ΣΤΕΦΑΝΙΔΟΥ κ.α. ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, μέσω του Υπουργείου Υγείας και Νοσοκομείου Αρχιεπισκόπου Μακαρίου ΙΙΙ, δια του ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ, Αρ. Αγωγής: 6779/13, 6/4/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2022:A148 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Χ. Β. Χαραλάμπους, Π.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 6779/13 Μεταξύ:
- *** ΣΤΕΦΑΝΙΔΟΥ
- *** ΣΤΕΦΑΝΙΔΗ
- *** ΣΤΕΦΑΝΙΔΟΥ, Ανήλικη, μέσω των γονέων της, ως των πλησιέστερων συγγενών και φίλων και κηδεμόνων αυτής, *** ΣΤΕΦΑΝΙΔΟΥ και *** ΣΤΕΦΑΝΙΔΗ Εναγόντων και
- ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, μέσω του Υπουργείου Υγείας και Νοσοκομείου Αρχιεπισκόπου Μακαρίου ΙΙΙ, δια του ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
- *** ΜΑΥΡΟΝΙΚΟΛΑ - ΒΑΛΑΝΙΔΟΥ Εναγομένων Ημερομηνία: 6 Απριλίου 2022 Αίτηση υπό Εναγομένου 1 ημερ. 14.3.22 για Αναστολή Αγωγής μέχρι Ιατρικής Εξέτασης Ε Μ Φ Α Ν Ι Σ Ε Ι Σ: Για Ενάγοντες: κ. Ν. Ροτσίδης για Ν. Ροτσίδης & Σία Δ.Ε.Π.Ε. Για Εναγόμενο 1: κα Δ. Παπαστεφάνου για Γενικό Εισαγγελέα ------------- Ε Ν Δ Ι Α Μ Ε Σ Η Α Π Ο Φ Α Σ Η Μετά την ολοκλήρωση της μαρτυρίας των Εναγόντων ο Εναγόμενος 1 (εφεξής «ο Εναγόμενος») καταχώρισε την ως άνω αίτηση αιτούμενος την αναστολή της διαδικασίας μέχρις ότου η ανήλικη Ενάγουσα 3 συγκατατεθεί και εξεταστεί από ιατρό της επιλογής του Εναγομένου σχετικά με τη σημερινή κατάσταση του ποδιού της. Όπως αναφέρεται στην υποστηρικτική ένορκη δήλωση με την εξέταση θα εξασφαλιστεί μαρτυρία για την πραγματική σημερινή κατάσταση της Ενάγουσας ούτως ώστε το δικαστήριο να μπορέσει σε περίπτωση που ήθελε βρει ευθύνη στον Εναγόμενο να σχηματίσει ορθή, δίκαιη και εύλογη δικαστική πεποίθηση επί του ύψους των αποζημιώσεων. Πριν την καταχώριση της ο Εναγόμενος ζήτησε από τον συνήγορο της άλλης πλευράς όπως η Ενάγουσα 3 εξεταστεί πλην όμως το αίτημα δεν έγινε αποδεκτό. Τυχόν έγκριση του αιτήματος δεν θα παραβλάψει τα δικαιώματα των Εναγόντων διότι οι μάρτυρες τους έχουν αντεξεταστεί σχετικά με τη σημερινή κατάσταση του ποδιού της Ενάγουσας
- Σε περίπτωση έγκρισης εάν μελλοντικά κριθεί ότι η προσκομισθησόμενη μαρτυρία χρήζει απάντησης τότε οι Ενάγοντες δύνανται να υποβάλουν αίτηση για αντικρουστική μαρτυρία. Οι Ενάγοντες δεν επηρεάζονται. Με την έγκριση διασφαλίζεται το δικαίωμα του Εναγόμενου σε δίκαιη δίκη ενώ η τυχόν απόρριψη θα τον θέσει σε μειονεκτική θέση αν υπερασπιστεί τον εαυτό του χωρίς τέτοια εξέταση. Ένσταση Οι Ενάγοντες προέβαλαν πέντε λόγους προς απόρριψη της αίτησης οι οποίοι συνοψίζονται στο ότι υπάρχει αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην καταχώριση της αίτησης χωρίς εξήγηση, δεν αιτιολογείται η αναγκαιότητα εξέτασης, δεν πληρούνται οι νομολογιακές προϋποθέσεις, τυχόν έγκριση θα καθυστερήσει υπέρμετρα τη διαδικασία και πλήττονται τα δικαιώματα των Εναγόντων για σύντομη εκδίκαση εντός ευλόγου χρόνου. Στη δική της υποστηρικτική ένορκη δήλωση η Ενάγουσα 1 (μητέρα της ανήλικης Ενάγουσας 3) αναφέρεται στο ιστορικό της αγωγής, επισημαίνει ότι η ιατρική μαρτυρία από πλευράς τους προσκομίστηκε τον Νοέμβριο του 2011, δέχεται ότι οι Ενάγοντες απέρριψαν αίτημα του Εναγομένου ημερ. 3.12.21 για ιατρική εξέταση και καταλήγει λέγοντας ότι η αίτηση καταχωρίστηκε πολύ καθυστερημένα ενώ θα προκληθεί περαιτέρω καθυστέρηση εάν αυτή εγκριθεί. Νομική Πτυχή Το ιστορικό της δημιουργίας και εξέλιξης της δυνατότητας αναστολής διαδικασίας μέχρι (ιατρικής) εξέτασης από ιατρό του αντιδίκου καταγράφεται στην απόφαση μειοψηφίας (Δικαστού Ναθαναήλ) στην υπόθεση Janet Moore v. Frixos Evagorou Water Sports Ltd κ.α.
(2012)1(Γ) Α.Α.Δ. 2148. Στην οποία και αναγνωρίζεται ότι το Δικαστήριο έχει ευρεία δικαιοδοσία να διατάξει αναστολή οποτεδήποτε κριθεί δίκαιο και εύλογο (με αναφορά στην πρώτη σχετική αυθεντία Edmeades v. Thames Board Mills Ltd
(1969)2 Q.B. 67). Στην ίδια υπόθεση, Janet Moore (ανωτέρω) αλλά στην απόφαση της πλειοψηφίας (Δικαστές Νικολάτος, Παμπαλλής) τονίστηκε πως η παρεχόμενη δυνατότητα αναστολής της διαδικασίας επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου και μετά από παράθεση της ημεδαπής σχετικής νομολογίας (Demosthenous ν. Antoniou
(1975)1 C.L.R. 1, Kyriakou a.ο. ν. Stylianou
(1982)1 C.L.R. 524, Αριστοδήμου ν. Πετάση
(1990)1 Α.Α.Δ. 112, Thanos Hotels Ltd ν. Ιωάννου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1036 και Χατζησάββα ν. Διονυσίου
(2006)1 Α.Α.Δ. 1301) παρατέθηκε με επιδοκιμασία από την πρωτόδικη απόφαση απόσπασμα στο οποίο καταδεικνύεται ο τρόπος αντίκρισης τέτοιων θεμάτων: «Ουσιαστικά το στοιχείο της δίκαιης και ισορροπημένης μεταχείρισης των διαδίκων βρίσκεται στον πυρήνα της άσκησης αυτής της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου. Διακριτική ευχέρεια που θα πρέπει να ασκείται με φειδώ ενώ το Δικαστήριο θα πρέπει να ισοζυγίσει την ανάγκη διασφάλισης της ελευθερίας του ατόμου με το συμφέρον της δικαιοσύνης. Η εξισορρόπηση των δύο θα πρέπει να ξεκινά από τη βάση ότι τόσο η ελευθερία όσο και η δικαιοσύνη είναι εξίσου σημαντικές αρχές και έννοιες που υπηρετούν τον πολίτη αλλά και την κοινωνία γενικότερα. Η ιατρική εξέταση δεν επιβάλλεται με διαταγή του Δικαστηρίου, εξέλιξη που θα συνιστούσε απαράδεκτη επέμβαση στην ατομική ακεραιότητα και ελευθερία του διαδίκου, αλλά έμμεσα με την αναστολή της δίκης μέχρις ότου ο διάδικος συμφωνήσει να υποβληθεί σε ιατρική εξέταση. Σε αιτήσεις αυτού του είδους ο αιτητής φέρει το βάρος να αποκαλύψει τους λόγους επί των οποίων στηρίζεται το αίτημα του ενώ παράλληλα η πλευρά του ενάγοντα θα πρέπει να αποκαλύψει τους λόγους πάνω στους οποίους στηρίζει την άρνηση του να αποδεχτεί τούτο». Στη δική του απόφαση ο Δικαστής Ναθαναήλ εξήγησε τις δύο μεθόδους λέγοντας ότι κατά τη νομολογιακή εδραίωση της σύμφυτης δικαιοδοσίας αναγνωρίστηκε ότι η ιατρική εξέταση δύναται να προκύψει (i) είτε κατόπιν άμεσου διατάγματος για εξέταση (ii) είτε κατόπιν διατάγματος το οποίο αναστέλλει τη διαδικασία εκτός εάν ο ενάγων συγκατατεθεί να υποβληθεί στην ιατρική εξέταση, προσθέτοντας τα εξής: «Αναγνωρίστηκε όμως ταυτόχρονα ότι και η δεύτερη επιλογή οδηγεί σε έμμεσο εξαναγκασμό του ενάγοντα ο οποίος οφείλει πλέον να επιλέξει ανάμεσα στο δίλημμα να αποκλειστεί εφεξής από το δίκαιο της υπόθεσης του ή να αναγκαστεί να υποστεί την ιατρική εξέταση ενάντια στη θέληση του, παραβιαζομένης έτσι της ατομικής του ελευθερίας (Lane ν. Willis
(1972)1 W.L.R. 326). Αυτή η παραβίαση της ελευθερίας απασχόλησε και την Κυπριακή νομολογία, (Αριστοδήμου ν. Πετάση
(1990)1 Α.Α.Δ. 112 και Χατζησάββα ν. Διονυσίου
(2006)1 Α.Α.Δ. 1301). Η νομολογία έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο ενάγων ο οποίος επιλέγει να εγείρει αγωγή, μη αφήνοντας στον εναγόμενο επιλογή από του να υπερασπιστεί τον εαυτό του, οφείλει να δώσει στον εναγόμενο τη λογική ευκαιρία να τον εξετάσει ιατρικώς, εφόσον επιλέγοντας την έγερση αγωγής, ο ενάγων «forgoes his right to protest at the invasion of his privacy which a medical examination involves.», (Hookham v. Wiggins Teape Fine Papers Limited
(1995)PIQR 392). Συνυπολογίζεται όμως η επέμβαση στο σώμα και την προσωπικότητα του ενάγοντος ως ένα στοιχείο υπέρ ή εναντίον της έκδοσης της διαταγής. Το κριτήριο για την έκδοση διαταγής αναστολής για σκοπούς ιατρικής εξέτασης είναι κατά βάση αυτό του ευλόγου της αίτησης («reasonableness test»). Αυτό σημαίνει κατά την Edmeades - ανωτέρω -κατά πόσο «the defendant's request that the plaintiff submit to medical examination was reasonable» και κατά την Lane v. Will - ανωτέρω -κατά πόσο: «In the circumstances was the defendant's request for a further psychiatric examination reasonable; or was the plaintiff's refusal to submit himself to it reasonable?». Είναι γνωστές και οι αρχές οι οποίες διέπουν το θέμα του χρόνου υποβολής παρόμοιων αιτήσεων όπως αυτές έχουν καταγραφεί στην Αριστοδήμου ν. Πετάση
(1990)1 Α.Α.Δ. 112: «Η αίτηση για την ιατρική εξέταση του αντιδίκου πρέπει, όπως σωστά διαπίστωσε το πρωτόδικο Δικαστήριο, να υποβάλλεται πριν την έναρξη της δίκης. Κάθε καθυστέρηση στην υποβολή της αίτησης πρέπει να δικαιολογείται. Όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση, ανάλογα ισχυρότεροι πρέπει να είναι οι λόγοι που την υποστηρίζουν. Μετά το πέρας της υπόθεσης του ενάγοντα, μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί να εγκριθεί η αναστολή της διαδικασίας για να υποβληθεί ο ενάγων σε ιατρική εξέταση˙ κυρίως όταν έχουν εγερθεί θέματα που σχετίζονται με την κατάσταση της υγείας του ενάγοντα τα οποία δε μπορούσαν εύλογα να προβλεφθούν από τις θέσεις που διατυπώνονται στην έκθεση απαιτήσεως». Στην παρούσα περίπτωση καθίσταται προφανές ότι το πρώτιστο ζήτημα είναι ο χρόνος υποβολής της αίτησης και τούτο υπό την έννοια της καθυστέρησης στη λήψη ενός τέτοιου διαβήματος. Η αγωγή καταχωρίστηκε το 2013 και η έκθεση απαίτησης κατά το 2016. Οι «Λεπτομέρειες των σωματικών βλαβών και των μονίμων προβλημάτων υγείας της Ενάγουσας 3» καταγράφονται στην παράγραφο 9 του εν λόγω δικογράφου. Η ακρόαση άρχισε στις 21.10.21 και οι Ενάγοντες ολοκλήρωσαν τη δική τους υπόθεση καλώντας οκτώ μάρτυρες μέχρι τις 25.2.22, οπότε και προέβησαν σε σχετική δήλωση. Η θέση της κας Παπαστεφάνου ότι η εκδικαζόμενη αίτηση υπεβλήθη πριν τη συμπλήρωση της υπόθεσης των Εναγόντων δεν είναι ορθή. Είναι περαιτέρω σαφές από τα πιο πάνω πως (λόγω της συμπλήρωσης της υπόθεσης από πλευράς Εναγόντων) η περίπτωση εντάσσεται σε αυτές που, με βάση την προαναφερθείσα υπόθεση Αριστοδήμου v. Πετάση, «μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί να εγκριθεί η αναστολή της διαδικασίας για να υποβληθεί ο ενάγων σε ιατρική εξέταση». Ο Εναγόμενος αδιαφόρησε για πολύ μακρύ χρονικό διάστημα και μάλιστα χωρίς να έχει δοθεί οποιαδήποτε εξήγηση για μια τέτοια παράλειψη. Για οκτώ και πλέον έτη δεν υπήρξε καμιά ενέργεια προς την κατεύθυνση ιατρικής εξέτασης και το αίτημα παραδόξως εμφανίζεται μόλις ολοκληρώθηκε η μαρτυρία της αντίδικης πλευράς. Δηλαδή σε ένα στάδιο που, αν επιτραπεί, οι Ενάγοντες θα βρεθούν ενδεχομένως αντιμέτωποι με μαρτυρία την οποία δεν είχαν ποτέ υπόψιν τους. Πρόκειται στην πραγματικότητα για πολύ μεγάλη καθυστέρηση για την οποία απαιτούντο όχι μόνον ισχυρές εξηγήσεις αλλά ισχυρότατες και δεν έχει λεχθεί οτιδήποτε. Ούτε όμως και από πλευράς θεματολογίας έχει τεθεί οποιοδήποτε ζήτημα σχετικό με την κατάσταση υγείας το οποίο δεν θα μπορούσε να είχε προβλεφθεί βάσει της έκθεσης απαίτησης. Την οποία ο Εναγόμενος έχει υπόψιν του από το 2016 ενώ από το 2018 έλαβε γνώση μέσω της ένορκης αποκάλυψης εγγράφων και όλης της έγγραφης ιατρικής μαρτυρίας των Εναγόντων και πάλι χωρίς να προβεί σε οποιαδήποτε ενέργεια. Κατάληξη Στη βάση όλων των πιο πάνω συνιστά κατάληξη του δικαστηρίου ότι στην παρούσα περίπτωση παρατηρείται ασύγγνωστη καθυστέρηση στην υποβολή της αίτησης σε βαθμό ο οποίος δεν επιτρέπει κατ΄ ουδένα λόγο την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας υπέρ του Εναγόμενου-Αιτητή. Ως εκ τούτου η αίτηση απορρίπτεται με έξοδα €700 συν Φ.Π.Α. υπέρ των Εναγόντων-Καθ΄ ων και εις βάρος του Εναγομένου 1-Αιτητή. Η αγωγή ορίζεται για συνέχιση της ακρόασης στις 14.4.22 και ώρα 11:00πμ. (Υπ.) ............. Χ. Β. Χαραλάμπους, Π.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΕΝ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο