L. PASHAS TRAVEL LIMITED, εμπορευόμενη με την εμπορική επωνυμία ROYAL HOLIDAYS ν. IASON TRAVEL & TOURS LTD, Αρ. Αγωγής: 6326/09, 1/7/2022

(2015)1 Α.Α.Δ. 2755). Η αξιολόγηση της μαρτυρίας γίνεται σε συνάρτηση με τα κατατεθέντα τεκμήρια και τις δικογραφημένες θέσεις (Ιωαννίδης v. Στυλιανός & Γεώργιος Εργοληπτική Εταιρεία Λτδ, Πολιτική Έφεση 369/14, ημερ. 25.5.22). Ο ΜΕ μου έκανε καλή εντύπωση. Απαντούσε με σαφήνεια και λογική συνοχή. Ουδεμία τάση υπεκφυγής ή καταφυγής στο ψεύδος διαπιστώθηκε. Επεξήγησε τη διαδικασία πώλησης ταξιδιωτικών πακέτων. Η αξιοπιστία του δεν κλονίστηκε. Δεν παραγνωρίζω ότι, ενώ αρχικά περιέλαβε στην απαίτηση της ενάγουσας το τιμολόγιο Τεκμήριο 6, όταν του υποβλήθηκε ότι αυτό είχε εξοφληθεί, απάντησε ότι θα το ελέγξει. Την επόμενη δικάσιμο δηλώθηκε από την πλευρά της ενάγουσας ότι πράγματι είχε εξοφληθεί, περιορίζοντας την αξίωσή της αναλόγως. Έχοντας υπόψη τη συνολική εικόνα του ΜΕ, δεν θεωρώ ότι αυτό πλήττει την αξιοπιστία του. Το Δικαστήριο μπορεί να βασιστεί στη μαρτυρία του. Η μαρτυρία του ΜΥ παρουσιάζει αδυναμίες. Η εκδοχή της εναγόμενης, ως δικογραφείται στην υπεράσπιση, είναι ότι αγόρασε μόνο τέσσερα από τα εννέα επίδικα ταξιδιωτικά πακέτα (Τεκμήρια 4, 6, 8 και 9), τα οποία έχει εξοφλήσει, διευκρινίζοντας ότι: «Η εναγόμενη αρνείται ότι παράγγειλε και/ή αγόρασε και/ή παρέλαβε οιονδήποτε άλλο ταξιδιωτικό πακέτο ή εισιτήριο από εκείνα που αναφέρονται στην παράγραφο 4 της έκθεσης απαίτησης». Εκδοχή η οποία επαναλαμβάνεται αυτολεξεί από τον ΜΥ στη γραπτή δήλωσή του (Έγγραφο Β). Η εκδοχή αυτή όμως -ως δικογραφείται στην υπεράσπιση και ως επαναλαμβάνεται στη γραπτή του δήλωση- είναι αντίθετη με την εκδοχή που προβάλλεται στην ένορκη δήλωση του ΜΥ (Τεκμήριο 28), η οποία καταχωρίστηκε τον Ιανουάριο 2010 προς υποστήριξη αίτησης παραμερισμού της απόφασης που εκδόθηκε στην παρούσα αγωγή λόγω μη καταχώρισης σημειώματος εμφάνισης. Σ' αυτή, ο ΜΥ, αφού βεβαιώνει ότι η εναγόμενη έχει καλή υπεράσπιση στην αγωγή, προβάλλει την εκδοχή ότι η εναγόμενη αγόρασε μόνο ένα ταξιδιωτικό πακέτο (Τεκμήριο 4) και ότι ουδέποτε αγόρασε τα υπόλοιπα. Αρνείται δε ρητώς ότι πλήρωσε οποιοδήποτε άλλο ποσό, πέραν του ενός πακέτου που αγόρασε (παρ. 10). Η διαφορά στις εκδοχές που (ενόρκως) προβάλλει είναι ουσιώδης. Όταν του υποδείχθηκαν οι δύο διαφορετικές εκδοχές του, απάντησε ότι στην ένορκη δήλωση (Τεκμήριο 28) εννοούσε ότι δεν υπήρχαν πακέτα που «να μην είχαν πληρωθεί». Με κάθε σεβασμό, δεν προκύπτει κάτι τέτοιο από την ένορκη δήλωσή του. Παραθέτω αυτούσια τη σχετική περικοπή: «Όσον αφορά τα τουριστικά πακέτα τα οποία αναφέρονται στην παράγραφο 4 του κλητηρίου εντάλματος για την περίοδο 7.7.09 μέχρι 17.8.09 οι εναγόμενοι και/ή οι αξιωματούχοι των ουδέποτε παράγγειλαν ή αγόρασαν ή παρέλαβαν τέτοια τουριστικά πακέτα από τους ενάγοντες. Και με την εξαίρεση της πληρωμής των €829.76 που αναφέρεται πιο πάνω [σε σχέση με το ταξιδιωτικό πακέτο Τεκμήριο 4] ούτε και πλήρωσαν έναντι των εν λόγω πακέτων τα ποσά τα οποία αναφέρονται στην παράγραφο 5 του κλητηρίου εντάλματος ή οιαδήποτε ποσά» (η υπογράμμιση είναι του Δικαστηρίου). Η προσπάθειά του να παρουσιάσει εκ των υστέρων μια άλλη εκδοχή απ' αυτήν που παραθέτει στην ένορκη δήλωσή του (ώστε να συνάδει με τη δια ζώσης μαρτυρία του) είναι εμφανής. Περαιτέρω, αντεξεταζόμενος προέβαλε (επίμονα) τη θέση ότι ο Ιωάννου δεν ήταν διευθυντής του γραφείου της εναγόμενης, αλλά ένας «απλός υπάλληλος». Χαρακτηριστική ήταν η εξής αναφορά του: «Και εγώ σας απαντώ ότι ξέρω πολύ καλά ποιον διόρισα διευθυντή για να λειτουργεί το τουριστικό γραφείο». Η θέση του ΜΥ ότι ο Ιωάννου ήταν μόνο ένας απλός υπάλληλος αντικρούεται από την ένορκη δήλωσή του (Τεκμήριο 28). Σ' αυτήν ο ΜΥ επισυνάπτει ως τεκμήριο επιστολή προς τον ΚΟΤ, ημερ. 17.9.09, η οποία υπογράφεται από τον ΜΥ, όπου αναφέρει: «.ο μέχρι πρόσφατα διευθυντής του γραφείου μας, κύριος Γιαννάκης Ιωάννου.». Οι αδυναμίες είναι σε τέτοια έκταση και βαθμό που δεν μπορούν να αγνοηθούν. Το Δικαστήριο δεν μπορεί να βασιστεί στη μαρτυρία του. Από τις δικογραφημένες θέσεις, τα μη αμφισβητούμενα γεγονότα και την αξιόπιστη μαρτυρία, αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου ότι η εναγόμενη μεταξύ 6.7.09 και 17.8.09, μέσω του υπαλλήλου της Γ. Ιωάννου, αγόρασε από την ενάγουσα εννέα ταξιδιωτικά πακέτα. Η συνολική αξία των πακέτων ήταν €22.408,04. Προς τούτο, η ενάγουσα εξέδωσε εννέα τιμολόγια (Τεκμήρια 4-12). Η εναγόμενη, έναντι της οφειλής της, πλήρωσε διάφορα ποσά (Τεκμήρια 13-17). Παραμένει οφειλόμενο το ποσό των €14.818,04 (ως έχει περιοριστεί κατά την ακροαματική διαδικασία). Το βάρος απόδειξης είναι στους ώμους της ενάγουσας να αποδείξει την απαίτησή της στο μέτρο του ισοζυγίου των πιθανοτήτων (Κωνσταντάς v. Διέτης κ.ά., Πολιτική Έφεση 289/13, ημερ. 6.11.20, Γεώργιος & Σπύρος Τσαππή Λτδ ν. Πολυβίου

(2009)1 Α.Α.Δ. 339). Προκύπτει από την αξιόπιστη μαρτυρία του ΜΕ ότι η εναγόμενη, στο πλαίσιο αγοράς των εννέα ταξιδιωτικών πακέτων από την ενάγουσα, οφείλει €14.818,04. Ποσό το οποίο οφείλει μέχρι σήμερα. Η πλευρά της εναγόμενης στην αγόρευσή της παραπονείται ότι τα τιμολόγια δεν υπογράφονται από την εναγόμενη. Είναι γεγονός ότι όλα τα επίδικα τιμολόγια -συμπεριλαμβανομένων και αυτών που η εναγόμενη αποδέχεται ότι πλήρωσε- δεν υπογράφονται από την εναγόμενη. Ο ΜΕ επεξήγησε ότι η μη υπογραφή τους ήταν θέμα πρακτικής και εμπιστοσύνης. Σε κάθε περίπτωση, η μη υπογραφή ενός τιμολογίου είναι ουδέτερης σημασίας. Στην Χριστοδουλίδου v. Mocassino Shoes Ltd

(2006)1 Α.Α.Δ. 294, όπου μόνο ένα από τα επίδικα τιμολόγια ήταν υπογραμμένο, κρίθηκε ότι: «Το γεγονός ότι μόνο ένα από τα τιμολόγια είναι υπογραμμένο από την [εφεσείουσα], ενώ πολλά δεν φέρουν υπογραφή, δεν βλέπουμε πώς επηρεάζει το τελικό αποτέλεσμα. Ας μη ξεχνούμε ότι η εκδοχή των εφεσίβλητων έγινε αποδεκτή». Ομοίως, στην Demil Imports Exprots Ltd v. Ζήνων Η. Κωνσταντινίδης Λτδ

(2011)1 Α.Α.Δ. 462 λέχθηκε ότι: «Εφόσον η μαρτυρία για τους εφεσίβλητους ήταν ότι παρέδωσαν τα εν λόγω εμπορεύματα, δεν ήταν αναγκαία η περαιτέρω απόδειξη της παράδοσης των εμπορευμάτων. Το γεγονός ότι τα αμφισβητούμενα δελτία μεταφοράς και τιμολόγια δεν φέρουν την υπογραφή των εφεσειόντων δεν επηρεάζει την ουσία της υπόθεσης, εφόσον το Δικαστήριο έκρινε ως αξιόπιστους τους μάρτυρες των εφεσιβλήτων». Υποστηρίζει περαιτέρω η πλευρά της εναγόμενης ότι ένα τιμολόγιο που δεν φέρει την υπογραφή του παραλήπτη «δύναται να θεωρηθεί ως έγκυρο, εάν το Δικαστήριο με αναφορά στη μαρτυρία, κρίνει ότι το τιμολόγιο παραδόθηκε στον παραλήπτη και ότι πράγματι αντιστοιχεί στην αξία των πωληθέντων εμπορευμάτων ή υπηρεσιών». Επικαλείται την απόφαση Mocassino (ανωτέρω). Με κάθε σεβασμό, δεν προκύπτει τέτοια αρχή από την εν λόγω απόφαση. Εκεί, λέχθηκε ότι η μαρτυρία των εφεσίβλητων, αφού το θέμα αναγόταν στο θέμα αξιοπιστίας των μαρτύρων, ήταν αρκετή για να αποδειχθεί η υπόθεση εναντίον της εφεσείουσας: «Από τη στιγμή που το πρωτόδικο δικαστήριο δέχτηκε ως αξιόπιστη τη μαρτυρία του μάρτυρα των εφεσιβλήτων Α. Τσίγκη και συνεπώς την ακρίβεια της εκδοχής τους, είναι αρκετό. Το δικαστήριο κατέληξε ότι η εκδοχή των εφεσιβλήτων είχε αποδειχθεί και το Εφετείο δεν βρίσκει κανένα απολύτως λόγο να επέμβει στις διαπιστώσεις του αυτές». Εξάλλου, τα τιμολόγια δεν έχουν αυτοδύναμη αποδεικτική αξία, αλλά λαμβάνονται υπόψη μαζί με την υπόλοιπη μαρτυρία (Total Pack (Cyprus) Ltd v. Siva Plus Detergents Ltd, Πολιτική Έφεση 318/12, ημερ. 13.1.20). Εδώ, η μαρτυρία του ΜΕ στο σύνολό της ήταν σαφής και ικανοποιητική. Έχοντας ικανοποιήσει η ενάγουσα το νομικό βάρος, το μαρτυρικό βάρος μεταφέρθηκε στην εναγόμενη (Gremona Advertising Ltd ν. The Interpublic Group of Companies Inc κ.ά.

(2012)1 Α.Α.Δ. 1789). Το Δικαστήριο, για τους λόγους που έχουν ήδη επεξηγηθεί, δεν μπορεί να βασιστεί στη μαρτυρία του ΜΥ. Άλλη μαρτυρία προς απόδειξη των ισχυρισμών της εναγόμενης δεν προσκομίστηκε. Τέλος, η πλευρά της εναγόμενης στην αγόρευσή της υποστηρίζει ότι η Απάντηση εμπεριέχει «θέματα τα οποία δεν δικογραφούνται στην Έκθεση Απαίτησης και στην Υπεράσπιση», καλώντας το Δικαστήριο να τα αγνοήσει «καθότι στέρησε το δικαίωμα στην εναγόμενη να απαντήσει μέσω της Υπεράσπισής της για ουσιώδη θέματα». Ο ευπαίδευτος συνήγορος της εναγόμενης διευκρίνισε ότι αναφέρεται στον ισχυρισμό της ενάγουσας ότι τα τιμολόγια παραδόθηκαν στον Ιωάννου, υπάλληλο της εναγόμενης, με αποτέλεσμα, όπως ανέφερε, να «έμεινε μετέωρο το ζήτημα». Με κάθε σεβασμό, η Απάντηση της ενάγουσας δεν τροποποιεί τα γεγονότα που περιβάλλουν την αξίωση. Αυτό θα ήταν δικονομικά ανεπίτρεπτο (Σαμουρίδης v. Inzeyannis, Πολιτική Έφεση 326/14, ημερ. 18.3.22). Αντίθετα, χωρίς να αλλοιώνονται οι θέσεις που καταγράφονται στην Έκθεση Απαίτησης, απαντά στον ισχυρισμό της Υπεράσπισης ότι η εναγόμενη ουδέποτε αγόρασε τα ταξιδιωτικά πακέτα. Σε κάθε περίπτωση, η πλευρά της εναγόμενης είχε δικαίωμα να προσκομίσει μαρτυρία προς αντίκρουση των δικογραφημένων ισχυρισμών της ενάγουσας, όπως και έπραξε. Η ενάγουσα απέδειξε την απαίτησή της στον αναγκαίο βαθμό. Εκδίδεται απόφαση εναντίον της εναγόμενης για το ποσό των €14.818,04, με νόμιμο τόκο από την καταχώριση της αγωγής.[1] Τα έξοδα, αφού δεν εντοπίζεται λόγος γιατί να μην ακολουθήσουν το αποτέλεσμα, επιδικάζονται εναντίον της εναγόμενης. Θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .......... Χρ. Ε. Χατζηευτυχίου, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] Δεν υπάρχει μαρτυρία για ύπαρξη συμφωνίας επί του τόκου (Φάρμα Ρένος Χατζηιωάννου Δημόσια Εταιρεία Λτδ v. DDB (Cyprus) Advertising Ltd, Πολιτική Έφεση 7/13, ημερ. 19.2.20) cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο