CAC CORAL LIMITED ν. ΝΙΚΗΤΑ κ.α., Αγωγή αρ. 5285/2012, 29/4/2022

CAC CORAL LIMITED ν. ΝΙΚΗΤΑ κ.α., Αγωγή αρ. 5285/2012, 29/4/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2022:A63 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χρ. Μίτλεττον, Ε.Δ. Αγωγή αρ. 5285/2012 CAC CORAL LIMITED Ενάγουσα v.

1. XXXX ΝΙΚΗΤΑ
2. XXXX ΝΙΚΟΛΑΟΥ Εναγόμενοι Ημερομηνία: 29 Απριλίου 2022 Εμφανίσεις: Για την Ενάγουσα: Γ. Αντωνίου για Chrysses Demetriades & Co LLC Για τον Εναγόμενο 1: Κ. Βλαδιμήρου (κα) για Σούλα Ιακωβίδου & Συνεργάτες ΔΕΠΕ Εναγόμενη 2: αυτοπροσώπως Α Π Ο Φ Α Σ Η Δικόγραφα και επίδικα θέματα Την αγωγή κίνησε η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος (Κύπρου) Λτδ («η Τράπεζα») και συνέχισε η CAC Coral Limited («η Ενάγουσα») βάσει ειδοποίησης υποκατάστασης που καταχωρίστηκε την 29.01.2019, δυνάμει του άρθρου 18 § 4 του περί Αγοραπωλησίας Πιστωτικών Διευκολύνσεων και Συναφή Θέματα Νόμου 169(Ι)/2015, που δεν προσβλήθηκε. Η Ενάγουσα, με την αγωγή της, ισχυρίζεται πως η Τράπεζα, που κατά τον ουσιώδη χρόνο ασκούσε τραπεζικές εργασίες, με βάση συμφωνία ημερομηνίας 19.12.2006, συμφώνησε να παραχωρήσει στον Εναγόμενο 1 όριο σε τρεχούμενο λογαριασμό, ύψους £5.000,00 (Λίρες Κύπρου) που αντιστοιχεί σε €8.543,01, υπό τους όρους που περιλήφθηκαν στη γραπτή συμφωνία ορίου. Περαιτέρω, με νέα συμφωνία ημερομηνίας 27.11.2008, συμφώνησε να παραχωρήσει στον Εναγόμενο 1 και δάνειο τακτής προθεσμίας ύψους €10.000,00, το οποίο θα αποπληρώνονταν με 48 μηνιαίες δόσεις εκ €250,36, από την 01.01.2009 και ακολούθως την 1η ημέρα κάθε επόμενου μήνα μέχρι εξόφλησης, υπό τους όρους που περιλήφθηκαν στη γραπτή συμφωνία δανείου. Η Εναγόμενη 2, σε αντάλλαγμα της χορήγησης των προαναφερόμενων πιστωτικών διευκολύνσεων προς τον Εναγόμενο 1, με συμφωνίες ημερομηνιών 19.12.2006 και 27.11.2008, εγγυήθηκε όλες τις υποχρεώσεις του Εναγόμενου 1 που απορρέουν από τις πιστωτικές συμφωνίες, μέχρι £7.500,00 που αντιστοιχεί σε €12.814,51 για το όριο, και μέχρι €10.000,00 για το δάνειο, πλέον τους τόκους και τα έξοδα της Τράπεζας. Περαιτέρω, ως αντάλλαγμα για τη χορήγηση των δύο πιστωτικών διευκολύνσεων, συμφωνήθηκε από τους Εναγόμενους 1 και 2 η παραχώρηση της υποθήκης ΥXXXX/06 του Επαρχιακού Κτηματολογικού Γραφείου Λεμεσού επί του ακινήτου τους με αριθμό εγγραφής XXXX, Φ./Σχ.XXXX, Τεμ.XXXX στον XXXX, στην Επαρχία Λεμεσού, για ποσό εγγραφής CHF435.000,00 (Ελβετικά Φράγκα) πλέον τόκους. Η Ενάγουσα ισχυρίζεται πως, παρότι οι πιστωτικές διευκολύνσεις παραχωρήθηκαν στον Εναγόμενο 1 και έγινε χρήση τους, υπήρξε υπέρβαση του ορίου και καθυστέρηση στην πληρωμή των συμφωνημένων δόσεων του δανείου. Με επιστολές ημερομηνίας 24.02.2012 προς τους Εναγόμενους 1 και 2, η Τράπεζα κάλεσε σε εξόφληση των ληξιπρόθεσμων ποσών και ομαλοποίηση των λογαριασμών. Δεν υπήρξε ανταπόκριση, οπότε με νέες επιστολές ημερομηνιών 20.06.2012 και 11.07.2012, η Τράπεζα τερμάτισε τις δύο συμφωνίες, και απαίτησε την εξόφληση όλων των χρεωστικών υπολοίπων, ενημερώνοντας τους Εναγόμενους 1 και 2 ότι τα χρεωστικά υπόλοιπα των λογαριασμών θα φέρουν τόκο 14%. Οι Εναγόμενοι 1 και 2 δεν ανταποκρίθηκαν και η Ενάγουσα αξιώνει το σύνολο των χρεωστικών υπολοίπων των δύο λογαριασμών, που κατά τη θέση της είναι €12.234,64, πλέον τόκο προς 14% ετησίως επί του ποσού των €9.783,43 από την 11.07.2012 και επί του ποσού των €2.451,18 από την 20.06.2012 μέχρι εξόφλησης, με δικαίωμα κεφαλαιοποίησης δύο φορές ετησίως, την 30η Ιουνίου και την 31η Δεκεμβρίου κάθε έτους, πλέον τα έξοδα, πλέον διάταγμα εκποίησης του ενυπόθηκου ακινήτου. Ο Εναγόμενος 1 δεν αρνείται τη σύναψη των πιστωτικών συμφωνιών. Ισχυρίζεται, όμως, πως είναι άκυρες ή ακυρώσιμες, γιατί περιέχουν όρους που αντίκεινται στον νόμο ή συνιστούν καταχρηστικές ρήτρες και γιατί εξαναγκάστηκε στη σύναψή τους, ως προς την οποία δεν είχε την ελεύθερη βούληση, και για την οποία η Τράπεζα είχε παραβεί τα καθήκοντά της έναντί του, ως πελάτη της, μη ενημερώνοντάς τον πλήρως, ενώ δεν του επέτρεψε και να διαπραγματευτεί το περιεχόμενο των συμφωνιών, που ήταν κυρίως προδιατυπωμένο. Ο Εναγόμενος 1 αναφέρεται στους όρους για τερματισμό της λειτουργίας των λογαριασμών χωρίς προειδοποίηση, το δικαίωμα μονομερούς αύξησης του επιτοκίου ή άλλης μεταβολής του περιεχομένου των συμφωνιών μονομερώς, τη δυνατότητα χρέωσης τόκου υπερημερίας, προμήθειας, τραπεζικών δικαιωμάτων και άλλων χρεώσεων, και τη δυνατότητα κεφαλαιοποίησης. Ο Εναγόμενος 1 αρνείται την παραχώρηση των εξασφαλίσεων της προσωπικής εγγύησης της Εναγόμενης 2 και της υποθήκης, και ισχυρίζεται πως τα κατ' ισχυρισμό έγγραφα των εξασφαλίσεων είναι άκυρα γιατί ήταν χωρίς αντάλλαγμα, χωρίς ελεύθερη βούληση και χωρίς προειδοποίηση σε σχέση με τις συνέπειες της υπογραφής τους, περιέχουν όρους ετεροβαρείς και επαχθείς που είναι αντίθετοι με τα συναλλακτικά ήθη και δεν ήταν το αποτέλεσμα διαπραγμάτευσης, ενώ, άνευ βλάβης των προαναφερόμενων, πρόκειται για υπερβολικές εγγυήσεις. Ειδικότερα όσον αφορά την υποθήκη, ο Εναγόμενος 1 ισχυρίζεται πως εκείνη η υποθήκη σε ξένο νόμισμα δεν αφορά στις δύο επίδικες πιστωτικές συμφωνίες και, σε κάθε περίπτωση, πέραν του ότι σε όλες τις συμφωνίες με την Τράπεζα υπήρξε κακή μεταχείριση του Εναγόμενου 1, για την παραχώρηση της υποθήκης υπήρξαν ψευδείς παραστάσεις ή διαβεβαιώσεις από μέρους της Τράπεζας, στις οποίες οι λειτουργοί της Τράπεζας προέβησαν εν γνώσει τους ότι ήταν ψευδείς, όπως το ότι οι συναλλαγές σε ξένο νόμισμα είναι η καλύτερη και η πιο συμφέρουσα επιλογή, με ελάχιστο έως ανύπαρκτο κίνδυνο γιατί το Ελβετικό φράγκο αποτελούσε ανέκαθεν σταθερό νόμισμα, δίδοντας μια επιλογή χαμηλού κόστους, και αποκρύπτοντας τον κίνδυνο που σχετίζεται με την αλλαγή στην ισοτιμία σε σχέση με το ευρώ. Σε κάθε περίπτωση, ο Εναγόμενος 1 ισχυρίζεται πως το έγγραφο της υποθήκης που αναφέρει η Ενάγουσα δεν ενσωματώθηκε στη σύμβαση υποθήκης. Παράλληλα, ο Εναγόμενος 1 αρνείται ότι υπήρξαν ληξιπρόθεσμες δόσεις ή καθυστερήσεις ή μη ικανοποιητική λειτουργία των λογαριασμών του και ότι έλαβε οποιαδήποτε εκ των επιστολών που αναφέρει η Ενάγουσα, αμφισβητεί τα απαιτούμενα χρεωστικά υπόλοιπα και ισχυρίζεται πως αυτά περιέχουν παράνομες και αυθαίρετες χρεώσεις τόκων και εξόδων και κεφαλαιοποιήσεις, για τις οποίες δεν είχε ενημερωθεί. Ο Εναγόμενος 1 βάσει των υπερασπίσεών του ζητά την απόρριψη της αγωγής της Ενάγουσας και ανταπαιτεί αναγνωριστική απόφαση και διάταγμα ακύρωσης των επίδικων συμφωνιών ή ορισμένων εκ των όρων τους, αναγνωριστική απόφαση ότι τα χρεωστικά υπόλοιπα είναι αποτέλεσμα παράνομων και αυθαίρετων χρεώσεων, αποζημιώσεις λόγω οικονομικού εξαναγκασμού αλλά και λόγω ζημιάς που υπέστη, εξαιτίας της προσθήκης των στοιχείων του στο σύστημα «Άρτεμις». Η Εναγόμενη 2, με το δικό της δικόγραφο, αρνείται την ιδιότητα της Τράπεζας, ότι συνάφθηκαν οι συμφωνίες που αναφέρει και ότι η ίδια παραχώρησε προσωπικές εγγυήσεις ή υποθήκη ή ότι εστάλησαν και παραλήφθηκαν οι επιστολές που αναφέρονται στην Έκθεση Απαίτησης. Απορρίπτει την απαίτηση της Ενάγουσας στο σύνολό της, ενώ διαζευκτικά ισχυρίζεται πως τα χρεωστικά υπόλοιπα περιέχουν παράνομες και αυθαίρετες χρεώσεις. Η Ενάγουσα, με την απάντηση στην υπεράσπιση και υπεράσπιση στην ανταπαίτηση του Εναγόμενου 1, αλλά και με απαντητικό της δικόγραφο στην υπεράσπιση της Εναγόμενης 2, αρνείται τους ισχυρισμούς των Εναγόμενων 1 και 2, και επαναλαμβάνει τη δική της εκδοχή ως προς τα γεγονότα. Οι επίδικες συμφωνίες, είναι η θέση της, υπογράφθηκαν με την ελεύθερη βούληση των συμβαλλομένων, κατόπιν αιτημάτων των Εναγόμενων, και είναι έγκυρες, αντίγραφα δόθηκαν σε όλους, και υπάρχει και κώλυμα λόγω συμπεριφοράς ή και των εγγράφων αυτών να προβάλλονται οι υπερασπίσεις που έχουν προβληθεί. Ως προς την υποθήκη, η Ενάγουσα ισχυρίζεται θετικά πως είχε παραχωρηθεί και ως εξασφάλιση των επίδικων πιστωτικών συμφωνιών. Η Ενάγουσα θεωρεί ότι τηρούσε τους λογαριασμούς με βάση τις συμφωνίες και δεν παρανόμησε όσον αφορά οποιαδήποτε χρέωση, και ότι δικαιούται στις θεραπείες που αξιώνει με την αγωγή της. Επίδικα θέματα, εκ των δικογράφων, είναι η ιδιότητα της Τράπεζας (αμφισβήτηση από Εναγόμενη 2) και εάν συνάφθηκαν οι πιστωτικές συμφωνίες που δικογραφεί η Ενάγουσα και την υπογραφή των οποίων παραδέχεται μεν ο Εναγόμενος 1 αλλά όχι η Εναγόμενη 2· εάν συνάφθηκαν, κατά πόσον υπάρχει ελάττωμα εκ των όσων αναφέρει ο Εναγόμενος 1 που δημιουργεί ακυρότητα ή ακυρωσία. Έπειτα, κατά πόσο συνάφθηκαν καθόλου, έγκυρα και δεσμευτικά οι συμφωνίες εγγύησης και υποθήκευσης που δικογραφεί η Ενάγουσα, αλλά αρνούνται αμφότεροι οι Εναγόμενοι 1 και 2· εάν συνάφθηκαν έγκυρα και δεσμευτικά, κατά πόσον εξασφαλίζουν και τις επίδικες πιστωτικές συμφωνίες ή όχι. Επίδικο θέμα είναι και το κατά πόσον ο Εναγόμενος 1 παράβηκε κάποιες συμβατικές του υποχρεώσεις, εάν αυτές ήθελαν αποδειχθεί έγκυρα αναληφθείσες, που δίδουν δικαίωμα στις αξιώσεις της Ενάγουσας, και το ύψος των χρεωστικών υπολοίπων που αξιώνει. Είναι επίδικο θέμα και κατά πόσον ο Εναγόμενος 1 υπέστη οποιαδήποτε ζημιά εξαιτίας αντισυμβατικής ή παράνομης πράξης της Τράπεζας στο πλαίσιο της συμβατικής τους σχέσης, για την οποία να δικαιούται σε αποζημιώσεις, ως αξιώνει. Διαδικασία Για να αποδείξει την υπόθεσή της, η Ενάγουσα προσκόμισε μαρτυρία από την κυρία XXXX (ΜΕ1), την κυρία XXXX (ΜΕ2) και την κυρία XXXX (ΜΕ3), οι οποίες αντεξέταστηκαν από τους Εναγόμενους 1 και
3. Για την απόδειξη της υπεράσπισης και της ανταπαίτησής του, ο Εναγόμενος 1 παρείχε ο ίδιος μαρτυρία (ΜΥ1), ενώ προσκόμισε και μαρτυρία του κυρίου XXXX (ΜΥ2)· σε αντεξέτασή τους προέβη η πλευρά της Ενάγουσας, ενώ δικαίωμα αντεξέτασης δόθηκε και στην Εναγόμενη 2 (που δεν ασκήθηκε). Η Εναγόμενη 2 προσέφερε και η ίδια τη μαρτυρία της (ΜΥ3), σε αντεξέτασή της προέβη η πλευρά της Ενάγουσας, ενώ δικαίωμα αντεξέτασης δόθηκε και στην πλευρά του Εναγόμενου 1 (που δεν ασκήθηκε). Η Ενάγουσα δεν χρειάστηκε να προσφέρει περαιτέρω μαρτυρία για σκοπούς υπεράσπισης στην ανταπαίτηση, όπως εξελίχθηκε η διαδικασία στη βάση της μαρτυρίας της πλευράς των Εναγόμενων. Οι μάρτυρες προσκόμισαν έγγραφη μαρτυρία, αποτελούμενη από συνολικά 52 τεκμήρια. Για την προφορική μαρτυρία τηρήθηκαν πρακτικά. Το σύνολο της μαρτυρίας βρίσκεται στον φάκελο της δικογραφίας. Μετά την παρουσίαση της μαρτυρίας, οι συνήγοροι των διαδίκων αγόρευσαν και το Δικαστήριο επιφύλαξε την απόφασή του. Το Δικαστήριο έχει υπόψη του τα επίδικα θέματα, τη μαρτυρία που παρουσιάστηκε, και την επιχειρηματολογία που εκτέθηκε δια των αγορεύσεων, ακόμα και εάν δεν προβαίνει σε αναφορά στο περιεχόμενό τους με όλη τη λεπτομέρειά του. Για τους σκοπούς της υπόθεσης αυτής, είναι σκόπιμο να γίνει πρώτα αναφορά στις νομικές πτυχές και μετά στη μαρτυρία. Νομικές πτυχές Σε υποθέσεις αυτής της φύσης, η Ενάγουσα φέρει το βάρος να αποδείξει, στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων, τη σύναψη των επίδικων πιστωτικών συμφωνιών, τους όρους τους, την παραβίαση συγκεκριμένων συμβατικών όρων από τους εναγόμενους, τον επακόλουθο τερματισμό, και το οφειλόμενο υπόλοιπο[1]· επίσης, τη σύναψη και το περιεχόμενο των συμφωνιών εξασφαλίσεων. Υφίσταται τεκμήριο ότι επιστολή η οποία έχει αποδειχθεί πως έχει ταχυδρομηθεί και δεν έχει επιστραφεί από το Ταχυδρομείο αποτελεί εκ πρώτης όψεως απόδειξη για την παράδοση της στο πρόσωπο στο οποίο απευθύνονταν[2]. Εφόσον το χρέος καταστεί πληρωτέο από τον πρωτοφειλέτη, ο εγγυητής καθίσταται παράλληλα υπόλογος για την αποπληρωμή του, χωρίς να παρίσταται ανάγκη, εκτός εάν τα μέρη της συμφωνίας εγγύησης καταστήσουν αναγκαία την παροχή, ειδοποίησης από το πιστωτή στον εγγυητή για την ανάκτησή του. Και σε εκείνη ακόμα την περίπτωση, η παροχή ειδοποίησης δεν αποτελεί προϋπόθεση για τη γένεση του δικαιώματος, αλλά δευτερεύοντα όρο για την εκτελεστότητα του χρέους, δηλαδή τη δυνατότητα ανάκτησής του[3]. Με τούτη την προσέγγιση, και η επίδοση Κλητηρίου Εντάλματος αγωγής συνιστά από μόνη εκδήλωση της πρόθεση τερματισμού των συμβάσεων και ειδοποίηση απαίτησης πληρωμής[4]. Σήμερα, ισχύει ο περί Προστασίας του Καταναλωτή Νόμος 112(Ι)/2021 που ενοποιεί εκσυγχρονιστικά προηγούμενους νόμους, περιλαμβανομένου του περί Καταχρηστικών Ρητρών σε Καταναλωτικές Συμβάσεις Νόμου 93(Ι)/1996, προς συνεχή εναρμόνιση, μεταξύ άλλων, με την Οδηγία 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές. Σύμφωνα με το άρθρο 75 του Νόμου 112(Ι)/2021, οποιαδήποτε δικαιώματα και υποχρεώσεις πηγάζουν από τον Νόμο 112(Ι)/2021, εφαρμόζονται αναφορικά και με συμβάσεις οι οποίες συνάφθηκαν ή τερματίστηκαν πριν από την έναρξη της ισχύος του εν λόγω νόμου (12.05.2021), εκτός εάν συνάφθηκαν πριν και από την έναρξη της ισχύος των καταργηθέντων νόμων. Οι επίδικες πιστωτικές συμφωνίες συνάφθηκαν μετά την έναρξη της ισχύος του Νόμου 93(Ι)/1996, μεταξύ εμπορευόμενου (της Τράπεζας) και του Εναγόμενου 1 που τις συμβλήθηκε ως καταναλωτής (δεν υπάρχουν δεδομένα ότι πρόκειται για συμφωνίες που σχετίζονταν με την επαγγελματική του δραστηριότητα), και εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Νόμου 112(Ι)/
4. Σύμφωνα με τον Νόμο 112(Ι)/2021, η εκτίμηση σε σχέση με τον καταχρηστικό χαρακτήρα των ρητρών δεν αφορά τον καθορισμό του κύριου αντικειμένου της σύμβασης ή το ανάλογο ή μη μεταξύ του τιμήματος ή και της αμοιβής των υπηρεσιών ή αγαθών που θα παρασχεθούν ως αντάλλαγμα, εφόσον οι ρήτρες αυτές είναι διατυπωμένες κατά τρόπο σαφή και κατανοητό. Αποτελεί υποχρέωση του εμπορευόμενου να διασφαλίσει ότι οι ρήτρες διατυπώνονται με σαφή και κατανοητό τρόπο, ενώ σε περίπτωση αμφιβολίας, υπερισχύει η ευνοϊκότερη για τον καταναλωτή ερμηνεία. «Καταχρηστική ρήτρα» είναι κάθε ρήτρα που, παρά την απαίτηση καλής πίστης, δημιουργεί σε βάρος του καταναλωτή σημαντική ανισότητα ανάμεσα στα δικαιώματα και στις υποχρεώσεις των μερών που απορρέουν από τη σύμβαση. Η εκτίμηση του καταχρηστικού χαρακτήρα μιας ρήτρας γίνεται αφού ληφθούν υπόψη η φύση των αγαθών ή των υπηρεσιών που αποτελούν το αντικείμενο της σύμβασης, όλες οι κατά το χρόνο της σύναψης της σύμβασης περιστάσεις που περιβάλλουν την εν λόγω σύμβαση, όλες οι υπόλοιπες ρήτρες της σύμβασης ή άλλης σύμβασης από την οποία αυτή εξαρτάται. Για να διαπιστωθεί κατά πόσο μια ρήτρα ικανοποιεί την απαίτηση καλής πίστης, λαμβάνονται ιδιαίτερα υπόψη η διαπραγματευτική δύναμη των μερών, εάν ο καταναλωτής δέχθηκε οποιεσδήποτε παροτρύνσεις, για να συμφωνήσει στη ρήτρα, εάν τα αγαθά ή οι υπηρεσίες πωλήθηκαν ή προμηθεύτηκαν κατόπιν ειδικής παραγγελίας του καταναλωτή, και ο βαθμός στον οποίο ο εμπορευόμενος χειρίστηκε δίκαια τον καταναλωτή. Το Παράρτημα IV του νόμου περιέχει ενδεικτικό και μη εξαντλητικό κατάλογο ρητρών που θα μπορούσαν να θεωρηθούν καταχρηστικές. Σε αυτό τον κατάλογο, περιλαμβάνονται ρήτρες που έχουν σκοπό ή αποτέλεσμα να επιβάλλουν στον καταναλωτή που δεν εκτελεί τις υποχρεώσεις του δυσανάλογα ψηλή αποζημίωση, να επιτρέπουν στον εμπορευόμενο να καταγγέλλει τη σύμβαση κατά την κρίση του, ενώ η ίδια ευχέρεια δεν αναγνωρίζεται στον καταναλωτή, καθώς και να επιτρέπουν στον εμπορευόμενο να παρακρατεί τα ποσά που έχουν καταβληθεί για παροχές που δεν έχουν ακόμα παρασχεθεί από αυτόν στην περίπτωση που τη σύμβαση καταγγέλλει ο ίδιος ο εμπορευόμενος, να επιτρέπουν στον εμπορευόμενο να καταγγέλλει χωρίς εύλογη προειδοποίηση σύμβαση αόριστης διάρκειας, εκτός αν συντρέχει σοβαρός λόγος, να συνάγουν αμετάκλητα την εκ μέρους του καταναλωτή αποδοχή ρητρών τις οποίες δεν είχε καμία πραγματική δυνατότητα να γνωρίζει πριν συνάψει τη σύμβαση, να επιτρέπουν στον εμπορευόμενο να τροποποιεί μονομερώς τους όρους της σύμβασης χωρίς σοβαρό λόγο ο οποίος να προβλέπεται στη σύμβαση, να επιτρέπουν σε πιστωτικό ίδρυμα να απαιτεί μονομερώς άμεση εξόφληση πιστωτικής διευκόλυνσης χωρίς οποιεσδήποτε συγκεκριμένες προϋποθέσεις που καθορίζονται στη σύμβαση πιστωτικής διευκόλυνσης και/ή σε οποιαδήποτε νομοθεσία (εξαιρούνται όλες οι συμβάσεις πιστωτικής διευκόλυνσης που προνοούν όρια υπερανάληψης, αφού δοθεί προειδοποίηση τριάντα 30 ημερών), να επιφέρουν χρεώσεις επιπρόσθετες των επιτοκιακών χρεώσεων ή και άλλες χρεώσεις συναφείς με τη λειτουργία της πιστωτικής διευκόλυνσης και οι οποίες προνοούν την ένταξη των εν λόγω χρεώσεων στη δόση αποπληρωμής της πιστωτικής διευκόλυνσης (σε περίπτωση που οι εν λόγω χρεώσεις προβλέπονται στη σύμβαση πιστωτικής διευκόλυνσης επιβαρύνουν τον οφειλέτη και καθίστανται πληρωτέες κατά τη χρέωση, και σε περίπτωση που η ως άνω χρέωση δεν καταβάλλεται κατά τη χρέωση από τον οφειλέτη, το πιστωτικό ίδρυμα χρεώνει το λογαριασμό της πιστωτικής διευκόλυνσης ή άλλο λογαριασμό του οφειλέτη και επιβάλλεται σε αυτή χρεωστικό επιτόκιο ίσο με το επιτόκιο της πιστωτικής διευκόλυνσης), κ.λπ.. Σύμφωνα και με το άρθρο 50, ανεξάρτητα από τις υπόλοιπες διατάξεις «καταχρηστική ρήτρα» θεωρείται και κάθε ρήτρα με την οποία υπολογίζεται το επιτόκιο και περιγράφεται ο τρόπος υπολογισμού του επιτοκίου στη βάση των 360 ημερών ή άλλου αριθμού ημερών αντί στη βάση των 365 ή 366 ημερών σε περίπτωση δίσεκτου έτους. Η κύρια συνέπεια που έχει η κήρυξη μιας ρήτρας ως καταχρηστικής είναι ότι αυτή δεν δεσμεύει τον καταναλωτή. Κατά τα λοιπά, η σύμβαση εξακολουθεί να δεσμεύει τους συμβαλλομένους, εκτός αν αυτή δεν μπορεί να συνεχίσει να υφίσταται χωρίς την καταχρηστική ρήτρα. Το Δικαστήριο ελέγχει και αυτεπάγγελτα εάν μια ρήτρα είναι καταχρηστική[5]. Μια ρήτρα είναι σαφής και διαφανής, άρα μη καταχρηστική, όχι μόνον εάν είναι διατυπωμένη με γραμματικά κατανοητό τρόπο, αλλά όταν εκθέτει με διαφανή τρόπο την ακριβή λειτουργία του μηχανισμού στον οποίο παραπέμπει ή και σχετικά με άλλες ρήτρες, ώστε να μπορεί να εκτιμήσει ο καταναλωτής τις απορρέουσες για τον ίδιο οικονομικές συνέπειες, λαμβανομένων υπόψη όλων των κρίσιμων πραγματικών στοιχείων, περιλαμβανομένων της διαφήμισης ή της πληροφόρησης στην οποία προβαίνει ο πιστωτής κατά τη διαπραγμάτευση, και του επιπέδου προσοχής που αναμένεται από τον μέσο καταναλωτή που λαμβάνει συνήθη πληροφόρηση και είναι ευλόγως επιμελής και ενημερωμένος[6]. Εάν η Τράπεζα γνωστοποίησε στον καταναλωτή επαρκή στοιχεία για να λάβει γνώση του περιεχομένου και της λειτουργίας της ρήτρας που επιβάλλει καταβολή συγκεκριμένων εξόδων και τον ρόλο της στο πλαίσιο της σύμβασης, και ο καταναλωτής είχε επίγνωση των λόγων που δικαιολογούν την αμοιβή που αντιστοιχεί στα σχετικά έξοδα, ώστε να μπορεί να εκτιμήσει το συνολικό κόστος της σύμβασης, εξετάζεται από το Δικαστήριο ως πραγματικό ζήτημα. Όσον αφορά την ατομική διαπραγμάτευση, δεν αρκεί πριν από την υπογραφή της σύμβασης η σημείωση ή υπογραφή ότι είχε κατανοήσει μια ρήτρα, για να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η ρήτρα αυτή αποτέλεσε αντικείμενο ατομικής διαπραγμάτευσης και ότι ο καταναλωτής μπόρεσε πράγματι να επηρεάσει το περιεχόμενό της[7]. Θεωρείται πάντοτε ότι μια ρήτρα δεν αποτέλεσε αντικείμενο ατομικής διαπραγμάτευσης, όταν έχει συνταχθεί εκ των προτέρων και όταν ο καταναλωτής, εκ των πραγμάτων, δεν μπόρεσε να επηρεάσει το περιεχόμενό της. Εάν ο εμπορευόμενος ισχυρίζεται ότι για μια τυποποιημένη ρήτρα υπήρξε ατομική διαπραγμάτευση, φέρει το βάρος της απόδειξης του ισχυρισμού αυτού. Η ακριβής τιμή του επιτοκίου που είναι κυμαινόμενο δεν μπορεί να καθοριστεί σε μία πιστωτική συμφωνία για όλη τη διάρκεια ισχύος της. Επομένως, δεν μπορεί να απαιτείται από την Τράπεζα η παροχή επακριβών πληροφοριών σχετικά με τις οικονομικές συνέπειες που συνδέονται με τις διακυμάνσεις του επιτοκίου κατά τη διάρκεια της σύμβασης, καθόσον οι διακυμάνσεις αυτές εξαρτώνται από μελλοντικά γεγονότα μη προβλέψιμα και ανεξάρτητα από τη βούληση της Τράπεζας. Η εφαρμογή κυμαινόμενου επιτοκίου συνεπάγεται μακροπρόθεσμα, ως εκ της φύσης της, διακύμανση, λόγου χάριν των ποσών των μελλοντικών δόσεων δανείου, οπότε η Τράπεζα δεν μπορεί να είναι σε θέση να διευκρινίσει τις ακριβείς συνέπειες της εφαρμογής σχετικής ρήτρας επιτοκίου στις δόσεις αυτές. Εντούτοις, παρά το ότι η Τράπεζα δεν μπορεί να ευθύνεται για παράλειψη ενημέρωσης του καταναλωτή για μελλοντικά γεγονότα, η παροχή πληροφοριών σχετικά με την παρελθούσα εξέλιξη του δείκτη βάσει του οποίου υπολογίζεται το εφαρμοστέο επιτόκιο συνιστά ιδιαιτέρως κρίσιμο στοιχείο[8]. Το νομικό πλαίσιο που ισχύει σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες δεν φτάνει στο σημείο να καταστήσει υποχρεωτικό για τους καταναλωτές και υπέρ τους το σύστημα προστασίας από τη χρήση καταχρηστικών ρητρών. Όταν ο καταναλωτής προτιμά να μην επικαλεστεί αυτό το σύστημα προστασίας, αυτό δεν εφαρμόζεται[9]. Το δικαίωμα του καταναλωτή σε αποτελεσματική δικαστική προστασία εμπεριέχει και τη δυνατότητα να μην επικαλεστεί τα δικαιώματά του. Λαμβάνεται υπόψη η εκφρασμένη βούληση του καταναλωτή όταν, αν και γνωρίζει ότι πρόκειται για μη δεσμευτική καταχρηστική ρήτρα, αντιτίθεται στη μη εφαρμογή της, δίδοντας ελεύθερη και εγνωσμένη συναίνεση σε αυτήν[10]. Δεν εμποδίζονται τα συμβαλλόμενα μέρη να άρουν τον καταχρηστικό χαρακτήρα ρήτρας με τροποποίηση, υπό την προϋπόθεση ότι, αφενός, η παραίτηση του καταναλωτή από το δικαίωμά του να επικαλεστεί τον καταχρηστικό χαρακτήρα απορρέει από την ελεύθερη και εγνωσμένη συναίνεσή του και, αφετέρου, η νέα τροποποιητική ρήτρα δεν είναι η ίδια καταχρηστική. Όταν μια ρήτρα κρίνεται ως καταχρηστική, ο καταναλωτής έχει δικαίωμα επαναφοράς του στην κατάσταση που θα βρίσκονταν εάν αυτή η ρήτρα ουδέποτε υπήρχε στη συμφωνία[11]. Πρέπει να υπάρχει διάκριση ανάμεσα στις συμβατικές ρήτρες που αφορούν στον καθορισμό τόκου υπερημερίας και τις ρήτρες που καθορίζουν άλλο συμβατικό τόκο. Γιατί οι συμβατικοί τόκοι επιτελούν τη (σημαντική) λειτουργία του ανταλλάγματος για τη διάθεση του χρηματικού ποσού από τον πιστωτή μέχρι την επιστροφή του. Οι τόκοι υπερημερίας δυνατόν να αποσκοπούν στην επιβολή κυρώσεων λόγω μη εκπλήρωσης από τον οφειλέτη της υποχρέωσής του να καταβάλλει τις δόσεις του δανείου εντός των προβλεπόμενων από τη σύμβαση προθεσμιών ή αντίστοιχα να διατηρεί το χρεωστικό υπόλοιπό του εντός συμφωνημένου ορίου, στην αποτροπή του οφειλέτη αυτού από το να καταστεί υπερήμερος στην εκτέλεση των υποχρεώσεών του, καθώς και, ενδεχομένως, στην αποζημίωση του πιστωτή για τη ζημία που υπέστη λόγω της υπερημερίας. Η ακύρωση ρήτρας περί καθορισμού του επιτοκίου υπερημερίας ως καταχρηστικής (όπως κι αν επιβάλλεται το επιτόκιο υπερημερίας, ως προσαύξηση του συμβατικού επιτοκίου ή ως ξεχωριστή χρέωση) δεν συνεπάγεται μη εφαρμογή της ρήτρας περί του καθορισμού του συμβατικού επιτοκίου[12]. Δεν αποκλείεται, η σώρευση συμβατικών τόκων και τόκων υπερημερίας να παρέχει στην Τράπεζα δυνατότητα να επιτύχει κάτι περισσότερο από την αποκατάσταση της προκληθείσας σε αυτήν ζημιάς, πλεονέκτημα που μπορεί να την παρακινεί στην εύκολη λύση των πιστωτικών συμβάσεων[13], περίπτωση στην οποία χρειάζεται ανάλογη προσοχή. Όπως προαναφέρθηκε, η εκτίμηση του καταχρηστικού χαρακτήρα των ρητρών δεν αφορά τον καθορισμό του κύριου αντικειμένου της σύμβασης ούτε το ανάλογο ή μη μεταξύ της τιμής και της αμοιβής, αφενός, και των υπηρεσιών ή αγαθών που θα παρασχεθούν ως αντάλλαγμα, αφετέρου, εφόσον οι ρήτρες αυτές είναι διατυπωμένες κατά τρόπο σαφή και κατανοητό. Στην έννοια του «κύριου αντικειμένου της σύμβασης» εμπίπτουν οι ρήτρες με τις οποίες καθορίζονται οι ουσιώδεις παροχές της οικείας σύμβασης οι οποίες, ως τέτοιες, χαρακτηρίζουν τη σύμβαση. Οι ρήτρες που έχουν «παρεπόμενο χαρακτήρα» σε σχέση με εκείνες που καθορίζουν αυτή καθαυτή την ουσία της συμβατικής σχέσης δεν εμπίπτουν στην εν λόγω έννοια[14]. Για την εκτίμηση ως προς το εάν μια ρήτρα άπτεται του κύριου αντικειμένου της σύμβασης, αν συνιστά ουσιώδες στοιχείο της κύριας σύμβασης, λαμβάνονται υπόψη η φύση, η όλη οικονομία και τα όσα ορίζουν οι διατάξεις της οικείας σύμβασης, καθώς και το νομικό και πραγματικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η σύμβαση. Το «κύριο αντικείμενο» και «τίμημα», δεν μπορεί να καθοριστεί βάσει της έννοιας του «συνολικού κόστους της πίστωσης για τον καταναλωτή[15]. Το εύρος των συμβατικών ρητρών που δεν υπόκεινται σε έλεγχο καταχρηστικότητας, επειδή αφορούν αποκλειστικά το ανάλογο ή μη μεταξύ του τιμήματος ή της αμοιβής και των υπηρεσιών που θα παρασχεθούν ως αντάλλαγμα ερμηνεύεται στενά επειδή δεν υπάρχει κάποιος δείκτης ή νομικό κριτήριο δυνάμενο να πλαισιώσει και να κατευθύνει τον έλεγχο περί ανάλογου χαρακτήρα. Είναι δυνατόν οι καταναλωτές να αγνοούν τον καταχρηστικό χαρακτήρα ρήτρας, περιλαμβανομένης σε πιστωτική συμφωνία, ή να μην αντιλαμβάνονται την έκταση των δικαιωμάτων τους[16]. Το να υπόκειται σε παραγραφή η άσκηση αγωγής με αίτημα την αναγνώριση της ακυρότητας καταχρηστικής συμβατικής ρήτρας, δεν απαγορεύεται, υπό την προϋπόθεση ότι το χρονικό σημείο έναρξης της παραγραφής καθώς και η διάρκειά της δεν καθιστούν πρακτικά αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερή την άσκηση του δικαιώματος του καταναλωτή να ζητήσει θεραπεία, περιλαμβανομένης της επιστροφής τυχόν αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών. Δεν είναι επιτρεπτό να επιβαρύνεται ο καταναλωτής με μέρος των δικαστικών εξόδων ανάλογα με το ύψος των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών που του επιστρέφονται κατόπιν της αναγνώρισης της ακυρότητας συμβατικής ρήτρας λόγω καταχρηστικού χαρακτήρα, εάν αυτή η επιβάρυνση συνιστά σημαντικό εμπόδιο ικανό να αποτρέψει τους καταναλωτές από το να ασκήσουν το δικαίωμα σε αποτελεσματικό δικαστικό έλεγχο του ενδεχομένως καταχρηστικού χαρακτήρα συμβατικών ρητρών. Μαρτυρία Το Δικαστήριο ακούει μόνο την μαρτυρία που είναι σχετική με τα επίδικα θέματα και ό,τι καλείται να αποφασίσει. Σε αξιολόγηση υπόκειται η αντικρουόμενη μαρτυρία επί των επιδίκων θεμάτων, για να μπορέσει να καταλήξει ως προς το ποια είναι η αξιόπιστη μαρτυρία, στην οποίαν μπορεί να βασιστεί, για να προβεί σε ευρήματα. Η συμπεριφορά και οι τρόποι των μαρτύρων (demeanour) στο εδώλιο[17], που το Δικαστήριο είχε την ευκαιρία να παρατηρήσει καθ' όλη την διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, σε συνάρτηση με το περιεχόμενο της μαρτυρίας τους, προσεγγίζονται με παράλληλους άξονες το σύνολο της μαρτυρίας αλλά και την αντικειμενική όψη των πραγμάτων[18]. Η εκδοχή του κάθε μάρτυρα δεν προσεγγίζεται μικροσκοπικά, με αναφορά στις λέξεις που χρησιμοποιήθηκαν ή την σειρά τους, αλλά ως ένα σύνολο μέσα στην ζωντανή ατμόσφαιρα της προφορικής δίκης, με όσα την περιστοιχίζουν, και στην οποία ο προφορικός λόγος των μαρτύρων μπορεί να μην είναι σε τέλεια γλώσσα ή καλά συνταγμένος ή απόλυτα ακριβής. Η ΜΕ1, επικεφαλής της υποδιεύθυνσης οριστικών καθυστερήσεων της Τράπεζας, κατέθεσε γραπτή δήλωση για να αποτελέσει μέρος της κυρίως εξέτασής της[19] (Έγγραφο Α). Κατά την κυρίως εξέτασή της, αναφέρθηκε εισαγωγικά στη μεταβίβαση των δικαιωμάτων που απορρέουν από τις επίδικες συμφωνίες στην Ενάγουσα, κατέθεσε τα Τεκμήρια 1, 2 και 3, και εξήγησε πως υπάρχει συμφωνία υπηρεσιών μεταξύ της Τράπεζας και της Ενάγουσας σχετικά με τις πιστώσεις και τις εξασφαλίσεις που, ενώ μεταβιβάστηκαν στην Ενάγουσα, είναι και επίδικες· υπηρεσίες που παρέχονται από το τμήμα στο οποίο εργάζεται, εξ ου και παρέχει η ίδια μαρτυρία προς απόδειξη της απαίτησης της Ενάγουσας, εφόσον γνωρίζει προσωπικά τα γεγονότα της υπόθεσης, λόγω του χειρισμού της από τη στιγμή που μεταφέρθηκε στις οριστικές καθυστερήσεις και μέχρι σήμερα, από τα έγγραφα που φακέλου που έχει στην κατοχή της και περιέχουν τις επίδικες συμφωνίες και από το ηλεκτρονικό αρχείο της Τράπεζας στο οποίο τηρούνται οι επίδικοι λογαριασμοί. Η Τράπεζα, όπως εξήγησε, σε όλο τον ουσιώδη χρόνο, ήταν και είναι εγγεγραμμένη στην Κύπρο ως εταιρεία περιορισμένης ευθύνης, κάτοχος άδειας τραπεζικών εργασιών, και η Ενάγουσα είναι επίσης εγγεγραμμένη στην Κύπρο ως εταιρεία περιορισμένης ευθύνης, κάτοχος άδειας λειτουργίας εταιρείας εξαγοράς πιστώσεων. Η μάρτυρας προσκόμισε σχετικά έγγραφα που σημειώθηκαν μαζί ως Τεκμήριο
5. Η μάρτυρας αναφέρθηκε στην ύπαρξη και τους όρους της συμφωνίας ορίου ημερομηνίας 19.12.2006, την οποία προσκόμισε και σημειώθηκε ως Τεκμήριο
6. Θεωρώντας το Τεκμήριο 5, είναι πιστωτική συμφωνία τρεχούμενου λογαριασμού που ρυθμίζονταν από τον περί Καταναλωτικής Πίστης Νόμο του 2001 (τότε). Στον εισαγωγικό πίνακα πληροφοριών, αναφέρεται το ποσό της παραχωρηθείσας πίστωσης Λ.Κ.5.000,00 και το Συνολικό Ετήσιο Ποσοστό Επιβάρυνσης 8,42% και υπάρχει έντονη σημείωση: «μπορείτε να αποδεσμευθείτε από τη συμφωνία αυτή οποτεδήποτε μέσα σε δέκα