημερ. 20.1.2020, που αναγνωρίζει το Δίπλωμα που ο ΜΕ2 απέκτησε από το Μετσόβειο Πολυτεχνείο της Ελλάδας (βλ. τα Έγγραφα Ι και ΙΑ, ως προς το δίπλωμα και το πιστοποιητικό φοίτησης στο Μετσόβειο, αντίστοιχα) ως ισότιμο με πτυχίο και μεταπτυχιακό επιπέδου Μάστερς. Αντίστοιχο Πιστοποιητικό ισοτιμίας του Διπλώματός του με Μάστερς αγγλοσαξωνικού πανεπιστημίου εκδόθηκε προς τον ΜΕ2 και από το ίδιο το Μετσόβειο Πολυτεχνείο της Ελλάδας (βλ. το Έγγραφο ΙΒ). · Ως Έγγραφο ΙΓ, φωτοαντίγραφο του Δελτίου Σπουδών του ΜΕ2 στο Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο, απ' όπου φαίνονται τα μαθήματα που παρακολούθησε για την απόκτηση του ανωτέρω Διπλώματος. Αντεξετασθείς κατά τη δικάσιμο ημερ. 16.2.2021 σχετικά με το αν αυτός κατείχε τα στοιχεία της Μετερεωλογικής Υπηρεσίας ή άλλων αρμόδιων φορέων σε σχέση με την καταγραφή της βροχόπτωσης που κατέπεσε την ημέρα και ώρα της επίδικης πλημμύρας, ο ΜΕ2 διευκρίνισε ότι δεν είχε τα στοιχεία της βροχόπτωσης, ούτε τα χρειαζόταν για την ετοιμασία της έκθεσης που ανέλαβε να εκπονήσει, διότι δεν ήταν μέσα στους όρους εντολής που έλαβε από την Ενάγουσα αρ. 2 το να ελέγξει οποιαδήποτε τέτοια στοιχεία. Έστω και αν αυτό πρόκειται για «αδυναμία της υπόθεσης» της Ενάγουσας αρ. 2, ο ΜΕ2 θεωρεί ότι δεν είχε ευθύνη ο ίδιος, εφόσον δεν έλαβε τέτοιο όρο εντολής. Ήταν κατηγορηματικός ο ΜΕ2 ότι αυτός δεν ανέλαβε το ρόλο μελετητή για το πώς θα έπρεπε να κατασκευαστούν οι λεκάνες απορροής με βάση δεδομένα της Μετερεωλογικής Υπηρεσίας. Παρέπεμψε στην 1η σελίδα του μνημονίου διορισμού του όπου αναφερόταν ότι δεν αποτελεί αντικείμενο πραγματογνωμοσύνης η τεχνική μελέτη. Διευκρίνισε, ως εκ τούτου, ο ΜΕ2 ότι στη μελέτη του αυτός δεν έκανε κριτική για την κατασκευή του αγωγού και/ή καναλιού, παρά μόνο εντόπισε προβλήματα στη συντήρηση και λειτουργία του καναλιού, διότι, κατά τη γνώμη του ΜΕ2, ένα τεχνικό έργο μπορεί να κατασκευαστεί τέλεια, αλλά αν αφεθεί κάποιος να εμποδίσει τη λειτουργία του όπως έχει σχεδιαστεί, τότε το έργο δεν θα ανταποκριθεί. Το μόνο κατασκευαστικό πρόβλημα που εντόπισε ο ΜΕ2 ήταν εκείνο που αφορά στη διατομή του καναλιού, η οποία, στο σημείο που το κανάλι περνά κάτω από τον δρόμο, είναι πιο μικρή απ' ό,τι χρειαζόταν. Παραταύτα ήταν η θέση του ΜΕ2 ότι όταν συμβαίνει ένα ακραίο καιρικό φαινόμενο, αυτό δεν χτυπά μόνο μία ή δύο κατοικίες, ούτε καν μια γειτονιά, αλλά πολύ μεγαλύτερες εκτάσεις. Τούτος είναι και ο λόγος που ο ΜΕ2 θεωρεί ότι θα έπρεπε να διερωτηθεί κανείς γιατί στις 27.10.2009 επλήγησαν οι δύο κατοικίες μόνο (της Ενάγουσας αρ. 2 και της κας Ζαντήρα) και όχι όλες οι κατοικίες της κοινότητας Πέρα Χωρίου και Νήσου. Στην πορεία της αντεξέτασής του, κατά τη δικάσιμο ημερ.16.2.2021, ο ΜΕ1 παραδέχθηκε ότι αυτός δεν μελέτησε οποιαδήποτε στοιχεία σε σχέση με την περίοδο επαναφοράς που επιλέγηκε ως παράμετρος για την κατασκευή του επίδικου αγωγού ομβρίων υδάτων, επομένως, θεωρητικά και μόνον ο ίδιος μπορούσε ένα σχολιάσει πώς θα επηρέαζε μια πλημμύρα έναν αγωγό που κατασκευάζεται με περίοδο επαναφοράς 1 προς 30 χρόνια. Υποβλήθηκε στον ΜΕ2 η θέση του συνηγόρου των Εναγομένων αρ. 1 ότι η συγκεκριμένη διατομή του καναλιού στο σημείο που περνά κάτω από τον δρόμο, την οποία ο ΜΕ2 έκρινε ως μικρότερη από εκείνην που ήταν αναγκαία να υπάρχει, στην πραγματικότητα ήταν ικανοποιητική για τη διέλευση της συνήθους ροής ομβρίων υδάτων. Διαφώνησε ο ΜΕ2 εμμένοντας στη θέση του ότι δεν ήταν ικανοποιητική η διέλευση αυτή, ειδικά αν παρεμβάλλονταν εμπόδια στο άνοιγμά της και εν πάση περιπτώσει επεσήμανε ότι δεν δόθηκε κάποια εξήγηση για τη μείωση της διατομής κατά 2 τ.μ. στο σημείο που περνούσε κάτω από τον δρόμο συγκριτικά προς τη διατομή που είχε το ανοικτό κανάλι. Υποβλήθηκε, επίσης, στον ΜΕ2 ότι το κανάλι διοχέτευε ικανοποιητικά τα όμβρια ύδατα από το 1988 μέχρι το 2009, πράγμα για το οποίο ο ΜΕ2 δεν γνώριζε να πει αν ευσταθεί. Υποβλήθηκε στη συνέχεια στον ΜΕ2 η θέση ότι το Κοινοτικό Συμβούλιο έκανε τον καθαρισμό του καναλιού, θέση με την οποία διαφώνησε κρίνοντας εκ του αποτελέσματος που έβλεπε στις φωτογραφίες τις οποίες ενσωμάτωσε στην Έκθεσή του. Δεν συμφώνησε ο ΜΕ2 με τη θέση του συνηγόρου των Εναγομένων αρ. 1 ότι όσα φαίνονται στις φωτογραφίες ως εμπόδια στην παροχετευτικότητα του καναλιού ήταν φερτά υλικά που παρασύρθηκαν από το νερό της βροχής, διότι όπως ο ίδιος εντόπισε στις φωτογραφίες που τράβηξε υπήρχε κλουβί σκύλων κάτω από το γεφύρι, υπήρχαν βαρέλια είτε κενά είτε γεμάτα από το διπλανό εργοστάσιο που δεν είχε περίφραξη και που κανείς δεν μπήκε στον κόπο να μετακινήσει. Τις φωτογραφίες όμως ο ίδιος τις τράβηξε όταν πήγε επιτόπου τον Μάιο ή Ιούνιο του 2010, όχι κατά ή περί τις 27.10.
  42. Διαφώνησε ο συνήγορος των Εναγομένων αρ. 1 με τη θέση που επαναλάβανε σε διάφορα σημεία της μαρτυρίας του ο ΜΕ2 ότι το εργοστάσιο δεν είχε περίφραξη. Υποβλήθηκε στον ΜΕ2 ότι υπήρχε τοιχαράκι κτιστό με τούβλα σε όλο τον περίγυρο του εργοστασίου που παρασύρθηκε κατά την επίδικη ημερομηνία από τα νερά της βροχής. Ο ΜΕ2 παραδέχθηκε στο σημείο αυτό ότι οι δηλώσεις του περί μη ύπαρξης περίφραξης βασίστηκαν στις φωτογραφίες που ο ίδιος έβγαλε κατά την επιτόπια επίσκεψή του τον Μάη και Ιούνιο του 2010 και όχι με βάση το τί υπήρχε στις 27.10.2009, εφόσον εκείνη την ημέρα ο ίδιος δεν ήταν παρών. Πρόσθεσε, όμως, ο ΜΕ2 τη θέση του ότι, αν υπήρχε το τοιχαράκι στις 27.10.2009, τότε αυτό δεν ήταν κατασκευασμένο με σωστά υλικά, διότι αν ήταν ορθά κατασκευασμένο δεν θα παρασυρόταν από τα νερά της βροχής. Συμφώνησε ο ΜΕ2 ότι το γεγονός ότι το κανάλι ήταν πιο ψηλά κτισμένο από την οικία της Ενάγουσας, έδινε περισσότερη προστασία από πλημμύρες. Η συνήγορος των Εναγομένων αρ. 2 και 3 υιοθέτησε το περιεχόμενο της αντεξέτασης του ΜΕ2 από τον συνήγορο των Εναγομένων αρ. 1 και συμπληρωματικά έθεσε κάποιες υποβολές. Μεταξύ αυτών ήταν η θέση των Εναγομένων 2 και 3 ότι κατά την ουσιώδη ημερομηνία (27.10.2009) ο οχετός ήταν σε πλήρη λειτουργήσιμη κατάσταση, κάτι που ο ίδιος απέρριψε με βάση όσα είδε τον Μάη και Ιούνη του
  43. Υποβλήθηκε επίσης στον ΜΕ2 ότι το έργο που κατασκεύασαν οι Εναγόμενοι 2 και 3, ήτοι ο ανοικτός τετραγωνικός οχετός ομβρίων υδάτων ήταν επιτυχής. Ο ΜΕ2 δεν συμφώνησε, επαναλαμβάνοντας τη δική του γνώμη για το σφάλμα που υπάρχει σε ό,τι αφορά τη μείωση της διατομής κατά 2 τ.μ. στο σημείο που ο ανοικτός οχετός περνά κάτω από το δρόμο και καλύπτεται από αυτόν. Πρόσθεσε, συγχρόνως, τη θέση του ότι, εκ των πραγμάτων και με βάση την κοινή λογική του μέσου ανθρώπου, φάνηκε ότι η κατασκευή του δεν ήταν επιτυχής. Δεν υπήρξε επανεξέταση του ΜΕ
  44. Η μαρτυρία του κ. XXXXX Μαννούρη (Μ.Ε. 3) Ο ΜΕ3 είναι Εκτιμητής Μηχανοκίνητων Οχημάτων, μέλος του Παγκύπριου Συνδέσμου Εκτιμητών Κύπρου και του Παγκόσμιου Συνδέσμου Εκτιμητών. Κατά την κυρίως εξέτασή του ενώπιον του Δικαστηρίου, ο ΜΕ3 παρουσίασε και κατέθεσε το Έγγραφο ΙΔ, όπου περιγράφει τα προσόντα και την εμπειρία του, επισυνάπτοντας στο εν λόγω έγγραφο, μεταξύ άλλων, το δίπλωμα που του απένειμε την 1.1.2017 ο Σύνδεσμος CAAEA (Cyprus Association of Automotive Engineer Assessors, ως εκλελεγμένου (elected) εμπειρογνώμονα (expert). Με ρητή δήλωση των συνηγόρων υπεράσπισης και των τριών Εναγομένων, η ιδιότητα του ΜΕ3 ως εμπειρογνώμονα σε θέματα εκτίμησης ζημιών και αξίας μηχανοκίνητων οχημάτων κατέστη αδιαμφισβήτητη. Ο ΜΕ3 δήλωσε επί του όρκου του ότι αυτός επιθεώρησε το αυτοκίνητο XXXXX05 στις 30.10.2009 και ετοίμασε την εκτίμηση, ημερ. 4.11.2009, ως το Τεκμήριο 2 υπό Έγγραφο Α που είχε κατατεθεί προηγουμένως στη δίκη από τη ΜΕ
  45. Ο ΜΕ3 υιοθέτησε πλήρως, ως ορθή, την εν λόγω εκτίμησή του. Ο ΜΕ3 εξήγησε στο πλαίσιο της κυρίως εξέτασής του ότι ο ίδιος μετέβη στο χώρο που ήταν το όχημα, το φωτογράφισε και το επιθεώρησε. Διαπίστωσε ότι οι ζημιές του αυτοκινήτου τόσο στο εσωτερικό του μέρος όσο και στα μηχανικά μέρη προκλήθηκαν από το γεγονός ότι είχε γεμίσει από νερό, λόγω της επίδικης πλημμύρας. Το συμπέρασμα του ΜΕ3 ήταν ότι οι ζημιές που υπέστη όπως καταγράφονται στο Τεκμήριο 2 ήταν τόσες και τέτοιες (ήτοι «καταστράφηκε το εσωτερικό σαλόνι, όλα τα ηλεκτρικά συστήματα και η μηχανή του οχήματος»), που το κόστος επιδιόρθωσής του θα ήταν υπερβολικό. Δηλαδή, το κόστος επιδιόρθωσης θα υπερέβαινε την αρχική αξία του οχήματος, η οποία κατά ή περί την ουσιώδη ημερομηνία της πλημμύρας ήταν, ως η εκτίμηση του ΜΕ3, €3.000, και, ως εκ τούτου, η επιδιόρθωσή του ήταν ασύμφορη. Με αυτή την έννοια ήταν που κατέγραψε ο ΜΕ3 στην εκτίμησή του στο Τεκμήριο 2 υπό Έγγραφο Α ότι «Η ζημιά του οχήματος υπερβαίνει την αξία του και έτσι θεωρείται ως ολική απώλεια (total loss)». Κατά την αντεξέταση του ΜΕ3 από τον συνήγορο του Εναγομένου αρ. 1 επανέλαβε την προσωπική του διαπίστωση, βάσει της κατάστασης του οχήματος όπως την είδε στις 30.10.2009, ότι υπήρξε ολική απώλεια αξίας του οχήματος, εφόσον καταστράφηκε ολόκληρο το σαλόνι και τα πατώματα του οχήματο, καταστράφηκαν επίσης ολόκληρο το ηλεκτρονικό σύστημα, τα κουμπιά του ταμπλό και ο πίνακας οργάνων, καθώς και όλα τα ηλεκτρικά μέρη της μηχανής, όπως ο δύναμος, ο κομπρεσόρος του συστήματος κλιματισμού και αρκετά άλλα. Γέμισε με νερό το σύστημα εξαγωγής καυσίμων του εξώστ και η μηχανή έπρεπε να ανοιχθεί και να αλλαχθούν αρκετά εξαρτήματα. Απαντώντας σε περαιτέρω διευκρινιστικές ερωτήσεις του συνηγόρου του Εναγομένου αρ. 1, ο ΜΕ3 δήλωσε ότι, παρά το γεγονός ότι ο ίδιος δεν είναι ταπετσέρης, εντούτοις υπό την ιδιότητά του ως εμπειρογνώμονα εκτιμητή, μπορεί να εκιιμήσει τί κόστος θα είχε η αλλαγή ταπετσαρίας, περιλαμβανομένων των εργατικών. Κατά το ίδιο πνεύμα, ο ΜΕ3 υπεραμύνθηκε και της ιδιότητας και ικανότητάς του να εκτιμήσει το κόστος των ηλεκτρολογικών και των μηχανολογικών. Εξήγησε ότι ο ίδιος γνωρίζει κάθε ηλεκτρικό εξάρτημα και σύστημα σε οποιοδήποτε όχημα και λαμβάνει πληροφορίες για τις τιμές αυτών είτε από την αντιπροσωπεία της συγκεκριμένης μάρκας αυτοκινήτων είτε από την αγορά μεταχειρισμένων οχημάτων. Ο ΜΕ3 αιτιολόγησε τη διαπίστωσή του για το ότι οι ζημιές του επίδικου οχήματος προκλήθηκαν από την πλημμύρα, λέγοντας ότι ήταν και ο ίδιος στην περιοχή της Νήσου όταν έγινε η πλημμύρα και καταστράφηκε και το δικό του όχημα. Ο ίδιος ο ΜΕ3 δεν άνοιξε τη μηχανή του επίδικου οχήματος, αλλά γνώριζε ότι το άνοιγμά της θα ήταν αναγκαίο για να αφαιρεθεί το νερό από μέσα και να αντικατασταθούν οι βαλβίδες και οι τζιουβάδες, εάν επρόκειτο να επιδιορθωθεί το όχημα. Ισχυρίστηκε ο ΜΕ3 ότι αυτός γνώριζε πόσο νερό μπήκε στο αυτοκίνητο από ό,τι δείχνουν οι φωτογραφίες που τράβηξε ο ίδιος κατά την επιτόπια επιθεώρησή τους στις 30.10.
  46. Το νερό υπερκάλυψε το τιμόνι και το ταμπλό του οχήματος, που αμφότερα βρίσκονται πιο ψηλά από τη μηχανή του οχήματος. Με αυτό το δεδομένο ήταν βέβαιος ο ΜΕ3 ότι εισήλθε νερό και στη μηχανή του οχήματος. Η αγοραία αξία €3.000 που κατέγραψε στην εκτίμησή του ο ΜΕ3, ήταν η κατώτερη τιμή στην οποία μπορούσε να εκτιμήσει το όχημα με βάση τη φαινομενική κατάστασή τους που ήταν πολύ καλή κατά το χρόνο της επιτόπιας επιθεώρησής του. Ποια ήταν η κατάστασή του πριν την πλημμύρα, δεν μπορούσε να το γνωρίζει επακριβώς ο ΜΕ
  47. Έλαβε υπόψη του όμως ότι το όχημα αυτό είχε μόνο 148754 χιλιόμετρα κατά ή περί την ουσιώδη ημερομηνία της πλημμύρας. Για να αποδείξει το εύλογο της εκτίμησής του ως προς την αγοραία αξία των €3.000, ο ΜΕ3 παρουσίασε περαιτέρω ενώπιον του Δικαστηρίου τις τιμές που επικρατούσαν στην αγορά από το 2006 μέχρι το 2016 και συγκεκριμένα τις τιμές των ετών 2006, 2012, 2013 και
  48. Ήταν η θέση του ΜΕ3 ότι τις τιμές αυτές ο ίδιος τις βρήκε όχι από διαφημιστικά, αλλά από το επίσημο περιοδικό Auto Trader. Το χαρακτήρισε ως το ένα και μοναδικό περιοδικό των οχημάτων που θα πωληθούν στην Κύπρο. Σ' αυτό μπαίνουν όλα σχεδόν τα οχήματα που θα πωληθούν στην Κύπρο. Κατόπιν σχετικής ένστασης του συνηγόρου του Εναγομένου αρ. 1 για την κατάθεση των σελίδων από το εν λόγω περιοδικό, ο ΜΕ3 ζήτησε να του επιτραπεί να καταθέσει τις τιμές του 2006 που ήταν προγενέστερες της πλημμύρας. Η συγκεκριμένη σελίδα κατατέθηκε ως Έγγραφο ΙΕ και ο ΜΕ3 σημείωσε επ' αυτής τις τιμές πώλησης τριών οχημάτων ως μέτρου σύγκρισης με την αγοραία αξία του επίδικου στην παρούσα υπόθεση οχήματος. Επρόκειτο για τρία οχήματα μάρκας ISUZU, έτους κατασκευής 1992 και
  49. Οι τιμές τους κυμαίνονταν από ΛΚ5.500 έως 5.
  50. Υποβλήθηκε στον ΜΕ3 από το συνήγορο του Εναγομένου αρ. 1 ότι ήταν αδύνατο να γίνει η σύγκριση των οχημάτων με το επίδικο, διότι για τα τρία οχήματα που επέλεξε από το Έγγραφο ΙΕ, απουσίαζαν τα στοιχεία σε ό,τι αφορά τον αριθμό χιλιομέτρων που είχαν διανύσει και η εικόνα της εσωτερικής τους κατάστασης. Απεναντίας, ο ΜΕ3 υπέδειξε ότι για το επίδικο όχημα, έλαβε υπόψη του ότι ήταν τρία χρόνια γηραιότερο (κατασκευής του 1989) από τα τρία οχήματα με τα οποία το σύγκρινε, γι'αυτό και το εκτίμησε πιο χαμηλά και ότι έλαβε υπόψη του ότι τα οχήματα ISUZU κατασκευάζονταν από το 1989 μέχρι το 1996 χωρίς καμία αλλαγή του αμαξώματος, ως επίσης έλαβε υπόψη ότι όλα τα τετρακίνητα οχήματα έχουν υδραυλικό τιμόνι και ότι όλα τα συγκρινόμενα οχήματα είχαν σύστημα κλιματισμού. Τέλος, ο ΜΕ3 παρουσίασε και κατέθεσε τις φωτογραφίες που έλαβε από το επίδικο όχημα ως το Έγγραφο ΙΣτ, για να πείσει τον συνήγορο του Εναγομένου αρ. 1 ότι η πλημμύρα και η λάσπη που άφησε μετά την άντληση του νερού, κατέστρεψε το επίδικο όχημα μέχρι και τον ουρανό του. Ήταν κατηγορηματικός ο ΜΕ3 ότι ουδόλως υπερέβαλλε στην εκτίμηση της αγοραίας αξίας που έδωσε για το επίδικο όχημα, απεναντίας ισχυρίστηκε ότι μπορεί και να αδίκησε τον Ενάγοντα αρ.
  51. Ερωτηθείς από τον συνήγορο του Εναγομένου αρ. 1 να πει ποια ήταν η εναπομείνασα αξία του επίδικου οχήματος μετά την πλημμύρα, ο ΜΕ3 δήλωσε ότι ήταν γύρω στα €200, εφόσον ήταν καταστρεμμένο τόσο μηχανικά όσο και ηλεκτρονικά. Από την άλλη, ήταν η θέση του συνηγόρου του Εναγομένου αρ. 1 ότι αν το απόβαρο του επίδικου οχήματος σε σίδερο ήταν περί τους 2 τόνους, όπως το υπολόγιζε ο ΜΕ3, τότε ακόμη και αν επωλείτο μετά την πλημμύρα για παλιοσίδερα, η τιμή πώλησής του θα ήταν μεγαλύτερη από €
  52. Δεν έδωσε κάποια απάντηση επί τούτου ο ΜΕ3 ούτε έδωσε κάποια εξήγηση γιατί δεν κατέγραψε την εναπομείνασα αξία του επίδικου οχήματος όταν συνέταξε την εκτίμησή του ως το Τεκμήριο 2 υπό Έγγραφο Α. Δεν υπήρξε περαιτέρω αντεξέταση του ΜΕ3 από τη συνήγορο των Εναγομένων 2 και 3, η οποία απεναντίας δήλωσε ότι υιοθετεί το περιεχόμενο της αντεξέτασης στην οποία υπέβαλε τον ΜΕ3 ο συνήγορος του Εναγομένου αρ.
  53. Κατά την επανεξέταση του ΜΕ3 ζητήθηκε από αυτόν να δείξει μόνον επί της φωτογραφίας του Εγγράφου ΙΣτ πού φαινόταν το ταμπλό του επίδικου οχήματος. Κατά την αμέσως επόμενη δικάσιμο, ημερ. 31.3.2021, κατατέθηκε από κοινού από τους συνηγόρους των διαδίκων, ένα έγγραφο με ένδειξη «Έγγραφο ΙΖ» για την αλήθεια του περιεχομένου του, προς απόδειξη του ιδιοκτησιακού καθεστώτος του επίδικου οχήματος. Πρόκειται για επιστολή ημερ. 18.3.2021 του Τμήματος Οδικών Μεταφορών προς τον Ενάγοντα αρ. 1, με την οποία βεβαιούται ότι το όχημα με αρ. εγγραφής XF705 βρισκόταν στην ιδιοκτησία του Ενάγοντα αρ. 1 από 11.11.1989 μέχρι 7.1.2010, ημερομηνία κατά την οποία μεταβιβάστηκε σε άλλο άτομο. Η μαρτυρία του κ. XXXXX Γιώργαλλου (Μ.Ε. 4) Ο Μ.Ε. 4 παρουσίασε και κατέθεσε στο πλαίσιο της κυρίως εξέτασής της το περιεχόμενο γραπτής δήλωσης ως το "Έγγραφο ΙΗ". Όπως αναφέρει στις παρα. 1 και 2 της γραπτής του δήλωσης, ο ΜΕ4 εργάζεται ως οικοδόμος στην εταιρεία "ΗΜΕΣ Οικοδομική Λίμιτεδ", στην οποία είναι μέτοχος και διευθυντής. Άρχισε να εργάζεται ως οικοδόμος από το
  54. Είναι απόφοιτος του συστήματος μαθητείας στον κλάδο οικοδόμων της Τεχνικής Σχολής Λευκωσίας. Η εταιρεία του είναι κάτοχος άδειας για οικοδομικά έργα "Δ" τάξης (βλ. το Τεκμήριο 1 υπό Έγγραφο ΙΗ). Έχει μεγάλη εμπειρία στις οικοδομικές εργασίες και εν γένει για ό,τι αφορά στην οικοδομική βιομηχανία. Μέρος της εργασίας του είναι να προβαίνει σε επιμετρήσεις και κοστολογήσεις υλικών και εργατικών. Όπως δήλωσε ο ΜΕ4 στην παρα. 4 του Εγγράφου ΙΗ, οι Ενάγοντες αρ. 1 και 2 ζήτησαν από αυτόν να προβεί σε εκτίμηση του κόστους επιδιόρθωσης των ζημιών που έγιναν στην κατοικία τους από την επίδικη πλημμύρα. Προς το σκοπό αυτό, ο ΜΕ4 μετέβη, όπως ανέφερε στην παρα. 8 του Εγγράφου ΙΗ, επί τόπου στην κατοικία των Εναγόντων, όπου του έδειξαν και εξήγησαν τι ζημιές είχαν προκληθεί στην κατοικία τους και την έκταση αυτών. Τότε, όπως σημειώνεται στην παρα. 9 του Εγγράφου ΙΗ, ο Μ.Ε. 4 μέτρησε τους χώρους που έπαθαν ζημιά και την έκταση των εργασιών αποκατάστασης των ζημιών και διατύπωσε την γνώμη του ως ειδικός για το αν ήταν εύλογα τα ποσά που δαπανήθηκαν για τις εργασίες που έγιναν. Ειδικότερα, σύμφωνα με τα λεγόμενα του Μ.Ε. 4 στην παρα.7 του Έγγραφου ΙΗ, οι Ενάγοντες του ανέφεραν ότι συμφώνησαν με εργολάβο να προβεί στις πιο κάτω εργασίες αποκατάστασης ζημιών έναντι του συνολικού ποσού των €19.349: α. Καθαριότητα (εργατικά) € 1.875,00 β. Αλλαγή πατωμάτων, ντουσιέρας, αποχωρητηρίου, κεραμικών στο δωμάτιο μπάνιου και αλλαγή πατωμάτων και κεραμικών, σοβατίσματα υπνοδωματίων, κουζίνας, καθιστικού. €10.093,00 γ. Μπογιατίσματα € 1.560,00 δ. Ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις € 655,00 ε. Ξυλουργικές εργασίες-πελεκανικά στ. Επιδιόρθωση πόρτων γκαράζ € 1.766,00 €3.400,00 Σύνολο: €19.349,00 Από την δική του επιτόπια μέτρηση στην επίδικη οικία, ο ΜΕ4 προέβη στη δική του εκτίμηση στην παρα. 9 του Εγγράφου ΙΗ για το εύλογο του κόστους των δαπανών, αφότου έλαβε υπόψη τις τιμές που επικρατούσαν στην αγορά ("το παζάρι") περί τα τέλη του 2009: "α. Καθαριότητα: Εργάστηκαν 4 πρόσωπα για 3 ημέρες προς €100 την ημέρα μεροκάματα για τον καθένα που εργάστηκε, ήτοι €1200 μεροκάματα πλέον 14 σκιπ για απομάκρυνση άρχηστων προς €50 το ένα, σύνολο €700, όλα μαζί €
  55. Οι Ενάγοντες πληρώνουν ποσό €1875, ποσό το οποίο θεωρώ λογικό και εύλογο. β. Οικοδομικές εργασίες: i. Αφαίρεση πατωμάτων 80 τ.μ. προς €15 το τ.μ. (€1200) και τοποθέτηση πατωμάτων (μωσαϊκών) 80 τ.μ. προς €25 το τ.μ. (€2000), σύνολο €
  56. ii. Αφαίρεση και τοποθέτηση κεραμικών στο δωμάτιο μπάνιου 16 τ.μ. προς €40 το τ.μ., σύνολο €
  57. iii. Ντουζιέρα, αφαίρεση, αγορά και τοποθέτηση €
  58. iv. Αφαίρεση, αγορά και τοποθέτηση αποχωρητηρίου €
  59. v. Αγορά κεραμικών 16 τ.μ. προς €10 το μέτρο, σύνολο €
  60. vi. Αγορά μωσαϊκών για πάτωμα 80 τ.μ. προς €25 το τ.μ., σύνολο €
  61. vii. Δεκατέσσερα σκαλιά 21 μέτρα τρεχούμενα επί €25 το μέτρο σύνολο €
  62. viii. Τσεκκολαδούρα 80 μέτρα προς €5 το μέτρο, σύνολο €
  63. ix. Αφαίρεση σαθρών επιχρισμάτων (προς €20 το τ.μ.) και τρεις στρώσεις νέου επιχρίσματος (σοβατίσματος) προς €25 το τ.μ. έκτασης 72 τ.μ.. Ως εκ τούτου 72 τ.μ. επί €45, σύνολο €
  64. Κατέληξε ο ΜΕ4 στην διατύπωση της εκτίμησης ότι οι πιο πάνω οικοδομικές εργασίες μαζί με τα υλικά ήταν κόστους €
  65. Οι Ενάγοντες πλήρωσαν €10093, ποσό το οποίο ο ΜΕ4 θεωρεί λογικό και εύλογο. γ. Μπογιατίσματα: Τεσσάρων δωματίων προς €400 το δωμάτιο, σύνολο €
  66. Οι Ενάγοντες πλήρωσαν €1560, ποσό το οποίο είναι λογικό και εύλογο. δ. Ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις - ηλεκτρολογικά: 15 πρίζες τοίχου προς €25 την μία, 8 switch προς €15 το ένα, αλλαγή MCB στον κεντρικό διακόπτη €160, σύνολο €
  67. Οι Ενάγοντες πλήρωσαν για τις εν λόγω εργασίες και υλικά €655, ποσό το οποίο θεωρώ λογικό και εύλογο. ε. Ξυλουργικές εργασίες - πελεκανικά: 3 μέτρα πάγκος €600, τρία μέτρα ερμαράκια €600, ένα ερμάρι διαδρόμου €450 και επιδιόρθωση 4 μεσόθυρων προς €50 η μία. Τις έχω κοστολογήσει στα €
  68. Οι Ενάγοντες πλήρωσαν €1766, ποσό το οποίο είναι λογικό και εύλογο. στ. Επιδιόρθωση πορτών γκαράζ: δεν είναι της ειδικότητας μου και δεν μπορώ να προβώ σε εκτίμηση. Με βάση όλα τα ανωτέρω, ο ΜΕ4 κατέληξε στην συνολική εκτίμηση ότι με βάση τις επικρατούσες τιμές στην αγορά στα τέλη του 2009, ήταν εύλογο ένα συνολικό κόστος εργασιών αποκατάστασης €16.
  69. Επομένως, το ότι οι Ενάγοντες πλήρωσαν γι'αυτές συνολικά ποσό €15.949, τούτο ο ΜΕ4 δέχεται ότι βρίσκεται μέσα στα όρια των τιμών που ίσχυαν για το είδος των εργασιών που έγιναν και των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν. Οι Εναγόμενοι δεν αμφισβήτησαν την εμπειρογνωμοσύνη του Μ.Ε.
  70. Την αποδέχτηκαν με σχετική ρητή δήλωση τους προς το Δικαστήριο. Κατά την αντεξέταση του ΜΕ4 από τον συνήγορο των Εναγομένων αρ. 1, ο ΜΕ4 επιβεβαίωσε ότι η δική του επιτόπια επίσκεψη στην οικία των Εναγόντων για σκοπούς μετρήσεων έγινε στις 27/03/
  71. Ο ίδιος ο ΜΕ4 διευκρίνισε ότι δεν γνώριζε πότε έγιναν οι εργασίες, ο ίδιος έκαμε την αξιολόγησή του, ως προς τις τιμές των υλικών και των εργατικών, χωρίς να γνωρίζει πότε ακριβώς έγιναν οι εργασίες. Ούτε είδε τις προσφορές που έλαβαν οι Ενάγοντες από τους εργολήπτες που έκαναν τις εργασίες αποκατάστασης. Του έδειχναν οι Ενάγοντες, για παράδειγμα "ότι αυτός ο τοίχος διαβρώθηκε", μετρούσε αυτός με το κομμάτι που του είπαν ότι επηρεάστηκε και κατέληγε στην τελική του εκτίμηση. Παραδέχθηκε δηλαδή ο ΜΕ4 ότι όλες οι μετρήσεις που αναφέρει ότι έκανε στη μαρτυρία του, στηρίζονται σε γεγονότα που προέρχονται από υπόδειξη των Εναγόντων. Δεν υπήρξε περαιτέρω αντεξέταση του ΜΕ4 από τη συνήγορο των Εναγομένων 2 και 3, η οποία απεναντίας δήλωσε ότι υιοθετεί το περιεχόμενο της αντεξέτασης στην οποία υπέβαλε τον ΜΕ4 ο συνήγορος του Εναγομένου αρ.
  72. Κατά την επανεξέταση του, ο ΜΕ4 δήλωσε ότι οι τιμές που επικρατούσαν στην αγορά τη συγκεκριμένη περίοδο, όπως καθορίζονταν από σοβαρούς εργολήπτες, εγκεκριμένους εργολήπτες, δεν μπορούσαν να έχουν μεγάλα ποσοστά απόκλισης μεταξύ τους, παρά μόνο ένα 10% κατά μέγιστο. Εκτός αν αποτείνονταν οι Ενάγοντες σε εργολάβους "αλεξιπτωτιστές", μόνον εκείνοι θα πρόσφεραν πιο χαμηλές τιμές. Η μαρτυρία του κ. XXXXX Αντωνίου (Μ.Ε.5) Ο Ενάγων αρ. 1 (ΜΕ5), όντας σύζυγος της Ενάγουσας αρ. 2 και κάτοχος της επίδικης οικίας κατά την ουσιώδη ημερομηνία, κατέθεσε στο Δικαστήριο τη Γραπτή του Δήλωση ως Έγγραφο ΙΘ, την οποία υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως εξέτασης του. Έδωσε περαιτέρω μαρτυρία και αντεξετάστηκε. Ο ΜΕ5 ανάφερε ότι στις 27/10/2009 μετά από βροχή πλημμύρησε η αυλή της επίδικης οικίας και το υπόγειο. Όσον αφορά το υπόγειο, υπήρχε άδεια οικοδομής και πιστοποιητικό τελικής έγκρισης για δύο γκαράζ, πλυσταριό και αποθήκη. Οι Ενάγοντες χρησιμοποιούσαν την αποθήκη ως υπνοδωμάτιο (βλ. παρα. 3 Εγγράφου ΙΘ). Ο ΜΕ5 ανέφερε ότι κατά ή περί τον Οκτώβριο του 2009 αυτός ήταν ιδιοκτήτης του οχήματος XXXXX05, το οποίο ήταν νόμιμα σταθμευμένο στην αυλή της οικίας του στις 27.10.2009, όπου ήταν ο χώρος συνήθους στάθμευσής του (βλ. παρα. 5 του Εγγράφου ΙΘ). Ο ΜΕ5 διατηρούσε κατά την ουσιώδη ημερομηνία το εν λόγω αυτοκίνητο σε πολύ καλή κατάσταση, το φρόντιζε ο ίδιος και το συντηρούσε. Ήταν πετρελαιοκίνητο με τετρακίνηση, είχε σύστημα κλιματισμού (air-condition), αυτόματο κιβώτιο ταχυτήτων και μέχρι την ημέρα της πλημμύρας είχε διανύσει μόνο 148.754 χιλιόμετρα (βλ.παρα. 7 του Εγγράφου ΙΘ). Λόγω της επίδικης πλημμύρας, νερά και λάσπες εισχώρησαν μέσα στο αυτοκίνητο και καταστράφηκε. Ο ΜΕ5 δήλωσε ότι ο ίδιος ανέθεσε στον εκτιμητή Μηχανοκίνητων Οχημάτων, κ. XXXXX Μαννούρη, την εκτίμηση των ζημιών του αυτοκινήτου του XXXXX05, ο οποίος και το εκτίμησε (ως φαίνεται στο Τεκμήριο 2 υπό Έγγραφο Α). Η εκτιμώμενη αξία πριν την πλημμύρα ήταν €3.000, ενώ η εκτιμώμενη εναπομείνασα αξία του αυτοκινήτου συνεπεία των ζημιών που υπέστη από την πλημμύρα ήταν μόλις €
  73. Έτσι, ο ΜΕ2 πώλησε το αυτοκίνητο του για €200, με ανάληψη υποχρέωσης από μέρους του αγοραστή να απομακρύνει εκείνος το αυτοκίνητο από την αυλή της οικίας των Εναγόντων με δικά του έξοδα. Ο Μ.Ε.5 ανέφερε ότι προκλήθηκαν ζημιές και στο ίδιο το υπόγειο της κατοικίας τους. Οι εργασίες αποκατάστασης των ζημιών του υπογείου συμφωνήθηκαν από 27/10/2009 μέχρι και το τέλος του
  74. Για τις εργασίες που συμφωνήθηκαν να γίνουν μετά την πλημμύρα και έγιναν, οι Ενάγοντες πλήρωσαν €19.
  75. Ο ΜΕ5 αναφέρεται αναλυτικά στο κόστος των διορθωτικών εργασιών στην παρα. 10 του Έγγραφου ΙΘ, επαναλαμβάνοντας ουσιαστικά τα κονδύλια που αναγράφονται για διορθωτικές εργασίες και εργατικά στο Παράρτημα 1 του Εγγράφου Α. Οι ξυλουργικές εργασίες έγιναν από τον XXXXX Μιχαήλ, όλες οι υπόλοιπες εργασίες έγιναν από τον εργολάβο οικοδομών κ. XXXXX Λοίζου Ηρακλή, ο οποίος πέθανε τον Αύγουστο
  76. Μαζί με τον αποβιώσαντα εργολάβο εργάζονταν ακόμη 4 άτομα. Για τις εργασίες που συμφώνησαν με τον αποβιώσαντα εργολάβο και έγιναν, πλήρωσαν €17.
  77. Ανέφερε επίσης ο ΜΕ5 ότι ο κ. XXXXX Γιώργαλλος (Μ.Ε.4) πήγε στην επίδικη οικία στις 27/3/2021 όπου αυτός ο ΜΕ5 του έδειξε επί τόπου στο υπόγειο της επίδικης οικίας τί ζημιές είχε γίνει και την έκταση των ζημιών αυτών. Ο Μ.Ε. 4 αφού επιθεώρησε το υπόγειο, μέτρησε τους χώρους που έπαθαν ζημιά και την έκταση των εργασιών αποκατάστασης των ζημιών, τους είπε ότι για τις πόρτες του γκαράζ δεν γνωρίζει να πει ποιο θα ήταν το εύλογο κόστος αποκατάστασής τους, αλλά για τις υπόλοιπες εργασίες αποκατάστασης, με βάση τις γνώσεις και την εμπειρία του, έκρινε ότι τα ποσά που πλήρωσαν οι Ενάγοντες είναι λογικά. Απαντώντας σε διευκρινιστικές ερωτήσεις του συνηγόρου των Εναγόντων, ο ΜΕ5 είδε την Έκθεση Πραγματογνωμοσύνης (Έγγραφο Ζ) και περιεργάστηκε τις φωτογραφίες που ενσωματώθηκαν σε αυτήν, επεξηγώντας τί δείχνουν. Έδειξε τη φωτο. Ε.7 για να εξηγήσει ότι το αυτοκίνητο στη λήψη αυτή ήταν σε χρόνο μετά που άντλησε η Πυροσβεστική το νερό από την αυλή. Έδειξε στη φωτο. Λ1 την πισινή αυλή της επίδικης οικίας, για να δείξει τη λάσπη που άφησε το νερό της βροχής μετά την άντλησή του και τους ανθώνες που υπήρχαν σε ύψος 1,50μ - 1.60 μ. Ύψος περίπου του τοίχου περιμετρικά της αυλής. Έδειξε τη φωτο. Λ.2 για να εξηγήσει ότι αυτή δείχνει την πρόσοψη της επίδικης οικίας και δεξιά τη ράμπα του αυτοκινήτου που κατεβαίνει στο υπόγειο. Έδειξε τη φωτο. Λ.5 για να δείξει μέχρι πού έφτασε η στάθμη του νερού από την πλημμύρα. Συγκρίνοντας με το ύψος το δικό του (1.90μ.), ο ΜΕ5 δήλωσε ότι το νερό έφθασε μέχρι το λαιμό του, όπως φαίνεται στη σκούρα αποτύπωση που άφησε το νερό στον τοίχο. Θυμόταν ο ΜΕ5 ότι η Πυροσβεστική αφίχθηκε στο μέρος περίπου 1 ώρα μετά την πλημμύρα. Βλέποντας τη φωτογραφία ως το Έγγραφο ΙΣτ, ο ΜΕ5 δήλωσε ότι φαίνεται στην φωτογραφία αυτή το ταμπλό του αυτοκινήτου και γενικά το εσωτερικό του αυτοκινήτου (από το πάτωμα, τις καρέκλες και το ταμπλό) που γέμισε λάσπη και ακαθαρσία μετά την πλημμύρα. Παρατήρησε χαρακτηριστικά ότι ούτε το μιλίμετρο δεν φαινόταν από τη λάσπη. Κατά την αντεξέτασή του από τον συνήγορο του Εναγόμενου αρ. 1, ο ΜΕ5 δήλωσε ότι αυτός είναι παντρεμένος με τη ΜΕ1 από το 1979, ότι γνώριζε από την αρχή για τα σχέδια του σπιτιού και ότι ο χώρος της αποθήκης στο υπόγειο που χρησιμοποιήτο κατά την ουσιώδη ημερομηνία ως υπνοδωμάτιο, είχε δάπεδο που ήταν επενδυμένο με μάρμαρο κανονικά. Υποβλήθηκε στον ΜΕ5 ότι η Άδεια Οικοδομής ως το Έγαγραφο Ε δεν προέβλεπε ούτε επέτρεπε για την ύπαρξη 2 γκαράζ. Μιλούσε αντίθετα για ένα οικιακό γκαράζ, αποθήκη και άλλους βοηθητικούς χώρους. Συμφώνησε ο ΜΕ5 πως ό,τι γράφει το Έγγραφο Ε, αυτό και μόνον ήταν αδειοδοτημένο. Τούτου λεχθέντος, ο συνήγορος των Εναγομένων 2 και 3 υπέβαλε στον ΜΕ5 ότι εν τοιαύτη περιπτώσει οι Ενάγοντες αξιώνουν στην παρα. 10(β) του Εγγράφου ΙΘ να αποζημιώθούν για διορθωτικές εργασίες ενός ολοκληρωμένου διαμερίσματος στο υπόγειο της επίδικης οικίας ("αλλαγή πατωμάτων, ντουζιέρας, αποχωρητηρίου, κεραμικών στο δωμάτιο μπάνιου, αλλαγή πατωμάτων και κεραμικών, σοβατίσματα υπνοδωματίων, κουζίνας, καθιστικού"), ενώ η άδεια οικοδομής (Έγγραφο Ε) δεν παρείχε άδεια για να υπήρχε τέτοια κατασκευή σε χρήση. Διαφώνησε ο ΜΕ5 σημειώνοντας ότι στην "αποθήκη" είχε δικαίωμα να φυλάττει οικιακά είδη και να έχει εξοπλισμό όπως έχει ο καθένας στο σπίτι του. Όσον αφορά τα μέτρα που λήφθηκαν από τους Ενάγοντες για προστασία της οικίας τους στην πρόσοψη αυτής, ο ΜΕ5 δήλωσε ότι ετοίμασαν πεζοδρόμιο μπροστά από το σπίτι τους και έμειναν ως εκεί που τους υπέδειξε η ρυμοτομία, διότι θα γινόταν διπλής κατεύθυνσης ο δρόμος με κυκλικό κόμβο. Το ίδιο και το περιτοίχισμα περιμετρικά της οικίας, ο ΜΕ5 δήλωσε ότι το κατασκεύασαν στις δύο πλευρές της οικίας με εξαίρεση την τρίτη πλευρά που το κατασκεύασε ο γείτονάς τους και την πρόσοψη της οικίας ως εκεί που του όρισε η ρυμοτομία και οποιαδήποτε άλλα προστατευτικά μέτρα τα άφησε στην κρίση των Δημοσίων Έργων του Κράτους. Όσον αφορά την υψομετρική διαφορά που έχει η επίδικη οικία από το δημόσιο δρόμο, ο ΜΕ5 εξήγησε ότι υπάρχει διαφορά ύψους περί το 1,5 μ. από την πρόσοψη του σπιτιού που είναι μισό μέτρο περίπου κάτω από το ύψος του δρόμου μέχρι το βάθος του οικοπέδου στο πίσω μέρος αυτού. Το υπόγειο έχει μέγιστο ύψος περί τα 2,5 μέτρα κάτω από το ύψος του δρόμου. Όσον αφορά το περιτοίχισμα που κατασκευάστηκε στο πίσω μέρος της αυλής, ο ΜΕ5 υπολόγισε ότι αυτό έχει ύψος περίπου 2,20 - 2,30 μ. Από το πάτωμα του υπογείου. Υποβλήθηκε στον ΜΕ5 ότι ήταν παράνομο να κτίσει περιτοίχισμα άνω των 1,20μ., αλλά αυτός δήλωσε ότι το έκανε για την προστασία του υπογείου. Ο Μ.Ε. 5 ανάφερε περαιτέρω ότι στο υπόγειο του άνοιξε 2 λάκκους με αρίδα, διάμετρου 1.20μ., βάθους 80 ποδών, για να μαζεύουν τα νερά της βροχής. Κληθείς να εξηγήσει πώς συμβαίνει να μην υπήρχε πλημμύρα από το 1985 μέχρι το 2009 στην επίδικη οικία, ο ΜΕ5 απέδωσε το πρόβλημα που δηιουργήθηκε στις 27.10.2009 στο γεγονός ότι τα "κκιούγκια" έφραξαν από τα φερτά υλικά. Η κα Χαραλάμπους υιοθέτησε την αντεξέταση που διενήργησε ο συνήγορος του Εναγομένου αρ. 1 και για σκοπούς της υπεράσπισης των Εναγομένων 2 και
  78. Δεν υπέβαλε καμία περαιτέρω ερώτηση στον ΜΕ
  79. Δεν υπήρξε επανεξέταση. Η μαρτυρία της κας XXXXX Τσαγγάρη (Μ.Ε.6) Όπως δήλωσε επί του όρκου της, η ΜΕ6 εργάζεται στην Επαρχιακή Διοίκηση Λευκωσίας από το 2007 και είναι Βοηθός Επαρχιακή Επόπτης. Σπούδασε Διοίκηση Επιχειρήσεων στο Cardiff University. Όπως δήλωσε η Μ.Ε.6 κατά την κυρίως εξέτασή της ενώπιον του Δικαστηρίου, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της η Επαρχιακή Διοίκηση έχει την επίβλεψη διαφόρων κοινοτήτων, μεταξύ αυτών τις κοινότητες Πέρα Χωρίου και Νήσου. Ανταποκρινόμενη στην κλήση μάρτυρα που εκδόθηκε προς τον υπεύθυνο του Τμήματος Οικοδομών του Επάρχου Λευκωσίας, η ΜΕ6 προσκόμισε στο Δικαστήριο τον φάκελο που διατηρεί το εν λόγω Τμήμα στο αρχείο του αναφορικά με την επίδικη οικία. Η ΜΕ6 έχει πρόσβαση στον εν λόγω φάκελο στο πλαίσιο των καθηκόντων της. Εντός του φακέλου αυτού, η ΜΕ6 εντόπισε το Πιστοποιητικό Τελικής Έγκρισης της επίδικης οικοδομής και επισυνημμένα σε αυτό η Άδεια Οικοδομής και τα αρχιτεκτονικά σχέδια, τα οποία κατέθεσε στο Δικαστήριο ως δέσμη εγγράφων (ενιαίο τεκμήριο) με ένδειξη «Έγγραφο Κ». Η ΜΕ6 κατέθεσε στο Δικαστήριο και το Σχέδιο Κάτοψης Οικοδομής ως "Έγγραφο ΚΑ". Εξήγησε η ΜΕ6 ότι το Πιστοποιητικό Τελικής Έγκρισης πιστοποιεί ότι υλοποιήθηκε η άδεια οικοδομής που είχε εκδοθεί για το επίδικο ακίνητο. Αρμόδια αρχή για την έκδοση της Άδειας Οικοδομής κατά ή περί τις 5.3.1981, ως επίσης και για την έκδοση του Πιστοποιητικού Τελικής Έγκρισης στις 23.3.2005, ήταν η Επαρχιακή Διοίκηση Λευκωσίας. Συγκρίνοντας το εν λόγω Πιστοποιητικό όπως το κατέθεσε η ίδια στο Δικαστήριο (Έγγραφο Κ) με εκείνο που είχε παρουσιάσει στο Δικαστήριο η ΜΕ1 ως Έγγραφο Στ, η ΜΕ6 βεβαίωσε ότι στο άνω μέρος του Εγγράφου Στ είναι φωτοτυπημένο το Πιστοποιητικό Τελικής Έγκρισης ως το Έγγραφο Κ. Ζητήθηκε από τη μάρτυρα να υποδείξει στα σχέδια κάτοψης τον χώρο του υπογείου και να τον σημειώσει με κόκκινο μελάνι σε κύκλο, για να φανεί τί διαλαμβάνει ο χώρος του υπογείου. Φάνηκε ότι εκεί αναγράφεται, υπό την περιγραφή «κάτοψη υπογείου, αποχετεύσεις», ότι στο υπόγειο υπάρχουν χώροι για δύο γκαράζ, πλυσταριό και αποθήκη. Κατά την αντεξέτασή της από τον συνήγορο του Εναγόμενου αρ. 1, η ΜΕ6 επιβεβαίωσε ότι ο όρος 8(α) της Άδειας Οικοδομής αναφέρει ότι «Η χρήση του υπογείου θα περιορισθεί αυστηρά σ' αυτήν που αναφέρεται στα εγκριθέντα σχέδια, ήτοι οικιακό γκαράζ κλπ.». Βεβαίωσε επίσης ότι ο όρος 8(γ) της Άδειας Οικοδομής αναφέρει «Εις τις προσβάσεις της οικοδομής θα κατασκευαστούν γεφυρίδια / οχετοί φ 0,60 μέτρα, το άνω μέρος των οποίων να ευρίσκεται στο ίδιο επίπεδο ως εκείνο του ερείσματος του δρόμου». Από 5.3.1981 που εκδόθηκε η Άδεια Οικοδομής μέχρι 23.3.2005 που εκδόθηκε το Πιστοποιητικό Τελικής Έγκρισης, μεσολάβησε η επιτόπια εξέταση για σκοπούς ελέγχου συμμόρφωσης της οικοδομής με τους όρους της άδειας οικοδομής και τρία συναφή Σημειώματα ημερ. 14/1/87, 22/7/87 και 20/7/99, στο περιεχόμενο των οποίων αναφέρθηκε η ΜΕ6, χωρίς να εντοπίσει σε αυτά οποιαδήποτε αναφορά περί απόκλισης της ανεγερθείσας οικοδομής από τους όρους της Άδειας Οικοδομής. Ερωτηθείσα πού φαίνεται να υλοποιήθηκε ο όρος περί οχετού και γιοφυριού, ως ο όρος 8(γ) για την πρόσβαση στην οικοδομή, η ΜΕ6 ανέφερε ότι γι' αυτό το θέμα θα έπρεπε να ερωτηθεί ο μηχανικός του γραφείου του Επάρχου Λευκωσίας. Το ίδιο όσον αφορά τις τομές, όπου αυτές αναγράφονται στα σχέδια. Ο μηχανικός ήταν εκείνος που θα μπορούσε να απαντήσει αν κατασκευάστηκαν ορθά. Το μόνο που ήταν σε θέση να απαντήσει η ΜΕ6, με βάση το πεδίο γνώσης της, ήταν ότι τα βελάκια που υπάρχουν στην «κάτοψη ρύσεως» στα αρχιτεκτονικά σχέδια δείχνουν τη φορά των νερών της βροχής και όπου υπάρχει κύκλος σημαίνει ότι είναι προς τα εκεί που κυλά το νερό. Η κα Χαραλάμπους υιοθέτησε την αντεξέταση που διενήργησε ο συνήγορος του Εναγομένου αρ. 1 και για σκοπούς της υπεράσπισης των Εναγομένων 2 και
  80. Δεν υπέβαλε καμία περαιτέρω ερώτηση στην ΜΕ
  81. Δεν υπήρξε επανεξέταση της ΜΕ
  82. Αυτή ήταν η υπόθεση για τους Ενάγοντες. Η μαρτυρία του κ. XXXXX Ιωάννου (Μ.Υ.1) Ο ΜΥ1 εμφανίστηκε στο Δικαστήριο ως μάρτυρας των Εναγομένων αρ. 1, αλλά υπήρξε εξ αρχής δήλωση από τη συνήγορο των Εναγομένων αρ. 2 και 3 ότι υιοθετούν και οι Εναγόμενοι 2 και 3 το σύνολο της μαρτυρίας του ως μέρος της μαρτυρίας για την υπόθεσής τους. Ο ΜΥ1 είναι Υδρολόγος - Υδρογεωλόγος. Κατά την κυρίως εξέτασή του, ο ΜΥ1 περιέγραψε τα προσόντα, τις γνώσεις και την εμπειρία του στον συγκεκριμένο επιστημονικό επαγγελματικό κλάδο. Όπως συγκεκριμένα δήλωσε, ο ΜΥ1 είναι πτυχιούχος του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος στην Υδρογεωλογία του Πανεπιστημίου του Λονδίνου και κάτοχος Master στην Υδρολογία από το Πανεπιστήμιο IDAH των ΗΠΑ. Έχει, επίσης, λάβει και άλλα συναφή διπλώματα από το Πανεπιστήμιο των Ιεροσολύμων και είναι μέλος του ΕΤΕΚ. Εργάστηκε από το 1968 μέχρι το 2003 που συνταξιοδοτήθηκε από το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων με τίτλο Ανώτερου Υδρογεωλόγου. Έκτοτε, εργάζεται σαν ιδιώτης σύμβουλος σε θέματα υδρολογίας και υδρογεωλογίας. Στα πλαίσια των καθηκόντων του στο Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων, ο ΜΥ1 ασχολήθηκε με θέματα υδρολογίας και υδρογεωλογίας της περιοχής της Νοτιοανατολικής Μεσαορίας, των Κοκκινοχωριών και της Καρπασίας, καθώς επίσης ασχολήθηκε με την επιφανειακή υδρολογία. Στην πορεία της καριέρας του, ο ΜΥ1 έχει σχεδιάσει ένα μετρητή υδρορροής του νερού που μετρά την ποσότητα νερού που περνά από μία περιοχή σε όλους τους ποταμούς της Κύπρου που είναι 74 περίπου σημεία. Με τις μετρήσεις που κάνει αυτή η συσκευή, μπορεί να γίνει ένας ισολογισμός μεταφοράς νερού, χρήσιμος για την κατασκευή φραγμάτων αντιπλημμυρικών έργων, έργων υδροδότησης, έργων άρδευσης κ.λπ.. Επίσης, η εμπειρία του ΜΥ1 περιλαμβάνει και την υδρογεωλογία της σήραγγας του Διαρίζου που μεταφέρει νερό από την Πάφο στο φράγμα του Κούρη, μήκους 14,5 χλμ. και φέρνει νερό από το φράγμα της Αρμίνου υπογείως μέχρι το φράγμα του Κούρη. Ο ΜΥ1 παρουσίασε και κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου τις πιο κάτω δύο εκθέσεις πραγματογνωμοσύνης:
  83. Την Έκθεση με τίτλο «Πέρα Χωριό Νήσου. Έλεγχος Συστήματος Συλλογής και Διοχέτευσης Ομβρίων. Υδρολογική και Υδραυλική Μελέτη». Αυτή κατατέθηκε στο Δικαστήριο ως τεκμήριο με ένδειξη "Έγγραφο ΚΓ'". Πρόκειται για την Έκθεση που ετοιμάστηκε από τον ΜΥ1 κατ' εντολή των Εναγομένων αρ.
  84. Την Έκθεση με τίτλο "Πέρα Χωριό Νήσου. Έλεγχος Συστήματος Συλλογής και Διοχέτευσης Ομβρίων. Συμπληρωματική Μελέτη της Υδραυλικής Συμπεριφοράς του τμήματος από το γεφύρι στη Λεωφόρο Βασιλικών μέχρι την διασταύρωση του ΔΙΚΤΥΟΥ με την Λεωφόρο Μακαρίου ΙΙΙ". Η έκθεση αυτή κατατέθηκε ως τεκμήριο με ένδειξη "Έγγραφο ΚΔ". Πρόκειται για την Έκθεση που ετοιμάστηκε από τον ΜΥ1 κατ' εντολή των Εναγομένων αρ. 2 και
  85. Η Έκθεση ως το Έγγραφο ΚΓ ζητήθηκε και ετοιμάστηκε κατά ή περί τον Νοέμβριο του 2018 και αφορούσε στο κατά πόσον το σύστημα συλλογής και μεταφοράς ομβρίων υδάτων της περιοχής ήταν ικανοποιητικό. Η τοπογραφία της περιοχής έγινε από την εταιρεία Chant Topo Services που είναι Τοπογράφοι Μηχανικοί, ενώ ο ΜΥ1 ανέλαβε το κομμάτι της υδρολογικής μελέτης. Γι' αυτό η Έκθεση Έγγραφο ΚΓ υπογράφεται από τον κ. XXXXX Χατζηγιάγκου που είναι ο τοπογραφολόγος μηχανικός και από τον ΜΥ
  86. Η Έκθεση ως το Έγγραφο ΚΔ ζητήθηκε και ετοιμάστηκε κατά ή περί τον Ιούλιο του 2019 και αφορούσε σε έλεγχο του συστήματος διοχέτευσης ομβρίων υδάτων στα δυο χρόνια. Απαντώντας σε διευκρινιστικές ερωτήσεις του συνηγόρου των Εναγομένων αρ. 1, ο ΜΥ1 διευκρίνισε ότι η τοπογραφική εργασία στην οποία βασίστηκε η Έκθεση ως το Έγγραφο ΚΓ διεξήχθη στις 8.10.2018 και τότε ήταν που αυτός έβγαλε επί τόπου τις φωτογραφίες που ενσωμάτωσε στις σελ. 41 έως 57 του Εγγράφου ΚΓ. Οι φωτογραφίες 41 και 42, οι οποίες φαίνονται στη σελ. 51 του Εγγράφου ΚΓ, δείχνουν το σημείο του οχετού που συνορεύει με το ακίνητο της Ενάγουσας αρ.
  87. Έχοντας ήδη αναγνώσει και την Έκθεση που κατέθεσε στο Δικαστήριο ο ΜΕ2 ως Έγγραφο Ζ, ο ΜΥ1 ήταν σε θέση να συγκρίνει ως αφορώσες στο ίδιο ή παρόμοιο σημείο του οχετού τις φωτογραφίες Ε1, η Ε3 και η Ε9 του Εγγράφου Ζ. Το ίδιο και οι φωτογραφίες 24 και 25 του Παραρτήματος Η του Εγγράφου Ζ. Ερωτηθείς για το αν οι σωλήνες νερού που φαίνονται εγκατεστημένες εγκάρσια στον οχετό επηρέαζαν ή εμπόδιζαν τη ροή του νερού, ο ΜΥ1 απάντησε λέγοντας ότι "οι σωλήνες αυτές καθ' εαυτές εμποδίζουν τη ροή του νερού, όμως δεν αλλάζουν την υδραυλική συμπεριφορά του καναλιού όταν και εφόσον το νερό το οποίο μεταφέρει το κανάλι είναι καθαρό, χωρίς φερτά υλικά, των οποίων το ειδικό βάρος είναι ελαφρότερο και επιπλέουν". Δηλαδή, ήταν η γνώμη του ότι "όταν το νερό είναι καθαρό, όπως ήταν τα σχέδια κατασκευής του καναλιού, οι σωλήνες δεν επηρεάζουν ουσιαστικά την ποσότητα που μπορεί να περάσει". Πρόσθεσε ο ΜΥ1 ότι "ο οχετός όμως πρέπει να διατηρείται πάντοτε καθαρός, γιατί αυτή είναι η προϋπόθεση του σχεδιασμού του καναλιού. Δεν σχεδιάστηκε για να μεταφέρει βαρέλια". Όσον αφορά τη θέση της οικίας των Εναγόντων σε σχέση με το κανάλι, ο ΜΥ1 εξήγησε ότι στην αρχή του οικοπέδου αρ. 1121, όπου είναι κτισμένη η επίδικη οικία, αυτό είναι στο ίδιο επίπεδο με τον δρόμο. Όμως, για να μπει κανείς μέσα στο οικόπεδο έχει μίαν ανηφόρα, ένα "ύβωμα", δηλαδή δεν είναι στο ίδιο επίπεδο με τον δρόμο. Υπάρχει κτισμένο ένα τοιχάκι περίπου 30 ? 35 εκατοστά ύψος, με σκοπό τα νερά του καναλιού να μην πηγαίνουν κατευθείαν στον δρόμο. Ο ΜΥ1 δεν μέτρησε ποιο είναι το υψόμετρο στην αρχή του οικοπέδου, αλλά το μέτρησε στο σημείο που είναι το ύβωμα και είναι περίπου στα 240,74 μέτρα. Επεσήμανε ότι, στο σημείο του υβώματος το υψόμετρο είναι λίγο πιο ψηλό από το ύψος που έχει το τοιχάκι. Σημείωσε επίσης ο ΜΥ1 ότι το κανάλι είναι κατηφορικό, άρα όλα τα νερά, εάν υπερχείλιζε το κανάλι, οδεύονταν στην απέναντι πλευρά της οδού Μακαρίου, όχι προς την κατεύθυνση του οικοπέδου των Εναγόντων. Το τμήμα του καναλιού επί της Λεωφ. Μακαρίου Γ΄ εκεί που εφαπτόταν του οικοπέδου των Εναγόντων, αποτελεί συνέχεια του καναλιού επί της οδού Βασιλικού και έτσι η ποσότητα του νερού που μεταφερόταν μέχρι το γεφύρι του Βασιλικού, μεταφερόταν αυτούσια μέχρι και την Λεωφ. Μακαρίου. Κληθείς ο ΜΥ1 να σχολιάσει τη γνώμη που διατύπωσε ο ΜΕ2 στην Έκθεση Πραγματογνωμοσύνης του, ότι θα έπρεπε να είχε συνδεθεί ο μικρός οχετός με τον μεγάλο οχετό, ο ΜΥ1 δήλωσε τα εξής: "Στην περιοχή που αναφέρεται ο εμπειρογνώμονας καταλήγει ένα ρυάκι το οποίο έχει ένα οχετό ενάμιση μέτρο, δεν θυμάμαι τις διαστάσεις του, ο οποίος λειτουργεί, είναι ανοιχτός και λειτουργεί. Δίπλα από την έξοδο του οχετού αυτού υπάρχει ένας παλιός οχετός, ήταν γεφυράκι, ο οποίος ανακατασκευάστηκε και έμεινε στην περιοχή σαν απομεινάρι ένα τοξωτό γεφυράκι που είναι πέτρινο και το άφησαν εκεί, δεν ξέρω για ποιους λόγους, το άνοιγμά του είναι δυόμιση μέτρα, αλλά, από τα φερτά υλικά, χώματα, καρέκλες βαρέλια αλλά κυρίως χώματα, γέμισε και έμειναν 60 εκατοστά μόνο ελεύθερα. Όμως, το νερό από το ρυάκι που φτάνει μέχρι εκεί, δεν περνά όλο κάτω από τούτο το τοξοειδές, έρχεται και από δίπλα και πάει μέχρι το γεφύρι της οδού Βασιλικού. Άρα το σχόλιο ότι δεν λειτουργεί έχω την εντύπωση ότι είναι λανθασμένο, λειτουργεί. Πιθανό να μην το πρόσεξε.". Όσον αφορά την παρατήρηση του ΜΕ2 ότι υπάρχει απότομη μείωση της διατομής του οχετού στο σημείο που περνά κάτω από το δρόμο, ο ΜΥ1 συμφώνησε κατ' αρχάς ότι υπάρχει πράγματι μείωση της διατομής και επεξήγησε στη συνέχεια τις συνέπειες που αυτή επιφέρει. Η διατομή του τσιμεντένιου καναλιού από 7,4 τ.μ. που ήταν μειώθηκε με τους τρεις οχετούς και έγινε 3,4 τ.μ. ένεκα των τριών οχετών. Η απότομη μείωση της διατομής είχε σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία υδραυλικού άλματος, διότι όπως ερχόταν το νερό και έβρισκε μικρότερη διατομή για να εισχωρήσει και αναγκαζόταν να ψηλώσει προς τα πάνω, αυτό είναι το υδραυλικό άλμα. Έδωσε ως παράδειγμα ο ΜΥ1 την περίπτωση όπου έρχεται ένα κύμα στη θάλασσα και χτυπά τους βράχους, τότε το νερό θα πάει προς τα πάνω, διότι δεν έχει τρόπο να πάει πιο κάτω και όλη η ενέργειά του θα μετατραπεί σε ύψος. Αυτό είναι το υδραυλικό άλμα. Ήταν όμως η εκτίμηση του ΜΥ1 ότι, αν το νερό ήταν καθαρό, η μείωση αυτή θα επέφερε μεν ένα υδραυλικό άλμα, αλλά το ύψος του θα έφτανε μέχρι το υψόμετρο 240,7 μέτρα για ροές επαναφοράς συχνότητας 1 στα 20 έτη και δεν θα πλημμύριζε η κυρία Ελλάδα. Εν προκειμένω, συμπλήρωσε ο ΜΥ1, η επίδικη πλημμύρα προκλήθηκε, διότι η βροχόπτωση ήταν 35 χιλιοστά, με αποτέλεσμα η ροή συχνότητας να ήταν σίγουρα μεγαλύτερη από 1 στα 20 χρόνια. Ήταν η θέση του ΜΥ1 ότι το γεγονός ότι το κανάλι ήταν κτισμένο πιο ψηλά από την αυλή της οικίας των Εναγόντων, δεν αποτελούσε "λάθος κατασκευή", διότι "αυτή ήταν η γεωμετρία του χώρου που έγινε, το κανάλι δεν μπορούσε να αλλάξει, [...] ήταν το επίπεδο του δρόμου της οδού Μακαρίου, [...] το υψόμετρο του καναλιού έπρεπε να ήταν στο υψόμετρο του δρόμου.". Πρόσθετα, ανέφερε ο ΜΥ1 ότι "Έχει σημασία που είναι πιο ψηλό. Ακόμα και εκεί που αρχίζει το οικόπεδο της κυρίας Ελλάδος, τα τοιχώματα είναι ακόμα πιο ψηλά. Δεν μπορούσε το νερό να μπει μέσα στην αυλή της κυρίας Ελλάδας από το κανάλι.". Παραπέμποντας στη σελ. 12 της Έκθεσης Πραγματογνωμοσύνης του ως το Έγγραφο ΚΓ, ο ΜΥ1 εξήγησε ότι: «Μέχρι τώρα δεν υπάρχουν Εθνικά Πρότυπα Σχεδίασης, για το σχεδίασμα των αστικών συστημάτων συλλογής όμβριων υδάτων στη, Κύπρο. Η κοινή πρακτική (με βάση και την σημαντική εμπειρία του Τμήματος Δημοσίων Έργων και των Τοπικών Συμβουλίων Αποχετεύσεων, προτείνει τις ακόλουθες περιόδους επαναφοράς ανάλογα με τη θέση και τη σημασία του έργου: 1:50 έτη για γέφυρες, 1:50 -1:25 χρόνια για μεγάλους οχετούς, και 1:5 -1:2 έτη για δευτερεύοντες αγωγούς - συλλέκτες σε αστικές περιοχές. Τα Βρετανικά Πρότυπα [British Standards] (BS ΕΝ 752-4:1998), προτείνουν τις παρακάτω περιόδους επαναφοράς, ανάλογα με την τοποθεσία του έργου: 1:5 χρόνια χωρίς έλεγχο πλημμύρων για αστικά κέντρα, βιομηχανικές και εμπορικές περιοχές, και 1:2 έτη νια κατοικημένες περιοχές. Τα Βρετανικά Πρότυπα παρέχουν επίσης τις ακόλουθες περιόδους επαναφοράς πλημμύρων για σχεδίασμα: 1:30 χρόνια (έλεγχο πλημμύρων) για αστικά κέντρα, βιομηχανικές και εμπορικές περιοχές, και 1:20 έτη για κατοικημένες περιοχές. Το Υπουργείο Μεταφορών των Η.Π.Α ("Urban Drainage Design Manual, HEC22", U.S. Department of Transportation 1996) προτείνει τις ακόλουθες περιόδους επαναφοράς ανάλογα με τη θέση και τη σημασία / κατάταξη του έργου: 1:50 έτη για έργα που προβλέπονται σε περιοχές με χαμηλά υψόμετρα, 1:10 χρόνια για συλλέκτες, και 1:5 έτη για το τοπικό οδικό δίκτυο στις αστικές περιοχές. Τα Ελληνικά Πρότυπα (Προεδρικό Διάταγμα Αρ. 096/1974) προτείνουν τις ακόλουθες περιόδους επαναφοράς ανάλογα με τη θέση και τη σημασία I κατάταξη του έργου: 1:50 έτη για έργα εκτροπής ρυακιών και συλλέκτες μείζονος σημασίας, 1:25 χρόνια για κύριους συλλέκτες - πρωτεύοντες αγωγούς, 1:10 χρόνια για δευτερεύοντες αγωγούς - συλλέκτες, και 1:5 έτη για ήσσονος σημασίας αγωγούς σε αστικές περιοχές. Ωστόσο σύμφωνα με παγκοσμίως αποδεκτές πρακτικές αλλά και την πρακτική που ακολουθείται στην Κύπρο τα τελευταία χρόνια η περίοδος επαναφοράς σχεδιασμού οχετών προς αντικατάσταση τμημάτων υδατορεμάτων είναι 20 με 50 χρόνια.» Στην προκειμένη περίπτωση, ουσιαστικά πρόκειται για αντικατάσταση ρυακιού/υδατορέματος σε σύστημα συλλογής και μεταφοράς ομβρίων. Έτσι ο έλεγχος θα γίνει για την ικανότητα του συστήματος να συλλέγει και μεταφέρει όμβρια με χρόνο επαναφοράς 1:20 έτη. Επειδή πρόκειται για κατοικημένη περιοχή θα εξετασθεί και για αποτελέσματα ροής με περίοδο επαναφοράς τουλάχιστον 1 στα 25 έτη ή ένεκα των πρόσφατων πλημμύρων 1 στα 50 έτη. Η περίοδος αυτή στατιστικά σημαίνει ότι υπάρχει πιθανότητα 4 και 2% αντίστοιχα, να συμβεί το γεγονός δηλαδή η υπολογισθείσα ροή.". (Η έμφαση με έντονα γράμματα είναι του Δικαστηρίου.) Ήταν η θέση του ΜΥ1 ότι συνεπεία της ισχυρής καταιγίδας που σημειώθηκε στις 27/10/2009 στις περιοχές Αλάμπρας, Πέρα Χωριού - Νήσου, Αγίας Βαρβάρας, Κοτσιάτη και Λυμπιών, με επίκεντρο την περιοχή μεταξύ των χωριών Λύμπια, Αγία Βαρβάρα και Πέρα Χωρίο Νήσου, η βροχόπτωση που κατέπεσε σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων "ήταν συχνότητας μεγαλύτερης των 20 χρόνων, ήταν 1 στα 35 χρόνια δηλαδή και ήταν ένα ακραίο καιρικό φαινόμενο". Παρέπεμψε συναφώς στη σελ. 5 του Εγγράφου ΚΓ. Το ότι η βροχόπτωση εκείνη την μέρα ήταν 37 χιλιοστά, ο ΜΥ1 το έλαβε από το Μηνιαίο Δελτίο Καιρού, ημερ. 3/11/2009, το οποίο ετοιμάστηκε από τη Μετεωρολογική Υπηρεσία του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος και το οποίο ο ΜΥ1 ζήτησε και έλαβε από το Κοινοτικό Συμβούλιο Αγίας Βαρβάρας, Λευκωσίας (βλ. το τεκμήριο που κατέθεσε στο Δικαστήριο ο ΜΥ1 με ένδειξη "Έγγραφο ΚΕ"). Από την αντεξέταση του ΜΥ1 από τον συνήγορο των Εναγόντων, προέκυψαν τα εξής:
(1)Ο παράγων που καθορίζει προς τα πού θα πάει το νερό είναι τα μετρημένα υψόμετρα. Δεν μπορεί το νερό να πάει πιο ψηλά. Ο τοίχος περίφραξης της οικίας της Ενάγουσας ήταν πολύ πιο ψηλά από τον τοίχο του καναλιού που ήταν επιπρόσθετος τοίχος (βλ. φωτο. 26 Παράρτημα Η, Εγγράφου Ζ).
(2)Οι κλίσεις κατά πλάτος της Λεωφ. Μακαρίου ήταν σχεδιασμένες κατά τρόπο που το μέσο του δρόμου ήταν πιο ψηλά από τις εκατέρωθεν πλευρές του δρόμου, με αποτέλεσμα η βροχή να διοχετεύεται προς τα πλευρά του δρόμου, δεξιά και αριστερά, τόσο προς βορρά όσο και προς νότο.
(3)Όμως, το πιο χαμηλό σημείο του δρόμου της Λεωφ. Μακαρίου είναι στη βόρεια πλευρά και εκεί δημιουργείται ένα λιμνάζων σχήμα και έχει και φρεάτιο καθίζησης, για να φεύγει το νερό προς τα κάτω. Αντίθετα, το νερό που ρέει προς τη νότια πλευρά του δρόμου είναι ελάχιστο. Επιπρόσθετα, υπάρχει και ένα άνοιγμα 40 εκατοστών, όταν η βροχόπτωση είναι μικρή και όταν το νερό κυλά κανονικά πάνω στον δρόμο της Λεωφ. Μακαρίου που μπορεί να μπει στο κανάλι, νοουμένου ότι αυτό δεν έχει φράξει.
(4)Το κανάλι παρά την Λεωφ. Μακαρίου περνά κάτω από το γεφύρι και είναι το σημείο όπου η επιφάνειά του μειώνεται με τρεις οχετούς, γι'αυτό και μειώνεται η παροχετευτικότητα, οπότε το νερό που έρχεται από το κανάλι ανυψώνεται και δημιουργείται εκεί ένα υδραυλικό άλμα, πηδά το νερό ίσια πάνω. Όταν η απορροή είναι 1 προς 20 έτη, το υψόμετρο της επιφάνειας του νερού είναι 240.70 μέτρα, όπως είναι το τοιχίο που φαίνεται στη φωτογραφία 25 του παραρτήματος Η Εγγράφου Ζ. Όταν η απορροή είναι μεγαλύτερη, τότε υπερχειλά φυσικά. Αν η βροχόπτωση ισούται με περίοδο επαναφοράς 1 προς 20 χρόνια και το κανάλι λειτουργεί κανονικά, δηλαδή δεν το φράσσουν φερτά υλικά, τότε αυτό δεν θα υπερχειλίσει.
(5)Η θέση που υποβλήθηκε στον ΜΥ1, ότι η κατασκευή συστήματος όμβριων υδάτων με ροές περιόδου επαναφοράς τουλάχιστον 1 προς 50 χρόνια θα ήταν πιο ασφαλής για την περιοχή Πέρα Χωριού και Νήσου. για το μέρος του συστήματος του δικτύου όμβριων υδάτων παρά τη Λεωφ. Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, θα έπρεπε κατά τη γνώμη του ΜΥ1 να υποβληθεί στους κατασκευαστές του έργου. Είναι θέμα των κριτηρίων που έβαλε ο μελετητής του έργου και τα κατασκευαστικά σχέδια. Δεν είναι θέμα για το οποίο ο ΜΥ1 να θέλησε να εκφράσει γνώμη.
(6)Υποβλήθηκε στον ΜΥ1 ότι, πρώτον, η βροχόπτωση τη μέρα της επίδικης πλημμύρας (27.10.2009) δεν ήταν 1 προς 35 χρόνια, αλλά πολύ πιο χαμηλή και, δεύτερον, ότι ήταν μεν έντονη, όχι όμως ασυνήθιστη για την περιοχή και, τρίτον, ότι ακόμη και αν εμφάνιζε ροές με συχνότητα 1 προς 35 χρόνια, σε καμία περίπτωση δεν μπορούσε να χαρακτηριστεί ως "ακραίο καιρικό φαινόμενο". Διαφώνησε ο ΜΥ1 λέγοντας ότι "Το τι είναι ακραίο καιρικό φαινόμενο και τί μη, είναι θέμα του Τμήματος Μετεωρολογίας, όχι δικό μου. Το Τμήμα Μετεωρολογίας έγραψε ότι εκείνην τη μέρα το Πέρα Χωριό Νήσου είχε 37 μιλίμετρα βροχόπτωση. Τελεία."
(7)Μετά το 2011 έγιναν επιπρόσθετα αντιπλημμυρικά έργα από το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων στην έξοδο του οχετού που διασταύρωνε τον αυτοκινητόδρομο Λευκωσίας ? Λεμεσού. Εκείνα τα έργα δεν λήφθηκαν υπόψη από τον ΜΥ1 όταν κατήρτισε την υδρολογική μελέτη για την παρούσα υπόθεση.
(8)Το κατά πόσον η τοποθέτηση τριών σωλήνων μέσα στον οχετό κάτω από το γεφύρι ήταν ή δεν ήταν ορθή από τη σκοπιά πολιτικής μηχανικής ή υδραυλικής μηχανικής, δεν είναι ερώτηση που ο ΜΥ1 να θεωρεί ορθό να απαντήσει ο ίδιος. Αρμόδιος να απαντήσει είναι ο σχεδιαστής και κατασκευαστής του γεφυριού και της τοποθέτησης των σωλήνων. Κατά την επανεξέταση του ΜΥ1 από τον συνήγορο των Εναγομένων αρ. 1, του ζητήθηκε να παραπέμψει στην Έκθεσή του για το πού καταγράφονται οι μετρήσεις των υψομέτρων. Υπέδειξε ότι βρίσκονται στις σελ. 14 και 15 του Εγγράφου ΚΓ. Η μαρτυρία του κ. XXXXX Γεωργίου (Μ.Υ.2) Ο ΜY2 υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως εξέτασής του το περιεχόμενο γραπτής δήλωσης, την οποία κατέθεσε στο Δικαστήριο ως τεκμήριο με ένδειξη "Έγγραφο ΚΖ". Όπως εκεί καταγράφεται, ο ΜΥ2 είναι ο εκλελεγμένος Πρόεδρος του Κοινοτικού Συμβουλίου Πέρα Χωριού & Νήσου από το
  1. Κάθε μια από τις κοινότητες Πέρα Χωριό και Νήσου έχει το δικό της Κοινοτικό Συμβούλιο, αλλά υπάρχει και ένα Συμβούλιο Συμπλέγματος Κοινοτήτων, Πρόεδρος του οποίου είναι ο Κοινοτάρχης του Πέρα Χωριού που είναι το μεγαλύτερο χωριό και Αναπληρωτής Πρόεδρος είναι ο Κοινοτάρχης της Νήσου που είναι το μικρότερο χωριό. Το Συμβούλιο απαρτίζεται επιπλέον από οκτώ μέλη. Σημείωσε ο ΜΥ2 ότι οι αρμοδιότητες, οι ευθύνες καθώς και τα δικαιώματα του Κοινοτικού Συμβουλίου καταγράφονται στον περί Κοινοτήτων Νόμο (Ν.86(Ι)/99) και στους σχετικούς κανονισμούς. Με τη θέσπιση του πιο πάνω Νόμου δόθηκαν στα Κοινοτικά Συμβούλια περισσότερες εξουσίες διοίκησης των τοπικών υποθέσεων. Προηγουμένως, κάθε αρμοδιότητα ασκείτο από την Επαρχιακή Διοίκηση που υπάγεται στο Υπουργείο Εσωτερικών. Ωστόσο, για ορισμένα ευρύτερης σημασίας και αξίας έργα εντός της Κοινότητας, όπως για παράδειγμα για το κεντρικό οδικό δίκτυο, τα αντιπλημμυρικά έργα και για οχετούς όμβριων υδάτων, το αγροτικό οδικό δίκτυο, καθώς και για τους διαχωρισμούς οικοπέδων και τις άδειες οικοδομών, την αρμοδιότητα διατήρησε η Κυπριακή Δημοκρατία (ήτοι η Επαρχιακή Διοίκηση ή το Τμήμα Δημοσίων Έργων ή το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων ή/και άλλες υπηρεσίες του Κράτους). Για όλα αυτά τα ευρύτερης σημασίας έργα, τις μελέτες και την εκτέλεση αναλαμβάνει το Κράτος συμμετέχοντας στην χρηματοδότησή τους κατά 70% και το Κοινοτικό Συμβούλιο επωμίζεται το 30% του κόστους, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις το Κράτος πληρώνει ακόμη και το 100% του κόστους. Όσον αφορά το επίδικο συμβάν, ο ΜΥ2 περιέγραψε στις παρα. 10 έως 13 όσα γνωρίζει προσωπικά. Συγκεκριμένα, ανέφερε ότι στις 27/10/2009 έπληξε τις Κοινότητες Πέρα χωρίου και Νήσου ένα «ακραίο καιρικό φαινόμενο», εξηγώντας ότι η καταιγίδα «επέφερε μέσα σε λίγα λεπτά βροχόπτωση 38mm». Καθόρισε τη διάρκεια αυτή «μεταξύ 20 - 25 λεπτά». Το φαινόμενο αυτό ήταν «ασυνήθιστο για τις κοινότητες» αυτές, υπό την έννοια ότι «Με βάση τις καταγραφές του βροχογράφου της μετεωρολογικής υπηρεσίας, τέτοια συσσώρευση βροχής σε τόσο λίγο χρόνο για την περιοχή της κοινότητας Πέρα Χωρίου και Νήσου, παρατηρείται μια φορά κάθε 100 χρόνια». Πρόσθεσε ο ΜΥ2 ότι η βροχόπτωση αυτή δεν ήταν ούτε συνήθης ούτε προβλέψιμη και ήταν αδύνατο να υπάρχουν ανάλογα έργα που να άντεχαν σε τέτοια βροχόπτωση. Δεν ήταν υποχρέωση του Κοινοτικού Συμβουλίου να προβλέψει ή να κατασκευάσει τέτοια μεγάλα έργα αντιμετώπισης των ακραίων φαινομένων. Όσον αφορά τον βροχογράφο, ο ΜΥ2 εξήγησε ότι αυτός βρίσκεται στο χώρο του Αστυνομικού Σταθμού της Κοινότητας και ανήκει στη Μετεωρολογική Υπηρεσία. Οι καταμετρήσεις της βροχόπτωσης όσον αφορά την ουσιώδη ημερομηνία (27.10.2009) δόθηκαν στο Κοινοτικό Συμβούλιο κατά ή περί τις 30.5.2012, μαζί με σχετικό σημείωμα που ετοιμάστηκε από τον κ. Κώστα Αριστείδου, Υδρολόγο του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων. Το εν λόγω Σημείωμα με τα συνημμένα του κατατέθηκε ως τεκμήριο από τον ΜΥ2 με ένδειξη «Τεκμήριο 1 υπό Έγγραφο ΚΖ». Διευκρίνισε ο ΜΥ2 ότι, όπως φαίνεται στο «Τεκμήριο 2 υπό Έγγραφο ΚΖ» που επίσης κατατέθηκε από τον ίδιο, το Σημείωμα αυτό ήταν ανυπόγραφο όταν παραλήφθηκε με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο από τον Γραμματέα, κ. XXXXX Κκα?λη, τον γραφικό χαρακτήρα του οποίου αναγνώρισε ο ΜΥ2 σε σχέση με τις σημειώσεις που έθεσε επί του εν λόγω Σημειώματος όταν το καταχωρούσε στο σχετικό φάκελο του Κοινοτικού Συμβουλίου με αρχικά «Ν.Π.Χ.31.0» και με την ένδειξη «Από XXXXX Αριστείδου, Τ.Α.Υδάτων, 31.3.2012 (με e-mail)». Παρά το ότι ο κ. Κκα?λης αφυπηρέτησε, εντούτοις, όπως ανέφερε ο ΜΥ2, θα μπορούσε να προσέλθει στο Δικαστήριο για ν' αποδείξει την αλήθεια των δηλώσεων του. Δίδοντας περαιτέρω λεπτομέρειες για το πώς επήλθε η πλημμύρα, ο ΜΥ2 ανέφερε κατ' αρχάς ότι δεν ήταν μόνο η οικία των Εναγόντων που πλημμύρησε, αλλά αντίθετα το σύνολο της Κοινότητας Πέρα Χωρίου και Νήσου, όπως και οι γύρω κοινότητες, της Αλάμπρας, της Αγίας Βαρβάρας κ.α. Η έντονη βροχόπτωση ξεκίνησε κατά ή περί τις 12 το μεσημέρι. Ο ΜΥ2 βρισκόταν στα γραφεία του Κοινοτικού Συμβουλίου. Μόλις είδε την κατάσταση, έδωσε οδηγίες σε όλο το εργατικό προσωπικό να βγει έξω στην Κοινότητα με προσοχή και να βοηθήσει όποιον είχε πρόβλημα. Κάλεσε την Επαρχιακή Διοίκηση, την Πυροσβεστική Υπηρεσία, την Αστυνομία και την Πολιτική Άμυνα να προσέλθουν για βοήθεια και ήταν σε συνεχή επικοινωνία μαζί τους. Ταυτόχρονα, κάλεσε ιδιώτες με τους οποίους συνεργάζονταν που είχαν τρακτέρ και άλλα μηχανήματα να είναι σε επιφυλακή για μετακίνηση αντικειμένων. Ο ίδιος προσέτρεξε για βοήθεια στον πυρήνα της Κοινότητας όπου υπήρχαν πληροφορίες ότι υπερήλικες και ανάπηροι κινδυνεύουν λόγω των νερών της βροχής. Στο σπίτι των Εναγόντων και στην περιοχή της Λεωφόρου Μακαρίου Γ' πήγε αργότερα εντός της ημέρας. Στην οικία των Εναγόντων, ο ΜΥ2 μετέβη αργότερα εντός της ημέρας, όταν πλέον δεν έμπαινε άλλο νερό στην αυλή της, αντιθέτως το νερό είχε υποχωρήσει. Ο ΜΥ2 κατέθεσε ως Τεκμήριο με ένδειξη «Έγγραφο ΚΗ» ένα USB στο οποίο ήταν αποθηκευμένο το βίντεο που δείχνει τί συνέβη την ουσιώδη ημερομηνία στην περιοχή όπου βρίσκεται η οικία των εναγόντων. Προβλήθηκε το βίντεο ενώπιον του Δικαστηρίου χωρίς ένσταση από τους συνηγόρους των Εναγομένων 1, 2 και
  2. Υποδείκνυε ο ΜΥ2 τις σκηνές που προβάλλονταν στο βίντεο, σε σχέση με τις οποίες ήθελε να έχει την προσοχή του Δικαστηρίου. Συγκεκριμένα, έδειξε ο ΜΥ2 ποιο ήταν το σημείο της διασταύρωσης των Λεωφόρων Λεμεσού και Μακαρίου. Ανέφερε ακολούθως ότι στο χρονικό σημείο λήψης 0?00?09 του βίντεο, φαίνεται ένα όχημα με αριθμούς εγγραφής XXXXX60 και στο βάθος η επίδικη οικία των Εναγόντων με καφέ αλουμινένιες πόρτες. Επεσήμανε ότι ακριβώς πίσω από το δέντρο που φαίνεται στα δεξιά της κύριας εισόδου της επίδικης οικίας, ξεκινά η ράμπα. Συνέχισε ο ΜΥ2 λέγοντας ότι επειδή οι δρόμοι ήταν γεμάτοι με νερά της βροχής και επειδή δεν υπήρχε πεζοδρόμιο, έβρισκαν καταφύγιο προς το υπόγειο της επίδικης οικίας. Όσον αφορά τα έργα παροχέτευσης των όμβριων υδάτων, ο ΜΥ2 δήλωσε ότι γνωρίζει, λόγω της θέσης του ως Πρόεδρου του Κοινοτικού Συμβουλίου, ότι αυτά δεν κατασκευάστηκαν από το Κοινοτικό Συμβούλιο. Μετά από σχετικό γραπτό αίτημα προς τον Έπαρχο Λευκωσίας, το οποίο υπεβλήθη με επιστολή, ημερομηνίας 30/3/1985, της Ενάγουσας και άλλων συνιδιοκτητών του ακινήτου που θα διαχωριζόταν σε οικόπεδα και στο οποίο θα κτιζόταν η επίδικη οικία της Ενάγουσας, για κατασκευή αντιπλημμυρικών έργων έτσι ώστε να μην τίθεται σε κίνδυνο πλημμύρας η ανάπτυξη του ακινήτου τους, όπως το αίτημα αυτό αποτυπώνεται στο Τεκμήριο 3 υπό Έγγραφο ΚΖ, έγινε μελέτη του έργου από τις Τεχνικές Υπηρεσίες της Επαρχιακής Διοίκησης, από το Τμήμα Δημοσίων Έργων, καθώς και από το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων και κατασκευάστηκαν εν τέλει τα επίμαχα αντιπλημμυρικά έργα κατά ή περί το
  3. Απέρριψε ο ΜΥ2 τον ισχυρισμό των Εναγόντων ότι το κλειστό μέρος του καναλιού είχε μειωμένη παροχετευτικότητα νερού, επισημαίνοντας ότι αυτό είχε τις ίδιες διαστάσεις του αργακιού/αυλακιού που υπήρχε προηγουμένως. Ήταν η θέση του ότι τίποτε δεν άλλαξε σε ότι αφορά την παροχετευτικότητα νερού από το συγκεκριμένο σημείο. Τόνισε ο ΜΥ2 ότι «μέχρι και σήμερα» τα έργα που κατασκευάστηκαν για παροχετεύσεις των όμβριων υδάτων το 1988 παρέμειναν τα ίδια στο συγκεκριμένο σημείο που είναι η κατοικία των εναγόντων (βλ. παρα. 26 του Εγγράφου ΚΖ). Ο ΜΥ2 υπεραμύνθηκε των ενεργειών του Κοινοτικού Συμβουλίου σε ό,τι αφορά τη διενέργεια ελέγχων καθαριότητας εντός της Κοινότητας. Σημείωσε ότι προέβαιναν σε τακτικούς καθαρισμούς των καναλιών των όμβριων υδάτων των αργακιών και των έργων για τα όμβρια ύδατα δύο - τρεις φορές το χρόνο και σε έκτακτους ελέγχους όποτε χρειαζόταν (βλ. παρα. 16 του Εγγράφου ΚΖ). Το ότι στις 27/10/2009 υπήρξαν διάσπαρτες ακαθαρσίες και αντικείμενα εντός των αργακιών και οχετών, ο ΜΥ2 το απέδωσε στο γεγονός ότι λόγω της ακραίας βροχόπτωσης, η ορμή των νερών ήταν τέτοια που αφενός κατέστησε υπερπλήρεις τους οχετούς σε νερό και αφετέρου μετέφερε διάφορα αντικείμενα, μικρά και μεγάλα, στο πέρασμα του νερού. Μεταφέρθηκαν ξερά χόρτα από την γύρω περιοχή. Κόπηκαν κλαδιά δέντρων που μεταφέρονταν από το νερό. Το τοιχαράκι του εργοστασίου Α.Π. Γεωργιάδης (ΝΕ-ΧΛΩΡΑ) που ήταν κτισμένο με τούβλα και εμπόδιζε αντικείμενα από το εργοστάσιο να πέσουν στο κανάλι, όπως φαίνεται στις φωτογραφίες που κατέθεσε ο ΜΥ2 στο Δικαστήριο ως Τεκμήριο 4 υπό Έγγραφο ΚΖ, από την ορμή και πίεση που του άσκησε το νερό, υποχώρησε και κατέπεσε, με αποτέλεσμα κάποια βαρέλια από το εργοστάσιο να παρασυρθούν από το νερό και μεταφέρθηκαν προς το σημείο κατάληξης του νερού. Όσον αφορά το συγκεκριμένο τοιχαράκι του εργοστασίου Α.Π. Γεωργιάδης (ΝΕ-ΧΛΩΡΑ), ο ΜΥ2 εξήγησε ότι αυτό ξεκινά από την οδό Βασιλικού και εκτείνεται μέχρι την οδό Μακαρίου, στην άκρη όπου βρίσκεται το εργοστάσιο. Είναι σε απόσταση 150 - 200 μέτρων από την επίδικη οικία των Εναγόντων. Η ροή του νερού την ημέρα της επίδικης πλημμύρας ήταν από το εργοστάσιο προς την επίδικη οικία. Ο λόγος που το τοιχαράκι δεν φαίνεται στο βίντεο του USB που κατατέθηκε ως τεκμήριο με ένδειξη Έγγραφο ΚΗ είναι διότι αυτό βρίσκεται στο πίσω μέρος της επίδικης οικίας. Για να εξηγήσει πώς διέφυγαν τα μπλε βαρέλια του εργοστασίου που φάνηκαν και στον επίδικο οχετό παρά την οικία των Εναγόντων αμέσως μετά την επίδικη πλημμύρα, ο ΜΥ2 παρουσίασε και κατέθεσε στο Δικαστήριο τις εκτυπώσεις τριών φωτογραφιών ως το Έγγραφο ΚΘ. Σε αυτές τις φωτογραφίες, οι οποίες είναι ημερομηνίας 28.10.2009, φαίνεται ότι τα μπλε βαρέλια ήταν τοποθετημένα παρά το τοιχαράκι το οποίο από την έντονη βροχόπτωση και την πίεση του νερού, έπεσε. Όσον αφορά τις σωλήνες που ήταν τοποθετημένες μέσα στον οχετό όπως φαίνεται στις φωτογραφίες 24 και 25 του Παραρτήματος Η του Εγγράφου Ζ, τις οποίες φωτογραφίες κατέθεσε στο Δικαστήριο η ΜΕ1, ήταν η θέση του ΜΥ2 ότι τοποθετήθηκαν χωρίς άδεια από το Κοινοτικό Συμβούλιο. Αυτό έγινε από άλλες υπηρεσίες του Κράτους και Ημικρατικούς Οργανισμούς. Τοποθετήθηκαν πολύ παλιά, από τότε που έπαιρναν το νερό στη Λουρουτζίνα. Όσον αφορά την ευθύνη κατασκευής πεζοδρομίων, ήταν η θέση του ΜΥ2 ότι αυτή ανήκει στους ιδιοκτήτες των ακινήτων και/ή τους ιδιοκτήτες των οικοπέδων, με βάση όρους που τίθενται από την αρμόδια Πολεοδομική και Οικοδομική Αρχή που είναι το Τμήμα Πολεοδομίας και Οι

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.