Μακαρίου κ.α. ν. Τράπεζα Κύπρου Δημόσια Εταιρεία Λτδ κ.α., Αρ. Αγωγής: 1886/14, 23/2/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2022:A96 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Χ. Β. Χαραλάμπους, Π.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 1886/14 Μεταξύ:
- *** Μακαρίου
- CSC Makariou Ltd
- Univentures Group Plc
- CSC Anemona Ltd
- Globaloptions Ltd
- Odyssialand Ltd
- D&G Anemona Ltd
- Globaladmin Ltd
- D&G Gold Ltd
- Globalmak Ltd
- Valuegroup Ltd
- DG Inspiration Office Ltd Εναγόντων και
- Τράπεζα Κύπρου Δημόσια Εταιρεία Λτδ
- *** Κωνσταντίνου υπό την ιδιότητα του ως Διαχειριστής και Παραλήπτης της εταιρείας GlobalValue Plc για την περίοδο 27.9.10 μέχρι 11.3.11
- *** Στεφανίδης υπό την ιδιότητα του ως Διαχειριστής και Παραλήπτης της εταιρείας GlobalValue Plc για την περίοδο 27.9.10 μέχρι 11.3.11 Εναγομένων Αίτηση ημερ. 19.6.20 υπό Εναγόντων για Προσθήκη Εναγομένης 4, Διαγραφής Εναγουσών 4, 10, Διακοπής από Ενάγουσες 5, 6 και για Τροποποίηση Έκθεσης Απαίτησης Ημερομηνία: 23 Φεβρουαρίου 2022 Ε Μ Φ Α Ν Ι Σ Ε Ι Σ: Για Ενάγοντες: κα Χ. Μεττή, για Ορφανίδης, Χριστοφίδης και Συνεργάτες ΔΕΠΕ Για Εναγόμενη 1: κα Χ. Χατζηγεωργίου, για Χρυσαφίνης και Πολυβίου ΔΕΠΕ Ε Ν Δ Ι Α Μ Ε Σ Η Α Π Ο Φ Α Σ Η Με την ως άνω αίτηση τους οι Ενάγοντες αιτούνται όπως διαταχθεί:
- Προσθήκη της Estaga Properties Ltd ως Εναγομένης
- Διαγραφή των Εναγουσών 4 και 10 από τον τίτλο της αγωγής.
- Διακοπή της αγωγής εκ μέρους των Εναγουσών 5 και
- Τροποποίηση των §§1, 2, 7 και 13 της έκθεσης απαίτησης και προσθήκη νέας §1Α. Στην υποστηρικτική ένορκη δήλωση του ο Ενάγων 1 προβάλλει ότι από τη μελέτη της δικογραφίας διαπιστώθηκε ότι εκ παραδρομής δεν είχε συμπεριληφθεί η προτεινόμενη Εναγόμενη 4 και ότι αυτό απαιτείται πλέον καθότι με την επιδιωκόμενη στην αγωγή ακύρωση της συμφωνίας μεταξύ Εναγόντων και Εναγομένης 1 επηρεάζονται άλλες σχετικές συμφωνίες τις οποίες υπέγραψαν μεταξύ τους η Ενάγουσα 7 και η προτεινόμενη Εναγόμενη
- Περαιτέρω εξηγεί ότι κατά την υπογραφή της επίδικης βασικής συμφωνίας ημερ. 4.3.11 μεταξύ Εναγόντων και Εναγομένης 1 είχαν επισυναφθεί ως παραρτήματα κάποιες άλλες συμφωνίες, συνδεδεμένες με την επίδικη βασική συμφωνία. Στη μια από αυτές (Παράρτημα 2) φαίνεται ότι η θυγατρική της Εναγομένης 1, ήτοι η προτεινόμενη τώρα ως Εναγομένη 4, υπέγραψε επίσης στις 4.3.11 συμφωνία με την οποία εξαγόραζε τα δικαιώματα της Ενάγουσας 7, τα οποία η τελευταία είχε αποκτήσει βάσει συμφωνίας αγοράς διαμερίσματος από την Chacholis (Pallinio Court) Ltd. Επισυνάπτει τη βασική συμφωνία ως Τεκμήριο
- Στη συνέχεια αναφέρει τα ακόλουθα στις §§4-10 της ένορκης του δήλωσης: «
- Ενόψει του γεγονότος ότι η Εναγόμενη 1 παράνομα προχώρησε στο διορισμό 2 Διαχειριστών/Παραληπτών στη βάση κυμαινόμενού ομολόγού επιβάρυνσης, κατά παράβαση των προνοιών του τελευταίου που δεν της επέτρεπε να διορίσει δύο Διαχειριστές/Παραλήπτες και εξαιτίας του γεγονότος ότι τα πιο πάνω πρόσωπα εκτέλεσαν κατά τρόπο αμελή τα καθήκοντα τούς σε σχέση με το καθήκον επιμέλειας που είχαν έναντι της εταιρείας GlobalValue και ενόψει του γεγονότος ότι η Εναγόμενη 1 εξαπάτησε τούς Ενάγοντες κατά την υπογραφή της επίδικης συμφωνίας ημερομηνίας 4/03/2011 ζητείται από τους Ενάγοντες η ακύρωση της συμφωνίας ημερομηνίας 04//03/
- Επειδή μέρος της επίδικης συμφωνίας είναι η προτεινόμενη Εναγόμενη 4, εξ όσων λαμβάνω νομικής συμβουλής, είναι αναγκαίοι διάδικοι για τούς σκοπούς της παρούσας διαδικασίας, καθότι το αποτέλεσμα της παρούσας αγωγής ενδεχομένως να επηρεάσει τα έννομα συμφέροντα τούς που απορρέουν από την καταγγελθείσα σύμβαση που επισυνάπτεται ως Παράρτημα 2 στην κυρίως συμφωνία.
- Εξ όσων λαμβάνω νομικής συμβουλής, το αποτέλεσμα της παρούσας αγωγής ενδέχεται να επηρεάσει άμεσα τα νομικά δικαιώματα της προτεινόμενης Εναγόμενης 4, αφού τίθεται υπό αμφισβήτηση το ιδιοκτησιακό της δικαίωμα επί του ως άνω αναφερόμενου ακινήτου.
- Σε ότι αφορά τις προτεινόμενες τροποποιήσεις στην Έκθεση Απαίτησης είναι η θέση μού ότι αυτές είναι απαραίτητες για να μπορέσει το δικαστήριο να διαπιστώσει με ακρίβεια ποια είναι τα επίδικα γεγονότα στην παρούσα υπόθεση .
- Πιο συγκεκριμένα, είναι η θέση όλων των Εναγόντων ότι η Εναγόμενη 1 παράνομα προχώρησε στο διορισμό δύο διαχειριστών, αφού κάτι τέτοιο δεν επιτρεπόταν από τους όρους τον ομολόγού κυμαινόμενης επιβάρυνσης.
- Εξαιτίας της ως άνω παράνομης πράξης της Εναγόμενης 1 όλοι οι Ενάγοντες έχουν υποστεί ζημιά αφού εξαιτίας της παράνομης διαχείρισης της από τους δύο διαχειριστές που διόρισε η Εναγόμενη 1 η εταιρεία κατέστηκε προβληματική με αποτέλεσμα να διαλυθεί.
- Κατά συνέπεια, είναι η θέση μου ότι είναι ορθό και δίκαιο να προστεθεί ως διάδικος στην παρούσα αγωγή η προτεινόμενη Εναγόμενη 4 και να γίνουν όλες οι απαιτούμενες τροποποιήσεις στο δικόγραφο των Εναγόντων». Ένσταση Η Εναγόμενη 1 προέβαλε 28 λόγους προς απόρριψη της αίτησης, οι οποίοι συνοψίζονται στο ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για έγκριση των διαταγμάτων, η αίτηση είναι κακόπιστη, οι διάφοροι ισχυρισμοί θα έπρεπε να ήταν εις γνώση των Εναγόντων νωρίτερα, επιχειρείται επαναπροσδιορισμός επίδικων θεμάτων, υπάρχει υπέρμετρη καθυστέρηση χωρίς εξήγηση και ότι προκαλείται βλάβη στην ίδια (την Εναγόμενη 1). Στη συνοδεύουσα την ένσταση ένορκη δήλωση του ο εργοδοτούμενος στην Εναγόμενη 1 κ. Αδαμίδης επαναλαμβάνει τους λόγους ένστασης, τους οποίους αναλύει και επεξηγεί, με έμφαση στην καθυστέρηση και στο ότι η εμπλοκή της προτεινόμενης Εναγόμενης 4 ήταν γνωστή. Ειδικά για την προτεινόμενη νέα §15Β (προφανώς εννοεί την προτεινόμενη υποπαράγραφο 15Β της §13) προβάλλει ότι αυτή είναι ταυτόσημη με άλλη υφιστάμενη αξίωση εναντίον της Εναγομένης 1 (στην §13). Νομική Πτυχή Όπως έχει διαφανεί στην αίτηση έχουν ενσωματωθεί δύο βασικά αιτήματα, ήτοι αφενός της προσθήκης διαδίκου (εναγομένης) και αφετέρου της τροποποίησης δικογράφου (έκθεσης απαίτησης). Προσθήκη Διαδίκου Το θέμα της προσθήκης διαδίκου καλύπτεται από τη Δ.9 θ.10 η οποία είναι γενικότερης εμβέλειας και επιτρέπει ακριβώς την προσθήκη οποιουδήποτε διαδίκου του οποίου η παρουσία στο δικαστήριο θα ήταν αναγκαία για να μπορέσει το δικαστήριο αποτελεσματικά και ολοκληρωτικά να αποφασίσει και να διακανονίσει όλα τα ερωτήματα που υπάρχουν στην υπόθεση (βλ. υπ. Λίζας Θεοφάνους v. Λεωνίδα Γεωργίου κ.ά,
(2011)1(Β) Α.Α.Δ.991). Γενικά αναγνωρίζεται ότι το δικαστήριο ενεργώντας με βάση τη Δ.9 θ.10 διαθέτει ευρεία διακριτική ευχέρεια. Σχετικά με το θέμα αναφέρθηκαν στην υπ. Korkut v. Γεωργίου
(2007)1 Α.Α.Δ.1213 τα ακόλουθα: "Για να προστεθεί ένα πρόσωπο ως διάδικος δυνάμει της Δ.9 θ.10 των περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμών θα πρέπει να κριθεί ως αναγκαίος διάδικος. Βασικό κριτήριο για την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου για την προσθήκη διαδίκου, είναι κατά πόσο θα επηρεαστούν άμεσα τα νομικά δικαιώματα ή τα οικονομικά του συμφέροντα και ιδιαίτερα όταν υπάρχουν υπό αμφισβήτηση ή επηρεάζονται ιδιοκτησιακά δικαιώματα ή συμφέροντα σε περιουσία όπου οι νόμιμοι ιδιοκτήτες πρέπει να αντιπροσωπεύονται". Η υπ. Χριστάκης Σοφιανού v. Minas Makris Developers Ltd κ.ά,
(2011)1(Γ) Α.Α.Δ.1668 αφορούσε ακριβώς παρόμοια αιτήματα και μάλιστα και πάλιν εν σχέσει με ακίνητη ιδιοκτησία, αλλά για προσθήκη συνιδιοκτήτριας εταιρείας ως "συνεναγομένης". Αναφέρθηκαν τα εξής: "Η προσθήκη διαδίκου είναι ζήτημα αναγόμενο στη διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίου. Το δικαστήριο έχει επί του προκειμένου ευρεία διακριτική εξουσία να επιφέρει αναγκαίες τροποποιήσεις σε σχέση με τους διαδίκους (διαγραφή, προσθήκη, αντικατάσταση) που στοχεύουν στο να καταστεί δυνατή η πλήρης και αποτελεσματική εκδίκαση όλων των επίδικων θεμάτων μεταξύ των αναγκαίων διαδίκων. Βλ. Mepa Manag. Ltd κ.ά. v. Αγροτικής Ετ. Γεν. Ασφαλ.
(1997)1(Β) Α.Α.Δ.772. Στην υπό εξέταση υπόθεση η αγωγή αφορά στη διεκδίκηση/κατοχύρωση δικαιώματος κατοχής επί ακίνητης περιουσίας, παράνομης επέμβασης και αξίωσης για αποζημιώσεις κατά εγγεγραμμένων ιδιοκτητών του επίδικου ακινήτου. Η επίλυση των επίδικων ζητημάτων θα καταστεί ευχερέστερη και ενδεχομένως πιο αποτελεσματική με τη συμμετοχή όλων των συνιδιοκτητών του επίδικου κτήματος ως αναγκαίων διαδίκων. Η προσθήκη της ................ως φερόμενης συνιδιοκτήτριας του επίδικου κτήματος, αποτελεί υπό τις περιστάσεις απαραίτητη προϋπόθεση για την εξέταση και επίλυση των επίδικων ζητημάτων όπως αυτά εμφανίζονται στην όψη της αγωγής". Ανασκόπηση της σχετικής νομολογίας έγινε αργότερα στην Αλεξάνδρου v. Edward
(2013)1(Γ) Α.Α.Δ.2387 με ιδιαίτερη αναφορά στις Marcoullis v. Tsakistos
(1970)1 C.L.R.1, Chrysostomou v. Chalkousi & Sons
(1978)1 C.L.R.10, Πέτσα κ.ά. v. Πέτσα
(1996)1 Α.Α.Δ.
- Το Εφετείο κατέληξε ότι υπό τις περιστάσεις το πρωτόδικο δικαστήριο θα έπρεπε να είχε ασκήσει από μόνο του τη διακριτική εξουσία της Δ.9 κ.10 και θα έπρεπε να διατάξει την προσθήκη της συνιδιοκτήτριας ως συνεναγόμενης καθότι ήταν αδιαμφισβήτητα αναγκαίος διάδικος. Στην Πέτσα (ανωτέρω) είχε λεχθεί ότι η μη συνένωση διαδίκου δεν καταστρέφει την αιτία αγωγής αλλά αντιμετωπίζεται με κατάλληλη διαταγή, στο πλαίσιο της διακριτικής εξουσίας του δικαστηρίου δυνάμει της Δ.9 κ.10 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας. Στην παρούσα περίπτωση, ως προκύπτει από το κοινό υπόβαθρο γεγονότων για σκοπούς της αίτησης, η Εναγόμενη 1 τράπεζα στις 4.3.11 υπέγραψε την αποκαλούμενη βασική συμφωνία με τους Ενάγοντες 1-12, καθώς και με την GlobalValue Plc προς διευθέτηση πιστωτικών διευκολύνσεων, τις οποίες είχε παραχωρήσει. Ας σημειωθεί ότι στην GlobalValue Plc η Εναγόμενη 1 είχε ήδη από 27.9.10 διορίσει δύο παραλήπτες-διαχειριστές βάσει ομολόγου, καθώς και ότι στην πιο πάνω συμφωνία η εν λόγω εταιρεία εκπροσωπήθηκε, όπως και οι υπόλοιπες ενάγουσες εταιρείες από τον Ενάγοντα
- Στην πιο πάνω συμφωνία υπήρχε όρος ότι η Εναγόμενη 1 αγοράζει είτε επ' ονόματι της είτε επ' ονόματι ελεγχόμενης υπ' αυτής εταιρείας ένα διαμέρισμα στον Πρωταρά έναντι ποσού €620.000 από την Ενάγουσα
- Από το τίμημα αυτό ένα μέρος του θα εξοφλούσε κάποιο δάνειο της Ενάγουσας 7 προς την Εναγόμενη 1 και το υπόλοιπο (περί τις €276.000) θα κατατίθετο σε λογαριασμό εγγύησης επ' ονόματι της Ενάγουσας
- Η αγοράστρια θα υπέγραφε το συνημμένο στη συμφωνία ενοικιαστήριο έγγραφο, ήτοι το Παράρτημα 2, με την Ενάγουσα 7 με δικαίωμα αγοράς σύμφωνα με όρους οι οποίοι περιγράφονται στο ενοικιαστήριο. Προστίθεται στον σχετικό όρο 3 της βασικής συμφωνίας πως η δικαιούχος Ενάγουσα 7 επιθυμεί να μεταφέρει το δικαίωμα αγοράς και χρήσης του ακινήτου στην CSC Anemona Ltd, δηλαδή στην Ενάγουσα 4 και ότι διά της συμφωνίας αυτό μεταφέρεται και η Εναγόμενη 1 συμφωνεί. Το Παράρτημα 2 μεταξύ της Ενάγουσας 7 και της προτεινόμενης Εναγόμενης 4 υπεγράφη πλην όμως δεν έχει επισυναφθεί σε οποιαδήποτε των δηλώσεων στην παρούσα διαδικασία. Δεν αμφισβητείται ότι η προτεινόμενη Εναγόμενη 4 ήταν αυτή που τελικά εξαγόρασε τα δικαιώματα της Ενάγουσας 7, τα οποία η τελευταία είχε αποκτήσει βάσει αγοραπωλητηρίου που υπέγραψε με την Chacholis (Pallinia Court) Ltd για την αγορά του διαμερίσματος. Οι Ενάγοντες εισηγούνται ότι η έκβαση της παρούσας αγωγής θα επηρεάσει τα δικαιώματα της προτεινόμενης Εναγόμενης 4, οπότε πρέπει να προστεθεί ως διάδικος. Δεν δίδουν λεπτομέρειες ως προς το πώς θα επηρεαστεί πλην όμως με δεδομένη την έγερση του ζητήματος το θέμα πρέπει να εξεταστεί. Οι Ενάγοντες προβάλλουν στην έκθεση απαίτησης τους πως οι Εναγόμενοι (τότε όλοι) διέρρηξαν τη βασική σύμβαση ημερ. 4.3.11, καθώς και ότι ενήργησαν αμελώς και ή δολίως με σκοπό να ζημιώσουν τους Ενάγοντες. Στις λεπτομέρειες ζημιών τους περιέλαβαν και το ποσό των €620.000 λόγω της μεταβίβασης ακινήτου της Ενάγουσας 4 σε εταιρεία που συνδέεται με την Εναγόμενη 1 και με αυτό προφανώς εννοούν την προτεινόμενη Εναγόμενη
- Σε συνάρτηση με αυτά, ζητούν επίσης τα ακόλουθα στην §13 της έκθεσης απαίτησης: «7.Διάταγμα και/ή απόφαση εναντίον των Εναγομένων που να ακυρώνει τη μεταβίβαση και/ή εκχώρηση που έγινε αναφορικά με το αγοραπωλητήριο συμβόλαιο σε σχέση με το διαμέρισμα αρ. 201 στο Παλλίνιο Κωρτ στον Πρωταρά και υπογραφή νέας εκχώρησης με δικαιούχο την CSC Anemona Ltd (Ενάγουσα 4) που μεταβίβασαν/εκχώρησαν οι ενάγοντες D&G Anemona Ltd (Ενάγουσα 7) στην εταιρεία Estaga Properties Ltd (προτεινόμενη Εναγόμενη 4) που ελέγχει η Εναγόμενη 1 ως η συμφωνία ημερ. 4/3/2011 η οποία είχε κατατεθεί ως κανόνας δικαστηρίου λόγω παράβασης της συμφωνίας και/ή αθέτησης και/ή μη τήρησης εκ μέρους της Εναγομένης 1 του Κανόνα Δικαστηρίου και/ή των υποχρεώσεων που είχαν βάσει της ρηθείσας συμφωνίας και/ή 8.Διαζευκτικά αποζημιώσεις εναντίον της Εναγομένης 1 ύψους Ευρώ €620.000 πλέον νόμιμο τόκο από 4/3/2011 στην CSC Anemona Ltd (Ενάγουσα 4). 9.Διάταγμα του Σεβαστού Δικαστηρίου με το οποίο να υποχρεώνει και/ή να διατάσσει την Estaga Properties Ltd που ελέγχεται από την Εναγομένη 1 να παραδώσει την κενή κατοχή του εν λόγω διαμερίσματος στην CSC Anemona Ltd (Ενάγουσα 4) η οποία κατέχει την χρήση του εν λόγω διαμερίσματος». Θα μπορούσε να λεχθεί πως οι αξιώσεις υπό §13.8 και 13.9 δεν είναι δυνατό να επηρεάσουν την προτεινόμενη Εναγόμενη 4, η μεν πρώτη επειδή απλά δεν την αφορά η δε δεύτερη επειδή δεν θα εκδίδετο εναντίον μη διαδίκου. Άλλωστε οι δύο αυτές αξιώσεις αφορούσαν την Ενάγουσα 4 για την οποία ούτως ή άλλως με την παρούσα αίτηση ζητείται η διαγραφή της από τον τίτλο. Σίγουρα όμως δεν μπορεί να λεχθεί κάτι ανάλογο για την αξίωση της §13.
- Όπως προνοείται στη βασική συμφωνία (όρος 21) τα παραρτήματα αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της. Η διεκδίκηση διατάγματος για ακύρωση της βασικής συμφωνίας ημερ. 4.3.11, και μάλιστα ως προς το συγκεκριμένο μέρος, ασφαλέστατα επηρεάζει την προτεινόμενη Εναγόμενη 4 υπό την έννοια ότι θα επηρεαστούν τα οικονομικά και περιουσιακά της δικαιώματα. Υπενθυμίζεται ότι τη βασική συμφωνία φέρεται να την υπέγραψε η Εναγόμενη 1 και το δικαίωμα σύναψης της συμφωνίας για το διαμέρισμα (Παράρτημα 2) να δόθηκε διαζευκτικά είτε στη μητρική είτε στη θυγατρική εταιρεία πλην όμως εν τέλει τη συμφωνία την υπέγραψε η θυγατρική. Η οποία βέβαια δεν παύει να είναι μια αυτοτελής, αυθύπαρκτη και ξεχωριστή νομική οντότητα ενώ και η αξίωση αυτή δεν αφορά μια απλή δηλωτική θεραπεία που ενδεχομένως θα μπορούσε να χορηγηθεί στην απουσία κάποιου από τη διαδικασία (βλ. Cyproman Services Ltd, Πολ. Έφ. 140/12, ημερ. 4.4.18). Ως εκ τούτου, κρίνεται ότι η προτεινόμενη ως Εναγόμενη 4 εταιρεία είναι αναγκαία διάδικος και θα πρέπει να προστεθεί ως τέτοια στη διαδικασία. Τροποποίηση Όσον αφορά το άλλο αίτημα για τροποποίηση της έκθεσης απαίτησης οι αρχές με βάση τις οποίες εξετάζονται παρόμοιες αιτήσεις είναι πολύ καλά γνωστές και προκύπτουν μέσα από πολλές αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου (βλ. ενδεικτικά τις Φοινιώτης ν. Greenmar Navigation
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ.44, Χρίστου ν. Αζά
(1992)1 Α.Α.Δ.704, Λάμπρου ν. Λάμπρου
(2002)1 Α.Α.Δ.1092). Για τις ανάγκες της παρούσας θεωρώ πως είναι αρκετό να παραπέμψω στην Clive Preece κ.ά. ν. Ρωσσίδου
(2011)1(Γ) Α.Α.Δ.2138 στην οποία, με αναφορά και σε άλλες υποθέσεις, οι βασικές αρχές συνοψίστηκαν ως εξής: «Αίτηση για τροποποίηση δικογράφου μπορεί να εγκριθεί σε κάθε στάδιο της διαδικασίας εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις οι οποίες καθιστούν την τροποποίηση απαραίτητη για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης. Το συμφέρον της δικαιοσύνης αποτιμάται ύστερα από συνεκτίμηση όλων των παραγόντων της κάθε υπόθεσης, συμπεριλαμβανομένων και των επιπτώσεων που ενδεχομένως θα προκληθούν στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντιδίκου. Βλ. Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε. κ.ά. ν. Βιομ. Χαρ. Αλωνεύτης Λτδ κ.ά.
(2002)1(Α) Α.Α.Δ.237. Στη Χριστοδούλου ν. Χριστοδούλου κ.ά.
(1991)1 Α.Α.Δ.934 έχει ειπωθεί ότι η σύγχρονή τάση είναι να επιτρέπουν τα Δικαστήρια τροποποιήσεις στις κατάλληλες υποθέσεις ακόμα και όταν μια τέτοια τροποποίηση είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης νοουμένου ότι δεν θα προκληθεί αδικία στην άλλη πλευρά που δεν θα μπορούσε να αποζημιωθεί με χρήμα. Στην Astor Manufacturing & Exporting Co κ.ά. ν. A. & G. Leventis & Co (Nigeria) Ltd κ.ά.
(1993)1 Α.Α.Δ.726 αναφορικά με τον παράγοντα του χρόνου ειπώθηκαν τα εξής: "Ο παράγοντας χρόνος είναι σχετικός. Δεν είναι όμως εκ προοιμίου και απαρέγκλιτα αποφασιστικής σημασίας. Το ίδιο ισχύει για τον κάθε ένα από τη σειρά παραγόντων που η νομολογία καθιέρωσε ως διαδραματίζοντας ρόλο. Η διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου ασκείται αφού συνυπολογισθούν τα σχετικά στο πλαίσιο των ιδιαιτεροτήτων της κάθε υπόθεσης"». Στην παρούσα περίπτωση η αγωγή καταχωρίστηκε στις 3.4.14 και η έκθεση απαίτησης στις 22.7.16 αφού προηγουμένως είχε καταχωριστεί αίτηση για απόρριψη λόγω μη προώθησης. Οι Εναγόμενοι καταχώρισαν τις υπερασπίσεις τους μέχρι τις 18.1.
- Για την Εναγόμενη 1 επίσης απαιτήθηκε αίτηση λόγω παράλειψης να το πράξει εμπρόθεσμα. Μετά από αίτηση η αγωγή ορίστηκε πρώτη φορά για οδηγίες στις 5.10.17 πλην όμως λίγες μέρες πριν οι τότε Εναγόμενοι 2 και 3 υπέβαλαν αίτημα για προδικαστική εκδίκαση νομικού σημείου, το οποίο εγκρίθηκε μετά από ακρόαση, στις 23.8.
- Η ίδια η προδικαστική εκδίκαση περατώθηκε επίσης μετά από ακρόαση στις 30.8.19 οπότε και η αγωγή απερρίφθη για τους ίδιους. Ακολούθησε στις 19.6.20 η παρούσα αίτηση από πλευράς Εναγόντων. Η ουσία των ζητούμενων τροποποιήσεων είναι ότι αφενός αναδιαμορφώνονται οι υφιστάμενες §§1 και 2 της έκθεσης απαίτησης αλλά εντός του πνεύματος το οποίο διαπνέει το αρχικό δικόγραφο, χωρίς δηλαδή προσθήκη νέας βάσης αγωγής και αφετέρου εξειδικεύονται οι ισχυρισμοί που σχετίζονται με τη συμφωνία η οποία αφορά την προτεινόμενη Εναγόμενη 4 με την προσθήκη νέας §1Α, καθώς και την αναδιαμόρφωση της §7 και των συνακόλουθων αξιώσεων υπό §
- Δεν θα συμφωνήσω ότι η προτεινόμενη νέα §13.15Β είναι η ίδια με την υφιστάμενη §13.8 αφού στην τελευταία αξιώνεται το ποσό από την Εναγόμενη 1 και όχι από την προτεινόμενη Εναγόμενη
- Εννοείται πως η αναφορά στην προτεινόμενη §2 σε «Ενάγουσα 1» οφείλεται μάλλον σε γραφικό λάθος και ότι το ορθό είναι «Εναγόμενη 1». Η Εναγόμενη 1 εστίασε κατά την αγόρευση της στην καθυστέρηση και την αιτιολόγηση της, επικαλούμενη μεταξύ άλλων την υπόθεση Saba & Co (T.M.P.) v. T.M.P. Agents
(1994)1 A.A.Δ.426 και προβάλλοντας ουσιαστικά ότι (όπως παραδέχονται οι Ενάγοντες) την κατ' ισχυρισμόν ανάγκη για τροποποίηση τη διαπίστωσε ο δικηγόρος τους κατά τη μελέτη της δικογραφίας πλην όμως η καθυστέρηση χωρίς οποιαδήποτε άλλη εξήγηση εκτός από σφάλμα ή αβλεψία δεν αρκεί. Είναι γεγονός πως σχετικά με ευθύνη δικηγόρου έχει αναφερθεί στην Ikos Cif Ltd v. Marfin Coward κ.ά., Πολ. Έφ. 137/13 κ.ά., ημ. 20.3.14 ότι (ακόμα και) η αλλαγή δικηγόρου δεν μπορεί να θεωρηθεί ως δικαιολογία για παρατηρούμενη καθυστέρηση που οδηγεί σε εκτροχιασμό της δίκης και ότι δεν παρέχει, αφ' εαυτής, λόγο για την τροποποίηση της δικογραφίας. Τονίστηκε όμως στην ίδια υπόθεση και το ότι τροποποίηση δύναται να επιτραπεί, ασχέτως εάν επιδείχθηκε αμέλεια και καθυστέρηση από διάδικο, αν αυτό απαιτεί το συμφέρον της δικαιοσύνης. Είναι προφανές από το ιστορικό της υπόθεσης, καθώς και την αίτηση πως με εύλογη επιμέλεια θα μπορούσε να είχε διαπιστωθεί νωρίτερα η αναγκαιότητα για τις ζητούμενες αλλαγές. Έχοντας όμως υπόψιν τη φύση και το περιεχόμενο των τροποποιήσεων δεν θα συμφωνήσω ότι με τυχόν έγκριση τους είναι δυνατό να προκληθεί οποιοσδήποτε δυσμενής επηρεασμός στην Εναγόμενη 1, ιδιαίτερα ενόψει του ότι δεν έχει προβεί σε οποιαδήποτε τοποθέτηση στα υφιστάμενα δικόγραφα η οποία θα επηρέαζε την υπερασπιστική γραμμή που επέλεξε. Υπό τις περιστάσεις της περίπτωσης δεν υπάρχει αμφιβολία ότι υπήρξε κάποια καθυστέρηση, για την οποία μάλιστα όντως δεν έχει δοθεί εξήγηση άλλη εκτός από την παράλειψη να εντοπιστούν και προβληθούν νωρίτερα τα θέματα όπως στην πραγματικότητα θα επιθυμούσαν οι Ενάγοντες και όπως επιζητείται σήμερα. Όπως όμως έχει λεχθεί στην Clive Preece (ανωτέρω) παρά τη σχετικότητα του παράγοντα χρόνου εντούτοις αυτός δεν είναι απαρέγκλιτα αποφασιστικής σημασίας δεδομένου ότι το πλέον ουσιώδες κριτήριο είναι η στάθμιση των παραγόντων οι οποίοι συνιστούν το εχέγγυο για την ορθή απονομή της δικαιοσύνης. Σημειώνεται ότι στην πιο πάνω υπόθεση εγκρίθηκε κατ' έφεσιν εκτενής τροποποίηση της έκθεσης απαίτησης τέσσερα έτη μετά την καταχώριση της αγωγής και εν τω μέσω της προφορικής μαρτυρίας του ενάγοντος, αφού διαπιστώθηκε μεταξύ άλλων ότι η τροποποίηση αφορούσε ουσιώδη γεγονότα τα οποία είχαν προηγηθεί της υπογραφής της συμφωνίας και τα οποία συνδέοντο στενά με το επίδικο θέμα της παρανομίας της σύμβασης. Σκοπός της τροποποίησης ήταν η δημιουργία του αναγκαίου υποβάθρου επί του οποίου δυνητικά θα μπορούσε να στοιχειοθετηθεί με κατάλληλη μαρτυρία η εκδοχή των εφεσειόντων. Στη Saba & Co (T.M.P.) v. T.M.P. Agents
(1994)1 Α.Α.Δ. 426 το Εφετείο αναφερόμενο στο θέμα της αιτιολόγησης της καθυστέρησης έκρινε πως η σημασία του ποικίλλει ανάλογα με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης, κυρίως σε συσχετισμό προς τη γνησιότητα των προθέσεων του αιτητή και την αναγκαιότητα ή τον βαθμό χρησιμότητας της τροποποίησης. Προσέθεσε επίσης πως μια καλόπιστη αίτηση προς κάλυψη πραγματικής και σημαντικής ανάγκης δεν θα πρέπει να απορριφθεί ακόμα και αν, ανεξάρτητα από οτιδήποτε άλλο, η καθυστέρηση αιτιολογήθηκε με αναφορά σε αβλεψία ή παραδρομή. Είναι αυτή η στάθμιση όλων των παραγόντων που οδήγησε, επίσης κατ' έφεσιν, στην έγκριση τροποποίησης 11 έτη μετά την καταχώριση της έκθεσης απαίτησης και αφού ακούστηκαν 12 μάρτυρες εναγόντων στην Kayat Trading Ltd v. Genzyme
(2013)1(Α) Α.Α.Δ 543. Συγκεκριμένα είχε μεταξύ άλλων συνεκτιμηθεί πως δεν υπήρχε κακοπιστία από πλευράς αιτητών και πως η όποια ταλαιπωρία ήθελε προκληθεί από την επανάκληση μαρτύρων για περαιτέρω αντεξέταση δεν μπορούσε να έκλινε την πλάστιγγα εναντίον της τροποποίησης αφού προείχε το συμφέρον της δικαιοσύνης, η δε ζημιά των καθ΄ ων μπορούσε να αποζημιωθεί σε χρήμα, ενώ αντίθετα οι συνέπειες για την υπόθεση των αιτητών από τη μη τροποποίηση θα ήταν καταστροφικές. Έχω τη γνώμη πως η παρούσα περίπτωση διακρίνεται ουσιωδώς από την Ikos (ανωτέρω) στην οποίαν κρίθηκε πως τυχόν ικανοποίηση του αιτήματος θα είχε ως αποτέλεσμα τη διαφοροποίηση της αγωγής κατά τρόπο που θα μετέβαλλε εξ ολοκλήρου τον χαρακτήρα της αφού υπήρχε παλαιότερη προσθήκη διαδίκων, και με την αίτηση προέκυπτε νέα βάση αγωγής και δημιουργία αγώγιμου δικαιώματος εναντίον των νέων διαδίκων, ενώ παράλληλα παρέμενε ανεπίδοτη η αγωγή σε κάποιους και παρέμεναν σε ισχύ ενδιάμεσα διατάγματα, οπότε υπήρχε κίνδυνος ανεπανόρθωτης ζημιάς στην άλλη πλευρά και εν τέλει ήταν προσφορότερο τα νέα αγώγιμα δικαιώματα να εκδικάζοντο στα πλαίσια άλλων αγωγών. Αναμφίβολα από τα πιο πάνω δεν προκύπτει κάτι το οποίο να οδηγεί σε συμπέρασμα ότι παρέλειψαν σκόπιμα οι Ενάγοντες να συμπεριλάβουν στο αρχικό δικόγραφο τα όσα προβάλλουν είτε να προωθήσουν νωρίτερα την παρούσα αίτηση τους. Ούτε έχει καταδειχθεί πως είχαν οποιοδήποτε λόγο ή κάτι να ωφεληθούν από μια σκόπιμη καθυστέρηση στην καταχώριση της παρούσας αίτησης τους. Όπως έχει αναφερθεί στην Κώστας Παφίτης & Υιοί Λτδ ν. Γενικού Εισαγγελέα
(2012)1(Α) Α.Α.Δ. 745: «Για να αποδειχθεί κακοπιστία, χρειάζεται επαρκής μαρτυρία από την οποία να εξάγεται αβίαστα το σχετικό συμπέρασμα, εφόσον με τη διαπίστωση κακοπιστίας, η αίτηση συνήθως οδηγείται σε απόρριψη». Καθοδηγητικά είναι τα αναφερθέντα στη Γενικός Εισαγγελέας ν. Σάββα, Πολ. Έφ. Ε5/14, ημ. 24.3.14, η οποία οδήγησε σε διαταγή επανεκδίκασης αίτησης τροποποίησης με την οποία ζητείτο η προσθήκη στην υπεράσπιση ισχυρισμού για novus actus interveniens πέντε έτη μετά την καταχώριση της αγωγής και ενώ η ακρόαση της είχε ήδη αρχίσει (και είχε προχωρήσει ακόμα περισσότερο μέχρι την εκδίκαση της έφεσης). Λέχθηκαν τα εξής: «Εξάλλου, η υπεράσπιση, αν και η ίδια καταχωρημένη με καθυστέρηση, επεδιώχθη να τροποποιηθεί αμέσως μόλις ανεκαλύφθη, όπως είναι ο ισχυρισμός, η εκ παραδρομής παράλειψη αναφοράς στη διάσταση αυτή. Δεν υπήρξε λοιπόν υπέρμετρη καθυστέρηση όσον αφορά την ίδια την αίτηση, έστω και αν το πρόβλημα θα μπορούσε να είχε εντοπιστεί προηγουμένως. Εν πάση όμως περιπτώσει, λανθασμένη είναι και η άλλη διαπίστωση του Δικαστηρίου ότι προέκυπτε ανεπανόρθωτη ζημιά. Είναι γεγονός ότι η ακρόαση είχε αρχίσει και δεν επρόκειτο για αγωγή για την οποία δεν είχε ακόμα αρχίσει η ακρόαση. Αλλά προφανώς βρισκόμαστε στο πρώτο στάδιο της υπόθεσης με μαρτυρία του ίδιου του εφεσιβλήτου και χωρίς καν να είχε εισαχθεί ιατρική μαρτυρία, η οποία ήταν και το ουσιαστικό ζητούμενο στην όλη υπόθεση». Στη βάση των πιο πάνω αρχών αυτό το οποίο προκύπτει είναι πως το βασικό και ουσιώδες κριτήριο είναι άλλο και πως η παρούσα δεν θα πρέπει να απορριφθεί λόγω ανεξήγητης καθυστέρησης, ιδιαίτερα λαμβάνοντας υπόψιν πως η ακρόαση δεν έχει αρχίσει, ότι η Εναγόμενη δύναται δεόντως να αποζημιωθεί λαμβάνοντας τα έξοδα που θα προκαλέσει η τροποποίηση, ότι δεν υπήρξε κακοπιστία και ότι με την επιχειρούμενη τροποποίηση τίθεται το αναγκαίο υπόβαθρο για την προώθηση της εκδοχής των Εναγόντων και επίλυση των ουσιαστικών ζητημάτων, χωρίς να προκαλείται οποιοσδήποτε δυσμενής επηρεασμός στην Εναγόμενη
- Εν πάση όμως περιπτώσει το θέμα δεν θα απασχολήσει περαιτέρω καθότι γενικά και υπό προϋποθέσεις δεν απαγορεύεται ακόμα και η προσθήκη νέας βάσης αγωγής ή υπεράσπισης, καθώς και ο ανασχηματισμός ή η αναδιαμόρφωση του δικογράφου ενός διαδίκου, ούτως ώστε να αναδείξει την πραγματική αμφισβητούμενη διαφορά μεταξύ των διαδίκων. Η δυνατότητα αυτή επιβεβαιώνεται από τα παρατιθέμενα στο σύγγραμμα των Bullen and Leake and Jacob's PRECEDENTS OF PLEADINGS, 12η έκδοση, σελ.127 ως εξής: «Thus, before the trial, leave to amend is readily granted on the usual terms that the costs of and occasioned by the amendment, including the costs of the application, are to be paid by the party amending in any event. So, the plaintiff may add a new cause of action and the defendant a new ground of defence or either party may re-frame or re-formulate his case so as to bring out the real question in controversy between them.» (Η έμφαση είναι του παρόντος Δικαστηρίου) Κρίνεται ότι από πλευράς περιεχομένου οι επιχειρούμενες αλλαγές εμπίπτουν στην επιτρεπόμενη, με βάση τις ως άνω αρχές, αναδιαμόρφωση και ή ανασχηματισμό δικογράφου, αφού πραγματικά αναδεικνύει και τροχιοδρομεί προς εκδίκαση τα πραγματικά επίδικα ζητήματα μεταξύ των διαδίκων. Ακόμα όμως και αν τα πιο πάνω θεωρηθούν ως προσθήκη νέας βάσης, θεωρώ πως ευρίσκονται εντός των επιτρεπτών ορίων από πλευράς δικογραφικών κανόνων. Για τα αιτητικά υπ' αρ.2 και 3 δεν έχει αναφερθεί οτιδήποτε είτε στην ένσταση είτε στην ένορκη δήλωση είτε στην αγόρευση της Εναγομένης
- Ούτε και έχει τεθεί οποιοδήποτε ζήτημα εξόδων. Εκλαμβάνεται πως οι Ενάγουσες 4 και 10 είχαν κακώς ενωθεί στην αγωγή, οπότε δικαιολογείται η διαγραφή τους ενώ για τις Ενάγουσες 5 και 6 ζητείται άδεια διακοπής της αγωγής βάσει της Δ.15 κ.1, χωρίς να έχει τεθεί θέμα εξόδων από πλευράς Εναγομένης 1, οπότε δίδεται σχετική άδεια. Κατάληξη Στη βάση όλων των πιο πάνω και στα πλαίσια της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου κρίνεται ότι η αίτηση θα πρέπει να εγκριθεί. Ως εκ τούτου, εκδίδονται Διατάγματα ως οι παράγραφοι 1, 2, 3 και
- Νοείται ότι στην πρώτη γραμμή της νέας §2 η λέξη «Ενάγουσα» θα αντικατασταθεί με τη λέξη «Εναγόμενη». Τροποποιημένη Έκθεση Απαίτησης να καταχωριστεί εντός 15 ημερών από τη σήμερα. Τροποποιημένη Υπεράσπιση να καταχωριστεί εντός 15 ημερών από την παράδοση της Έκθεσης Απαίτησης. Κατά τα λοιπά να ακολουθηθούν οι Θεσμοί Πολιτικής Δικονομίας. Τα έξοδα της αίτησης, καθώς και όσα παραμερίζονται λόγω της τροποποίησης επιδικάζονται υπέρ της Εναγομένης 1 και εναντίον των Εναγουσών ως θα υπολογιστούν, συν ΦΠΑ και θα είναι πληρωτέα στο τέλος της αγωγής. Η αγωγή ορίζεται για ακρόαση στις 16.9.22 και ώρα 10:30 π.μ. (Υπ.) ............. Χ. Β. Χαραλάμπους, Π.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /Σ.Θ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο