← Κύπρος

ΣΙΔΕΡΗ ν. ΑΡΕΤΑΙΕΙΟΝ ΙΑΤΡΙΚΟΝ ΚΕΝΤΡΟ ΛΙΜΙΤΕΔ κ.α., Αρ. Αγωγής: 2956/2013, 4/4/2022

ΣΙΔΕΡΗ ν. ΑΡΕΤΑΙΕΙΟΝ ΙΑΤΡΙΚΟΝ ΚΕΝΤΡΟ ΛΙΜΙΤΕΔ κ.α., Αρ. Αγωγής: 2956/2013, 4/4/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2022:A142 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ? Α. ΠΑΝΤΑΖΗ - ΛΑΜΠΡΟΥ, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2956 / 2013 Μεταξύ: [ ] ΣΙΔΕΡΗ Ενάγουσας - και -

  1. ΑΡΕΤΑΙΕΙΟΝ ΙΑΤΡΙΚΟΝ ΚΕΝΤΡΟ ΛΙΜΙΤΕΔ, εκ Ανδρέα Αβρααμίδη 55-57, 2024 Στρόβολος
  2. [ ] ΦΑΝΗ, εκ [ ] 55-57, [ ] [ ] Εναγομένων Ημερομηνία? 4 Απριλίου, 2022 Εμφανίσεις? Για τους Ενάγοντες αρ. 1? κα Δ. Λαδά, για Γ & Α. Λαδάς Δ.Ε.Π.Ε. Για τους Εναγόμενους αρ. 1? κ. Ε. Μάνουλος, για Χρίστο Μ. Τριανταφυλλίδη - Στυλιανό Χριστοφόρου Για τους Εναγόμενους αρ.2? κ. Σ. Αγγελίδης, για Ανδρέας Σ. Αγγελίδης Δ.Ε.Π.Ε. ΑΠΟΦΑΣΗ Α. Η ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ Με την υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο αγωγή, η Ενάγουσα αξιώνει? (α) Γενικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες και ζημιές που υπέστη σαν αποτέλεσμα της πιο πάνω λανθασμένης διάγνωσης και/ή παράλειψης παροχής της δέουσας θεραπευτικής αγωγής στην Ενάγουσα από ιατρούς ή άλλο προσωπικό της Εναγόμενης αρ. 1 και/ή τον Εναγόμενο αρ. 2 λόγω αμέλειας και/ή παράβασης νόμων ή κανονισμών και/ή μη επίδειξης δέουσας επιμέλειας από τους Εναγόμενους. (β) €1035 ειδικές αποζημιώσεις, ως ανωτέρω λεπτομερώς περιγράφονται. (γ) Τόκο σύμφωνα με το άρθρο 58 Α του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148 και/ή νόμιμο τόκο. (δ) Έξοδα, πλέον ΦΠΑ. Α.1 Η δικογραφημένη εκδοχή της Ενάγουσας. Σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης, κατά ή περί τις 12.5.2011, η Ενάγουσα, ενόσω βρισκόταν στο σπίτι της, σκόνταψε και έπεσε κάτω. Τέσσερις μέρες αργότερα, κατά ή περί τις 16.5.2011, η Ενάγουσα μετέβη στις Πρώτες Βοήθειες του Αρεταίειου Νοσοκομείου λόγω συνεχιζόμενων αφόρητων πόνων στη μέση. Κατ' εκείνον τον ουσιώδη χρόνο η Ενάγουσα ήταν 77 ετών. Κατά την εισαγωγή της στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών, η Ενάγουσα εξετάστηκε από γυναίκα ιατρό, η οποία έδωσε οδηγίες να ληφθούν ακτινογραφίες. Κατά την παραμονή της στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών η Ενάγουσα δεν γνώριζε, όπως και κατά το χρόνο έγερσης της αγωγής εξακολουθούσε να μην γνωρίζει, το όνομα της συγκεκριμένης ιατρού, διότι, παρά το ότι ζήτησε από τον Εναγόμενο αρ. 1 να της δώσει την πληροφορία αυτή, δεν υπήρξε ανταπόκριση από πλευράς του Εναγομένου
  3. Ο Εναγόμενος 2 ήταν ο ακτινολόγος που ετοίμασε την έκθεση βάσει των ακτινογραφιών της Ενάγουσας και κατέγραψε ότι δεν υπήρχαν παθολογικά ευρήματα. Κατόπιν τούτου, η γυναίκα ιατρός αποφάνθηκε ότι το πρόβλημα της Ενάγουσας ήταν μυικό και της χορήγησε ισχυρά παυσίπονα και εξιτήριο. Ένεκα του ότι η Ενάγουσα συνέχισε να έχει φρικτούς πόνους στην πλάτη, μετά από ανεπιτυχείς προσπάθειες να εξετασθεί από ειδικό ορθοπεδικό στο Αρεταίειο, πήγε σε ειδικό ιατρό σε άλλη ιδιωτική κλινική, από τον οποίο εξετάσθηκε κατά ή περί τις 6.7.
  4. Εκείνος, μόλις είδε την ακτινογραφία του Αρεταίειου, διέγνωσε ότι ένας θωρακικός σπόνδυλος είχε κάταγμα. Κατά την ίδια ημερομηνία (6.7.2011) η Ενάγουσα υποβλήθηκε σε νέα ακτινογραφία, η οποία έδειξε την κάθετη επιδείνωση του σπονδύλου, ο οποίος είχε στο μεταξύ πάθει ολική καθίζηση, ενώ η σπονδυλική στήλη είχε παρουσιάσει κλίση 30?. Επιπλέον, λέχθηκε στην Ενάγουσα ότι πλέον ήταν αργά για να κάνει κάτι με τον σπόνδυλο. Κατά ή περί τις 17.8.2011, η Ενάγουσα επισκέφθηκε ειδικό Νευροχειρούργο στη Λεμεσό, όπου της έγινε MRI, το οποίο επιβεβαίωσε τη σοβαρότητα και μονιμότητα της βλάβης που επήλθε. Ο εν λόγω ιατρός εισηγήθηκε εγχείρηση στην σπονδυλική στήλη, λόγω πιθανότητας να μείνει η Ενάγουσα παράλυτη. Κατά ή περί τις 18.8.2011 η Ενάγουσα επισκέφθηκε άλλο ειδικό Νευροχειρούργο στη Λευκωσία, ο οποίος συμφώνησε με τη σοβαρότητα της κατάστασης της υγείας της Ενάγουσας, αλλά εισηγήθηκε να μην γίνει εγχείρηση, εκτός εάν αρχίσουν να παραλύουν τα κάτω άκρα. Η Ενάγουσα ισχυρίζεται ότι, λόγω αμέλειας της ιατρού και/ή του Εναγόμενου 2, έχει υποστεί σοβαρές και μόνιμες σωματικές βλάβες και ζημιές τις οποίες απαιτεί από τους Εναγόμενους. ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΑΜΕΛΕΙΑΣ Α. Η ΙΑΤΡΌΣ. i. Απέτυχε να κάμει σωστή διάγνωση της κατάστασης της Ενάγουσας και/ή έκαμε λανθασμένη διάγνωση, ήτοι δεν αντιλήφθηκε ότι υπήρχε κάταγμα του σπονδύλου και θεώρησε ότι το πρόβλημα ήταν μυικό. ii. Απέτυχε να παράσχει στην Ενάγουσα την ορθή και κατάλληλη θεραπεία και/ή παρέσχε στην Ενάγουσα λανθασμένη θεραπεία, ήτοι αντί να ακινητοποιήσει τον σπόνδυλο με νάρθηκα και/ή άλλως, ίσως και να την εισάξει στην κλινική για παρακολούθηση, της έδωσε παυσίπονα και την έστειλε σπίτι της. iii. Απέτυχε να παραπέμψει την Ενάγουσα σε ειδικό ορθοπεδικό και/ή νευροχειρουργό. iv. Απέτυχε να επιδείξει τη δέουσα φροντίδα και επιμέλεια ως ιατρός, ως είχε καθήκον να πράξει. Β. Ο ΕΝΑΓΟΜΕΝΟΣ
  5. i. Απέτυχε να κάμει σωστή διάγνωση της κατάστασης της Ενάγουσας και/ή έκαμε λανθασμένη διάγνωση, ήτοι δεν αντιλήφθηκε ότι η ακτινογραφία έδειχνε κάταγμα του σπονδύλου. ii. Έδωσε λανθασμένη έκθεση, ήτοι ότι δεν υπήρχαν παθολογικά ευρήματα. iii. Απέτυχε να επιδείξει τη δέουσα φροντίδα και επιμέλεια ως ιατρός, ως είχε καθήκον να πράξει. Είναι η δικογραφημένη θέση της Ενάγουσας ότι η ζωή της έχει επηρεαστεί σοβαρά, εφόσον ακόμη υποφέρει από συμπτώματα πόνου, δυσκαμψίας της σπονδυλικής στήλης, εύκολη κόπωση και αδυναμία ανύψωσης και μεταφοράς ακόμα και μικρού βάρους. Η Ενάγουσα ακόμα παρακολουθείται τακτικά από ιατρό, ακολουθεί αναλγητική αγωγή και αναγκάζεται σε περιοδική απόκλιση. ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΕΝΑΓΟΥΣΑΣ i. Κάταγμα του θωρακικού σπονδύλου. ii. Μόνιμη πλήρης καθίζηση του σώματος του θωαρακικού σπονδύλου και κύφωση. iii. Μόνιμη κλίση 30? της σπονδυλικής στήλης. iv. Πιθανότητα παράλυσης και ανάγκης σπονδυλοπλαστικής εγχείρησης με ιδιαίτερα επικίνδυνες συνέπειες. v. Ανάγκη για καθημερινή αγωγή με ισχυρά παυσίπονα μέχρι σήμερα. vi. Παραμονή κλινήρης κατ' οίκον για περίοδο τριών μηνών περίπου. vii. Ιδιαίτερα επώδυνη περίοδος αποθεραπείας. viii. Πόνοι και ταλαιπωρία. ix. Ιατρική παρακολούθηση, φαρμακευτική αγωγή και περιοδική κατάκλιση μέχρι και σήμερα. ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΕΙΔΙΚΩΝ ΖΗΜΙΩΝ ΕΝΑΓΟΥΣΑΣ (α) Εις Αρεταίειον Ιατρικόν Κέντρον € 16.5.2011 - Ιατρική εξέταση και ακτινογραφία 90,00 (β) Εις Δρα Σιμόπουλο Κλινική Ευαγγελίστρια 06.07.2011 - Εξέταση και νέα ακτινογραφία 60,00 09.09.2011 - Εξέταση και νέα ακτινογραφία 85,00 12.09.2011 - Ιατρικό πιστοποιητικό 150,00 04.10.2011 - Ιατρικό πιστοποιητικό 150,00 23.09.2013 - Εξέταση και νέα ακτινογραφία 100,00 (γ) Εις Δρα [ ] Σπύρου, Νευροχειρούργο 17.08.2011 - Εξέταση και MRI 330,00 (δ) Εις Δρα [ ] Παπαναστασίου, Νευροχειρούργο 18.08.2011 - Εξέταση 70,00 Σύνολο 1.035,00 Είναι η δικογραφημένη θέση της Ενάγουσας ότι αυτή προσέφυγε στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών της Εναγόμενης 1 βασιζόμενη στη φήμη της Εναγόμενης 1 σαν πρώτης τάξεως ιατρικό κέντρο, χωρίς να γνωρίζει ποιος ιατρός θα την εξέταζε. Ως εκ τούτου, η Ενάγουσα ισχυρίζεται ότι υπό τις περιστάσεις η Εναγόμενη 1 υπέχει ευθύνη έναντι της Ενάγουσας για την κατ' ισχυρισμό αμέλεια της γυναίκας ιατρού (το όνομα της οποίας δεν γνωρίζει) και του Εναγομένου αρ. 2, ανεξάρτητα από τη σχέση μεταξύ της εν λόγω ιατρού και/ή του Εναγομένου αρ. 2 με την Εναγόμενο
  6. Α.
  7. Η εκδοχή ως η Ε/Υ της Εναγόμενης 1 Από την άλλη, στην Έκθεση Υπεράσπισής (Ε/Υ) της, ημερ. 21.4.2015, η Εναγόμενη 1 παραδέχεται ότι η Ενάγουσα, σε ηλικία 77 ετών, επισκέφθηκε στις 16.5.2011 το Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Αρεταίειου Νοσοκομείου στον Στρόβολο, λόγω πόνων στην πλάτη μετά από πτώση στο σπίτι της, ότι εξετάστηκε από γυναίκα ιατρό, η οποία, αφότου λήφθηκαν ακτινογραφίες, αποφάνθηκε ότι το πρόβλημα ήταν μυϊκό, χορήγησε στην Ενάγουσα ισχυρά παυσίπονα και της έδωσε εξιτήριο, αλλά ισχυρίζονται ότι? Η διαδικασία η οποία ακολουθήθηκε από την επί καθήκοντι ιατρό στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Αρεταίειου ήταν η ενδεδειγμένη, σύμφωνα με την ιατρική πρακτική και/ή τους σχετικούς κανονισμούς και/ή τη σχετική νομοθεσία (βλ. παρα. 5 της Ε/Υ). Η θεραπευτική αγωγή που χορηγήθηκε ήταν ορθή σε σχέση με τη διάγνωση, εφόσον ακολουθήθηκε η πρέπουσα διαδικασία και μετά την εξέταση των σχετικών ακτινογραφιών (βλ. παρα. 8 της Ε/Υ). Η Εναγόμενη 1 ενήργησε κατά πάντα ουσιώδη χρόνο καθ' όλα νόμιμα και με πάσαν επιμέλεια και/ή φροντίδα και/ή εφοδίασαν την Ενάγουσα με κατάλληλο και προσοντούχο παραϊατρικό και ιατρικό προσωπικό και/ή εις ουδεμία πράξη και/ή παράλειψη προέβησαν που να αντίκειται και/ή να αντιβαίνει στο Νόμο και/ή τους σχετικούς Κανονισμούς (βλ. παρα. 14 της Ε/Υ). Κατά τα λοιπά η Εναγόμενη 1 αρνείται, απορρίπτει και/ή δεν παραδέχεται τους ισχυρισμούς της Ενάγουσας και την καλεί σε αυστηρή απόδειξη των ισχυρισμών της. Καλεί δε το Δικαστήριο να απορρίψει την αγωγή της με έξοδα υπέρ της Εναγόμενης 1 και εναντίον της Ενάγουσας. Α.
  8. Η εκδοχή ως η Ε/Υ του Εναγόμενου
  9. Α.3.
  10. Οι προδικαστικές ενστάσεις του Εναγόμενου 2 δεν προωθήθηκαν ή εγκαταλείφθηκαν. Από δικής του πλευράς, ο Εναγόμενος 2 καταχώρησε Ε/Υ στις 5.12.2014, όπου δικογράφησε προδικαστική ένσταση (βλ. την παρα. 2 της Ε/Υ) ότι «η καθυστέρηση εκ μέρους της Ενάγουσας στην έγερση της με τον πιο πάνω αριθμό και τίτλο αγωγής παραβιάζει θεμελιώδη συνταγματικά δικαιώματα του Εναγομένου 2 περί την υπεράσπισή του και εν γένει για δίκαιη δίκη με συνέπεια η αγωγή να πρέπει να απορριφθεί». Περιέγραψε ως χαρακτηριστική την κωλυσιεργία της Ενάγουσας, επί τω ότι, ενώ η επίσκεψή της στο Αρεταίειο Νοσοκομείο έγινε στις 16.5.2011, εντούτοις καταχώρησε αγωγή στις 13.5.2013 σε Γενικά Οπισθογραφημένο Κλητήριο Ένταλμα και Έκθεση Απαίτησης στις 9.7.2014, δηλαδή 3 και πλέον χρόνια μετά την ουσιώδη ημερομηνία της επίσκεψής της στο Νοσοκομείο. Η δεύτερη προδικαστική ένσταση που ήγειρε ο Εναγόμενος 2 (βλ. παρα. 3 της Ε/Υ του) αφορούσε στον ισχυρισμό ότι ουδέν αγώγιμο δικαίωμα αποκαλύπτει η Έκθεση Απαίτησης κατά του ιδίου, "αφού ο ίδιος απλώς μελέτησε τα αποτελέσματα έρευνας που άλλο πρόσωπο διέταξε". Η τρίτη προδικαστική ένσταση του Εναγομένου 2 (βλ. παρα. 4 της Ε/Υ του), αφορούσε στον ισχυρισμό ότι "η παρούσα απαίτηση της Ενάγουσας κατά του ιδίου είναι ενοχλητική, επιπόλαια, καταπιεστική και αποτελεί κατάχρηση της διαδικασίας". Εν τέλει, ουδεμία από τις πιο πάνω τρεις προδικαστικές ενστάσεις δεν προωθήθηκε με αίτηση για προδικασία αυτών κατά προτεραιότητα. Ούτε στην τελική αγόρευση του συνηγόρου του Εναγομένου 2 αναπτύσσεται με οποιονδήποτε τρόπο επιχειρηματολογία που να αφορά στην παντελή έλλειψη αγώγιμου δικαιώματος της Ενάγουσας εναντίον του Εναγομένου 2, έτσι που η αγωγή να μπορούσε να θεωρηθεί ενοχλητική, επιπόλαια και καταπιεστική. Α.3.
  11. Η γραμμή άμυνας του Εναγόμενου 2 επί της ουσίας της υπόθεσης διαφοροποιήθηκε κατά τη δίκη εν σχέση προς την Ε/Υ του. Επί της ουσίας των ισχυρισμών της Ενάγουσας, η γραμμή υπεράσπισης του Εναγόμενου 2 ήταν ότι (βλ. την παρα. 10 της Ε/Υ) κατά τον ουσιώδη χρόνο (ήτοι στις 16.5.2011) και μέχρι τον Φεβρουάριο του 2012 αυτός εργαζόταν ως ακτινολόγος στο Αρεταίειο Νοσοκομείο, αγνοεί όμως και συνεπώς απορρίπτει τον ισχυρισμό ότι στις 16.5.2011 αυτός ήταν ο ακτινολόγος που έλαβε τις ακτινογραφίες της Ενάγουσας και που εξέδωσε την έκθεση ότι δεν υπήρχαν παθολογικά ευρήματα. Διαζευκτικά, ο Εναγόμενος 2 ισχυρίζεται ότι την απόφαση για το είδος και/ή την ανάγκη διενέργειας της όποιας ακτινογραφίας δεν την λαμβάνει ο ίδιος. Περαιτέρω, όσον αφορά τους ισχυρισμούς της Ενάγουσας περί αμέλειας του Εναγομένου 2, αυτός τους αρνείται και καλεί την Ενάγουσα σε αυστηρή απόδειξη των κατ' ισχυρισμό αμελών πράξεων ή παραλείψεών του (βλ. παρα. 14 της Ε/Υ). Εν τέλει, κατά την ακρόαση της υπόθεσης εγκαταλείφθηκε η κύρια γραμμή άμυνας σε ό,τι αφορά την καθόλου εμπλοκή του Εναγόμενου 2 στα γεγονότα της 16.5.2011, αφού απεναντίας έγινε παραδεκτό με μαρτυρία του Εναγόμενου 2 ότι αυτός συνέταξε την επίδικη έκθεση ως ακτινολόγος ιατρός ερμηνεύοντας την επίδικη ακτινογραφία και διατυπώνοντας ευρήματα ημερ. 16.5.2011, έστω και αν την ακτινογραφία αυτή καθ' εαυτή την έκανε άλλος, ακτινογράφος. Ακόμη πιο σημαντικό είναι το γεγονός ότι, ενώ η γραμμή άμυνας του Εναγόμενου 2 στην παρα. 15 της Ε/Υ του ήταν, μεταξύ άλλων, ότι "(α) Ο ίδιος δεν είχε καθήκον επιμέλειας προς την Ενάγουσα, διότι δεν είχε σχέση ιατρού - ασθενή με την Ενάγουσα", εντούτοις στην τελική αγόρευση του συνηγόρου του Εναγομένου 2 διαφοροποιήθηκε η θέση του Εναγόμενου 2, διότι έγινε δεκτό, με αναφορά στο σύγγραμμα του M. Jones, Medical Negligence,5η έκδοση, 2018, στη σελ.95,ότι «Once a patient is accepted for treatment a duty of care will arise.» .Έγινε συνεπακόλουθα δεκτό ότι από τη στιγμή που η Ενάγουσα επισκέφθηκε τις Πρώτες Βοήθειες του Αρεταίειου Νοσοκομείου στις 16.05.2011, στο οποίο ο Εναγόμενος 2 εργαζόταν ως ακτινολόγος και συνέγραψε έκθεση επί των ακτινογραφιών οι οποίες λήφθηκαν από τον ακτινογράφο και καθορίστηκαν από την επί καθήκοντι ιατρό, ο Εναγόμενος 2 είχε απέναντι στην Ενάγουσα καθήκον επιμέλειας. Σημειώθηκε από τον συνήγορο Υπεράσπισης του Εναγομένου 2 ότι το μόνο νομικό και πραγματικό ζήτημα που χρήζει απάντησης σε ό,τι αφορά τον Εναγόμενο 2 είναι: "κατά πόσο ο Εναγόμενος 2 έχει παραβιάσει το καθήκον επιμέλειας και δεξιότητας που πρέπει να έχει ένας ιατρός προς τον ασθενή. Κατ' επέκταση, κατά πόσον ο Εναγόμενος 2 ενήργησε υπό τις περιστάσεις αμελώς ή παράλειψε να προβεί σε οποιαδήποτε ενδεδειγμένη ιατρική πράξη. Στο πλαίσιο εξέτασης του κατά πόσον μια συγκεκριμένη ιατρική πράξη συνιστά αμέλεια, το Δικαστήριο θα διερευνήσει αν ο ιατρός ακολούθησε, στο υπό κρίση περιστατικό, τη συνήθη ιατρική πρακτική.". Ως προς αυτή την πτυχή της υπόθεσης, ήταν εξ αρχής η δικογραφημένη υπεράσπιση του Εναγομένου 2 στην παρα. 15 της Ε/Υ του ότι: "(β) Ο ίδιος πάντοτε εκτελεί τα καθήκοντά του ακολουθώντας τις αρχές, την πρακτική και τα πρωτόκολλα που είναι αποδεκτά από το υπεύθυνο σώμα ιατρών ακτινολόγων (βλ. επίσης τις παρα. (ια) έως (ιδ)). (γ) Ο ίδιος δεν είχε αποκλειστική ευθύνη για τα καθήκοντα που εκτέλεσε ενώ βρισκόταν εν ώρα καθήκοντος και εργοδοτείτο από την Εναγόμενη 1, εφόσον ο μόνος αρμόδιος και υπεύθυνος να εξετάσει ή/και συστήσει ή/και παραπέμψει την Ενάγουσα για ακτινογραφίες ήταν ο επί καθήκοντι ιατρός στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών της Εναγόμενης 1 που είδε και εξέτασε την Ενάγουσα μετά την εισαγωγή της στο εν λόγω Τμήμα. (δ) Ο ίδιος ως ακτινολόγος ουδεμία σχέση είχε με τις αποφάσεις που λήψθηκαν για την Ενάγουσα σε ό,τι αφορά την αρχική της διάγνωση ή/και για τη διάγνωση με βάση τα αποτελέσματα των εξετάσεων ή/και για τις συγκεκριμένες ακτινογραφίες που έγιναν με βάση τα κλινικά συμπτώματα που η Ενάγουσα ισχυρίζεται ότι παρουσίαζε κατά τον ουσιώδη χρόνο. (ε) Ο ίδιος ερμήνευσε τις ακτινογραφίες και κατέληξε σε ένα συμπέρασμα στο οποίο λογικά κάθε επαγγελματίας ιατρός ακτινολόγος θα κατέληγε. (στ) Όλες οι εντολές για το είδος και τον αριθμό των ακτινογραφιών δόθηκαν αποκλειστικά από τον επί καθήκοντι θεράποντα ιατρό στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών, ενώ ο ίδιος ο Εναγόμενος 2 δεν είχε την οποιαδήποτε ανάμειξη στην επιλογή των ακτινμογραφιών ούτε εξέτασε ο ίδιος την Ενάγουσα για να έχει εικόνα για τα κλινικά της συμπτώματα. (ζ) Δεν είναι υπεύθυνος ο Εναγόμενος 2 για τη μη διάγνωση του κατάγματος σπονδύλου ή/και για την όποια επιδείνωση της κατάστασης της υγείας της Ενάγουσας εάν ήθελε αποδειχθεί ότι πράγματι υπήρξε. (η) Ο ίδιος δεν είχε καμία ανάμειξη στη θεραπεία της Ενάγουσας ούτε στην απόφαση περί απόλυσης της Ενάγοουσας από το νοσοκομείο, εφόσον η διάγνωση ότι το πρόβλημα της Ενάγουσας ήταν μυϊκό και η απόφαση να της δοθεί εξιτήριο με ισχυρά παυσίπονα ήταν απόφαση άλλου ιατρού στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών.". Απεναντίας, ο Εναγόμενος 2 υποδεικνύει ότι αποκλειστική ευθύνη είχε ο επί καθήκοντι ιατρός των Πρώτων Βοηθειών της Εναγόμενης 1, οπόταν οποιαδήποτε βλάβη και/ή ζημιά και/ή απώλεια ήθελε αποδειχθεί ότι υπέστη η Ενάγουσα, οφείλεται σε πράξεις ή παραλείψεις του εν λόγω ιατρού και εκ προστήσεως της Εναγόμενης 1 που εργοδοτούσε τον ιατρό του Τμήματος Πρώτων Βοηθειών κατά τον εν λόγω ουσιώδη χρόνο. Επισημαίνω ότι, το αρσενικό γένος που χρησιμοποιείται στην Ε/Υ του Εναγόμενου 2 όποτε γίνεται αναφορά στον "επί καθήκοντι ιατρό του Τμήματος Πρώτων Βοηθειών", κατέληξε να συντηρεί - εκκρεμούσης της δίκης - την άγνοια που είχε η Ενάγουσα - και την οποία διατύπωσε στην Έκθεση Απαίτησής της - αναφορικά με το πλήρες όνομα της "γυναίκας ιατρού", που την εξέτασε στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Αρεταίειου Νοσοκομείου στις 16.5.
  12. A.
  13. Η Απάντηση της Ενάγουσας στους Εναγόμενους 1 και
  14. Με το δικόγραφο της Απάντησης που η Ενάγουσα καταχώρησε στις 9.6.2015, αυτή αρνήθηκε όλους τους ισχυρισμούς των Ε/Υ των Εναγομένων 1 και 2 και καθέναν από αυτούς ξεχωριστά, περιλαμβανομένων και των προδικαστικών ενστάσεων που ήγειρε ο Εναγόμενος 2, τις οποίες η Ενάγουσα χαρακτήρισε ότι "είναι εκτός των θεσμών". A.
  15. Ανταλλαγή δικογράφων μεταξύ Εναγομένων 1 και
  16. Στις 8.6.2015 ο Εναγόμενος 2 καταχώρησε Ειδοποίηση προς την Εναγόμενη 1 δυνάμει της Δ.10, θ.θ. 1 και 12

(1)των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας ότι αυτή ευθύνεται αποκλειστικά και/ή σε μεγάλο βαθμό για τα επίδικα ζητήματα, γι'αυτό ο Εναγόμενος 2 αξιώνει ότι δικαιούται συνεισφορά και/ή πλήρη αποζημίωση σχετικά με κάθε ποσό που τυχόν ήθελε αποφασισθεί από το Δικαστήριο υπέρ της Ενάγουσας ως δίκαιο και εύλογο και/ή καθ'ολοκληρία, έχοντας υπόψη την ευθύνη του. Αντίστοιχη Ειδοποίηση από την Εναγόμενη 1 εκδόθηκε προς τον Εναγόμενο 2 στις 6.7.
  1. Ακολούθως, στις 25.9.2015 εκδόθηκε εκ συμφώνου Διάταγμα του Δικαστηρίου, στη βάση αίτησης που καταχώρισε στις 30.6.2015 ο Εναγόμενος 2 και στην οποία δεν έφερε ένσταση η Εναγόμενη 1, για ανταλλαγή δικογράφων μεταξύ αυτού και της Εναγόμενης
  2. Η Έκθεση Απαίτησης του Εναγόμενου 2 έναντι της Εναγόμενης 1 καταχωρήθηκε στις 20.11.
  3. Σε αυτήν, ο Εναγόμενος 2 δικογράφησε τη θέση ότι η Εναγόμενη 1 είναι εταιρεία εγγεγραμμένη στο Μητρώο του Εφόρου Εταιρειών η οποία λειτουργεί ως ιδιωτικό νοσηλευτήριο σύμφωνα με τον περί Ιδιωτικών Νοσηλευτηρίων (Έλεγχος Ίδρυσης και Λειτουργίας) Νόμο του 2001 (Ν. 90(Ι)/2001) και στην οποία εταιρεία αυτός ήταν εργοδοτούμενος κατά πάντα ουσιώδη χρόνο για την παρούσα αγωγή και εκτελούσε υπεύθυνα και ορθά τα ανατειθέμενα εις αυτόν καθήκοντα ως ιατρός ακτινολόγος. Επιφυλάχθηκε ο Εναγόμενος 2 να εξηγήσει περαιτέρω τον εργασιακό του δεσμό με την Εναγόμενη 1 κατά την ακρόαση. Με αναφορά στην αγωγή που άσκησε η Ενάγουσα για το αστικό αδίκημα της αμέλειας κατά των Εναγομένων 1 και 2, ήταν η θέση του Εναγόμενου 2 ότι (βλ. την παρα. 8 της Ε/Α του) ο ίδιος προέβη στην ακτινογραφία ως την ζήτησε το σχετικό παραπεμπτικό του θεράποντος ιατρού, ενώ το τί έγινε ως ιατρική άποψη ή θεραπεία από τον θεράποντα ιατρό και/ή την Εναγόμενη 1 μετά την ακτινογραφία δεν το γνωρίζει ο Εναγόμενος 2 και προφανώς δεν φέρει την όποια ευθύνη. Συνεπακόλουθα, ήταν η δικογραφημένη θέση του Εναγόμενου 2 (βλ. την παρα. 9 της Ε/Α του) ότι η Εναγόμενη 1 ευθύνεται εκ προστήσεως για τις ενέργειες του θεράποντα ιατρού που ενεργούσε ως εργοδοτούμενος και/ή υπό τον έλεγχο ή την εποπτεία της Εναγόμενης 1, για κάθε παράνομη πράξη ή παράλειψη του θεράποντα ιατρού (του Τμήματος Πρώτων Βοηθειών) ήθελε αποδειχθεί από την Ενάγουσα και θα πρέπει να αποκαταστήσει τον Εναγόμενο 1, ώστε η όποια αποζημίωση ήθελε αποφασισθεί υπέρ της Ενάγουσας να καταβληθεί ως αστική υποχρέωση από την Εναγόμενη
  4. Η Έκθεση Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης της Εναγόμενης 1 εναντίον του Εναγόμενου 2 καταχωρήθηκε στις 21.3.
  5. Στην παρα. 2 αυτής, η Εναγόμενη 2 ισχυρίζεται ότι ο Εναγόμενος 2 ουδέποτε εργοδοτήθηκε από την Εναγόμενη 1, αλλά παρείχε τις υπηρεσίες του στην Εναγόμενη 1 με καθεστώς αυτοεργοδοτούμενου. Επιφυλάχθηκε η Εναγόμενη 1 να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες κατά τη δικάσιμο. Επί της ουσίας της υπόθεσης της Ενάγουσας, ήταν η θέση της Εναγόμενης 1 (βλ. παρα. 7 και 9 της Ε/Υ και Ανταπ.) ότι "η διάγνωση και/ή η άποψη του ακτινολόγου λαμβάνεται υπόψη από τον θεράποντα ιατρό, ώστε να διαμορφώσει τη διάγνωσή του και με βάση αυτή τον περαιτέρω χειρισμό του ασθενή". Περαιτέρω, η Εναγόμενη 1 ισχυρίζεται (βλ. παρα. 8 και 11 της Ε/Υ και Ανταπ.) ότι "ο Εναγόμενος 2 δεν ερμήνευσε ορθά τις ακτινογραφίες δίδοντας λανθασμένη διάγνωση στον θεράποντα ιατρό, η οποία βασιζόμενη στην διάγνωση του Εναγομένου 2 προέβει στη δική της διάγνωση και τη θεραπευτική αγωγή που ενδεικνύονταν να ακολουθηθεί". Για τους λόγους αυτούς, η Εναγόμενη 1 καλεί το Δικαστήριο σε απόρριψη της Απαίτησης του Εναγομένου 2 και σε αποκατάσταση από τον Εναγόμενο 2 της όποιας απόφασης ήθελε υπάρξει για αποζημίωση της Ενάγουσας, έτσι ώστε να καταβληθεί ως αστική υποχρέωση από τον Εναγόμενο
  6. Η Απάντηση του Εναγόμενου 2 στην Υπεράσπιση της Εναγόμενης 1 και η Υπεράσπιση του Εναγόμενου 2 στην Ανταπαίτηση της Εναγόμενης 1 καταχωρήθηκε στις 28.3.
  7. Στην παρα. 2 της εν λόγω Απάντησης, ο Εναγόμενος 2 απορρίπτει τον ισχυρισμό ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο παρείχε τις υπηρεσίες του με καθεστώς αυτοεργοδοτούμενου και επαναλάμβάνει τον ισχυρισμό του ότι ήταν εργοδοτούμενος της Εναγόμενης
  8. Κατά τα λοιπά, αρνείται και συνεπώς απορρίπτει τους ισχυρισμούς της Ε/Υ και Ανταπαίτησης της Εναγόμενης 1 και εμμένει στην Έκθεση Απαίτησής του εναντίον της. Τονίζει ότι εκ της ιδιότητάς του ως ακτινολόγου ο ίδιος προέβη σε ακτινογραφία με βάση το παραπεμπτικό του θεράποντος ιατρού, ότι δεν είχε ανάμειξη στη λήψη της απόφασης του θεράποντος ιατρού για την επιλογή των ακτινογραφιών που θα διενεργούνταν, ότι δεν μπορούσε να γνωρίζει την ιατρική άποψη και θεραπεία που δόθηκε μετά την διενέργεια της ακτινογραφίας στην Ενάγουσα από τον θεράποντα ιατρό, αφού τούτες ήταν αποφάσεις και/ή πράξεις στην αποκλειστική ευθύνη του θεράποντος ιατρού. Β. Η ΠΡΟΣΚΟΜΙΣΘΕΙΣΑ ΜΑΡΤΥΡΙΑ. Για την υπόθεση της Ενάγουσας προσήλθαν ως μάρτυρες: Η Ενάγουσα, κα [ ] Σιδέρη (στο εξής «η ΜΕ1»). Σχετικά τα πρακτικά της δικασίμου ημερ. 8.9.2020, 23.2.2021 και 9.3.
  9. Ο Δρ. [ ] Σιμόπουλος (στο εξής «ο ΜΕ2»). Σχετικά τα πρακτικά ημερ. 2.6.2021, 10.6.2021, 24.6.2021 και 8.7.
  10. Ο Δρ. [ ] Τρυφωνίδης (στο εξής «ο ΜΕ3»). Σχετικά τα πρακτικά των δικασίμων ημερ. 2.9.2021, 30.9.2021 και 27.10.
  11. Έκλεισε την υπόθεση της η Ενάγουσα στις 5.11.
  12. Για την υπεράσπιση της Εναγόμενης 1 προσήλθαν ως μάρτυρες: Η κα [ ] Παπαλεοντίου (στο εξής «η ΜΥ1»). Σχετικά τα πρακτικά των δικασίμων ημερ. 5.11.2021 και 12.11.
  13. Ο Δρ. [ ] Νικολάου (στο εξής «ο ΜΥ2»). Σχετικά τα πρακτικά των δικασίμων ημερ. 17.11.2021, 25.11.2021 και 26.11.
  14. Ο κ. [ ] Λιασίδης (στο εξής «ο ΜΥ3»). Σχετικά τα πρακτικά της δικασίμου ημερ. 1.12.
  15. Ο κ. [ ] Κολοκάσης (στο εξής «ο ΜΥ4»). Σχετικά τα πρακτικά της δικασίμου ημερ. 1.12.
  16. Έκλεισε την υπόθεσή της η Εναγόμενη 1 στις 14.12.
  17. Για την υπεράσπιση του Εναγόμενου 2 προσήλθε ως μάρτυρας ο ίδιος ο Εναγόμενος 2 προσωπικά. Σχετικά τα πρακτικά των δικασίμων ημερ. 14.12.2021 και 28.1.
  18. Έκλεισε την υπόθεσή του στις 28.2.
  19. Η καθυστέρηση που σημειώθηκε στην ολοκλήρωση της ακρόασης της υπόθεσης συνδέθηκε κατά κύριο λόγο με αιτήματα αναβολών που προκλήθηκαν από τις ιδιάζουσες συνθήκες που προκάλεσε η πανδημία Covid-19, λόγω των μέτρων διαχείρισης του κινδύνου μη εξάπλωσής της, τα οποία απέληγαν είτε σε έκτακτα lockdown του γενικού πληθυσμού είτε σε ατομικά μέτρα αυτοπεριορισμού σε περίπτωση που κάποιος ήταν θετικό κρούσμα κορωνοϊού ή στενή επαφή τέτοιου κρούσματος. Διάδικοι, μάρτυρες και δικηγόροι, δεν ξέφυγαν των συνεπειών της πανδημίας. Άτομα άνω των 60 ετών, όπως ήταν η Ενάγουσα, χαρακτηρίζονταν στη βάση Υπουργικού Διατάγματος ως εμπίπτοντα στις ευάλωτες ομάδες, που θα έπρεπε να αποφεύγουν τη συμμετοχή σε χώρους όπου υπήρχε συγχρωτισμός. Η πιο πάνω κατάσταση πραγμάτων επηρέασε, στο βαθμό που περιγράφεται πιο κάτω, την πορεία που είχε η υπόθεση ενόσω βρισκόταν σε εξέλιξη η λήψη της μαρτυρίας της Ενάγουσας, στο μεσοδιάστημα μεταξύ 8.9.2020 και 23.2.2021? Με την ολοκλήρωση της δικασίμου ημερ. 8.9.2020 η υπόθεση ορίστηκε για συνέχιση στις 29.9.
  20. Κατ' εκείνη τη δικάσιμο ημερ. 29.9.2020 υποβλήθηκε αίτημα από τον συνήγορο της Εναγομένης 1 για τροποποίηση της Έκθεσης Υπεράσπισης, το οποίο απορρίφθηκε με αιτιολογημένη απόφαση από έδρας. Ορίστηκε για συνέχιση της ακρόασης στις 27.10.
  21. Στις 27.10.2020 υποβλήθηκε αίτημα αναβολής από τους συνηγόρους των Εναγομένων με σκοπό να διευθετηθεί ημερομηνία για επιθεώρηση από τους εμπειρογνώμονες των Εναγομένων, στην παρουσία των συνηγόρων, συγκεκριμένων τεκμηρίων που κατέθεσε η Ενάγουσα, τα οποία ήταν η θέση της κας Λαδά ότι, ως εκ της φύσης τους, δεν μπορούσαν να φωτοτυπηθούν για να τους δοθούν από αυτήν, αλλά ούτε και σε μορφή ψηφιακού δίσκου τους δόθηκαν πριν την ακρόαση (ήτοι οι ακτινογραφίες και το MRI - Τεκμήρια αρ. 1, 3Α, 4Α και 6). Η επιθεώρηση διεξήχθη κατόπιν άδειας του Δικαστηρίου στις 6.11.
  22. Ορίστηκε για συνέχιση η ακρόαση στις 16.11.2020, αλλά υποβλήθηκε αίτημα από τη συνήγορο της Ενάγουσας για αναβολή της εν λόγω δικασίμου για προσωπικούς λόγους υγείας. Μη υπάρχουσας οποιασδήποτε ένστασης από τους συνηγόρους των Εναγομένων, εγκρίθηκε το αίτημα αναβολής και η υπόθεση επαναορίστηκε για συνέχιση της ακρόασης στις 8.12.2020 και 15.12.
  23. Στις 7.12.2020 υποβλήθηκε νέο αίτημα αναβολής από τη συνήγορο της Ενάγουσας, αυτή τη φορά για λόγους σοβαρών προβλημάτων υγείας της ίδιας της Ενάγουσας, όπως καταγράφονται στο σχετικό e-mail της κας Λαδά προς το Δικαστήριο, με κοινοποίηση προς τους αντιδίκους. Μη υπάρχουσας ένστασης από τους συνηγόρους των Εναγομένων, το αίτημα αναβολής της δικασίμου ημερ. 8.12.2020 από πλευράς της Ενάγουσας εγκρίθηκε από το Δικαστήριο και η υπόθεση ορίστηκε για συνέχιση στις 15.12.
  24. Το πρωινό της 15.12.2020, η συνήγορος της Ενάγουσας υπέβαλε νέο αίτημα αναβολής, επικαλούμενη την πανδημία του Covid-19 και το γεγονός ότι εντοπίστηκε θετικό κρούσμα στο περιβάλλον της θυγατέρας της, με αποτέλεσμα μέχρι να εκδοθεί αποτέλεσμα εξετάσεων για το αν είχε και η ίδια προσβληθεί να το θεωρούσε πιο φρόνιμο να μην έρθει σε επαφή με την Ενάγουσα λόγω της ηλικίας της και της κατάστασης της υγείας της. Οι συνήγοροι Υπεράσπισης δεν ήγειραν ένσταση ούτε σε αυτό το αίτημα αναβολής και η υπόθεση ορίστηκε για συνέχιση της ακρόασης στις 19.1.
  25. Η δικάσιμος 19.1.2021 εν τέλει ακυρώθηκε λόγω έκτακτου lockdown που επιβλήθηκε ανά το παγκύπριο διαρκούσης της πανδημίας covid-
  26. Ορίστηκε η υπόθεση μετά τη λήξη του lockdown για συνέχιση στις 23.2.2021, συμφωνούντων όλων των διαδίκων μερών. Παρομοίως, οι λόγοι καθυστέρησης στο μεσοδιάστημα από 9.3.2021 μέχρι 2.6.2021, που εκκρεμούσε η εμφάνιση του ΜΕ2, ήταν οι εξής? Με την ολοκλήρωση της ακρόασης στις 9.3.2021 η υπόθεση ορίστηκε για συνέχιση στις 16.3.
  27. Πρόθεση της συνηγόρου της Ενάγουσας ήταν να κλητεύσει τη θυγατέρα της Ενάγουσας ως μάρτυρα στις 16.3.
  28. Στις 12.3.2021 η κα Λαδά υπέβαλε αίτημα αναβολής της δικασίμου ημερ. 16.3.2021, με e-mail που κοινοποιήθηκε προς τους αντιδίκους, για το λόγο ότι πρόσωπο του στενού περιβάλλοντος της προτιθέμενης μάρτυρος βρέθηκε θετικό στον κορωνοϊό και δεν θα ήταν έτοιμα τα αποτελέσματα κατά πόσον νόσησε και η μάρτυρας λόγω του ότι μεσολαβούσε αργία στις 15.3.
  29. Μη υπάρχουσας ένστασης στο αίτημα, το Δικαστήριο όρισε την υπόθεση για συνέχιση στις 9.4.
  30. Στις 7.4.2021 υποβλήθηκε αίτημα αναβολής από πλευράς συνηγόρου της Εναγόμενης 1 λόγω του ότι ο ίδιος ήταν στενή επαφή θετικού κρούσματος Covid-19 και όφειλε να είναι σε αυτοπεριορισμό. Δεν υπήρξε ένσταση από τους αντιδίκους. Επαναορίστηκε η υπόθεση για ακρόαση στις 28.4.
  31. Η δικάσιμος 28.4.2021 ακυρώθηκε εν τέλει από το Δικαστήριο, λόγω περιοριστικών μέτρων που επιβλήθηκαν σε σχέση με την πανδημία και η υπόθεση επαναορίστηκε στις 2.6.
  32. Ενώπιον του Δικαστηρίου κατατέθηκαν από τους μάρτυρες τα ακόλουθα τεκμήρια, τα οποία απαριθμώ σε Πίνακα για ευκολία αναφοράς κατά την μετέπειτα ανάλυση της μαρτυρίας? Έγγραφο Α Γραπτή Δήλωση Ενάγουσας ΜΕ1 8.9.2020 Τεκμήριο 1 Ακτινογραφία Θώρακος, ημερ. 16.5.
  33. ΜΕ1 8.9.2020 Τεκμήριο 2 Έκθεση ακτινογραφίας Θώρακος (Οπισθοπρόσθια και Αριστερή Πλαγιά), ημερ. 16.5.
  34. ΜΕ1 8.9.2020 Τεκμήριο 3Α Ακτινογραφία ημερ. 6.7.
  35. ΜΕ1 8.9.2020 Τεκμήριο 3Β Έκθεση Ακτινολόγου Dr. [ ] Chernev M.D., Ευαγγελίστρια Διάγνωσις Λτδ., ημερ. 6.7.
  36. ΜΕ1 8.9.2020 Τεκμήριο 4Α MRI ημερ. 17.8.
  37. ΜΕ1 8.9.2020 Τεκμήριο 4Β Έκθεση Μαγνητικής Τομογραφίας Θωρακικής Μοίρας (MRI) αό Ακτινοδιαγνώστη [ ] Παντζιαρά Σκαπούλλη MD, ημερ. 17.8.
  38. ΜΕ1 8.9.2020 Τεκμήριο 5 Ιατρικό Πιστοποιητικό Ορθοπαιδικού Χειρούργου Δρ. [ ] Σιμόπουλου, από Κλινική Ευαγγελίστρια, ημερ. 12.9.
  39. ΜΕ1 8.9.2020 Τεκμήριο 6 Ακτινογραφία ημερ. 23.9.
  40. ΜΕ1 8.9.2020 Τεκμήριο 7 Ιατρικό Πιστοποιητικό Δρ. [ ] Σιμόπουλου, από Κλινική Ευαγγελίστρια, ημερ. 30.9.
  41. ΜΕ1 8.9.2020 Τεκμήριο 8 Ιατρικό Πιστοποιητικό Δρ. [ ] Σιμόπουλου, από Κλινική Ευαγγελίστρια, ημερ. 5.2.
  42. ΜΕ1 8.9.2020 Τεκμήριο 9Α Τιμολόγιο Αρεταίειου Ιατρικού Κέντρου Λτδ, ημερ. 16.5.2011, με αρ. ΙΝ/11/16173, με χρέωση ποσού €90 προς Ελένη Σιδέρη για «Ακτινογραφία Θώρακα Ο-Π & Πλάγια» και για Επίσκεψη και Εξέταση Α' Βοηθειών. ΜΕ1 8.9.2020 Τεκμήριο 9Β Δέσμη Αποδείξεων που αφορούν την Κλινική Ευαγγελίστρια ή/και Δρ. [ ] Σιμόπουλο? Τιμολόγιο 14749 ημερ. 30.3.2015 ποσού €100 για D-Spine AP/LAT, Chest AP/ LT LAT. Απόδειξη 32438 ημερ. 30.3.2015, ποσού €40, για εξέταση [ ] Σιδέρη από Δρ. Σιμόπουλο. Τιμολόγιο 10195 ημερ. 23.9.2013, ποσού €100 για «Both knees AP Standing +LE Lateral, D-Spine AP/LAT"» Τιμολόγιο ημερ. 12.9.2011 ποσού €150 για έξοδα ιατρικού Πιστοποιητικού. Απόδειξη 027044, ημερ. 4.10.2011, ποσού €150 για Ιατρικό Πιστοποιητικό Δρ. Σιμόπουλου. Απόδειξη 026911, ημερ. 9.9.2011, ποσού €50 για ιατρική φροντίδα από Δρ. Σιμόπουλο. Τιμολόγιο 3320 ημερ. 4.9.11, ποσού €35 για D-Spine. Τιμολόγιο 2713, ημερ. 6.7.2011 ποσού €60 για X-Rays of D-Spine. ΜΕ1 8.9.2020 Τεκμήριο 9Γ Απόδειξη Είσπραξης από Πολυκλινική Υγεία ημερ. 17/8/2011 και Τιμολόγιο 63317409 ημερ. 17.8.2011 προς Ενάγουσα για υπηρεσίες Δρ. [ ] Σπύρου. ΜΕ1 8.9.2020 Τεκμήριο 9Δ Απόδειξη, ημερ. 18.8.2011, από Δρ. [ ] Παπαναστασίου, Ειδικό Νευροχειρούργο. ΜΕ1 8.9.2020 Τεκμήριο 10 Αλληλογραφία μεταξύ δικηγόρων Ενάγουσας και Εναγομένου
  43. Περιέχει δέσμη επιστολών ημερ. 1.11.2012, 6.11.2012, 31.10.2012, 30.10.2012, 27.8.2012, 8.8.2012, 8.8.2012 και 25.5.
  44. ΜΕ1 8.9.2020 Έγγραφο Β Γραπτή Δήλωση Δρ. [ ] Σιμόπουλου. ΜΕ2 2.6.2021 Τεκμήριο 1 προς αναγνώριση Έντυπο Αρεταίειου για Accident & Emergency. ΜΕ2 24.6.2021 Έγγραφο Γ Ιατρικό Πιστοποιητικό Δρ. [ ] Τρυφωνίδη, ημερ. 25.8.
  45. ΜΕ3 2.9.2021 Έγγραφο Δ.1 Γραπτή Δήλωση Δρ. [ ] Παπαλεοντίου (στη μητρική της γλώσσα, την Αγγλική). ΜΥ1 5.11.2021 Έγγραφο Δ.2 Γραπτή Δήλωση Δρ. [ ] Παπαλεοντίου, μεταφρασμένη στην Ελληνική γλώσσα. ΜΥ1 5.11.2021 Έγγραφο Ε Έντυπο Αρεταίειου για Accident & Emergency. ΜΥ1 5.11.2021 Έγγραφο Στ Έκθεση Δρ. Στ. Φάνη για Ακτινογραφία Θώρακος Ελένης Σιδέρη, ημερ. 16.5.2011, επί της οποίας υπάρχουν χειρόγραφες σημειώσεις της ΜΥ1 ημερ. 11.10.
  46. ΜΥ1 12.11.2021 Έγγραφο Ζ Γραπτή Δήλωση του Δρ. [ ] Φάνη, Εναγομένου
  47. ΜΥ2 14.12.2021 Τεκμήριο 1 υπό Έγγραφο Ζ Πιστοποιητικό ΠΙΣ, ημερ. 9.2.2006, για αναγνώριση της κατοχής της Ειδικότητας Ακτινολογίας από τον ΜΥ
  48. ΜΥ2 14.12.2021 Παραθέτω πιο κάτω το κεντρί της μαρτυρίας ενός έκαστου μάρτυρα. Ασχολούμαι με το πώς αντέδρασε όταν υποβλήθηκε στη βάσανο της αντεξέτασης, σε μετέπειτα τμήμα της απόφασής μου, όπου ελέγχω την αξιοπιστία των μαρτύρων. Β.
  49. Η μαρτυρία της Ενάγουσας (ΜΕ1). Τί έγινε στις 12.5.2011 Στη γραπτή της δήλωση (,Έγγραφο Α), η Ενάγουσα (ΜΕ1) αναφέρει ότι στις 12.5.2011, σε ηλικία 77 ετών, σκόνταψε ενόσω βρισκόταν στο σπίτι της και έπεσε κάτω. Στις 16.5.2011, περί ώρα 8 π.μ., λόγω συνεχιζόμενων αφόρητων πόνων στην πλάτη της, πήγε στις Πρώτες Βοήθειες του Αρεταίειου Ιατρικού Κέντρου. Κατά την εισαγωγή τη εκεί, εξετάσθηκε από γυναίκα ιατρό της οποίας αγνοεί το όνομα, η οποία την έστειλε για ακτινογραφία, η οποία και έγινε. Πρόκειται για την ακτινογραφία ως το Τεκμήριο 1 υπό Έγγραφο Α. Ο επί καθήκοντι ακτινολόγος (Εναγόμενος 2) εξέδωσε έκθεση ως το Τεκμήριο 2 υπό Έγγραφο Α, στην οποία κατέγραψε ότι δεν υπήρχαν παθολογικά ευρήματα. Η γιατρός του Τμήματος Πρώτων Βοηθειών αποφάνθηκε ότι το πρόβλημα της Ενάγουσας ήταν μυικό και της χορήγησε ισχυρά παυσίπονα, δίδοντάς της εξιτήριο. Τί έγινε μεταξύ 12.5.2011 και 6.7.2011 Επέστρεψε η Ενάγουσα στο σπίτι της και παρόλο που έπαιρνε τα παυσίπονα ως οι οδηγίες της γιατρού, εντούτοις συνέχιζε να έχει φρικτούς πόνους στην πλάτη σε βαθμό που δεν μπορούσε να κοιμηθεί. Όπως το θέτει στην παρα. 9 της γραπτής της δήλωσης η Ενάγουσα, «Στηριζόμενη όμως στη δήλωση των Εναγομένων ότι το πρόβλημα μου ήταν μυϊκό και εφόσον δεν μου είπαν να ακινητοποιηθώ ή να περιοριστώ με οποιονδήποτε τρόπο, εξακολουθούσα να κάνω δουλειές του σπιτιού, να ανεβοκατεβαίνω σκάλες και να οδηγώ παρά τους έντονους πόνους. Και αυτό διότι είχα ακόμη εμπιστοσύνη στο Αρεταίειο ως νοσοκομείο και στη διάγνωσή τους.». Τί έγινε στις 6.7.2011 Στην παρα. 10 της γραπτής της δήλωσης (Έγγραφο Α), η Ενάγουσα περιγράφει γιατί μετέβη σε άλλη κλινική για εξέταση από άλλο ιατρό. Συγκεκριμένα αναφέρει ότι? «
  50. Λόγω των συνεχιζόμενων πόνων και εφόσον δεν υπήρχε καμία βελτίωση στην κατάστασή μου, πήγα με τη θυγατέρα μου [ ] Σιδέρη σε ειδικό ορθοπεδικό σε άλλη ιδιωτική κλινική, στον Δρ. Σιμόπουλο στην Κλινική Ευαγγελίστρια.». Λέγει ακολούθως τα εξής? «
  51. Κατά ή περί τις 6.7.2011 εξετάσθηκα από τον εν λόγω ειδικό ορθοπεδικό, Δρα Σιμόπουλο, στον οποίο έδειξα την ακτινογραφία του Αρεταίειου. Μόλις είδε την ακτινογραφία, αμέσως μας έδειξε σε αυτήν ότι ένας θωρακικός σπόνδυλος είχε κάταγμα και είχε το σχήμα σφήνας, δηλαδή τριγωνικό. Ο Δρ. Σιμόπουλος μας είπε ότι έπρεπε οι δύο ιατροί του Αρεταίειου να είχαν εντοπίσει το κάταγμα από την ακτινογραφία, ότι θα έπρεπε αμέσως να είχα ακινητοποιηθεί από τότε για μεγάλο χρονικό διάστημα και για αρκετό χρόνο να φορώ νάρθηκα 3 σημείων και για κανένα λόγο δεν έπρεπε να κάνω δουλειές του σπιτιού, να σκύβω, να σηκώνω βάρη ή να οδηγώ.
  52. Κατά την ίδια ημερομηνία υποβλήθηκα σε νέα ακτινογραφία η οποία όπως μου είπε ο ιατρός μου έδειξε την κάθετη επιδείνωση του σπονδύλου μου, ο οποίος είχε στο μεταξύ πάθει ολική καθίζηση, ενώ η σπονδυλική μου στήλη είχε παρουσιάσει κλίση 30 μοιρών. Την εν λόγω δεύτερη ακτινογραφία παρουσιάσω ως Τεκμήριο 3A και την έκθεση που τη συνοδεύει ως Τεκμήριο 3Β. Επιπλέον μου λέχθηκε ότι πλέον ήταν αργά να γίνει κάτι με τον σπόνδυλο. Μου έδωσε οδηγίες να μην κάνω οτιδήποτε εκτός από το να στέκομαι όρθια, να κάθομαι ή να ξαπλώνω ανάλογα με την ένταση του πόνου. Όταν είπα στον Δρα Σιμόπουλο ότι είχα αφόρητους πόνους, μου είπε πάλι καλά που δεν έπαθα ανακοπή καρδίας από τους πόνους, οι οποίοι είναι χειρότεροι και από αυτούς της γέννας.». Στις παρα. 13 και 14 του Εγγράφου Α, η Ενάγουσα (ΜΕ1) περιγράφει την ψυχολογική κατάσταση στην οποία περιήλθε στο άκουσμα των όσων διέγνωσε ο Δρ. Σιμόπουλος πως είχαν συμβεί. Λέγει συγκεκριμένα ότι μόλις άκουσε τη διάγνωση, «θορυβήθηκε πολύ», εφόσον δεν μπορούσε να καταλάβει πώς οι Εναγόμενοι διέπραξαν τέτοια αμέλεια και απέτυχαν να διαγνώσουν το κάταγμα στο σπόνδυλό της, ενώ άλλοι γιατροί της είπαν ότι φαινόταν καθαρά στην ακτνογραφία του Αρεταίειου. Επιπλέον, η Ενάγουσα «φοβήθηκε πολύ», εφόσον συνέχιζε να υποφέρει από αφόρητους πόνους στην πλάτη και η ποιότητα της καθημερινής της ζωής είχε μειωθεί κατά πολύ, δεν μπορούσε πλέον να κάνει τις δουλειές που έκανε πριν και ήταν ουσιαστικά καθηλωμένη σε ειδική καρέκλα κλινήρης. «Ο φόβος και η ανησυχία της εντάθηκαν», όταν της λέχθηκε ότι πλέον ήταν αργά για να γίνει κάτι με τον σπόνδυλό της και ότι θα έπρεπε να περάσει την υπόλοιπή της ζωή υποφέροντας από καθημερινούς αφόρητους πόνους. Ποιες άλλες ιατρικές γνώμες έλαβε και τί εξετάσεις έκανε η Ενάγουσα μετά την εκτίμηση του Δρ. Σιμόπουλου (βλ. περίοδο από 17.8.2011 μέχρι την έγερση της αγωγής στις 13.5.2013). Το τί επακολούθησε των όσων έμαθε η Ενάγουσα (ΜΕ1) από τον Δρ. Σιμόπουλο περιγράφεται στις παρα. 15 έως 19 του Εγγράφου Α. Συγκεκριμένα, κατά ή περί τις 17.8.2011, η Ενάγουσα επισκέφθηκε τον Δρ. [ ] Σπύρου, ειδικό Νευροχειρουργό στη Λεμεσό, ο οποίος υπήρξε ιατρός του συζύγου της και του είχε εμπιστοσύνη. Εκεί της έγινε MRI με μαγνητικό τομογράφο, τα αποτελέσματα του οποίου φαίνονται στο Τεκμήριο 4Α και περιγράφονται στην έκθεση ως το Τεκμήριο 4Β. Όπως λέγει η Ενάγουσα στην παρα. 15 του Εγγράφου Α, η μαγνητική τομογραφία «επιβεβαίωσε τη σοβαρότητα και μονιμότητα της βλάβης που επήλθε λόγω της μη ορθής διάγνωσης και αντιμετώπισης του προβλήματος από την αρχή πριν γίνει η ολική καθίζηση». Πρόσθετα αναφέρει η Ενάγουσα, ότι ο εν λόγω ιατρός της εισηγήθηκε να κάνει εγχείρηση στην σπονδυλική στήλη λόγω πιθανότητας να μείνει παράλυτη λόγω μεγάλης στένωσης του σπονδυλικού νωτιαίου σωλήνα. Κατά ή περί τις 18.8.2011, η Ενάγουσα επισκέφθηκε εσπευσμένα τον Δρ. [ ] Παπαναστασίου, ειδικό νευροχειρουργό στη Λευκωσία, ο οποίος, όπως λέγει η Ενάγουσα στην παρα. 16 του Εγγράφου Α, συμφώνησε με τη σοβαρότητα της κατάστασης της υγείας της, αλλά της εισηγήθηκε να μην κάνει εγχείρηση, εκτός αν αρχίσουν να παραλύουν τα κάτω της άκρα, αφού μια τέτοια εγχείρηση είναι σοβαρή και επικίνδυνη. Και αυτός τη συμβούλεψε να μην κάνει οτιδήποτε και να παρακολουθείται κάθε μήνα με νέες ακτινογραφίες. Κατά ή περί τις 9.9.2011 η Ενάγουσα επισκέφθηκε εκ νέου τον Δρ. Σιμόπουλο για παρακολούθηση και νέα ακτινογραφία. Κατά ή περί τις 12.9.2011 ο Δρ. Σιμόπουλος έδωσε στην Ενάγουσα Ιατρική Έκθεση ως το Τεκμήριο 5 υπό Έγγραφο Α. Ποια Ιατρικά Πιστοποιητικά έλαβε η Ενάγουσα μετά την έγερση της αγωγής (ήτοι μετά τις 13.5.2013). Στις 23.9.2013 ο Δρ. Σιμόπουλος έβγαλε νέα ακτινογραφία της Ενάγουσας ως το Τεκμήριο 6 υπό Έγγραφο Α, στην οποία της είπε ότι φαίνεται η πλήρης καθίζηση του σπονδύλου της και της έδωσε Ιατρικό Πιστοποιητικό ως το Τεκμήριο 7 υπό Έγγραφο Α, όπου περιγράφει την κατάσταση της Ενάγουσας ως μη αναστρέψιμη. Μετά την έγερση της αγωγής, κατά ή περί τις 5.2.2014 ο Δρ. Σιμόπουλος έδωσε νέο Ιατρικό Πιστοποιητικό στην Ενάγουσα ως το Τεκμήριο 8 υπό Έγγραφο Α, όπου αναφέρει μεταξύ άλλων ότι, εάν η ύπαρξη κατάγματος διαπιστωνόταν έγκαιρα και εδίδετο θεραπεία με νάρθηκα τριών σημείων, ήταν πιθανό να αποφευγόταν η σημερινή μόνιμη καθίζηση του σπονδύλου της και τα επακόλουθα συμπτώματα. Στις παρα. 22 έως 25 του Εγγράφου Α, η Ενάγουσα περιγράφει τις συνέπειες που είχε για την ίδια η παράλειψη ορθής διάγνωσης και θεραπείας του κατάγματος από τους ιατρούς του Αρεταίειου. Λέγει συγκεκριμένα, ότι οι πόνοι εξακολουθούν να είναι πολλοί και έντονοι, ότι λαμβάνει καθημερινά παυσίπονα στη μέγιστη ημερήσια δόση και ότι παρακολουθείται τακτικά από γιατρό. Η ζωή της έχει επηρεαστεί ολοσχερώς, αφού ακόμη υποφέρει από συμπτώματα πόνου και δυσκαμψίας της σπονδυλικής στήλης, εύκολη κόπωση και αδυναμία ανύψωσης και μεταφοράς ακόμα και μικρού βάρους. Επιπλέον, δεν μπορεί πλέον να κάμει τα απλά πράγματα που έκανε προηγουμένως, όπως το να πηγαίνει εκκλησία ή για ψώνια ή να επισκέπτεται φίλους ή συγγενείς. Πλέον περνά τις ώρες της καθισμένη σε ειδική πολυθρόνα ή στο κρεβάτι, υποφέροντας από έντονους πόνους και φοβισμένη ότι η κάθε της κίνηση θα επιδεινώσει την κατάστασή της. Επιπλέον, έχει υποστεί υψηλά κόστη για την ιατρική της περίθαλψη, εφόσον αναγκάστηκε να επισκεφθεί πολλούς ιατρούς, να υποβληθεί σε ακτινογραφίες και μαγνητικές τομογραφίες, ως επίσης να λάβει φαρμακευτική αγωγή. Σχετική η δέσμη αποδείξεων που κατατέθηκε ως Τεκμήριο 9Α έως 9Δ. Επιπλέον στις παρα. 30 και 31, η Ενάγουσα περιγράφει τις συνήθειες ή/και ασχολίες που είχε πριν υποστεί το κάταγμα και τις μόνιμες βλάβες στο σπόνδυλό της. Λέγει ότι κάθε Σαββατοκυρίακο πήγαινε τακτικά εκκλησία, καθώς και εκδρομή στον Άγιο Θεόδωρου Αγρού, το χωριό της, μαζί με το σύζυγο και την οικογένειά της και σχόλανε καθημερινά τα εγγόνια της από το σχολείο. Μετά το κάταγμα, ουσιαστικά καθηλώθηκε σε μια καρέκλα και στο κρεβάτι και δεν μπορεί να πηγαίνει οπουδήποτε, ούτε να δουλεύει στο σπίτι ή να μαγειρεύει ή να φροντίζει τον εαυτό της χωρίς βοήθεια. Έχασε την ανεξαρτησία της και όλη την κοινωνική ζωή που είχε. Στις παρα. 27 και 28, η Ενάγουσα εκφράζει το παράπονό της για το γεγονός ότι αυτή απευθύνθηκε επανειλημμένα μέσω των δικηγόρων της προς την Εναγόμενη αρ. 1 προβάλλοντας την απαίτησή της και ζητώντας να πληροφορηθεί το όνομα της ιατρού, αλλά η Εναγόμενη 1 δεν ανταποκρίθηκε θετικά. Σχετική η αλληλογραφία ως το Τεκμήριο
  53. Επίσης, παραπονείται για το γεγονός ότι αυτή και η θυγατέρα της μετέβησαν στο Αρεταίειο κατά ή περί τον Νοέμβριο του 2019 για να ζητήσουν τον ιατρικό της φάκελο, αλλά της ανέφεραν ότι δεν έχουν κανένα ιατρικό φάκελο για την ίδια. Β.
  54. Η μαρτυρία του Δρ. [ ] Σιμόπουλου (ΜΕ2) Κατά την κυρίως εξέτασή του ο Δρ. Σιμόπουλος (ΜΕ2) υιοθέτησε το περιεχόμενο γραπτής δήλωσής του την οποία κατέθεσε ως Έγγραφο Β. Αναφέρει εκεί ότι? Την 6.7.2011 πήγε στο ιατρείο του η Ενάγουσα συνοδευόμενη από τη θυγατέρα της και παραπονείτο για έντονους πόνους στην πλάτη. Του ανέφεραν ότι κατά ή περί τις 16.5.2011 είχαν πάρει την Ενάγουσα στο Αρεταίειο μετά από πτώση που είχε, ότι την εξέτασε ιατρός των Πρώτων Βοηθειών, ότι της έβγαλαν την ακτινογραφία ως το Τεκμήριο 1 υπό Έγγραφο Α και ότι της έδωσαν τη συνοδευτική έκθεση ως το Τεκμήριο 2 υπό Έγγραφο Α. Τα εν λόγω Τεκμήρια 1 και 2 τα προσκόμισε η Ενάγουσα στον Δρ. Σιμόπουλο κατά την επίσκεψή της σε αυτόν. Λαμβάνοντας αυτό το ιστορικό της ασθενούς, ήταν η θέση του Δρ. Σιμόπουλου (βλ. παρα. 3 Εγγράφου Β) ότι «Όταν είδα την ακτινογραφία Τεκμήριο 1, πρόσεξα αμέσως ότι έδειχνε ξεκάθαρα να υπήρχε συμπιεστικό κάταγμα του 8ου θωρακικού σπονδύλου με ελάττωση του ύψους του σώματος πέραν του 50%». Ήταν μάλιστα η θέση του Δρ. Σιμόπουλου (βλ. παρα. 5 του Εγγράφου Β) ότι «Στην ακτινογραφία Τεκμήριο 1 φαίνεται καθαρά κάταγμα του 8ου θωρακικού σπονδύλου, το οποίο οι ιατροί που την εξέτασαν θα έπρεπε να είχαν δει. Σε αυτές τις περιπτώσεις, όπως της κυρίας Σιδέρη, η επιβαλλόμενη θεραπεία είναι η ασθενής να ακινητοποιηθεί αμέσως και να μπει νάρθηκας τριών σημείων». Περαιτέρω στην παρα. 6 του Εγγράφου Β ο Δρ. Σιμόπουλος σχολίασε ότι «Η θεραπεία που δόθηκε από το Αρεταίειο στην κα Σιδέρη, ήτοι να της δώσουν παυσίπονα και να επιστρέψει στο σπίτι χωρίς να ακινητοποιηθεί, δεν ενδείκνυτο σε περιπτώσεις ασθενών με κάταγμα όπως το κάταγμα της κυρίας Σιδέρη.». Η ενέργεια στην οποία προέβη ο ίδιος ο Δρ. Σιμόπουλος ως γιατρός άπαξ και είδε την ακτινογραφία του Τεκμηρίου 1 και διαπίστωσε την ύπαρξη κατάγματος ήταν να παραπέμψει την Ενάγουσα στο ακτινολογικό τμήμα της κλινικής Ευαγγελίστρια για λήψη νέας ακτινογραφίας. Τούτη έγινε ως φαίνεται στο Τεκμήριο 3Α υπό Έγγραφο Α και ετοιμάστηκε συνοδευτική έκθεση του ακτινολόγου της κλινικής Ευαγγελίστριας ως το Τεκμήριο 3Β υπό Έγγραφο Α. Ήταν η θέση του Δρ. Σιμόπουλου (βλ. παρα. 7 Εγγράφου Β) ότι «Η ακτινογραφία Τεκμήριο 3A επιβεβαιώνει το κάταγμα και δείχνει επιδείνωση της κατάστασης με πλήρη καθίζηση του σώματος του σπονδύλου της κυρίας Σιδέρη και ότι πλέον ήταν αργά να δοθεί η θεραπεία του νάρθηκα τριών σημείων. Συνεπώς της σύστησα ανάπαυση, φαρμακευτική αγωγή για τους πόνους και συνεχιζόμενη παρακολούθηση.». Συνέχισε ο Δρ. Σιμόπουλος να παρακολουθεί την Ενάγουσα περιοδικά στο ιατρείο του με συμπτώματα πόνου και δυσκαμψίας της σπονδυλικής στήλης, είχε εύκολη κόπωση και αδυναμία ανύψωσης ή μεταφοράς ακόμα και μικρού βάρους. Ο ίδιος συνέταξε τις ιατρικές εκθέσεις ημερ. 12.9.2011 (Τεκμήριο 5 υπό Έγγραφο Α), 24.9.2013 (Τεκμήριο 7 υπό Έγγραφο Α) και 5.2.2014 (Τεκμήριο 8), τις οποίες υιοθέτησε ενώπιον του Δικαστηρίου, διευκρινίζοντας ότι κατά τη σύνταξή τους στηρίχθηκε στις κατά καιρόν κλινικές εξετάσεις της Ενάγουσας στο ιατρείο του, στον ιατρικό της φάκελο και στις ακτινογραφίες της Ενάγουσας. Επεσήμανε ο Δρ. Σιμόπουλος ότι από την ακτινογραφία ημερ. 24.9.2013 ως το Τεκμήριο 6 υπό Έγγραφο Α, διαπιστώθηκε πλήρης καθίζηση στου σώματος του Θ.8 σπονδύλου και κύφωση, κατάσταση η οποία δεν επιδέχεται άλλες θεραπείες. Β.
  55. Η μαρτυρία του Δρ. [ ] Τρυφωνίδη (ΜΕ3) Ο Δρ. Τρυφωνίδης (ΜΕ3) υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως εξέτας΄ςη του το περιεχόμενο Ιατρικού Πιστοποιητικού που ο ίδιος εξέδωσε στις 25.8.2021 και το οποίο κατέθεσε στο Δικαστήριο ως Έγγραφο Γ. Όπως εκεί αναφέρει, η Ενάγουσα μετέβη στο ιατρείο του, πρώτη φορά την 27.12.2019, για αξιολόγηση και γνωμάτευση σχετικά με τραυματισμό και ιατρική θεραπεία - διαχείριση που έλαβε κατά την περίοδο του τραυματισμού και, δεύτερη φορά στις 3.8.2021, για επαναξιολόγηση της κατάστασής της και γνωμάτευση. Όπως ανέφερε ο ΜΕ3, για την έκδοση του Ιατρικού Πιστοποιητικού ως το Έγγραφο Γ, ο ίδιος έλαβε υπόψη του τα εξής?
  56. «Περιγραφή των γεγονότων από την ίδια την ασθενή και τη θυγατέρα της που την συνόδευσε στα ραντεβού της.
  57. Κλινικά ευρήματα που αναδείχτηκαν κατά την κλινική εξέταση που την υπέβαλε και στις δύο επισκέψεις στο ιατρείο του.
  58. Ακτινολογικό έλεγχο που έγινε την 16/5/2011, 6/7/2011 και 17/8/2011 και τις ακτινογραφίες και MRI με τις ίδιες ημερομηνίες που προσκόμισε η ασθενής μαζί της στην πρώτη της επίσκεψη την 27/12/
  60. Έγγραφο από την εξέταση της ασθενούς στις πρώτες βοήθειες του Αρεταίειου ημερομηνίας 16/5/2011 που προσκόμισε η ασθενής στο ραντεβού της ημερομηνίας 03/08/21 και το οποίο μου ανέφερε ότι περιήλθε στην κατοχή της από την εκκρεμούσα δικαστική διαδικασία, το οποίο επισύναψε ο ΜΕ3 ως Παράρτημα Α' στο Ιατρικό Πιστοποιητικό του (Έγγραφο Γ).». Στη σελ. 3 του Εγγράφου Γ, ο ΜΕ3 κατέγραψε τα ευρήματά του από την κλινική εξέταση στην οποία αυτός υπέβαλε την Ενάγουσα στις 27.12.2019? Μυϊκό σπασμό παρασπονδύλιων μυών σπονδυλικής στήλης αμφοτερόπλευρα. Επίπονες δύσκαμπτες κινήσεις σπονδυλικής στήλης. Δύσκαμπτη κυφωτική στήλη σπονδύλου. Ευαισθησία (άλγος κατά τη διαδικασία ψηλάφησης) στην περιοχή Θωρακικής Μοίρας Σπονδύλου. Στο τέλος της ίδιας σελίδας, καταγράφονται τα κλινικά ευρήματα από την εξέταση στην οποία υπέβαλε την Ενάγουσα όταν μετέβη για επαναξιολόγηση της κατάστασής της στις 3.8.2021?
  61. Επιμένουσα παρουσία άλγους κατά την ψηλάφηση της θωρακικής μοίρας σπονδυλικής στήλης καθώς και κινήσεων σπονδύλου.
  62. Μυϊκό σπασμό παρασπονδύλιων μυών σπονδυλικής στήλης αμφοτερόπλευρα.
  63. Δυσκαμψία κινήσεων σπονδυλικής στήλης.
  64. Αργή και εργώδης βάδιση.
  65. Δύσκαμπτη κυφωτική στάση.
  66. Δυσκολία στη στάση από καθιστή θέση.
  67. Αναφέρει ότι χρειάζεται 24ωρη βοήθεια στο σπίτι.
  68. Αναφέρει περαιτέρω επεισόδια με πτώσεις και τραυματισμούς. Στην ίδια σελ. 3 του Εγγράφου Γ, ο Δρ. Τρυφωνίδης αναφέρει ότι αξιολόγησε τις ακτινογραφίες που έγιναν την 16.5.2011 στο Αρεταίειο Νοσοκομείο και ήταν η γνώμη του ότι? «όντως το κάταγμα στο σώμα του Θ7 σπονδύλου ήταν εμφανές στην πλάγια ακτινολογική προβολή στο γυμνό, ακόμη και άπειρο μάτι ενός μέσης ικανότητας ιατρού, ενώ με προσοχή και εμπειρία σε μυο-σκελετικές παθήσεις - τραυματισμούς και τις απεικονιστικές ιδιαιτερότητές τους σε ακτινογραφίες ήταν δυνατόν να ανιχνευτεί και το κάταγμα στο σώμα του Θ8 σπονδύλου». (Η έμφαση με έντονα γράμματα είναι του Δικαστηρίου.) Προχωρεί ο Δρ. Τρυφωνίδης και πάλιν στη σελ. 3 του Εγγράφου Γ και λέγει ότι αξιολόγησε τις ακτινογραφίες που έγιναν την 6/7/2011 στην Κλινική Ευαγγελίστρια και συμφώνησε ότι - «αναδεικνύουν επιδείνωση του κατάγματος ενός σπονδύλου (σημ. του Θ.7), με κατάρρευση του σώματος του σπονδύλου». Αξιολόγησε επίσης ο Δρ. Τρυφωνίδης την Μαγνητική Τομογραφία που έγινε την 17/8/2011 και παρατήρησε ότι - «όντως αναδεικνύει κίνδυνο πίεσης στο νωτιαίο μυελό». Ανέφερε επίσης ότι? «Η αξιολόγηση αυτών των τραυματισμών στη Μαγνητική Τομογραφία ήταν ιδιαιτέρως υποβοηθητική στο να καθοριστεί με ακρίβεια το επίπεδο στη Θωρακική Μοίρα Σπονδυλικής Στήλης, όπου η ασθενής υπέστη κατάγματα, αλλά η παρουσία κατάγματος ήταν εμφανής από την πρώτη ακτινογραφία που υπεβλήθη η ασθενής την 16/05/2011.». (Η έμφαση με έντονα γράμματα είναι του Δικαστηρίου.) Επίσης, ο Δρ. Τρυφωνίδης, ως αναφέρει στις σελ. 4 και 5 του Εγγράφου Γ, αξιολόγησε το έντυπο Accident & Emergency του Αρεταίειου Νοσοκομείου (βλ. το Παράρτημα Α του Εγγράφου Γ) και κατέγραψε όσα κατά τη δική του αντίληψη προκύπτουν από το εν λόγω έντυπο, ως εξής? «Α. Ότι η ασθενής πληροφόρησε την επί καθήκοντι ιατρό πρώτων βοηθειών ότι είχε έντονους πόνους στην πλάτη μετά από πτώση της λίγες ημέρες προηγουμένως. Β. Ότι η ιατρός πρώτων βοηθειών την υπέβαλε σε κλινική εξέταση, δηλαδή ψηλάφησε την πλάτη της, όπου η ασθενής πονούσε κατά τη διάρκεια της ψηλάφησης. Γ. Ότι η ιατρός των πρώτων βοηθειών ζήτησε ακτινογραφία θώρακα και όχι σπονδύλου, παρά το ότι η ασθενής δεν ανέφερε κανένα σύμπτωμα που να παραπέμπει σε πάθηση στους πνεύμονες (όπως για παράδειγμα έντονο βήχα ή δυσκολία στην αναπνοή) και παρόλο που καταγράφεται φυσιολογική κλινική εξέταση πνευμόνων και καρδίας. Δ. Ότι η ιατρός δεν διέγνωσε το κάταγμα σπονδυλικής στήλης το οποίο είναι ξεκάθαρα εμφανές στην ακτινογραφία που ζήτησε και έλαβε την 16/05/
  69. Ε. Ότι η ιατρός των πρώτων βοηθειών διέγνωσε την ασθενή με μυϊκό πόνο, της συνταγογράφησε παυσίπονα, δεν παρέπεμψε την ασθενή σε ειδικό ορθοπαιδικό και δεν την έκανε εισαγωγή στο νοσοκομείο είτε για ενδονοσοκομειακή θεραπεία είτε για περαιτέρω διερεύνηση.» Θεώρησε ιδιαίτερα σημαντικές ο Δρ. Τρυφωνίδης τις εξής επισημάνσεις του, τις οποίες κατέγραψε στη σελ. 5 του Εγγράφου Γ? 1) Παρόλο που η ιατρός πρώτων βοηθειών ζήτησε ακτινογραφία θώρακος, όπου ως συνήθης πρακτική γίνεται μία μόνο λήψη τύπου είτε οπισιο-πρόσθιας είτε προσθιο-οπίσθιας προβολής, το ακτινολογικό τμήμα στο Αρεταίειο Νοσοκομείο έκανε δύο ακτινολογικές λήψεις του θώρακα (α. οπισθο-πρόσθια και β. πλάγια προβολή), πράγμα που στην πλάγια ακτινολογική προβολή έκανε εμφανές στο γυμνό, ακόμη και άπειρο μάτι ενός μέσης - ικανότητας ιατρού, τουλάχιστον την παρουσία κατάγματος σε έναν σπόνδυλο (σημ. τον Θ7), ενώ με προσοχή και εμπειρία σε μυο-σκελετικές παθήσεις / τραυματισμούς και τις απεικονιστικές ιδιαιτερότητες τους σε ακτινογραφίες ήταν δυνατόν να ανιχνευτεί και το κάταγμα σε δεύτερο σπόνδυλο (σημ. τον Θ8). 2) Ο ιατρός - ακτινολόγος που γνωμάτευσε τα ευρήματα της εν λόγω ακτινογραφίας θώρακος της ασθενούς, στο γραπτό πόρισμα κατέγραψε ότι αξιολόγησε φυσιολογικές τις οστικές δομές, πράγμα που ΔΕΝ ήταν ορθό και θα πρέπει να ερωτηθεί και να εξηγήσει με ποια λογική αξιολογώντας ως όφειλε στην ακτινογραφία τις οστικές δομές του θώρακα που περιλαμβάνουν και την θωρακική μοίρα σπονδυλικής στήλης και με εμφανέστατο εύρημα τουλάχιστον το ένα κάταγμα σπονδύλου, κατέγραψε ως φυσιολογικές τις οστικές δομές, ιδιαίτερα λαμβάνοντας υπόψιν και το ιστορικό τραυματισμού, τον μηχανισμό κάκωσης και την ηλικία της ασθενούς. 3) Η ιατρός πρώτων βοηθειών, αφού ανίχνευσε στην κλινική εξέταση άλγος κατά την ψηλάφηση στην σπονδυλική στήλη, δεν κατέγραψε κατά πόσον αξιολόγησε την απεικονιστική εμφάνιση της σπονδυλικής στήλης στην ακτινογραφία σε σχέση και με τα κλινικά ευρήματα πριν καταλήξει στη διάγνωση μυϊκού πόνου. Στις σελ. 6 και 7 ο Δρ. Τρυφωνίδης γνωματεύει, μεταξύ άλλων, ότι? «
  70. Η ασθενής ως αποτέλεσμα της πτωχής κλινικής εξέτασης που έτυχε την 16/5/2011, υπεβλήθη σε λανθασμένη ακτινογραφία (Θώρακος αντί Θωρακικής Μοίρας Σπονδυλικής Στήλης), η οποία είχε σκοπό να απεικονίσει το θώρακα, αντί το τραυματισμένο μέρος του σώματος που ήταν ο σπόνδυλος.
  71. [.] Θα ανέμενα από τον ακτινολόγο τόσο να ανιχνεύσει χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία τουλάχιστον το εμφανές κάταγμα στο σώμα του Θ7 καθώς και να κάνει συστάσεις για ορθοπαιδική αξιολόγηση, περαιτέρω εξετάσεις για λεπτομερή αξιολόγηση του κατάγματος με Μαγνητική Τομογραφία, καθώς και να συστήσει αξιολόγηση της ασθενούς για οστεοπόρωση.
  72. Η ασθενής δεν έλαβε τη δέουσα ιατρική φροντίδα την 16/05/2011 για τα κατάγματα σπονδύλου, ιδιαιτέρως και εφόσον προκαλούσαν έντονο άλγος, καθότι θα αναμένετο να γίνονταν τα εξής? Α. [.] Β. Να κληθεί Ορθοπαιδικός Χειρουργός να αναλάβει τη φροντίδα της ασθενούς. Γ. Να προταθεί εισαγωγή της ασθενούς για κλινοστατισμό, δηλαδή ακινητοποίηση / περιορισμός στο κρεβάτι και διαχείριση του πόνου. Δ. Να τοποθετηθεί νάρθηκας (κηδεμόνας) τριων σημείων για σταθεροποίηση και στήριξη της σπονδυλικής στήλης και έλεγχο της ποιότητας και αποτελεσματικότητας της στήριξης με ακτινογραφία επανελέγχου. Ο νάρθηκας των τριών σημείων λειτουργεί για να ακινητοποιήσει πλήρως το τραυματισμένο σημείο του σπονδύλου αφενός για να μπορέσει αυτό να επουλωθεί και αφετέρου για να μην επιδεινωθεί η ζημιά. Η πλήρης ακινητοποίηση σπονδύλου, ο οποίος έχει υποστεί κάταγμα, είναι απολύτως απαραίτητη σε περιπτώσεις όπως της κυρίας Σιδέρη και αποτελεί την ενδεδειγμένη και συνήθη πρακτική σύμφωνα με τη δέουσα ιατρική πρακτική. Ε. Στην περίπτωση αποτυχίας αποτελεσματικής στήριξης του σπονδύλου, τότε να γινόταν περαιτέρω έλεγχος και επεμβατική θεραπεία, όπως ενδεχομένως χειρουργική επέμβαση, αναλόγως της κατάστασης. Στ. Σε καμία περίπτωση δεν θα έπρεπε να αφηνόταν οποιοσδήποτε ασθενής και ιδιαίτερα η συγκεκριμένη ασθενής λόγω της ηλικίας της να πάει σπίτι χωρίς προγραμματισμένο επανέλεγχο και μέτρα στήριξης του σπονδύλου. Β.
  73. Η μαρτυρία της Δρ. [ ] Παπαλεοντίου (ΜΥ1) Η Δρ. [ ] Παπαλεοντίου (ΜΥ1) είναι η γιατρός του Τμήματος Πρώτων Βοηθειών στο Αρεταίειο Νοσοκομείο, η οποία εξέτασε την Ενάγουσα στις 16.5.
  74. Ενώπιον του Δικαστηρίου υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως εξέτασής της το περιεχόμενο της γραπτής δήλωσης που συνέταξε στη μητρική της γλώσσα (Αγγλική) που κατατέθηκε ως Έγγραφο Δ.
  75. Για διευκόλυνση του Δικαστηρίου παρουσίασε και κατέθεσε ελληνική μετάφραση της εν λόγω γραπτής δήλωσης, η οποία κατατέθηκε ως Έγγραφο Δ.2 και έγιναν από τη διερμηνέα του Δικαστηρίου ορισμένες διορθώσεις σε λέξεις του Ελληνικού κειμένου (Εγγράφου Δ.2) για να συνάδουν επακριβώς με την πρόθεση της Δρ. Παπαλεοντίου όπως αποτυπωνόταν στο αυθεντικό αγγλικό κείμενο (Έγγραφο Δ.1). Παραθέτω πιο κάτω το ελληνικό κείμενο όπως διαμορφώθηκε κατά την ένορκη μαρτυρία της ΜΥ1 στο Δικαστήριο? «
  76. Ονομάζομαι [ ] Παπαλεοντίου, είμαι ιατρός με ειδικότητα στην Ειδική Παθολογία και προβαίνω στην παρούσα γραπτή δήλωση η οποία επιθυμώ να είναι μέρος της μαρτυρίας μου.
  77. Σπούδασα ιατρική 4 χρόνια στο Downstate Brooklyn στις ΗΠΑ και έκανα ειδικότητα 3 χρόνια στο Stony Brook University Hospital in Internal Medicine.
  78. Την 16/05/2011 εργαζόμουν στις Πρώτες Βοήθειες του Αρεταίειου Ιατρικού Κέντρου Λτδ. Εκείνη τη μέρα ήρθε στις πρώτες βοήθειες η κα [ ] Σιδέρη την οποία και εξέτασα. Πριν από την εξέταση και κατά τη διάρκεια αυτής συμπλήρωνα το Έντυπο του Αρεταίειου με τίτλο «ARETAIEION ACCIDENT & EMERGENCY».
  79. Στο έντυπο αναγράφονται, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα? · Αλλεργίες? δεν υπάρχουν. · Συμπτώματα / Ιστορικό? Η ασθενής είναι ηλικίας 77 ετών γυναίκα με κατάσταση μετά από πτώση η οποία έγινε 4 ημέρες πριν, με αυξανόμενο θωρακικό πόνο από τότε. Επίσης έχει λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού. · MEDS? Zinnat 500, Stemetil, Simvastatin, Glucophage
  80. · Ιστορικό παρελθόν? Διαβήτης και χοληστερόλη. · Κλινικά ευρήματα? Πνεύμονες καθαροί, καρδία καθαρή, χωρίς ευαισθησία κατά μήκους της σπονδυλικής στήλης και κοιλία χωρίς ευρήματα. · Διαφ. Διάγνωση? Πόνος Πλάτης κατάσταση μετά από τραύμα. · Αποτελέσματα? CXR PA and Lateral, διαγνώστηκε διαφραγματοκήλη, χωρίς κατάγματα και χωρίς πνευμονία. Δεδομένης της ηλικίας της κας [ ] Σιδέρη αμέσως σκέφθηκα ότι μπορεί να είχε κάταγμα, καθώς είναι κοινή κατάσταση η οστεοπόρωση σε γυναίκες μεγάλης ηλικίας. Προχώρησα σε εξέταση ψηλαφώντας την σπονδυλική της στήλη χωρίς οποιεσδήποτε ευαισθησίες οι οποίες θα ήταν ένδειξη κατάγματος. Επειδή η Ενάγουσα μου είχε αναφέρει ότι είχε κοινό κρυολόγημα (upper respiratory infection) προχώρησα και εξέτασα κατά πόσο ο πόνος οφειλόταν στο κρυολόγημα. Με βάση τα ανωτέρα δεδομένα και ιστορικό, έδωσα οδηγίες για τη λήψη δύο ακτινογραφιών. Τη λήψη ακτινογραφίας CXR PA και Lateral όπως φαίνεται και στο σχετικό έντυπο. Ο σκοπός που λήφθηκαν οι δύο αυτές ακτινογραφίες ήταν η ΡΑ για να ελέγξω πνεύμονες και καρδία και η δε Lateral για να δω εάν υπήρχαν κατάγματα στην σπονδυλική στήλη. Μετά τη λήψη των εν λόγω ακτινογραφιών και αφού έλαβα την έκθεση του ακτινολόγου αναφορικά με τα ευρήματα του, η οποία είναι κατατεθειμένη ως τεκμήριο 2 υπό Έγγραφο Α στο Δικαστήριο, την διάβασα και δεδομένου ότι δεν υπήρχαν ευρήματα ούτε στους πνεύμονες ούτε στην καρδία ούτε στα οστά, αλλά εύρημα μόνο διαφραγματοκήλης, η οποία δεν σχετιζόταν με τα συμπτώματα της κας [ ] Σιδέρη, θεώρησα ότι η πιθανότερη αιτία πόνου ήταν ο τραυματισμός του μυ από την πτώση. Λόγω της έκθεσης του ακτινολόγου που ανέφερε ότι δεν υπήρχαν ευρήματα και δεδομένου ότι ο ακτινολόγος είναι ο κατ εξοχήν ειδικός στην ανάγνωση των ακτινογραφιών, δεν έλεγξα τις ακτινογραφίες προσωπικά, αλλά στηρίχθηκα στα ευρήματα του. Να αναφέρω ότι μέχρι και σήμερα στο ΓΕΣΥ δεν αναρτώνται ακτινογραφίες ασθενών, αλλά μόνο οι εκθέσεις των ακτινολόγων. Ενόψει τούτου συνέστησα στην Ενάγουσα τη λήψη παυσίπονων, ξεκούραση και, σε περίπτωση που συνεχιζόταν ο πόνος, την επάνοδό της στο Αρεταίειο για επαναξιολόγηση και περαιτέρω εξετάσεις, καθώς σε περίπτωση που ο πόνος συνεχιζόταν, τότε δεν θα ήταν μυϊκός και θα έπρεπε να γίνουν περαιτέρω εξετάσεις για εξακρίβωση της αιτίας του πόνου, όπως μαγνητική τομογραφία MRI. Σε κάθε περίπτωση να αναφέρω ότι ακόμη και εάν είχε εντοπιστεί κάταγμα, η διαδικασία που θα ακολουθείτο δεν θα ήταν η άμεση εισαγωγή της στις εγκαταστάσεις του Αρεταίειου, αλλά η παραπομπή της σε ορθοπεδικό. Η χρήση δε κηδεμόνα από τις πρώτες βοήθειες δεν γίνεται ποτέ, καθώς αυτό αφορά θεραπεία την οποία θα αποφασίσει ο ορθοπεδικός και όχι ο ιατρός των πρώτων βοηθειών. Σύμφωνα δε με την ιατρική πρακτική που ακολουθείται σε αντίστοιχες περιπτώσεις, είναι η παραπομπή του ασθενή σε ορθοπεδικό και κατόπιν επικοινωνίας με τον ορθοπεδικό ο προγραμματισμός μεταξύ τους ραντεβού, η δε κατάλληλη αντιμετώπιση της κατάστασης του ασθενούς μέχρι τότε είναι η λήψη παυσίπονων και ξεκούραση. Οι όποιες περαιτέρω ενέργειες είναι θέμα του θεράποντα ιατρού, είτε ορθοπεδικού είτε νευροχειρουργού, ανάλογα με την περίπτωση.». Η ΜΥ1 είδε και αναγνώρισε ενώπιον του Δικαστηρίου το Έντυπο του Αρεταίειου με τίτλο «ARETAIEION ACCIDENT & EMERGENCY», το οποίο ήταν ήδη κατατεθειμένο ενώπιον του Δικαστηρίου από 24.6.2021 ως «Τεκμήριο προς αναγνώριση 1», και το κατέθεσε η ΜΥ1 ως «Έγγραφο Ε». Πρόκειται για το ίδιο έγγραφο με το φωτοαντίγραφο που επισυνάπτεται ως Παράρτημα Α υπό το Έγγραφο Γ που κατέθεσε ο ΜΕ
  81. Το έντυπο είναι συμπληρωμένο από την ΜΥ1 στην Αγγλική γλώσσα και το περιεχόμενό του συνοψίζεται στην παρα. 4 των Εγγράφων Δ.1 (στην Αγγλική) και Δ.2 (στην Ελληνική). Περαιτέρω, η ΜΥ1 αναγνώρισε ενώπιον του Δικαστηρίου τις δικές της χειρόγραφες σημειώσεις ημερ. 11.10.2012 επί της Έκθεσης που συνέταξε στις 16.5.2011 ο Ακτινολόγος Δρ. [ ] Φάνη (βλ. το Έγγραφο Στ) και εξήγησε το λόγο για τον οποίο αυτή κατέγραψε τις συγκεκριμένες σημειώσεις. Οι σημειώσεις είναι στην Αγγλική γλώσσα. Τις παραθέτω αυτούσιες? «11/10/2012 This patient came in 4 days after a fall. We did an X-Ray that the radiologist read as negative for fracture. She was discharged with pain control only. Which incidentally would also have been the treatment even if we had found a fracture. Signature (from the er doctor)". Β.
  82. Η μαρτυρία του Δρ. [ ] Νικολάου (ΜΥ2) Ο Δρ. Χριστόφορος Νικολάου (ΜΥ2) είναι ιατρός ακτινολόγος. Σπούδασε ιατρική στο UCL, μετά εκπαιδεύτηκε στη χειρουργική ακόμα 5 χρόνια στο Λονδίνο και μετά έκανε την εξειδίκευσή του για ακόμα 6 χρόνια στην ακτινολογία στο Birmingham. Έπειτα, συνέχισε με fellowship για ένα χρόνο στο Μόντρεαλ του Καναδά στην ακτινολογία. Όλη η μαρτυρία του ΜΥ2 ήταν προφορική επί του όρκου του ενώπιον του Δικαστηρίου. Δεν είχε συντάξει οποιαδήποτε γραπτή δήλωση ούτε οποιοδήποτε Ιατρικό Πιστοποιητικό αναφορικά με την παρούσα υπόθεση, για να το χρησιμοποιήσει στη δίκη. Κλήθηκε ως μάρτυρας από την Εναγόμενη 1 και προσήλθε για να διαφωτίσει το Δικαστήριο με βάση τα επαγγελματικά του προσόντα και την πείρα που διαθέτει στον τομέα της ακτινολογίας. Εξήγησε ο ΜΥ2 ότι η ειδικότητα της ακτινολογίας «έχει να κάνει με τις διαγνώσεις των εξετάσεων, απεικονιστικών, που γίνονται στο νοσοκομείο, δηλαδή τις ακτινογραφίες CT, MRI συνήθως, έχει και άλλες, διαγνώσεις του κάθε ασθενή που σου παραπέμπεται και προσφέρεις μια απάντηση στον παραπέμποντα ιατρό». Δίδεται σε γραπτή μορφή η έκθεση του ακτινολόγου στο τελικό στάδιο, αλλά μπορεί να δοθεί και προφορικά στο ενδιάμεσο εάν είναι κάτι το επείγον. Ερωτηθείς να πει τί είναι υποχρεωμένος ένας ακτινολόγος να καταγράφει στις εκθέσεις του, ο ΜΥ2 δήλωσε ότι «Το κύριο που προέχει είναι να απαντήσεις στην ερώτηση που παραπέμπουν, έχεις ερώτηση να απαντήσεις πάντα, οπόταν το σημαντικό είναι να απαντηθεί η ερώτηση εκείνη και μετά ό,τι άλλο παρεμπιπτόντως δεις στην ακτινογραφία, στο CT, το αναφέρεις». Υπάρχει το παραπεμπτικό που έχει ένα ερώτημα από τον γιατρό που εξέτασε τον ασθενή και πρέπει να απαντηθεί τούτο το ερώτημα. Διευκρίνισε ακολούθως ότι, όσον αφορά τα παρεμπίπτοντα ευρήματα, που μπορεί να μην είναι ειδική η ακτινογραφία γι' αυτά, εάν είναι σημαντικά πρέπει να τα πεις. Ερωτηθείς ακολούθως να πει αν ο γιατρός που εκδίδει το παραπεμπτικό για ακτινογραφία είναι υποχρεωμένος να ακολουθεί τα ευρήματα του ακτινολόγου, ο ΜΥ2 ανέφερε ότι «Είναι στην κρίση τους. Δεν υπάρχει άλλος ειδικός από τον ακτινολόγο για να αναφέρει τι βρέθηκε στην απεικονιστική εξέταση. Το σωστό είναι να τα ακολουθούν, δεν έχει κάποιον άλλον να τους πει κάτι παραπάνω δηλαδή.». Κληθείς ακολούθως να πει αν ένας γιατρός, ο οποίος έχει λάβει μια έκθεση από τον ακτινολόγο, μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά και μόνο στην έκθεση, χωρίς ο ίδιος να ελέγξει τις ακτινογραφίες, ο ΜΥ2 διατύπωσε τη γνώμη ότι «Θα ήταν λάθος να ελέγξει και ο ίδιος τις ακτινογραφίες. Δεν έχουν καμιά εκπαίδευση οι άλλοι γιατροί να βλέπουν τις ακτινογραφίες. Του ακτινολόγου είναι μόνο οι γνώσεις στην ερμηνεία των ακτινογραφιών, κανενός άλλου. Οι άλλοι δεν μπορούν να εξετάσουν εξετάσεις απεικονιστικές, δεν είναι σωστό.». Εξαρτάται από το είδος της απεικονιστικής εξέτασης το πόση ώρα θα πάρει του ακτινολόγου να τη μελετήσει και να συντάξει τη σχετική έκθεση. Για μελέτη ακτινογραφίας μπορεί να χρειαστεί από μισό λεπτό μέχρι 5 λεπτά, για MRI από 10 λεπτά αν είναι έμπειρος ή μπορεί και μια ώρα. Για να μελετηθεί ορθά μια ακτινογραφία ή ένα MRI, χρειάζονται ειδικά μηχανήματα, δεν μπορεί να γίνει με το φως του ήλιου, πρέπει να υπάρχει ειδικός φωτισμός, ειδικά τοποθετημένος, ειδικό software στο κομπιούτερ για το MRI. Δεν μπορεί να γίνει όπου και να είναι. Βλέποντας το Τεκμήριο 2 υπό το Έγγραφο Α, δηλαδή την έκθεση του ακτινολόγου - εδώ Εναγομένου 2 - ο ΜΥ2 παρατήρησε ότι εφόσον ο Εναγόμενος 2 είχε μπροστά του ακτινογραφία θώρακος, η ορθή σειρά ελέγχου ήταν να ελεγχθούν πρώτα η καρδία, μετά οι γωνιές των πνευμόνων, μετά τα οστά και μετά αναφέρθηκαν τα παρεμπίπτοντα, δηλαδή τα επιπλέον, ευρήματα που ήταν μια διαφραγματοκήλη. Παρά τα όσα ανέφερε ο ΜΥ2 ανωτέρω σχετικά με τον ορθό τόπο και φωτισμό για έλεγχο των ακτινογραφιών, του ζητήθηκε εντούτοις από τον συνήγορο της Εναγόμενης 1 να δει κοντά στο γυαλί του παραθύρου του Δικαστηρίου τη δεύτερη ακτινογραφία, την LT lateral (πλάγια λήψη) και να πει τί βλέπει ο ίδιος σε αυτήν. Παραθέτω αυτούσια την απάντησή του? «Η πλάγια λήψη πλέον δεν γίνεται, θεωρείται παλαιωμένη, θεωρείται ακτινοβολία περιττή, όμως βλέπω ότι υπάρχει, το πιο εμφανές εύρημα είναι ότι είχε μια διαφραγματοκήλη, το πιο εμφανές είναι τούτο, φαίνεται μια μεγάλη μάζα πίσω από την καρδία που έχει μέσα αέρα και υγρό. Αυτό είναι διαφραγματοκήλη που έχει δει ο ακτινολόγος. [.] Ναι, το πιο εμφανές είναι τούτο στην πλάγια λήψη. Επειδή είναι πίσω από την καρδία, μόνο εδώ φαίνεται πραγματικά. [.] Οι πνεύμονες δεν μπορούν να αξιολογηθούν πραγματικά με τούτη τη λήψη, η πρόσθια λήψη είναι πιο καλή για τους πνεύμονες. Βοηθά κάπως, αλλά δεν είναι η ιδανική. Και το άλλο επιπλέον εύρημα, το επιπλέον είναι στα οστά, έχει ένα κάταγμα ενός από τους σπονδύλους της θωρακικής μοίρας, περίπου στη μέση θωρακική μοίρα, δεν μπορείς να πεις ακριβώς πού είναι, το οποίο έχει περίπου 50% καθίζηση, έκατσε κάτω το μισό βασικά και φαίνεται παλιό στη μορφολογία, στην ακτινογραφία.». Το συγκεκριμένο κάταγμα, όπως το είδε ο ΜΥ2, θα μπορούσε να ήταν οστεοπορωτικό κάταγμα. Τέτοιας μορφής κάταγμα συναντάται πιο συχνά σε άτομα με γενικευμένη οστεοπόρωση, διότι το ρίσκο κατάγματος πολλαπλασιάζεται με την οστεοπόρωση, την οστεοπενία. Τούτο ο ΜΥ2 το γνωρίζει ως ειδικός στον τομέα της διάγνωσης οστεοπόρωσης και οστεοπενίας, με ακτινογραφίες και με ειδικά test DEXA. Η διάγνωση τέτοιων καταγμάτων εμπίπτει στην ειδικότητά του ΜΥ2 όσο και αν η θεραπεία αυτών δεν είναι της ειδικότητάς του. Σε σχέση με το Τεκμήριο 2 υπό Έγγραφο Α που είναι η έκθεση του ακτινολόγου - εδώ Εναγομένου 2 - ο ΜΥ2 διαπίστωσε ότι δεν υπήρχε καμία αναφορά σε αυτήν για την ύπαρξη του πιο πάνω αναφερόμενου κατάγματος. Ερωτηθείς ο ΜΥ2 να πει αν θα έπρεπε κατά την γνώμη του να είχε καταγραφεί από τον Εναγόμενο 2 στην έκθεσή του, η απάντηση που έδωσε ήταν ως εξής: "Εάν ήμουν εγώ στην περίπτωση και ήρθε ασθενής με κάποιο είδος δύσπνοιας των πνευμόνων, πρώτο θα έκανα ακτινογραφία θώρακα, λογικά αυτό σου λέει. Το κύριο μέλημα είναι να δεις τον πνεύμονα και την καρδία ότι είναι εντάξει, ότι δεν έχει κάποια σοβαρή παθολογία. Ό,τι άλλο δεις παρεμπιπτόντως, καλό είναι να το βάλεις στην έκθεση εάν θα βοηθήσει τον γιατρό. Ευρήματα πολλά βλέπουμε, τα οποία δεν είναι κατ' ανάγκη βοηθητικά, δεν τα αναφέρουμε όλα στην έκθεση, επειδή όσο μεγαλώνουμε ειδικά όλα αλλάζουν, οι κλειδώσεις, τα κόκκαλα, όλοι έχουν ευρήματα, δηλαδή είναι παθολογικά ευρήματα λόγω ηλικίας, οπόταν πρέπει να κρίνεις εάν είναι ανάγκη να το αναφέρεις ή όχι στην έκθεση, διαφορετικά μπορεί να παραπλανήσεις κάποτε τον γιατρό τον άλλον εάν βάλεις κάτι που δεν είναι σημαντικό.". Κληθείς ο ΜΥ2 να διευκρινίσει υπό ποία έννοια ο ίδιος θεωρεί ότι το επίδικο κάταγμα ήταν παλιό, ο ΜΥ2 ανάφερε ότι: "Χρονικό περιθώριο δεν μπορείς να πεις ακριβώς στην ακτινογραφία. Σίγουρα συνέβηκε πριν κάποιους μήνες, κάποια χρόνια ίσως, δεν μπορείς να πεις. Μπορεί να είναι 10 χρονών, μπορεί να είναι 2 ? 3 μηνών, δεν μπορείς να πεις παραπάνω. Σίγουρα δεν είναι εβδομάδων, ας πούμε. [...] Οι ακτινολόγοι καταγράφουν από την υφή του οστού στην ακτινογραφία. Όταν είναι φρέσκο το κάταγμα, το οστό ασπρίζει εκεί που κάθεται, εκεί που σπάζει ασπρίζει, οπόταν εδώ έκατσε κάτω από πάνω ο σπόνδυλος και από κάτω έχει 2 end plates, είναι η άνω και η κάτω end plate του σπονδύλου. Μπορεί να κάτσει, να σπάσει δηλαδή από πάνω ή από κάτω ή και τα δύο. Εδώ είναι και τα δύο, έτσι φαίνεται, που έχουν κάτσει, μπορεί πιο πολλά το πάνω ίσως παρά το κάτω, αλλά και τα δύο έχουν κάποια αλλαγή. Αλλά ιδιαίτερα το πάνω, που είναι το πιο καθούμενο, δεν είναι καθόλου άσπρο, είναι γκρίζο, είναι normal, φυσιολογικό οστό. Δεν έχει ένδειξη ότι έχει άσπρο. Το άσπρο είναι το οίδημα, όταν σπάσει κάνει οίδημα, το οίδημα ασπρίζει. Δεν υπάρχει οίδημα στην ακτινογραφία, όσο μπορείς να πεις από ακτινογραφία. Οπόταν αυτό είναι συχνό φαινόμενο σε ακτινογραφίες να δεις σπονδύλους καθούμενους, ειδικά μετά από μια ηλικία και ειδικά σε γυναίκες. Εάν δεν είναι φρέσκο το αγνοείς συνήθως, επειδή δεν προσφέρει κάτι να το πεις. Δεν θέλει θεραπεία δηλαδή, οπόταν δεν υπάρχει λόγος.". (Η έμφαση με έντονα γράμματα είναι του Δικαστηρίου.) Ακολούθως, ο ΜΥ2 είδε την ακτινογραφία της Ενάγουσας που λήφθηκε στις 6.7.2011 από ακτινολόγο στην Κλινική Ευαγγελίστρια ως το Τεκμήριο 3Α υπό Έγγραφο Α. Του ζητήθηκε να πει αν αυτός έβλεπε να υπάρχει το ίδιο κάταγμα που εντόπισε στην ακτινογραφία του Αρεταίειου ημερ. 16.5.2011 και στην ακτινογραφία ημερ. 6.7.
  83. Η απάντηση που έδωσε ο ΜΥ2 ήταν "Ναι, το ίδιο, αλλά αλλαγμένο, ο ίδιος σπόνδυλος αλλά με διαφορά", όπου η διαφορά συνίστατο στο ότι υπήρχε "περαιτέρω καθίζηση στον σπόνδυλο", δηλαδή, κατά την έκφραση του ΜΥ2 "ξανάσπασε", "έγινε σχεδόν flat, δεν έχει σπόνδυλο εδώ, δεν έχει ύψος". Συγκρίνοντας την ακτινογραφία του Αρεταίειου (Τεκμήριο 1 υπό Έγγραφο Α) με την ακτινογραφία της Ευαγγελίστριας (Τεκμήριο 3Α υπό Έγγραφο Α), ο ΜΥ2 παρατήρησε ότι στο Τεκμήριο 1 δεν υπάρχει άσπρο στον σπόνδυλο πάνω, είναι γκριζωπή γραμμή, που σημαίνει ότι δεν έχει οίδημα, είναι παλιό κάταγμα, ενώ στο Τεκμήριο 3Α υπάρχει η άσπρη γραμμή εκεί που ξανάκατσε ο σπόνδυλος, έχει οίδημα και άρα είναι φρέσκο το κάταγμα αυτό. Από την πείρα του, ο ΜΥ2 διατύπωσε την εκτίμηση ότι είναι πιο συχνό να ξανασπάσει ο σπόνδυλος στο σημείο που έχει ήδη σπάσει, επειδή εκεί έχει αδυνατίσει ήδη, είναι το πιο ευάλωτο σημείο για να ξανασπάσει. Ήταν η γνώμη του ΜΥ2 ότι το κάταγμα που φαίνεται στο Τεκμήριο 3Α δεν μπορεί να έγινε πριν από εκείνο που φαίνεται στο Τεκμήριο 1, αφού η απώλεια ύψους του σπονδύλου στο Τεκμήριο 1 ήταν περίπου 50%, ενώ στο Τεκμήριο 3Α ήταν περίπου 90%. Άρα, λογικά, χρονολογικά έγινε πιο μετά. Επεσήμανε ο ΜΥ2 ότι ο ακτινολόγος της Κλινικής Ευαγγελίστρια που συνέταξε την έκθεση ως το Τεκμήριο 3Β υπό Έγγραφο Α δεν κατέγραψε οποιαδήποτε σύγκριση της ακτινογραφίας του (Τεκμήριο 3Α) με την προηγούμενη ακτινογραφία του Αρεταίειου ως το Τεκμήριο 1 υπό Έγγραφο Α. Γι'αυτό ίσως ο ίδιος δεν λέει αν είναι πρόσφατο ή παλιό το κάταγμα στο Τεκμήριο 3Α, αν και η χρήση του όρου "diminishing size" υποδηλώνει "περαιτέρω μείωση". Ζητήθηκε από τον ΜΥ2 να σχολιάσει και το MRI (ήτοι το Τεκμήριο 4 υπό Έγγραφο Α), ωστόσο αυτός υπέδειξε ότι χρειαζόταν ειδικό software για να το μελετήσει, δεν θα ήταν ασφαλές να το δει μπροστά στο τζάμι του παράθυρου του Δικαστηρίου. Β.
  84. Η μαρτυρία του κ. [ ] Λιασίδη (ΜΥ3) Ο μόνος λόγος για τον οποίο κλήθηκε από την Εναγόμενη 1 ο κ. [ ] Λιασίδης ως μάρτυρας (ΜΥ3) στο Δικαστήριο ήταν για να δηλώσει αν, υπό την ιδιότητά του ως δικηγόρου που εργοδοτείτο στο δικηγορικό γραφείο Χρίστος Μιχ. Τριανταφυλλίδης το 2016, θυμόταν αν εμφανίστηκε στο Δικαστήριο για την παρούσα αγωγή στις 26.10.2016 και αν παρέδωσε στους συνηγόρους των αντιδίκων της Εναγόμενης 1 φωτοαντίγραφα των εγγράφων που ενόρκως αποκαλύφθηκαν ενόψει πρόθεσης χρησιμοποίησής τους στη δίκη. Ο ΜΥ3 ήταν σταθερός στη θέση του, τόσο κατά την κυρίως εξέτασή του όσο και κατά την αντεξέτασή του από τους συνηγόρους των Εναγομένων 1 και 2 ότι, λόγω της παρέλευσης 5 ετών από τη δικάσιμο ημερ. 26.10.2016, αυτός δεν μπορούσε να θυμηθεί ούτε αν εμφανίστηκε ούτε τί χειρισμό έκανε. Ήταν πρόθυμος να δεχθεί ότι έπραξε όπως ακριβώς φαινόταν στο φάκελο που τηρούσε το δικηγορικό γραφείο για το οποίο αυτός εργαζόταν. Εντοπίσθηκε κάποια σημείωση εντός του εν λόγω φακέλου, με τα δικά του αρχικά γράμματα, που θα μπορούσε να τον βοηθήσει να θυμηθεί, η οποία έλεγε ότι αυτός παρέδωσε τα αντίγραφα, πλην όμως ηγέρθηκε ένσταση από τη συνήγορο της Ενάγουσας στο να κατατεθεί ως τεκμήριο ή/και να ληφθεί υπόψη από το Δικαστήριο το περιεχόμενό του, εφόσον δεν έγινε αποκάλυψη αυτού του εγγράφου προς την πλευρά της Ενάγουσας πριν τη δικάσιμο 1.12.
  85. Η ένσταση έγινε δεκτή από το Δικαστήριο. Β.
  86. Η μαρτυρία του κ. [ ] Κολοκάση (ΜΥ4) Ο κ. [ ] Κολοκάσης (Μ.Υ.4) είναι ο υπεύθυνος Λογιστηρίου του Αρεταίειου Νοσοκομείου. Εργάζεται εκεί από τον Σεπτέμβριο του
  87. Στα καθήκοντά του περιλαμβάνονται και τα θέματα μισθοδοσίας. Γνωρίζει τον Εναγόμενο 2 και ειδικότερα ο Μ.Υ.
  88. γνωρίζει ότι καθ΄όλο το χρόνο που ο Εναγόμενος 2 εργαζόταν στο Ακτινολογικό Τμήμα του Αρεταίειου ήταν με το καθεστώς "συνεργάτη". Τούτο με την έννοια ότι δεν ήταν στη λίστα μισθοδοσίας (payroll) της Εναγόμενης 1 εταιρείας, η οποία πληρώνει μισθό μόνο στους "υπαλλήλους" του Αρεταίειου. Δεν του καταβάλλονταν ούτε κοινωνικές ασφαλίσεις από την Εναγόμενη 1 εταιρεία. Διαχώρισε ο ΜΥ4 την περίπτωση του Εναγόμενου 2 από την περίπτωση κάποιου άλλου ατόμου, του Δρ. Πηλαβά, ο οποίος εργαζόταν στο Ακτινολογικό Τμήμα υπό το καθεστώς υπαλλήλου της Εναγόμενης
  89. Ο Εναγόμενος 2 δεν είχε προϊστάμενο στην εργασία του ως ακτινολόγος, δηλαδή η δική του εργασία δεν εποπτευόταν από άλλο άτομο, δεν υπόκειτο σε έλεγχο. Όσον αφορά το ωράριο εργασίας του Εναγομένου 2, ο ΜΥ4 ανέφερε ότι εργαζόταν τις κανονικές ώρες που εργάζονταν και οι υπάλληλοι του Ακτινολογικού και πέραν τούτου, σε συεννόηση με τον Δρ. Πηλαβά, έκαναν μεταξύ τους διευθετήσεις για να υπάρχει απρόσκοπτη λειτουργία του Ακτινολογικού Τμήματος. Τούτο συνέβαινε και σε περίπτωση που ο Εναγόμενος 2 ήθελε να φύγει με άδεια. Ενημέρωνε την Εναγόμενη 1 εταιρεία και ερχόταν σε συνεννόηση με τον Δρ. Πηλαβά για τις αναγκαίες ρυθμίσεις. Πρόσθετα, ο Μ.Υ.4 σημείωσε ότι δεν αποφάσιζε ο ίδιος ο Εναγόμενος 2 σχετικά με το ποιος γιατρός θα τον αντικαθιστούσε όταν απουσίαζε. Όπως επίσης ανέφερε ο Μ.Υ.4, ο Εναγόμενος 2 στην αρχή λάμβανε ως μισθό, ένα σταθερό ποσό, αλλά μετά από 4-5 μήνες λάμβανε επιπρόσθετα του σταθερού ποσού, αλλά και μια αμοιβή σε αναλογία προς τις εξετάσεις στις οποίες προέβαινε. Δεν γνώριζε ο ΜΥ4 αν ο Εναγόμενος 2 είχε συμβόλαιο με την Εναγόμενη 1, αλλά ήταν βέβαιος ότι ο Εναγόμενος 2 μπορούσε να εργάζεται και εκτός Αρεταίειου αν το επιθυμούσε από τη στιγμή που δεν υπήρχε δέσμευση αποκλειστικότητας. Δεν ήταν βέβαιος πότε ακριβώς τερμάτισε ο Εναγόμενος 2 τη συνεργασία του με το Αρεταίειο, ήταν με την εντύπωση ότι τούτο έγινε το
  90. Β.
  91. Η μαρτυρία του Δρ. [ ] Φάνη (Εναγόμενου 2) Κατά την κυρίως εξέτασή του ενώπιον του Δικαστηρίου, ο Δρ. Σταύρος Φάνη (Εναγόμενος 2) υιοθέτησε το περιεχόμενο γραπτής δήλωσης που ο ίδιος συνέταξε και το κατέθεσε ως το Έγγραφο Ζ. Ο Εναγόμενος 2 αναφέρει ότι είναι ιατρός ακτινολόγος και είναι εγγεγραμμένος στο μητρώο ακτινολογίας του Ιατρικού Συμβουλίου Κύπρου (βλ. το Πιστοποιητικό εγγραφής ημερ. 9.2.2006 ως το Τεκμήριο 1 υπό Έγγραφο Ζ). Σπούδασε ιατρική στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και ειδικεύθηκε στην ακτινολογία στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ιωαννίνων. Επιβεβαίωσε ο Εναγόμενος 2 ότι αυτός εργαζόταν στις 16.5.2011 στο Ακτινολογικό Εργαστήριο του Αρεταίειου Νοσοκομείου. Ακολούθως περιέγραψε την πρακτική που ακολουθείται και εξήγησε τί συνέβη στις 16.5.2011, λέγοντας ότι (βλ. παρα. 4 έως 7)? «
  92. Όπως σε όλα τα Ακτινολογικά εργαστήρια, έτσι και στο συγκεκριμένο εργαστήριο στο Αρεταίειο Νοσοκομείο, ο Ακτινολόγος λαμβάνει το παραπεμπτικό από τον θεράποντα ιατρό, ο οποίος δίνει οδηγίες για το τί εξετάσεις θα πρέπει να διενεργηθούν και τί είναι εκείνο το οποίο αναζητεί να διαπιστώσει ο θεράπων ιατρός μέσω της εξέτασης που ο ίδιος ζήτησε να πραγματοποιηθεί. Την 16.5.2011, ημερομηνία κατά την οποία η κα Ελένη Σιδέρη επισκέφθηκε τις Πρώτες Βοήθειες του Αρεταίειου Νοσοκομείου, εγώ δεν την εξέτασα προσωπικά. Την εξέτασε η επί καθήκοντι ιατρός των Πρώτων Βοηθειών, Δρ. [ ] Παπαλεοντίου, η οποία ζήτησε με παραπεμπτικό όπως ληφθεί ακτινογραφία θώρακος (CXR) κατά μέτωπο και πλάγια, τις οποίες έλαβε ο τεχνικός ακτινογράφος. Δεν αποφάσισα, ούτε και επέλεξα εγώ τη μορφή και τον τύπο των ακτινογραφιών οι οποίες λήφθηκαν, καθότι αυτό είναι καθήκον και επιλογή του επί καθήκοντι ιατρού των Πρώτων Βοηθειών, ο οποίος εξετάζει κλινικά τους ασθενείς και λαμβάνει το σχετικό ιστορικό. Αφού είδα τις ακτινογραφίες, έγραψα τη γνωμάτευση η οποία είναι κατατεθειμένη ως τεκμήριο 2 υπό Έγγραφο Α στο Δικαστήριο, την οποία προσυπογράφω και σήμερα ως ορθή. Στη γνωμάτευσή μου, δεδομένου ότι οι ακτινογραφίες που ζητήθηκαν από την επί καθήκοντι ιατρό ήταν γενικές ακτινογραφίες για τους πνεύμονες (CXR) και όχι για διερεύνηση των οστών και του σπονδύλου, εγώ ήμουν υποχρεωμένος να καταγράφω τα ευρήματα μου σχετικά με τους πνεύμονες της ασθενούς και του αναπνευστικού συστήματος γενικά, διότι αυτό ήταν υπό διερεύνηση. Δεν ζητήθηκε ειδικός ακτινολογικός έλεγχος (π.χ. XRTS) για οστική κάκωση. Ένας ακτινολόγος θα διερευνήσει και θα γνωματεύσει διαφορετικά τα όποια ευρήματα σε μια ακτινογραφία CXR σε σχέση με μια ακτινογραφία XRTS, καθότι είναι εντελώς διαφορετικό το αντικείμενο και το πλαίσιο έρευνας. Ως εκ τούτου, κατέγραψα ότι το πνευμονικό παρέγχυμα απεικονίζεται χωρίς παθολογικές σκιάσεις, ότι ο καρδιοθωρακικός δείκτης ήταν εντός των φυσιολογικών ορίων (<50%), ότι οι πλευροδιαφραγματικές γωνιές ήταν ελεύθερες, ότι δεν υπήρχαν παθολογικά ευρήματα από τις απεικονιζόμενες οστικές δομές και ότι οπισθοκαρδιακά διακρίνετο διαφραγματοκήλη με άνοδο στομάχου σε ύψος 9 cm.». Αιτιολόγησε ο Εναγόμενος 2 στις παρα. 8 και 9 του Εγγράφου Ζ, ως συνειδητή τη μη καταγραφή, ανάμεσα στα πιο πάνω ευρήματά του, την ύπαρξη κατάγματος. Συγκεκριμένα, λέγει ότι? «
  93. Σκόπιμα και ως ορθή πρακτική, δεν σχολίασα στη γνωμάτευσή μου που αφορούσε ακτινογραφία CXR, την εμφανή απώλεια ύψους του θωρακικού σπονδύλου της ασθενούς, εφόσον δεν μου ζητήθηκε να προβώ σε εξέταση για τον έλεγχο της θωρακικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και επίσης επειδή είναι σύνηθες, δυστυχώς, να διαπιστώνουμε απώλεια ύψους οστεοπορωτικής αιτιολογίας σε σπονδύλους ηλικιωμένων ασθενών και ειδικά σε γυναίκες, όπως εν προκειμένω. Λόγω του ότι το κάταγμα το οποίο ήταν εμφανές στην ακτινογραφία της κας Σιδέρη δεν ήταν φρέσκο, αλλά ήταν οστεοπορωτικής φύσεως, δεν υπήρχε λόγος να αναφερθεί το οτιδήποτε σε σχέση με αυτό στην έκθεσή μου, καθότι ήταν άσχετο με τον τύπο της ακτινογραφίας που ζητήθηκε από την επί καθήκοντι ιατρό.
  94. Σημειώνω ότι, ως ακτινολόγοι εντοπίζουμε αρκετά παρεμπίπτοντα ευρήματα τα οποία δεν αναφέρουμε στις εκθέσεις μας εάν αυτά δεν είναι κλινικά σημαντικά ή εάν δεν είναι σχετικά με τις ακτινογραφίες τις οποίες λαμβάνουμε, καθότι υπάρχει κίνδυνος παραπλάνησης του ιατρού ο οποίος ζήτησε να ληφθούν οι συγκεκριμένες ακτινογραφίες.». Γ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ. Γ.1 Κριτήρια αξιολόγησης. Τα κριτήρια αξιολόγησης της μαρτυρίας είναι καθιερωμένα νομολογιακά. Η αξιοπιστία εκτιμάται αυτοτελώς και ανεξαρτήτως επιπέδου απόδειξης (Barry Wynne v. David Costakis Mavronicola κ.α.
(2009)1(β) Α.Α.Δ. 1138, Αθανασίου κ.α. ν Κουνούνη
(1997)1 Α.Α.Δ. 614). Για το θέμα της αξιοπιστίας της μαρτυρίας απολύτως σχετική είναι η εκτεταμένη ανάπτυξη του θέματος στο βιβλίο των Σάντη - Ηλιάδη, Δίκαιο της Απόδειξης, Hippasus, 2014, Κεφάλαιο 3, IB. Η θετική εντύπωση που αφήνει στο Δικαστήριο ο μάρτυς που καταθέτει, αποτελεί σε γενικές γραμμές στοιχείο εξαιρετικής σπουδαιότητας για την κρίση της αξιοπιστίας του. Η αξιοπιστία αποτελεί έννοια πολυσήμαντη. Η εμφάνιση και συμπεριφορά του μάρτυρα ενόσω καταθέτει, η μνήμη του, οι αντιδράσεις του (κατά πόσο δηλαδή είναι φυσικές ή αφύσικες), ο τρόπος που απαντά, η νευρικότητα ή η επιφυλακτικότητα του και η ιδιοσυγκρασία που εκδηλώνει, είναι μεταξύ των στοιχείων που λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση (Κεντρική Ασφαλιστική Εταιρεία Λτδ ν Ηροδότου, Π.Ε. 332/09, ημερ. 10.6.13, Re N-BCM
(2002)EWCA Civ.1052, C & A Pelekanos Associates Limited ν Πελεκάνου
(1999)1(B) ΑΑΔ 1273). Η συμπεριφορά μάρτυρα κατά την αντεξέταση δεν φαίνεται να έχει μεγαλύτερη σημασία από ό,τι έχει κατά την κυρίως εξέταση και επανεξέταση (Attorney -General for the Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia ν Steinhoff
(2005)UKPC 31). Η κρίση του Δικαστηρίου επί της αξιοπιστίας δεν έχει ως μόνο οδηγό την εξωτερική εντύπωση που προκαλεί ο μάρτυρας (βλ. Γεώργιος & Σπύρος Τσαππή Λτδ v. Πολυβίου
(2009)1 Α.Α.Δ. 339). Το περιεχόμενο της μαρτυρίας καθενός μάρτυρα υποβάλλεται στη βάσανο της λογικής, με γνώμονα και την ανθρώπινη εμπειρία ως προς την αναμενόμενη φυσιολογική εξέλιξη των πραγμάτων της ζωής. Η αξιολόγηση της μαρτυρίας δεν περιορίζεται αποκλειστικώς στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας κάθε μάρτυρα ξεχωριστά (Rana και Άλλου ν Δημοκρατίας
(2004)2 ΑΑΔ 489), αλλά αντιπαραβάλλεται και διερευνάται στο σύνολο της μαρτυρίας που παρουσιάζεται και από τις δύο πλευρές (Φώτσιου ν Ηροδότου
(2010)1(B) ΑΑΔ 1172). Τα ευρήματα αξιοπιστίας είναι αλληλένδετα με τη συνολική εκτίμηση της μαρτυρίας και των προεκτάσεών της και συναρτώνται με την αντικειμενική όψη των πραγμάτων (Βασιλείου ν Αστυνομίας, Ποιν. Έφ. 159/09, ημ. 4.5.12). Αυτή η προσέγγιση επαυξάνει το κύρος των ευρημάτων του Δικαστηρίου και την πίστη του κοινού στη δικαστική διαδικασία (Στυλιανίδης ν Χατζηπιέρα
(1992)1(B) ΑΑΔ 1056). Αντιφάσεις που εντοπίζονται στη μαρτυρία, για να καθιστούν αναξιόπιστο ένα μάρτυρα, πρέπει να είναι ουσιαστικής μορφής, δηλαδή να πλήττουν καίρια την αξιοπιστία ενός μάρτυρα ή να φανερώνουν τη διάθεση του να ψευσθεί. Πρέπει να είναι τέτοιας φύσης και περιεχομένου που να μολύνουν τη μαρτυρία στο βαθμό που να καθίσταται επικίνδυνη η αποδοχή της από το δικαστήριο (Βλ. Ομήρου ν. Αστυνομίας
(1998)2 Α.Α.Δ. 98, Ανθία ν. Δημοκρατίας
(1999)2 Α.Α.Δ. 558, Χριστοδούλου ν. Αστυνομίας
(1998)2 Α.Α.Δ. 449 και Νικολάου ν. Δημοκρατίας
(2000)2 Α.Α.Δ. 390, Στρατής ν. Πεντέλη - Εταιρεία Μωσαϊκών Λτδ.
(1999)1 Α.Α.Δ. 1708, Ηλία κ.ά. ν. Σταυρινίδη
(2000)1 Α.Α.Δ. 874 και Οράτη ν. Παστού
(2000)1 Α.Α.Δ. 1787, R.K.B. LEATHERGOODS LIMITED, v. Αγγελίδη
(2004)1 ΑΑΔ 1071). Επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με την κρατούσα νομολογία, είναι δυνατόν ένας μάρτυρας να γίνει πιστευτός μερικώς ή ολικώς (βλ. Γενικός Εισαγγελέας v. Μανώλη
(1995)1 Α.Α.Δ. 207), καθώς και ότι δεν είναι επιλήψιμη η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα (βλ. Χάρης Χρίστου v. Ευγενία Khoreva
(2002)1 (Α) Α.Α.Δ. 455 και Mossa Mohamed Mustafa v. Ανδρέα Κακουρή κ.α.
(2002)1 (Α) Α.Α.Δ. 165). Μόνο όταν το μέρος της μαρτυρίας ενός μάρτυρα που κρίνεται αναξιόπιστο είναι συντριπτικό, αν δηλαδή συνθλίβει την αξιοπιστία του, τότε είναι που δεν νοείται να γίνει αποδεκτή η μαρτυρία του έστω μερικώς. Αναφορικά με τη μαρτυρία των εμπειρογνωμόνων, είναι καλά νομολογημένο ότι οι εμπειρογνώμονες μάρτυρες δεν αντιμετωπίζονται από το δικαστήριο κατά διαφορετικό τρόπο από τους άλλους μάρτυρες. Η μαρτυρία τους αξιολογείται στη βάση των ίδιων αρχών (βλ. Καουρής ν Δημητρίου
(2008)1 ΑΑΔ 967). Η μόνη ειδοποιός διαφορά της μαρτυρίας τους έγκειται στο ότι οι εμπειρογνώμονες δύνανται να δώσουν μαρτυρία γνώμης επί ζητημάτων που εμπίπτουν στην σφαίρα της ειδικότητας τους, ενώ τέτοια ευχέρεια δεν παρέχεται σε πρόσωπα που προσέρχονται ως απλοί μάρτυρες γεγονότων. Σε κάθε περίπτωση ο εμπειρογνώμονας θα πρέπει να εφοδιάσει το Δικαστήριο με όλα τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια, ώστε να ελεγχθεί η ακρίβεια των συμπερασμάτων του και το Δικαστήριο να διαμορφώσει έτσι την δική του ανεξάρτητη κρίση, με εφαρμογή των κριτηρίων στα γεγονότα που γίνονται αποδεκτά από τη μαρτυρία (Philippou v. Odysseos
(1989)1 C.L.R. 1, Σπύρου ν. Χατζηχαραλάμπους
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298). Στην Σιακόλα ν. Αστυνομίας, Ποινική Έφεση αρ. 53/2011, ημερ. 24.1.2013, το Δικαστήριο είπε τα ακόλουθα αναφορικά με το θέμα της αξιολόγησης της μαρτυρίας εμπειρογνώμονα: "Σύμφωνα με τη νομολογία, το Δικαστήριο αποφασίζει κατά πόσο ένας μάρτυρας είναι ικανός να δώσει μαρτυρία ως εμπειρογνώμονας. Για την εξακρίβωση τούτου, πρέπει να απαντηθούν δύο ερωτήματα: Πρώτο, κατά πόσο το αντικείμενο της εμπειρογνωμοσύνης του εμπίπτει στην κατηγορία των θεμάτων εκείνων για τα οποία επιτρέπεται να δοθεί μαρτυρία πραγματογνώμονα και δεύτερο, κατά πόσο ο μάρτυρας έχει αποκτήσει είτε κατόπιν σπουδών είτε λόγω εμπειρίας επαρκή γνώση του αντικειμένου ώστε η γνώμη του να καθίσταται πολύτιμη (of value) στην επίλυση των επίδικων θεμάτων (βλ., μεταξύ άλλων, R. ν Bonython
(1984)38 S.A.S.R. 45 και R. ν Henderson [2010] EWCA 1269). Είναι δε σαφώς νομολογημένο από το Ανώτατο Δικαστήριο ότι η εμπειρογνωμοσύνη πάνω σε ένα θέμα δεν βασίζεται μόνο στα ακαδημαϊκά προσόντα αλλά και στην πραγματική εμπειρία που αποκτάται πάνω σ' αυτό. Βλ. Θεοσκέπαστη Φαρμ ν. Δημοκρατίας
(1990)1 Α.Α.Δ.984.» Αφού το Δικαστήριο ικανοποιηθεί ότι ένας μάρτυρας μπορεί να θεωρηθεί ως εμπειρογνώμονας και αυτός αξιολογείται ανάλογα, η όλη συμπεριφορά του στο εδώλιο του μάρτυρα δεν παραγνωρίζεται αλλά και αυτή λαμβάνεται υπόψη για τον σκοπό εκτίμησης της αξίας της μαρτυρίας του. Σχετικά παραπέμπω στην υπόθεση Jovcev. Yeomans
(1981)2 All Ε. R.
  1. » Γ.
  2. Εφαρμογή στην παρούσα υπόθεση. Γ.2.
  3. Αναφορικά με την αξιοπιστία της Ενάγουσας. Η Ενάγουσα ήταν ηλικίας 87 ετών όταν άρχισε η ακρόαση στο Δικαστήριο. Λόγω και της κατάστασης του σπονδύλου της, ήταν αναγκαίο για την ίδια να κάθεται σε τροχοκάθισμα κατά τη διάρκεια της δίκης και προς τούτο έγιναν διευθετήσεις από το Δικαστήριο για χρήση αίθουσας στο ισόγειο του κτιρίου. Κατά την κυρίως εξέτασή της (8.9.2020), αλλά και κατά την αντεξέτασή της από τον συνήγορο του Εναγόμενου 1 (επίσης 8.9.2020), αν και φαινόταν να αντιμετωπίζει δυσκολία ακοής, εντούτοις οι απαντήσεις της ήταν λογικές, σύντομες αλλά περιεκτικές νοήματος και σαφείς. Φαινόταν να έχει πλήρη αντίληψη όσων κατέθετε. Παρά το ότι η αντεξέταση από τον συνήγορο του Εναγομένου 2 έγινε με διαφορά χρόνου 6 μηνών από την κυρίως εξέτασή της (8.9.2020 έως 23.2.2021 και 9.3.2021), για λόγους που έχω ήδη καταγράψει στην εισαγωγή της απόφασης, σε συσχετισμό με τα αιτήματα αναβολών που υπέβαλαν οι συνήγοροι εκατέρωθεν, περιλαμβανομένων εκείνων που προξένησε η πανδημία, αλλά και των άλλων προβλημάτων που παρουσίασε η υγεία της Ενάγουσας, όχι ορθοπεδικής φύσης, εντούτοις ελέγχοντας τη μαρτυρία που έδωσε κατά τις δικασίμους ημερ. 23.2.2021 και 9.3.2021 παρατηρώ ότι οι απαντήσεις της είχαν συνοχή και συνέπεια με όσα είπε κατά την 1η δικάσιμο ημερ. 8.9.
  4. Τα δε σημεία της μαρτυρίας της όπου, όπως επισημαίνει ο κ. Αγγελίδης στην τελική του αγόρευση, η Ενάγουσα απαντούσε με τη φράση "Δεν θυμούμαι", ήταν κυρίως σημεία που ερωτάτο σε σχέση με εκθέσεις ή/και εκτιμήσεις ιατρών, για να επιβεβαιώσει το περιεχόμενό τους. Αυτή όμως η στάση της δείχνει πως δεν ήθελε να εισέλθει στη σφαίρα της επιστημονικής μαρτυρίας και δεν μειώνει τη δική της αξιοπιστία για δηλώσεις γεγονότων που ήταν εντός του δικού της πεδίου γνώσης. Δεν ήταν δηλαδή η περίπτωση που η μνήμη της να έχει ατονήσει λόγω ηλικίας ή/και προβλημάτων υγείας σε βαθμό που να μπορούσε να δημιουργήσει αμφιβολία στο Δικαστήριο για το αν ήταν ασφαλές να στηριχθεί στα λεγόμενά της. Προβαίνω σε λεπτομερέστερη αξιολόγηση της όλης μαρτυρίας της Ενάγουσας πιο κάτω. Κρίνω ότι η προφορική ένορκη μαρτυρία της Ενάγουσας υπήρξε ειλικρινής και αξιόπιστη. Τούτο, με το σκεπτικό ότι η μαρτυρία που έδωσε κατά την κυρίως εξέτασή της κινήθηκε εντός των δικογράφων της, άντεξε στη βάσανο της αντεξέτασης σε σχέση με τα ουσιώδη επίδικα γεγονότα και υποστηριζόταν πλήρως από την έγγραφη μαρτυρία που παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο. Ειδικότερα, οι θέσεις της για ό,τι συνέβηκε κατά την ουσιώδη ημερομηνία (16.5.2011) παρέμειναν ακλόνητες, ως προς το ότι? Αυτή μετέβη, χωρίς ραντεβού με συγκεκριμένο ιατρό, στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Αρεταίειου Νοσοκομείου στις 16.5.2011 δηλώνοντας πόνο στην πλάτη μετά από πτώση στο σπίτι της περί τις 4 ημέρες προηγουμένως. Η διάγνωση που έγινε από την επί καθήκοντι γυναίκα ιατρό (αγνώστου ονόματος) του Τμήματος Πρώτων Βοηθειών της Εναγόμενης 1 ήταν ότι το πρόβλημα της Ενάγουσας ήταν μυϊκό και έλαβε εξιτήριο η Ενάγουσα αυθημερόν μετά από τη χορήγηση ισχυρών παυσίπονων, χωρίς να παραπεμφθεί για εξέταση σε οποιονδήποτε άλλο ειδικό ιατρό (π.χ. ορθοπεδικό) εντός του Αρεταίειου. Δεν αναφέρθηκε στην Ενάγουσα οτιδήποτε από την επί καθήκοντι ιατρό περί ένδειξης στην ακτινογραφία που να φανερώνει αλλοίωση στον σπόνδυλο και να αποδεικνύει ύπαρξη κατάγματος, είτε παλιού είτε φρέσκου. Κατά το εξιτήριο από το Αρεταίειο, η επί καθήκοντι ιατρός δεν της έδωσε οδηγίες να ακινητοποιηθεί ούτε της συνέστησε τη χρήση νάρθηκα τριών σημείων, παρά μόνον τη χρήση παυσίπονων. Επίδικο θέμα κατέστη κατά την ακρόαση το κατά πόσον η επί καθήκοντι ιατρός του Τμήματος Πρώτων Βοηθειών έδωσε στην Ενάγουσα οδηγίες να επανέλθει για επανεξέταση ή/και παρακολούθηση. Ως προς αυτό το σημείο, ο συνήγορος της Εναγόμενης 1 υπέβαλε στην Ενάγουσα τη θέση ότι της υποδείχθηκε να επανέλθει στο Αρεταίειο αν συνεχιζόταν ο πόνος, θέση την οποία η Ενάγουσα αρνήθηκε επανειλημμένα. Παρατηρώ ότι δεν υπάρχει κάτι εγγράφως που να καταρρίπτει τη θέση της Ενάγουσας ως αναξιόπιστη. Παρατηρώ ότι η επί καθήκοντι ιατρός (ΜΥ1) δεν ετοίμασε οποιαδήποτε Ιατρική Έκθεση, πέραν του εντύπου που συμπλήρωσε με τίτλο ARETAEION ACCIDENT & EMERGENCY το οποίο κατατέθηκε στο Δικαστήριο ως Έγγραφο Ε και στο οποίο, ως παρατηρώ, δεν καταγράφονται οποιεσδήποτε οδηγίες για επανέλεγχο της Ενάγουσας, οπόταν φαίνεται ως εκ των υστέρων σκέψη το ότι στην ένορκη της μαρτυρία η ΜΥ1 επιχείρησε να υποστηρίξει ότι είναι πάγια πρακτική της να συστήνει επιστροφή των ασθενών για επανέλεγχο αν επιμένουν τα συμπτώματα. Παρομοίως, ακλόνητη παρέμεινε η μαρτυρία της Ενάγουσας σε ό,τι αφορά τις ενέργειες που η ίδια έκαμε για να λάβει πρόσθετες ιατρικές γνωματεύσεις από άλλους ιατρούς (βλ. Δρ. [ ] Σπύρου, ειδικό Νευροχειρουργό, και Δρ. [ ] Παπαναστασίου) μετά το εξιτήριο της από το Αρεταίειο Νοσοκομείο, ήτοι μετά τις 16.5.11, ως επίσης αδιαμφισβήτητη έμεινε κατ' ουσίαν η εκτίμηση των εν λόγω ιατρών για το ότι επήλθε ολική καθίζηση του σπονδύλου, ως μόνιμη βλάβη. Δεν υπήρξε αντίλογος ή/και μαρτυρία που να αντικρούει ή να αντιστρατεύεται τη μαρτυρία που έδωσε η Ενάγουσα περιγράφοντας τις σαρωτικές συνέπειες που υπέστη η ζωή της μετά τις 16.5.2011, λόγω του κατάγματος και της ολικής καθίζησης που υπέστη ο σπόνδυλός της, ήτοι την καθήλωση της σε τροχοκάθισμα ή σε ειδική καρέκλα, το ότι δεν μπορεί να κάνει δουλειές του σπιτιού, δεν μπορεί να κάνει τις συνήθεις δραστηριότητες για εκείνη (να πηγαίνει εκκλησία, να σχολάνει και να φροντίζει τα εγγόνια της, να πηγαίνει στο χωριό της κτλ. Δεν μου διαφεύγει, ασφαλώς, η κριτική που έχουν ασκήσει στις τελικές τους αγορεύσεις οι συνήγοροι των Εναγομένων 1 και 2 για την αξιοπιστία της Ενάγουσας. Η κριτική που άσκησε ο κ. Μάνουλος αφορά στον ισχυρισμό ότι η Ενάγουσα, καταθέτοντας στο Δικαστήριο αλλά και προηγουμένως στην Έκθεση Απαίτησής της, απέκρυψε ότι είχε προβλήματα υγείας πριν την επίσκεψη της στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Αρεταίειου Ιατρικού Κέντρου, όπως αυτά φάνηκαν στη συνέχεια από τη μαρτυρία που έδωσε ο Δρ. Τρυφωνίδης (ΜΕ3) στο Ιατρικό του Πιστοποιητικό (Έγγραφο Γ). Συγκεκριμένα, επισημαίνει ο κ. Μάνουλος ότι η Ενάγουσα απέκρυψε κατά τη δικογράφηση της πρότερης κατάστασης της υγείας της ή/και της κατάστασής της κατά ή περί τις 16.5.2011, ότι έπασχε από "γενικευμένη οστεοπόρωση", ενώ τούτο καταγράφεται στο Τεκμήριο 3Β υπό Έγγραφο Α (έκθεση ακτινολόγου της Κλινικής Ευαγγελίστριας) και υιοθετήθηκε από τον Δρ. Σιμόπουλο (Μ.Ε.2), ο οποίος μάλιστα ανάφερε κατά την αντεξέταση του ότι την παρακολουθούσε για οστεοπόρωση πριν από τις 16/05/
  5. Στο ίδιο μοτίβο κινείται και η κριτική που άσκησε ο συνήγορος του Εναγόμενου 2 για την αξιοπιστία της Ενάγουσας. Λέγει ότι, σε ερώτηση τόσο του δικηγόρου του Εναγόμενου 1 όσο και του Εναγόμενου 2 κατά πόσον η Ενάγουσα αντιμετώπιζε οποιαδήποτε προβλήματα υγείας πριν το ατύχημα, η Ενάγουσα απάντησε «όχι, πριν να χτυπήσω δεν είχα πρόβλημα, τώρα ζω με τα χάπια» και μάλιστα σε ερώτηση του δικηγόρου του Εναγόμενου 1 εάν κάποια από τα προβλήματα που κατ' ισχυρισμόν αντιμετωπίζει, είναι από το ατύχημα ή λόγω ηλικίας, η Ενάγουσα απάντησε «όλα από το ατύχημα». Ισχυρισμός ο οποίος, λέγει ο κ. Αγγελίδης, ως διαφάνηκε κατά την ακροαματική διαδικασία δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, αφού ο ίδιος ο μάρτυρας της Ενάγουσας Μ.Ε.2, Δρ. Σιμόπουλος, ανέφερε ότι παρακολουθούσε την Ενάγουσα πολύ πριν από το ατύχημα, επιβεβαιώνοντας ότι η Ενάγουσα έπασχε από οστεοπόρωση την οποία ο ίδιος διαπίστωσε πολλά έτη πριν το ατύχημα. Ως προς αυτό το στοιχείο όμως, κρίνω αναγκαίο να τονίσω ότι η ίδια η Ενάγουσα δεν είναι γιατρός και αν υπήρχε ή δεν υπήρχε γενικευμένη οστεοπόρωση, ήταν ζήτημα που θα μπορούσε ή/και θα έπρεπε να είχε εντοπισθεί ακτινολογικά στο Αρεταίειο κατά τον ίδιο τρόπο που εντοπίσθηκε από το ακτινολογικό τμήμα της Ευαγγελίστριας όπου έγιναν σε αυτήν οι κατάλληλες ακτινογραφίες για εξέταση των οστών της. Δεν μπορεί να μέμφεται η πλευρά των Εναγομένων την Ενάγουσα για το γεγονός ότι αυτή δεν δικογράφησε ότι κατά ή περί την 16.5.2011 που επισκέφθηκε το Αρεταίειο έπασχε από γενικευμένη οστεοπόρωση, όταν κάτι τέτοιο δεν εντοπίστηκε από τις ακτινογραφίες (Τεκμήριο 1 υπό Έγγραφο Α) και δεν της γνωστοποιήθηκε με την έκθεση του ακτινολόγου του Αρεταίειου (Τεκμήριο 2 υπό Έγγραφο Α). Εξάλλου, εάν εντοπιζόταν κατάσταση γενικευμένης οστεοπόρωσης στο Τεκμήριο 1 υπό Έγγραφο Α, τότε θα ανέμενε το Δικαστήριο από τους Εναγόμενους 1 και 2 να αναδείκνυαν οι ίδιοι στις δικές τους Εκθέσεις Υπεράσπισης τον παράγοντα αυτό, ενδεχομένως ως γενεσιουργό αιτία προϋπάρχοντος παλαιού κατάγματος, ενώ όπως ορθά παρατηρεί η κα Λαδά στη δική της τελική αγόρευση, οι ίδιοι οι Εναγόμενοι παρέλειψαν να εγείρουν τέτοια γραμμή υπεράσπισης κατά τρόπο ρητό και θετικό στο δικόγραφό τους. Υπό το φως των πιο πάνω επισημάνσεών μου είναι που αντικρίζω και όσα επισημαίνει ο συνήγορος του Εναγομένου 2 για τις απαντήσεις που έδωσε η Ενάγουσα σε σχέση με το θέμα της οστεοπόρωσης κατά την αντεξέτασή της από τον ίδιο. Ειδικότερα, κατά τη δικάσιμο ημερ. 23.2.2021 ο συνήγορος του Εναγόμενου 2 έθεσε το ερώτημα στην Ενάγουσα? «οστεοπόρωση δεν είχατε, σωστά;» και η ίδια απάντησε «σωστά». Επί του ιδίου θέματος, κατά τη δικάσιμο ημερ. 9.3.2021, αντεξετάζοντας την Ενάγουσα την ρώτησε εκ νέου «όταν κτυπήσατε είχατε τίποτα οστεοπόρωση;» και η ίδια απάντησε λέγοντας «Δεν είχα τότε». Όταν αργότερα, ο ίδιος συνήγορος αναδιατύπωσε λέγοντας «Αν σας πω ότι το Τεκμήριο 3Β που εσείς καταθέσατε, στην έκθεσή του ο Dr. [ ] Chernev λέει ότι υπάρχει γενικευμένη οστεοπόρωση τον Ιούλιο;", η απάντηση της Ενάγουσας επ' αυτού ήταν «Δεν θυμούμαι». Εν πάση περιπτώσει, όσον αφορά την αξιοπιστία της Ενάγουσας και το βαθμό γνώσης που αποδεικνύεται να είχε η ίδια σε σχέση με το ότι έπασχε από οστεοπόρωση, θέλω επιπρόσθετα να παρατηρήσω τα εξής. Έχω εντοπίσει τη συγκεκριμένη αναφορά που επικαλείται ο κ. Μάνουλος από την αντεξέταση του Δρ. Σιμόπουλου στο πρακτικό της δικασίμου ημερ. 2.6.2021, όπου ερωτηθείς από τον κ. Μάνουλο πότε έγινε η πρώτη επίσκεψη της Ενάγουσας στον ίδιο, εκείνος είπε στις 14.3.2000, λόγω πόνου που είχε στο δεξιό ισχίο και ερωτηθείς περαιτέρω να πει αν εκείνο ήταν ένα μεμονωμένο περιστατικό ή αν την παρακολουθούσε και μετά τις 14.3.2000, ο Δρ. Σιμόπουλος απάντησε λέγοντας «Την είχα ξαναδεί και μετά», «Λόγω του ότι έπασχε από οστεοπόρωση». Για αυτά τα στοιχεία, ο Δρ. Σιμόπουλος επικαλέστηκε ως πηγή πληροφοριών την κάρτα ασθενούς που τηρούσε ο ίδιος στο ιατρείο του σχετικά με την Ενάγουσα. Ακολούθησε η ένσταση της συνηγόρου της Ενάγουσας στην κατάθεση της εν λόγω κάρτας ασθενούς ως τεκμηρίου, επί τω ότι, πλην των ιατρικών πιστοποιητικών που η ίδια η Ενάγουσα συγκατένευσε να κατατεθούν στο Δικαστήριο, ουδέν άλλο στοιχείο του ιατρικού της φακέλου δεν μπορεί να κατατίθεται από τον ιατρό εν αγνοία της Ενάγουσας, χωρίς να δοθεί και η δική της συγκατάθεση προηγουμένως. Το ζήτημα αυτό απασχόλησε το Δικαστήριο, το οποίο εξέδωσε αιτιολογημένη ενδιάμεση απόφαση επί του θέματος στις 8.6.2021, η οποία έχει δημοσιευθεί. Απερρίφθη το αίτημα του συνηγόρου της Εναγομένης 1 για κατάθεση της ιατρικής κάρτας της Ενάγουσας από την πρώτη επίσκεψή της στον Δρ. Σιμόπουλο στις 14.3.2000 μέχρι την επίσκεψη ημερ. 6.7.2011, ελλείψει της δικής της έγγραφης συγκατάθεσης, εφόσον τυχόν αποκάλυψη των ιατρικών της δεδομένων χωρίς την συγκατάθεσή της θα παραβίαζε το ιατρικό απόρρητο και τα δικαιώματά της ως ασθενή (βλ. τον περί της Κατοχύρωσης και της Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ασθενών Νόμο του 2004 (1(I)/2005) και τους περί Ιατρικής Επαγγελματικής Δεοντολογίας Κανονισμούς του 91 (ΚΔΠ 100/91), οι οποίοι έχουν θεσπιστεί σύμφωνα με τις πρόνοιες του περί Ιατρών (Σύλλογοι, Πειθαρχία και Ταμεία Συντάξεων) Νόμου (Ν.16/1967). Μετά την έκδοση της εν λόγω ενδιάμεσης απόφασης του Δικαστηρίου, κατά τη συνέχιση της αντεξέτασης του Δρ. Σιμόπουλου από τον κ. Μάνουλο στις 10.6.2021, ο γιατρός υιοθέτησε το εύρημα περί γενικευμένης οστεοπόρωσης, ως εύρημα ακτινολογικό ημερ. 6.7.2011 βάσει των Τεκμηρίων 3Α και 3Β υπό Έγγραφο Α, όχι ως ακτινολογικό εύρημα οποιασδήποτε προγενέστερης ημερομηνίας της επίδικης (ήτοι πριν τις 16.5.2011). Επομένως, στη βάση της μαρτυρίας του Δρ. Σιμόπουλου, δεν θα ήταν επουδενί λόγω ασφαλές για το παρόν Δικαστήριο να καταλήξει σε εύρημα ότι η γενικευμένη οστεοπόρωση υπήρχε πριν από τις 6.7.2011 ή/και πριν από τις 16.5.
  6. Μοναδικό ασφαλές εύρημα είναι ότι κατά ή περί τις 6.7.2011 ο ακτινολόγος της Κλινικής Ευαγγελίστρια εντόπισε ότι ο σπόνδυλος της Ενάγουσας παρουσίαζε γενικευμένη οστεοπόρωση. Ποιου βαθμού, δεν γνωρίζει το Δικαστήριο, εφόσον ενώπιον του δεν κατατέθηκαν μετρήσεις της οστικής πυκνότητας βάσει εξειδικευμένης εξέτασης που ως αναφέρθηκε από τους ΜΕ2 και ΜΕ3 εφαρμόζεται για το σκοπό αυτό. Ο συνήγορος του Εναγόμενου 2 ελέγχει ως αναξιόπιστη την Ενάγουσα κατά την αντεξέτασή της από αυτόν και για το λόγο ότι όταν την ρώτησε αν κατά ή περί την επίσκεψή της στο Αρεταίειο στις 16.5.2011 ελάμβανε κάποιο φάρμακο, όπως Glucophage ή Ζinnat, η Ενάγουσα απάντησε «όχι» (βλ. πρακτικό ημερ. 23.2.2021). Όταν αργότερα της υποδείχθηκε το έντυπο το οποίο συμπλήρωσε η επί καθήκοντι ιατρός των Πρώτων Βοηθειών στις 16.05.2011 με τίτλο «Aretaeion Accident & Emergency», στο οποίο καταγράφονταν από την επί καθήκοντι ιατρό τα φάρμακα τα οποία κατ' ισχυρισμό της δήλωσε η Ενάγουσα ότι ελάμβανε, η Ενάγουσα ανέφερε ότι η ίδια δεν είχε δει ποτέ προηγουμένως το συγκεκριμένο έντυπο. Πρόκειται για έντυπο που ως διαφάνηκε κατά την ακρόαση είχε αποκαλυφθεί από την πλευρά της Εναγόμενης 1 στις 18.10.2016 με ένορκη δήλωση αποκάλυψης εγγράφων του ομνύοντα κ. [ ] Κολοκάση, υπεύθυνου του Λογιστηρίου της Εναγόμενης
  7. Το ότι όμως αποκαλύφθηκε αυτό το έγγραφο στους συνηγόρους της Ενάγουσας ή/και το γεγονός ότι έγινε επιθεώρηση των αποκαλυφθέντων εγγράφων όπως αναγράφεται στο πρακτικό του Δικαστηρίου ημερ. 26.10.2016 που υπογράφεται από την αδελφή Δικαστή Ν. Μαθηκολώνη Ε.Δ., δεν σημαίνει κατ' ανάγκη ότι το συγκεκριμένο έγγραφο επιθεωρήθηκε από την Ενάγουσα προσωπικά, ώστε να όφειλε να γνωρίζει το περιεχόμενό του κατά την έναρξη της ακρόασης. Λαμβάνω λοιπόν υπόψη ως ειλικρινή τη δήλωση της Ενάγουσας ότι δεν είχε δει ποτέ προηγουμένως το συγκεκριμένο έντυπο, γι' αυτό και δεν το αναγνώρισε. Τούτος ήταν άλλωστε και ο λόγος που το Δικαστήριο δεν επέτρεψε να κατατεθεί το συγκεκριμένο έντυπο ως τεκμήριο προς αναγνώριση κατά τη διάρκεια της δικής της κατάθεσης, όπως ζητούσε ο συνήγορος του Εναγομένου 2 στο στάδιο που την αντεξέταζε (βλ. τα πρακτικά της δικασίμου ημερ.23.2.2021). Εν πάση περιπτώσει, όταν επεσήμανε ο συνήγορος του Εναγομένου 2 στην Ενάγουσα (ΜΕ1) ότι το συγκεκριμένο έντυπο που φέρεται να συμπλήρωσε η επί καθήκοντι γιατρός των Πρώτων Βοηθειών έγραφε ότι αυτή λάμβανε Glucophage ή Ζinnat, η Ενάγουσα δεν το αρνήθηκε κατηγορηματικά, έδειξε καλή πίστη στα γραφόμενα, λέγοντας «για να γράφει .», με τον συνήγορο να την ρωτά ξανά «για να τα γράφει μάλλον τα επαίρνατε;». Κρίνω πως δεν μπορεί να εξαχθεί συμπέρασμα αναξιοπιστίας της Ενάγουσας, για το μόνο λόγο ότι αυτή αρνήθηκε ότι λάμβανε τα συγκεκριμένα φάρμακα, πριν φρεσκάρει τη μνήμη της στη βάση του συγκεκριμένου εντύπου που της υπέδειξε ο κ. Αγγελίδης, εφόσον πολύς ήταν ο χρόνος των 10 ετών που παρήλθε από την επίσκεψή της στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών μέχρι την ημερομηνία αντεξέτασής της (βλ. 23.2.2021). Δεν είχε άλλωστε σημασία για την εκδοχή της ίδιας της Ενάγουσας η όποια λήψη των συγκεκριμένων φαρμάκων. Απεναντίας, πολύ σημαντικό κατά την κρίση του Δικαστηρίου είναι αυτό που εύστοχα επισημαίνει η συνήγορος της Ενάγουσας στην τελική της αγόρευση, ότι κατά την αντεξέταση της Ενάγουσας από τους συνηγόρους των Εναγομένων δεν υποβλήθηκε ποτέ σε αυτήν ότι κατά την άφιξη της στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Αρεταίειου η ίδια παραπονέθηκε για αναπνευστικό πρόβλημα (βήχα ή πόνο στο στήθος ή δύσπνοια) ούτε ότι η γιατρός (ΜΥ1) την ενημέρωσε για υποψία λοίμωξης του άνω αναπνευστικού ή για πνευμονία ως πιθανή γενεσιουργό αιτία του έντονου πόνου στην πλάτη της. Έχει δίκαιο η συνήγορος της Ενάγουσας να εισηγείται προς το Δικαστήριο ότι, αν η επί καθήκοντι ιατρός είχε λόγο να πιστεύει στη βάση των πληροφοριών που ισχυρίζεται ότι συνέλεξε από την Ενάγουσα κατά την άφιξή της στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών ότι αυτή διαμόρφωσε την υποψία ότι η Ενάγουσα είχε λοίμωξη του άνω αναπνευστικού παρά κάταγμα σπονδύλου και ότι αυτή η υποψία ήταν που καθόρισε την επιλογή της να ζητήσει ακτινογραφίες του συγκεκριμένου τύπου (θώρακος αντί σπονδύλου), τότε αυτή η εκδοχή θα έπρεπε, αφενός, να είχε δικογραφηθεί κατά τρόπο θετικό σε αντιδιαστολή προς την ξεκάθαρη εκδοχή που δικογράφησε η Ενάγουσα στην Έκθεση Απαίτησής της ότι παραπονέθηκε για πόνο στην μέση κατόπιν πτώσης στο σπίτι και, αφετέρου, θα έπρεπε να είχε υποβληθεί ρητά στην Ενάγουσα κατά την αντεξέτασή της (σημειωτέον ότι στο Έγγραφο Α η Ενάγουσα μίλησε για "πόνο στην πλάτη", παρά στη "μέση", κάτι που φάνηκε να γίνεται αποδεκτό). Εξίσου σοβαρό θεωρώ το γεγονός ότι η επεξήγηση που έδωσε η Ενάγουσα γιατί η ίδια άφησε να διαρρεύσει το χρονικό διάστημα μεταξύ 16.5.2011 και 6.7.2011 για να επισκεφθεί τον Δρ. Σιμόπουλο, ήταν ότι έδειξε εμπιστοσύνη στη διάγνωση της ιατρού του Αρεταίειου ότι ο πόνος στην πλάτη ήταν μυϊκός, γι'αυτό "τραβούσε τους πόνους" μέχρι που δεν τους άντεχε πια. Πόνοι από το ίδιο σημείο της πλάτης όπου πονούσε όταν αρχικά επισκέφθηκε το Αρεταίειο στις 16.5.
  8. Ουδέποτε ισχυρίστηκε η Ενάγουσα ότι είχε νέα πτώση μετά την έξοδό της από το Αρεταίειο μεταξύ 16.5.2011 και 6.7.2011, ώστε να προέκυψε ξεχωριστή αιτία για την επίσκεψή της στον Δρ. Σιμόπουλο. Εάν η εκδοχή των Εναγομένων ήταν ότι μόνο ένα νέο επεισόδιο πτώσης θα εξηγούσε τον φρικτό πόνο στην πλάτη μετά τις 16.5.2011 ή/και το κάταγμα που διαπιστώθηκε στις 6.7.2011 με την ακτινογραφία ως το Τεκμήριο 3Α υπό Έγγραφο Α, και πάλιν τούτο όφειλαν οι ίδιοι οι Εναγόμενοι να το δικογραφούσαν θετικά ή/και να υπέβαλλαν τη θέση αυτή στην Ενάγουσα. Ενώ η δική τους γραμμή άμυνας, όπως προωθήθηκε κατά την ακρόαση (και πάλιν εκτός δικογράφων), ήταν ότι: η περαιτέρω καθίζηση του σπονδύλου που επήλθε μετά τις 16.5.2011 και μέχρι τις 6.7.2011 ήταν φυσικό επακόλουθο της ύπαρξης στις 6.7.2011 ενός παλαιού κατάγματος που προξενήθηκε λόγω της γενικευμένης οστεοπόρωσης της Ενάγουσας, το οποίο κάταγμα - αν και ήταν ορατό στο Τεκμήριο 1 υπό Έγγραφο Α - εντούτοις δεν έχρηζε αναφοράς από τον ακτινολόγο του Αρεταίειου, ούτε θεραπείας από την επί καθήκοντι ιατρό, διότι ήταν άμεσο συνεπακόλουθο της γενικευμένης οστεοπόρωσης, και αν ο ακτινολόγος του Αρεταίειου αναδείκνυε στην έκθεσή του την ύπαρξη του εν λόγω κατάγματος, τότε υπήρχε κίνδυνος να παραπλανείτο η θεράπων ιατρός σε ό,τι αφορά τη διερεύνηση της αιτίας του πόνου που η ίδια πιθανολογούσε, ήτοι την λοίμωξη του άνω αναπνευστικού. Τέλος, ένα σημείο που εγείρει ο κ. Μάνουλος στην τελική του αγόρευση είναι ότι ο Δρ. Σιμόπουλος (ΜΕ2) παρακολουθούσε την Ενάγουσα μέχρι το 2015, ενώ ο Δρ. Τρυφωνίδης (ΜΕ3) εξέτασε την Ενάγουσα μόνο δύο φορές για να συντάξει την έκθεσή του για σκοπούς της παρούσας αγωγής, το 2019 και το 2021, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει μαρτυρία για το ποια είναι η σημερινή της κατάσταση και πως μεταβλήθηκε η κατάσταση της υγείας της. Δεν θα συμφωνήσω. Ενώπιον του Δικαστηρίου υπάρχει η μαρτυρία για την κατάσταση της υγείας της Ενάγουσας στις 16.5.2011 όταν της δόθηκε εξιτήριο από το Αρεταίειο (Τεκμήριο 1 και 2 υπό Έγγραφο Α), υπάρχει η μαρτυρία για την κατάσταση της υγείας της στις 6.7.2011 όταν την εξέτασε ο Δρ. Σιμόπουλος και ξεχωριστά υπάρχει η προφορική ένορκη μαρτυρία της Ενάγουσας για την εκτίμηση κάθε άλλου γιατρού που την είδε και εξέτασε μέχρι που η ίδια απευθύνθηκε στον Δρ. Τρυφωνίδη (Έγγραφο Γ). Επομένως, το πώς μεταβλήθηκε η κατάσταση της υγείας της μετά τις 6.7.2011 μέχρι το 2021, για μια σημαντική περίοδο 10ετίας, είναι αρκούντως αποτυπωμένο στη δοθείσα μαρτυρία. Οφείλω στο σημείο αυτό να σημειώσω ότι η συνήγορος της Ενάγουσας έχει επισημάνει προς το Δικαστήριο μέσω της τελικής της αγόρευσης κάτι αρκετά σημαντικό επί του θέματος αυτού, ότι δηλαδή εάν οι Εναγόμενοι ήθελαν να υποβάλουν την Ενάγουσα σε κλινική εξέταση από ιατρό δικής τους επιλογής μετά την καταχώρηση της αγωγής και πριν την έναρξη της ακρόασης, θα μπορούσαν να το είχαν ζητήσει, ενώ ουδέποτε το έπραξαν. Επομένως, κατέληξαν να μην έχουν προσφέρει οι ίδιοι αντικρουστική μαρτυρία για όσα οι μάρτυρες της Ενάγουσας κατέθεσαν στο Δικαστήριο σε σχέση με τις μόνιμες βλάβες και τον επηρεασμό της κίνησης και λειτουργίας της. Υπό το φως όλων των ανωτέρω αξιολογικών κρίσεων, αποδέχομαι ως αξιόπιστη τη μαρτυρία της Ενάγουσας. Γ.2.
  9. Αναφορικά με την αξιοπιστία του Δρ. Σιμόπουλου (ΜΕ2) Ο ΜΕ2, υπό την επαγγελματική ιδιότητα του ειδικού ορθοπεδικού, δεν αμφισβητήθηκε από τους συνηγόρους των Εναγομένων 1 και 2 ότι διαθέτει όλα εκείνα τα επαγγελματικά προσόντα και την πείρα που του προσδίδουν την εμπειρογνωμοσύνη για να μπορεί να καταθέτει στο Δικαστήριο τη γνώμη του αναφορικά με την κλινική εξέταση σπονδύλου ενός ασθενή για θέματα σπονδύλου, αλλά και για την έκφραση γνώμης για τις απεικονίσεις ακτινογραφιών σπονδύλου, εφόσον έχει στην κατοχή του έκθεση ακτινολόγου. Ο ΜΕ2 ήταν σημαντικός μάρτυρας για την υπόθεση της Ενάγουσας, διότι ήταν αυτός που όταν τον επισκέφθηκε η Ενάγουσα στις 6.7.2011 πρώτος είδε την ακτινογραφία του της είχε γίνει στο Αρεταίειο ως το Τεκμήριο 1 υπό Έγγραφο Α και εντόπισε αμέσως ότι απεικονιζόταν κάταγμα και καθίζηση 50%, ότι αυτά θα έπρεπε να είχαν γίνει αντιληπτά και από τους δύο εμπλεκόμενους ιατρούς του Αρεταίειου (ήτοι από την επί καθήκοντι ιατρό και από τον ακτινολόγο), ότι στο στάδιο που το κάταγμα ήταν ως απεικονιζόταν στο Τεκμήριο 1 υπό Έγγραφο Α η ενδεδειγμένη θεραπεία θα ήταν η σύσταση χρήσης νάρθηκα τριών σημείων και η ακινητοποίηση της ασθενούς, παρά η χορήγηση απλώς και μόνο παυσίπονων. Επίσης ο ΜΕ2 ήταν σημαντικός μάρτυρας διότι έδωσε μαρτυρία για το γεγονός ότι, για να διαγνώσει πλήρως την κατάσταση του σπονδύλου της Ενάγουσας ως διαμορφώθηκε στις 6.7.2011, διέταξε να υποβληθεί η Ενάγουσα στην ορθή και ενδεδειγμένη εξέταση, ήτοι σε ακτινογραφία σπονδυλικής στήλης XRTS, η οποία επιβεβαίωσε το αρχικό του εύρημα κατάγματος, καθώς και την επιδείνωση που επήλθε υπό τη μορφή πλήρους καθίζησης του σπονδύλου και κύφωσης. Για όλα τα πιο πάνω, παρατηρώ ότι ο Δρ. Σιμόπουλος κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου με μειλίχιο ύφος, δείχνοντας σταθερός και βέβαιος για τη διάγνωση που έκανε στις 6.7.2011 και για το περιεχόμενο των μετέπειτα εκδοθέντων ιατρικών πιστοποιητικών του. Πρόκειται για έμπειρο ορθοπεδικό, με επαγγελματική πείρα σχεδόν 50 ετών. Εξηγώ πιο κάτω ποια σημεία της μαρτυρίας του συζητήθηκαν στις τελικές αγορεύσεις των συνηγόρων ως επίμαχα, καταλήγοντας πάντως να κρίνω αξιόπιστη τη μαρτυρία του ως αναλύεται πιο κάτω. Ειδικότερα, αποδεκτή έγινε από τους συνηγόρους των Εναγομένων 1 και 2 η γνώμη του Μ.Ε.2 ότι, κανονικά, εάν κάποιος θέλει να εξετάσει την κατάσταση των σπονδύλων, ειδικά μετά από πτώση, η ακτινογραφία που οφείλει να ζητήσει από τον ακτινολόγο και η οποία είναι η ενδεδειγμένη είναι η ακτινογραφία θωρακικής μοίρας σπονδυλικής στήλης (XRTS), παρά η ακτινογραφία θώρακος (CXR), η οποία προσφέρεται για ανίχνευση προβλημάτων πνευμόνων, καρδίας και μεγάλων αγγείων. Εν προκειμένω, η δεξιά λήψη της ακτινογραφίας θώρακα που ζήτησε η επί καθήκοντι ιατρός των Πρώτων Βοηθειών του Αρεταίεου να γίνει στην Ενάγουσα δεν παρείχε απεικόνιση των σπονδύλων, γιατί υπάρχουν μπροστά τα μεγάλα αγγεία και η καρδία. Ωστόσο, με βάση τα λεγόμενα του ΜΕ2 τα οποία δεν αμφισβητήθηκαν, η πλάγια αριστερή όψη της ακτινογραφίας θώρακα (LT Lateral) παρείχε εικόνα στον ακτινολόγο και στην επί καθήκοντι ιατρό, για το σημείο όπου ο ίδιος εντόπισε το κάταγμα. Επισημαίνω συναφώς ότι, η πρωταρχική θέση του ΜΕ2 ότι ήταν ορατό με το γυμνό μάτι το κάταγμα σπονδύλου στην ακτινογραφία LT Lateral που λήφθηκε στο Αρεταίειο (Τεκμήριο 1 υπό Έγγραφο Α), αναδείχθηκε με το πέρας της ακρόασης ότι ήταν αξιόπιστη, εφόσον έγινε αποδεκτή από όλους κατ' ουσίαν τους μάρτυρες, με εξαίρεση τον Εναγόμενο 2, του οποίου η μαρτυρία είχε κάποιες παλινδρομήσεις επί του θέματος αυτού και τις οποίες θα σχολιάσω κατά την αξιολόγηση της δικής του μαρτυρίας. Συγκεκριμένα: Ο Δρ. [ ] Τρυφωνίδης (ΜΕ3), ο οποίος ανήκει στον ίδιο επαγγελματικό κλάδο με τον ΜΕ2 ως ειδικός ορθοπεδικός, συμφώνησε ότι η συγκεκριμένη λήψη ακτινογραφίας (το LT Lateral του Τεκμηρίου 1 υπό Έγγραφο Α) φανέρωνε ένα τουλάχιστο κάταγμα με γυμνό μάτι και ένα άλλο με προσεκτικότερη και πιο έμπειρη ματιά. Η επί καθήκοντι ιατρός του Αρεταίειου Νοσοκομείου, Δρ. [ ] Παπαλεοντίου (ΜΥ1), αν και παραδέχθηκε ότι όταν η Ενάγουσα βρισκόταν υπό τον έλεγχο ή/και τη φροντίδα της κατά ή περί τις 16.5.2011 η ίδια δεν εξέτασε την ακτινογραφία παρά μόνο βασίστηκε στην έκθεση που ετοίμασε για την εν λόγω ακτινογραφία ο ακτινολόγος, εντούτοις, όταν κατά την αντεξέτασή της της υποδείχθηκε η ακτινογραφία LT Lateral από το Τεκμήριο 1 υπό Έγγραφο Α, για να την εξετάσει και να πει αν βλέπει να υπάρχει σε αυτήν κάταγμα, παραδέχτηκε αμέσως ότι βλέπει το κάταγμα. Το ίδιο και ο ΜΥ2, Δρ. [ ] Νικολάου, ο οποίος μάλιστα διαθέτει την ειδικότητα της ακτινολογίας και άρα είναι ο κατ' εξοχήν ικανός να σχολιάσει το περιεχόμενο της ακτινογραφίας, βλέποντας ενώπιον του Δικαστηρίου την ακτινογραφία LT Lateral από το Τεκμήριο 1 υπό Έγγραφο Α, δήλωσε ευθέως ότι το επίδικο κάταγμα ήταν ορατό. Αναφορικά με την αρίθμηση του σπονδύλου που παρουσίαζε το κάταγμα, ξεκαθάρισε κατά την ακρόαση ότι αυτός που περιέγραψε ο ΜΕ2 ως Θ8 είναι τελικά ο Θ7 και έδωσε εξήγηση για τη διόρθωση αυτή, λέγοντας ότι η σωστή αρίθμηση διαφαίνεται πιο καλά από τις απεικονίσεις που προέκυψαν από την εξέταση MRI, τις οποίες πρώτη φορά είδε κατά την αντεξέτασή του ως τα Τεκμήρια 4Α και 4Β υπό Έγγραφο Α. Σημειώνει η συνήγορος της Ενάγουσας στην τελική της αγόρευση ότι και ο Εναγόμενος 2 κατά τη μαρτυρία του στο Δικαστήριο περιέγραψε τον τραυματισμένο σπόνδυλο ως τον Θ8 (πρακτικό ημερομηνίας 28.01.22 σελ.35), κάτι που φανερώνει ότι δεν επρόκειτο για έλλειψη ικανότητας του ΜΕ2 να διαβάσει ορθά τις ακτινογραφίες, αλλά αντίθετα ότι οι ακτινογραφίες του Τεκμηρίου 1 υπό Έγγραφο Α ήταν μικρότερης ευκρίνειας από τις απεικονίσεις τύπου MRI ως τα Τεκμήρια 4Α και 4Β, για τούτο και ήταν εύλογο να παρασυρθεί ο ΜΕ2 και να θεωρήσει τον σπόνδυλο που είχε το κάταγμα ως τον Θ8, αντί τον Θ7 που ήταν ο ορθός αριθμός τραυματισμένου σπονδύλου. Σημαντική κατά την κρίση του Δικαστηρίου παραμένει η θέση του ΜΕ2 ότι το κάταγμα στον Θ.7 που απεικονίζεται κατά τρόπο ορατό με γυμνό μάτι στο Τεκμήριο 1 υπό Έγγραφο Α (βλ. πλάγια λήψη) έπρεπε να είχε προβληματίσει τους γιατρούς του Αρεταίειου στις 16.5.2011 (ήτοι την ΜΥ1 και τον Εναγόμενο 2) και να παράπεμπαν την Ενάγουσα σε ορθοπεδικό. Δεν μου διαφεύγουν τα όσα επισημαίνει ο συνήγορος του Εναγόμενου 2 στην τελική του αγόρευση, ότι δηλαδή ο ΜΕ2 φάνηκε κατά την αντεξέτασή του να αποδέχεται ότι η οστεοπόρωση επηρεάζει τα οστά και τα κάνει πιο εύθραυστα, ότι όπου υπάρχει γενικευμένη οστεοπόρωση είναι πιο εύκολο να προκληθεί κάταγμα και ότι η ύπαρξη οστεοπόρωσης μπορεί να συμβάλει στην πρόκληση μερικής ή ολικής καθίζησης, ότι είναι δυνατόν όταν ο ασθενής πάσχει από οστεοπόρωση να δημιουργηθεί κάταγμα στο ίδιο σημείο. Δεν μου διαφεύγει επίσης το γεγονός ότι ο ΜΕ2 ανέφερε κατά την αντεξέτασή του από τους συνηγόρους των Εναγομένων 1 και 2 ότι ο ίδιος είχε ελέγξει σε χρόνο προγενέστερο της 16.5.2011 ή/και της 6.7.2011 με εξειδικευμένη εξέταση το κατά πόσον η Ενάγουσα είχε οστεοπόρωση, πλην όμως τα αποτελέσματα μιας τέτοιας εξειδικευμένης εξέτασης δεν βρίσκονται ενώπιον του Δικαστηρίου. Σημαντική κατά την κρίση του Δικαστηρίου ήταν η δήλωση του ΜΕ2 κατά τη δικάσιμο ημερ. 10.6.2021 ότι το ερώτημα αν ένα κάταγμα είναι παλιό ή πρόσφατο δεν μπορεί να διαπιστωθεί από μια ακτινογραφία, αλλά με μαγνητική τομογραφία. Δηλαδή το αν υπάρχει ή δεν υπάρχει κάταγμα κρίνεται βάσει του σχήματος που εμφανίζει ο σπόνδυλος και είναι ορατό με ακτινογραφία, αλλά το αν είναι παλαιό ή φρέσκο θα χρειαζόταν να γίνει μαγνητική τομογραφία για να απαντηθεί με ασφάλεια (βλ. τα πρακτικά 24.6.2021 και 8.7.2021), εκτός αν ο γιατρός δει στην ακτινογραφία ότι το κάταγμα είναι σκληρό με μπόλικο ασβέστιο που τούτο είναι ένδειξη ότι είναι παλιό (βλ. πρακτικά 24.6.2021). Συμπλήρωσε ότι οι ορθοπεδικοί έχουν τη δική τους ερμηνεία των ακτινογραφιών γνωρίζοντας την κλινική εικόνα του ασθενούς. Με όλο αυτό το υπόβαθρο, όταν υποβλήθηκε στον ΜΕ2 από τον συνήγορο της Εναγόμενης 1 η θέση ότι το επίδικο κάταγμα στο Τεκμήριο 1 υπό Έγγραφο Α ήταν παλιό, ο Μ.Ε.2 διαφώνησε και όταν ερωτήθηκε από τον ίδιο συνήγορο για ποιο λόγο διαφωνεί, απάντησε λέγοντας «γνώμη μου». Ο συνήγορος του Εναγόμενου 1 σχολίασε εκείνη τη στιγμή την απάντηση του ΜΕ2, λέγοντας προς το μάρτυρα «δεκτό», ενώ αντίθετα ασκείται κριτική από τον συνήγορο του Εναγόμενου 2 στην τελική του αγόρευση για την αναιτιολόγητη, λακωνική απάντηση που έδωσε. Κρίνω πως, η απάντηση του ΜΕ2 όταν είπε "γνώμη μου", δεν μπορεί να θεωρηθεί αναιτιολόγητη, υπό το φως των προηγηθέντων ερωτοαπαντήσεων και του συνόλου της μαρτυρίας του ΜΕ
  10. Πάντως, από δικής της πλευράς, η συνήγορος της Ενάγουσας υπενθύμισε κατά την ακρόαση και το ίδιο πράττει και στην τελική της αγόρευση ότι στα δικόγραφα των Εναγομένων 1 και 2 ουδέποτε δικογραφήθηκε η θέση ότι εντοπίστηκε κάταγμα αλλά ήταν παλιό και για τούτο δεν έχρηζε αναφοράς από τον ακτινολόγο ως εύρημα των ακτινογραφιών που λήφθηκαν στο Αρεταίειο (Τεκμήριο 1 υπό Έγγραφο Α). Την υπόδειξη της κας Λαδά συμμερίστηκε το Δικαστήριο κατά την ακρόαση αποκλείοντας σχετική υποβολή (βλ. τα πρακτικά της δικασίμου ημερ. 24.6.2021). Πράγματι, η όλη διελκυστίνδα γύρω από το θέμα αν το κάταγμα ήταν παλιό ή φρέσκο και αναλόγως τούτου αν θα έπρεπε να είχε καταγραφεί στην έκθεση του ακτινολόγου που συνόδευε τις εν λόγω ακτινογραφίες, όπως αναπτύχθηκε από τους μάρτυρες (από τη μια ο Δρ. Μ. Τρυφωνίδης και Δρ. Λ. Παπαλεοντίου (ΜΕ3 και η ΜΥ1) εξέφρασαν τη γνώμη ότι θα έπρεπε να είχε καταγραφεί η ύπαρξη κατάγματος εφόσον ήταν ορατό, ενώ διαφώνησαν οι Δρ. Χρ. Νικολάου (ΜΥ2) και ο Δρ. Στ. Φάνη (Εναγόμενος 2), οι οποίοι αιτιολόγησαν τη στάση τους αυτή λέγοντας ότι θα ήταν παραπλανητικό να αναφερθεί στην έκθεση του ακτινολόγου ένα κάταγμα που ήταν παλιό, εφόσον ο συγκεκριμένος τύπος ακτινογραφίας που ζητήθηκε απέβλεπε σε διάγνωση τυχόν λοίμωξης του άνω αναπνευστικού), κρίνεται από το Δικαστήριο ότι εκφεύγει, σε πρώτο στάδιο, του ελέγχου αξιοπιστίας του ΜΕ2 ή/και ενός εκάστου μάρτυρα και ελέγχεται πρωτα και κύρια ως ζήτημα συνέπειας της μαρτυρίας με τις εκατέρωθεν δικογραφημένες εκδοχές. Δεν δικογραφήθηκε η εκδοχή όπως την προώθησαν οι ΜΥ2 και ο Εναγόμενος
  11. Το μόνο που καταλήγει να ενδιαφέρει όπως εύστοχα το εντόπισε ο ΜΕ2 προς το τέλος της αντεξέτασής του από τον συνήγορο του Εναγόμενου 2 (βλ. τα πρακτικά ημερ. 8.7.2021), ως ζήτημα δικογράφων αλλά και μαρτυρίας, είναι πολύ πιο απλό? ότι στη λήψη LT Lateral του Τεκμηρίου 1 υπό Έγγραφο Α φαινόταν το κάταγμα ως "οστική βλάβη", την οποία ο ΜΕ2 θεωρεί ότι ο ακτινολόγος (Εναγόμενος 2) όφειλε να την είχε διαπιστώσει και να την είχε αναφέρει στην έκθεσή του, ενώ αντίθετα αυτός έγραψε «Χωρίς παθολογικά ευρήματα από τις απεικονιζόμενες οστικές δομές» (βλ. το Τεκμήριο 2 υπό Έγγραφο Α). Κατά τα λοιπά, το ότι η μη έγκαιρη διάγνωση του κατάγματος και η μη ακινητοποίηση της Ενάγουσας ως επίσης και η μη έγκαιρη παροχή θεραπείας στην Ενάγουσα με τη χρήση νάρθηκα τριών σημείων επιδείνωσε την κατάσταση του σπονδύλου της και προκάλεσε μόνιμη βλάβη, ήταν εύρημα του ΜΕ2 το οποίο επιβεβαιώθηκε από τη μαρτυρία του ορθοπεδικού ΜΕ
  12. Ο λόγος που ο ίδιος ο ΜΕ2 δεν θεωρούσε πλέον κατάλληλη τη χρήση του νάρθηκα τριών σημείων στις 6.7.2011, δεδομένης της επιδείνωσης της εικόνας που παρουσίαζε η Ενάγουσα, επεξηγήθηκε επαρκώς από αυτόν με αιτιολογία που αποδέχονται οι συνήγοροι Υπεράσπισης στις τελικές τους αγορεύσεις. Συγκεκριμένα, το σκεπτικό του Μ.Ε.2 ήταν ότι «Ο κηδεμόνας τριών σημείων πιέζει στέρνο, λεκάνη και οσφυϊκή μοίρα στην οποία στηρίζεται. Η προσπάθεια μεταβολής της θέσης της κύφωσης που είχε πάρει η θωρακική μοίρα θα μπορούσε να προκαλέσει προβλήματα». Η κύφωση είναι φυσιολογική κατάσταση στην σπονδυλική στήλη ηλικιωμένων, αλλά επιδεινώνεται από τυχόν κατάγματα Στην προκειμένη περίπτωση χειροτέρεψε στο σημείο που η Ενάγουσα είχε υποστεί το κάταγμα, διότι δεν της χορηγήθηκε έγκαιρα, δηλαδή αμέσως μετά που υπέστη το κάταγμα, η κατάλληλη θεραπεία με τη χρήση νάρθηκα τριών σημείων. Το κάταγμα έδεσε σε λάθος σημείο, περίπου 7 βδομάδες μετά την αρχική ακτινογραφία στο Αρεταίειο. Υπό το φως όλων των ανωτέρω, κρίνω ότι η μαρτυρία του ΜΕ2 ήταν ειλικρινής και αξιόπιστη. Γ.2.
  13. Αναφορικά με την αξιοπιστία του Δρ. [ ] Τρυφωνίδη (ΜΕ3) Ο Δρ. Μ. Τρυφωνίδης (ΜΕ3) είναι Ορθοπεδικός Χειρούργος - Τραυματολόγος και τα προσόντα του, ως επίσης η επαγγελματική του πείρα, όπως περιγράφηκαν από τον ίδιο κατά τη δικάσιμο ημερ. 2.9.2021 και όπως περαιτέρω επεξηγήθηκαν κατά την αντεξέτασή του ημερ. 30.9.2021, του προσδίδουν την ιδιότητα που τον κατατάσσει στους εμπειρογνώμονες μάρτυρες για τα θέματα που εμπίπτουν στην ειδικότητά του. Τούτο δεν αμφισβητείται από την Υπεράσπιση. Ο ΜΕ3 μου έκανε εξαιρετική εντύπωση ως μάρτυρας. Με καθαρά επιστημονικό τρόπο, αλλά με απλή γλώσσα, επεξηγήσε ευκρινώς τις διάφορες έννοιες που θα έπρεπε να αντιληφθεί το Δικαστήριο, παρέχοντας έτσι τα αναγκαία εφόδια για διαμόρφωση δικαστικής κρίσης σε σχέση με τα προτεινόμενα συμπεράσματά του, όπως καταγράφηκαν από τον ΜΕ3 στο Ιατρικό Πιστοποιητικό που εξέδωσε ως το Έγγραφο Γ. Αντεξετάσθηκε εκτενώς επί του περιεχομένου του Εγγράφου Γ και δεν υπέπεσε σε οποιαδήποτε αντίφαση. Κεντρικής σημασίας θέση στη μαρτυρία του ΜΕ3 αποτέλεσε η γνώμη του ότι ο θεράπων ιατρός που εξετάζει τον ασθενή, πληροφορείται για τα συμπτώματα του και για το ιστορικό του, οφείλει να διαβουλευθεί με τον ακτινολόγο, για τα ακτινολογικά ευρήματα, ως "συνυπεύθυνοι" να βρουν από τι πάσχει ο ασθενής. Αντίστοιχα, ο ΜΕ3 διατύπωσε τη γνώμη ότι ο ακτινολόγος πρέπει να έχει επαφή με τον θεράποντα ιατρό και οφείλει να γνωρίζει τι ερευνά ο θεράπων ιατρός. Την τελική ευθύνη διάγνωσης, ο ΜΕ3 την έθεσε, όμως, στους ώμους του θεράποντος ιατρού, με το σκεπτικό ότι αυτός διενεργεί την κλινική εξέταση, γνωρίζει τα κλινικά συμπτώματα αλλά και τα αποτελέσματα όλων των διαγνωστικών εξετάσεων, πέραν των ακτινογραφιών. Όπως τόνισε κατά την αντεξέτασή του ημερ. 30.9.2011, θα ήταν λάθος η θεράπων ιατρός να στηριχθεί «αποκλειστικά» στην έκθεση του ακτινολόγου! Σημαντική επίσης ήταν η θέση του ΜΕ3 ότι δεν είναι μόνο οι ακτινολόγοι που ξέρουν να διαβάζουν ή/και να ερμηνεύουν ακτινογραφίες, αλλά όλοι οι ιατροί πρέπει να γνωρίζουν και ιδίως οι ορθοπεδικοί, οι οποίοι καθημερινά στα πλαίσια των καθηκόντων τους βλέπουν τον ασθενή και συγκρίνουν τα κλινικά του συμπτώματα με τις ακτινολογικές απεικονίσεις. Ήταν ξεκάθαρη η θέση του ΜΕ3 ότι, εάν όντως η ιατρός των Πρώτων Βοηθειών που εξέτασε την Ενάγουσα την 16.5.11 έψαχνε για κάταγμα, έπρεπε να είχε ζητήσει ακτινογραφία σπονδυλικής στήλης XRTS και όχι θώρακος. Ο ΜΕ3, αντεξεταζόμενος, παρέμεινε σταθερός στη θέση του ότι στο Τεκμήριο 1 υπό Έγγραφο Α και συγκεκριμένα στην πλάγια απεικόνιση θώρακα, αυτός είδε να υπάρχει ένα «εμφανέστατο» κάταγμα, δηλαδή κάταγμα που ο κάθε ιατρός μπορούσε να το δει με γυμνό μάτι, και ότι υπήρχε ακόμη ένα, το οποίο όμως ήταν «ιδιαίτερα δύσκολο να ανιχνευθεί» από την εν λόγω ακτινογραφία, αλλά φαινόταν στη μαγνητική τομογραφία (Τεκμήριο 4Α υπό Έγγραφο Α). Επ' αυτού θυμίζω ότι αντίστοιχη γνώμη εξέφρασαν οι γιατροί ΜΕ2 και ΜΥ
  14. Συγκεκριμένα, όπως ο ΜΕ3 δήλωσε κατά τη δικάσιμο ημερ. 2.9.2021, αυτό που ο ίδιος είδε, ήταν η διάσπαση φλοιού της άνω επιφανειακής πλάκας του σπονδύλου που είναι αμέσως μετά από εκείνον που έχει το εμφανές κάταγμα. Το κάταγμα που ήταν εμφανέστατο δεν μπορούσε σε καμία περίπτωση να χαρακτηρισθεί ως φυσιολογική τομή. Στη θέση του αυτή επέμεινε ο ΜΕ3 και κατά την αντεξέτασή του από τον κ. Μάνουλο κατά τη δικάσιμο ημερ. 30.9.2021, λέγοντας ότι το κάταγμα που φαινόταν εμφανώς

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.