Rune Bjornstad ν. Άννας Μαρίας Κατσιολούδη κ.α., Αρ. Αγωγής: 1410/2020, 20/9/2022

(1991)1 Α.Α.Δ 24. Έτσι, το Δικαστήριο δεν δύναται να προχωρήσει να επιλύσει θέματα, τα οποία δεν αποτέλεσαν μέρος της δικογραφίας. Σχετική είναι η απόφαση Latifundia Properties Ltd ν. Ανδρέα Μιχαήλ Ψάκη

(2003)1 ΑΑΔ

1. Ο ενάγων στην Έκθεση Απαίτησής του ισχυρίστηκε ότι είναι ιδιοκτήτης του τεμαχίου με αριθμούς εγγραφής { }. Η εναγόμενη 1 είναι ιδιοκτήτρια του τεμαχίου με αριθμούς { }, και ο εναγόμενος 2 είναι κάτοχος αυτού, καθώς το χρησιμοποίει και το εκμεταλλεύεται κατόπιν συγκατάθεσης της εναγόμενης
2. Εξ αιτίας της ανύψωσης του επιπέδου χώματος στο τεμάχιο της εναγόμενης 1, στις 12.10.2018 μεταφέρθηκε μάζα χώματος και λάσπης προς το ακίνητο του ενάγοντα προκαλώντας ζημία στην κολυμβητική δεξαμενή και στον ευρύτερο εξωτερικό χώρο του υποστατικού του. Ο ενάγοντας δικογράφησε επίσης τις ενέργειες στις οποίες προέβη μετά το πιο πάνω περιστατικό. Τέλος, δικογράφησε λεπτομέρειες των ειδικών αποζημιώσεων που αξιοί. Οι εναγόμενοι στην Υπεράσπισή τους αποδέχθηκαν ότι η εναγόμενη 1 είναι ιδιοκτήτρια του τεμαχίου { } αλλά αρνήθηκαν ότι ο εναγόμενος 2 το χρησιμοποιεί και ισχυρίστηκαν ότι ουδεμία σχέση με αυτό και ουδέποτε προέβη σε οποιαδήποτε ενέργεια εντός αυτού. Δέχθηκαν ότι η εναγόμενη 1 κάλυψε το όρυγμα που υπήρχε εντός του τεμαχίου της με χώμα και το έφερε στο ίδιο επίπεδο με το υπόλοιπο χωράφι. Αρνήθηκαν όμως ότι ανυψώθηκε το επίπεδο χώματος. Αρνήθηκαν την ευθύνη για τις ζημίες που ισχυρίζεται ο ενάγοντας προβάλλοντας τη θέση ότι ευθύνεται ο τελευταίος για αυτές, αφού απέκοψε τη ροή του υδατορέματος. Αρνήθηκαν, περαιτέρω, τις επικαλούμενες ζημίες. Ως προς τον εναγόμενο 2 ειδικότερα ήγειραν προδικαστική ένσταση ισχυριζόμενοι ότι ο εναγόμενος 2 ουδέποτε ήταν κάτοχος του επίδικου τεμαχίου. Μαρτυρία Oι διάδικοι καταχώρησαν εγγράφως τη μαρτυρία τους. Εκ μέρους του ενάγοντα κατέθεσε γραπτή μαρτυρία ο ενάγοντας και ο πολιτικός μηχανικός που ετοίμασε έκθεση εμπειρογνωμοσύνης, ως ΜΕ
3. Ο ενάγοντας κατέθεσε ως Τεκμήριο 1 τον τίτλο ιδιοκτησίας σε σχέση με το ακίνητό του. Περαιτέρω αναφέρθηκε στις συνθήκες πρόκλησης των ζημιών στην περιουσία του και στις ενέργειές του μετά την πρόκληση της ζημίας. Ισχυρίστηκε ότι αποτάθηκε στον κοινοτάρχη της κοινότητας εντός της οποίας βρίσκεται το ακίνητο και ότι είχε επικοινωνία με τον εναγόμενο 2 ως προς την επίλυση του ζητήματος. Κατέθεσε σειρά τεκμήριων ως προς τις κατ' ισχυρισμόν ειδικές ζημίες που υπέστη. Συγκεκριμένα κατέθεσε ως Τεκμήριο 2 τιμολόγιο για την έκθεση πραγματογνωμοσύνης καις ως Τεκμήριο 3 δέσμη έγγραφων αποτελούμενη από τιμολόγιο πληρωμής για τις κατ' ισχυρισμόν ζημίες στην πισίνα και τον καθαρισμό της αντλίας αυτής. Περαιτέρω, κατέθεσε ως Τεκμήριο 4 απόδειξη πληρωμής σε ιδιώτη τοπογράφο για την εξωτερική εργασία της εξωτερικής οριοθέτησης του ακινήτου οριοθέτησης και ως Τεκμήριο 5 δέσμη έγγραφων που αφορούν την απόδειξη πληρωμής των σχετικών τελών στο Κτηματολόγιο. Τέλος κατέθεσε ως Τεκμήριο 6 επιστολή των δικηγόρων του ημερομηνίας 30.9.
4. Ο ΜΕ1 αναφέρθηκε στα προσόντα του ως πολιτικού μηχανικού και στις εργασίες της εταιρείας { } της οποίας είναι διευθυντής, η οποία ασχολείται με τη διερεύνηση ατυχημάτων και την εκτίμηση κινδύνων. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 1 την άδειά του από το ΕΤΕΚ, ως Τεκμήριο 2 πιστοποιητικά από τον Έφορο Εταιρειών ως προς το εγγεγραμμένο γραφείο και τους διευθυντές της εταιρείας και ως Τεκμήριο 3 έγγραφο σε σχέση με το ότι παραδίδει επιμορφωτικά σεμινάρια. Ο ΜΕ1 αναφέρθηκε στην εργασία που εκτέλεσε και στην χρονική διάρκεια αυτής, η οποία διήρκησε από τις 30.1.2019 μέχρι τις 12.6.
5. Αναφέρθηκε, περαιτέρω, στο πόρισμά του και εξήγησε την γενεσιουργό αιτία των ζημίων αναφέροντας ότι οι ζημίες προέκυψαν από την προσθήκη ξένου χώματος στο γειτνιάζον οικόπεδο. Έτσι, στις 12.10.2018 τα όμβρια ύδατα τα παρέσυραν to ξένο χώμα από το γειτνιάζον ακίνητο και προκάλεσαν ζημίες στη πισίνα και στην αυλή του ενάγοντα. Κατέγραψε επίσης την προτεινόμενη λύση. Κατέθεσε σχετικά την έκθεσή του ως Τεκμήριο 4 και το τιμολόγιο που εξέδωσε και πληρώθηκε από τον ενάγοντα ως Τεκμήριο
6. Για την πλευρά των εναγόμενων μαρτυρία έδωσαν οι ίδιοι οι εναγόμενοι. Η εναγόμενη 1 κατέθεσε ως Τεκμήριο 1 δέσμη εγγράφων αποτελούμενη από τον τίτλο ιδιοκτησίας του τεμαχίου της και τα σχετικά τοπογραφικά στοιχείων. Περαιτέρω, η εναγόμενη 1 δήλωσε ότι στο τεμάχιό της υπήρχε όρυγμα της εθνικής φρουράς, το οποίο κάλυψε είναι ίδια με χώμα. Κατέθεσε σχετική αλληλογραφία ως Τεκμήριο
7. Μεταξύ των εγγράφων που κατατέθηκαν στο Τεκμήριο 2 ήταν και η επιστολή της ιδίας, ημερομηνίας 1.11.2018 προς τον έπαρχο Λευκωσίας. Σε αυτή δηλώνει ότι χώματα από το τεμάχιο της μετακινήθηκαν στο τεμάχιο του ενάγοντα και προκάλεσαν σε αυτό ζημιές. Ήταν η θέση της ότι οι ζημιές στο τεμάχιο του ενάγοντα προκλήθηκαν, επειδή ο τελευταίος απέκοψε τη ροή του υδατορέματος. Επιπλέον, ήταν η θέση της ότι ουδέποτε ανυψώθηκε το επίπεδο χώματος στο οικόπεδό της. Επιπρόσθετα, κατέθεσε ως Τεκμήριο 3 δέσμη εγγράφων αποτελούμενη από αλληλογραφία μεταξύ της ίδιας και των αρμοδίων τμημάτων σε σχέση με το παράπονό της έναντι του ενάγοντα για την κατ' ισχυρισμόν αποκοπή της ροής του υδατορέματος. Επίσης, αναφέρθηκε και σχολίασε τους ισχυρισμούς τόσο του ενάγοντα όσο και του πραγματογνώμονα. Τέλος ήταν η θέση της ότι ο εναγόμενος 2 ουδεμία σχέση έχει με το ειδικό τεμάχιο. Ο εναγόμενος 2 υποστήριξε ότι ουδεμία σχέση είχε με το επίδικο ακίνητο και σχολίασε τη μαρτυρία τόσο του ενάγοντα όσο και του ΜΕ
8. Ο εναγόμενος 2 κατέθεσε ως Τεκμήριο 1 πρακτικό παραλαβής τεμαχίου, ημερομηνίας 19.2.
9. Το εν λόγω έγγραφο πιστοποιούσε την παραλαβή του τεμαχίου της εναγόμενης 1 και δηλώνετο ότι η εναγόμενη 1 ουδεμία απαίτηση είχε από την εθνική φρουρά για την ύπαρξη ορύγματος. Το εν λόγω έγγραφο το υπέγραψε ο εναγόμενος 2 ως πληρεξούσιος αντιπρόσωπος της εναγομένης
10. Εισηγήσεις των διαδίκων Κατά την ακρόαση της υπόθεσης, αμφότερες οι πλευρές με εμπεριστατωμένες γραπτές αγορεύσεις προώθησαν τις θέσεις τους. Το Δικαστήριο έχει υπόψη το περιεχόμενο των ικανών αγορεύσεων των συνηγόρων των διαδίκων και αναφορά στα επί μέρους επιχειρήματα θα γίνει όπου κριθεί αναγκαίο κατωτέρω. Αξιολόγηση Μαρτυρίας Κατ' αρχάς τονίζεται ότι η αξιολόγηση της μαρτυρίας γίνεται κατά κύριο λόγο στη βάση της μαρτυρίας που σχετίζεται με τα επίδικα θέματα. Σχετικές είναι οι αποφάσεις Τσιαττές ν. Solomonides (Cartridges Industries) Ltd

(2009)1 A.A.Δ. 974 και Mirza Feiz Hasan v. Μιχάλη Ανδρέου, Π.Ε 2/2011, ημερομηνίας 2.12.2015. Η αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός μάρτυρα πρέπει να γίνεται με βάση το περιεχόμενο, την ποιότητα, την πειστικότητα και τη σύγκρισή της με την υπόλοιπη μαρτυρία, Ομήρου v. Δημοκρατίας

(2001)2 Α.Α.Δ. 506, στη βάση πάντοτε των δικογραφημένων ισχυρισμών των διαδίκων. Περαιτέρω, όπου είναι δυνατό, η μαρτυρία εκάστου μάρτυρα συσχετίζεται, αντιπαραβάλλεται και διερευνάται με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων. Σχετική είναι η απόφαση Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα

(1992)1 Α.Α.Δ 1056 και η πρόσφατη απόφαση Κυριακίδης ν. Τράπεζα Πειραιώς (Κύπρου) Λτδ, Π.Ε 185/2012, ημερομηνίας 19.4.2018. Σε σχέση με τους μάρτυρες πραγματογνώμονες σημειώνω ότι το πρωταρχικό τους καθήκον είναι να παρουσιάσουν τα αναγκαία επιστημονικά δεδομένα, ώστε το Δικαστήριο να μπορέσει να καταλήξει στα δικά του συμπεράσματα. Σχετικές είναι οι αποφάσεις Σαρρής ν. Καλλέγιας κ.ά

(2001)1 ΑΑΔ 958 και Μαλαός Ανδρέας κ.ά ν. Χριστιάνας Χρίστου κ.ά,

(2005)1 Α.Α.Δ.

1. Ταυτόχρονα, το Δικαστήριο έχει καθήκον να αιτιολογήσει την αποδοχή ή την απόρριψη της μαρτυρίας του πραγματογνώμονα. Σχετικά παραπέμπω στο σύγγραμμα των Ηλιάδη & Σάντη Το Δίκαιο της Απόδειξης, 1η έκδοση, σελ
2. Το δε ζήτημα του ποιος αποτελεί πραγματογνώμονα αποφασίζεται από το Δικαστήριο με γνώμονα είτε τα ακαδημαϊκά του προσόντα είτε την πείρα του. Σχετικές είναι οι αποφάσεις Evangelou & another v. Ambizas & another

(1982)1 C.L.R. 41, Φιλίππου ν. Οδυσσέως

(1989)1 Α.Α.Δ. 1 και Θεοσκέπαστη Φάρμ ν. Δημοκρατίας

(1990)2 Α.Α.Δ.

1. Η ιδιαιτερότητα της διαδικασίας υπό τη νέα Διαταγή 30 έγκειται στο ότι η μαρτυρία, κατά κανόνα κατατίθεται γραπτώς και οι μάρτυρες δεν δίδουν προφορική μαρτυρία στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης, ώστε το δικαστήριο να μπορεί να αξιολογήσει την εμφάνιση και συμπεριφορά του μάρτυρα ενόσω καταθέτει, τις αντιδράσεις του, φυσικές ή αφύσικες, ή τον τρόπο που απαντά. Το γεγονός, όμως, ότι οι μάρτυρες, σε παρόμοιας φύσης διαδικασίες, δεν καταθέτουν στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης δεν οδηγεί σε χαλάρωση τους κανόνες που αφορούν την αποδοχή και αξιολόγηση της προσφερόμενης μαρτυρίας, οι οποίοι συνεχίζουν να ισχύουν κανονικά. Με γνώμονα τα πιο πάνω προχωρώ με την αξιολόγηση της ενώπιόν μου μαρτυρίας. Αξιολόγηση μαρτυρίας ενάγοντα Η μαρτυρία του ενάγοντα κατά το μεγαλύτερο μέρος της χαρακτηρίζεται από σταθερότητα, πειστικότητα και συνάδει με την έγγραφη μαρτυρία που βρίσκεται ενώπιον του Δικαστηρίου. Συγκεκριμένα η θέση του ότι διέφυγε όγκος χώματος από το ακίνητο της εναγόμενης 1 δεν αντικρούεται από αντίθετη μαρτυρία αλλά και επιβεβαιώνεται από την επιστολή της ίδιας της εναγομένης 1, ημερομηνίας 1.11.2018, η οποία κατατέθηκε από την εναγόμενη 1 ως μέρος του Τεκμήριου 2 επί της δήλωσής της. Το ίδιο ισχύει και για την ύπαρξη ζημίων. Επιπλέον η ειδικότερη του θέση ότι οι ζημίες του επικεντρώθηκαν στην πισίνα και στην αντλία αυτής επιβεβαιώνεται από τις φωτογραφίες που επισυνάφθηκαν στην έκθεση πραγματογνωμοσύνης και που αποτελούν πραγματική μαρτυρία. Το γεγονός ότι η πρόκληση ζημίων δεν αμφισβητείται σε συνδυασμό με τα τιμολόγια που κατέθεσε ο ενάγοντας επαρκεί, ώστε να γίνει δεκτή η θέση του ως προς το κόστος επιδιόρθωσης αυτών. Αντίθετα η μαρτυρία του για την εμπλοκή του εναγόμενου 2 στην χρήση του τεμαχίου της εναγόμενης 1 δεν έχει υποστηριχθεί με επαρκή μαρτυρία. Συγκεκριμένα ο ενάγοντας αναφέρει ότι ο εναγόμενος 2 κατείχε το επίδικο ακίνητο και ότι γέμισε τα αυλάκια με χώμα. Όμως ουδεμία μαρτυρία προσκόμισε που να κατατείνει σε τέτοιο συμπέρασμα. Το γεγονός ότι ο ενάγοντας πιστεύει ότι ο εναγόμενος 2 κατείχε το επίδικο ακίνητο δεν είναι επαρκής μαρτυρία, ώστε να οδηγήσει σε σχετικό εύρημα. Επίσης, στη μαρτυρία του ενώ αρχικά δηλώνει ότι, με την επιστροφή του από τις καλοκαιρινές του διακοπές, διαπίστωσε την προσθήκη όγκου χώματος στο γειτνιάζον ακίνητο, ακολούθως δηλώνει ότι το χώμα του προσέθεσε ο εναγόμενος
2. Όμως, δεν εξηγεί το πώς ενώ η προσθήκη χώματος έγινε κατά την περίοδο της απουσίας του γνώριζε ότι αυτή έγινε από τον εναγόμενο
3. Επομένως, επί του συγκεκριμένου σημείου η μαρτυρία του ενάγοντα δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Τέλος, το εάν συναντήθηκε με τον εναγόμενο 2 δεν μπορεί να επηρεάσει τα επίδικα θέματα, αφού η οποιαδήποτε συνάντηση ή συνομιλία με τον εναγόμενο 2 δεν μπορεί να οδηγήσει σε συμπέρασμα ότι αυτός ήταν ο κάτοχος του επίδικου ακινήτου. Έχοντας υπόψη τα πιο πάνω κρίνω ότι μπορώ να βασιστώ μερικώς στη μαρτυρία του ενάγοντα για την εξαγωγή ευρημάτων. Αξιολόγηση μαρτυρίας ΜΕ1 Μέσα από τα προσόντα του ΜΕ1 και τη μη αμφισβήτηση αυτών καθώς και από την πείρα του κρίνω ότι αυτός αποτελεί εμπειρογνώμονα στον τομέα της πολιτικής μηχανικής και της εκτίμηση κινδύνων. Ως προς τη μαρτυρία του σε σχέση με το αντικείμενο της ειδικότητας του, ο μάρτυρας κατέθεσε με σαφήνεια και επιστημονικότητα, ώστε το Δικαστήριο να είναι σε θέση να εξάξει τα δικά του συμπεράσματα. Συγκεκριμένα o ME1 με την έκθεσή του, η οποία επισυνάφθηκε έως Τεκμήριο 4 στη μαρτυρία, του επεξήγησε με σαφήνεια τόσο την αίτια πρόκλησης των ζημιών όσο και την προτεινομένη λύση. Ο μάρτυρας ήταν σαφής στο ότι η ζημίες προκλήθηκαν λόγω της αύξηση της υψομετρικής διαφοράς με την προσθήκη ξένου χώματος στο ακίνητο της εναγομένης 1 και ότι το ξένο χώμα διέφυγε από ο ακίνητο της εναγομένης
4. Περαιτέρω επισύναψε σειρά φωτογραφιών που έλαβε που δείχνουν τόσο την κατάσταση των δυο ακινήτων όσο και τις ζημιές που προκλήθηκαν. Διαμέσω των πιο πάνω ο μάρτυρας παρείχε στο Δικαστήριο τα δεδομένα, ώστε να καταλήξει στα δικά του συμπεράσματα. Συνεπώς για τα πιο πάνω αποδέχομαι τη μαρτυρία του. Επίσης, η θέση του για την έκδοση και πληρωμή του τιμολογίου δεν έχει αμφισβητηθεί και γίνεται δεκτή, Οι θέσεις του για τη νομική πτυχή της υπόθεσης, όμως, δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη. Επομένως, κρίνω ότι μπορώ να βασιστώ στη μαρτυρία του ΜΕ1 για την εξαγωγή ευρημάτων ως προς τα ζήτημα που καλύπτει η εμπειρογνωμοσύνη του. Αξιολόγηση μαρτυρίας εναγομένης 1 Η μαρτυρία της εναγόμενης 1, η οποία άπτεται των γεγονότων της υπόθεσης, χαρακτηρίζεται από σαφήνεια συνοχή και συνάδει με το σύνολο της ενώπιόν μου έγγραφης μαρτυρίας. Η θέση της ότι κάλυψε με χώμα όρυγμα που βρισκόταν στο ακίνητο της δεν αντικρούεται από αντίθετη μαρτυρία. Επίσης, συνάδει και με την έγγραφη μαρτυρία που βρίσκεται ενώπιόν μου. Συγκεκριμένα στο Τεκμήριο 2 περιλαμβάνεται επιστολή ημερομηνίας 14.1.2020 από το Υπουργείο Άμυνας στην οποία καταγράφεται ότι εξετάζεται το αίτημά της για αποδέσμευση των ορυγμάτων που βρίσκονταν στην περιουσία της. Η εν λόγω επιστολή ήταν απάντηση σε επιστολή της ιδίας με την οποία ζητά να πληροφορηθεί, αφού ενημέρωσε ότι έκλεισε το επίδικο όρυγμα, εάν αυτό ήταν αναγκαίο για την εθνική φρουρά. Επομένως η θέση της ότι κάλυψε με χώμα το επίδικο όρυγμα γίνεται δεκτή. Περαιτέρω, στο Τεκμήριο 2 περιλαμβάνεται και επιστολή της ιδίας, ημερομηνίας 1.11.2018, στην οποία δηλώνει ότι παρασύρθηκε χώμα από το τεμάχιο της προς το τεμάχιο του ενάγοντα. Η πιο πάνω θέση εκφράστηκε σε ανύποπτο χρόνο και ως εκ τούτου γίνεται δεκτή. Οι θέσεις της όμως προς τη γενεσιουργό της μεταφοράς των χωμάτων δεν μπορούν να γίνουν δεκτές. Συγκεκριμένα η εναγόμενη 1 προέβαλε τη θέση ότι οι κατ' ισχυρισμόν ζημίες προέκυψαν ένεκα του ότι ο ενάγοντας, κατασκευάζοντας τοίχο περίφραξης στο ακίνητό του, απέκοψε τη ροή του υδατορέματος. Η πιο πάνω θέση συνιστά μαρτυρία γνώμης και η εναγόμενη 1 δεν κατέθεσε ως εμπειρογνώμονας. Επίσης, δεν προκύπτει να έχει τα προσόντα να δώσει σχετική μαρτυρία γνώμης. Επιπλέον η πιο πάνω θέση δεν υποστηρίζεται από οποιοδήποτε άλλο στοιχείο μαρτυρίας. Η αλληλογραφία Τεκμήριο 3 που επισύναψε δεν οδηγεί σε τέτοιο συμπέρασμα. Ειδικότερα η επιστολή, ημερομηνίας 3.12.2018, που στάλθηκε από την Επαρχιακή Διοίκηση προς το Τμήμα Υδάτων και αποτελεί μέρος του Τεκμηρίου 3 δεν οδηγεί σε οποιοδήποτε συμπέρασμα αφού καλεί απλώς το Τμήμα Υδάτων να εξετάσει το παράπονο της εναγομένης
5. Περαιτέρω, ούτε ο σχολιασμός της επάρκειας ή της λογικότητας της μαρτυρίας των μαρτύρων της πλευράς του ενάγοντα μπορεί να ληφθεί υπόψη, αφού η μάρτυρας είναι μαρτυράς γεγονότων. Αξιολόγηση μαρτυρίας εναγομένου 2 Η μαρτυρία του εναγομένου 2 ως προς το ότι ο ίδιος ουδεμία σχέση έχει με το ακίνητο ιδιοκτησίας της θυγατέρας του δεν αντικρούεται από αντίθετη μαρτυρία και γίνεται δεκτός. Κατά τα λοιπά μαρτυρία του επεκτάθηκε σε ζητήματα που δεν μπορούν να αποτελέσουν ζητήματα μαρτυρίας όπως ο σχολιασμός της ποιότητας και επάρκειας της μαρτυρία της πλευράς του ενάγοντα. Συνεπώς κρίνω ότι μπορώ να βασιστώ στη μαρτυρία του εναγόμενου 2 για την εξαγωγή ευρημάτων. Ευρήματα Έχοντας υπόψη την πιο πάνω αξιολόγηση προχωρώ με τη διατύπωση ευρημάτων ως προς τα πρωτογενή γεγονότα της υπόθεσης. Ο ενάγοντας είναι ιδιοκτήτης του ακινήτου με αριθμούς εγγραφής { } και η εναγόμενη 1 είναι ιδιοκτήτρια του ακινήτου με αριθμού εγγραφής { }. Τα δυο ακίνητα γειτνιάζουν. Στο τεμάχιο της εναγομένης 1 υπήρχε όρυγμα της εθνικής φρουράς το οποίο η εναγόμενη 1 έκλεισε με χώμα. Το κλείσιμο του ορύγματος έγινε με προσθήκη με την προσθήκη ξένου χώματος στο ακίνητο της εναγομένης
6. Στις 12.10.2018 τα όμβρια ύδατα παρέσυραν το ξένο χώμα που προστέθηκε, εντός του ακινήτου του ενάγοντα. Αποτέλεσμα των πιο πάνω ήταν να μεταφερθεί μάζα χώματος και λάσπης προς το ακίνητο του ενάγοντα προκαλώντας ζημία στην κολυμβητική δεξαμενή και στον ευρύτερο εξωτερικό χώρο του υποστατικού του. Ο ενάγοντας κάλεσε δυο συνεργεία καθαριότητας για τον καθαρισμό της πισίνας και της αντλίας αντίστοιχα. Συγκεκριμένα κατέβαλε το ποσό των € 1.142,40 για εργασίες στην πισίνα και το ποσό των € 83.30 για το στέγνωμα της αντλίας. Επίσης, κατέβαλε το ποσό των € 357 για την ετοιμασία έκθεσης πραγματογνωμοσύνης. Περαιτέρω ο ενάγοντας κατέβαλε το ποσό των € 700 σε ιδιώτη τοπογράφο και το ποσό των € 186.00 στο κτηματολόγιο ως τέλη για την εξωτερική οριοθέτηση του τεμαχίου του. Με γνώμονα τα πιο πάνω ευρήματα, προχωρώ να εξετάσω τη νομική πτυχή της υπόθεσης. Νομική Πτυχή Όπως έχει κριθεί στην απόφαση Πούρικος ν. Σάββα κ.ά.

(1991)1 ΑΑΔ 507, η βασική υποχρέωση κάθε ενάγοντα είναι να αποδείξει με αξιόπιστη μαρτυρία τα βασικά γεγονότα πάνω στα οποία επέλεξε να βασίσει την απαίτησή του, με τη μορφή που ο ίδιος τα καθόρισε στα δικόγραφά του. Η υπό κρίση αγωγή αφορά σε αγωγή για αμέλεια. Η έννοια της αμέλειας προσδιορίζεται από το άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, το οποίο διαλαμβάνει τα ακόλουθα : «Αμέλεια συνίσταται: (α) στην τέλεση πράξης η οποία υπό τις περιστάσεις δεν θα τελούσε λογικό συνετό πρόσωπο ή στην παράλειψη τέλεσης πράξης την οποία υπό τις περιστάσεις τέτοιο πρόσωπο θα τελούσε ή (β) στην παράλειψη καταβολής τέτοιας δεξιότητας ή επιμέλειας για την άσκηση επαγγέλματος, επιτηδεύματος ή ασχολίας όπως ένα λογικό συνετό πρόσωπο, που έχει τα προσόντα για την άσκηση του επαγγέλματος αυτού, επιτηδεύματος αυτού ή ασχολίας θα κατέβαλλε υπό τις περιστάσεις, και στην πρόκληση ζημιάς εξαιτίας αυτής: Νοείται ότι για αυτή δύναται να τύχει αποζημίωσης μόνο το πρόσωπο έναντι του οποίου ο υπαίτιος της αμέλειας υπέχει υποχρέωση, υπό τις περιστάσεις, να μην επιδείξει αμέλεια.» Ως προς τον γενικό κανόνα αναφορικά με το βάρος απόδειξης σε υποθέσεις αμέλειας διαφωτιστική είναι η απόφαση στην υπόθεση Σοφοκλέους ν. Καλογήρου

(1997)1 (Α) Α.Α.Δ. 369, όπου έχει κριθεί ότι το βάρος απόδειξης το φέρει ο ενάγοντας. Όμως, υπό προϋποθέσεις, το βάρος απόδειξης μπορεί να μετατεθεί. Σχετικό είναι το άρθρο 52 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, το οποίο διαλαμβάνει τα ακόλουθα: «Σε αγωγή πoυ εγείρεται σε σχέση με ζημιά, κατά τηv oπoία απoδεικvύεται- (α) ότι η ζημιά πρoκλήθηκε από oπoιoδήπoτε επικίvδυvo πράγμα ή φωτιά ή ζώo, ή λόγω της διαφυγής oπoιoυδήπoτε πράγματoς, διαφυγή τoυ oπoίoυ εvδέχεται vα πρoκαλέσει ζημιά, και (β) ότι o εvαγόμεvoς ήταv o ιδιoκτήτης ή είχεv τηv ευθύvη τoυ πράγματoς ή ήταv o κάτoχoς της ιδιoκτησίας από τηv oπoία έγιvε η διαφυγή τoυ εv λόγω πράγματoς, o εvαγόμεvoς φέρει τo βάρoς της απόδειξης τoυ ότι δεv υφίσταται αμέλεια για τηv oπoία αυτός ευθύvεται σε σχέση με τo επικίvδυvo αυτό πράγμα ή τη διαφυγή τoυ πράγματoς αυτoύ.» ΄Oπως επεξηγείται στο σύγγραμμα των Αρτέμη & Ερωτοκρίτου, Αστικά Αδικήματα, Δίκαιο και Αποφάσεις Τόμος 2, σελ. 45, το άρθρο 52 καλύπτει 2 περιπτώσεις. Συγκεκριμένα καλύπτει την πρόκληση ζημίας από επικίνδυνο πράγμα και την πρόκληση ζημίας από διαφυγή πράγματος που μπορεί να προκαλέσει ζημία. Σύμφωνα με τη νομολογία, όταν ικανοποιηθούν οι προϋποθέσεις του άρθρου 52, το βάρος απόδειξης ότι δεν υφίσταται αμέλεια στους ώμους του εναγομένου. Ενδεικτικά παραπέμπω στην απόφαση Περσιάνη ν. Γενικού Εισαγγελέα, Πολιτική Έφεση Αρ. 194/2012, ημερομηνίας 20.3.2018. Όπως σημειώνεται στο σύγγραμμα Αστικά Αδικήματα (ανωτέρω), σελ.46: «H μετάθεση του βάρους απόδειξης υφίσταται, με βάση το άρθρο 52, και όπου προκαλείται ζημία από τη διαφυγή πράγματος, διαφυγή του οποίου είναι ενδεχόμενο να προκαλέσει ζημία, όταν αποδεικνύεται ότι τούτο συνέβη και ότι ο εναγόμενος ήταν ο κάτοχος της ιδιοκτησίας από την οποία διέφυγε το πράγμα.» Περαιτέρω, ως σημειώνουν στο σύγγραμμα Αστικά Αδικήματα (ανωτέρω) σελ. 47, για την κατάφαση ευθύνης με βάση το άρθρο 52 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου κεφ. 148, δεν απαιτείται συσσώρευση επικίνδυνου πράγματος. Επεξηγείται, επίσης, ότι το άρθρο 52 δεν απαιτεί τη μη φυσιολογική χρήση της γης. Υπό το φως των πιο πάνω, δεν απαιτείτο από τον ενάγοντα να αποδείξει τυχόν μη φυσιολογική χρήση της γης από τους εναγόμενους. Έτσι, το εάν αυξήθηκε ή όχι το υψόμετρο στο τεμάχιο της εναγομένης 1 δεν είναι ουσιώδες. Συνεπώς, στα γεγονότα της παρούσας, ο ενάγοντας όφειλε να αποδείξει ότι προκλήθηκε ζημία από διαφυγή πράγματος, η διαφυγή του οποίου ήταν ενδεχόμενο να προκαλέσει ζημία και ότι οι εναγόμενοι ήταν κάτοχοι της ακίνητης ιδιοκτησίας από την οποία διέφυγε το πράγμα. Με την απόδειξη των πιο πάνω των βάρος απόδειξης ότι δεν υφίσταται αμέλεια στους ώμους των εναγόμενων. Το κριτήριο για το εάν η εκάστοτε πλευρά απέσεισε το βάρος απόδειξης που την βαρύνει βρίσκεται στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων. Η έννοια του ισοζυγίου των πιθανοτήτων έχει ερμηνευθεί νομολογιακά σε πολλές υποθέσεις. Σχετική είναι η απόφαση Μαρσέλ ν. Λαϊκής

(2001)1 Α.Α.Δ. 1858, όπου με αναφορά στις σχετικές αυθεντίες επί του θέματος, κρίθηκε ότι το κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο, με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι (is more probable than not). Ταυτόχρονα, όπως έχει νομολογηθεί στην υπόθεση Αθανασίου κ.ά ν. Κουνούνη

(1997)1 Α.Α.Δ. 614, μόνο αξιόπιστη μαρτυρία μπορεί να βαρύνει την πλάστιγγα των πιθανοτήτων. Παράλληλα, όπως έχει υποδειχθεί στην απόφαση Κύπρος Ξενοφώντος ν. Κ.Ν Zoo Bar Restaurant Ltd Πόλ. Έφεση 477/11, ημερομηνίας 15.12.2016, το Δικαστήριο δεν επιτρέπεται να πιθανολογεί σε επίπεδο εικασιών, ως προς τα γεγονότα της υπόθεσης. Αποτελεί επίσης καλά θεμελιωμένη αρχή ότι το Δικαστήριο καταλήγει στην απόφασή του λαμβάνοντας υπόψη του το σύνολο της ενώπιόν του μαρτυρίας ανεξαρτήτως της προέλευσής της. Σχετικά παραπέμπω στην απόφαση Κοινοτικό Συμβούλιο Παλαιόμυλου ν. Κτωρίδη

(2007)1 ΑΑΔ.

1. Συνεπώς το Δικαστήριο θα κρίνει το κατά πόσο εκάτερος των διαδίκων πέτυχε να αποσείσει το αποδεικτικό βάρος που τον βαρύνει, μόνο με βάση τη μαρτυρία που έχει δεχθεί ως αξιόπιστη. Στην υπό κρίση έχει αποδειχθεί ότι μεταφέρθηκε ξένο χώμα στο τεμάχιο της εναγόμενης για το κλείσιμο ορύγματος. Αποδείχθηκε, περεταίρω, ότι το ξένο χώμα παρασύρθηκε από τα όμβρια ύδατα με αποτέλεσμα να μετακινηθεί λάσπη και χώμα από το ακίνητο της εναγόμενης 1 προς το ακίνητο του ενάγοντα. Επιπλέον, το χώμα εφόσον διαφύγει δυνατόν να προκαλέσει ζημία. Επίσης, είναι λογικά προβλεπτό και υφίσταται ως ενδεχόμενο ότι το χώμα μπορεί να προκαλέσει ζημία εάν διαφύγει. Εν πάση περιπτώσει, στην υπό κρίση υπόθεση όντως η διαφυγή του χώματος προκάλεσε ζημία. Τέλος έχει αποδειχθεί ότι η εναγομένη 1 ήταν ιδιοκτήτρια αλλά και κάτοχος του επίδικου τεμαχίου από το οποίο διέφυγε το χώμα. Το πιο πάνω προκύπτει από το εύρημα του Δικαστήριο ότι η ίδια έκλεισε το όρυγμα που υφίστατο στο τεμάχιό της γεγονός που συνιστά πράξη κατοχής. Υπό το φως των πιο πάνω προκύπτει ότι ο ενάγοντας ικανοποίησε τις προϋποθέσεις του άρθρου 52 και ως εκ τούτου μετατέθηκε το βάρος απόδειξης στην εναγόμενη 1 να αποδείξει ότι δεν ήταν αμελής. Αντιθέτως, δεν έχει αποδειχθεί ότι ο εναγόμενος 2 ήταν καθ' οιονδήποτε τρόπο κάτοχος του εν λόγω τεμαχίου. Κατά την κρίση του παρόντος Δικαστηρίου, το γεγονός ότι ο εναγόμενος 2, υπέγραψε το έγγραφο παραλαβής του τεμαχίου της εναγόμενης 1, ως πληρεξούσιος αντιπρόσωπος αυτής, δεν τον καθιστά κάτοχο ως εισηγήθηκε ο ευπαίδευτος συνήγορος του ενάγοντα. Συνεπώς, η αγωγή απορρίπτεται για τον εναγόμενο
2. Επομένως, προχωρώ να εξετάσω το κατά πόσο η εναγόμενη 1 απέσεισε το βάρος που είχε να αποδείξει ότι η διαφυγή του χώματος δεν οφειλόταν σε δική της αμέλεια. Ως προκύπτει από το άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου κεφ. 148, κριτήριο για την εκάστοτε συμπεριφορά είναι ο μέσος συνετός άνθρωπος. Επομένως, κρίσιμο για την εναγόμενη 1 ήταν να αποδείξει ότι η συμπεριφορά της ήταν σύμφωνη με το επίπεδο επιμέλειας που αναμένεται από τον μέσο συνετό άνθρωπο. Παρά ταύτα, η εναγόμενη 1 ουδεμία μαρτυρία προσκόμισε σε σχέση με τις ενέργειές της κατά το στάδιο που κάλυψε το όρυγμα στο ακίνητό της ή τις ενέργειές της, ώστε να μην διαφύγει χώμα από το ακίνητό της. Αντίθετα ισχυρίστηκε ότι οι οποιεσδήποτε ζημίες τυχόν υπέστη ο ενάγοντας αυτές προήλθαν λόγω της ενέργειας του τελευταίου να αποκόψει τη ροή του υδατορέματος. Επίσης, επικαλέστηκε την πολυομβρία χωρίς όμως να τη συνδέει άμεσα με τις ζημίες. Το γεγονός της ύπαρξης πολυομβρίας δεν οδηγεί άνευ ετέρου στο συμπέρασμα ότι θα προκληθεί και διαφυγή χώματος και δεν έχει παρουσιαστεί, εν πάση περιπτώσει, τέτοια μαρτυρία. Προκύπτει, συνεπώς, ότι οι ισχυρισμοί που προέβαλε η εναγόμενη 1 δεν έχουν υποστηριχθεί με ικανοποιητική μαρτυρία, αφού δεν υφίσταται μαρτυρία ότι όντως υπήρχε ρέμα το οποίο αποκόπηκε και η αποκοπή του θα οδηγούσε σε μεταφορά του χώματος. Επίσης, ο ισχυρισμός περί πολυομβρίας τέθηκε αόριστα, χωρίς να συνδέεται με το συγκεκριμένο επίδικο συμβάν. Επιπροσθέτως, δεν έχει τεθεί για την έκταση των καιρικών φαινόμενων ή μαρτυρία που να κατατείνει στο συμπέρασμα ότι τα καιρικά φαινόμενα ήταν τέτοιας έκτασης που η διαφυγή χώματος δεν θα μπορούσε να αποφευχθεί, ακόμα και εάν λαμβάνονταν εύλογα μέτρα. Επομένως, οι θέσεις που προέβαλε η εναγομένη 1 ως προς την αίτια πρόκλησης της διαφυγής χώματος δεν υποστηρίζονται από επαρκή μαρτυρία και δεν μπορούν να γίνουν δεκτές. Περαιτέρω, αναμένεται από το μέσο συνετό άνθρωπο όταν προχωρεί στο κλείσιμο ορύγματος με την προσθήκη ξένου χώματος να λαμβάνει μέτρα, ώστε να αποφευχθεί η διαφυγή των χωμάτων που προστεθήκαν. Μεταξύ των παραγόντων που είναι λογικά προβλεπτό να συμβούν είναι και η βροχόπτωση και η συσσώρευση όμβριων υδάτων. Παρά ταύτα, η εναγόμενη 1 ουδεμία μαρτυρία προσκόμισε σε σχέση με τις ενέργειές της και ως εκ τούτου δεν υφίσταται υπόβαθρο γεγονότων να κριθεί το κατά πόσο η συμπεριφορά της ήταν στο επίπεδο που αναμένετο από τον μέσο συνετό άνθρωπο. Η πιο πάνω παράλειψη οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η εναγόμενη 1 απέτυχε να αποσείσει το βάρος να αποδείξει ότι δεν ήταν αμελής. Υπό το φως των πιο πάνω η ζημίες που υπέστη ο ενάγοντας μπορούν αν αποδοθούν στην αμέλεια της εναγόμενης
3. Ειδικές Αποζημιώσεις Αποτελεί καλά θεμελιωμένη αρχή ότι οι ειδικές αποζημιώσεις θα πρέπει όχι μόνο να εξειδικεύονται στα δικόγραφα, αλλά και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα. Σχετικές είναι οι αποφάσεις Σπύρου ν. Χ"Χαραλάμπους

(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298, Ηρακλέους ν. Πέτρου

(1994)1 Α.Α.Δ. 239 και Παναγιώτου ν. Φραγκέσκου

(1999)1 Α.Α.Δ. 687. Περαιτέρω, στην απόφαση Ζήνων Μερκής Λτδ ν. Ελληνικής Τράπεζας Λτδ

(1999)1(Γ) ΑΑΔ. 1923, λέχθηκαν τα ακόλουθα : «ο ενάγοντας βαρύνεται με την υποχρέωση να αποδείξει με καθαρή μαρτυρία τα κονδύλια που διεκδικεί ως ειδική ζημία.» Στην υπό κρίση υπόθεση ο ενάγοντας αξιώνει ειδικές αποζημιώσεις, μεταξύ άλλων, και για το κόστος της εξωτερικής οριοθέτησης του τεμαχίου του. Το πιο πάνω δεν προέκυψε από την διαφυγή χώματος στο ακίνητο του. Επομένως, τα σχετικά κονδύλια δεν συνδέονται με την ζημία που προκλήθηκε ένεκα της αμέλειας της εναγόμενης 1 και ως εκ τούτου δεν δικαιούται αποζημιώσεις από αυτή. Αντίθετα μέσα από την ενώπιόν μου μαρτυρία προκύπτει ότι το αξιούμενο κόστος επιδιόρθωσης της πισίνας και του καθαρισμού της αντλίας, προέκυψαν αιτιωδώς από την αμέλεια της εναγόμενης

1. Επίσης μέσα από το μαρτυρικό υλικό που τέθηκε ενώπιόν μου προκύπτει ότι έχουν αποδειχθεί τα κονδύλια αναφορικά με τις πιο πάνω επικαλούμενες ζημίες. Σε σχέση με το κονδύλι που αφορά την αξίωση του κόστους της έκθεσης πραγματογνώμονα, μέσα από τη διαπίστωση του Δικαστηρίου ότι όντως προκλήθηκαν ζημίες στην περιουσία του ενάγοντα και ότι αυτές προήλθαν από τη μεταφορά χώματος από το ακίνητο της εναγόμενης 1, προκύπτει ότι ο διορισμός πραγματογνώμονα ήταν εκ των πραγμάτων αναγκαίος. Συνεπώς κρίνω ότι η αξίωση για πληρωμή της αμοιβής του πραγματογνώμονα είναι δικαιολογημένη. Επίσης έχει αποδειχθεί με ακρίβεια το ύψος αυτής. Επομένως, ο ενάγοντας δικαιούται αποζημιώσεις για το ποσό των € 1582.
2. Κατάληξη Συνεπακόλουθα της πιο πάνω κατάληξής μου, η αγωγή επιτυγχάνει εναντίον της εναγόμενης
3. Εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον της εναγομένης 1 για το ποσό των € 1582.
4. Τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ του ενάγοντα και εναντίον της εναγομένης 1, ως αυτά υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Ως προς τον εναγόμενο 2 η αγωγή απορρίπτεται. Σε σχέση με τα έξοδα, παρόλο που ο εναγόμενος 2 εκπροσωπήθηκε από τον ίδιο δικηγόρο με την εναγόμενη 1, επειδή η υπεράσπισή του ήταν ουσιωδώς διαφορετική κρίνω ότι δικαιούται να επιδικαστούν έξοδα υπέρ του. Επομένως επιδικάζονται έξοδα υπέρ του εναγομένου 2 και εναντίον του ενάγοντα ως αυτά υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ............ Μ. Χριστοδούλου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο