ΚΥΠΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΕΩΣ ΓΗΣ ν. ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΟΥ, Αρ. Αγωγής: 3316/12, 14/4/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2022:A287 EΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Ξ. Ξενοφώντος, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 3316/12 Μεταξύ: ΚΥΠΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΕΩΣ ΓΗΣ Εναγόντων -και- [ ] ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΟΥ Εναγομένης --------------- Ημερομηνία: 14/4/22 Εμφανίσεις: Για τους Ενάγοντες - Εξ ανταπαιτήσεως Εναγόμενους: κ. Παναγίδης με κα Χαραλάμπους και κα Λάμπρου Για την Εναγόμενη στην Αγωγή και Ενάγουσα στην Ανταπαίτηση: κα Νεοφύτου με κα Μούζουρου ΑΠΟΦΑΣΗ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ - Β. ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ Έκθεση Απαίτησης Στην παρούσα αγωγή, οι Ενάγοντες, νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου με σκοπό την παροχή κατοικιών για στέγαση προσώπων μέτριου ή χαμηλού εισοδήματος κινούνται εναντίον της Εναγόμενης, η οποία κατόπιν σχετικής αίτησής της υπέγραψε με αυτούς πωλητήριο έγγραφο δυνάμει του οποίου αυτή απέκτησε κατοικία σε συγκεκριμένο οικιστικό συγκρότημα στον Στρόβολο. Σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης το τίμημα συμφωνήθηκε στις 42.950 Λ.Κ. ή στο ισόποσο σε € 73.384,43, πληρωτέο σε δόσεις. Σύμφωνα πάντα με τους ισχυρισμούς των Εναγόντων η οικία παραδόθηκε γύρω στις 12/11/2004 και παραλήφθηκε χωρίς επιφύλαξη. Οι δόσεις έπρεπε να καταβληθούν σύμφωνα με το πωλητήριο έγγραφο ως ακολούθως: 1) Από την ημερομηνία παράδοσης, ποσό 32.010 Λ.Κ. ή το ισόποσο €54.692,33 ήταν το τοκοφόρο και απαιτητέο με επιτόκιο 3, 6% στα υπόλοιπα. 2) Ο αγοραστής από την παράδοση του ακινήτου θα έπρεπε να καταβάλει μηνιαία δόση 163 Λ.Κ. ή το ισόποσο € 278,50 μέχρι πλήρους εξόφληση με τόκο 3,6%. 3) Παράλειψη πληρωμής οποιουδήποτε ποσού καθιστούσε ολόκληρο το ποσό απαιτητέο χωρίς άλλη προειδοποίηση με τόκους 7% για όλη την περίοδο της καθυστέρησης. Η Εναγόμενη κατέβαλε σε διάφορες ημερομηνίες διάφορα ποσά και ο λογαριασμός της στις 31/12/2011 ανερχόταν σε €61.211,96 με τόκο 10,6% ετησίως από 1/1/12 μέχρι εξόφλησης. Οι Ενάγοντες απέστειλαν στις 12/5/09 επιστολή προς την Εναγόμενη δίνοντάς της γενική προειδοποίηση για εξόφληση και στις 5/10/2010 δίνοντας προθεσμία 21 ημερών για ακύρωση του πωλητηρίου εγγράφου, την κάλεσαν να πληρώσει όλες τις καθυστερημένες δόσεις, αλλιώς θα προχωρήσουν σε τερματισμό και ακύρωση του πωλητηρίου εγγράφου. Ως περαιτέρω αναφέρεται στην Έκθεση Απαίτησης, η Εναγόμενη δεν ανταποκρίθηκε και οι Ενάγοντες γύρω στις 9/5/2011 τερμάτισαν ή και ακύρωσαν το πωλητήριο έγγραφο ημερομηνίας 10/10/2002 ζητώντας ποσό € 59.311,25 πλέον τόκοι από 1/1/2011 μέχρι εξόφλησης. Η Εναγόμενη και παρέλειψε να πληρώσει το οφειλόμενο ποσό και συνεχίζει να κατέχει την επίδικη κατοικία. Αξιώνουν οι Ενάγοντες: Α) Δήλωση του Δικαστηρίου ότι το πωλητήριο έγγραφο ημερομηνίας 10/10/2002 έχει τερματιστεί και ή ακυρωθεί εξ υπαιτιότητας της Εναγόμενης. Β) Διάταγμα που να διατάσσει στην απόσυρση του πωλητηρίου εγγράφου από το Κτηματολόγιο Λευκωσίας εις εμπράγματου βάρους επί του ακινήτου. Γ) Δήλωση ότι οι Ενάγοντες δικαιούνται σε τερματισμό του πωλητηρίου εγγράφου και σε ελεύθερη κατοχή της κατοικίας. Δ) Διάταγμα εκκένωσης και παράδοσης της κατοικίας από την Εναγόμενη στους Ενάγοντες. Ε) Αποζημιώσεις για παράβαση συμφωνίας. ΣΤ) Ποσό €61.211,96 ως υπόλοιπο τιμήματος πώλησης μέχρι 31/12/
- Ζ) Τόκο 10,6% Τροποποιημένη Υπεράσπιση και Ανταπαίτηση Μετά από σχετική αίτηση και τροποποίηση της Υπεράσπισής της και προβολή σχετικής Ανταπαίτησης, στην τροποποιημένη Υπεράσπισή της η Εναγόμενη εγείρει Ανταπαίτηση, η οποία συνεκδικάστηκε με την αγωγή. Αφού απορρίπτει τους ισχυρισμούς της Έκθεσης Απαίτησης ισχυρίζεται ότι η Ενάγουσα δεν ολοκλήρωσε την εκτέλεση των συμφωνηθεισών εργασιών ή δεν τις εκτέλεσε επιμελώς ως η συμφωνία, ισχυριζόμενη διάφορες κακοτεχνίες (θα γίνει αναφορά πιο κάτω στους σχετικούς ισχυρισμούς κατά την παράθεση της μαρτυρίας). Η Εναγόμενη ισχυρίζεται ότι η Ενάγουσα παραβίασε όρους της σύμβασης πώλησης λόγω αμέλειας στην κατασκευή και ακαταλληλότητας υλικών. Ισχυρίζεται επίσης αμελή σχεδιασμό και πλημμελή εκτέλεση των οικοδομικών εργασιών και ανεπαρκή επίβλεψή τους από μέρους της Ενάγουσας. Η Εναγόμενη ισχυρίζεται ότι απαιτείται επιπρόσθετο ποσό €85.000 (περιορίστηκε σε €71,126.30 ) για επιδιόρθωση της κατοικίας, το οποίο και απαιτεί από την Ενάγουσα μαζί με αποζημιώσεις για τις κακοτεχνίες και διάταγμα του Δικαστηρίου όπως η Ενάγουσα διαταχθεί να εγγράψει και μεταβιβάσει στο όνομα της Εναγόμενης το συγκεκριμένο ακίνητο. Επιπρόσθετα, η Εναγόμενη απορρίπτει τον ισχυρισμό για μη καταβολή οιουδήποτε ποσού από τον Μάιο του
- Από τις 16/1/2017 αποκόπτεται ποσό από το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα της Εναγόμενης, μηνιαίο στο οποίο κατατίθεται στον λογαριασμό της Ενάγουσας. Στην Απάντησή τους οι Ενάγοντες αφού απορρίπτουν κατά γενικό τρόπο τους ισχυρισμούς της Εναγόμενης ισχυρίζονται ότι το 2005 εντός του προβλεπόμενου ενός έτους περιόδου συντήρηση της οικοδομής έλαβαν χώρα μικροδιορθώσεις και επιθεώρηση των προβλημάτων και για ανθρωπιστικούς λόγους παρά το ότι αυτό δεν καλυπτόταν από τη συμφωνία τους με την Ενάγουσα, προέβηκαν σε νέες επιδιορθώσεις το
- Β. ΜΑΡΤΥΡΙΑ Μαρτυρία Εναγόντων Έδωσαν μαρτυρία 4 άτομα από το προσωπικό του Κυπριακού Οργανισμού Αναπτύξεως Γης και 2 άλλοι δημόσιοι λειτουργοί. Μάρτυρας Εναγόντων 1 Δ.Ιορδάνους Η Μάρτυρας Εναγόντων 1 (Μ.Ε.1) είναι Λειτουργός A' στον Οργανισμό Αναπτύξεως Γης. Υιοθέτησε το περιεχόμενο Γραπτής Δήλωσης στην οποία αναφέρει το ιστορικό της απόκτησης της κατοικίας από την Εναγόμενη. Κατέθεσε πληθώρα εγγράφων (υπάρχει περιγραφή των κυριότερων εγγράφων που κατατέθηκαν στα πλαίσα Κατέθεσε το σχετικό πωλητήριο έγγραφο και αναφέρθηκε στους όρους της σε σχέση με την πληρωμή των ποσών, κατέθεσε στο Δικαστήριο διάφορες επιστολές με τις οποίες οι Ενάγοντες απευθύνονταν προς την Εναγόμενη και αφού την ενημέρωναν για τις καθυστερήσεις της, την καλούσαν να συμμορφωθεί με τις συμβατικές υποχρεώσεις της. Αναφέρθηκε επίσης, σε επιστολές 12/5/2009 και 5/10/2010 με τις οποίες καλείτο εν τέλει η Εναγόμενη να καταβάλει ολόκληρο το οφειλόμενο ποσό. Η Εναγόμενη ουδέποτε επέδειξε ενδιαφέρον για την πληρωμή του εν λόγω ποσού και δεν ανταποκρίθηκε στις ταχθείσες προθεσμίες. Από την περίοδο 1/1/2017 μέχρι 1/9/2019 εμβαζόταν ποσό €155 ευρώ μηνιαίως. Σε σχέση με τις ισχυριζόμενες κακοτεχνίες έτυχαν χειρισμού από αρμόδιο λειτουργό. Γνωρίζει προσωπικά ότι η Εναγόμενη υποσχόταν συμμόρφωση με τις συμβατικές της υποχρεώσεις κι απευθυνόταν σε διάφορους Κρατικούς Φορείς για να τη βοηθήσουν οικονομικά. Αντεξεταζόμενη ανέφερε τα εξής: - Τα συμβόλαια πώλησης του Οργανισμού είναι πανομοιότυπα και αλλάζουν τα ποσά και οτιδήποτε άλλο χρειαστεί. - Υπάρχουν αρκετοί αγοραστές που έχουν ξοφλήσει ολόκληρο το ποσό, αλλά ως εξήγησε για κάποιες κατοικίες έχουν εκδοθεί τίτλοι ιδιοκτησίας, ενώ για κάποιες άλλες έχουν γίνει κάποιες παρανομίες. - Δεν μπορεί να ξέρει αν η κατοικία της Εναγόμενης εμπίπτει στις κατηγορίες για τις οποίες δεν μπορεί να εκδοθεί τίτλος ιδιοκτησίας. Οι Ενάγοντες ζήτησαν από την Εναγόμενη να πληρώνει τις μηνιαίες δόσεις της και το πρόγραμμα αυτό ανήκει στο σχέδιο στέγασης χαμηλά αμειβόμενων προσώπων. - Το Κράτος έδινε χρήματα στους Ενάγοντες για να χτιστούν τα σπίτια, να αφαιρεθεί η χορηγία και τα υπόλοιπα να επιστραφούν με τον ρυθμό που θα εισπράττονταν. Σύμφωνα με τη μάρτυρα οι όροι του συμβολαίου ακολουθήθηκαν πλήρως γιατί υπήρχε πρόνοια ότι αν δεν εξασφαλιζόταν δάνειο από τον Οργανισμό Στέγασης θα συνεχιζόταν καταβολή μηνιαίας δόσης στους Ενάγοντες. Δεν υποδείχθηκε στην Εναγόμενη να ζητήσει δάνειο γιατί ο Οργανισμός Χρηματοδοτήσεως Στέγης αρνήθηκε να δώσει δάνεια στους αγοραστές του σχεδίου στέγασης χαμηλά αμοιβόμενων και γι' αυτό τους είπε να πληρώνουν δόσεις για επόμενα 30 χρόνια. -Η ίδια γνωρίζει ότι τα κλειδιά παραδόθηκαν στην Εναγόμενη την ημέρα που της δόθηκε επιστολή παράδοσης. Η ίδια δεν είχε επικοινωνία με το θέμα των επιδιορθώσεων με την Εναγόμενη. - Ποτέ η Εναγόμενη δεν ήρθε στο λογιστήριο ή στην κυρία Ιορδάνους για να της πει ότι ο λόγος που δεν πλήρωνε τις δόσεις της ήταν ότι η κατοικία δεν συμπληρώθηκε με βάση τα σχέδια του πωλητήριου εγγράφου και της πολεοδομικής άδειας. Εξήγησε διάφορες χρεοπιστώσεις του λογαριασμού. Σε αυτές ως ανέφερε περιλαμβανόταν και η υποχρέωση ασφάλιση κατοικίας, η οποία ως εξήγησε έγινε ομαδική. Στην κατάσταση λογαριασμού χρεώνονταν και δικηγορικά έξοδα και παρέπεμψε σχετικά στην παράγραφο 12 του αγοραπωλητηρίου εγγράφου, Τεκμηρίου
- Δεν γνώριζε όμως σε τι ακριβώς αφορούσαν οι χρεώσεις για δικηγορικά έξοδα. - Επέμενε ότι πληρώθηκαν οι φόροι τοπικής αρχής από τους Ενάγοντες. - Ταχυδρομήθηκαν οι επιστολές Τεκμήρια 8.
- -8.8 προς την Εναγόμενη αλλά δεν είχε αποδεικτικό αποστολής τους- -Σε σχέση με την επιστολή τερματισμού συνέχισαν να αποδέχονται πληρωμές με το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα γιατί ανεξάρτητα αν τερματίστηκε το συμβόλαιο, οποιαδήποτε χρήματα έμπαιναν στο λογαριασμό του αγοραστή. Ο ρόλος των Εναγόντων είναι κοινωνικός και θεωρούσαν ότι θα γινόταν πληρωμή και θα έβλεπαν στη συνέχεια τι θα γινόταν. Τα ποσά λαμβάνονταν έναντι του τιμήματος πώλησης. - Δεν προέβηκε σε υπόσχεση στην ίδια η Εναγόμενη ότι θα γίνονταν πληρωμές από το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα. - Δεν ήρθε ποτέ η Εναγόμενη να της πει στο λογιστήριο ότι δεν πληρώνει λόγω του ότι δεν έλαβε τα κλειδιά - Η αναφορά στην επιστολή των δικηγόρων των Εναγόντων Τεκμήριο 9 σε υπόλοιπο 6,830.82 παρέπεμπε στις καθυστερημένες μηνιαίες δόσεις. Βάσει της πολιτικής του Οργανισμού στην πρώτη επιστολή αναφέρεται το καθυστερημένο υπόλοιπο και στις επόμενες ολόκληρο το υπόλοιπο. Μ.Ε. 2 Χρίστος Διομήδους Ο Μ.Ε. 2 Χ. Διομήδους, Λειτουργός Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας του Υπουργείου Εργασίας κατέθεσε το Τεκμήριο 14 φάκελο που αφορούσε την Αίτηση για εξασφάλιση δημοσίου βοηθήματος. Όπως φαίνεται σε αυτό η ίδια η Εναγόμενη αναφέρεται σε δάνειο για απόκτηση κατοικίας δηλώνοντας ως ποσό δανείο 32,00 ΛΚ (εννοούσε προφανώς 32,000 ΛΚ). Παρατηρώ επίσης ότι στο φάκελο υπάρχει και διάταγμα παραλαβής του 2010, αλλά ελλείψει δικογράφησης ή οιουδήποτε ισχυρισμού ή αναφοράς από τους ευπαίδευτους συνηγόρους των δύο πλευρών περί πτώχευσης της Εναγόμενης και οιουδήποτε σχετικού προβλήματος το οποίο να προκύπτει για τη διαδικασία, δε θα λάβω υπόψη μου οτιδήποτε σχετικό. Έγινε παραδεκτό γεγονός ότι τα ποσά που αναφέρονται στο Τεκμήριο 6 ότι κατατέθηκαν σε διάφορες περιόδους στο λογαριασμό της Εναγόμενης είναι ποσά που δόθηκαν από το ΕΕΕ που λάμβανε η Εναγόμενη. Εξήγησε επίσης ο μάρτυρας ότι στην Αίτηση περιλαμβανόταν και βεβαίωση από τους Ενάγοντες (είναι και Τεκμήριο 12) ότι δόθηκε δάνειο για αγορά κατοικίας για ιδιοκατοίκηση (αναγράφεται ημερομηνία σύναψης δανείου 15/11/2004 και ημερομηνία εξόφλησης 15/11/2029). Αφού ζητήθηκε η βεβαίωση στη συνέχεια ενδουπηρεσιακά ξεκίνησαν να πληρώνουν τους τόκους. Σταμάτησαν να πληρώνουν κατόπιν ενημέρωσης που είχαν από τον Οργανισμό για αλλαγή επιτοκίου. Μ.Ε. 3 Π. Παπαγεωργίου H Μ.Ε.3 Παναγιώτα Παπαγεωργίου είναι εργοδοτούμενη στην υπηρεσία των Εναγόντων από το 1984 ως τεχνικός και Τεχνικός Επιθεωρητής. Είναι απόφοιτος ιδιωτικής τεχνικής σχολής του κλάδου τεχνικής κατάρτισης. Ανάμεσα στα καθήκοντά της, ήταν να βοηθά ανωτέρους της λειτουργούς στην ετοιμασία αρχιτεκτονικών και κατασκευαστικών σχεδίων, να εκτελεί χωρομετρήσεις και να έργα που της ανατίθενται. Στα πωλητήρια έγγραφα, στον όρο 7 υπάρχει υποχρέωση μεταβίβασης και τιτλοποίησης ενός ακινήτου, όταν εκπληρωθούν όλες οι συμβατικές υποχρεώσεις του πωλητή. Στον ίδιο όρο προβλέπεται ότι οποιαδήποτε καθυστέρηση στην έκδοση ξεχωριστού τίτλου ιδιοκτησίας και της μεταβίβασης, δεν επηρεάζει την πληρωμή των αναφερόμενων ποσών. Για τα πλείστα ακίνητα που σχετίζονται με το συγκρότημα, ο Οργανισμός προέβηκε σε όλες τις ενέργειες για έκδοση και για κάποια έχουν εκδοθεί τίτλοι. Για κάποιους ΄τίτλους έπρεπε να γίνουν κάποιες ενέργειες για τους δρόμους και σε συνδυασμό με φόρτο εργασίας στο Δήμο Στροβόλου προκλήθηκε χρονοτριβή. Επίσης πολλές καθυστερήσεις προκαλούνται και από τους κάτοχους των κατοικιών λόγω αυθαίρετων προσθηκών. Για άλλα συγκροτήματα κατοικιών επειδή αφορούσαν κατοικίες που πληρώνονταν με χαμηλότοκη μηνιαία δόση, όταν θα εξοφλείτο το ποσό, τότε θα μεταβιβαζόταν ο τίτλος ιδιοκτησίας. Η καθυστέρηση σε έκδοση τίτλων αφορούσε τη μη αποπληρωμή. Σύμφωνα με τον όρο 20 του συμβολαίου, από την παράδοση της κατοικίας ή οποιουδήποτε κτίσματος αναλαμβάνουν οι Ενάγοντες να ανεγείρουν, υπάρχει μία περίοδος συντήρησης ενός έτους και εντός της περιόδου υπάρχει συμβατική υποχρέωση επιδιόρθωσης ατελειών η κακοτεχνιών. Πέραν της περιόδου εκείνης, δεν υπάρχει συμβατική υποχρέωση. Ανεξαρτήτως των πιο πάνω όμως οι Ενάγοντες έχουν συνεχόμενη επαφή με κάθε αγοραστή και σε περίπτωση ύπαρξης οποιουδήποτε προβλήματος το οποίο δυνατόν να επηρεάζει τη διαβίωση του αγοραστή και της οικογένειάς του, επιλύεται το πρόβλημα άμεσα. Κατέθεσε αλληλογραφία με την Εναγόμενη (επιστολή του Οργανισμού προς εκείνην 30/6/2005 Τεκμήριο 18 κι επιστολή της Εναγόμενης ημερ. 10/7/2005- Τεκμήριο 19). H Εναγόμενη στην επιστολή της αναφερόταν σε διάφορους λόγους για τους οποίους παρουσιάζονταν προβλήματα στην οικία. Αναφερόταν σε ακατάλληλα υλικά, σε διεκπεραίωση εργασιών από μη προσοντούχα άτομα και σε ανεπαρκή έως καθόλου επιτήρηση. Περαιτέρω η Εναγόμενη επισύναψε στην εν λόγω επιστολή κατάλογο με προβλήματα που αντιμετώπιζε η κατοικία. Η εν λόγω επιστολή παραλήφθηκε στις 12/7/05 και ενημερώθηκε για το περιεχόμενό της ο Πρόεδρος του Δ.Σ. των Εναγόντων. Μετά την παραλαβή της επιστολής έγινε επίσκεψη στην κατοικία της Εναγόμενης από τεχνικό ο οποίος την ενημέρωσε για την επισκευή όσων προβλημάτων γινόταν να διορθωθούν άμεσα. Μετά και από αλληλογραφία της Εναγόμενης με τον τότε ΠτΔ, έγινε εκ νέου διερεύνηση των προβλημάτων . Ετοιμάστηκε σχετικό σημείωμα, σύμφωνα με το οποίο δεν υπήρχαν τα εν λόγω προβλήματα αλλά το πρόβλημα ήταν ρωγμές στο σκελετό, οι οποίες όμως μπορούσαν να διορθωθούν χωρίς να προέκυπτε κίνδυνος αστάθειας. Μετά και από άλλη αλληλογραφία, ακολούθησε συντήρηση της οικίας. Εκκρεμούσε κάποια αλλαγή κεραμικών στην εσωτερική σκάλα. Μετά από 3 έτη στις 22/7/09, η Εναγόμενη απέστειλε εκ νέου ηλεκτρονικό μήνυμα, στο οποίο αναφερόταν ότι η κατοικία είχε πάθει καθίζηση. ΟΙ ενάγοντες προχώρησαν σε σχετική επιθεώρηση στις 26/8/
- Στάλθηκε επιστολή ημερ. 23/11/09 στην Εναγόμενη με την οποίαν ενημερωνόταν για την πρόθεση των Εναγόντων να προβούν σε επιδιόρθωση των κεραμικών και των υγρασιών στο υπνοδωμάτιο της κατοικίας και ως εκ τούτου την καλούσαν να τους γνωστοποιήσει γραπτώς αν το αποδεχόταν (Τεκμ. 33) . Για σκοπούς πιο γρήγορης έκδοσης τίτλων ο οργανισμός χώρισε το έργο σε 11 πιο μικρά οικόπεδα από ό,τι ήταν το έργο που ήταν ολόκληρο 157 κατοικίες. Στο κάθε οικόπεδο συμπεριλαμβάνονταν αριθμός κατοικιών. Έχουν επιθεωρηθεί από Δ. Στροβόλου διάφορα οικόπεδα και στο οικόπεδο 4 που σχετίζεται με την Εναγόμενη έχουν εκδοθεί τα πιστοποιητικά τελ. εγκρίσεως, έχει γίνει επιθεώρηση και αναμενόταν ο ΚΟΑΓ να πληρώσει τα δικαιώματα για την άδεια διαίρεσης γης και οικοδομών. Περαιτέρω ανέφερε ότι η Εναγόμενη ήταν παρούσα κατά την ανέγερση και δεν διατύπωσε παράπονα. Ούτε για το έργο και τα υλικά ούτε και για το προσωπικό των εργασιών. Αντεξεταζόμενη, εξήγησε κάποια από τα καθήκοντά της. Η ίδια ως τεχνικός δεν μπορούσε να εισέλθει σε εργοτάξια. Δεν δέχθηκε ότι αναρμόδια ανέλαβε την εποπτεία του έργου, αφού ως ανέφερε μπορούσε να κατανοήσει τα θέματα που ήγειρε η Εναγόμενη και να τα επιλύσει άμεσα. Στο έργο υπήρχαν και αρχιτέκτονες και πολιτικοί μηχανικοί Σε σχέση με την έκδοση τίτλων η καθυστέρηση οφειλόταν στο Κτηματολόγιο και ο ΚΟΑΓ έκανε όλες τις απαραίτητες ενέργειες. Σε σχέση με το συγκρότημα ΔΑΦΝΗ ειδικά, στα όσα φαίνονται εκδόθηκε μόνο ένας τίτλος γιατί δεν υπήρξε εξόφληση από άλλους αγοραστές. Ήταν πιο εύκολο να εκδοθούν τίτλοι σε άλλο συγκρότημα (ΔΑΦΝΗ 2) γιατί οι κατασκευές ήταν σε μικρότερα οικόπεδα. Όπου εξασφαλίστηκαν τα απαραίτητα δικαιολογητικά έγινε κατάθεση τους στο Κτηματολόγιο. Για την επίδικη κατοικία δεν συμφώνησε ότι ο λόγος που δεν εκδόθηκε τίτλος ήταν γιατί δεν υπήρξε συμμόρφωση με τους πολεοδομικούς όρους. Επέμενε ότι υπήρξε συμμόρφωση με την πολεοδομική άδεια σε σχέση με την επίδικη κατοικία και ότι είχε εκδοθεί σχετικό πιστοποιητικό αλλά δεν γνωρίζει πότε. Τα προβλήματα που προέκυψαν και επέβαλλαν επιδιορθώσεις, μπορεί να ήταν τριχώσεις, μπορεί να ήταν μικρής έκτασης υγρασία, μπογιατίσματα, υγρασία. Τη διερεύνηση των προβλημάτων ανέλαβαν λειτουργοί του οργανισμού, τα ονόματα των οποίων ανέφερε. Ήταν πρόσωπα που εμπλάκηκαν και κατά την εκτέλεση του έργου. Θεωρεί πιθανόν να παρουσιαστούν ρωγμές, αλλά δεν δέχθηκε την ύπαρξη καθίζησης. Σε σχέση με το ότι έμενε νερό στη βεράντα, ανέφερε ότι πιθανόν σε κάποιο σημείο να υπήρξε αλλαγή κλίσης («κάτσιμο») λόγω του ότι ο αρμός τοποθετήθηκε μετά τα κεραμικά και κάποιος μπορεί να πάτησε. Μεταξύ βεράντας και οικίας υπάρχει κατώφλι 2-3 εκατοστά και άρα δεν μπορεί να είχε το νερό φόρα προς το σπίτι. Όσον αφορά το φλοπέρ, εξήγησε ότι είναι η «μπάλα» (μάππα) που τοποθετείται στο ντεπόζιτο και όταν γεμίσει νερό το φλοπέρ σταματά την εισροή νερού στο ντεπόζιτο. Μπορεί να χρειάζεται αλλαγή ακόμα και εντός μίας εβδομάδας. Υπήρχε έκθεση για το ζήτημα, αλλά μετά από τόσα χρόνια βάσει οδηγιών καταστράφηκε. Η συντήρηση που έγινε θεωρεί ότι ήταν ικανοποιητική γιατί δεν αποστάλθηκε από την Εναγόμενη κάποια επιστολή στον οργανισμό. Σε σχέση με τα κεραμικά στο σκαλί, είχε αποκολληθεί κάποιο υλικό. Κατά τη συντήρηση έγινε αντικατάσταση με άλλο όμως κεραμικό. Ο λόγος που ξεκόλλησε ήταν κακό κόλλημα. Σε σχέση με τα κεραμικά που ανασηκώθηκαν σε υπνοδωμάτιο της κατοικίας και τα οποία ήταν διατεθειμένοι οι Ενάγοντες να επιδιορθώσουν, σηκώθηκαν λόγω συστολής-διαστολής. Η ίδια ήταν αδύνατον να ήταν παρούσα κατά την τοποθέτηση των κεραμικών. Ανέφερε ότι εκδόθηκε πιστοποιητικό καταλληλότητας για ολόκληρο το οικόπεδο στις 8/5/20 και θα εκδοθεί και για την Εναγόμενη. Υγρασίες μπορεί να προκαλούνται όταν το σπίτι είναι κλειστό και δεν αερίζεται. Μετά το 2006 δεν ανέφερε προβλήματα η Έναγόμενη. Θυμήθηκε προβλήματα το 2009 όταν ο Οργανισμός της ζητούσε να επιστρέψει το σπίτι λόγω προβλημάτων στην πληρωμή του σπιτιού. Υπήρξε έκθεση από το Ξ. Τσινώντα ο οποίος έβγαλε φωτογραφίες και υπήρξε και επεξήγηση από το μηχανικό Κ.Χριστοδουλίδη (Μ.Ε.6) όπου φαινόταν ότι δεν υπήρχε καθίζηση. Μ.Ε.4 Γ. Σοφοκλέους Επρόκειτο για Λειτουργό Κοινωνικών Υπηρεσιών και ανέφερε ότι καταβάλλονταν στον ΚΟΑΓ ποσά στο Τεκμήριο 6 (εννοούσε τα ποσά στο Τεκμήριο 8 , 2 πιστώσεις στις 15/2/2008 και 7/5/2008 ) ως επίδομα ενοικίου που μετατράπηκε σε δόση. Δεν θυμάται γιατί μετά το 2008 δεν συνέχισε να καταβάλλεται το επίδομα. Μ.Ε.
- Χρίστος Χριστοδούλου Ήταν εργοδοτούμενος των Εναγόντων από το 1983 έως το 2012, έχοντας τη θέση του αρχιτέκτονα και προϊσταμένου τεχνικών υπηρεσιών. Μεταξύ των καθηκόντων του ήταν η επίβλεψη δραστηριοτήτων των συναδέλφων του σε σχέση με την ανέγερση των κατοικιών. Από τα καθήκοντά του είχε γνώση για το συγκρότημα ΔΑΦΝΗ και τα όσα σχετίζονταν με επιστολή της Εναγόμενης στα μέσα του
- Η Εναγόμενη με επιστολή της 19/5/21 γνωστοποίησε στους Ενάγοντες προβλήματα στην κατοικία της. Ζήτησε τότε, από την ανώτερη τεχνικό Π. Παπαγεωργίου, αφού προβεί σε επιτόπια έρευνα να τον ενημέρωσε (Τεκμήριο 23)) κι απέστειλε επιστολή στο Γ.Δ. του Υπουργείου Εσωτερικών (Τεκμ.24). Με το Τεκμ. 24 διέψευδε ισχυρισμούς της Εναγόμενης για εκτέλεση των εργασιών από μη προσοντούχα άτομα ή τη χρήση ακατάλληλων υλικών και για τη μη ύπαρξη επαρκούς επιτήρησης καθώς επίσης και για τη μη διαπίστωση σοβαρών προβλημάτων. Διαβεβαίωνε ότι ρωγμές μεταξύ του σκελετού και της τοιχοποιίας ήταν φυσιολογικές και θα διορθώνονταν .Ο ίδιος ήταν παρών και η στελέχωση και επιτήρηση του έργου ήταν επαρκείς. Την εν λόγω επιστολή την κοινοποίησε στην Εναγόμενη με το Τεκμήριο 25 και απάντησε σχετικά στην Εναγόμενη. Στη συνέχεια ζήτησε έκθεση την οποία επικαλείτο η Εναγόμενη, αλλά δεν του προωθήθηκε. Τα σημεία συντήρησης διορθώθηκαν εκτός από κεραμικά στην εσωτερική σκάλα που αποτελούσε ζήτημα καλαισθησίας και όχι λειτουργικό πρόβλημα, ούτε είχε σχέση με την ισχυριζόμενη καθίζηση της κατοικίας. Παρά την ολοκλήρωση όλων των εργασιών συντήρησης και μετά από πάροδο 3 ετών χωρίς κάποια όχληση από την Εναγόμενη προς τους Ενάγοντες κι αφού στάλθηκε προς την Εναγόμενη επιστολή από τους δικηγόρους των Εναγόντων ημερομηνίας 12/5/09 για την ύπαρξη του οφειλόμενου ποσού, η Εναγόμενη απέστειλε ηλεκτρονικό μήνυμα θέτοντας ζητήματα για την κατοικία της. Ο ίδιος απορρίπτει ισχυρισμούς της και αναφορές που αποδίδονται στον ίδιο για καθίζηση της οικίας ή απορρίπτει αποδιδόμενες αναφορές στον πολιτικό μηχανικό κ. Βασιλείου. Ο ίδιος απορρίπτει ισχυρισμό ότι ο ίδιος ανέφερε ότι υπήρχε καθίζηση στην οικία της Εναγόμενης και απορρίπτει τον ισχυρισμό της ότι ο Β. Βασιλείου διαπίστωσε λανθασμένη θεμελίωση, αφού υπεύθυνος του πολιτικός μηχανικός του έργου ήταν ο Κ. Χριστοδουλίδης. Οιαδήποτε προβλήματα, εκτός της ισχυριζόμενης καθίζησης, έτυχαν άμεσης αντιμετώπισής από τον οργανισμό. Το 2009, παρά τη μη ύπαρξη συμβατικής υποχρέωσης υπήρξε πρόθεση επιδιόρθωσης στα κεραμικά και σε σχέση με υγρασίες στο υπνοδωμάτιο της κατοικίας και ζητείτο από την Εναγόμενη να ενημερώσει γραπτώς αν αποδεχόταν να γίνουν οι εργασίες . Αν υπήρχε καθίζηση από το 2009, θα ήταν σε άθλια κατάσταση σήμερα. Αναφέρθηκε αναλυτικά στα προσόντα του. Ήταν ο μόνος προϊστάμενος στον Οργανισμό μέχρι το
- Τα σχέδια τα έκανε αρχιτέκτονας αλλά η υπογραφή ήταν η δική του ως αρχιτέκτονας. Η ανέγερση του ΔΑΦΝΗ πρέπει να ξεκίνησε το 2001 αλλά δεν θυμάται ακριβώς πότε ξεκίνησε ή τέλειωσε. Είδε την Εναγόμενη μία φορά τουλάχιστον, αλλά δεν μπορεί να θυμάται πόσες ακριβώς. Η κα Παπαγεωργίου ήταν η αντιπρόσωπός του στο εργοτάξιο. Είχε την ευθύνη της επίβλεψης, όχι όμως με την έννοια του μηχανικού αρχιτέκτονα Η κα Παπαγεωργίου (Μ.Ε.3) δεν ήταν εγγεγραμμένη στο ΕΤΕΚ αλλά χρησιμοποιούσε έμπειρους τεχνικούς. Την ευθύνη την είχε ουσιαστικά ο ίδιος ως αρχιτέκτονας και ο Πολιτικός Μηχανικός. Επέμενε σε χρήση έμπειρου προσωπικού. Δεν θυμάται πόσες φορές επισκέφθηκε ο ίδιος τις εργασίες. Ο ίδιος ήταν στο εργοτάξιο κάθε εβδομάδα. Έχει πλέον αφυπηρετήσει από τον Οργανισμό. Ερωτώμενος για προβλήματα που διαπίστωσε ο Γενικός Ελεγκτής σε Έκθεσή του για ένα άλλο έργο στη Λεμεσό (ΝΗΡΕΑΣ) απάντησε ότι επρόκειτο για διαφορετική περίπτωση και διαδικασία από τη ΔΑΦΝΗ. Δεν δέχθηκε ότι στην περίπτωση της ΔΑΦΝΗΣ δεν τηρείτο Πρωτόκολλο για επιβλεψη και παράδοση κατοικιών. Για το άλλο έργο ήταν άλλος ο υπεύθυνος επίβλεψης. Δεν μπορεί να ξέρει γιατί δεν περιέλαβε στο σημείωμά της Τεκμήριο 23 η κα Παπαγεωργίου Μ.Ε.3 το αναφερόμενο από την Εναγόμενη στη δική της επιστολή προς τον ΚΟΑΓ με τα «ΣΗΜΕΙΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ» στην οικία, τη λανθασμένη σύνδεση ζεστού-κρύου νερού στο νιπτήρα. Δεν υιοθέτησε το συμπέρασμα ότι ο λόγος που δεν υπογράφηκε το Τεκμήριο 5 για παραλαβή της κατοικίας ήταν γιατί η Εναγόμενη θεωρούσε την ανέγερση πλημμελή. Ο ίδιος, αναφέρεται στην επιστολή μόνο σε ρωγμές γιατί θεωρούσε ότι αποτελούσε το πιο σοβαρό ζήτημα. Τη διαπίστωσή του ότι δε υπήρχε σοβαρό πρόβλημα, τη διαμόρφωσε με δική του επίσκεψη και με ενημέρωση. Ήταν εκεί όταν πήγε και πολιτικός μηχανικός (πρόσωπο που ανέφερε η Εναγόμενη ως Πολιτικό Μηχανικό που ενεργούσε για εκείνην). Έστειλε επίσης και τον κ. Χριστοδουλίδη (Μ.Ε. 6). Δεν ζήτησε στατική μελέτη, γιατί το θεώρησε ασέβεια προς συνάδελφό του να αμφισβητεί τις θέσεις του. Δεν έχει λίστα εργασιών που έλαβαν χώρα. Θεώρησε ότι εφόσον υπήρχε άτομο εκεί το ζήτημα έληξε. Κατά τον ίδιο οι ρωγμές ως ήταν δεν φανέρωναν καθίζηση. Ο ΚΟΑΓ δέχθηκε να προβεί σε επιδιορθώσει και το 2009 αν και συνεπάγετο κόστος γιατί δεν θέλει να είναι απέναντι στους αγοραστές, αλλά να τους βοηθά με προβλήματά τους. Ανάφερε ότι η μη περιβολή με μεμβράνη των εξωτερικών τοίχων και η μη τοποθέτηση της υδρορροής με τη δέουσα δεξιότητα, εγείρεται μετά από 17 χρόνια. Δέχθηκε την υγρασία και μύκητες στους τοίχους. Όσον αφορούσε την πρόβλεψη για τριφτό τσιμέντο στα σχέδια ανέφερε ότι αυτό είχαν υποβληθεί διαφοροποιημένα σχέδια και το είχαν αφαιρέσει από το συμβόλαιο και είναι εκ παραδρομής που μπορεί να ενσωματώθηκαν. Όσον αφορούσε τα πλακίδια που έσπασαν και τις πρίζες τα απέδωσε σε μικροπράγματα και στο ότι ένα σπίτι χρειάζεται συντήρηση. ΜΑΡΤΥΡΑΣ 6 Κ. Χριστοδουλίδης Ο Μ.4 Κ. Χριστοδουλίδης ήταν εργοδοτούμενος των Εναγόντων από το Νοέμβριο 1988 μέχρι το Δεκέμβριο
- Ήταν Πολιτικός Μηχανικός κι εκτελούσε χρέη αναπληρωτή Προϊσταμένου Τεχνικής Υπηρεσίας. Χρησιμοποίησε τις υπηρεσίες άλλων προσώπων. Στα συμβόλαια προβλεπόταν 12μηνη περίοδος συντήρησης. Ο ΚΟΑΓ διαδικαστικά, 3 μήνες πριν τη λήξη της 12μηνης περιόδου απευθύνεται στους αγοραστές. Αυτό έγινε και με την Εναγόμενη Τεκμήρια 18 και
- Έγινε επιθεώρηση της κατοικίας και ετοιμάστηκε σημείωμα. Τεκμ. 23 Όπως αναφέρεται στο σημείωμα υπήρχαν ρωγμές κάτω από τις γωνίες του παραθύρου και οριζόντιες ρωγμές στα σημεία επαφής σκυροδέματος (μπετόν) τοιχοποιίας. Οι ρωγμές είναι σύνηθες φαινόμενο που προκαλείται από διάφορες συστολοδιαστολές σε δύο διαφορετικά υλικά και δεν επηρεάζουν τη στατική επάρκεια του κτίσματος και δεν δημιουργούν κανένα κίνδυνο για την ασφάλεια των χρηστών. Δεν επηρεάζουν στην στατική επάρκεια του κτίσματος και δεν δημιουργούν κίνδυνο για την ασφάλεια των χρηστών. Επιδιορθώνονται με διάφορες μεθόδους και υλικά που περιλαμβάνουν τις δυνάμεις που αναπτύσσονται από τις αιτίες. Έγιναν εργασίες επιδιόρθωσης των ρωγμών με εξαίρεση τη σκάλα και τα κεραμικά κάτω από αυτήν. Όταν το 2009 εγέρθηκε θέμα καθίζησης (Τεκμήριο 31) σε νέα επιθεώρηση διαπιστώθηκε ότι το σπίτι δεν αντιμετώπιζε πρόβλημα καθίζησης ή ανύψωσης και δεν εμφανίστηκαν λοξές βαθιές ρωγμές ή υποχώρηση στο πάτωμα ή ανύψωση ή ρωγμή σπάσιμο στα κεραμικά. 11 χρόνια μετά δεν παρουσιάζει η οικία σημεία καθίζησης., Αν πάντως παρουσιαζόταν καθίζηση θα προχωρούσε η Ενάγουσα σε επιδιόρθωση. Ουδέποτε ήρθε στην προσοχή των Εναγόντων Έκθεση από πλευράς της Εναγόμενης. Τέτοια έκθεση είχε ζητηθεί (βλ. Τεκμ. 28) Αντεξεταζόμενος, ανέφερε ότι σε σχέση με το έργο ΔΑΦΝΗ είχε την ευθύνη τόσο για τη μελέτη και επίβλεψη των σχετικών εργασιών ως πολιτικός μηχανικός. Η επίβλεψη γινόταν μέσω ομάδας. Μελετητής του έργου ήταν ο ίδιος. Έκανε επιτόπιες επισκέψεις στο έργο ΔΑΦΝΗ σε καθημερινή βάση. Κατά την επίβλεψη του εργολάβου, εκείνος και οι συνεργάτες του, έκαναν την επίσκεψη και επίβλεψη και μονογραφούσαν το δικαίωμά του να προχωρήσει στην τοποθέτηση μπετόν. Πρόθεση ήταν να γίνει μία σωστή κατασκευή, με συναίσθηση ότι οι αγοραστές ήταν άνθρωποι με δυσκολίες. Υπήρχε ημερολόγιο εργοταξίου και έντυπα οδηγιών τα οποία ο ίδιος δεν τα είχε. Η ομάδα επίβλεψης τηρούσε πρακτικά σε συνεδριάσεις, αλλά δεν τα παρουσίασε. Διαφώνησε ότι η επίβλεψη ήταν ελλιπής. Δεν χρησιμοποιείτο μπετόν χωρίς επίβλεψη. Με βάση επιστολή των αγοραστών διαβιβάζονταν τα ζητήματα στους εργολάβους. Ζητήθηκε από τον εργολάβο να αποκαταστήσει τις ζημιές που έκρινε ο Οργανισμός ότι έπρεπε να αποκατασταθούν. Σε ότι αφορούσε τη δική του εμπλοκή, είχε να κάνει με ρωγμές που εμφανίστηκαν στη διάρκεια του χρόνου. Όσον αφορά τη δική του εμπλοκή, εκείνος ζήτησε να επιδιορθωθούν οι ρωγμές. Τις εξήγησε ως ακολούθως: Αποτελούν ένα σύνηθες φαινόμενο και παρουσιάζονται σε σημεία επαφής σκυροδέματος σε γωνιές παραθύρων. Προκύπτουν από διάφορους λόγους, κυρίως από συστολή διαστολή διάφορων υλικών. Το μπετόν είναι ένα υλικό, το τούβλο είναι άλλο. Συστoλοδιαστέλλονται με διαφορετική επιμήκυνση με αποτέλεσμα ο σοβάς που είναι μπροστά και είναι αδρανής να παρουσιάζει ρωγμές. Ο ίδιος ζήτησε να επιδιορθωθούν οι ρωγμές. Ο ίδιος ασχολήθηκε με θέματα που αφορούσαν τις δικές του αρμοδιότητες και θεμελίωση και ζητήματα που εγείρει ο αγοραστής σε σχέση με με στατική επάρκεια. Στην προκείμενη περίπτωση έγινε σημείωμα γιατί ο αγοραστής αποτάθηκε αλλού. Δεν άφηναν οι ρωγμές υπόνοιες για στατική ανεπάρκεια ώστε να προσέτρεχαν σε κάποια μελέτη για υποστήριξη ή επιδιόρθωση της βλάβης του σκελετού. Έγινε επιθεώρηση βάσει εμπειρίας και την παραλλήλισε με χρήση στηθοσκοπίου από ένα ιατρό για να προβεί σε διάγνωση. Δεν έδειξαν οι ρωγμές ότι υπήρχε θέμα με τον σκελετό του κτιρίου και αντιμετωπίστηκαν ως ρυτίδες στο πρόσωπο ενός ανθρώπου. Η τεχνική επιδιόρθωσης ήταν με άνοιγμα στις ρωγμές, στο οποίο τοποθετούνται υφές που μπορούν να παραλάβουν κάποιες από τις οριζόντιες δυνάμεις που αναπτύσσονται και σε κάποιες περιπτώσεις μπαίνει δίχτυ. Δεν ήταν ο ίδιος που πήγε να ελέγξει την εκτέλεση των εργασιών συντήρησης, αλλά ήταν πρόσωπο του ΚΟΑΓ (Βασίλείου). Ελεγχόταν η επιδιόρθωση για να εγκριθεί η πληρωμή του εργολάβου. Την επιθεώρηση που ανέφερε στην παρ. 10 της Δήλωσής του την έκανε πιθανόν εκείνος πιθανόν η ομάδα επίβλεψης, αλλά δεν ήταν τελείως σίγουρος. Δεν υπήρξαν ενδείξεις για καθίζηση. Το να να ανεβαίνουν πλακάκια δεν έχει σχέση με καθίζηση. Οι αναφορές του ότι υπήρξε επιδιόρθωση με τις οδηγίες του τεχνικού υπηρεσιών, ήταν γιατί γνωρίζει τους ανθρώπους γύρω του. Ο ίδιος δεν ισχυρίζεται ότι ήταν τέλεια η εργασία και γι' αυτό το 2009 ενεπλάκη ξανά να βοηθήσει. Αν αισθανόταν ανικανοποίητη η Εναγόμενη, έπρεπε να εγκαταλείψει, εφόσον δεν ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις της η Εναγόμενη. Ο ίδιος δεν είναι βέβαιος ότι πρέπει να τοποθετηθεί μεμβράνη κάτω από τα τούβλα μ βάση τις προδιαγραφές. Αν υπήρχε ζήτημα με τα στόμια των υδρορροών της οροφής (να ήταν ψηλότερα από το επίπεδο της πλάκας, με αποτέλεσμα να λιμνάζουν όμβρια ύδατα, αυτό έπρεπε να διορθωθεί αν σημειώθηκε κατά την περίοδο συντήρησης. Όσον αφορά τη θεμελίωση, στο συγκεκριμένο συγκρότημα, η επίδικη κατοικία βρίσκεται κολλημένη σε 7 κατοικίες και ο σκελετός είναι κομμένος σε 4 και
- Δεν γνωρίζει αν έγινε κακή τοποθέτηση πλακιδίων στο εσωτερικό του σπιτιού. Δεν γνωρίζει για μούχλα στα παράθυρα. Για αποφλοίωση στο επίχρισμα λόγω μη τοποθέτησης κατρόχαρτου, οτιδήποτε δεν εκτελέστηκε θα έπρεπε να επιλυθεί στην ετήσια συντήρηση. Αν πάντως υπήρχε καθίζηση από το 2009 που ισχυριζόταν η Εναγόμενη μέχρι σήμερα, το σπίτι θα ήταν «Πύργος της Πίζας». ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ Μ.Υ.
- ΙΩ ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΟΥ Η Εναγόμενη υιοθέτησε Γραπτή Δήλωση και κατάθεσε αριθμό Τεκμηρίων. Αναφέρθηκε σε αίτηση που υπέβαλε για απόκτηση κατοικίας στο υπό ανέγερση συγκρότημα κατοικιών ΔΑΦΝΗ στο Στρόβολο. Η αίτησή της εγκρίθηκε στα πλαίσια σχεδίου χαμηλά αμειβομένων του ΚΟΑΓ. Περί τις 10/10/02 ο ΚΟΑΓ ως πωλητής κι εκείνη ως αγοραστής υπέγραψαν πωλητήριο έγγραφο και τεχνικούς όρους ( πρόκειται για το Τεκμ. 3). Ως καταγράφει το αγοραπωλητήριο έγγραφο θα έπρεπε να καταβάλει με την υπογραφή του το ποσό των 700 Λ.Κ. στις 31/12/2002 και των 1,740 Λ.Κ. στις 31/6/
- Εξόφλησε την προκαταβολή. Στον ΚΟΑΓ καταβλήθηκε εφάπαξ χορηγία 7500 Λ.Κ. Κατ΄ εκείνη το υπόλοιπο ποσό των €32,100 ρητά προβλεπόταν (όρος 2iv στο Τεκμ. 3) ότι το ποσό αυτό είναι απαιτητό όταν το ακίνητο συμπληρωθεί και παραδοθεί. Το ακίνητο όμως που παρέλαβε, δεν συμπληρώθηκε ως προβλέπεται στους όρους του Πωλητηρίου εγγράφου, στα σχέδια και τους τεχνικούς όρους που συμφωνήθηκαν. Ουδέποτε ακολουθήθηκε από τον ΚΟΑΓ η διαδικασία αποπληρωμής του ποσού των Λ.Κ.32,010 όπως περιγράφεται στο πωλητήριο έγγραφο, Τεκμ.
- Όπως της εξηγήθηκε από την Αθηνά Θεοφάνους υπάλληλο ΚΟΑΓ προβλεπόταν να της υποδειχθεί να υποβάλει αίτηση δανείου στον Οργανισμό Χρηματοδοτήσεως Στέγης και μόνο όταν ο Οργανισμός της δεν παραχωρούσε δάνειο και δεδομένου ότι το ακίνητο θα είχε συμπληρωθεί και παραδοθεί θα υποχρεούνταν να καταβάλλει δόση Λ.Κ.
- Ωστόσο, ουδέποτε της υποδείχθηκε να υποβάλει αίτηση και εν πάση περιπτώσει το ακίνητο ουδέποτε συμπληρώθηκε. Η ίδια ήταν λήπτης δημοσίου βοηθήματος από το Γραφείο Ευημερίας και στη συνέχεια λήπτης του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος. Πάντα είχε την υποχρέωση να ενημερώνει σε σχέση με τα στοιχεία που αφορούσαν τη στέγασή της, ως μέρος της περιουσιακής της κατάστασης. Σε σχέση με τις πληρωμές που γίνονταν από το Γραφείο Ευημερίας και το ΕΕΕ προς τον ΚΟΑΓ, δεν είχε ανάμειξη στην καταβολή των ποσών. Παρά την υποχρέωση μεταβίβασης και τιτλοποίησης του ακινήτου σε εκείνην μόλις θα εξοφλούσε το συνολικό τίμημα, είναι σε θέση να γνωρίζει από συζητήσεις που έγιναν με τους γείτονές της στις κατοικίες ότι δεν εκδόθηκαν τίτλοι ιδιοκτησίας και συνεπώς δεν μεταβιβάστηκαν στο όνομά τους οι κατοικίες που αγόρασαν κι εξόφλησαν. Μέχρι την καταχώρηση της Αγωγής και μέχρι σήμερα, ο ΚΟΑΓ δεν ήταν σε θέση να συμμορφωθεί με τος όρους του Πωλητηρίου Εγγράφου. Επισκεπτόταν το εργοτάξιο κατά την ανέγερση των κατοικιών, αλλά παρατήρησε απουσία επίβλεψης από αρχιτέκτονα, πολιτικό μηχανικό ή υπεύθυνο τεχνικών υπηρεσιών να επιβλέπει τις εργασίες. Ενδεικτικό ήταν ότι η πόρτα εισόδου τοποθετήθηκε εσφαλμένα και χρειάστηκε επανατοποθέτησή της. Λανθασμένη τοποθέτηση υπήρξε και σε άλλες οικίες. Παρέλαβε τα κλειδιά της κατοικίας στις 15/10/
- Παρατήρησε μετά την παραλαβή ότι το ακίνητο δεν ήταν συμπληρωμένο και αποπερατωμένο όπως προέβλεπε το Πωλητήριο Έγγραφο και τα σχέδια. Γι' αυτό δεν υπέγραψε το Τεκμήριο
- Συγκεκριμένα σε σχέση με τα σχέδια: - Δεν υπήρχε τριφτό τσιμέντο στο χώρο στάθμευσης - Τοποθετήθηκε με λανθασμένο τρόπο η καγκελόπορτα στο χώρο στάθμευσης με αποτέλεσμα να μην μπορεί να εισέλθει και να σταθμεύσει το αυτοκίνητο. Αυτό συνέβηκε και σε άλλους αγοραστές. Η ίδια αφαίρεσε την καγκελόπορτα και επειδή δεν έχει χρήματα να αγοράσει άλλη, παραμένει χωρίς καγκελόπορτα το σπίτι - Περαιτέρω λόγω κακοτεχνίας στην κατασκευή της βεράντας έμπαιναν νερά στο ισόγειο της κατοικίας Εξέφρασε από την πρώτη στιγμή τα παράπονά της σε υπαλλήλους του ΚΟΑΓ. Υπήρξε συνάντηση στα γραφεία του ΚΟΑΓ με άλλους αγοραστές κατοικιών για να υποβάλουν τα παράπονά τους και αναφέρθηκε ότι δεν μπορούσαν να εκπληρωθούν οι όροι για τριφτό τσιμέντο (Θεοφάνους - Γιάγκου), καγκελόπορτα ενώ δεν έλαβε σαφή απάντηση για τη βεράντα. Περί τον Ιούλιο του 2005 (10/7/05) απέστειλε επιστολή προς τον ΚΟΑΓ ενημερώνοντας για τα προβλήματα που αντιμετώπιζε σε σχέση με την κατοικία (Τεκμ. 19). Απέστειλε δε και σχετική επιστολή προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Διεξήχθη έρευνα από τον ΚΟΑΓ που δεν οδήγησε κάπου. Μετά από το Τεκμ. 19, η κα Γ. Παπαγεωργίου ως τεχνικός και ο Κ. Χριστοδουλίδης πολιτικός μηχανικός. Τους υπέδειξε το πρόβλημα εισροής νερού στο εσωτερικό της κατοικίας από τη βεράντα. Μετά την επιτόπια επίσκεψη, ήρθαν τεχνικοί για να επιδιορθώσουν την κλίση της βεράντας , έσπασαν τα πλακάκια που τοποθετήθηκαν και ο τεχνικός διαπίστωσε ότι δεν είχε τοποθετηθεί μόνωση. Στη συνέχεια ήρθαν τεχνικοί για περαιτέρω επιδιορθώσεις, όπως για πλακάκια που είχαν σπάσει και ρωγμές και υγρασία. Οι εργασίες για τις ρωγμές και την υγρασία διήρκεσαν 15 ημέρες και η ίδια αναγκαζόταν να κοιμάται στο σαλόνι. Όταν οι εργασίες ολοκληρώθηκαν στον πάνω όροφο, οι ρωγμές δεν επιδιορθώθηκαν και ήταν εμφανείς στους τοίχους. Περαιτέρω αντικαταστάθηκαν και πλακάκια, με αποτέλεσμα διχρωμία στα πλακάκια. Τα προβλήματα στην κατοικία εντείνονταν και εμφανίζονταν και άλλα. Μεταξύ άλλων οι τοίχοι, τόσο εξωτερικά όσο και εσωτερικά γέμισαν υγρασία και ρωγμές και τα πλακά κι ανασηκώθηκαν με αποτέλεσμα να μην μπορεί κάποιος να περπατήσει για να μπει στο δωμάτιο και να μην μπορεί να τοποθετηθεί έπιπλο. Σε 2 περιστατικά κινδύνεψε εκείνη και τα παιδιά της. Λόγω πυρκαγιάς από πρίζα από την υπερβολική υγρασία και όταν ο γιός της έπεσε κάτω από τη βεράντα λόγω αποκόλλησης του πλακακιού (το οποίο κατέθεσε ως Τεκμήριο). Από το 2006-2008 δεν είχε το χρόνο να διεκδικήσει τα δικαιώματά της λόγω προβλημάτων υγείας. Συνέχισε εν τω μεταξύ να υποβάλλει τα παράπονά της και να εκφράζει την απελπισία της. Σε επιτόπια επίσκεψη της παραδέχθηκαν (Βασιλείου - Χριστοδουλίδης) ότι η κατοικία έπαθε καθίζηση λόγω κακής θεμελίωσης. Ενώ θα γινόταν ενιαία θεμελίωση σε 4 οικίες έγινε ξεχωριστή με αποτέλεσμα να πάθει η οικία της καθίζηση. Απέστειλε νέες επιστολές σε Υπουργό Εσωτερικών και ΚΟΑΓ (Τεκμήρια 30 και 31 ). Ο ΚΟΑΓ δεν ανταποκρίθηκε, και προέβηκε η ίδια σε εργασίες. Όταν υπήρξε ζήτημα κάλυψης εξόδων επιδιόρθωσής υγρασιών σε παράθυρα και τζαμόπορτα ο υπάλληλος της ασφαλιστικής εταιρείας της εξήγησε ότι δεν μπορούσαν να καλυφθούν τα έξοδα, όντα αποτέλεσμα κακοτεχνιών. Η κατάσταση της κατοικίας είναι δραματική. Υπάρχουν ρωγμές, υγρασία και σπασμένα και ανασηκωμένα πλακάκια και σπασμένη τζαμαρία. Μπαίνει συνεχώς υγρασία από τα παράθυρα, αφού τα αλουμίνια είναι μικρότερα από τις διαστάσεις του παραθύρου, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μούχλα. Οι τοίχοι του μπάνιου είναι κατεστραμμένοι από την υγρασία και πλακάκια του μπάνιου έχουν ανασηκωθεί. Συνεχίζουν να λιμνάζουν νερά στην οροφή της κατοικίας με αποτέλεσμα να δημιουργείται μούχλα και υγρασία στο ταβάνι. Εξακολουθεί να υπάρχει διχρωμία στα πλακάκια της εσωτερικής σκάλας, δεν τοποθετήθηκε ποτέ τριφτό τσιμέντο και η καγκελόπορτά έχει αφαιρεθεί. Η διαμονή της στην κατοικία είναι αφόρητη και επικίνδυνη για την υγεία της και αυτό την στενοχωρεί περισσότερο από όλα, ιδιαίτερα γιατί δεν μπορεί να φιλοξενήσει την κόρη της και την οικογένειά της. Αναφέρθηκε στις οικογενειακές τις συνθήκες και ανέφερε ότι αν ήθελαν να την βοηθήσουν οι Ενάγοντες, έπρεπε το σπίτι να ήταν χωρίς κακοτεχνίες. Βρήκε τελικά δικηγόρο για να υπερασπιστεί τον εαυτό της. Δεν μπορεί να καλέσει κανέναν στο σπίτι της. Η βεράντα της κουζίνας έχει υψομετρική διαφορά 30-40 εκατοστά από το έδαφος. Δεν δέχθηκε ότι ο λόγος της αποκόλλησης πλακακιού στον οποίον αναφέρθηκε ήταν γιατί ο γιος της στεκόταν στην άκρη, Δεν παρέλαβε ποτέ την επιστολή για καθυστέρηση Τεκμ.
- Επέμενε ότι πλήρωσε €1740 ως προκαταβολή (που προβλεπόταν ως τον όρο 2(ιι) του συμβολαίου για να δοθεί από το συμβόλαιο στις 31/6/2003) αλλά δεν βρήκε την απόδειξη. Λάμβανε επιστολές για καθυστερήσεις στις δόσεις, αλλά η πληρωμή έπρεπε να γίνει με δάνειο από τον Οργανισμό Χρηματοδοτήσεως Στέγης. Δεν την ειδοποίησαν ποτέ για αίτηση δάνειο ενώ αυτό έγινε σε άλλους αγοραστές. Τους είχαν πληροφορήσει (τους αγοραστές) ότι θα γίνονταν επιδιορθώσεις και μετά θα κατέβαλλαν δόση. Δέχθηκε ότι τα μοναδικά της εισοδήματα ήταν από το Γραφείο Ευημερίας, αλλά η ίδια δεν αντιλήφθηκε ότι είχε υποχρέωση να αρχίσει να πληρώνει γιατί η οικία δεν είχε αποπερατωθεί. Η ίδια δεν είχε ανάμειξη στην καταβολή ποσού προς τον ΚΟΑΓ στα πλαίσια λήψης ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Η ίδια δεν πλήρωνε ποσό για δόσεις. Επρόκειτο για ενέργειες του Γραφείο Ευημερίας. Κατά την ίδια δεν υπήρχε κάτι που να δηλώνει ότι θα πληρωνόταν η δόση. Αν ήταν εις γνώση της ότι καταβάλλονταν λεφτά στον Οργανισμό ενώ η οικία ήταν ημιτελής, θα ενεργούσε ώστε να σταματούσε τις πληρωμές. Δεν είχε δικηγόρο για να ακυρώσει το συμβόλαιο. Η ίδια είχε κόστος για τη διαμονή της, γιατί έκανε επιδιορθώσεις. Κατά την ίδια δεν της παραδόθηκε το ακίνητο. Για να γίνει παράδοση θα έπρεπε να προηγηθεί επιθεώρηση. Εκείνης τα κλειδιά της παραδόθηκαν στο γραφείο του Οργανισμού. Στις 15/10/04 πήρε τα κλειδιά και πήγαν με τα παιδιά της για να επιθεωρήσουν και να μετακομίσουν. Άλλα θέματα, εκτός προβλημάτων στην καγκελόπορτα και σε σχέση με το τσιμέντο προέκυψαν μεταγενέστερα, με τις βροχές και λόγω του ότι η βεράντα έκλινε στην πλευρά του σπιτιού. Η ίδια εκεί όπου ανασηκώθηκαν τα πλακάκια, τα έβγαλε, μετά καθάρισε το πάτωμα και τοποθέτησε παρκέ. Από την αρχή έθεσε ζήτημα για ότι η κατοικία ήταν ασυμπλήρωτη. Όταν ρωτήθηκε γιατί δεν απάντησε σε επιστολές για καθυστερημένες δόσεις, ανέφερε ότι το δήλωσε σε συνάντηση που είχε με κάποιον Α. Γιάγκου. Δεν δέχθηκε ότι υπήρξε επιδιόρθωση στις ρωγμές, αλλά κατ' εκείνη «πατσιαρίστηκαν». Όλη η κλίση τη βεράντας ήταν λανθασμένη. Μπαίνουν ακόμα νερά στην είσοδο. Ο λόγος που από το 2005 μέχρι το 2009 δεν έκανε παράπονο ήταν γιατί αντιμετώπιζε πρόβλημα υγείας και την έστειλαν στη Γερμανία και δεν είχε χρόνο να ασχοληθεί με κάτι άλλο. Όταν της αναφέρθηκε ότι η διαμαρτυρία έγινε όταν λήφθηκε επιστολή από τους δικηγόρους της Ενάγουσας, η ίδια ανέφερε ότι ο ΚΟΑΓ της κίνησε αγωγή και μετά την απέσυρε. Συνάντηση έγινε 1-2 φορές αλλά δεν θυμάται ημερομηνίες. Ο πολιτικός μηχανικός Θ.Δημητρίου, φίλος του πατέρα της έκανε τη χάρη να ασχοληθεί αλλά δεν έγινε ποτέ Έκθεση γιατί δεν είχε η ίδια λεφτά για να πληρώσει την ετοιμασία της. Γνωρίζει ότι έγινε ξεχωριστή θεμελίωση με άλλες κατοικίες, από την Μ.Ε.
- Επέμενε ότι κατέβαλε όλη την προκαταβολή. M.Y. 2 A. Κακουτάς Ο Μ.Υ. 2, Πολιτικός Μηχανικός ετοίμασε έκθεση για την κατοικία, η οποία και κατατέθηκε στο Δικαστήριο. Η Έκθεση ετοιμάστηκε τον Ιούνιο του
- Αυτή έχει ως ακολούθως (περιληπτικά): - Αναφέρεται ως σκοπός της έκθεσης ο εντοπισμός και η καταγραφή προβλημάτων για την οικία και ως προβλήματα εντοπίζονται τα ακόλουθα: Εξωτερικοί χώροι - Εκτεταμένες αποφλοιώσεις στους εξωτερικούς τοίχους που εφάπτονται με τη βεράντα της εισόδου. Παρατηρούνται υγρασίες που οφείλονται σε μη τοποθέτηση κατρόχαρτου που έχει ως αποτέλεσμα οι τοίχοι να απορροφούν νερό από το έδαφος (βλ. παρ. 15γ Παρ. Α του Τεκμηρίου 3- Πωλητηρίου) - Η μόνωση της βεράντας δεν επεκτάθηκε στο κάθετο τμήμα της τοιχοποιίας. Μόλις κατοικήθηκε το σπίτι, παρατηρήθηκαν αποφλοιώσεις λόγω εισροής νερού κάτω από τα πλακάκια της βεράντας στο υπόστρωμα και κάτω από τους τοίχους. Θα έπρεπε να είχε τοποθετηθεί συγκεκριμένο μονωτικό φύλλο και δεν έγινε (15γ Πωλητηρίου Παρ. Α) και όταν τελικά τοποθετήθηκε δεν κάλυψε το κάθετο μέρος της τοιχοποιίας. - Προτείνεται συγκεκριμένη λύση του προβλήματος με αφαίρεση πλακακιών και τοποθέτηση μόνωσης και ενέσιμη υδατοστεγάνωση, επιδιόρθωση των χρισμάτων και μπογιάς στους εξωτερικούς κι εσωτερικούς τοίχους.
- Αποφλοίωση του επιχρίσματος στη βάση των εξωτερικών τοίχων που οφείλεται σε απουσία κατρόχαρτου κάτω από τους τοίχους του ισογείου. Προτείνεται ως λύση η αφαίρεση του επιχρίσματος και διαδικασία ενέσιμης υδατοστεγάνωσης.
- Αποφλόίωση του επιχρίσματος στο εξωτερικό μέρος του τοίχου πλησίον της οροφής. Ως αναφέρεται οφείλεται στην υγρασία που συγκεντρώνεται σε συγκεκριμένα σημεία επειδή δεν λειτουργούν σωστά οι ρύσεις και οι υδρορροές που έπρεπε να αποστραγγίζουν την οροφή και τα στόμια των υδρορροών βρίσκονται ψηλότερα από το επίπεδο της πλάκας οροφής με αποτέλεσμα να λιμνάζουν τα όμβρια ύδατα. Προτείνεται ως λύση η αφαίρεση της υφιστάμενης μόνωσης η ανακατασκευή των στομίων των υδρορροών και η δημιουργία ρύσεων στην πλάκα οροφής ώστε να επιταχύνεται η αποστράγγισή της. Επίσης προτείνεται τοποθέτηση καινούριας υγρομόνωσης στην οροφή και αφαίρεση και αποκατάσταση του αποφλοιωμένου επιχρίσματος και της μπογιάς τόσο στην εξωτερική όσο και στην εσωτερική επιφάνεια του τοίχου.
- Ρωγμές στους τοίχους με αφετηρία τις γωνιές των παραθύρων Παρουσιάζονται όπου δεν εφαρμόστηκε διαγώνια πλέγμα στο σουβά προς ενίσχυσή του και οι ρωγμές, το σπάσιμο του υαλοπίνακα και το σήκωμα πλακιδίων πατωμάτων αλλά και η εκτενής επιχωμάτωση στη βάση του κτιρίου υποδηλώνουν την ύπαρξη διαφορικής καθίζησης. Προτείνεται ως λύση η διορθωτική επέμβαση στη θεμελίωση για την καθίζηση και η διάνοιξη των ρωγμών, τοποθέτηση υαλοπλέγματος κι εφαρμογή ειδικού επισκευαστικού σουβά.
- Δάπεδο χώρου στάθμευσης Δεν έγινε με τριφτό τσιμέντο όπως τα σχέδια δείχνουν και λασπώνει το χώμα από τα νερά της βροχής. Προείνεται ως λύση η κατασκευή του Εσωτερικοί χώροι: 1.Αναφέρονται σπασμένα πλακάκια σκάλας λόγω κακής τοποθέτησης (τα οριζόντια πλακάκια τοποθετήθηκαν με την μπροστινή πλευρά να εξέχει αρκετά. Προτείνεται ως λύση η αντικατάστας΄γη τους και η τοποθέτηση βάσει οδηγιών του κατασκευαστή.
- Ρωγμή στον τοίχο με αφετηρία στις γωνιέ των παραθύρων. Προτείνεται παρόμοια λύση με αυτήν της διαφορικής καθίζησης
- Μούχλα κάτω από τα παράθυρα του αλουμινίου, επειδή κατασκευάστηκαν πιο μικρά με αποτέλεσμα να εισέρχεται υγρασία. Προτείνεται ως λύση η αφαίρεση των παραθύρων και η κατασκευή καινούριων στις διαστάσεις των ανοιγμάτων.
- Υγρασία και μύκητες στο ταβάνι των 1ου και 2ου υπνοδωματίου που δημιουργούνται από συγκέντρωση νερών στην οροφή. Προτείνεται ως λύση η αφαίρεση της μόνωσης, η επιδόρθωση των ρύσεων οροφής,η τοποθέτηση νέας μόνωσης και ητο μπογιάτισμα της οροφής
- Κακώς τοποθετημένα πατώματα σε όλο το σπίτι με κόλλα πλακακιών κακώς απλωμένη σε όλη την επιφάνεια του πλακακιού και βιαστική τοποθέτηση ενώ η τσιμεντένια βάση ήταν υγρή. Δεν έχουν τοποθετηθεί αρμοί στα πλακάκια με αποτέλεσμα κάποα να σηκώνονται από την αρχική τους θέση λόγω διαστολής και να σπάσουν.. Λόγω ανωμαλιών στ πατώματα κάποιες πόρτες δεν μπορούν αν λειτουργήσουν. Προτείνεται ως λύση η αφαίρεση των υφιστάμενων πατωμάτων και αντικατάστασή του με καινούρια που θα τοποθετηθούν με καλής ποιότητας κόλλα και αρμούς σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.
- Καταστροφή της πόρτας του μπάνιου λόγω του ότι σηκώθηκε το πάτωμα και προτείνεται ως λύση η επιδιόρθωση του πατρώματος, αφαίρεση της κατεστραμμένης πόρτας και τοποθέτηση καινούριας
- Προβλήματα υγρασίας στους τοίχους του 1ου υπνοδωματίου Οι τοίχοι και τα πατώματα που εφάπτονται με τη μπανιέρα έχουν πρόβλημα υγρασίας και αυτό οφείλεται σε ελαττωματικά υδραυλικά σε απουσία σφραγίσματος στα χείλη του μπάνιου με τον τοίχο και σε κακή αρμολόγηση των κεραμικών του τοίχου. Προτείνεται ως λύση κατεδάφιση μέρους του μπάνιου και επανακτίσιμο με τοποθέτηση καινούριων κεραμικών και αφαίρεση του επηρεασμένου επιχρίσματος και τοποθέτηση τοίχων και πατωμάτων. Επιπρόσθετα προτείνεται να τοποθετηθεί αδιάβροχη σιλικόνη στα χείλη του μπάνιου και να αρμολογηθούν τα κεραμικά του μπάνιου πάνω από τη μπανιέρα
- Σπασμένο γυαλί σε εξωτερική συρτή αλουμινένια πόρτα Λόγω διαφορικής καθίζησης η πόρτα έχει υποστεί καταπόνηση και έχει σπάσει ο υαλοπίνακας από ανομοιογένεια του εδάφους θεμελίωσης κι προτείνεται ως λύση διορθωτική επέμβαση στη θεμελίωση και αντικατάσταση πόρτας με καινούρια.
- Αλλοίωση πριζών από την υγρασία και προτείνεται αντικατάστασή τους 10.Κάθετες ρωγμές στους τοίχους του υπνοδωματίου 3 που χωρίζουν τις κολώνες από την τοιχοποιία διότι δεν τοποθετήθηκαν μεταλλικές συνδέσεις μεταξύ τοιχοποιίας και σκελετού από σκυρόδεμα Προτείνεται ως λύση αφού συμπληρωθούν οι εργασίες θεμελίωσης να αφαιρεθεί το επίχρισμα τόσο από την κολώνα όσο και από την τοιχοποιία και να τοποθετηθεί μεταλλική σύνδεση τύπο catric που να ενώνει το τούβλο με το μπετόν και να επιδιορθωθεί το επίχρισμα και η μπογιά . Υπολογίζεται το κόστος των επιδιορθώσεων (εκτίμηση δαπάνης στο τέλος της Έκθεσης) συνολικά σε €71,126.30 (59,770 + 11,356.30 Φ.Π.Α.), ποσό στο οποίο αναφέρθηκε τελικά ότι η Εναγόμενη περιορίζει την απαίτησή της. Ο Μ.Υ.2., δεν είχε να παρουσιάσει στο Δικαστήριο κάποιο συμφωνητικό μεταξύ εκείνου και της Εναγομένης σε σχέση με την Έκθεσή του και και τους όρους της. Η συμφωνία ήταν προφορική και αν κι εξέδωσε τιμολόγιο, δεν μπορούσε να το παρουσιάσει στο Δικαστήριο. Έχει 33 χρόνια εμπειρίας σε οικιστικές μονάδες. Εκτιμήσεις άλλων μονάδων πράττει, με την ετοιμασία προσφορών καθημερινά. Συνέταξε ακόμα 10 εκθέσεις για κακοτεχνίες, με απόσταση 2-3 ετών από την ολοκλήρωση των έργων. Η εκτίμηση του κόστους επιδιόρθωσης συναρτάτο με την περίοδο της έκθεσης. Δεν ήρθε σε επαφή με άλλο συνάδελφό του. Αυτό που έκρινε ήταν εάν ο εργολάβος εκτέλεσε σωστά αυτό που σχεδίασε ο Μελετητής. Δεν υπήρχαν άλλα σχέδια στη διάθεσή του. Θα έπρεπε να μεταβεί στους Ενάγοντες για να του δώσουν. Δεν χρειαζόταν να έχει τις λεπτομερείς στατικές μελέτες και δεν ήταν στα καθήκοντά του να εξετάσει την ορθότητά τους. Όταν ρωτήθηκε κατά πόσον για να κριθεί η στατική υπόσταση ενός κτιρίου θα έπρεπε να αναζητηθεί και η στατική μελέτη, ανέφερε ότι αν κρινόταν η στατική υπόσταση, θα ζητούσε και τη μελέτη. Διευκρίνισε όμως ότι όταν κατέληξε σε καθίζηση δεν έκρινε τη μελέτη αλλά τη διαδικασία κατασκευής. Βλέποντας τις κατόψεις και τις προδιαγραφές εξέτασε αν παρασχέθηκαν τα όσα όφειλαν να παρασχεθούν. Σίγουρα θα υπήρχε σχέδιο θεμελίωσης, αλλά δεν γνωρίζει αν η μελέτη προέβλεπε ενιαία ή ξεχωριστή θεμελίωση. Γενικά απέρριψε ότι η γνωμάτευσή του δεν είναι αντικειμενική γιατί δεν είχε όλα τα σχέδια για να αντιπαραβληθούν με το κτίσιμο. Όσον αφορά την έλλειψη αρμού (ως εξήγησε αρμός είναι το κενό διάστημα κατά τη διάρκεια της τοποθέτησης μεταξύ των πλακιδίων μπορούσε να διαπιστωθεί και πέραν του 1 έτους μετά την ολοκλήρωση του έργου). Το συγκεκριμένο κενό γεμίζει με ειδικό αρμολόγημα το οποίο καθορίζει ο κατασκευαστής των πλακιδίων. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεν έχει τοποθετηθεί διάκενο μεταξύ των πλακιδίων, με αποτέλεσμα σε περιπτώσεις συστολής διαστολής τα πλακάκια να σηκώνονται. Η συγκεκριμένη οικία δεν υπήρχε λόγος να συντηρηθεί, εφόσον θα πρέπει να υπάρξουν πρώτα επιδιορθώσεις. Ένα συντηρημένο σπίτι το οποίο έχει παραλείψεις από τις προδιαγραφές του θα παρουσιάζει σχεδόν την ίδια εικόνα που θα παρουσιάζει αντίστοιχο ασυντήρητο σπίτι. Τα κεραμικά εισαγωγής περιέχουν και οδηγίες τοποθέτησης και αρμολόγησης που στην προκειμένη περίπτωση δεν ακολουθήθηκαν. Όσον αφορά τη σκάλα τοποθετήθηκαν λανθασμένα με την μπροστινή πλευρά να εξέχει με αποτέλεσμα όταν υποστεί πιέσεις να είναι επιρρεπές ένα πλακάκι στο σπάσιμο. Θα έπρεπε να υπάρχουν ειδικά πλακάκια για τοποθέτηση στα σκαλιά και όχι κανονικά πλακάκια πατώματος. Ο κατασκευαστής κεραμικών, παράγει στους ίδιους χρωματισμούς τεμάχια κατάλληλα για πάτωμα, τοίχο, τσεκολαδούρα, οριζόντιο σκαλοπάτι και κάθετο σκαλοπάτι. Δεν μπορεί να ξέρει τις προδιαγραφές. Τα σκαλιά όμως πρέπει να κατασκευαστούν με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι κατάλληλα για χρήση. Δεν τοποθετήθηκε κατρόχαρτο, κάτι που έλεγξε προσωπικά επιβεβαιώνοντας τα προβλήματα υγρασίας που προκύπτουν όταν το κατρόχαρτο δεν τοποθετηθεί. Ως εξήγησε, το κατρόχαρτο τοποθετείται πριν να τοποθετηθεί το πρώτο τούβλο. Συνεπώς από τη στιγμή που βρεθεί η βάση του πρώτου τούβλου και δεν βρεθεί κατρόχαρτο δεν υπάρχει αμφιβολία ότι δεν τοποθετήθηκε. Δεν παρουσίασε στο Δικαστήριο όμως σχετική φωτογραφία. Το κατρόχαρτο τοποθετείται κάτω από τους τοίχους και ο λόγος είναι για να εμποδίσει την υγρασία που προέρχεται από το έδαφος να εισχωρήσει στο σκελετό της οικοδομής, στους τοίχους της. Δεν υπήρξε κατάλληλη μόνωση στο κάθετο μέρος της τοιχοποιίας. Δεν συμφώνησε ότι η αποφλοίωση και η υγρασία οφειλόταν στην πάροδο του χρόνου και σε κακή συντήρηση. Υγρασία προκαλείται από στάσιμο νερό που μαζεύεται εξαιτίας της απουσίας του μονωτικού φύλλου στη βάση της τοιχοποιίας. H συνέχιση του μονωτικού φύλλου επί του κάθετου μέρους, δεν αναφέρεται ρητά στις προδιαγραφές, αλλά αποτελεί στοιχείο σωστής κατασκευής. Κατ' εκείνον η κατοικία παρουσιάζει σοβαρές κατασκευαστικές παραλείψεις, οι οποίες αν δεν αντιμετωπιστούν δεν υπάρχει περίπτωση να είναι η οικοδομή κατοικήσιμη. Όταν ερωτήθηκε γιατί να προτείνει την αλλαγή όλων των κεραμικών στη βεράντα για να τοποθετηθεί το κάθετο μέρος του μονωτικού φύλλου σε 30 εκατοστά τεμαχίου της οριζόντιας μόνωσης, ανέφερε ότι θα μπορούσε αυτό να γίνει εάν υπάρχουν κεραμικά του ίδιου μεγέθους και χρώματος των υφισταμένων, αλλά είναι τέτοιο το μέγεθος της βεράντας που θα είναι φθηνότερο να αντικατασταθεί ολόκληρο το κεραμικό. Ο ίδιος δεν έφερε κάποια φωτογραφία από την οροφή. Είπε όμως ότι για να μπορέσει να αντιληφθεί κάποιος το πρόβλημα (της υγρασίας εννοείτο) θα έπρεπε να επισκεφθεί την οροφή κατά τη διάρκεια βροχής, για να δει ότι οι ρήσεις δεν λειτουργούσαν καθόλου και ότι λίμναζαν νερά κατά τη διάρκεια της χειμερινής περιόδου. Συνέταξε την Έκθεση καλοκαίρι και μία σχετική φωτογραφία δεν θα εξυπηρετούσε ιδιαίτερα. Είχε υποδείξει στην Εναγόμενη να δώσει την Έκθεσή του για να ερχόταν κάποιος επί τόπου για να δει τα προβλήματα. Δεν γνωρίζει τι επακολούθησε. Ο ίδιος δεν διαπίστωσε πάντως στην οροφή ακαθαρσίες αλλά λανθασμένες ρήσεις. Κατ' εκείνον θα πρέπει να ξηλωθούν οι υφιστάμενες ρήσεις και να κατασκευαστούν καινούριες για να συνάδουν με τα σημεία αποστράγγισης της πλάκας. Επίσης να μετακινηθεί και η τρύπα στις υδρορροές. Σε σχέση με δορυφορική κεραία που υπήρχε, δεν επηρέαζε γιατί τοποθετείται στο στηθαίο. Ούτε οι κομπρεσόροι των κλιματιστικών επηρεάζουν γιατί τοποθετούνται σε ειδικές βάσεις. Σε σχέση με τα παράθυρα και την παρατήρησή του ότι έχουν διαστάσεις μισό με ένα cm διαφορά από το άνοιγμα που αφέθηκε, αφαίρεσε προσεκτικά τμήμα του πλαισίου ("κάσιας") του παραθύρου, αλλά δεν σκέφτηκε να βγάλει σχετική φωτογραφία. Γενικά όταν παρουσιάζεται μούχλα κάτω από τα παράθυρα είναι γιατί αφήνεται η υγρασία να εισέλθει από κάπου. Δεν δέχθηκε ότι η εσωτερική υγρασία μπορεί να σχετίζεται με άλλους εσωτερικούς παράγοντες, αναφέροντας ότι η συγκεκριμένη οικοδομή δεν παρουσιάζει οποιαδήποτε προβλήματα υγρασίας στο εσωτερικό, εκτός από την περιοχή του μπάνιου άρα οι λόγοι στους οποίους οφείλεται η μούχλα είναι λόγω υγρασίας από το εξωτερικό. Δέχθηκε την επιρροή από άλλους παράγοντες όπως διαφορά θερμοκρασίας, χρήση ηλεκτρικών συσκευών, υποβοηθούν μεν σε παραγωγή μούχλας, αλλά για να γίνει αυτό πρέπει να υπάρξουν σχετικές κακοτεχνίες που ανέφερε. Από τη στιγμή που ο σχεδιασμός μιας οικοδομής είναι ορθός και η κατασκευή της οικοδομής είναι σωστή δεν υπάρχει καμία περίπτωση να επιτραπεί η ύπαρξη μυκητών. Όσον αφορά τα ελαττωματικά υδραυλικά, η υγρασία που παρατηρείται στην περιοχή που είναι η μπανιέρα είναι τέτοιου βαθμού που συμπεραίνεται ότι υπάρχουν ελαττωματικά υδραυλικά και απουσία σφραγίσματος σε αρμούς και στα χείλη του μπάνιου. Ανάγκη για τοποθέτηση σιλικόνης υπάρχει όταν είναι ελαττωματικά τα υδραυλικά. κολλημένα σε όλη την επιφάνειά τους. Σε σχέση με κακή τοποθέτηση πλακακιών, παρέπεμψε στη φωτογραφία 8 της Έκθεσής του, όπου ως εξήγησε στη μία φωτογραφία ανασηκώθηκαν κεραμικά ενώ στην άλλη σε ένα άλλο υπνοδωμάτιο η ιδιοκτήτρια αφαίρεσε τα κεραμικά κατόπιν συμβουλής του και φαίνεται ανυπαρξία κόλλας στο μεγαλύτερο μέρος της επιφάνειας των κεραμικών. Σε σχέση με την τοποθέτηση διαγωνίου πλέγματος στο σουβά, αυτό σχετίζεται με κώδικες καλής εκτέλεσης στην οικοδομικής βιομηχανία. Σκοπός της Έκθεσης δεν ήταν να κρίνει την στατική ορθότητα της οικοδομής. Αναφέρεται σε διαφορική καθίζηση για να υποδείξει ότι οφείλεται σε παραλείψεις και κακοτεχνίες. Δεν γνωρίζει το βάθος έδρασης των θεμελίων. Υποθέτει λόγω του εδάφους ότι η συγκεκριμένη κατοικία είναι χτισμένη σε επιχωμάτωση Ο τρόπος με τον οποίο είναι κτισμένες οι κατοικίες με την μπροστινή πλευρά των κατοικιών να είναι σε χαμηλότερο υψόμετρο από τις πισινές κατοικίες και να υπάρχει τοίχος αντιστήριξης ύψους τριών και πλέον μέτρων μεταξύ τους υποδηλοί ότι το αρχικό υφιστάμενο έδαφος ήταν τέτοιο που υποχρέωνε τον εργολάβο να κατασκευάσει τα μπροστινά σπίτια σε μεγάλου ύψους επιχωμάτωση. Γι' αυτό υποθέτει ότι η συγκεκριμένη κατοικία είναι χτισμένη σε επιχωμάτωση. Δεν έχει υπόψη με πόσες άλλες κατοικίες συνδέεται η θεμελίωση, ούτε κάποια εδαφολογική μελέτη για να αποφασιστεί το είδος της θεμελίωσης. Δεν διερεύνησε το λόγο της διαφορικής καθίζησης, όμως συμπεραίνει την καθίζηση από τα συμπτώματα των υφισταμένων ρωγμών, το σπάσιμο του υαλοπίνακα στη μπροστινή πόρτα, το σήκωμα πλακιδίων. Διαπιστώθηκε επίσης η διαφορά στο υψόμετρο με χρήση αλφαδιού. Όταν του υποβλήθηκε ότι μόνο μετά από επιστημονικές μετρήσεις θα μπορούσε να διαπιστωθεί η ύπαρξη διαφορικής καθίζησης, ανέφερε ότι για τον ίδιο κάποια συμπτώματα ήταν αρκετά για να καταλήξει σε αυτό το συμπέρασμα και σίγουρα μία επιστημονική μέθοδος θα ήταν πιο διαφωτιστική αλλά θα ήταν πολυέξοδη. Διερεύνησε και άλλη περίπτωση το
- Ο υαλοπίνακας έσπασε λόγω της διαφορικής καθίζησης που υπέστη η μπροστινή όψη της κατοικίας κι επειδή το άνοιγμα της πόρτας είναι τέτοιου μεγέθους, ο υαλοπίνακας (σελ. 9-10 Έκθεσής του) υπέστη πίεση που δεν μπορούσε να αντέξει. Έσπασε κατά την ιδιοκτήτρια ένα χρόνο μετά την παραλαβή της κατοικίας και παρουσιάστηκε μόνο σε εκείνη την πόρτα επειδή η καθίζηση είναι μεγαλύτερη στο μπροστινό μέρος της οικοδομής και το άνοιγμα της πόρτας είναι το μεγαλύτερο που υπάρχει στην οικοδομή. Τα υπόλοιπα παράθυρα στο πίσω μέρος της οικοδομής δεν έσπασαν γιατί είναι μικρότερο ανοίγματος. Η διπλανή πόρτα πιθανόν να μην υπέστη.. Ο λόγος που σπάζει ένα γυαλί με τον τρόπο που έσπασε το συγκεκριμένο είναι ότι υπέστη πιέσεις στο πάνω μέρος του υαλοπίνακα. Πολύ πιθανόν το διπλανό γυαλί να μην υπέστη παρόμοια πίεση μια και μπορεί το δοκάρι να μην το πίεσε με τον ίδιο τρόπο. Η ύπαρξη διαφορικής καθίζησης δεν αποτελεί σίγουρο λόγο κατάρρευσης μιας οικοδομής. Θεωρώ όμως υποχρέωση ενός πωλητή, να παρέχει στον αγοραστή προϊόν απαλλαγμένο από οποιεσδήποτε ατέλειες. Η μη τοποθέτηση τριφτού τσιμέντου ως οι προδιαγραφές δεν καλύπτεται κατά τον ίδιο από την πρόνοια για διαφοροποίηση εξωτερικών τελειωμάτων από τον αρχιτέκτονα. Δεν επηρεάζεται κατά τον ίδιο ο υπολογισμός του κόστους επιδιορθώσεων από το κόστος αγοράς της ίδιας της κατοικίας. Μια έκθεση πλησιέστερα στην ημερομηνία παράδοσης θα ήταν ορθότερη. Δεν αναφέρεται ο ίδιος στην Έκθεσή του σε ζητήματα κακής συντήρησης. Δεν θα υπήρχε διαφορά στα συμπεράσματά του αν μελετούσε και άλλες μελέτες για την οικοδομή (υδραυλικά, ηλεκτρικά, αποχετευτικά κ.α.). Δεν δέχθηκε ότι διόγκωσε τα προβλήματα και ότι οι εισηγήσεις του οδηγούν σε ανακατασκευή της οικίας. Σκοπός του ιδίου ήταν η θεραπεία του προβλήματος. Μ.Υ.3 Κυριακή Χριστοδούλου Ανέφερε στη Γραπτή Δήλωσή της ότι είναι αγοράστρια κατοικίας στο συγκρότημα ΔΑΦΝΗ, σε ίδιο οικόπεδο με τους Εναγόμενους. Αναφέρεται σε εξόφληση ολόκληρου του τιμήματος το 2009 αλλά και σε μη έκδοση τίτλου. Από την παραλαβή της κατοικίας διαπίστωσε κακοτεχνίες και παραλείψεις, μεταξύ άλλων κακοτεχνίες στους εξωτερικούς τοίχους, στην τοποθέτηση, εκτεταμένη υγρασία κλπ. Έγινε επίσης λανθασμένη τοποθέτηση καγκελόπορτας. Τα κεραμικά ανασηκώνονταν επί τόπου. Υπήρχε πρόβλημα στον νιπτήρα. Νιώθει απογοήτευση από τους Εναγόμενους γιατί έχει υποστεί τεράστια ταλαιπωρία. Περαιτέρω δεν της μεταβιβάστηκε τίτλος ιδιοκτησίας. Κατατέθηκαν ως Τεκμήρια διάφορα έγγραφα σε σχέση με την αγορά της οικίας της, επιδιορθώσεις, νομιμοποίηση παρατυπιών για σκοπούς έκδοσης τίτλων κλπ (πρόκειται για τα Τεκμήρια 47-58 ) Αντεξεταζόμενη ανέφερε μεταξύ άλλων ότι έχει παράπονα περί υγρασιών μέχρι σήμερα. Υπάρχουν προβλήματα στη σκάλα και στη μπανιέρα, για την οποίαν το ποσό των 119 ΕΥΡΩ που της δόθηκε από τον Οργανισμό ως αποζημίωση είναι ανεπαρκές. Δεν κινήθηκε δικαστικώς γιατί δεν είχε χρήματα να διορίσει δικηγόρο. Δέχθηκε ότι η ίδια κατασκεύασε μία πέργολα για να έχει βεράντα πίσω στην κουζίνα και ότι αιτήθηκε πολεοδομική αμνηστία. Αναφέρθηκε σε διάφορες διαβουλεύσεις που είχε σχετικά για να εκδοθεί τίτλος. Επισήμανε όμως ότι και άλλοι γείτονές της δεν έλαβαν τίτλο. Σε σχέση με τη συντήρηση που έγινε μετά από 1 χρόνο, αναφέρθηκε ότι ήταν περισσότερο εξωτερικό (μπογιάτισμα) ενώ υπήρχαν άλλα προβλήματα τα οποία τα επιλήφθηκε μόνη της. Μ.Υ. 4 Π. Τριανταφυλλίδης Ο Μ.Υ. 4 Π. Τριανταφυλλίδης, υιοθέτησε το περιεχόμενο Γραπτής Δήλωσης με την οποίαν αναφέρει τα ακόλουθα: - Είναι αγοραστής οικίας στο ίδιο οικόπεδο με την Εναγόμενη : - Οι Ενάγοντες δεν έχουν εκδώσει τίτλο ιδιοκτησίας για την κατοικία που αγόρασε την οποία παρέλαβε το 2004 και εξόφλησε το
- - Αρνείται ότι οφείλει αποχετευτικά τέλη και φόρο ιδιοκτησίας - Ο ΚΟΑΓ δεν είναι σε θέση να εκδώσει τίτλο ιδιοκτησίας και ο ίδιος παραμένει εκτεθειμένος. Λειτουργοί του Δήμου Στροβόλου του ανέφεραν ότι για την καθυστέρηση στην έκδοση τίτλων ευθύνεται ο ΚΟΑΓ ενώ λειτουργοί του ΚΟΑΓ του ανέφεραν ότι ευθύνεται ο Δήμος Στροβόλου - Από την αρχή παρατήρησε κακοτεχνίες τις οποίες και ανέφερε στους Εναγόμενους - Σε πολλές περιπτώσεις αναγκάστηκε ο ίδιος να προβεί σε επισκευές καθότι δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να προσλάβει εργολάβο. Κολλούσε επανειλημμένα κεραμικά πατώματος που ανασηκώνονταν, προσπαθούσε με ειδικά αντιμυκητιακά φάρμακα να καταπολεμήσει την υγρασία και τους μύκητες στους τοίχους, που ξαναεμφανίζονταν ανά τακτά χρονικά διαστήματα. - Υπήρχε μεγάλο πρόβλημα με την μπανιέρα, για την οποία του δόθηκε ποσό 119 ΛΚ - Τοποθετήθηκαν επίσης εσφαλμένα κεραμικά στη βεράντα του 1ου ορόφου με αποτέλεσμα να μπουν νερά και να πλημυρίσει το σπίτι - Αντιμετωπίζει υγρασίες και μύκητες στους τοίχους της κατοικίας. Κάθε χρόνο αναγκάζεται να μπογιατίζει και να προβαίνει σε διορθωτικές εργασίες - Η διαβίωσή του είναι δύσκολη και επικίνδυνη για την υγεία του. - Δεν έχει εγγραφεί η κατοικία ως ακίνητη ιδιοκτησία στο όνομά του. Αντεξεταζόμενος, αναφέρθηκε σε προβλήματα που υπήρξαν στην κατασκευή του μπάνιου και σε ποσό που έλαβε από τον ΚΟΑΓ, εξήγησε ότι εξόφλησε την κατοικία το 2010, αλλά επέμενε ότι είχε παράπονα για κακοτεχνίες λόγω της υπερυψομένης βεράντας του που με τη ροή νερών προκλήθηκαν προβλήματα στην πόρτα της οικίας του. Όταν ρωτήθηκε γιατί δεν ανάφερε κάτι σε επιστολογραφία του προς τους Ενάγοντες, απάντησε ότι είχε συνάντηση μαζί τους και τα προβλήματα φαίνονται από το ότι δεν έχει τίτλο ιδιοκτησίας μετά από 21 έτη. Όταν του υποβλήθηκε (βλ. Τεκμήριο 67) ότι υπάρχει διαφωνία για διάφορα ποσά σε σχέση με φόρους και αποχετευτικά,. Απάντησε ότι του χρωστά και ο οργανισμός €1300 για τέλη μεταβίβασης. Του είχαν αναφέρει ότι θα λάμβαναν τίτλους μέχρι τέλους της περασμένης χρονιάς (εννοούσε του 2021) και εξέφρασε το παράπονό του. Όταν του επισημάνθηκε ότι το 2017 του αποστάλθηκε επιστολή από το Δήμο Στροβόλου ότι θα γινόταν επιθεώρηση στις κατοικίες (βλ. Τεκμ. 68), αναφέρθηκε σε ψησταριά που είχε χτίσει ο γείτονάς το και δέχθηκε ότι δεν φταίει ο Οργανισμός για ενέργειες των γειτόνων του. Σε σχέση με επιδιορθώσεις που έγιναν κατόπιν δικής του καταγραφής προβλημάτων το 2004 -2005, ανέφερε ότι δεν του άλλαξαν την πόρτα η οποία έλιωσε από τα νερό μετά που φούσκωσε. Ο ίδιος δεν ήγειρε ζητήματα μετά το 2005 για την πόρτα του αφού είχε δικά του ζητήματα. Θα ήταν διατεθειμένος να προσπεράσει ζητήματα κακοτεχνιών αν του δινόταν τίτλος ιδιοκτησίας, αλλά αυτό δεν έγινε. Τεκμήρια Θα γίνει στη συνέχεια αναφορά στο περιεχόμενο κάποιων εγγράφων τα οποία έχουν κατατεθεί ως Τεκμήρια, τα οποία θεωρώ ως σημαντικά και κατατοπιστικά για την καλύτερη εξακρίβωση της ουσίας της διαφοράς. Τα Τεκμήρια 1 και 2 είναι αίτηση που υπέβαλε η Αιτήτρια και έγκρισή της στις 9/8/02, ενώ το Τεκμήριο 4 ημερ. 12/11/2004, επιστολή η οποία της αποστάλθηκε σε σχέση με την παραλαβή του διαμερίσματος και τον τρόπο πληρωμής. Το Τεκμήριο 3 είναι το αγοραπωλητήριο έγγραφο της οικίας (10/10/02). Οι σημαντικότερες πρόνοιες του αγοραπωλητηρίου εγγράφου Τεκμηρίου 3, είναι:
- Η πληρωμή του τιμήματος,η οποία έχει ως ακολούθως: Κάποια ποσά θα δίνονταν πριν την παράδοση και θα λαμβανόταν και κρατική χορηγία αλλά σύμφωνα με τον όρο 2 θα έπρεπε να υποβληθεί αίτηση δανείου από τον Αγοραστή στον Οργανισμό Χρηματοδοτήσεως Στέγης όταν του υποδειχθεί από τον Πωλητή. Άρνηση του Αγοραστή δίνει το δικαίωμα στον Πωλητή για ακύρωση του εγγράφου και για να μην παραδώσει το ακίνητο, ή αν το παραδώσει να ζητήσει την επιστροφή του, εκτός αν εξοφλήσει το Ακίνητο με δικές του διευθετήσεις. Υπήρχε επίσης όρος ότι από την ημερομηνία συμπλήρωσης και παράδοσης του ακινήτου, το ποσό των Λ.Κ. 32,010 καθίσταται τοκοφόρο και απαιτητό με επιτόκιο 3,6% στα εκάστοτε οφειλόμενα υπόλοιπα (όρος 7.). Το ποσό θα εξοφληθεί σε μια δόση από δάνειο από τον Οργανισμό Χρηματοδοτήσεως Στέγης. Σύμφωνα με το Τεκμήριο 3 αν για λόγο ανεξάρτητο από τη θέληση του αγοραστή ο Οργανισμός Χρηματοδοτήσεως Στέγης αρνηθεί να του παραχωρήσει δάνειο, τότε ο Αγοραστής υποχρεούται να καταβάλει δόση Λ.Κ. 163 στον πωλητή, συμπεριλαμβανομένου τόκου στα εκάστοτε οφειλόμενα υπόλοιπα. Η μηνιαία δόση αρχίζει να καταβάλλεται με τη συμπλήρωση και παράδοση του ακινήτου. ( όρος παρ. 4)
- Ημερομηνία συμπλήρωσης και παράδοσης της οικίας Ως ημερομηνία συμπλήρωσης και παράδοσης, θα λογίζεται η ημερομηνία που θα αναφέρεται στην επιστολή που θα σταλεί από τον Πωλητή στον Αγοραστή για να του γνωστοποιήσει ότι το ακίνητο συμπληρώθηκε και είναι έτοιμο για παράδοση. Από εκείνη την ημερομηνία το υπόλοιπο καθίσταται τοκοφόρο. Στην παράγραφο 8 αναφέρεται ότι ο πωλητής αναλαμβάνει να συμπληρώσει και παραδώσει στον αγοραστή περί τις 0/7/04/22 το ακίνητο. Σε περίπτωση διαφωνίας, η έκδοση πιστοποιητικού συμπλήρωσης από τον επιβλέποντα μηχανικό, είναι δεσμευτική για τον αγοραστή. Η ανοικοδόμηση και συμπλήρωση θα γίνει με βάση συγκεκριμένους όρους (οι οποίοι περιλαμβάνονται στη συμφωνία
- Δικαίωμα ακύρωσης της συμφωνίας Αν παραλειφθεί πληρωμή ποσού, τότε οποιοδήποτε ποσό πληρωτέο με βάση τη συμφωνία είναι πληρωτέο και ανεξαρτήτως τούτου, αν ο Αγοραστής εξακολουθεί να παραλείπει την πληρωμή οποιουδήποτε ποσού πληρωτέου με βάση τη συμφωνία για περίοδο πέραν των 30 ημερών, τότε ολόκληρο το ποσό, πλέον τόκοι, καθίσταται πληρωτέο και απαιτητό και ο Πωλητής κατά την απαραίτητη κρίση του, δικαιούται με γραπτή προειδοποίηση για την προθεσμία, να ακυρώσει τη συμφωνία και να επαναπωλήσει το ακίνητο σε οποιοδήποτε πρόσωπο δικής του επιλογής και σε οποιαδήποτε τιμή και χωρίς συγκατάθεση του Αγοραστή. Από το προϊόν της πώλησης τυχόν ελλείμματα θα καλυφθούν υπέρ ή εναντίον του Αγοραστή (παρ. 6 3η υποπαράγραφος)
- Υποχρέωση μεταβίβασης και τιτλοποίησης Μπορεί να λάβει χώρα μόλις εξοφλήσει o Αγοραστής όλες τις υποχρεώσεις του στον πωλητή. Αν καθυστερήσει η έκδοση τίτλου ιδιοκτησίας, η μεταβίβαση να γίνει μόλις εκδοθεί ο τίτλος χωρίς η καθυστέρηση να επηρεάζει την πληρωμή των ποσών (παρ. 7).
- Υποχρέωση για φόρους, δικαιώματα, ασφάλιση Ο Αγοραστής υποχρεούται από την ημερομηνία παράδοσης για όλους τους φόρους, δικαιώματα, εισφορές ή άλλες επιβαρύνσεις που είναι πληρωτέες σε σχέση με το ακίνητο, ανεξάρτητα αν έχουν εκδοθεί ξεχωριστοί τίτλοι. Από την ημερομηνία παράδοσης του ακινήτου μέχρι και τη μεταβίβαση υπάρχει υποχρέωση ασφάλισης του ακινήτου από τον Αγοραστή και σε περίπτωση μη συμμόρφωσής του δκαιούται να το ασφαλίσει ο Πωλητής (παρ.12)
- Ευθύνη για ελαττωματική εργασία Ο Πωλητής ουδεμία ευθύνη φέρει για την οικοδομή ή την κατασκευή εκτός για αποδεδειγμένα ελαττωματική εργασία ή ελαττωματικά υλικά και για περίοδο 1 χρόνου από την παράδοση (παράγραφος 20)
- Ειδοποιήσεις για σκοπούς της συμφωνίας Κάθε ειδοποίηση από τον Πωλητή στον Αγοραστή για σκοπούς της συμφωνίας δύναται να δοθεί με κανονικό ταχυδρομείο στη διεύθυνση του Αγοραστή που αναφέρεται στη συμφωνία ή στην τελευταία γνωστή του διεύθυνση (παράγραφος 21)
- Ουσιώδεις όροι - δικαιώματα Όλοι οι όροι της Συμφωνίας είναι ουσιώδεις Παράβαση οποιουδήποτε από αυτούς, εκτός των άλλων δικαιωμάτων που προβλέπονται στις πρόνοιες της συμφωνίας δίνει το δικαίωμα σε ακύρωση της συμφωνίας και σε διεκδίκηση αποζημιώσεων(παρ. 26).. Με το Τεκμήριο 4, επιστολή 12/11/2004 οι Ενάγοντες, απευθύνονται προς την Εναγόμενη στην οποίαν αναφέρουν ότι:
- Υπάρχει υπόλοιπο Λ.Κ.32,527.82, το οποίο καθίσταται τοκοφόρο προς 3.57% κυμαινόμενο ετήσια από 15/11/2004, ημερομηνία παράδοσης του ακινήτου. Στο υπόλοιπο περιλαμβάνεται ποσό 479 ΛΚ , που αφορά υπόλοιπο και τόκους προκαταβολής για αγορά της κατοικίας και ότι το οφειλόμενο υπόλοιπο υποχρεούται να το εξοφλήσει με μηνιαίες δόσεις ύψους Λ.Κ.169, τις οποίες θα αρχίσει να καταβάλλει από 1/2/2006 μέχρι και την πλήρη εξόφληση της κατοικίας.
- Επίσης υπενθυμίζεται στην Εναγόμενη ότι ευθύνεται από την ημερομηνία παράδοσης για όλους τους φόρους, δικαιώματα, εισφορές ή άλλες επιβαρύνεις που είναι πληρωτέες σε σχέση με το ακίνητο. Υπάρχει επίσης υποχρέωση ασφάλισης της κατοικίας και έχει προχωρήσει σε ομαδική ασφάλιση ο Οργανισμός για ευκολία της αγοράστριας κι έχει χρεώσει το λογαριασμό της. Ως αναφέρεται Επισυνάπτεται και σχετικό αντίγραφο κατάστασης λογαριασμού. Το Τεκμήριο 5 είναι ανυπόγραφη βεβαίωση παραλαβής της οικίας χωρίς ημερομηνία ( ισχυρίστηκε η Εναγόμενη ότι δεν το υπέγραψε γιατί δεν ήταν αποπερατωμένη η κατοικία ) .Το Τεκμήριο 6 είναι γενική κατάσταση λογαριασμού με τελικό υπόλοιπο τις €68.316.
- Τα Τεκμήρια 8.
- - 8.8 είναι επιστολές σε διάφορες ημερομηνίες από τους Ενάγοντες προς την Εναγόμενη με την οποία αναφέρονται καθυστερήσης για καταβολή διαφόρων ποσών (επιστολές ημερομηνιών 20/4/2007,20/7/2007, 19/10/2007, 6/11/2007, 21/5/2008, 21/10/2008, 27/1/2009 και 24/4/2009) για ανεξόφλητα υπόλοιπα ή/και για καθυστερημένες δόσεις από τους Ενάγοντες (σημειώνω εδώ ότι στα Τεκμήρια 8.
- -8.4 γίνεται ξεκάθαρη αναφορά σε καθυστερημένες δόσεις είτε στο θέμα είτε στο περιεχόμενο της επιστολής ενώ γενικά γίνεται αναφορά σε καθυστέρηση πληρωμής διαφόρων ποσών). Το Τεκμήριο 9 επιστολή ημερομηνίας 12/5/2009 των δικηγόρων των Εναγόντων με την οποία καλείται να εξοφλήσει «άμεσα τις οφειλόμενες δόσεις» της, εντός 21 ημερών συγκεκριμένα και προειδοποιείται ότι αν δεν το πράξει υπάρχει εντολή από τους πελάτες των Εναγόντων να προχωρήσουν σε τερματισμό και/ή ακύρωση του συμβολαίου. Με το Τεκμήριο 11 ζητείται η καταβολή ποσού €57,522.61 μέχρι 30/9/10 πλέον τόκους από 1/1/
- Στο Τεκμήριο 11 (5/10/10) επισημαίνεται ότι αν δεν καταβληθεί το εν λόγω ποσό, έχουν λάβει εντολή οι δικηγόροι από τους Ενάγοντες να προβούν σε τερματισμό ή ακύρωση του συμβολαίου (υπογράμμιση δική μου) Το Τεκμήριο 10 είναι η τελευταία επιστολή από τους δικηγόρους των Εναγόντων προς την Εναγόμενη ημερομηνίας 9/5/
- Αναφέρεται ότι λόγω μη πληρωμής το «.Πωλητήριο Έγγραφο ΤΕΡΜΑΤΙΖΕΤΑΙ ή/και ΑΚΥΡΩΝΕΤΑΙ λόγω παράβασης.» εκ μέρους της Εναγόμενης «. των προνοιών αυτού για πληρωμή του τιμήματος πώλησης». Στη συνέχεια αναφέρεται επί λέξει ότι: «Σημείώστε ότι το υπόλοιπο του οφειλόμενου τιμήματος πώλησης, το οποίο κατέστη πληρωτέο και το απαιτητό ενόψει της εκ μέρους σας παράβασης των προνοιών του πωλητηρίου εγγράφου για πληρωμή του τιμήματος πώλησης ανέρχεται στο ποσό των €59.311,
- πλέον τόκοι από 1/1/11 μέχρι πλήρους εξόφλησης.» Το Τεκμήριο 12 αποτελεί βεβαίωση για λήψη ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, το οποίο περιλαμβάνει και επιδότηση τόκων 1ης οικά για περιόδους από Ιανούαριο 2017 - Σεπτέμβριο
- Το Τεκμήριο 13 αποτελεί βεβαίωση του ΚΟΑΓ με την οποία βεβαιώνεται μεταξύ άλλων ότι υπήρχαν προϋπολογιζόμενη τόκοι για το 2015 €157.43 μηνιαίως. Το Τεκμήριο 14 σχετικό φάκελο που αφορούσε την Αίτηση της Αιτήτριας στην Υπηρεσία Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας. Το Τεκμήριο 15 αφορούσε σε διάφορα πιστοποιητικά εγγραφής στο Κτηματολόγιο σε σχέση με το συγκρότημα ΔΑΦΝΗ , ενώ το Τεκμήριο 16 συνιστά τοπογραφικό σχέδιο. Το Τεκμ. 17 είναι υπόμνημα για το σχετικό οικισμό. Το Τεκμήριο 18 είναι επιστολή ημερ . 30/6/2005 με την οποίαν ζητείται από την Αιτήτρια να γνωστοποιήσει στον οργανισμό προβλήματα στην οικία και το Τεκμ. 19 είναι απάντησή της ημερ. 10/7/2005 , όπου παραπονείται για κατάλληλα υλικά, εργασίες από μη προσοντούχα άτομα και ανεπαρκή έως καθόλου επιτήρηση και επισημαίνει διάφορα σημεία συντήρησης. Τα Τεκμήρια 20 και 21 είναι αλληλογραφία της με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και τον Υπουργό Εσωτερικών, ενώ η επιστολή Τεκμ. 23 είναι επιστολή της Μ.Ε.3 ημερ. 10/8/05 προς το Μ. Ε. 5 Χριστοδούλου, ημερ. 10/8/
- Σύμφωνα με την επιστολή, αναφέρεται επίσκεψη, επεξήγηση των ρωγμών που παρατηρήθηκαν σε επίσκεψη. Επί λέξει: " Οι ρωγμές που γράφει είναι τριχώσεις κάτω από το πέρασμα και στον τοίχο που διαχωρίζει τα δύο υπνοδωμάτια. Για τη σύνδεση του νιπτήρα δεν μας είχε αναφέρει οτιδήποτε. Για το ντεπόζιτο μόλις μας το είχε αναφέρει ότι είχε διαρροή είχαμε στείλει τον υδραυλικό και της άλλαξε το φλοτέρ. Για το κατάτροχο της βεράντας εισόδου έριξε ένα κουβά νερό σε κάποιο σημείο μένει λίγο νερό αλλά η βεράντα δεν έχει γύρω στηθαίο για να δημιουργεί προβλήματα ούτε είναι στο ίδιο υψόμετρο με το πάτωμα του σπιτιού. " Η επιστολή της Εναγόμενης απορρίπτεται ως απαράδεκτη, αναφέρεται ότι ο κ. Χριστοδουλίδης οι ρωγμές θα διορθωθούν στη συντήρηση αλλά δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα δεν θα ξαναπαρουσιαστεί. Για την πίεση του νερού στο ντεπόζιτο είχε τοποθετηθεί κανονικά το ντεπόζιτο και δεν είχε ζητηθεί η τοποθέτηση πιεστικού. Στο Τεκμ. 24 απαντά με επιστολή ημερ. 11/8/2005 ο Αν. Γ.Δ. του ΚΟΑΔ Χ. Χριστοδούλου (Μ.Ε.5), προς το Γ.Δ. του Υπουργείου Εσωτερικών επί των ζητημάτων που ήγειρε η Εναγόμενη, ενώ στο Τεκμ. 25 στις 22/8/2005 δίνεται απάντηση προς την ίδια από τον ΚΟΑΓ ,με την οποία αναφέρεται ότι οι ρωγμές είναι συνήθεις ρωγμές που εύκολα επιδιορθώνονται και ότι οι λειτουργοί του Οργανισμού κατέχουν άδεια άσκησης επαγγέλματος από το ΕΤΕΚ και της δίνονται διαβεβαιώσεις ότι δεν συντρέχει κίνδυνος για εκείνην από την κατοικία. Σε επιστολή της 2/12/05 η Εναγόμενη αναφέρει μεταξύ άλλων ότι τα προβλήματα της οικίας της είναι πολλά και οφείλονται όλα σε κατασκευαστικά λάθη όπως διαπίστωσε ο πολιτικός μηχανικός Θέμος Δημητρίου που επισκέφθηκε την οικία της. Ζητά ενημέρωση για το τι θα περιλαμβάνουν οι εργασίες. Ο ΚΟΑΓ της απαντά με το Τεκμ. 28, όπου και της αναφέρεται από το Χρ. Χριστοδούλου ότι θα γίνουν εργασίες συντήρησης και θα γίνουν οι ακόλουθες εργασίες: Επιδιόρθωση ρωγμών,, έλεγχος ηλεκτρικής εγκατάστασης, υδραυλικής εγκατάστασης, εξωτερικής πόρτας κύριας εισόδου και κουζίνας αν χρειάζεται και μπογιατίσματα εσωτερικά και εξωτερικά όσο χρειάζεται. Στις 18/9/2006 με επιστολή τους -Τεκμ. 29 - οι Ενάγοντες ενημερώνουν την Εναγόμενη ότι η συντήρηση έγινε πλην της αλλαγής κεραμικών στην εσωτερική σκάλα που τοποθετήθηκαν προσωρινά και διαφέρουν από τα κεραμικά της υπόλοιπης σκάλας. Πληροφορείται ότι η εργασία θα γίνει στις 28/9/
- Φαίνεται ότι η Εναγόμενη επανήλθε με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο (ημερ. 24/9/2009) προς τον Υπουργό Εσωτερικών, με διάφορες αιτιάσεις, τις οποίες χειρόγραφα τόσο στο Τεκμ. 31 όσο και στο Τεκμ. 32, επιστολή ΥΠΕΣ προς ΚΟΑΓ ημερ. 30/10/09 o M..Ε.5 φαίνεται να τις απορρίπτει -κυρίως το ότι του αποδίδεται ότι ο ίδιος αποδέχθηκε καθίζηση-. Με το Τεκμήριο 33, στις 23/11/2009, ενημερώνεται ότι θα γίνουν από τον ΚΟΑΓ επιδιορθώσεις κεραμικών και υγρασιών στο υπνοδωμάτιο της κατοικίας της και να γνωστοποιήσει γραπτώς αν αποδέχεται. Στο Τεκμ. 34, ο Χ.Χριστοδούλου, Προϊστάμενος Τεχνικών Υπηρεσιων, ενημερώνει το Γ.Δ, ότι δεν υπάρχει καθίζηση της οικίας και ότι αυτό που έγινε ήταν να παρουσιαστεί μικρή ρωγμή στην ένωση δύο τοίχων, ανασήκωση κεραμικών σε ένα υπνοδωμάτια και παρουσία υγρασίας στον τοίχο υπνοδωματίου, που οφείλεται σε υγροποίηση υδρατμών. Με το Τεκμ. 35 επιστολή ημερ. 7/1/10 η Εναγόμενη ενημερώνεται ότι σε σχέση με παράπονο της για προβλήματα στην κατοικία που αγόρασε, θέση του ΚΟΑΓ είναι ότι δεν έχει υποστεί καθίζηση η κατοικία. Και μετά από την πάροδο 5 ετών διαμονής της στην κατοικία παρουσιάστηκαν 3 μικρά προβλήματα τα οποία ο Οργανισμός αποφάσισε να διορθώσει προς εφαρμογή μίας κοινωνικά ευαίσθητης προσέγγισης. Επίσης ενημερώνεται ότι όλες οι επιδιορθώσεις θα γίνουν άμεσα. Από τα υπόλοιπα Τεκμήρια, τα Τεκμήρια 39 - 45 συνιστούν έγγραφα που κατατέθηκαν από τον εμπειρογνώμονα Μ.Υ.2 (τα Τ. 39 και 40 αφορούν στα προσόντα του, ενώ τα υπόλοιπα, με σημαντικότερη την Έκθεσή του ημερομηνίας Ιουνίου 2015 αφορούν στη μελέτη του επί της κατοικίας. Τα Τεκμήρια 47 - 58 κατατέθηκαν από τη Μ.Υ. 3 σε σχέση με τη δική της κατοικία στο συγκρότημα ΔΑΦΝΗ (διεύθυνση Αγ. Μηνά 4), ενώ τα Τεκμήρια 58 - 71 (τα Τεκμήρια 70 και 71 κατατέθηκαν ως κοινώς αποδεκτά) σχετίζονταν με τη μαρτυρία του Μ.Υ.
- για τη δική του κατοικία. Ειδική αναφορά στα Τεκμήρια από το Τεκμήριο 47 και επ. δεν κρίνεται από εμένα ως απαραίτητη. Γ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ -ΕΥΡΗΜΑΤΑ Γενικά Προχωρώ σε αξιολόγηση της μαρτυρίας από τα όσα τέθηκαν ενώπιόν μου. Ως αναφέρεται στο σύγγραμμα των Τ. Ηλιάδη και Ν.Γ. Σάντη «Το Δίκαιο της Απόδειξης: Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές - Λευκωσία 2014, σελ. 135: «Η αξιολόγηση της μαρτυρίας δεν περιορίζεται αποκλειστικώς στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας κάθε μάρτυρα ξεχωριστά (Rana και Άλλου ν. Δημοκρατίας
(2004)2 ΑΑΔ 489) αλλά αντιπαραβάλλεται και διρευνάται στο σύνολο της μαρτυρίας που παρουσιάζεται και από τις δύο πλευρές (Φώτσιου ν. Ηροδότου
(2010)1(Β) ΑΑΔ 1172). Τα ευρήματα αξιοπιστίας είναι αλληλένδετα με τη συνολική εκτίμηση της μαρτυρίας και των προεκτάσεών της και συναρτάται με την αντικειμενική όψη των πραγμάτων (Βασιλείου ν. Αστυνομίας Ποιν. Εφ. 159/09, ημ. 4.5.12).» Στην υπόθεση Demil Imports Exports v. Ζήνων Κωνσταντινίδης
(2011)1Α Α.Α.Δ. 462, αναφέρθηκαν τα πιο κάτω: «Στις αστικές υποθέσεις όπως η παρούσα, η απόδειξη κρίνεται με βάση το ισοζύγιο των πιθανοτήτων, ενώ το βάρος απόδειξης βρίσκεται στους ώμους των εναγόντων, να αποδείξουν τους ισχυρισμούς τους για την αξίωση τους. Η απόσειση του βάρους αυτού, συναρτάται αποκλειστικά με την μαρτυρία η οποία κρίνεται αποδεκτή και αξιόπιστη. Στην υπόθεση Μαρσέλ (πιο πάνω) λέχθηκε ότι «Το κριτήριο δεν είναι αν η θέση ή η εκδοχή του διαδίκου που φέρει το βάρος της απόδειξης (onus of proof) είναι η πιο πιθανή παρά ή αντίθετη, εκείνη δηλαδή, του αντιδίκου του. Το κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο, με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση του ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι (is more probable than not). Αν απέτυχε να αποδείξει τη θέση ή την εκδοχή του σε αυτό το επίπεδο (standard of proof), ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης δεν θεωρείται ότι το απέσεισε, έστω και εάν η θέση του ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά η αντίθετη, εκείνη δηλαδή του αντιδίκου του. (Βλέπε μεταξύ άλλων Phipson on Evidence, 14th Edition, par.4-38 και Αθανασίου κ.ά. ν. Κουνούνη
(1997)1 (Β) Α.Α.Δ. 614.)» Στην υπόθεση Αθηνής Σωτήρης ν. Δημοκρατίας,
(2008)2 Α.Α.Δ. 256, τονίστηκε ότι: « Ο δικάζων, επομένως, δικαστής βρίσκεται στην πλεονεκτική θέση να παρακολουθεί τη ζωντανή διαδικασία και να κρίνει από το σύνολο της συμπεριφοράς του μάρτυρα την έμφυτη κλίση του προς την φιλαλήθεια ή το ψεύδος. Όταν βεβαίως αναφερόμαστε σε συμπεριφορά του μάρτυρος δεν εννοούμε το ύφος με το οποίο εξωτερικεύει τη μαρτυρία του, γιατί μπορεί π.χ. να έχει υποκριτικές ικανότητες ή αντίθετα κάποια εγγενή αδυναμία στην εκφορά του λόγου. Εννοούμε, κατά κύριο λόγο, το περιεχόμενο της μαρτυρίας το οποίο ελέγχεται με τη βάσανο της λογικής και την ανθρώπινη εμπειρία ως προς την αναμενόμενη φυσιολογική εξέλιξη των πραγμάτων της ζωής. Ασφαλώς στην αξιολόγηση όλων των πιο πάνω κυρίαρχο ρόλο έχει ο δικαστής που χρησιμοποιεί εκτός από τις νομικές του γνώσεις και την εμπειρία και κοινή λογική. Με αυτά τα κριτήρια, και στη βάση του συνόλου της συμπεριφοράς του μάρτυρα, κρίνει για την αξιοπιστία ενός μάρτυρα.». Οι αρχές για την αξιολόγηση της μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων τέθηκαν, μεταξύ άλλων, στην υπόθεση Cybarco Ltd ν. Silvia Kovascik
(2001)1Γ Α.Α.Δ. σελ. 2013, απόσπασμα από την οποία παραθέτω: «Καθώς έχει νομολογηθεί οι εμπειρογνώμονες μάρτυρες υπέχουν υποχρέωση να δώσουν στο δικαστήριο τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για να καθίσταται δυνατός ο έλεγχος της ακρίβειας των συμπερασμάτων τους έτσι ώστε το Δικαστήριο να μπορεί να σχηματίζει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή των κριτηρίων στα γεγονότα που αποδεικνύονται με μαρτυρία (Anastassiades v. Republic
(1977)2 C.L.R. 97, Kouppis v. Republic
(1977)2 C.L.R. 361, Philippou v. Odysseos
(1989)1 C.L.R. 1, 5 και Σπύρου ν. Χατζηχαραλάμπους
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298, 308).» Στην Νεάρχου ν. Στεφανίδη 2003 1 Α.Α.Δ. 351 λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Είναι γνωστό πως ο δικαστής δεν είναι επιτρεπτό να ενεργεί ως εμπειρογνώμονας. Εξειδικευμένα επίδικα θέματα, χρήζουν μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων την οποία, δέχεται το Δικαστήριο προκειμένου να καταλήξει, ύστερα από αξιολόγηση, στο δικό του συμπέρασμα. Συχνά, η μαρτυρία των εμπειρογνωμόνων που καταθέτουν για το ίδιο θέμα, παρουσιάζει αντιθέσεις, μικρές μέχρι και μεγάλες αποκλίσεις. Αυτό συμβαίνει και σε υποθέσεις όπως η παρούσα όπου οι μάρτυρες είναι ιατροί και κατά κανόνα η ιατρική μαρτυρία, όπως και κάθε άλλη μαρτυρία εμπειρογνωμόνων θεωρείται ως μαρτυρία ανεξάρτητη (βλ. Andreas Anastassiades v. The Republic
(1977)2 C.L.R. 97, Kyriacos Nicola Kouppis v. The Republic
(1977)2 C.L.R. 361). Ακολουθεί πως το καθήκον των εμπειρογνωμόνων μαρτύρων είναι να εφοδιάσουν το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά/ειδικά κριτήρια και στοιχεία τα οποία, αφού εκτιμηθούν, να αποβούν χρήσιμα και βοηθητικά για το Δικαστήριο προκειμένου να καταλήξει στα δικά του συμπεράσματα και διαπιστώσεις.». Επειδή ζητούνται στην ανταπαίτηση αποζημιώσεις, έχω υπόψη μου ότι -σε περίπτωση που θεωρηθεί ότι στοιχειοθετείται ευθύνη των Εναγομένων περί κακοτεχνιών- οι ειδικές ζημιές πρέπει να αποδεικνύονται αυστηρά και με θετική μαρτυρία και δεν είναι αρκετό να προβάλλονται στα δικόγραφα αλλά πρέπει και να αποδεικνύονται με σαφήνεια και με συγκεκριμένα στοιχεία. Βλ. Πίριλλος ν. Κονναρή
(2000)1(Β) ΑΑΔ 1153, Ερωτοκρίτου κ.α. ν. Φούτρη
(2001)1(Β) ΑΑΔ 921 και Μεταξάκης ν. Δήμου Λευκωσίας
(2003)1 ΑΑΔ
- Είχα την ευκαιρία να παρατηρήσω τους μάρτυρες στο εδώλιο όταν έδωσαν μαρτυρία διά ζώσης. Επίσης διεξήλθα το ενώπιόν μου έγγραφο υλικό. Η αξιολόγηση της μαρτυρίας γίνεται πρωτίστως στη βάση της λογικής και με βάση την ολότητά της και σίγουρα όχι μικροσκοπικά και όχι επί παντός επιστητού. Ξεκινώ από τη Μ.Ε.
- Το πεδίο της γνώσης της ήταν περιορισμένο σε έγγραφα που κατάθετε από το σχετικό φάκελο, αλλά ήταν επαρκής η μαρτυρία της για να τεθεί το υπόβαθρο της συμφωνίας αγοραπωλησίας κατοικίας μεταξύ της Ενάγουσας και της Εναγόμενης (που κατατέθηκε ως Τεκμήριο 3 και του οποίου οι όροι μιλούν από μόνοι τους) αλλά και αλληλογραφίας η οποία υπήρξε με την Εναγόμενη (αναλυτική παράθεση προνοιών της οποίας ακολουθεί κατωτέρω. Δικαιολόγησε βάσει του συμβολαίου χρεώσεις που έγιναν (πλην των δικηγορικών εξόδων που δεν εντοπίζω να περιλαμβάνται σε όρο του Τεκμηρίου 3), ενώ σε σχέση με την ταχυδρόμηση των Τεκμηρίων 8.1.-8.8 (σε σχέση με την ταχυδρόμηση άλλων Τεκμηρίων όπως της επιστολής Τεκμήριο 4 δεν της τέθηκε καμία ερώτηση κατά την αντεξέτασή της) ανέφερε ότι είχε στοιχεία που δεν παρουσίασε όμως στο Δικαστήριο, αλλά κρίνω ότι η ταχυδρόμηση έχει αποδειχθεί με την παραδοχή της Εναγόμενης ότι λάμβανε επιστολές για καθυστερήσεις στις πληρωμές. Επίσης διαφώτισε το Δικαστήριο ως προς το γιατί τελικά εφαρμόστηκε η πρόνοια του Τεκμηρίου 3 για πληρωμή του υπολοίπου της Εναγόμενης με μηνιαίες δόσεις και συγκεκριμένα ως ανέφερε αυτό οφειλόταν στην προκαθορισμένη άρνηση του Οργανισμού Χρηματοδοτήσεως Στέγης να δώσει τέτοια δάνεια σε πρόσωπα με οικονομική αδυναμία (όπως ξεκάθαρα ήταν η Εναγόμενη). Οι Μ.Ε.2 και Μ.Ε.
- , δημόσιοι Λειτουργοί έδωσαν σχετικά περιορισμένη μαρτυρία, από την οποία συνάγεται ότι η Εναγόμενη λάμβανε κατά καιρούς επιδόματα, από τα οποία μέρος πληρωνόταν σε σχέση με την κατοικία που της πώλησαν οι Ενάγοντες (φαίνονται στην κατάσταση λογαριασμού Τεκμ. 6). Σημαντικό εδώ είναι ότι συνέχιζαν μετά την καταχώρηση της Αγωγής αλλά και το διατυπωθέντα τερματισμό ή ακύρωση της σύμβασης στην επιστολή Τεκμήριο 10, διάφορα ποσά στο λογαριασμό που διατηρούσαν οι Ενάγοντες για την Εναγόμενη. Έρχομαι στους Μ.Ε. 3, 5 και
- Η Μ.Ε. 3 γενικά μου έκανε γενικά καλή εντύπωση. Αναφέρθηκε σε διάφορους λόγους σε σχέση με τη μη έκδοση τίτλων για το συγκρότημα που όντως προκύπτει ότι υπήρχε ζήτημα σε σχέση με έκδοση τίτλων -ως διαφάνηκε και από τη μαρτυρία των Μ.Ε.3 και Μ.Ε.4- λόγω και παρατυπιών. Δέχθηκε την ύπαρξη διαφόρων προβλημάτων στην οικία, κάτι που ενισχύει την αξιοπιστία της και θεωρώ ότι είπε την αλήθεια σε σχέση με αλληλογραφία, διαβουλεύσεις κλπ. Σημειώνω πάντως ότι ενώ έγινε αναφορά σε φωτογραφίες που λήφθηκαν από τον Οργανισμό (παρ. 29 της Γραπτής της Δήλωσης) και που δεν κατατέθηκαν στο Δικαστήριο για να υπάρξει μια εικόνα για τις ακριβείς διαπιστώσεις των Εναγόντων σε σχέση με προβλήματα στις κατασκευές. Επίσης έγινε αναφορά από εκείνην σε αρνητική Έκθεση για την ισχυριζόμενη από την Εναγόμενη διαφορική καθίζηση, η οποία όμως δεν παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο. Ο Μ.Ε.5 ήταν εμφανέστατα εκνευρισμένος κι ενοχλημένος από την Εναγομένη και τη στάση της, κάτι που διαφαίνεται τόσο σε αλλληλογραφία (βλ. Τεκμήριο 31 ("πρώτη φορά στα σχεδόν 30 χρόνια . έχω γνωρίσει αγοραστή με τέτοια συμπεριφορά. Προφασίζεται ότι θέλει για να αποφύγει τις συμβατικές του συμπεριφορές") όσο κι ενώπιον του Δικαστηρίου. Αν και δεν τέθηκε ενώπιόν του η Έκθεση του εμπειρογνώμονα της Εναγόμενης Κακουτά Μ.Υ.2, απέδιδε τα όποια προβλήματα στο σπίτι σε συντήρηση ("ένα σπίτι χρειάζεται συντήρηση" είπε περίπου με αυτά τα λόγια). Για πολλά θέματα, απεκόμισα την εντύπωση ότι δεν είχε απευθείας προσωπική γνώση και θεωρώ ότι προσπάθησε να υποβαθμίσει προβλήματα και ατέλειες στην οικία, όμως γίνεται πιστευτός ότι υιοθέτησε το συμπέρασμα συναδέλφου του περί μη ύπαρξης διαφορικής καθίζησης, και ότι ποτέ δεν ανέφερε ο ίδιος κάτι τέτοιο στην Εναγόμενη ή σε άλλο πρόσωπο και θεωρώ, με βάση και την αρνητική εικόνα που έλαβα από τη μαρτυρία της ίδιας της Εναγόμενης, ότι οι σχετικοί ισχυρισμοί της, συνιστούσαν μία ανειλικρινή προσπάθεια της να δημιουργήσει εντυπώσεις. Έρχομαι στο Μ.Ε.
- Έδειχνε, ως άμεσα αναμεμειγμένος με το έργο να νιώθει υπερβολική αυτοπεποίθηση για την ποιότητά του, να θεωρεί φυσιολογική την ύπαρξη προβλημάτων και να τα αποδίδει σε ανάγκη για συντήρηση. Δεν συνάδει όμως με τη λογική να παρουσιάζονται τόσα πολλά προβλήματα ακόμα και εάν σε αυτά αναφέρεται "έλεγχος και επίλυση τυχόν προβλημάτων" σε μία καινούρια κατοικία (βλ. Τεκμήριο 28 ημερ. 7/12/2005) και να αναφέρονται τόσες πολλές επιδιορθώσεις από εταιρεία σε προφορά για συντήρηση. Ούτε μπορώ να δεχθώ τον παραλληλισμό των ρωγμών σε μία νεόκτιστη κατοικία με ρυτίδες στο ανθρώπινο πρόσωπο και παραμένοντας στην παρομοίωση, επισημαίνω ότι δεν μπορούν να θεωρούνται ως φυσιολογικές οι ρυτίδες στην πρώτη, παιδική ηλικία του ανθρώπου. Ήταν εμφανές ότι δεν ήθελε να αποδεχθεί ότι υπήρξε πρόβλημα στην κατασκευή της κατοικίας και ότι τα προβλήματα που παρουσιάστηκαν (που επαναλαμβάνω ότι δεν θεωρώ ότι ήταν λογικό να εμφανιστούν ένα χρόνο μετά την παράδοση μίας κατοικίας) ήταν κάτι το φυσιολογικό έως και αμελητέο. Όσο για την επίβλεψη, παρέλειψε να παρουσιάσει πρακτικά συνεδριάσεων στις οποίες αναφέρθηκε. Σημειώνω όμως το ότι δεν είχε ενδοιασμό να δεχθεί συγκεκριμένα προβλήματα (αν και στην ισχυριζόμενη διαφορική καθίζηση ήταν κατηγορηματικός) κάτι που ενισχύει τη γενική εικόνα που απεκόμισα για ύπαρξη κατασκευαστικών προβλημάτων, την οποίαν και θα αναλύσω πιο κάτω εξετάζοντας μία προς μία τις προβαλλόμενες μέσω του εμπειρογνώμονα της Εναγόμενης ισχυριζόμενες κακοτεχνίες. Η Εναγόμενη, δεν μου έκανε καθόλου καλή εντύπωση. Η εντύπωση που μου έδωσε τόσο με τη ζωντανή μαρτυρία ενώπιόν μου, όσο και από το ύφος και το περιεχόμενο της αλληλογραφίας της -απευθύνθηκε μέχρι και στον ίδιο τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας- είναι η μονόπλευρη, κατά το δοκούν δική της ερμηνεία των γεγονότων, η οποία έβριθε μεγαλοποιήσεων ή και άρνησης της πραγματικότητας. Πλατείαζε αδικαιολόγητα και προσπαθούσε να δημιουργούσε εντυπώσεις αναφερόμενη σε συγγενικές της σχέσεις με δικηγόρο και καταθέτοντας μέχρι και ένα πλακάκι που ως ισχυρίστηκε είχε σπάσει στην κατοικία της. Απευθύνθηκε σε υπερβολικά δραματικό τόνο στο Δικαστήριο και υποστήριξε θέσεις αντιφατικές και που δεν στέκουν στη λογική, ενώ εμφανώς επιτηδευμένα αρνείτο οτιδήποτε μπορεί να στοιχειοθετούσε υποχρέωσή της, συμπεριφερόμενη ως να είχε μόνο δικαιώματα και χρησιμοποιώντας τα όποια προβλήματα στην κατοικίας της ως προφάσεις για να αποφύγει τις υποχρεώσεις της. Όσον αφορούσε τους ισχυρισμούς της για την κατάσταση της οικίας, αν και βρίσκω στο πλαίσιο του συνολικού περιεχομένου της μαρτυρίας, ότι υπήρχαν συγκεκριμένα προβλήματα, απεκόμισα την εντύπωση ότι υπερέβαλε και μεγαλοποίησε καταστάσεις. Σε μεγάλο βαθμό λοιπόν δεν μπορεί να θεωρηθεί ως αξιόπιστη μάρτυρας και δεν γίνεται πιστευτή. Συγκεκριμενοποιώ ως προς την οφειλή της προς τους Ενάγοντες - αν και σε πολύ μεγάλο βαθμό το θέμα καλύπτεται από τις πρόνοιες του Τεκμηρίου 3 το οποίο μιλά από μονο του- :
- Κατ' αρχήν επέμενε ότι πλήρωσε προκαταβολή των 1740 ΛΚ, (πληρωτέα στον όρο 2(ii) του συμβολαίου στις 31/6/2003) ενώ δεν παρουσίασε απόδειξη προς τούτο κι ενώ δεν αμφισβητήθηκαν κατά την αντεξέταση της Μ.Ε.1 όμως τα σχετικά ποσά που φαίνεται στην κατάσταση Λογαριασμού Τεκμήριο 6 να πλήρωσε και να υπολείπονταν κι ενώ επίσης δεν αμφισβητήθηκε το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 4 και της συνημμένης σε εκείνην την επιστολή κατάστασης λογαριασμού μέχρι τότε. Το μόνο θέμα που προέκυψε και διευκρινίστηκε κατά την αντεξέταση της Μ.Ε.1 ήταν ότι σε εκείνο γινόταν αναφορά σε Ευρώ αντί σε Λ.Κ.
- Σε σχέση με την παράλειψή της Εναγόμενης να πληρώνει δόσεις, επέμενε ότι ανέμενε να της υποδειχθεί να αιτηθεί δάνειο από τον Οργανισμό Χρηματοδοτήσεως Στέγης. Από την άλλη όμως ισχυρίστηκε ότι δεν είχε συμπληρωθεί η κατοικία (σε κάποιο δε σημείο ανέφερε ότι της υποδείχθηκε από τον Οργανισμό ότι δεν ήταν υποχρεωμένη να πληρώσει). Πρόκειται για καίρια αντίφαση.
- Από την άλλη βέβαια δέχθηκε ότι λάμβανε κάποιες επιστολές για καθυστερήσεις. Αν και τέθηκαν πάντως κάποιες ερωτήσεις για την ταχυδρόμηση των επιστολών για τις καθυστερήσεις (Τεκμ. 8.
- - 8.8) στη Μ.Ε.1 , η ίδια η Εναγόμενη παραδέχθηκε τελικά ότι κάποιες λαμβάνονταν από εκείνην και με δεδομένο ότι όλες οι επιστολές έφεραν την ίδια διεύθυνση και δεν αμφισβητήθηκε ρητά η παραλαβή τους κατά την αντεξέταση της Μ.Ε.1., βρίσκω ότι όλες παραλήφθηκαν από εκείνην.
- Εάν όντως ανέμενε να της υποδειχθεί να υποβάλει αίτηση δανείου ,ως ισχυρίστηκε ότι της υποδείχθηκε, ή ότι δεν ήταν υποχρεωμένη να πληρώσει γιατί ανέμενε -ως πάλι ισχυρίστηκε- τη συμπλήρωση της κατοικίας (στην οποίαν όμως προέκυψε ότι είχε εγκατασταθεί, παρέλαβε τα κλειδιά και διέμενε με την οικογένειά της για χρόνια), θα ήταν λογικό και αναμενόμενο ότι θα απαντούσε αντιδρώντας δηλαδή σε αυτές με κάποιο τρόπο -και μάλιστα γραπτώς και με δυναμισμό όπως έπραττε όταν ισχυριζόταν κακοτεχνίες, απευθυνόμενη μέχρι και στον τότε Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας-. Δεν το έπραξε. Ισχυρίστηκε ότι απευθύνθηκε σε κάποιον κ. Γιάγκου. Δεν πείθει ο εν λόγω ισχυρισμός της. Ούτε τα προβλήματα υγείας που επικαλέστηκε κατά τη μαρτυρία της μπορούν να δικαιολογήσουν την πλήρη έλλειψη αντίδρασης σε επιστολές που απευθύνονταν σε εκείνην. Η μη απάντηση στις επιστολές που λάμβανε για την οφειλή της έχει τη σημασία της και κρίνεται από εμένα ως σιωπηρή αποδοχή του περιεχομένου τους. Στην Galatariotis Telecommunications Ltd ν. Σωτήρη Βασιλείου,
(2003)1 Α.Α.Δ. 318, με αναφορά στην κλασσική κυπριακή υπόθεση για την έμμεση παραδοχή μέσω σιωπής, Theodora Vassiliou ν. Soterios Demetriou
(1971)1 C.L.R. 429 και σε αγγλική νομολογία, παρατέθηκαν τα ακόλουθα: «Η σιωπή του εφεσίβλητου σήμαινε παραδοχή ότι η κατηγορία ήταν αληθινή. Ο δικηγόρος της εφεσείουσας παρέπεμψε στην απόφαση Theodora Vassiliou ν. Soterios Demetriou
(1971)1 C.L.R. 429, που υιοθετεί τον κανόνα, όπως διατυπώνεται στην Wiedemann v. Walpole [1891] 2 Q.B. 534 στη σελ. 539: "Silence is not evidence of admission, unless there are circumstances which render it more reasonably probable that a man would answer the charge made against him than that he would not." Σε μετάφραση: «Η σιωπή δεν είναι μαρτυρία παραδοχής, εκτός αν υπάρχουν περιστάσεις που το καθιστούν πιο λογικά πιθανό ότι ένα πρόσωπο θα απαντούσε την κατηγορία που του προσάπτεται παρά ότι δε θα την απαντούσε.» .................. Η γενική αρχή του δικαίου της απόδειξης είναι ότι σε περίπτωση που διατυπώνεται κατηγορία εκτός δικαστηρίου κατά διαδίκου, η απάντηση του, είτε προφορική είτε διά συμπεριφοράς, δυνατό να αποτελεί παραδοχή στο βαθμό που αποτελεί αναγνώριση ολόκληρης της κατηγορίας ή μέρους της. Η σιωπή μπορεί να εκληφθεί ως παραδοχή αν οι περιστάσεις είναι τέτοιες που λογικά αναμένεται κάποια εξήγηση ή ακόμη και άρνηση (βλ. Adrian Keane "The Modern Law of Evidence", 5η έκδοση, σελ. 313). Το παρακάτω απόσπασμα από τον I.H. Denis "The Law of Evidence" έκδ.1999, εξηγεί πως το δικαστήριο προσεγγίζει τέτοια μαρτυρία. Υπογραμμίζουμε ό,τι ιδιαίτερα αφορά αυτή την υπόθεση: «It is clear that the Lords intended this principle, of the possible acceptance of accusing statements by demeanour, to apply equally to whatever form a defendant's reaction took. Denials, physical conduct and silence all seem to have been thought capable of interpretation as an informal admission of the truth of the statement. In relation to silence, in the form of a failure to deny the accusation, it became clear that an inference of acceptance could be drawn where a denial could reasonably be expected if the accusation were untrue. A critical factor in deciding this issue is whether the parties were on equal terms; if they were, it would prima facie be reasonable to expect the accused to deny a false accusation. Parties are generally on even terms in informal settings where one is not a position of authority over the other." Ακολουθεί η μετάφραση της περικοπής αυτής: «Είναι σαφές ότι το δικαστήριο της Βουλής των Λόρδων είχε την πρόθεση όπως η αρχή αυτή, της πιθανής αποδοχής των δηλώσεων που εμπερικλείουν κατηγορία διά συμπεριφοράς, ισχύει εξίσου οποιαδήποτε μορφή και αν παίρνει η αντίδραση του κατηγορούμενου. Αρνήσεις, φυσική διαγωγή και σιωπή όλα θεωρήθηκαν ότι μπορούσαν να ερμηνευθούν ως ανεπίσημη παραδοχή της αλήθειας τέτοιων δηλώσεων. Σε σχέση με τη σιωπή, που παίρνει τη μορφή παράλειψης να αρνηθεί ένας την κατηγορία, κατέστη σαφές ότι το συμπέρασμα παραδοχής θα μπορούσε να συναχθεί όπου λογικά θα αναμενόταν η διάψευση αν η κατηγορία δεν ήταν αληθής. Ένας ζωτικός παράγων για να αποφασισθεί το θέμα είναι κατά πόσο οι διάδικοι λειτουργούσαν επί ίσοις όροις. αν πράγματι έτσι είχαν τα πράγματα, θα ήταν εκ πρώτης όψεως λογικό να αναμένεται ο κατηγορούμενος να αρνηθεί μια ψευδή καταγγελία. Αυτή η ισότητα γενικά υφίσταται όπου ο περίγυρος είναι ανεπίσημος όπου ο ένας δε βρίσκεται σε θέση εξουσίας ή υπεροχής έναντι στον άλλο.» Στις υποσημειώσεις για το παραπάνω σχόλιο γίνεται αναφορά στη Wiedemann, ανωτέρω, και στην επίσης κλασσική επί του θέματος προηγούμενη υπόθεση Bessela v. Stern [1877] 2 C.P.D.
- Στο σύγγραμμα του Keane, ανωτέρω, πάλιν στη σελ. 313, απαριθμούνται οι γενικοί παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη για την αξιολόγηση των ανεπίσημων παραδοχών. Μεταξύ αυτών είναι evidence adduced by its maker at the trial with a view to explaining it away (μαρτυρία που προσάγει στη δίκη ο δηλώσας που σκοπό έχει να δώσει ικανοποιητική εξήγηση γιαυτή). Το σχόλιο αυτό γίνεται σε σχέση με το Άρθρο 4 της Civil Evidence Act 1995, αλλά δεν υπάρχει λόγος να αγνοηθεί εδώ η παραπάνω σοφή παρατήρηση.»
- Δεν μπορώ να δεχθώ ότι δεν γνώριζε ότι πληρώνονταν ποσά έναντι του υπολοίπου της, όταν αιτείτο και λάμβανε κρατικά επιδόματα. Ούτε βεβαίως και γίνεται πιστευτή όταν ισχυρίζεται ότι δήθεν δεν είχε υπόψη την επιστολή Τεκμήριο 4 ημερ. 12/11/2014 όπου και της αναφερόταν ότι θα πλήρωνε με μηνιαίες δόσεις για την κατοικία που αγόρασε -θέση που δεν τέθηκε στη Μ.Ε.1 κατά την αντεξέτασή της-)
- Όταν της υποδείχθηκε ότι ο λόγος που το 2009 εκείνη θυμήθηκε να παραπονεθεί για κακοτεχνίες ήταν ότι οχλήθηκε από επιστολή δικηγόρων των Εναγόντων για πληρωμή, τότε εκείνη ισχυρίστηκε ότι δεν ήταν αυτός ο λόγος και ότι είχε κινηθεί σχετική Αγωγή από τους Ενάγοντες εναντίον της η οποία αποσύρθηκε. Η αναφορά αυτή ειδικά ενισχύει την εντύπωσή μου για το ότι δεν έλεγε την αλήθεια ότι δεν γνώριζε περί της υποχρέωσής της για μηνιαίες δόσεις. Αν είχε ήδη κινηθεί αγωγή εναντίον της προηγουμένως, πως μπορεί να τελούσε, ως ισχυρίστηκε με την εντύπωση ότι δεν θα πλήρωνε το υπόλοιπο ποσό για την κατοικία, στην οποίαν κατοικούσε από το 2004, γιατί δήθεν δεν συμπληρώθηκε; Σε άλλο δε σημείο, σε πλήρη αντίφαση και με τους προηγούμενους αναληθείς της ισχυρισμούς, ισχυρίστηκε ότι είχε υποδειχθεί στους αγοραστές ότι πρώτα θα γίνονταν επιδιορθώσεις και μετά θα πλήρωναν.
- Επίσης απέδωσε -έστω κι εμμέσως- την παράλειψή της να παραπονεθεί για προβλήματα στην οικία της, σε ασθένειά της μέχρι το
- Κι όμως, ακόμη και μετά το 2009 (τελευταία επιστολή από Ενάγοντες σε εκείνην για επιδιορθώσεις στην οικία της δικηγόρους των Καθ' ων η Αίτηση), δεν απευθύνθηκε ξανά για τα προβλήματά της στους Ενάγοντες. Και δεν μπορώ να θεωρήσω ότι η καταχώρηση της Αγωγής διέκοψε τις όποιες σχέσεις κι επικοινωνίες τους, τόσο γιατί αιτήθηκε και της εκδόθηκε πιστοποιητικό ημερ. 18/3/2015 αλλά και γιατί το 2015 επίσης, ετοιμάστηκε Έκθεση του Μ.Υ.2 για να δοθεί - ως ο ίδιος ανέφερε ότι ανέμενε- στους Ενάγοντες, αλλά αυτό δεν έλαβε χώρα.
- Σημειώνω εδώ ότι πέραν της επιστολής Τεκμήριο 4, οι επιστολές 8.1.-8.4 αναφέρονται επίσης σε δόση. Βρίσκω λοιπόν ότι όχι μόνο γνώριζε για το ότι θα πλήρωνε με δόσεις αλλά και ουσιαστικά ποτέ δεν ενδιαφέρθηκε να εξοφλήσει μία κατοικία που με όποια προβλήματα και εάν είχε, την κατοικούσε και ζούσε μέσα με τα παιδιά της. Τα όσα λοιπόν προέβαλε ως ισχυρισμούς σε σχέση με την υποχρέωσή της για πληρωμή, ήταν ξεκάθαρες προφάσεις και δικαιολογίες για την άρνησή της να πληρώσει την κατοικία. Το εάν αυτό σχετιζόταν με κακοτεχνίες ή όχι δεν διαφοροποιεί τα πράγματα. Έρχομαι στην ισχυριζόμενη ύπαρξη προβλημάτων σε σχέση με την κατοικία. Κατ' αρχή, από τη στάση της τόσο στο Δικαστήριο και από τη διαχρονική στάση της, ως φαίνεται και στον τρόπο αντίδρασής της και στις επιστολές της, κρίνω ότι είχε μία σοβαρή τάση μεγαλοποίησης των όποιων προβλημάτων υπήρχαν στην οικία της και διόγκωσής τους. Από την ημερομηνία που απέστειλε τα Τεκμήρια 30 και 31 (πρώτη επικοινωνία της με τους Ενάγοντες μετά τις επικοινωνίες για επιδιορθώσεις περί το 2005-2006) ημερομηνιών 22/7/09 και 24/9/09, μπορώ να συνάξω ότι αυτό αποτελούσε αντίδρασή της στο ότι οι Ενάγοντες απευθύνθηκαν σε εκείνη μέσω δικηγόρου ζητώντας το Μάιο 2009 ένα μη αμελητέο οφειλόμενο ποσό (Τεκμήριο 9). Διαφάνηκε όμως ότι τόσο το 2005 υπήρξαν προβλήματα στην κατοικία της και ότι εντοπίζονταν προβλήματα και το
- Η στάση των Εναγόντων, ως διαφάνηκε από τη μαρτυρία των Μ.Ε 3, 4 και 5 ήταν να μην αναγνωρίζουν ότι τα εν λόγω προβλήματα, να οχυρώνονται πίσω από τη συμβατική πρόνοια περί υποχρέωσης επιδιόρθωσης εντός 1 έτους και να συμπεριφέρονται ως να ήταν παροχή φιλανθρωπίας οι όποιες επιδιορθώσεις. Ως όμως θα εξηγηθεί πιο κάτω, το να παραδοθεί μία ορθώς οικοδομημένη κατοικία σε ένα αγοραστή, αποτελεί εξυπακουόμενο όρο μίας κατασκευαστικής σύμβασης. Επίσης δεν παραλείπω επί του προκειμένου να σημειώσω ότι αν και έγινε προσφορά στην Εναγόμενη να της γίνουν κάποιες επιδιορθώσεις, εκείνη δεν ανταποκρίθηκε. Επέμενε δε να καταλογίζει ότι οι Ενάγοντες της είχαν αναφέρει την ύπαρξη διαφορικής καθίζησης και ότι της το ανέφερε και ο Πολιτικός Μηχανικός της, κάτι για το οποίο σαφώς δεν γίνεται πιστευτή, αφού η εντύπωση που μου έδωσε η Εναγόμενη από τις σχετικές της αναφορές σε σχέση με τις υποχρεώσεις της, ήταν ότι δεν διστάζει να προβάλλει αναλήθειες και υπερβολές και συμπεραίνω ότι το ίδιο έπραξε και στη συγκεκριμένη περίπτωση. Η παράλειψή της επί 3 χρόνια να αναφερθεί στο θέμα μετά το 2006, η παράλειψή της να εφοδιάσει με στοιχεία (δεν με έπεισε ότι δεν είχε λεφτά να πληρώσει τον ειδικό της εκείνη την περίοδο και ότι ήταν χατιρική η εμπλοκή του Πολ.Μηχανικού στον οποίον αναφέρθηκε) όταν της ζητήθηκε, δείχνουν ότι η επιμονή της επί της διαφορικής καθίζησης εντάσσεται στα πλαίσια των υπερβολών της για τα προβλήματα της οικίας και στα πλαίσια των προσπαθειών της για να αποφύγει τις συμβατικές της υποχρεώσεις, τις οποίες και γνώριζε πολύ καλά. Ενώ υπήρξε προσφορά προς εκείνην για επιδιόρθωση πατώματος (βλ. Τεκμήριο 33, ημερ. 23/11/2009), όχι μόνο εν απάντησε σε εκείνην, αλλά ως ανέφερε δίνοντας μαρτυρία, προέβη η ίδια σε αλλαγή κάποιων πατωμάτων με παρκέ. Προκαλεί δε τουλάχιστον απορία πως είναι δυνατόν, ενώ μερίμνησε για αλλαγή με παρκέ όπως η ίδια ανέφερε, άφησε να παρέμενε άλυτο πρόβλημα σπασμένου τζαμιού μέχρι το 2015 που συντάχθηκε η Έκθεση Τεκμ. 41 - το οποίο ως ισχυρίστηκε στον εμπειρογνώμονά της σύμφωνα με τη μαρτυρία του, έσπασε ένα χρόνο μετά την εγκατάστασή της στην κατοικία- ή πως δεν προέβηκε σε αντικατάσταση ισχυριζόμενων κατεστραμμένων - κι αυτονόητα επικίνδυνων- από υγρασία πριζών (δεν αναφέρθηκε σε οποιαδήποτε αλλαγή ή επιδιόρθωσή τους), σε ένα σπίτι όπου διαμένει η ίδια και διέμεναν ή διαμένουν ή φιλοξενούνται συγγενικά της πρόσωπα. Σε συνδυασμό όμως με τη μαρτυρία του Μ.Υ.2 Κακουτά, οι ισχυρισμοί και διαπιστώσεις του οποίου γίνονται μερικώς αποδεκτοί ως πιο κάτω θα αναλυθεί, μπορώ να δεχθώ ένα κάποιο μέρος της μαρτυρίας της για τα προβλήματα στην κατοικία (αν αυτά συνιστούν κακοτεχνίες ή όχι είναι κάτι που θα αναλυθεί όμως στη συνέχεια). Αν και αξιολογώ με πολλή επιφύλαξη τις αιτιάσεις της, με δεδομένο ότι παρέλαβε την κατοικία και κατοικούσε εντός εκείνης, βρίσκω ότι από την αρχή είχαν εγερθεί ζητήματα και από την αρχή παρουσιάστηκαν διάφορα προβλήματα. Το ποια προβλήματα ανάγονται στην κατασκευή, θα αναλυθεί αμέσως κατωτέρω. Αξιολόγηση μαρτυρίας Μ.Υ.2 εμπειρογνώμονα Κακουτά Έρχομαι στον εμπειρογνώμονα της Εναγομένης κ. Κακουτά. Πριν εξετάσω τη μαρτυρία του, οφείλω να πω ότι -για λόγους που εξηγώ- ότι πράγματι υπάρχει λόγος να ληφθεί υπόψη και να μην αγνοηθεί, και κρίνεται αναγκαίο να εξεταστεί αυτή συνολικά και πολύ προσεκτικά. Μπορεί η Εναγόμενη να εγείρει απαιτήσεις για κακοτεχνίες, ακόμα και εάν διαπιστώθηκαν μεταγενέστερα και ανεξαρτήτως του εάν καλύπτονταν ή όχι ρητά συγκεκριμένα ζητήματα από τις περιλαμβανόμενες στο Τεκμήριο 3 συμβόλαιο προδιαγραφές (π.χ. όρος για τριφτό τσιμέντο που γίνεται αναφορά για το χώρο στάθμευσης) ή περιεχόταν συμβατικός όρος ότι καλύπτονταν κατασκευαστικά ελαττώματα για 12 μήνες. Δεν μπορώ να δεχθώ ότι ο όρος επί του συμβολαίου Τεκμήριο 3 (όρος 20) , που περιόριζε την περίοδο ευθύνης για την οποία ίσχυε το συμβόλαιο τους Ενάγοντες σε σχέση με ελαττωματική εργασία σε 1ς μήνες, απαλλάσσει τους Ενάγοντες από τον εξυπακουόμενο σε κατασκευαστικές συμβάσεις όρο να παραδώσει ένας πωλητής-κατασκευαστής σε έναν αγοραστή κατοικίας μία καλώς δομημένη και κατοικήσιμη κατοικία, χωρίς προβλήματα στην καθημερινή απόλαυσή της τα οποία να προκύπτουν από την κατασκευή της. Ανάλυση σε σχέση με τους εξυπακουόμενους όρους σε κατασκευαστικές συμβάσεις, γίνεται από το συνάδελφο κ. Χ.Φιλίππου Π.Ε.Δ., Α.Ε.Δ. ως ηταν τότε, στα πλαίσια της Αγωγής Ε.Δ. Λάρνακας Γεωργιάδη ν. Ταχυδομή Κατασκευαστική Λτδ, Αρ. Αγωγής: 2008/2011, απόφαση ημερ. 25/4/2019 (η παράθεση του σχετικού αποσπάσματος εκτείνεται μέχρι τη σελ. 21 της παρούσας απόφασης): " Η εναγομένη είχε αναλάβει με τη Σύμβαση να δώσει και γραπτή εγγύηση για 8 χρόνια για την σωστή κατασκευή και τα υλικά κατασκευής ενώ στη βάση του όρου 10 η εναγομένη είναι υποχρεωμένη να ανεγείρει την οικία σύμφωνα με τους όρους των σχεδίων και την τεχνολογία crosswise αλλά και να καταβάλει το μέγιστο των δυνάμεων της προκειμένου να ανεγείρει την «οικοδομή σύμφωνα με τους καλύτερους κανόνες τεχνικής και επιδεξιότητας». Άρα υπήρχε σαφής συμβατική υποχρέωσή της να προσφέρει οικία δεκτική οίκησης. Ακόμα όμως και αν ήθελε θεωρηθεί ότι ο σαφής αυτός όρος δεν παράγει υποχρέωση της εναγομένης, αυτή «αναδύεται» και ως εξυπακουόμενος όρος της σύμβασης (Τεκμ. 1 και 2). Σχετική είναι η απόφαση Μοσφιλιώτης Λτδ ν. Βωνιάτη κ.α.,
(1992)1 ΑΑΔ 570 όπου αναφέρθηκε ότι: «Παρά το γεγονός ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο είχε κάμει στην απόφασή του ρητή αναφορά σε ρητό όρο της σύμβασης σύμφωνα με τον οποίο οι Εφεσείοντες έχουν υποχρέωση να παραδώσουν στους Εφεσίβλητους το διαμέρισμα "εσωτερικώς κατοικήσιμο", και παρά το γεγονός ότι είχε προβεί σε εύρημα ότι το διαμέρισμα δεν ήταν κατάλληλο για χρήση ως κατοικία, θεώρησε εντούτοις αναγκαίο να εξετάσει κατά πόσο, σύμφωνα με την Αγγλική νομολογία, υπάρχει εξυπακουόμενη υποχρέωση των Εφεσειόντων να παραδώσουν το διαμέρισμα σε κατοικήσιμη κατάσταση. Είναι φανερό ότι όλα όσα αναφέρει το πρωτόδικο Δικαστήριο στην απόφαση του σχετικά με την ύπαρξη εξυπακουόμενου όρου της σύμβασης ταυτόσημου με το ρητό όρο της ίδιας σύμβασης δεν ήταν αναγκαία και ασφαλώς λέχθηκαν ως εκ του περισσού. Έδωσαν, εντούτοις, αφορμή στους Εφεσείοντες να αμφισβητήσουν την ορθότητα του επίδικου αυτού μέρους της πρωτόδικης απόφασης για λόγους, βέβαια, που δεν ευσταθούν. Συμφωνούμε ότι στην παρούσα περίπτωση δεν χωρεί ο επίδικος εξυπακουόμενος όρος, όχι γιατί έρχεται σε αντίθεση με οποιοδήποτε όρο της σύμβασης σχετικά με τη μόνωση της ταράτσας, αλλά γιατί το θέμα της καταλληλότητας του διαμερίσματος για χρήση ως κατοικίας καλύπτεται πλήρως από ρητό όρο της σύμβασης ο οποίος δεν περιέχει οποιεσδήποτε επιφυλάξεις οι οποίες δυνατό να ενυπάρχουν στον επίδικο εξυπακουόμενο όρο σύμφωνα με τη νομολογία. Το εύρημα του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι το διαμέρισμα δεν ήταν κατάλληλο για χρήση ως κατοικία προσδιορίζει από μόνο του την παράβαση της ρητής συμβατικής υποχρέωσης των Εφεσειόντων να παραδώσουν στους Εφεσίβλητους το πωληθέν διαμέρισμα σε κατοικήσιμη κατάσταση και επιβάλλει στο εκδικάσαν Δικαστήριο την υποχρέωση να επιδικάσει σ' αυτούς εύλογη αποζημίωση για τη ζημιά που έχουν υποστεί. Οι Εφεσίβλητοι δε χρειάζεται να αποδείξουν τίποτε πέραν αυτού σχετικά με την αιτία των ρωγμών στην οροφή. Θα θέλαμε, εντούτοις, να προσθέσουμε ότι το γεγονός ότι στην Κύπρο είναι, δυστυχώς, σύνηθες φαινόμενο να χρησιμοποιούνται για την κατασκευή ταράτσων από μπετόν αρμέ τέτοια υλικά και να επιδεικνύεται τέτοια δεξιοτεχνία και φροντίδα κατά την κατασκευή τους ώστε να παρουσιάζονται ρωγμές, όχι βέβαια της έκτασης και του μεγέθους των ρωγμών που είχαν παρουσιαστεί στο επίδικο διαμέρισμα, δε θα απάλλασσε τους Εφεσείοντες της υποχρέωσης τους να παραδώσουν διαμέρισμα σε κατοικήσιμη κατάσταση έστω και αν η υποχρέωση αυτή ήταν συνέπεια του εξυπακουόμενου και όχι του ρητού και απόλυτου όρου που υπάρχει στην παρούσα σύμβαση ». Η υπόθεση Jennings v. Tavener, [1955] 2 All E.R. 769 αφορούσε οικοδόμηση και παράδοση οικίας στον ενάγοντα από τον κατασκευαστή, στην οποία παρουσιάστηκαν ρωγμές που δημιουργήθηκαν από την διαρροή υγρασίας στα θεμέλια λόγω του αργιλώδους εδάφους (clay soil) και η οποία προερχόταν από τις ρίζες δένδρων Λεύκας που βρίσκονταν 30 με 40 πόδια πίσω από το υποστατικό. Αποφασίστηκε ότι στα κατασκευαστικά συμβόλαια, ο εξυπακουόμενος όρος για οικοδόμηση κατοικήσιμης κατοικίας με επιμελή τρόπο, συμπεριλαμβάνει και την σωστή θεμελίωση στο υπέδαφος. Η διαρροή υγρασίας από τα εν λόγω δένδρα, ήταν ένας γνωστός κίνδυνος που όφειλε να λάβει υπόψη ο κατασκευαστής. Λέχθηκε περαιτέρω ότι αν αποδειχθεί ότι η οικία οικοδομήθηκε με τρόπο που να μην αντιμετωπίζεται η υγρασία στα θεμέλια, τότε ο κατασκευαστής είναι υπεύθυνος για παραβίαση του πιο πάνω εξυπακουόμενου όρου για οικοδόμηση της κατοικίας με επαγγελματικά επιμελή τρόπο. Στο σύγγραμμα Hudson's Building and Engineering Contracts (10th ed) σελ 273-275 στο οποίο και πάλι ο ευπαίδευτος συνήγορος του ενάγοντος με παρέπεμψε, αναφέρον τα ακόλουθα ως προς την υποχρέωση του εργολάβου έναντι του εργοδότη ότι:
(2)Obligations as to Design and Quality of Materials and Work. So far, the contractor's obligation to bring the work to completion has been considered, and it has been seen that an employer does not in any way warrant the practicability of his architect's or engineer's design, and that the contractor's obligation to bring the works to completion by whatever means may be necessary is, in the absence of express terms, unaffected by the architect's production of the initial design. It is now proposed to deal with obligations which may continue after completion in regard to the work done by the contractor. In so far as there is a clear breach of an express term describing the work to be done, no problem arises other than that created by the possible binding effect of a final certificate. The present subsection is concerned with implied obligations, or the interpretation of express warranties, as to quality, and it is now proposed to consider the subject under three heads, namely, design, materials and workmanship. In fact it should be appreciated that, in the senses in which they are often used, these expressions may overlap to a considerable extent. Thus design is wide enough to include (and include correctly) not merely structural calculations and the dimensions, shape and location of the work, but the choice of particular materials for particular functions and, similarly, the choice of particular work processes. In other words, in sophisticated contracts the design includes the specification as well as the drawings. The concept of workmanship as it is often used may really mean design in one of the senses indicated above, as when a carpenter decides to use noncorrosive nails or screws in an exposed position or where a long life is demanded of his work, or a butt joint where a mortise and tenon is necessary, or where a plasterer decides that an extra coat is needed on a particular surface to give an even finish, or a tiler lays tiles to falls to take off stormwater, or a bricklayer chooses a particular mix for his mortar. Again, materials may be said to be of poor quality when what is meant is that they have been chosen for the wrong purpose, as common bricks for facing bricks, or iron cramps for zinc. All these are, on close analysis, cases of design, because they involve the element of deliberate choice as suitable for their purpose, but are frequently not so referred to because the finer details of construction, even in sophisticated contracts, and in less formal contracts a great deal of important design, may be left to the " good building practice " of the tradesmen or contractor concerned, for which the word " workmanship " is commonly used. In this subsection the word " design " is used in the sense of the suitability for its intended purpose of the final permanent work, in so far as that may result from the intentions of those conceiving and planning the work, whoever they may be. .. It is submitted that a contractor undertaking to do work and supply materials impliedly undertakes: (
- a)to do the work undertaken with care and skill or, as some-times expressed, in a workmanlike manner; (
- b)to use materials of good quality. In the case of materials described expressly this will mean good of their expressed kind. (In the case of goods not described, or not described in sufficient detail, it is submitted that there will h'; reliance on the contractor to that extent, and the warranty in (
- c)below will apply); (
- c)that both the work and materials will be reasonably fit for the purpose for which they are required, unless the circumstances of the contract are such as to exclude any such obligation (this obligation is additional to that in (
- a)and (b ), and only becomes relevant, for practical purposes, if the contractor has fulfilled his obligations under (
- a)and (
- b)). The first two obligations (
- a)and (
- b)correspond to the warranty of merchantability, and that under (
- c)to the warranty of suitability, under section 14 of the Sale of Goods Act 1893. The obligation under (
- c)is here called the "design" obligation and extends, it is submitted, to all defects of planning or conception of the building or project in question including, as stated, the selection of all materials and work processes. The purpose for which the work or materials are required must, it is submitted, be considered in the light of the reasonable life of the building or project, or of the relevant part of it if the part can reasonably be expected to have a shorter life than that of the main structure. In rare cases the circumstances of the contract may serve to exclude the warranties in (
- a)and (b), as well as the warranty in (c). It is now certain that the obligation to use good materials is absolute and independent of fault. Defects in a large number of the "materials" used by contractors may in fact be due to the careless work of a sub-contractor, but to one working off the site rather than upon it, e.g. in the manufacture of items such as windows, doors and joinery, and pre-cast concrete units, and evenbricks; so to that extent the contractor's implied obligation is, on close analysis, only a warranty that someone else's work, whether or not in contractual relations with him, has also been carefully and skilfully done». Συνεπώς αποτελεί καλά καθιερωμένη αρχή στα κατασκευαστικά συμβόλαια και στην πρακτική, ότι μέρος των υποχρεώσεων του εργολάβου είναι και η υποχρέωσή του όπως εκπονήσει ορθά κατασκευαστικά σχέδια και στατικούς υπολογισμούς καθώς και να επιλέξει τα κατάλληλα υλικά για την συγκεκριμένη εργασία, την οποία έχει αναλάβει να διεκπεραιώσει. Και αυτή του η υποχρέωση υπάρχει και εξυπακουόμενα τόσο για αυτόν όσο και για τους υπεργολάβους που εργάζονται στο εργοτάξιο." Θα μπορούσε όμως μία σχετική παράβαση να συνιστά και αμέλεια. Η Νομολογία διευκρινίζει ότι εφόσον στοιχειοθετούνται τα ουσιώδη γεγονότα τα οποία περιβάλλουν την απαίτηση είναι παραδεκτή η παροχή αρμόζουσας θεραπείας άσχετα από το ακριβές νομικό πέπλο κάτω από το οποίο τίθεται η απαίτηση. Βλ. Αριστοδήμου ν. Χαραλάμπους
(1990)1 ΑΑΔ 319, Kennedy Hotels Ltd v. Indjirdjian
(1992)1(A)AAΔ.400, Maison Jenny
(2002), πιο πάνω, Στυλιανού ν. Παπακλεοβούλου
(1982)1 ΑΑΔ 542, Πελεκάνος (Διαχειριστής) κ.α. ν. Πελεκάνου
(2006)1 (Α) ΑΑΔ
- Ανάλυση περί αμέλειας σε σχέση με συμβάσεις εκτέλεσης εργασιών έλαβε χώρα από τον κ. Παναγιώτου Α., τότε Α.Ε.Δ., σήμερα Π.Ε.Δ., στα πλαίσια της Αγωγής Ε.Δ. Λ/σιας 5531/2007, όπου κι αναφέρθηκαν τα πιο κάτω: «Θα εξετάσω στην συνέχεια κατά πόσον έχει αποδειχθεί και η δεύτερη βάση αγωγής για το αστικό αδίκημα της αμέλειας. Σε σχέση με αυτό το θέμα, παραπέμπω στο άρθρο 51(β) του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου (Κεφ.148) όπου προσδιορίζεται η υποχρέωση επίδειξης δεξιότητας και επιμέλειας από ένα προσοντούχο επαγγελματία στα πλαίσια άσκησης του επαγγέλματος του, είτε υπό τη μορφή εκτέλεσης εργασιών είτε από την παροχή υπηρεσιών. Το άρθρο 51(β) έχει ως εξής: «
- Αμέλεια συνίσταται— (α) .............................. (β) στην παράλειψη καταβολής τέτοιας δεξιότητας ή επιμέλειας για την άσκηση επαγγέλματος, επιτηδεύματος ή ασχολίας όπως ένα λογικό συνετό πρόσωπο, που έχει τα προσόντα για την άσκηση του επαγγέλματος αυτού, επιτηδεύματος ή ασχολίας θα κατέβαλλε υπό τις περιστάσεις, και στην πρόκληση ζημιάς εξαιτίας αυτής: Νοείται ότι για αυτή δύναται να τύχει αποζημίωσης μόνο το πρόσωπο έναντι του οποίου ο υπαίτιος της αμέλειας υπείχε υποχρέωση, υπό τις περιστάσεις, να μην επιδείξει αμέλεια.» Η στοιχειοθέτηση του αστικού αδικήματος της αμέλειας σύμφωνα με την νομολογία, προϋποθέτει την εξέταση των πιο κάτω στοιχείων:
- Κατά πόσον υπάρχει καθήκον επιμέλειας από τον εναγόμενο στον ενάγοντα.
- Αν η απάντηση στο πρώτο ερώτημα είναι θετική, κατά πόσον υπάρχει παράβαση του πιο πάνω καθήκοντος και ποια συμπεριφορά συνιστά την παράβαση.
- Κατά πόσον ο ενάγων έχει υποστεί ζημιά ή απώλεια ως αποτέλεσμα της παράβασης του καθήκοντος επιμέλειας που είχε έναντι του ο εναγόμενος. Πρέπει επί του προκειμένου να αποδειχθεί αιτιώδεις συνάφεια μεταξύ της παράβασης του καθήκοντος επιμέλειας και της ζημιάς. Στα πιο πάνω, πρέπει να προστεθούν και οι έννοιες του «μέσου συνετού ανθρώπου» αλλά και της «δυνατότητας πρόβλεψης της ζημιάς» που αποτελούν ένα μέτρο κρίσης προκειμένου να αποφασιστεί κατά πόσον μια συγκεκριμένη συμπεριφορά συνιστά παράβαση του καθήκοντος επιμέλειας. Στην παρούσα περίπτωση και έχοντας υπόψη τα ευρήματα του Δικαστηρίου, κρίνω ότι η ενάγουσα είχε καθήκον επιμέλειας προς τους εναγομένους να οικοδομήσει με την αναγκαία δεξιοτεχνία την πολυκατοικία και να τους παραδώσει το επίδικο διαμέρισμα σε καλή κατάσταση χωρίς προβλήματα κακοτεχνιών που να καθιστούν προβληματική την διαμονή σε αυτό. Κρίνω περαιτέρω ότι η ενάγουσα παραβίασε το πιο πάνω καθήκον επιμέλειας που είχε έναντι των εναγομένων.» Λαμβάνω υπόψη μου εδώ και τα και τα όσα λέχθηκαν στην υπόθεση Χαράλαμπος Χαραλάμπους ν. Decostone Ltd Πολιτική Έφεση 305/2007, ημερ.1/6/2010,
(2010)1 Α.Α.Δ. 747 που σχετίζεται άμεσα με την μαρτυρία εμπειρογνώμονα σε σχέση με κακοτεχνίες: "Η διακρίβωση ύπαρξης προβλημάτων, ελλειμμάτων ή αδυναμιών σε ένα έργο που ανάλαβε να κατασκευάσει ένας διάδικος δεν δημιουργεί, χωρίς άλλο, θέμα κακοτεχνιών και δεν εξουδετερώνει ή μειώνει την υποχρέωση εκείνου που εγείρει θέμα ευθύνης να στοιχειοθετήσει την αμέλεια που καταλογίζει στο διάδικο ή την ύπαρξη και παράβαση συμβατικού όρου στο πλαίσιο εκτέλεσης της σύμβασης". Ως γενικές διαπιστώσεις, πριν την ανάλυση των διαπιστώσεων του Μ.Υ.2 παραθέτω τα εξής.
- Αν και οι γενικές θέσεις της Ενάγουσας σε σχέση με τις ισχυριζόμενες κακοτεχνίες επί της οικίας που διαμένει προβλήθηκαν στους μάρτυρες των Εναγόντων και ειδικά στους Μ.Ε. 3,5 και 6, δεν μπορώ να μην παρατηρήσω ότι η Έκθεση του κ. Κακουτά (Τεκμήριο 41), την οποία μάλιστα ο ίδιος ως ανέφερε, ετοίμασε για να υπάρξει συζήτηση επί αυτής με τους Ενάγοντες -και άρα όχι για να παρουσιαστεί στο Δικαστήριο- δεν τέθηκε προς σχολιασμό σε εκείνους. Ούτε οι φωτογραφίες τις οποίες παρουσίασε ο κ. Κακουτάς. Ο κ. Κακουτάς, προέβη δε σε ευρήματα, μετά από επίσκεψη το 2015, 10 χρόνια μετά την κατασκευή και παράδοση της κατοικίας και την κατοίκησή της από την Εναγόμενη και την οικογένειά της.
- Στην Ευσταθίου Δημήτρης ν. Alpha Bank Ltd
(2012)1 ΑΑΔ 1682, αναφέρθηκαν τα πιο κάτω (η υπόθεση αφορούσε ευρήματα πραγματογνώμονα γραφολόγου των Εναγομένων που δεν τέθηκαν ενώπιον του εμπειρογνώμονα γραφολόγου μάρτυρα των Εναγόντων και τέθηκαν πρώτη φορά κατά την παρουσίαση της υπόθεσης των Εναγομένων): "Ως προς το πρώτο, ούτε καν απασχόλησε το πρωτόδικο Δικαστήριο στο τελικό σκεπτικό του απορρίπτοντας την αγωγή, ότι ο Κτωρίδης δεν αντεξετάστηκε επί καίριων ζητημάτων, τα οποία προωθήθηκαν αργότερα στη μαρτυρία της Καμπούρη, ώστε να ενεργοποιηθεί η αρχή που έχει καθορίσει, μεταξύ άλλων, και η απόφαση Adidas Sportshuhfabriken Ad Dassler KG v. The Jonitexo Limited
(1987)1 Α.Α.Δ. 383, ότι το Δικαστήριο έχει διακριτική ευχέρεια να αγνοήσει, ιδιαίτερα στην απουσία οποιασδήποτε σαφούς εξήγησης, μαρτυρία που ενώ ο ένας των διαδίκων θεωρεί σημαντική για την υπόθεση του, εν τούτοις παραλείπει εσκεμμένα ή αμελώς, από του να τη θέσει στον αντίδικο του προς σχολιασμό." Δεν θα αγνοηθεί η Έκθεση Κακουτά όμως. Απλώς θα αξιολογηθεί με αρκετή επιφύλαξη. Υπήρχε σε κάθε περίπτωση το δικαίωμα των Εναγόντων, να αιτηθούν επανακλήτευση κάποιου μάρτυρα για να απαντήσει ειδικά ή ακόμα για να αιτηθούν άδεια να προσκομίσουν αντικρουστική μαρτυρία στη μαρτυρία Κακουτά. Δεν ασκήθηκε τέτοιο δικαίωμα εκ μέρους τους. Επίσης, μπορεί η ίδια η Έκθεση Κακουτά Τεκμήριο 41 -και κακώς θα έλεγα- να μην δεν τέθηκε υπόψη για σχολιασμό, αλλά τα βασικά ευρήματά της υποβάλλονταν σε μάρτυρες.
- Δεν διαφεύγει επίσης της προσοχής μου, επειδή η μαρτυρία συναξιολογείται συνολικά και όχι μικροσκοπικά ότι ως προς τους ισχυρισμούς της Εναγόμενης για κακοτεχνίες, αυτοί, μετά από την πρώτη επισκευή στην κατοικία της το 2006, προβλήθηκαν και το 2009, δηλαδή 3 χρόνια μετά. Επίσης το ότι ενώ κλήθηκε, ως προανέφερα πιο πάνω η Εναγόμενη να αποστείλει Έκθεση άλλου εμπειρογνώμονα τον οποίον επικαλείτο (Θ.Δημητρίου), δεν ανταποκρίθηκε. Τέλος, δεν μου διαφεύγει ότι ο κ. Κακουτάς δεν παρουσίασε κάποια χρέωση ή τιμολόγιο για τις υπηρεσίες του. Με πολλή επιφυλακτικότητα λοιπόν, προβαίνω στον ακόλουθο σχολιασμό σε σχέση με τα ευρήματα του κ. Κακουτά ως διατυπώνονται στην Έκθεσή του, αναφέροντας κατά πόσον έχω πεισθεί ότι ανάγονται σε κατασκευαστικά ελαττώματα, αφού σε μία κατοικία έστω και 10 χρόνων κάποια φαινόμενα δεν είναι λογικό να παρατηρούνται και είναι λογικό να μπορεί να εξαχθεί συμπέρασμα από έναν ειδικό κατά πόσον ανάγονται στην κατασκευή ή προκύπτουν από κακή χρήση ή έλλειψη συντήρησης. Εξωτερικοί χώροι
- Όσον αφορά τις αναφερόμενες εκτεταμένες αποφλοιώσεις στους εξωτερικούς τοίχους που εφάπτονται με τη βεράντα της εισόδου, και υγρασίες που αποδίδονται σε μη τοποθέτηση κατρόχαρτου που έχει ως αποτέλεσμα οι τοίχοι να απορροφούν νερό από το έδαφος (βλ. παρ. 15γ Παρ. Α του Τεκμηρίου 3- Πωλητηρίου) εξήγησε ο κ. Κακουτάς ότι η μόνωση της βεράντας δεν επεκτάθηκε στο κάθετο τμήμα της τοιχοποιίας και ότι θα έπρεπε να είχε τοποθετηθεί συγκεκριμένο μονωτικό φύλλο και δεν έγινε (15γ Πωλητηρίου Παρ. Α) και όταν τελικά τοποθετήθηκε δεν κάλυψε το κάθετο μέρος της τοιχοποιίας. Ήταν πειστικός επί αυτού ο μάρτυρας, τόσο ως προς το πρόβλημα που επισήμανε όσο και ως προς την προτεινόμενη λύση του προβλήματος με αφαίρεση πλακακιών και τοποθέτηση μόνωσης και ενέσιμη υδατοστεγάνωση κι επιδιόρθωση των χρισμάτων και μπογιάς στους εξωτερικούς κι εσωτερικούς τοίχους. Κρίνω ότι εξηγήθηκε επαρκώς το εν λόγω συμπέρασμα του εμπειρογνώμονα. Όντως στο Παράρτημα Α του αγοραπωλητηρίου Τεκμηρίου 3, παρ. 15(γ) γινόταν πρόνοια για μόνωση με κατρόχαρτο στους τοίχους ισογείου και με φύλλο Derbigun ή άλλο μονωτικό υλικό. Για τους λόγους που εξήγησε ο κ. Κακουτάς στην Έκθεσή του αυτό δημιουργεί τις αποφλοιώσεις στο επίχρι