ΜΑΤΘΑΙΟΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΕΤΟΙΜΟ ΜΠΕΤΟΝ ΛΤΔ ν. Ν. ΓΑΒΡΙΗΛ & ΥΙΟΙ ΛΙΜΙΤΕΔ, Αρ. Αγωγής: 566/2014, 21/3/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2022:A66 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Μ-Α ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 566/2014 ΜΕΤΑΞΥ: ΜΑΤΘΑΙΟΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΕΤΟΙΜΟ ΜΠΕΤΟΝ ΛΤΔ Ενάγοντες Και Ν. ΓΑΒΡΙΗΛ & ΥΙΟΙ ΛΙΜΙΤΕΔ Εναγόμενοι Αίτηση ημερομηνίας 21/12/2021 για Τροποποίηση Ημερομηνία: 21 Μαρτίου, 2022 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντες-Αιτητές: κα Άννα Χρίστου για κκ Ιωαννίδης & Δημητρίου Δ.Ε.Π.Ε. Για Εναγόμενους-Καθ' ών η Αίτηση: κα Μαρίνα Φιλίππου για κκ. Ι. Μοδίτης & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε. ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ (Λόγω των υγειονομικών μέτρων που είναι σε ισχύ για την αντιμετώπιση του Covid-19, αλλά και με βάση τον Κανονισμό 6(β) του περί της Ηλεκτρονικής Δικαιοσύνης (Ηλεκτρονική Επικοινωνία) Διαδικαστικού Κανονισμού του 2021,η απόφαση δίδεται χωρίς τη φυσική παρουσία των συνηγόρων των διαδίκων και διαβιβάζεται σε αυτούς ηλεκτρονικά, με τη συγκατάθεσή τους, και θεωρείται δημόσια απαγγελθείσα.) Έναυσμα για την έκδοση της παρούσης, αποτέλεσε η Αίτηση ημερομηνίας 21/12/2021 (στο εξής ως "η Αίτηση") με την οποία ζητείται η έκδοση διατάγματος για Τροποποίηση. Η υπό την ως άνω αριθμό και τίτλο αγωγή καταχωρήθηκε στις 07.03.2014 επί ειδικώς οπισθογραφημένου κλητήριου εντάλματος. Οι Ενάγοντες αξιώνουν μεταξύ άλλων εναντίον των Εναγόμενων ποσό ύψους €32.838,85σ που κατά τη θέση των Εναγόντων αντιπροσωπεύει υπόλοιπο οφειλόμενο από τους Ενάγοντες για την αξία ποσότητας έτοιμου σκυροδέματος. Η Υπεράσπιση των Εναγόμενων καταχωρήθηκε περί την 13/01/
- Μέσω της Υπεράσπισης οι Εναγόμενοι αρνούνται ειδικά όλους τους ισχυρισμούς της Έκθεσης Απαίτησης. Ειδικά αρνούνται ότι οφείλουν στους Ενάγοντες οποιοδήποτε ποσό. Επίσης ισχυρίζονται ότι οι Ενάγοντες χρέωναν με αυξημένες τιμές προμήθειας σκυροδέματος και/ή για μεγαλύτερες ποσότητες από αυτές που προμήθευαν στους Εναγόμενους. Με την υπό κρίση Αίτηση οι Ενάγοντες αξιώνουν ως ακολούθως: Διάταγμα και/ή άδεια του σεβαστού Δικαστηρίου όπως τροποποιηθεί η Υπεράσπιση των Αιτητών ημερομηνίας 13.1.2015 στην αγωγή με τον ως άνω αριθμό και τίτλο δια της προσθήκης μετά της υφιστάμενης παραγράφου 6 των ακόλουθων παραγράφων: «ΑΝΤΑΠΑΙΤΗΣΗ
- Οι Εναγόμενοι αρνούνται το περιεχόμενο της παραγράφου 8 υπό στοιχεία Α και Δ της Εκθεσης Απαίτησης και αναφέρουν ότι δεν υπήρχε οποιαδήποτε εκ μέρους των Εναγομένων παραβίαση των όρων του Συμβολαίου και ότι ακολουθήθηκαν όλες οι διαδικασίες που προβλέπονται από το Συμβόλαιο και επαναλαμβάνουν την υπεράσπιση τους ως ανωτέρω.
- Οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται περαιτέρω ότι, επειδή εξ υπαιτιότητας και/ή λόγω της συμπεριφοράς και/ή αμέλειας και/ή λόγω επαγγελματικής ανεπάρκειας των Εναγόντων και/ή λόγω παράβασης των συμβατικών υποχρεώσεων εκ μέρους των Εναγόντων, οι Εναγόμενοι υπέστησαν επιπρόσθετα έξοδα και/ή να αναγκασθούν να πληρώσουν μεγαλύτερα ποσά και/ή να επωμισθούν μεγαλύτερα έξοδα για τη συμπλήρωση και/ή συνέχιση του έργου και/ή για την επιδιόρθωση όλων των κακοτεχνιών και/ή ελλείψεων εξ υπαιτιότητας των Εναγόντων, έξοδα τα οποία οι Εναγόμενοι θα ανταπαιτήσουν εναντίον των Εναγόντων και για τα οποία επιφυλάσσονται να δώσουν λεπτομέρειες κατά την ακρόαση της αγωγής. ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΕΠΙΠΡΟΣΘΕΤΩΝ ΕΞΟΔΩΝ ΠΟΥ ΕΠΩΜΙΣΘΗΚΕ Ο ΕΝΑΓΟΜΕΝΟΣ ΕΞ ΥΠΑΙΤΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΕΝΑΓΟΝΤΩΝ ΚΑΙ/Η ΛΟΓΩ ΠΑΡΑΒΑΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΥ ΑΠΌ ΤΟΥΣ ΕΝΑΓΟΝΤΕΣ Α. Διαφωνία στις αυξήσεις των συμφωνημένων τιμών προμήθειας σκυροδέματος, διαφορά στις ποσότητες προμήθειας έτοιμου σκυροδέματος, πρόσθετες χρεώσεις για προμήθεια σκυροδέματος κάτω από 10Μ3 και πρόσθετες χρεώσεις για καθυστερήσεις πέραν των 2 ωρών €23.197,85 Β. Αποκοπές για μειωμένη αντοχή προμήθειας σκυροδέματος €4.793,16 ΟΦΕΙΛΟΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΝΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΣΟ €27.991.01 ========== Οι Εναγόμενοι αρνούνται όλους και κάθε ένα ξεχωριστά τους ισχυρισμούς των Εναγόντων που περιέχονται στην παράγραφο 8 της Έκθεσης Απαίτησης. Περαιτέρω, οι Εναγόμενοι αρνούνται τις απαιτήσεις των Εναγόντων που περιέχονται στην παράγραφο 8 της Εκθεσης Απαίτησης υπό στοιχεία (Α) - (Δ) αμφοτέρων συμπεριλαμβανομένων. Περαιτέρω, οι Εναγόμενοι αρνούνται ότι οι Ενάγοντες δικαιούνται στις θεραπείες ή τα ποσά τα οποία εξαιτούνται και/ή σε οποιαδήποτε θεραπεία και/ή ποσό και ζητούν απόρριψη της αγωγής ως νομικά και ουσιαστικά αβάσιμης, με έξοδα σε βάρος των Εναγόντων. Οι Εναγόμενοι, λόγω της συμπεριφοράς και/ή αμέλειας και/ή επαγγελματική ανεπάρκειας των Εναγόντων και/ή παράβασης των συμβατικών υποχρεώσεων εκ μέρους των Εναγόντων και/ή εξ υπαιτιότητας των Εναγόντων, υπέστησαν ζημιές ως λεπτομερώς αναφέρεται στην παράγραφο 1 της παρούσας υπεράσπισης. Και οι Εναγόμενοι ανταπαιτούν εναντίον των Εναγόντων:- (α) €27.991,01 όπως αναφέρεται ανωτέρω (β) Νόμιμους Τόκους (γ) Έξοδα » Μέσω της ένορκης δήλωσης που συνοδεύει την Αίτηση η ενόρκως δηλούσα αναφέρει ότι οι δικηγόροι που χειρίζονται την υπόθεση αντιλήφθηκαν την ανάγκη για τροποποίηση της Υπεράσπισης των Εναγόμενων κατά την προετοιμασία της ακροαματικής διαδικασίας αλλά και μετά από επικοινωνία που είχαν με τους Αιτητές. Οι Εναγόμενοι-Αιτητές είχαν συνεννοηθεί με το προηγούμενο γραφείο που χειριζόταν την υπόθεση ότι θα καταχωρείτο και Ανταπαίτηση αλλά τελικά δεν καταχωρήθηκε. Είναι η θέση τους ότι δεν καταχωρήθηκε εκ παραδρομής και/ή αβλεψίας η Ανταπαίτηση. Η τροποποίηση ως διατείνονται οι Αιτητές είναι βαρύνουσας σημασίας αφού θέλουν να αποδείξουν ότι εξαιτίας της υπαιτιότητας αλλά και λόγω συμπεριφοράς και λόγω αμέλειας και/ή παράβασης συμβατικών υποχρεώσεων των Εναγόντων υπέστηκαν επιπρόσθετα έξοδα και ζημιά. Ως ισχυρίζονται οι Ενάγοντες δε θα υποστούν καμία ζημιά που να μην μπορεί να αποζημιωθεί με την κατάλληλη διαταγή εξόδων και η ακροαματική διαδικασία δεν έχει αρχίσει. Η υπό κρίση Αίτηση αντικρούσθηκε από τους Ενάγοντες-Καθ΄ών η Αίτηση οι οποίοι περί την 17/01/2022 καταχώρησαν ειδοποίηση περί προθέσεως ένσταση (στο εξής "ως η Ένσταση"). Με την Ένσταση εγείρονται 5 λόγοι ένστασης οι οποίοι συνοψίζονται ως ακολούθως: Η επιδιωκόμενη με την αίτηση των Εναγόμενων-Αιτητών τροποποίηση είναι κακόπιστη και αδικαιολόγητη επειδή με αυτήν προσπαθούν να εισάξουν στο σώμα της Υπεράσπισης Ανταπαίτηση, γεγονότα που προέκυψαν μετά την καταχώρηση της αγωγής και δεν έχουν σχέση με το καλόπιστο και/ή εκ παραδρομής λάθος. Η επιδιωκόμενη τροποποίηση δεν οφείλεται σε καλόπιστο και/ή εκ παραδρομής λάθος. Η Αίτηση είναι καταπιεστική, κακόπιστη, καταχρηστικής αδικαιολόγητη και καταχωρήθηκε καθυστερημένα. Η Ένσταση συνοδεύεται από την ένορκη δήλωση της κας Μαριάννας Αδάμου, η οποία μέσω της ενόρκου δηλώσεως στην ουσία υιοθετεί και επαναλαμβάνει τους λόγους Ένστασης. Επιπρόσθετα αρνούνται ότι οι Αιτητές είχαν συνεννοηθεί με το προηγούμενο δικηγορικό γραφείο για να καταχωρείτο Ανταπαίτηση. Η μη καταχώρηση Ανταπαίτησης αποτελεί ζήτημα και θέμα το οποίο ενδεχομένως να στοιχειοθετεί το αστικό αδίκημα της αμέλειας και δε γίνεται σε τόσο προχωρημένο στάδιο να επιτραπεί και ότι τυχόν τροποποίηση θα προκαλέσει δυσμενείς συνέπειες στην άλλη πλευρά αφού θα βρεθούν 7 χρόνια μετά αντιμέτωποι με Ανταπαίτηση. Η Αίτηση είναι καθυστερημένη και αδικαιολόγητη. Ζητούν την απόρριψη της Αίτησης. Η Αίτηση βασίζεται στους περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικούς Κανονισμούς, Δ.25 Κ.
(1),
(5), Δ.48 θ.1-9, Δ.64 στη σύμφυτη εξουσία και πρακτική του Δικαστηρίου. Η ακροαματική διαδικασία Κατά την ακροαματική διαδικασία, ουδείς εκ των ενόρκως δηλούντων αντεξετάστηκε. Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων έχουν εφοδιάσει το Δικαστήριο με γραπτά κείμενα αγορεύσεων. Σημειώνεται ότι η παρούσα αγωγή καταχωρήθηκε στις 07.02.2014, συνεπώς τυγχάνουν εφαρμογής οι πρόνοιες της Δ.25 Θ.1 πριν την τροποποίηση που δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας στις 26.9.
- Εξάλλου αυτό αναφέρεται και στην ίδια τη Διαταγή
- Κρίνω ορθό να αναφέρω σε αυτό το σημείο ότι οι εισηγήσεις μέσω της αγόρευσης των συνηγόρων των Καθ' ών η Αίτηση ότι στην ουσία δεν πρέπει να επιτραπεί η τροποποίηση γιατί δεν πληρούνται τα όσα προβλέπει η Διαταγή 25 μετά την τροποποίηση της δε με βρίσκει σύμφωνη. Η Αίτηση θα εξεταστεί με βάση της πρόνοιες της Διαταγής 25 πριν την τροποποίηση της. Νομική πτυχή Η υπό κρίση αίτηση όπως έχω ήδη αναφέρει στηρίζεται, μεταξύ άλλων, στη Δ.25, Θ.1[1] των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας ως ίσχυε το 2014, η οποία προβλέπει τα εξής: «
- The Court or a Judge may, at any stage of the proceedings, allow either party to alter or amend his indorsement or pleadings, in such manner and on such terms as may be just, and all such amendments shall be made as may be necessary for the purpose of determining the real questions in controversy between the parties.» Στην αγωγή ναυτοδικείου Στέλιος Φοινιώτης v. Greenmar Navigation Ltd & others
(1989)1 Α.Α.Δ. 33, στις σελ. 36 και 37, συνοψίστηκαν από το Δικαστή Πική, όπως ήταν τότε, οι αρχές που διέπουν το ζήτημα της τροποποίησης δικογράφων, ως ακολούθως: «
(1)Η τροποποίηση της δικογραφίας επιτρέπεται σε κάθε στάδιο της διαδικασίας δεδομένου ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις που την καθιστούν απαραίτητη για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης.
(2)Στον προσδιορισμό των συμφερόντων της δικαιοσύνης όπως διαγράφονται στην συγκεκριμένη υπόθεση συνεκτιμούνται και οι επιπτώσεις από την τροποποίηση στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντιδίκου. Η διεξαγωγή της δίκης μέσα σε εύλογο χρόνο καθιερώνεται από το συντάγματος ως θεμελιώδες δικαίωμα του κάθε διάδικου.
(3)Η τροποποίηση επιτρέπεται κατά κανόνα εφόσον δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο δηλαδή ζημιά άλλη από εκείνη που μπορεί να θεραπευθεί με την έκδοση της κατάλληλης διαταγής ως προς τα έξοδα. Το αποδεικτικό βάρος για τη αιτιολόγηση του αιτήματος και της καθυστέρησης στην διατύπωση των θέσεων του αιτητή ποικίλλει ανάλογα με το στάδιο κατά το οποίο υποβάλλεται η αίτηση. Όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση ανάλογα επαυξάνει και το βάρος το οποίο πρέπει να αποσείσει ο αιτητής για την έκδοση διατάγματος για την τροποποίηση.
(4)Η έναρξη της δίκης δεν δημιουργεί ανυπέρβλητο εμπόδιο στην επιδίωξη της τροποποίησης υπεράσπισης. Στο στάδιο αυτό όμως η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ασκείται με φειδώ, λαμβάνοντας υπόψη τον εκτροχιασμό της δίκης από τη προσδιορισθείσα πορεία και τις αναπόφευκτες επιπτώσεις στα δικαιώματα του αντιδίκου. Το Δικαστήριο έχει ευρεία διακριτική ευχέρεια κατά την εξέταση αιτημάτων τροποποίησης και το συμφέρον της δικαιοσύνης είναι παράγοντας ο οποίος στην ουσία δεσπόζει για την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Το Δικαστήριο συνεκτιμά τα συμφέροντα των διαδίκων και των ευρύτερων συμφερόντων της δικαιοσύνης για τελέσφορο επίλυση όλων των συναφών μεταξύ τους διαφορών. Βλ. Ε. Φιλίππου Λτδ v. Compass Insurance Co. Ltd
(1990)1 A.A.Δ. 24. Περαιτέρω, στην υπόθεση Νικολάου v. Μιλτιάδους κ.ά.
(2007)1(Β) Α.Α.Δ. 1005, αποφασίστηκαν τα εξής: «Κατά την εξέταση του θέματος, το δικαστήριο βασίζεται σε διάφορους παράγοντες, αλλά τελικά ο κρίσιμος παράγοντας είναι η ανάγκη για προσδιορισμό των επιδίκων θεμάτων και η διαπίστωση των θέσεων των διαδίκων. Τροποποίηση μπορεί να επιτραπεί, ασχέτως του αν επιδείχθηκε αμέλεια και καθυστέρηση από διάδικο, αν αυτό απαιτεί το συμφέρον της δικαιοσύνης. Η άδεια για τροποποίηση δίδεται ευκολότερα στα αρχικά στάδια, αλλά τούτο μπορεί ακόμα να γίνει και σε πολύ προχωρημένο στάδιο, μέχρι και το τελικό στάδιο της διαδικασίας, αν δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο. Ο όρος ανεπανόρθωτη ζημιά χρησιμοποιείται με την έννοια του ότι αυτή δεν μπορεί να αποκατασταθεί με την καταβολή εξόδων.» Σύνοψη της νομολογίας έγινε από το Ανώτατο Δικαστήριο στην Πολ. Εφ. 58/2012, Kayat Trading Limited v. Genzyme Corporation, ημερ. 4.3.2013, στην οποία η αίτηση τροποποίησης καταχωρήθηκε μετά την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας και αφού ακούστηκε αριθμός μαρτύρων. Το Ανώτατο Δικαστήριο είπε ότι «το συμπέρασμα που μπορεί με ασφάλεια να συναχθεί από τη σχετική νομολογία, είναι ότι το θέμα, τροποποίησης δικογράφων, ανάγεται στη διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου η οποία ασκείται φιλελεύθερα και δεν διέπεται από άκαμπτους κανόνες, αλλά από διάφορους παράγοντες, η βαρύτητα των οποίων ποικίλει ανάλογα με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης.». Επιβεβαιώθηκε στην υπόθεση εκείνη ότι αίτηση για τροποποίηση δικογράφου μπορεί να εγκριθεί σε κάθε στάδιο της διαδικασίας εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις οι οποίες καθιστούν την τροποποίηση απαραίτητη για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης. Η σύγχρονη τάση, όπως προβάλλει μέσα από τη νομολογία, είναι να επιτρέπονται τροποποιήσεις στις κατάλληλες περιπτώσεις ακόμα και όταν η τροποποίηση είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης, νοουμένου ότι δεν προκαλείται αδικία στην άλλη πλευρά που δεν θα μπορούσε να αποζημιωθεί με χρήμα (Χριστοδούλου v. Χριστοδούλου
(1991)1 ΑΑΔ 934). Εξαίρεση αποτελούν οι περιπτώσεις όπου η τροποποίηση δυνατό να επιφέρει ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο ή εκεί όπου η κακή πίστη του αιτητή είναι εμφανής (Περικτιόνη Χρίστου v. Ανδρέα Στυλιανού Αζά
(1992)1 ΑΑΔ 704, Anna Latouf Agini v. Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε.
(1999)1 ΑΑΔ 11). Ο όρος ανεπανόρθωτη ζημιά χρησιμοποιείται με την έννοια του ότι αυτή δεν μπορεί να αποκατασταθεί με την καταβολή εξόδων (Νικολάου ανωτέρω). Για να αποδειχθεί κακοπιστία, χρειάζεται επαρκής μαρτυρία από την οποία να εξάγεται αβίαστα το σχετικό συμπέρασμα (Κώστας Παφίτης & Υιοί Λτδ ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας
(2012)1 ΑΑΔ 745). Αξιολόγηση των εκατέρωθεν θέσεων Η ευπαίδευτη συνήγορος των Αιτητών μέσω της αγόρευσης της ανάφερε ότι η ανάγκη για τροποποίηση προέκυψε κατά το στάδιο προετοιμασίας της Ακρόασης της υπόθεσης. Την υπόθεση χειριζόταν μέχρι το 2016 άλλο δικηγορικό γραφείο και την Υπεράσπιση την είχε καταχωρήσει ως φαίνεται από το φάκελο το δικηγορικό γραφείο που εκπροσωπούσε τους Εναγόμενους αρχικά. Εκ παραδρομής και αβλεψίας ενώ οι Αιτητές είχαν συνεννοηθεί με τους δικηγόρους που τους εκπροσωπούσαν αρχικά να εισαχθεί Ανταπαίτηση ανταπαιτώντας ποσά που κατά τη θέση τους αφορούν ζημιές που έχουν υποστεί εξαιτίας των Εναγόντων δεν εισάχθηκε η Ανταπαίτηση. Η ευπαίδευτη συνήγορος των Καθ' ων η αίτηση, στη γραπτή αγόρευση της, συνοψίζει τα γεγονότα που περιβάλλουν την παρούσα υπόθεση, και παραθέτει τους λόγους ένστασης. Η επιχειρηματολογία της εδράζεται στο ότι δε συντρέχουν οι προυποθέσεις που προβλέπει η νέα Διαταγή 25 των περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών αφού η βασική επιχειρηματολογία είναι ότι οι αιτούμενες τροποποιήσεις είναι κακόπιστες και ότι δεν αφορά νέα δεδομένα μη υπαρκτά κατά το χρόνο καταχώρησης υπεράσπισης και σε καμία περίπτωση έχουν σχέση με καλόπιστο λάθος. Αυτή η εισήγηση όμως στηρίζεται στα όσα προυποθέτει η νέα Διαταγή 25 ως τροποποιήθηκε. Ως αναφέρθηκε ανωτέρω η Αίτηση εξετάζεται με βάση τη Διαταγή 25 των περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών ως ίσχυε το 2014. Οι δύο πρώτοι λόγοι ένστασης θα εξεταστούν μόνο ως προς τη θέση ότι η Αίτηση είναι κακόπιστη με βάση τη Διαταγή 25 ως ίσχυε το 2014 . Επίσης βασική θέση είναι ότι η Αίτηση καταχωρήθηκε σε καθυστερημένο στάδιο αλλά οι Καθ'ών η Αίτηση συσχετίζουν την καθυστέρηση στην καταχώρηση της Αίτησης με κακοπιστία και κατάχρηση εκ μέρους των Εναγόντων. Η ευπαίδευτη συνήγορος των Καθ' ων η αίτηση επισημαίνει ότι η Αίτηση καταχωρήθηκε 5 έτη μετά το διορισμό των υφιστάμενων δικηγόρων των Αιτητών οι οποίοι χρειάστηκαν πέραν των 5 ετών να μελετήσουν την υπόθεση και να διαπιστώσουν το λάθος. Αναμφίβολα προκύπτει, ως σταθερή αρχή της νομολογίας, ότι η καθυστέρηση στην καταχώρηση αίτησης τροποποίησης αποτελεί παράγοντα σχετικό, όχι, όμως, εξαρχής και απαρέγκλιτα αποφασιστικής σημασίας. Στην υπόθεση Astor Co. κ.α. ν. Α & G Leventis Ltd κ.α.
(1993)1 Α.Α.Δ. 726, λέχθηκε ότι σε αιτήσεις για τροποποίηση δικογράφων ο παράγοντας χρόνος είναι μεν σχετικός και συνεκτιμάται ως λογική απόρροια του Άρθρου 30
(2)του Συντάγματος, αν και ο παράγοντας αυτός δεν είναι καθοριστικός υπό την έννοια ότι δεν πρέπει από μόνος του να οδηγεί σε απόρριψη. Όπως υποδείχθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο στις Πολ. Εφ. 137/2013 και 138/2013, IKOS CIF LTD v. Martin Coward κ.α., ημερ. 20.3.2014, όταν η καθυστέρηση οφείλεται σε σφάλμα του αιτητή, η δικαιολόγηση της και η σημασία της ποικίλει ανάλογα με τα περιστατικά κάθε υπόθεσης, κυρίως σε συσχετισμό με τη γνησιότητα των προθέσεων του αιτητή και την αναγκαιότητα ή το βαθμό της χρησιμότητας της τροποποίησης. Η όποια καθυστέρηση δεν πρέπει να εξετάζεται μεμονωμένα από απόψεως μόνο χρονικής διάστασης, αλλά θα πρέπει να συναρτάται με άλλους παράγοντες, όπως για παράδειγμα την ανυπαρξία καλής πίστης. Τροποποίηση μπορεί να επιτραπεί, ασχέτως εάν επιδείχθηκε αμέλεια και καθυστέρηση από διάδικο, αν αυτό απαιτεί το συμφέρον της δικαιοσύνης. Στην υπόθεση Νικολάου ανωτέρω καθόσον αφορά και πάλι στο θέμα της αιτιολόγησης της καθυστέρησης, το Ανώτατο Δικαστήριο επισήμανε στη σελ. 1009 ότι το πρωτόδικο δικαστήριο είχε δώσει υπερβολική βαρύτητα στο ότι δεν δικαιολογήθηκε επαρκώς η καθυστέρηση για την υποβολή της αίτησης. Το Εφετείο πρόσθεσε ότι «εν όψει της νομολογίας, κρίνουμε πως όπου δεν προκαλείται ζημιά ακόμη και η μη πλήρως αιτιολογηθείσα καθυστέρηση δεν μπορεί να στερεί το διάδικο του δικαιώματος να αποφασίζονται όλα τα επίδικα θέματα που εγείρει. Το ουσιωδέστερο είναι να δοθεί η ευκαιρία στους διαδίκους να κριθούν όλες οι πραγματικές διαφορές μεταξύ τους». Παρομοίως, στην υπόθεση Clive Preece v. Νάσω Ρωσσίδου
(2011)1(Γ) ΑΑΔ 2138, στη σελ. 2147 λέχθηκε ότι η μερική αδυναμία που συνίστατο στο ότι οι εφεσείοντες δεν κατάφεραν να δικαιολογήσουν με απόλυτη πειστικότητα την καθυστέρηση που παρατηρήθηκε στην προώθηση του δικονομικού διαβήματος, δεν έπρεπε να οδηγήσει στην απόρριψη της αίτησης, «εφόσον το πλέον ουσιώδες υπό τις περιστάσεις κριτήριο ήταν η στάθμιση των παραγόντων που θα αποτελούσαν το εχέγγυο για την ορθή απονομή της δικαιοσύνης». Διαφωτιστική επίσης για το θέμα του χρόνου κατά τον οποίο υποβάλλεται αίτηση για τροποποίηση, είναι η υπόθεση Evripidou v. Kannaourou
(1985)1 C.L.R. 24: «Leave to amend is sometimes given at the hearing but the Court will not readily allow at the trial an amendment, the necessity of which was abundantly apparent months ago and then not asked for. At any rate it would be wrong to allow an amendment at the close of the evidence or even at an extremely late stage of the trial where it could result in a party being confronted with an entirely new case.» Επανερχόμενη στα περιστατικά της παρούσας υπόθεσης, σημειώνω ότι όντως η υπό κρίση Αίτηση καταχωρήθηκε με καθυστέρηση. Θα αναμένετο όταν διορίστηκαν οι συνήγοροι των Αιτητών το 2016 να εξέταζαν το ζήτημα και να προέβαιναν σε διαβήματα για τροποποίηση. Παρόλα αυτά ως αναφέρεται μέσω της ενόρκου δηλώσεως εκ παραδρομής και αβλεψίας δεν καταχωρήθηκε η Ανταπαίτηση από το δικηγορικό γραφείο που εκπροσωπούσε αρχικά τους Εναγόμενους και αυτό το λάθος δε διαπιστώθηκε νωρίτερα παρά μόνο κατά το χρόνο προετοιμασίας για την ακρόαση και όταν επικοινώνησαν με τους πελάτες τους. Αποδέχομαι ότι αυτό σημαίνει πως υπήρξε σφάλμα εκ μέρους των συνήγορων των Αιτητών όταν ετοίμαζαν την Υπεράσπιση και δεν εισήγαναν Ανταπαίτηση. Αντιλαμβάνομαι ότι οι ίδιοι οι Εναγόμενοι είχαν την εσφαλμένη εντύπωση ότι είχε καταχωρηθεί η Ανταπαίτηση. Όμως έχει παρασχεθεί εξήγηση την οποία θεωρώ ικανοποιητική για να δικαιολογήσει την καταχώρηση της υπό κρίση Αίτησης στο παρόν στάδιο. Καμιά απολύτως ένδειξη δεν υπάρχει εν πάση περιπτώση ότι η καθυστέρηση δεν ήταν καλόπιστη. Ως έχει νομολογηθεί ο παράγοντας καθυστέρησης δεν είναι απαρέγκλιτης σημασίας ούτε αποτελεί καθοριστικό παράγοντα αλλά ούτε η μη πλήρως αιτιολογηθείσα καθυστέρηση δεν είναι ικανή να στερήσει στον Αιτητή του δικαιώματος να αποφασιστούν όλα τα επίδικα θέματα που εγείρει. Έχω την άποψη ότι η καθυστέρηση στην καταχώρηση της υπό κρίση Αίτησης δεν θα πρέπει να αποτελέσει τροχοπέδη στο να εγερθούν όλα τα επίδικα θέματα. Λαμβάνω δε υπόψη μου ότι η ακρόαση της αγωγής δεν έχει ξεκινήσει ακόμη. Παρατηρώ επίσης ότι μέσω της Υπεράσπισης τους οι Αιτητές αναφέρουν μεταξύ άλλων ότι οι Ενάγοντες τους χρέωναν με αυξημένες προμήθειες σκυροδέματος ή για μεγαλύτερες ποσότητες από αυτές που προμήθευαν στους Εναγόμενους. Με τις αιτούμενες τροποποιήσεις οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται μεταξύ άλλων ότι έχουν υποστεί ζημιά λόγω του ότι είχαν διαφωνία στις αυξήσεις των συμφωνημένων τιμών προμήθειας, διαφορές στις ποσότητες προμήθειας, και ότι κατά τη θέση τους έγιναν πρόσθετες χρεώσεις για προμήθεια σκυροδέματος σχετίζονται κατά κάποιο τρόπο με τις ήδη προβληθείσες θέσεις της Υπεράσπισης ότι οι Εναγόμενοι χρέωναν με αυξημένες τιμές προμήθειας σκυροδέματος. Έχω την άποψη ότι η Ανταπαίτηση που επιχειρείται να προστεθεί με την τροποποίηση, συνάδει με την υφιστάμενη Υπεράσπιση. Το νέο θέμα που επιχειρείται να εισαχθεί είναι η θέση περί αμέλειας και/ή υπαιτιότητας των Εναγόντων και/ή παραβίαση της συμφωνίας που κατά τη θέση των Αιτητών είχαν ως αποτέλεσμα την πρόκληση σ'αυτούς ζημιές. Ναι μεν λοιπόν σκοπείται να προστεθεί ανταπαίτηση συνάδει, όμως, με την υφιστάμενη Υπεράσπιση των Αιτητών. Άλλωστε η απαίτηση των Αιτητών για τις κατ' ισχυρισμό ζημιές τους θα μπορούσε να προωθηθεί με νέα αγωγή, τούτο, όμως, απλά θα οδηγούσε σε πολλαπλότητα των νομικών διαδικασιών. Είναι γεγονός ότι προφανώς τα επίδικα θέματα της αγωγής θα διευρυνθούν με την σκοπούμενη Ανταπαίτηση εάν η αιτούμενη τροποποίηση επιτραπεί. Όμως θεωρώ ότι το γεγονός αυτό από μόνο του δεν μπορεί να οδηγήσει σε απόρριψη της Αίτησης. Η Ανταπαίτηση δεν είναι άσχετη με την Υπεράσπιση. Μπορεί να θέτει κάποια καινούρια θέματα αλλά αυτά δεν είναι καθοριστικό για την έκβαση της Αίτησης εφόσον η νομολογία δεν το απαγορεύσει. Αντιθέτως θα δοθεί η δυνατότητα προσδιορισμού της ουσίας της διαφοράς Βλ. απόφαση Ανδριανή Αρακελιάν, διαχειρίστριας της περιουσίας του αποβιώσαντος Harutune L. Arakelian v Ταμείου Προνοίας του προσωπικού της Marfin Λαικής Τράπεζας Δημόσια Εταιρεία Λτδ κ.α. Π.Ε. αρ. 51/12, ημερ. 11/02/16. Στο σημείο αυτό κρίνω ορθό να αναφέρω ότι προβληματίστηκα εάν το αγώγιμο δικαίωμα που ζητείται να εισαχθεί μέσω Ανταπαίτησης έχει παραγραφεί. Με βάση την απόφαση Π.Ε. 306/2016 και 307/2016 Κεντρική Τράπεζα Κύπρου v Ιεροδιακόνου ημερ. 06/07/2018 όπου αναφέρθηκε ότι το Δικαστήριο έχει τη δυνατότητα να εξετάσει το εκπρόθεσμο καταχώρισης μιας αγωγής κατά το στάδιο εξέτασης αίτησης Τροποποίησης γιατί αυτό επιβάλλει το συμφέρον της δικαιοσύνης για να μη συντηρείται μια διαφορά που ο Νόμος δεν αναγνωρίζει και, αφετέρου για να μην παραβιάζεται η ανάγκη εξοικονόμησης δικαστικού χρόνου με την εξέταση ανύπαρκτων εκ του Νόμου διαφορών σε περαιτέρω δικαστικές διαδικασίες, κάλεσα ενώπιον μου τους συνήγορους των διαδίκων και τους εξέφρασα τον προβληματισμό μου και ζήτησα να ακούσω τις απόψεις τους. Οι θέσεις των συνηγόρων των διαδίκων ήταν εκ διαμέτρου αντίθετες σε σχέση με το θέμα παραγραφής. Δεν έχω λοιπόν ενώπιον μου το πραγματικό υπόβαθρο της διαφοράς ξεκάθαρα για να αποφανθώ επί του θέματος και ούτε εν πάση περιπτώσει έχει εγερθεί μέσω της ένστασης θέμα παραγραφής ώστε να τεθεί το πραγματικό υπόβαθρο. Συνεπώς δεν μπορώ να αποφανθώ επί του θέματος. Αυτό που απομένει, λοιπόν, είναι η εξέταση των ισχυρισμών των Καθ' ων η αίτηση περί κακόπιστης και καταχρηστικής υποβολής της παρούσας αίτησης. Είναι η θέση των συνηγόρων των Καθ' ών η Αίτηση ότι θα υποστούν ζημιά εάν επιτραπούν οι αιτούμενες τροποποιήσεις αφού θα έρθουν αντιμέτωποι με την Ανταπαίτηση και ότι η Αίτηση καταχωρήθηκε με μοναδικό σκοπό να καθυστερήσει τη διαδικασία και να επηρεάσει τα δικαιώματα τους. Δε έχω διαπιστώσει όμως να προκαλείται ζημιά στους Καθ'ών η Αίτηση η οποία να μην μπορεί να αποζημιωθεί με την κατάλληγη διαταγή εξόδων. Συμφωνώ ότι με τις αιτούμενες τροποποιήσεις θα εισαχθεί Ανταπαίτηση αλλά ως εξηγώ ανωτέρω θεωρώ ότι σχετίζεται με την υφιστάμενη Υπεράσπιση και σε περίπτωση που επιτραπεί θα δωθεί το δικαίωμα στους Ενάγοντες να καταχωρήσουν την Υπεράσπιση τους. Ως προς τον ισχυρισμό κακοπιστίας είναι γνωστή η νομολογία μας ότι δηλαδή το βάρος απόδειξης του ισχυρισμού περί ύπαρξης κακοπιστίας βαρύνει το διάδικο που τον επικαλείται. Όπως επισημάνθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο στην υπόθεση Κώστας Παφίτης & Υιοί Λτδ (ανωτέρω), «για να αποδειχθεί κακοπιστία, χρειάζεται επαρκής μαρτυρία από την οποία να εξάγεται αβίαστα το σχετικό συμπέρασμα». Δεν υπάρχει, κατά την κρίση μου, στην παρούσα περίπτωση τέτοια μαρτυρία από την οποία να εξάγεται συμπέρασμα ότι η αίτηση τροποποίησης υποβάλλεται κακόπιστα. Στρεφόμενη τώρα στον ισχυρισμό περί πρόκλησης περαιτέρω καθυστέρησης σημειώνω ότι η αγωγή είναι ήδη ορισμένη για Ακρόαση και δε φαίνεται να προκαλείται κάποιος δυσμενής επηρεασμός στην άλλη πλευρά ή ζημιά που να μην μπορεί να αποκατασταθεί με την καταβολή εξόδων. Στην παρούσα υπόθεση η καθυστέρηση που θα προκληθεί ένεκα της τροποποίησης δεν θα ήταν ικανή, κατά την κρίση μου, από μόνη της, να πλήξει το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα των Καθ' ων η αίτηση για γρήγορη διάγνωση των αστικών δικαιωμάτων και υποχρεώσεων τους, κατά τρόπο που θα υπαγόρευε την απόρριψη του αιτήματος, ούτε και θα μπορούσε να υπερφαλαγγίσει το δικαίωμα των Αιτητών που κατοχυρώνεται αντίστοιχα από το Άρθρο 30
(2)και
(3)του Συντάγματος για δίκαιη δίκη και για προβολή των ισχυρισμών του ενώπιον του Δικαστηρίου. Σταθμίζοντας, λοιπόν, κάθε σχετικό παράγοντα, και ιδιαίτερα ότι με τις αιτούμενες Τροποποιήσεις θα αποφευχθεί η πολυπλοκότητα αγωγών καθώς και το γεγονός ότι δεν έχει καταδειχθεί ότι τα δικαιώματα των Καθ' ων η αίτηση θα πληγούν ανεπανόρθωτα από την έγκριση της Αίτησης και κατά τρόπο που η όποια ζημιά τους δεν θα μπορούσε να αποκατασταθεί με την κατάλληλη διαταγή για τα έξοδα, λαμβάνοντας υπόψη την κατάληξη μου ως προς την αναγκαιότητα της αιτούμενης τροποποίησης και τις συνέπειες που θα έχει για τον Αιτητή η απόρριψη της αίτησης, καθώς και την κατάληξη μου ότι η διαπιστωθείσα καθυστέρηση στην προώθηση του αιτήματος δεν φαίνεται να επηρεάζει, από μόνη της και στις δοσμένες συνθήκες της παρούσας υπόθεσης, τη συνταγματική επιταγή για εκδίκαση των υποθέσεων εντός εύλογου χρόνου κατά τρόπο που θα επέβαλλε την απόρριψη του αιτήματος, κρίνω ότι η έγκριση της Αίτησης είναι προς το συμφέρον της δικαιοσύνης, ούτως ώστε να τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου το πλήρες φάσμα της διαφοράς μεταξύ των διαδίκων κατά τρόπο ολοκληρωμένο, με απώτερο πάντα στόχο την ορθή απονομή της δικαιοσύνης. Κατάληξη Με βάση τα πιο πάνω η Αίτηση εγκρίνεται και εκδίδεται διάταγμα Τροποποίησης της Υπεράσπισης ως το Α της Αίτησης. Τροποποιημένη Έκθεση Απαίτησης να καταχωρηθεί εντός 1 ημέρας από σήμερα. Υπεράσπιση στην Ανταπαίτηση και Απάντηση στην Υπεράσπιση να καταχωρηθεί εντός 8 ημερών από την καταχώρηση της Τροποποιημένης Υπεράσπισης. Όσον αφορά το θέμα των εξόδων της παρούσας Αίτησης καθώς και όσα έξοδα θα προκληθούν από την τροποποίηση αυτά θα βαρύνουν τους Εναγόμενους-Αιτητές. Συνεπώς τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ των Εναγόντων-Καθ' ων η Αίτηση ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ............ Μ-Α Στυλιανού, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο