ΜΟΡΑΝ ν. Α. ΖΟΡΠΑΣ ΚΑΙ ΥΙΟΙ ΛΙΜΙΤΕΔ, Αρ. Αγωγής: 1352/13, 22/3/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2022:A67 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Μ. Αγιομαμίτη, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 1352/13 Μεταξύ: XXXXXX ΜΟΡΑΝ, εκ XXXX XXXXX Ενάγουσα και Α. ΖΟΡΠΑΣ ΚΑΙ ΥΙΟΙ ΛΙΜΙΤΕΔ, οδός Αρμενίας αρ.51 Στρόβολος Εναγόμενη ------------------------------- Ημερομηνία: 22.03.2022 Για Ενάγουσα: κα Λ. Χατζηλοΐζου Για Εναγόμενη: κ. Χρ. Δημητριάδης Α Π Ο Φ Α Σ Η Η υπό εκδίκαση αγωγή αφορά ισχυριζόμενο εργατικό ατύχημα. Η Ενάγουσα, κατά τον ουσιώδη για την παρούσα αγωγή χρόνο, ήταν υπάλληλος της Εναγόμενης. Στα πλαίσια της εργασίας της και στην προσπάθεια της να ανεβεί στο σκαλοπάτι της θερμοτράπεζας για να εξυπηρετήσει πελάτη της Εναγόμενης, μετακινήθηκε το σκαλοπάτι με αποτέλεσμα να χάσει την ισορροπία της και από την απότομη κίνηση που έκανε για να παραμείνει όρθια και/ή από πέσιμο στο έδαφος τραυματίστηκε σοβαρά και υπέστη απώλειες και ζημιές. Αποτελεί ισχυρισμό της Ενάγουσας, ότι το ατύχημα οφείλεται στην αμέλεια και/ή παράβαση των νομικών καθηκόντων της Εναγόμενης και/ή στην παράβαση των όρων εργοδότησης της. Ειδικότερα, ισχυρίζεται, μεταξύ άλλων, ότι η Εναγόμενη παρέλειψε να προβλέψει ασφαλή μέθοδο και/ή τρόπο εργασίας και/ή το σύστημα εργασίας ήταν ακατάλληλο και/ή επικίνδυνο και/ή το σκαλοπάτι της θερμοτράπεζας ήταν ελαττωματικό και/ή επικίνδυνο. Συνεπεία των τραυματισμών που υπέστη, προκλήθηκαν στην Ενάγουσα μόνιμα προβλήματα και δυσχέρειες στην καθημερινή της ζωή. Η Εναγόμενη, πέραν του ότι η Ενάγουσα ήταν εργοδοτούμενη της και απασχολούνταν σε υποκατάστημα της, αρνείται τους ισχυρισμούς που προβάλλονται στην Έκθεση Απαίτησης. Συγκεκριμένα, αρνείται ότι έλαβε χώρα το επίδικο ατύχημα και ισχυρίζεται ότι η Ενάγουσα παραπάτησε μόνη της, χωρίς αιτία και αφορμή, στην προσπάθεια της να ανέβει στο σκαλοπάτι της θερμοτράπεζας. Περαιτέρω, αρνείται ότι υπήρξε καθ' οιονδήποτε τρόπο αμελής. Διαζευκτικά, εάν αποδειχθεί ότι το σκαλοπάτι της θερμοτράπεζας μετακινήθηκε, τούτο οφείλεται στην αποκλειστική και/ή συντρέχουσα αμέλεια της Ενάγουσας. Η Εναγόμενη αρνείται τις σωματικές βλάβες και απώλειες που επικαλείται η Ενάγουσα και ισχυρίζεται ότι αυτές ήταν προϋπάρχουσες και/ή μεταγενέστερες και δεν σχετίζονται με το επίδικο συμβάν. Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων δήλωσαν, κατά την ακροαματική διαδικασία, ως παραδεκτά τα ακόλουθα ποσά ειδικών αποζημιώσεων επί πλήρους ευθύνης: €2.910 ως απώλεια ημερομισθίων για την περίοδο 28.12.12 - 31.03.
- €450 για φυσιοθεραπείες. €412 για ιατρικά έξοδα - φάρμακα Στις τελικές αγορεύσεις τους, οι συνήγοροι αναφέρθηκαν στα εναπομείναντα επίδικα θέματα. Οι αγορεύσεις έχουν μελετηθεί στο σύνολο τους και ειδική αναφορά σε αυτές θα γίνει πιο κάτω, όπου αυτό κριθεί σκόπιμο. Μαρτυρία Θα επιχειρήσω στη συνέχεια να παραθέσω το ουσιαστικό μέρος της μαρτυρίας εκάστου μάρτυρα. Ο Μ.Ε.1 είναι επιθεωρητής εργασίας και υπηρετεί στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας. Διερεύνησε το επίδικο ατύχημα, το οποίο γνωστοποιήθηκε από την Εναγόμενη στις 16.01.13 (Τεκμήριο 1). Μετά τη γνωστοποίηση, μέσω του Τεκμηρίου 1, επικοινώνησε τηλεφωνικά με την Ενάγουσα προκειμένου να του επεξηγήσει πως συνέβη το εν λόγω ατύχημα. Επικοινώνησε, επίσης, και με τον Μ.Υ.
- Στις 04.02.13 μετέβη στο υποκατάστημα της Εναγόμενης στο οποίο έλαβε χώρα το ισχυριζόμενο ατύχημα προς τον σκοπό διερεύνησης του. Στην εν λόγω επίσκεψη διαπίστωσε ότι το σκαλοπάτι της θερμοτράπεζας στην οποία συνέβη το επίδικο ατύχημα ήταν στερεωμένο στις δύο άκρες με αντίστοιχα στηρίγματα. Ωστόσο, παρά την ύπαρξη των στηριγμάτων, όταν επιχείρησε να ανέβει στο σκαλοπάτι, αυτό μετακινήθηκε ελαφρά. Για αυτόν τον λόγο, ζήτησε όπως βελτιωθεί η σταθερότητα του σκαλοπατιού. Περαιτέρω, κατά την προαναφερόμενη επίσκεψη ζήτησε να δει τις καταγραφές από το κλειστό κύκλωμα παρακολούθησης που διέθετε το υποκατάστημα, αλλά αυτές είχαν διαγραφεί λόγω παρέλευσης χρόνου. Πραγματοποίησε και δεύτερη επίσκεψη στο υποκατάστημα στις 27.02.
- Σε αυτήν την επίσκεψη διαπίστωσε, ότι η Εναγόμενη δεν έλαβε ουσιαστικά μέτρα για την ασφαλή στερέωση των σκαλοπατιών. Περαιτέρω, διαπίστωσε, ότι το δεξί στήριγμα του σκαλοπατιού δεν ήταν στερεωμένο στη θερμοτράπεζα. Μετά τις προαναφερόμενες επισκέψεις του ετοίμασε συνοπτική έκθεση διερεύνησης ατυχήματος (δέσμη Τεκμηρίου 2) και υπηρεσιακό σημείωμα (Τεκμήριο 3). Η Εναγόμενη διέθετε γραπτή εκτίμηση κινδύνων στην οποία, όμως, δεν γινόταν πρόβλεψη για τα σκαλοπάτια των θερμοτραπεζών. Η Ενάγουσα επισκέφθηκε το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας την 01.03.13 και ανέφερε ότι την ημέρα του ατυχήματος το σκαλοπάτι δεν ήταν στερεωμένο, καθώς κόπηκε ένα μεταλλικό μέρος του στηρίγματος - πίρου με τη θερμοτράπεζα. Μάλιστα, κατά την επίσκεψη της παρουσίασε ένα κομμάτι από μεταλλικό πίρο, στον οποίο υπήρχαν σημάδια κοπής, λέγοντας ότι ήταν αυτός που κόπηκε. Ο Μ.Ε.2 είναι ορθοπεδικός χειρουργός και κατά τον επίδικο χρόνο εργαζόταν στο Γ.Ν. Λεμεσού. Το ιατρικό πιστοποιητικό ‑ Τεκμήριο 4 ετοιμάστηκε από τον ίδιο και σε αυτό καταγράφει, μεταξύ άλλων, ότι η Ενάγουσα προσήλθε στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών του Γ.Ν. Λεμεσού στις 28.12.
- Στις 03.01.13 επισκέφθηκε τα εξωτερικά ιατρεία της ορθοπεδικής κλινικής και κατόπιν επανεκτίμησης των ακτινογραφιών στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης, διαπίστωσε κάταγμα των εγκάρσιων αποφύσεων των Ο4 και Ο5 σπονδύλων της αριστερής οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Κατά την αντεξέτασή του δήλωσε ότι η πρώτη φορά που εξέτασε την Ενάγουσα ήταν στις 03.01.
- Συμφώνησε ότι η πρακτική που ακολουθείται στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών είναι όπως, στις περιπτώσεις που διαπιστώνεται η ύπαρξη κατάγματος, ειδοποιείται ορθοπεδικός για εξέταση των ακτινογραφιών και του ασθενή. Δεν γνωρίζει κατά πόσο κάτι τέτοιο συνέβη στην παρούσα περίπτωση. Επίσης, δεν γνωρίζει, πέραν των όσων του ανέφερε η ίδια η Ενάγουσα, τον τρόπο με τον οποίο προκλήθηκαν τα τραύματα που διέγνωσε. Συμφώνησε με τον ευπαίδευτο συνήγορο της Εναγόμενης, ότι αποτελεί προϋπόθεση για την πρόκληση καταγμάτων αυτής της φύσης η πτώση στο έδαφος. Η Ενάγουσα υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως εξέτασής της το περιεχόμενο γραπτής δήλωσης (Έγγραφο Α), δυνάμει του άρθρου 25 του Κεφ.
- Σε αυτήν δήλωσε, ανάμεσα σε άλλα, ότι στις 28.12.12, ενώ εργαζόταν σε υποκατάστημα της Εναγόμενης, πάτησε στο μεταλλικό σκαλοπάτι της θερμοτράπεζας για να εξυπηρετήσει πελάτες και αυτό μετακινήθηκε, με αποτέλεσμα να χάσει την ισορροπία της και παρά την προσπάθεια της να παραμείνει σε όρθια θέση, έγειρε προς τα πίσω και κατέληξε στο έδαφος. Από το εν λόγω ατύχημα τραυματίστηκε σοβαρά στη ράχη και στην περιοχή της μέσης. Για το επίδικο ατύχημα ευθύνεται η Εναγόμενη, διότι το σκαλοπάτι της θερμοτράπεζας στην οποία ανέβηκε δεν ήταν καλά στερεωμένο. Μετά το ατύχημα, ενημέρωσε την υπεύθυνη βάρδιας και μεταφέρθηκε από τη συνάδελφό της, ονόματι ΧΧΧΧ, στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών του Γ.Ν. Λεμεσού. Εκεί, αφού έτυχε εξέτασης και υποβλήθηκε σε ακτινογραφίες και αξονική τομογραφία, έλαβε άδεια ασθενείας μέχρι τις 03.01.13 και οδηγίες για να επανέλθει στα εξωτερικά ιατρεία και να εξεταστεί από ορθοπεδικό ιατρό. Λόγω έντονων πόνων επισκέφθηκε τον Μ.Ε.4 στις 30.12.12, ο οποίος, κατόπιν εξέτασής της, τής συνέστησε τη χρησιμοποίηση ειδικής ζώνης/νάρθηκα. Στις 03.01.13 μετέβη στο προγραμματισμένο ραντεβού στο Γ.Ν. Λεμεσού, όπου εξετάστηκε από τον Μ.Ε.
- Ο τελευταίος της χορήγησε αναρρωτική άδεια μέχρι τις 31.01.13 και προγραμματίστηκε νέο ραντεβού για εξέταση την 01.02.
- Στο μεσοδιάστημα, στις 04.01.13, εξετάστηκε εκ νέου από τον Μ.Ε.4, ο οποίος συνέστησε όπως εξακολουθήσει να φέρει την ειδική ζώνη/νάρθηκα, ως επίσης και τη λήψη φαρμακευτικής αγωγής. Σε νέα επίσκεψή της στον Μ.Ε.4 στις 07.02.13, ο τελευταίος εισηγήθηκε όπως, επιπλέον της ζώνης και της λήψης φαρμακευτικής αγωγής, ξεκινήσει φυσιοθεραπείες. Επισκέφθηκε τον Μ.Ε.4 στις 25.02.13 και στις 13.06.
- Κατά την τελευταία επίσκεψή της ο Μ.Ε.4 της ανέφερε ότι ο πόνος και οι ενοχλήσεις θα παραμείνουν και όταν επανέρχονται, θα πρέπει να λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή και να υποβάλλεται σε φυσιοθεραπείες. Την επόμενη μέρα του ατυχήματος μετέβηκε στο υποκατάστημα για να παραδώσει την άδεια ασθενείας που έλαβε από το Γ.Ν. Λεμεσού. Έλαβε φωτογραφίες της επίμαχης θερμοτράπεζας και παρέλαβε τον πίρο από το σκαλοπάτι της θερμοτράπεζας, τον οποίο αργότερα έδειξε στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας. Εξακολουθεί μέχρι και σήμερα να υποφέρει από έντονους πόνους και ενοχλήσεις, ειδικά κατά τις αλλαγές του καιρού. Αντεξεταζόμενη δήλωσε, ότι το επίδικο ατύχημα συνέβη κατά τις πρωινές ώρες. Κατά τον εν λόγω χρόνο στη βάρδια εργάζονταν μαζί της ακόμα δύο υπάλληλοι της Εναγόμενης, ήτοι η ΧΧΧΧ ΧΧΧΧΧ και η ΧΧΧΧ ΧΧΧΧΧ. Η ΧΧΧΧΧ βρισκόταν στο ίδιο πόστο μαζί της και είδε το επίδικο συμβάν και το πώς τραυματίστηκε. Στο Γ.Ν. Λεμεσού μετέβηκε περίπου μισή με μία ώρα μετά το συμβάν, διότι είχε φρικτό πόνο και δεν μπορούσε να σταθεί. Η συνάδελφος της ΧΧΧΧ ενημέρωσε τηλεφωνικά την υπεύθυνη του καταστήματος και ακολούθως την μετέφερε στο Γ.Ν. Λεμεσού. Αρνήθηκε την υποβληθείσα θέση του κ. Δημητριάδη, ότι δεν ενημερώθηκε οποιοσδήποτε υπεύθυνος της Εναγόμενης για το επίδικο ατύχημα, καθώς και ότι παρέμεινε στη βάρδια της και εργάστηκε κανονικά μέχρι τις 06:00, οπότε και ολοκληρώθηκε η βάρδια της. Μετά την εξέτασή της στο Γ.Ν. Λεμεσού, επέστρεψε στο υποκατάστημα για να παραδώσει την άδεια ασθενείας της και πληροφόρησε για όλα τα καθέκαστα την υπεύθυνη του υποκαταστήματος, ονόματι ΧΧΧΧ. Αρνήθηκε τη θέση του κ. Δημητριάδη, ότι δεν επισκέφθηκε το υποκατάστημα, αλλά απλώς είχε τηλεφωνική επικοινωνία με την Εναγόμενη. Πριν το επίδικο συμβάν δεν είχε διαπιστώσει την ύπαρξη οποιουδήποτε προβλήματος στο σκαλοπάτι της θερμοτράπεζας στην οποία έλαβε χώρα το ατύχημα. Η Ενάγουσα αρνήθηκε τη θέση του κ. Δημητριάδη, ότι δεν ανέφερε στον Μ.Ε.1 ότι έπεσε στο έδαφος. Περαιτέρω, αρνήθηκε ότι παραπάτησε στο σκαλοπάτι και για αυτόν τον λόγο έχασε την ισορροπία της. Ερωτηθείσα κατά πόσο στη βάρδια της το επίδικο βράδυ εργαζόταν και η ΧΧΧΧΧ ΧΧΧΧΧ, απάντησε αρνητικά. Επίσης, διαφώνησε με τη θέση του κ. Δημητριάδη, ότι το επίδικο βράδυ η συγκεκριμένη υπάλληλος εργαζόταν μαζί της και δεν την είδε να πέφτει στο έδαφος ή να υφίσταται οποιοδήποτε ατύχημα. Ζώνη οσφύος έφερε για περίπου έναν μήνα. Συγκεκριμένα, είχε δύο ζώνες, η μία της δόθηκε όταν μετέβηκε στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών του Γ.Ν. Λεμεσού και την άλλη την αγόρασε μετά από υπόδειξη του Μ.Ε.
- Ήταν διαφορετικής μορφής οι δύο ζώνες και τις φορούσε εναλλάξ. Η Ενάγουσα αναγνώρισε και κατέθεσε το Τεκμήριο 11, το οποίο αφορά αναρρωτική άδεια που της χορηγήθηκε από τον Μ.Ε.4 σε σχέση με τροχαίο ατύχημα. Διευκρίνισε, ότι είχε εμπλοκή και σε τροχαίο ατύχημα, το οποίο είναι διαφορετικό από το επίδικο εργατικό ατύχημα. Καταληκτικά, η Ενάγουσα αρνήθηκε τη θέση του ευπαίδευτου συνηγόρου της Εναγόμενης, ότι τα τραύματα για τα οποία παραπονείται προϋπήρχαν του επίδικου συμβάντος και δεν συνδέονται με αυτό. Ο Μ.Ε.4 είναι ορθοπεδικός χειρουργός, ο οποίος εξέτασε την Ενάγουσα μετά το επίδικο συμβάν και συγκεκριμένα στις 04.01.
- Ετοίμασε ιατρικό πιστοποιητικό το οποίο κατέθεσε ως Τεκμήριο
- Σε αυτό καταγράφει, ότι η Ενάγουσα υπέστη κάταγμα αριστερών εγκάρσιων αποφύσεων των Ο4 και Ο5 οσφυϊκών σπονδύλων, καθώς και κάκωση της θωρακικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Ακολούθησε συντηρητική θεραπεία και συγκεκριμένα, δόθηκαν οδηγίες στην Ενάγουσα για να φέρει νάρθηκα οσφύος και να λάβει φαρμακευτική αγωγή η οποία συνίστατο σε παυσίπονα, μυοχαλαρωτικά και γέλη. Επίσης, συνέστησε στην Ενάγουσα την αποφυγή σωματικής κόπωσης και της χορήγησε αναρρωτική άδεια. Στη συνέχεια, μετά την υποχώρηση των οξέων συμπτωμάτων, ξεκίνησε φυσιοθεραπεία προς αποκατάσταση της λειτουργικότητας της σπονδυλικής της στήλης. Ορισμένες μέρες πριν την παρουσία του στο Δικαστήριο, ήτοι πριν την 01.12.21, εξέτασε εκ νέου την Ενάγουσα. Η τελευταία παραπονέθηκε για υποκειμενικά ενοχλήματα περιστασιακού πόνου, κυρίως μετά από σωματική κόπωση και κατά τις αλλαγές της θερμοκρασίας. Από την κλινική εξέταση δεν διαπίστωσε αντικειμενικά οποιαδήποτε προβλήματα. Ζήτησε από την Ενάγουσα όπως υποβληθεί σε ακτινολογικό έλεγχο της σπονδυλικής της στήλης, πράγμα το οποίο έπραξε και τα αποτελέσματά του φαίνονται στην ακτινολογική έκθεση ημερ. 12.11.21 ‑ Τεκμήριο
- Σε αυτήν καταγράφεται, μεταξύ άλλων, η κατάργηση της φυσιολογικής οσφυϊκής λόρδωσης και η ύπαρξη εντυπωμάτων στις άνω επιφυσιακές πλάκες των Ο2, Ο3, Ο4 και Ο5 σπονδυλικών σωμάτων πιθανότατα από παλαιά συμπιεστικά κατάγματα. Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα οι πιο πάνω διαπιστώσεις να συνδέονται με το επίδικο ατύχημα. Περιέθαλψε την Ενάγουσα και σε σχέση με το τροχαίο ατύχημα στο οποίο εμπλάκηκε. Η Ενάγουσα, σε σχέση με το τροχαίο ατύχημα, νοσηλεύτηκε στο Γ.Ν. Λεμεσού από τις 30.03.13 μέχρι τις 03.04.
- Οι τραυματισμοί του τροχαίου ατυχήματος αφορούσαν κυρίως την περιοχή της κεφαλής, του αυχένα και του θώρακα. Αντεξεταζόμενος δήλωσε, ότι το 2013, όταν τον επισκέφθηκε η Ενάγουσα, δεν ζήτησε τη διενέργεια ακτινογραφικών εξετάσεων, αλλά περιορίστηκε στις ακτινογραφίες που είχαν γίνει στο Γ.Ν. Λεμεσού. Από τις 13.06.13, μέχρι την πρόσφατη εξέταση που διενήργησε πριν τη μαρτυρία του, η Ενάγουσα δεν τον επισκέφθηκε ξανά, ούτε και στο χρονικό διάστημα που μεσολάβησε είχε τηλεφωνική επικοινωνία μαζί της. Συμφώνησε με τον κ. Δημητριάδη, ότι ο κατ' ισχυρισμό τραυματισμός της Ενάγουσας από το επίδικο συμβάν δεν ήταν στο σώμα των σπονδύλων και επίσης, συμφώνησε μαζί του ότι τα ευρήματα της ακτινολογικής εξέτασης ‑ Τεκμήριο 12 υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να μην συνδέονται με το επίδικο ατύχημα σε ό,τι αφορά τα σπονδυλικά σώματα. Αναφορικά με τη σκολίωση της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, δήλωσε ότι υπάρχει πιθανότητα να συσχετίζεται με το επίδικο ατύχημα. Δεν ήταν, όμως, σε θέση να γνωρίζει κατά πόσο η σκολίωση είναι μετατραυματική. Αρνήθηκε την υποβληθείσα θέση του κ. Δημητριάδη, ότι δεν χορήγησε άδεια ασθενείας στην Ενάγουσα για το επίδικο συμβάν. Επίσης, αρνήθηκε τη θέση του ότι το Τεκμήριο 11 συμπληρώθηκε βεβιασμένα, καταγράφοντας άλλον λόγο για τη χορήγηση της αναρρωτικής άδειας, στην προσπάθεια τόσο του ιδίου, όσο και της Ενάγουσας να μεγαλοποιήσουν τους ισχυριζόμενους τραυματισμούς της. Ερωτηθείς κατά πόσο οι επίδικοι τραυματισμοί προϋποθέτουν πτώση στο έδαφος ή απευθείας επαφή της οσφύος με κάποιο αντικείμενο, απάντησε αρνητικά υποδεικνύοντας ότι τραυματισμοί σε σημεία της σπονδυλικής στήλης συνήθως απαιτούν είτε κάθετη βία, συμπίεση, είτε απότομη έκταση ή κάμψη. Περαιτέρω, διαφώνησε με τον συνήγορο της Εναγόμενης, ότι τα κατάγματα στα σώματα του σπονδύλου είναι πιο επίπονα από τα κατάγματα εγκάρσιας απόφυσης. Ο Μ.Ε.4 επισήμανε, ότι ο πόνος βιώνεται διαφορετικά από τον κάθε άνθρωπο και διευκρίνισε ότι τα κατάγματα των εγκάρσιων αποφύσεων μπορεί να είναι πιο επώδυνα, διότι σε αυτές συμμετέχει και το μυϊκό σύστημα. Δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο η Ενάγουσα να υπέφερε από οσφυαλγία και πριν το επίδικο ατύχημα, αλλά απέκλεισε το ενδεχόμενο ύπαρξης καταγμάτων πριν από αυτό. Ο Μ.Υ.1 ήταν κατά τον ουσιώδη χρόνο ο διευθυντής ασφάλειας και υγείας της Εναγόμενης. Για σκοπούς κυρίως εξέτασης υιοθέτησε το περιεχόμενο γραπτής δήλωσης (Έγγραφο Β), δυνάμει του άρθρου 25 του Κεφ.
- Σε αυτήν, μεταξύ άλλων, δήλωσε ότι στις 29.12.12 ενημερώθηκε από τον Μ.Υ.2, ότι μία υπάλληλος της Εναγόμενης υπέστη εργατικό ατύχημα στις 28.12.12 και ώρα 04:
- Μετά την ενημέρωση που έλαβε, έδωσε οδηγίες για να γνωστοποιηθεί το ατύχημα στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας και προέβηκε και ο ίδιος σε διερεύνησή του. Συγκεκριμένα, επισκέφθηκε το υποκατάστημα της Εναγόμενης και ανέβηκε στο επίμαχο σκαλοπάτι. Δεν διαπίστωσε την ύπαρξη οποιουδήποτε προβλήματος, καθώς το τελευταίο ήταν καλά στερεωμένο στη θερμοτράπεζα και δεν υπήρξε οποιαδήποτε μετακίνησή του όταν ανέβηκε σε αυτό. Περαιτέρω, οι πίροι των γάντζων που ένωναν το σκαλοπάτι με τη θερμοτράπεζα βρίσκονταν στη θέση τους χωρίς οποιοδήποτε πρόβλημα. Από συνάδελφους της Ενάγουσας, οι οποίες εργάζονταν μαζί της το επίδικο βράδυ, πληροφορήθηκε ότι η Ενάγουσα δεν έπεσε στο έδαφος, αλλά ούτε και αντιλήφθηκαν να χτύπησε με οποιονδήποτε τρόπο. Μάλιστα, συνέχισε να εργάζεται κανονικά μέχρι την ολοκλήρωση της βάρδιάς της. Στη συνάντηση με τον Μ.Ε.1 στο υποκατάστημα, στις 04.02.13, ο τελευταίος δεν παρατήρησε την ύπαρξη οποιουδήποτε σοβαρού προβλήματος με το επίμαχο σκαλοπάτι. Στη διά ζώσης μαρτυρία του δήλωσε, ότι στα υποκαταστήματα της Εναγόμενης υπήρχε κλειστό κύκλωμα παρακολούθησης, του οποίου ο καταγραφέας βρίσκεται στο γραφείο του διευθυντή του κάθε υποκαταστήματος. Οι καταγραφές γίνονται σε σκληρό δίσκο και κάθε 7‑9 μέρες, ανάλογα με το μέγεθος του υποκαταστήματος, σβήνονται οι καταγραφές των προηγούμενων ημερών και ξεκινά νέος κύκλος καταγραφών. Σε σχέση με το επίδικο συμβάν, δεν είδε τι κατέγραψε το κλειστό κύκλωμα παρακολούθησης, διότι όταν έλαβε ενημέρωση για το συμβάν και ζήτησε να το δει, πληροφορήθηκε ότι οι σχετικές καταγραφές είχαν σβηστεί. Αντεξεταζόμενος δήλωσε, ότι μετέβηκε στο υποκατάστημα την επόμενη μέρα του συμβάντος, δηλαδή στις 29.12.12, ημέρα Σάββατο. Δεν ζήτησε να δει το βίντεο, καθώς περιορίστηκε στο να ελέγξει τον χώρο του συμβάντος και να συνομιλήσει με τις υπαλλήλους που βρίσκονταν στο υποκατάστημα. Σε κάθε περίπτωση, η πρώτη έρευνα και επιθεώρηση του κλειστού κυκλώματος παρακολούθησης γίνεται από τον εκάστοτε διευθυντή του υποκαταστήματος, δηλαδή στη συγκεκριμένη περίπτωση έγινε από τον Μ.Υ.2, ο οποίος τον πληροφόρησε ότι από τις καταγραφές του συστήματος δεν προέκυπτε πτώση της Ενάγουσας στο έδαφος. Από τις συνομιλίες που είχε με τις υπαλλήλους του υποκαταστήματος προέκυψε μαρτυρία από μία υπάλληλο ότι η Ενάγουσα δεν έπεσε στο έδαφος, αλλά δημιούργησε την όλη κατάσταση για εκδικητικούς λόγους και συγκεκριμένα, διότι απορρίφθηκε το αίτημά της για να λάβει άδεια Χριστουγέννων. Δεν γνωρίζει κατά πόσο οι υπάλληλοι της Εναγόμενης, με τις οποίες είχε συνομιλήσει, εργάζονταν στην επίδικη βάρδια με την Ενάγουσα. Ήταν εις γνώση του η θέση της Ενάγουσας, ότι το επίδικο ατύχημα έλαβε χώρα, διότι το σκαλοπάτι της θερμοτράπεζας ήταν ελαττωματικό ή δεν ήταν ορθά τοποθετημένο. Για αυτόν τον λόγο εξέτασε το σκαλοπάτι και η άποψή του ήταν ότι ο εξοπλισμός ήταν κατάλληλος. Οι συστάσεις που έγιναν από το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας κατά την επίσκεψη που έλαβε χώρα στις 04.02.13 ήταν τελείως άσχετες με το επίδικο συμβάν. Ο Μ.Ε.1 έλεγξε το σκαλοπάτι, το οποίο ήταν αρκετά καλό. Εξ όσων θυμάται, ο Μ.Ε.1 ανέφερε ότι θα μπορούσαν να ληφθούν περαιτέρω μέτρα για καλύτερη στήριξη του σκαλοπατιού, έτσι ώστε αυτό να μην μετακινείται. Αρνήθηκε την υποβληθείσα θέση, ότι το συγκεκριμένο σκαλοπάτι στις 28.12.12 ήταν ελαττωματικό και λανθασμένα στερεωμένο, με αποτέλεσμα να προκληθεί το επίδικο ατύχημα. Αρνήθηκε, επίσης, την υποβληθείσα θέση, ότι το ατύχημα συνέβηκε καθ' ον χρόνο η Ενάγουσα επιχειρούσε να εξυπηρετήσει πελάτη της Εναγόμενης. Ο Μ.Υ.1 ισχυρίστηκε, ότι από άλλες υπαλλήλους του υποκαταστήματος πληροφορήθηκε, ότι τη δεδομένη χρονική στιγμή δεν υπήρχαν πελάτες εντός του υποκαταστήματος. Ο Μ.Υ.2 υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως εξέτασής του τη γραπτή δήλωσή του (Έγγραφο Γ), δυνάμει του άρθρου 25 του Κεφ.
- Σε αυτήν δήλωσε, ανάμεσα σε άλλα, ότι στις 28.12.12 στη βραδινή βάρδια, εκτός από την Ενάγουσα, εργάζονταν ακόμα δύο υπάλληλοι, στις οποίες, όμως, δεν περιλαμβάνονται η ΧΧΧΧΧ και η ΧΧΧΧΧ ΧΧΧΧΧΧ (Τεκμήριο 13). Περαιτέρω, όπως προκύπτει από το βαρδιολόγιο ‑ Τεκμήριο 14, η Ενάγουσα αποχώρησε από την εργασία της στις 28.12.12 και ώρα 06:
- Το μεσημέρι, στις 28.12.12, όταν εισήλθε στο υποκατάστημα, δέχθηκε τηλεφώνημα από την ΧΧΧΧ ΧΧΧΧΧΧ, η οποία είχε αποχωρήσει από την εργοδότηση της Εναγόμενης τον Σεπτέμβριο του 2012, η οποία τον ενημέρωσε ότι η Ενάγουσα βρισκόταν στο Νοσοκομείο. Τηλεφώνησε στην Ενάγουσα, η οποία του ανέφερε ότι στην προσπάθεια της να πατήσει στο σκαλοπάτι της θερμοτράπεζας για να δώσει πατάτες σε πελάτη παραπάτησε. Μετά το εν λόγω τηλεφώνημα, ανέβηκε στο συγκεκριμένο σκαλοπάτι και διαπίστωσε ότι δεν υπήρχε κάποιο πρόβλημα με αυτό, ούτε και έλειπε κάποιος πίρος. Το βράδυ συνομίλησε με την ΧΧΧΧΧ ΧΧΧΧΧ, η οποία εργαζόταν μαζί με την Ενάγουσα στην επίδικη βάρδια. Του ανέφερε, ότι πληροφορήθηκε το εν λόγω συμβάν στις 06:00, όταν άκουσε την Ενάγουσα να μιλά με άλλες υπαλλήλους. Κατά την αντεξέτασή του δήλωσε, ότι, πριν το τηλεφώνημα της ΧΧΧΧΧ ΧΧΧΧΧΧ, δεν γνώριζε ότι η Ενάγουσα ήταν στο Νοσοκομείο. Μετά την τηλεφωνική επικοινωνία που είχε με την Ενάγουσα, διενήργησε εσωτερική έρευνα στο υποκατάστημα συνομιλώντας με τις υπαλλήλους που εργάζονταν μαζί της στη βάρδια, καθώς και με τις υπαλλήλους της επόμενης βάρδιας. Μίλησε, εξ όσων θυμάται, με τη Μ.Υ.3 η οποία ήταν η υπεύθυνη του υποκαταστήματος. Συγκεκριμένα, η Μ.Υ.3 του ανέφερε ότι δεν ενημερώθηκε από την ίδια την Ενάγουσα για το επίδικο συμβάν, αλλά από άλλες υπαλλήλους οι οποίες είχαν μιλήσει με την Ενάγουσα. Η πληροφόρηση που έλαβαν ήταν, ότι η Ενάγουσα γλίστρησε στην προσπάθεια της να ανεβεί στο σκαλοπάτι. Μέσα στα πλαίσια της διερεύνησης του επίδικου συμβάντος έλεγξε το κλειστό κύκλωμα παρακολούθησης και παρατήρησε μια κίνηση της Ενάγουσας και ένα παραπάτημα, χωρίς, όμως, να υπάρχει πτώση στο έδαφος. Δεν προώθησε τις εν λόγω καταγραφές στο Τμήμα Ασφάλειας και Υγείας της Εναγόμενης, διότι θεώρησε ότι δεν ήταν σοβαρό περιστατικό. Περαιτέρω, δήλωσε, ότι δεν θυμόταν κατά πόσο έδειξε τις εν λόγω καταγραφές στον Μ.Υ.
- Η ΧΧΧΧΧ ΧΧΧΧΧΧ τον πληροφόρησε, ότι η Ενάγουσα παρέμεινε καθ' όλη τη διάρκεια της βάρδιας της στο υποκατάστημα. Τις πληροφορίες που έλαβε από την εν λόγω υπάλληλο τις κατέγραψε σε σχετικό έντυπο το οποίο στάλθηκε στην Εναγόμενη. Τα Τεκμήρια 13 και 14 μπορούν να εκτυπωθούν ανά πάσα στιγμή από αρμόδια πρόσωπα της Εναγόμενης. Οι καταγραφές που παρουσιάζονται στα Τεκμήρια 13 και 14 δεν μπορούν να αλλοιωθούν από τον ίδιο. Αρνήθηκε τη θέση της κας Χατζηλοΐζου, ότι τόσο η ΧΧΧΧΧ ΧΧΧΧΧΧΧ, όσο και η ΧΧΧΧ ΧΧΧΧΧΧΧΧ, εργάζονταν μαζί με την Ενάγουσα στην επίδικη βάρδια. Περαιτέρω, αρνήθηκε την υποβληθείσα θέση, ότι επί σκοπώ δεν διατήρησε τις καταγραφές του επίδικου συμβάντος στο κλειστό κύκλωμα παρακολούθησης. Η Μ.Υ.3 υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως εξέτασής της, δυνάμει του άρθρου 25 του Κεφ.9, το περιεχόμενο της γραπτής δήλωσής της ‑ Έγγραφο Δ. Μεταξύ άλλων, δήλωσε ότι στη βάρδια της Ενάγουσας στις 28.12.12 δεν εργαζόταν, ούτε η ΧΧΧΧ ΧΧΧΧΧΧΧΧ, αλλά ούτε και η ΧΧΧΧ ΧΧΧΧΧ, η οποία αποχώρησε από την υπηρεσία της Εναγόμενης τον Σεπτέμβριο του
- Εργάζεται στην Εναγόμενη από το 2005 ως υπεύθυνη βάρδιας. Κατά τη διάρκεια της επίδικης βάρδιας, δεν ενημερώθηκε ότι συνέβηκε οποιοδήποτε περιστατικό στο υποκατάστημα ή ότι κάποια υπάλληλος έπρεπε να μεταβεί στο Νοσοκομείο. Στις 28.12.12 και ώρα 06:00 μετέβηκε στο υποκατάστημα και τότε άκουσε την Ενάγουσα να συνομιλεί με άλλες υπαλλήλους. Η Ενάγουσα της ανέφερε ότι λίγες ώρες προηγουμένως στην προσπάθεια της να ανέβει το σκαλοπάτι της θερμοτράπεζας για να δώσει πατάτες σε πελάτη παραπάτησε. Απευθύνθηκε στις άλλες δύο υπαλλήλους που εργάζονταν μαζί της κατά τον επίδικο χρόνο και οι οποίες της απάντησαν ότι δεν είδαν οτιδήποτε. Αντεξεταζόμενη δήλωσε, ότι σε περίπτωση κατά την οποία προκύψει οποιοδήποτε περιστατικό κατά τη διάρκεια της νυχτερινής βάρδιας, τότε ενημερώνεται είτε ο διευθυντής του υποκαταστήματος, είτε η ίδια. Στην προκειμένη περίπτωση, δεν έλαβε οποιαδήποτε ενημέρωση. Επανέλαβε, ότι η πρώτη φορά που πληροφορήθηκε για το περιστατικό ήταν όταν μετέβηκε στις 06:00 στο υποκατάστημα. Δεν γνώριζε, ούτε και η Ενάγουσα την πληροφόρησε, ότι μετέβηκε στο νοσοκομείο. Αρνήθηκε τη θέση της ευπαίδευτης συνηγόρου της Ενάγουσας, ότι η ΧΧΧΧ ΧΧΧΧΧΧΧ της τηλεφώνησε και την πληροφόρησε ότι η Ενάγουσα θα αποχωρούσε από τη βάρδια της για να μεταβεί στο Νοσοκομείο. Επίσης, αρνήθηκε τη θέση της κας Χατζηλοΐζου, ότι μετά την αποχώρηση της Ενάγουσας από το Νοσοκομείο, η τελευταία μετέβη στο υποκατάστημα και της παρέδωσε την άδεια ασθενείας της. Δεν θυμόταν ποιες υπάλληλοι συζητούσαν το πρωί στις 28.12.12 το περιστατικό που έγινε με την Ενάγουσα. Θυμόταν μόνο την ΧΧΧΧ ΧΧΧΧΧΧ, διότι μαζί της είχε συζητήσει για το περιστατικό. Η εν λόγω υπάλληλος της μετέφερε, αυτά που της είχε πει η Ενάγουσα. Δηλαδή, ότι η Ενάγουσα πήγε να δώσει πατάτες σε πελάτη και παραπάτησε. Τέλος, διευκρίνισε ότι οι υπόλοιπες υπάλληλοι δεν γνώριζαν κάτι για το περιστατικό, ούτε και πληροφορήθηκε οτιδήποτε για το περιστατικό από αυτές. Την πληροφόρηση την έλαβε από την ίδια την Ενάγουσα. Αξιολόγηση Οι ειδικές αποζημιώσεις δηλώθηκαν εκ συμφώνου, ως αναφέρθηκε πιο πάνω, από τους ευπαίδευτους συνήγορους των διαδίκων επί πλήρους ευθύνης. Πέραν των ειδικών αποζημιώσεων, τα πιο κάτω αναφερόμενα γεγονότα είναι κοινά αποδεκτά ή μη αμφισβητούμενα: · Η Ενάγουσα κατά τον επίδικο χρόνο ήταν υπάλληλος της Εναγόμενης και στις 28.12.12 εργαζόταν στη νυχτερινή βάρδια σε υποκατάστημα της Εναγόμενης. · Στις 28.12.12 μετέβη στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών του Γ.Ν. Λεμεσού. Κατόπιν εξέτασης έλαβε αναρρωτική άδεια για την περίοδο 28.12.12 - 03.01.13 και παραπέμφθηκε σε ορθοπεδική εκτίμηση. Κατά την εξέταση της Ενάγουσας στις 28.12.12, η τελευταία υποβλήθηκε σε ακτινογραφίες και αξονική τομογραφία της αυχενικής και οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. · Στις 03.01.13 προσήλθε στα εξωτερικά ιατρεία της ορθοπεδικής κλινικής του Γ.Ν. Λεμεσού και εξετάστηκε από τον Μ.Ε.
- Μετά από επανεκτίμηση των ακτινογραφιών διαπιστώθηκε από τον Μ.Ε.2 ότι η Ενάγουσα υπέστη κάταγμα εγκαρσίων αποφύσεων των Ο4 και Ο5 σπονδύλων αριστερής οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Της χορηγήθηκε περαιτέρω αναρρωτική άδεια μέχρι τις 31.01.
- · Στις 28.01.13 έτυχε νέας επανεξέτασης στο Γ.Ν. Λεμεσού και η άδεια ασθενείας της παρατάθηκε μέχρι τις 18.02.
- · Παράλληλα, στις 04.01.13, επισκέφθηκε τον ιδιώτη ορθοπεδικό χειρουργό, Μ.Ε.
- · Το επίδικο συμβάν γνωστοποιήθηκε στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας από την Εναγόμενη στις 16.01.13 και έτυχε διερεύνησης από το εν λόγω Τμήμα, μέσω του Μ.Ε.
- Η αξιολόγηση της μαρτυρίας θα γίνει, επομένως, μόνο επί των διιστάμενων εκδοχών (Παπαλλής κ.α ν. Κυριακίδη
(2008)1Α Α.Α.Δ 83), με κριτήρια, μεταξύ άλλων, την ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος στην υπόθεση, την ευκαιρία που είχαν οι μάρτυρες να παρακολουθήσουν τα επίδικα γεγονότα, τη λογικότητα και τη συνοχή της μαρτυρίας τους, αλλά και τη σύγκριση της με την υπόλοιπη μαρτυρία (Μαυροσκούφη ν. Τράπεζα Πειραιώς (Κύπρου) Λτδ Πολ. Έφεση 352/08 ημερ.16.04.14). Είναι καλά γνωστό, ότι η μαρτυρία που παρουσιάζεται δεν κρίνεται μικροσκοπικά, υπό την έννοια πως δεν απομονώνονται τα λεγόμενα του κάθε μάρτυρα από το συνολικό πλαίσιο της μαρτυρίας στη δίκη. Πιο κάτω γίνεται ξεχωριστή αξιολόγηση του κάθε μάρτυρα. Η αξιολόγηση αυτή, ωστόσο, δεν έχει περιοριστεί στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα, αλλά συσχετίστηκε, τέθηκε σε αντιπαράθεση και διερευνήθηκε με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων (Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα
(1992)1 Α.Α.Δ 1056 και Mustafa ν. Κακουρή κ.ά.
(2002)1Α Α.Α.Δ 165). Οι Μ.Ε.1, Μ.Ε.2 και Μ.Ε.4 κατέθεσαν υπό την επαγγελματική τους ιδιότητα. Συνεπώς, η μαρτυρία τους θα πρέπει να αντικριστεί ως μαρτυρία εμπειρογνωμόνων (Σπύρου και Παπαδόπουλου Πολ. Έφεση 29/12 ημερ. 02.04.18). Ξεκινώ με τον Μ.Ε.1, ο οποίος μετέφερε με αντικειμενικότητα τις ενέργειες στις οποίες προέβη κατά τη διερεύνηση του επίδικου ατυχήματος, καθώς και τις διαπιστώσεις του. Σημειώνω, ότι η αντικειμενικότητα του Μ.Ε.1 δεν αμφισβητήθηκε. Η ουσία της μαρτυρίας του συνίσταται στη διαπίστωση του, ότι έχρηζε βελτίωσης η σταθερότητα των σκαλοπατιών που ήταν τοποθετημένα μπροστά από τις θερμοτράπεζες. Η μαρτυρία του ως προς το ότι το επίμαχο σκαλοπάτι ήταν επικίνδυνο, διότι μετακινήθηκε ελαφρά όταν επιχείρησε να ανέβει σε αυτό, παρέμεινε αναντίλεκτη. Μάλιστα, το πιο πάνω γεγονός έλαβε χώρα, ενώ ήταν τοποθετημένοι στο επίμαχο σκαλοπάτι και οι δύο πίροι που το στήριζαν στη θερμοτράπεζα. Παραθέτω αυτούσια τη σχετική απάντηση του Μ.Ε.1 κατά την αντεξέταση του: «Στο σημείο τούτο αναφέρω ότι ακόμα και με τα στηρίγματα που θεώρησε η πλευρά του εργοδότη, ο εργοδότης ότι αυτά τα στηρίγματα ήταν αρκετά έτσι ώστε να μην μετακινείται το σκαλοπάτι, αυτό μετακινήθηκε ελαφρά και όταν λέω ελαφρά εννοώ κάποια μιλίμετρα προς κάποιους πόντους, μετακινήθηκε, δεν μπορώ να το πω αλλιώς, που είναι επικίνδυνο.» Δεν μου διαφεύγει, ότι η πρώτη επίσκεψη του Μ.Ε.1 στο υποκατάστημα της Εναγόμενης και η χρήση του επίμαχου σκαλοπατιού έγινε στις 04.02.13, ενώ το ατύχημα επεσυνέβη στις 28.12.
- Το κρίσιμο σημείο έγκειται, κατά την άποψη μου, στη μετακίνηση του σκαλοπατιού και στη διαπίστωσή του Μ.Ε.1, η οποία επαναλαμβάνω δεν έτυχε αμφισβήτησης κατά την αντεξέταση του, ότι η έστω και ελαφρά μετακίνηση του, το καθιστούσε επικίνδυνο. Κατά την αντεξέταση του, αμφισβητήθηκε ακροθιγώς το κατά πόσο προέβη σε οποιεσδήποτε υποδείξεις σε σχέσεις με το επίμαχο σκαλοπάτι. Ο μάρτυρας παρέμεινε συνεπής στα όσα κατέγραψε στα Τεκμήρια 2 και 3 τονίζοντας ότι προέβη σε συστάσεις προς την Εναγόμενη σε σχέση με τη λήψη μέτρων προς βελτίωση της σταθερότητας των σκαλοπατιών. Επιπρόσθετα, όσον αφορά το επίμαχο σκαλοπάτι, υπέδειξε ότι θα ήταν ασφαλέστερη η χρήση του εάν αυτό ήταν πιο πλατύ. Επισημαίνω, ότι παρά την αρχική θέση του Μ.Υ.1, ότι ο Μ.Ε.1 δεν έκανε οποιεσδήποτε συστάσεις σε σχέση με τα σκαλοπάτια των θερμοτραπεζών, εντούτοις στη συνέχεια της μαρτυρίας του δέχθηκε ότι έγιναν συστάσεις για βελτίωση της σταθερότητας τους. Κατά συνέπεια, η μαρτυρία του Μ.Ε.1 κρίνεται ως αποδεκτή και αξιόπιστη. Προχωρώ στην ιατρική μαρτυρία, ήτοι τη μαρτυρία των Μ.Ε.2 και Μ.Ε.
- Θεωρώ, ότι αμφότεροι οι μάρτυρες μετέφεραν αντικειμενικά και αμερόληπτα τα ευρήματα τους από την ιατρική εξέταση της Ενάγουσας. Οι μαρτυρίες τους συγκλίνουν στο ότι η Ενάγουσα υπέστη κάταγμα εγκαρσίων αποφύσεων των Ο4 και Ο5 οσφυϊκών σπονδύλων. Επίσης, συμφωνούν ως προς το ότι κάταγμα αυτής της φύσης μπορεί να προκληθεί από πτώση στο έδαφος. Η θέση του Μ.Ε.4, ότι τέτοιο κάταγμα μπορεί να προκληθεί και από άλλους παράγοντες καθίσταται, στην υπό εκδίκαση υπόθεση, ακαδημαϊκής σημασίας, καθώς ο ισχυρισμός της Ενάγουσας είναι ότι έπεσε στο έδαφος. Ο Μ.Ε.4 διέγνωσε επιπρόσθετα και κάκωση της θωρακικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Τέτοια διάγνωση δεν περιλαμβάνεται στη δέσμη Τεκμηρίου 4, ούτε και ρωτήθηκε σχετικά ο Μ.Ε.
- Από την άλλη, η υπό αναφορά διάγνωση του Μ.Ε.4, για την οποία γίνεται αναφορά στο Τεκμήριο 12, δεν αμφισβητήθηκε. Δεν θεωρώ, ότι προκύπτει διάσταση στη μαρτυρία των Μ.Ε.2 και Μ.Ε.
- Η συνολική αποτίμηση της μαρτυρίας τους δεικνύει ότι η εν λόγω διάγνωση είναι επουσιώδους σημασίας σε σχέση με την κύρια διάγνωση που αφορά το κάταγμα εγκαρσίων αποφύσεων. Συνεχίζω με τον Μ.Ε.4, καθώς επιχειρήθηκε να αμφισβητηθεί η αντικειμενικότητα του, σε αντίθεση με αυτή του Μ.Ε.
- Επαναλαμβάνω, ότι δεν εντοπίζεται οποιαδήποτε διαφοροποίηση μεταξύ των μαρτύρων ως προς την ουσία της μαρτυρίας τους. Η αντικειμενικότητα του Μ.Ε.4 επιχειρήθηκε να κλονιστεί μέσω του Τεκμηρίου
- Η θέση της Υπεράσπισης, ότι ο Μ.Ε.4 επιχείρησε να μεγιστοποιήσει τα τραύματα της Ενάγουσας επεκτείνοντας την αναρρωτική της άδεια μέχρι τις 30.06.13 και σε αυτή την προσπάθεια του κατέγραψε λανθασμένα στο Τεκμήριο 11 ότι αυτή τραυματίστηκε σε τροχαίο ατύχημα, παρέμεινε μετέωρη. Υποδεικνύεται, ότι δεν αμφισβητήθηκε η δήλωσή του Μ.Ε.4, ότι η Ενάγουσα τραυματίστηκε μεταγενέστερα και σε τροχαίο ατύχημα για το οποίο, επίσης, την παρακολούθησε. Σε κάθε περίπτωση, τονίζω, ότι στο Τεκμήριο 12, το οποίο φέρει ημερομηνία 25.06.13, ο Μ.Ε.4 κατέγραψε ότι χορήγησε αναρρωτική άδεια για το επίδικο ατύχημα μέχρι τις 31.03.
- Άλλωστε, και στην Έκθεση Απαίτησης διεκδικείται απώλεια ημερομισθίων μέχρι 31.03.
- Επομένως, η Ενάγουσα ουδέποτε προώθησε τη θέση ότι έλαβε για το επίδικο ατύχημα αναρρωτική άδεια μέχρι τις 30.06.
- Ολοκληρώνοντας, θεωρώ ότι η αντικειμενικότητα του Μ.Ε.4 προκύπτει και από τα ακόλουθα δύο γεγονότα. Πρώτον, ανέφερε ότι δεν διέγνωσε μέσω της κλινικής εξέτασης που πρόσφατα διενήργησε στην Ενάγουσα οποιαδήποτε αντικειμενικά προβλήματα που να σχετίζονται με το υπό εκδίκαση ατύχημα. Δεύτερον, σε σχέση με τον ακτινολογικό έλεγχο της Ενάγουσας ημερ.12.11.21 (Τεκμήριο 10), ο Μ.Ε.4 με ειλικρίνεια δήλωσε ότι υπάρχουν ευρήματα που είναι εκφυλιστικής φύσεως, υπάρχουν, όμως, και άλλα ευρήματα των οποίων οι πιθανότητες να συνδέονται ή να μην συνδέονται με το επίδικο ατύχημα είναι οι ίδιες. Δηλαδή, με ειλικρίνεια ανέφερε ότι δεν μπορούσε με βεβαιότητα να διασυνδέσει τα ευρήματα του Τεκμηρίου 10 με το επίδικο ατύχημα. Στη βάση των πιο πάνω, οι μαρτυρίες των Μ.Ε.2 και 4 κρίνονται ως αποδεκτές και αξιόπιστες. Η Ενάγουσα, θεωρώ, ότι μετέφερε στο Δικαστήριο την αλήθεια. Ο πυρήνας της μαρτυρίας της παρουσιάζει λογική συνοχή, η οποία παρέμεινε αδιάσπαστη κατά την αντεξέταση της. Πιο συγκεκριμένα, η Ενάγουσα υπήρξε σταθερή και πειστική στην εκδοχή της, ότι ο τραυματισμός της επήλθε κατά τον χρόνο εργασίας της στο υποκατάστημα της Εναγόμενης και ειδικότερα από πτώση της στο έδαφος λόγω της μετακίνησης του σκαλοπατιού στο οποίο επιχείρησε να ανέβει για να εξυπηρετήσει πελάτη της Εναγόμενης. Επισημαίνω, ότι η μαρτυρία της Ενάγουσας βρίσκεται σε αρμονία με την ιατρική μαρτυρία. Συγκεκριμένα, αποτελεί αδιαμφισβήτητο γεγονός, ότι η Ενάγουσα μετέβηκε στο Γ.Ν. Λεμεσού στις 28.12.
- Στην εν λόγω επίσκεψη της, όπως επιμαρτυρεί η δέσμη Τεκμηρίου 4, ανέφερε στον επί καθήκοντι ιατρό ότι τραυματίστηκε κατά την εργασία της μετά από πτώση στο έδαφος. Δηλαδή, την ίδια ημέρα που εργαζόταν στην επίδικη βάρδια, η Ενάγουσα έτυχε ιατρικής εξέτασης στα πλαίσια της οποίας ανέφερε και τον μηχανισμό πρόκλησης του τραύματος της. Μάλιστα, ο επί καθήκοντι ιατρός χορήγησε αναρρωτική άδεια στην Ενάγουσα μέχρι τις 03.01.13 και συνέστησε ορθοπεδική εκτίμηση. Στις 03.01.13, η Ενάγουσα επισκέφθηκε τα εξωτερικά ιατρεία της ορθοπεδικής κλινικής και εξετάστηκε από τον Μ.Ε.2, ο οποίος, μετά από επανεκτίμηση των ακτινογραφιών, διέγνωσε κάταγμα εγκαρσίων αποφύσεων των Ο4 και Ο5 σπονδύλων της αριστερής οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Υποδεικνύεται, ότι η φύση του τραύματος που υπέστη η Ενάγουσα συνάδει με τον μηχανισμό πρόκλησης που περιέγραψε η ίδια στις 28.12.
- Τόσο ο Μ.Ε.2, όσο και ο Μ.Ε.4, επιβεβαίωσαν ότι ο προαναφερόμενος τραυματισμός μπορεί να προκληθεί από πτώση στο έδαφος. Δεν παραβλέπω, ότι στο Τεκμήριο 6 δεν καταγράφεται διάγνωση για ύπαρξη κατάγματος εγκαρσίων αποφύσεων των Ο4 και Ο5 σπονδύλων. Καταρχάς, θα πρέπει να σημειωθεί, ότι το Τεκμήριο 6 δεν είναι ιατρικό πιστοποιητικό, αλλά πιστοποιητικό ασθενείας. Το μοναδικό ιατρικό πιστοποιητικό του Γ.Ν. Λεμεσού, είναι αυτό της δέσμης Τεκμηρίου
- Προσεκτική ανάγνωση της δέσμης Τεκμηρίου 4, δεικνύει, ότι το κάταγμα υπήρχε στις ακτινογραφίες που λήφθηκαν στις 28.12.12, αλλά ο επί καθήκοντι ιατρός δεν το διέκρινε. Τούτο, συνάγεται ξεκάθαρα από τη δέσμη Τεκμηρίου 4 και συγκεκριμένα από την καταγραφή, ότι το κάταγμα διαπιστώθηκε μετά από επανεκτίμηση των ακτινογραφιών της οσφυϊκής μοίρας. Υπενθυμίζεται, ότι ο Μ.Ε.2 δεν διενήργησε νέα ακτινογραφική εξέταση στην Ενάγουσα στις 03.01.
- Συνεπώς, οι ακτινογραφίες που επανεκτίμησε, δηλαδή που εξέτασε εκ νέου, και μέσω αυτών διέγνωσε το κάταγμα εγκαρσίων αποφύσεων των Ο4 και Ο5 σπονδύλων, ήταν οι ακτινογραφίες που λήφθηκαν στις 28.12.
- Τα πιο πάνω τεκμηριώνονται και από τη μαρτυρία του Μ.Ε.4, ο οποίος, επίσης, εξέτασε τις εν λόγω ακτινογραφίες και κατέληξε στην ίδια διάγνωση. Κατά συνέπεια, η ιατρική μαρτυρία επιβεβαιώνει, ότι το κάταγμα υπήρχε κατά την εξέταση της Ενάγουσας στο Γ.Ν. Λεμεσού στις 28.12.
- Ταυτόχρονα, η ιατρική μαρτυρία ενισχύει και τον ισχυρισμό της Ενάγουσας ως προς τον μηχανισμό πρόκλησης του εν λόγω τραύματος. Διευκρινίζω, ότι η ενίσχυση από την ιατρική μαρτυρία ως προς τον μηχανισμό πρόκλησης περιορίζεται απλώς και μόνο στην επιβεβαίωση της δυνατότητας πρόκλησης τραυματισμού αυτής της φύσης από πτώση στο έδαφος, καθώς ούτε ο Μ.Ε.2, αλλά ούτε και ο Μ.Ε.4 ήταν αυτόπτες μάρτυρες του επίδικου ατυχήματος. Όλα τα πιο πάνω συνηγορούν στο ότι η Ενάγουσα τραυματίστηκε με τον τρόπο που περιέγραψε στη μαρτυρία της. Πέραν της λογικής συνοχής της μαρτυρίας της, υπάρχει και χρονική αλληλουχία. Πώς αλλιώς θα μπορούσε να γνωρίζει η Ενάγουσα στις 28.12.12, ότι η πτώση στο έδαφος θα μπορούσε να προκαλέσει κάταγμα των εγκαρσίων αποφύσεων για να το δηλώσει στον επί καθήκοντι ιατρό του Γ.Ν. Λεμεσού; Ανοίγω σε αυτό το σημείο μία παρένθεση για να επισημάνω, ότι δεν υπήρξε μαρτυρία εκ μέρους της Εναγόμενης, ότι η Ενάγουσα, είτε πριν τις 28.12.12, είτε κατά την εν λόγω ημερομηνία και πριν τη μετάβαση της στο Γ.Ν. Λεμεσού υπέστη οποιοδήποτε χτύπημα ή ότι μεσολάβησε οποιοδήποτε περιστατικό που θα μπορούσε να της προκαλέσει τον εν λόγω τραυματισμό. Κλείνοντας την εν λόγω παρένθεση σημειώνω, ότι η θέση που προώθησε η Εναγόμενη κατά την αντεξέταση της Ενάγουσας περί προϋπάρχουσας κατάστασης παρέμεινε σε επίπεδο απλής υποβολής. Παρεμβάλλω σε αυτό το σημείο και τη μαρτυρία του Μ.Ε.4, ο οποίος δήλωσε ότι δεν θα μπορούσε να υπάρχει το κάταγμα πριν τις 28.12.
- Παραθέτω τη σχετική στιχομυθία κατά την αντεξέταση του Μ.Ε.4: «E. Όλα αυτά τα θέματα εξατομικεύονται, όπως μας είπατε, και εξαρτώνται όλα από το άτομο που παθαίνει κάποιον τραυματισμό. Το να πω ότι η Ενάγουσα είχε αυτά τα ενοχλήματα πριν τις 28.12.12, δεν θα ήμουν λάθος; A. Σίγουρα ο καθένας από εμάς, αλλά και η τραυματισθείσα, αφού μιλούμε για αυτήν, θα μπορούσε να έχει οσφυαλγία, να πονά τη μέση της πριν το ατύχημα, κάτι που δεν γνωρίζω. Σίγουρα, όμως, δεν θα μπορούσε να έχει τα κατάγματα. Δεν θα μπορούσε να υπάρχουν εκεί τα κατάγματα.» Υπογραμμίζω, ότι η προαναφερόμενη απάντηση του Μ.Ε.4 παρέμεινε αναντίλεκτη. Δεν μου διαφεύγει, ότι από τα Τεκμήρια 4 και 6 δεν προκύπτει η ώρα που η Ενάγουσα μετέβη στο Γ.Ν. Λεμεσού. Αυτό το δεδομένο, δεν δημιουργεί, κατά την άποψή μου, κενό στη μαρτυρία της Ενάγουσας. Η τελευταία παρέμεινε σταθερή στη θέση της, ότι μισή με μία ώρα μετά το συμβάν μεταφέρθηκε στο Γ.Ν. Λεμεσού. Το ότι σύμφωνα με το Τεκμήριο 14 αποχώρησε από την εργασία της με την ολοκλήρωση της βάρδιας της στις 28.12.12 και ώρα 06:22, δεν οδηγεί, χωρίς άλλο, στο συμπέρασμα ότι παρέμεινε στην εργασία της καθ' όλη τη διάρκεια της βάρδιας της. Άλλωστε, η Ενάγουσα δεν υποστήριξε, ότι κατά την αποχώρηση από την εργασία της για να μεταβεί στο Γ.Ν. Λεμεσού «χτύπησε» την κάρτα της. Περαιτέρω, η μαρτυρία της Ενάγουσας βρίσκεται σε αρμονία και με τη μαρτυρία του Μ.Ε.1, ο οποίος κατά τη διερεύνηση του επίδικου ατυχήματος επιβεβαίωσε την επικινδυνότητα του σκαλοπατιού σε περίπτωση που αυτό, έστω και ελαφρά, μετακινείτο κατά τη χρήση του. Οι διαπιστώσεις του Μ.Ε.1, για τις οποίες έγινε λόγος πιο πάνω, έστω κι αν αναφέρονται σε χρόνο μεταγενέστερο του επίδικου ατυχήματος, έρχονται να ενισχύσουν τη γνησιότητα της εκδοχής της Ενάγουσας, αφού ουσιαστικά επιβεβαιώνουν ότι η αστάθεια του σκαλοπατιού της θερμοτράπεζας αποτελούσε εν δυνάμει κίνδυνο πρόκλησης ατυχήματος. Ο εν λόγω κίνδυνος αυξανόταν, όταν δεν ήταν στερεωμένα στη θερμοτράπεζα τα στηρίγματα τα οποία αποσκοπούσαν στη σταθερότητα των σκαλοπατιών. Αυτός ακριβώς ήταν εξαρχής και ο ισχυρισμός της Ενάγουσας, ότι δηλαδή το σκαλοπάτι μετακινήθηκε, καθώς ο πίρος του ενός στηρίγματος κόπηκε. Μάλιστα, στην επίσκεψη της στον Μ.Ε.1 παρουσίασε τον κομμένο πίρο που παρέλαβε από το υποκατάστημα της Εναγόμενης. Ο δε Μ.Ε.1 επιβεβαίωσε, ότι η Ενάγουσα στην εν λόγω επίσκεψη της τού έδειξε ένα μεταλλικό πίρο, ο οποίος στη μία άκρη του παρουσίαζε σημάδια κοπής. Η Εναγόμενη επιχείρησε να πλήξει την αξιοπιστία της Ενάγουσας μέσω των Τεκμηρίων 13 και 14 σε σχέση με τη δήλωση της, ότι κατά την επίδικη βάρδια εργάζονταν μαζί της οι αδελφές ΧΧΧΧΧ και ΧΧΧΧΧ ΧΧΧΧΧΧΧ. Το ουσιώδες έγκειται, κατά την κρίση μου, στο κατά πόσο έλαβε χώρα το επίδικο ατύχημα και όχι στο ποιες ήταν οι υπαλλήλοι που εργάζονταν μαζί της στην επίμαχη βάρδια ή στο ποια συνάδελφός της την μετέφερε στο Γ.Ν. Λεμεσού. Άλλωστε, σημειώνεται, ότι η Εναγόμενη δεν παρουσίασε ως μάρτυρες τις υπαλλήλους που, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της, εργάζονταν μαζί με την Ενάγουσα κατά τον ουσιώδη χρόνο. Ως ήσσονος σημασίας θεωρώ, επίσης, και το κατά πόσο η Ενάγουσα τραυματίστηκε πέφτοντας στο έδαφος ή στην προσπάθεια της να ισορροπήσει. Καταρχάς, σημειώνω ότι η Ενάγουσα παρέμεινε σταθερή στη θέση της περί πτώσης στο έδαφος. Με αυτόν τον τρόπο περιέγραψε τον τραυματισμό της στον επί καθήκοντι ιατρό του Γ.Ν. Λεμεσού (δέσμη Τεκμηρίου 4) κατά την εξέτασή της την ίδια μέρα του επίδικου συμβάντος. Τα ίδια επανέλαβε και στον Μ.Ε.4 (Τεκμήριο 12), ορισμένες μέρες αργότερα. Το όλο ζήτημα προέκυψε από την καταγραφή του Μ.Ε.1 στα Τεκμήρια 2 και 3, αλλά και από το Τεκμήριο 1 το οποίο συμπληρώθηκε από υπάλληλο της Εναγόμενης. Σημειώνεται, ότι το πρόσωπο που συνέταξε το Τεκμήριο 1 δεν κλήθηκε ως μάρτυρας και παρέμεινε αδιευκρίνιστο στη βάση ποιών πληροφοριών έγινε η εν λόγω καταγραφή. Όσον αφορά τα Τεκμήρια 2 και 3, παρατηρώ ότι ο Μ.Ε.1 κατά την αντεξέταση του δεν ρωτήθηκε αν την εν λόγω πληροφορία την έλαβε από την Ενάγουσα. Από τη μαρτυρία της Ενάγουσας δεν μπορώ, ωστόσο, να δεχθώ τους ισχυρισμούς της ότι υπήρξαν και στο παρελθόν συμβάντα εργατικών ατυχημάτων τα οποία αποσιωπήθηκαν από την Εναγόμενη, καθώς και τη θέση της ότι εξακολουθεί να υποφέρει από τον τραυματισμό που υπέστη στις 28.12.
- Η πρώτη αναφορά της παρέμεινε αόριστη, η δε δεύτερη δεν υποστηρίζεται από τον Μ.Ε.4, ο οποίος, μετά την πρόσφατη ιατρική εξέταση της Ενάγουσας, δεν διέγνωσε αντικειμενικά οποιαδήποτε κατάλοιπα, ούτε και μπορούσε με βεβαιότητα να διασυνδέσει τα ευρήματα του Τεκμηρίου 10 με το επίδικο ατύχημα αποκλείοντας άλλες αιτίες. Επομένως, με εξαίρεση τα προαναφερόμενα μέρη της μαρτυρίας της, η λοιπή μαρτυρία της Ενάγουσας κρίνεται ως αποδεκτή και αξιόπιστη. Έχει κριθεί νομολογιακά, ότι όταν ένας μάρτυρας κριθεί αξιόπιστος, το Δικαστήριο μπορεί να αποδεχθεί μέρος της μαρτυρίας του και να απορρίψει άλλο (Shahin Mohamed v. Αστυνομίας
(2010)2 Α.Α.Δ 266, 268 και Ιωσηφίδης ν. Αστυνομίας
(2014)2Α Α.Α.Δ 307). Η μαρτυρία του Μ.Υ.1 επικεντρώθηκε στην καταλληλότητα του επίμαχου σκαλοπατιού. Η θέση που προώθησε ο μάρτυρας, ήταν ότι το εν λόγω σκαλοπάτι δεν παρουσίαζε οποιοδήποτε πρόβλημα και κατά την επίσκεψη του Μ.Ε.1 δεν έγιναν οποιεσδήποτε συστάσεις σε σχέση με αυτό. Όπως αναφέρθηκε κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας του Μ.Ε.1, ο Μ.Υ.1 στην αντεξέταση του δεν διατήρησε την απόλυτη θέση του, ως προς το ότι δεν έγιναν συστάσεις για το σκαλοπάτι. Στην πορεία της μαρτυρίας του αποδέχθηκε, ότι ο Μ.Ε.1 ζήτησε όπως ληφθούν μέτρα για βελτίωση της σταθερότητας του σκαλοπατιού. Αυτή η δήλωση συνάδει και με τη μαρτυρία του Μ.Ε.1 και τα Τεκμήρια 2 και
- Συνεπώς, η απόλυτη θέση που αρχικά διατύπωσε ο Μ.Υ.1 δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Η θέση του Μ.Υ.1, ότι το σκαλοπάτι δεν παρουσίαζε οποιοδήποτε πρόβλημα καταρρίπτεται από τη μαρτυρία της Ενάγουσας, αλλά και του Μ.Ε.
- Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την αξιόπιστη μαρτυρία της Ενάγουσας, ο ένας από τους δύο πίρους που στήριζαν το σκαλοπάτι στη θερμοτράπεζα κόπηκε, με αποτέλεσμα το σκαλοπάτι να μετακινηθεί. Θα πρέπει, επίσης, να σημειωθεί, ότι ακόμα και με τους δύο πίρους ενωμένους στη θερμοτράπεζα το σκαλοπάτι μπορούσε να μετακινηθεί ελαφρά. Αυτό, προκύπτει από τη μαρτυρία του Μ.Ε.1, ο οποίος στις 04.02.13 ανέβηκε στο σκαλοπάτι, ενόσω αυτό ήταν στερεωμένο και με τους δύο πίρους, με αποτέλεσμα αυτό να μετακινηθεί ελαφρά. Συνεπώς, το σκαλοπάτι παρουσίαζε πρόβλημα, καθώς έχρηζε βελτίωσης η σταθερότητά του. Όσον αφορά το κλειστό κύκλωμα παρακολούθησης, ο Μ.Υ.1 αυτοαναιρέθηκε. Αυτό, διότι αρχικά ισχυρίστηκε ότι όταν ενημερώθηκε για το επίδικο περιστατικό ζήτησε να δει τη σχετική καταγραφή, αλλά, ως ανέφερε, αυτή είχε ήδη διαγραφεί. Στη συνέχεια, ωστόσο, δήλωσε ότι δεν ζήτησε να δει τη σχετική καταγραφή και αρκέστηκε σε όσα του μετέφερε ο Μ.Υ.
- Θεωρώ ουσιαστικής σημασίας την εν λόγω αντίφαση. Θα πρέπει να σημειωθεί, ότι ο μάρτυρας είχε την ευθύνη διερεύνησης του συμβάντος εκ μέρους της Εναγόμενης και ήταν σε γνώση του ότι το όλο συμβάν θα τύγχανε, επίσης, διερεύνησης από το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας. Επομένως, η παρακολούθηση της σχετικής καταγραφής ήταν βαρύνουσας σημασίας για την εξακρίβωση του τρόπου με τον οποίο επήλθε το ατύχημα. Παρά ταύτα, δεν επιθεώρησε τη σχετική καταγραφή και ούτε έδωσε εντολή για να διαφυλαχθεί το σχετικό μέρος της καταγραφής. Οι ισχυρισμοί του, τώρα, σε σχέση με πληροφορίες που έλαβε από άλλες υπαλλήλους της Εναγόμενης, αποτελούν εξ ακοής μαρτυρία. Το άρθρο 24
(1)του Κεφ.9, ορίζει ότι μία μαρτυρία δεν αποκλείεται απλά και μόνο διότι αυτή είναι εξ ακοής. Το δε άρθρο 27 του Κεφ.9, διευκρινίζει ότι η αποδεικτική αξία που μπορεί να προσδοθεί σε εξ ακοής μαρτυρία εξαρτάται από το σύνολο των περιστάσεων της κάθε υπόθεσης, με το άρθρο 27
(2)να καταγράφει συγκεκριμένες περιστάσεις που το Δικαστήριο θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη στην αποτίμηση της εξ ακοής μαρτυρίας. Εν προκειμένω, ο Μ.Υ.1 δεν ήταν σε θέση να θυμηθεί με ποιες υπαλλήλους συνομίλησε, ούτε και κατά πόσο αυτά τα οποία του μετέφεραν πήγαζαν από δική τους γνώση ή από πληροφορίες που έλαβαν από άλλα πρόσωπα. Παραμένουν άγνωστα, δηλαδή, τα πρόσωπα που προέβηκαν στην αρχική δήλωση, καθώς και ο βαθμός της εξ ακοής μαρτυρίας. Υπό το φως των πιο πάνω, θεωρώ ότι δεν μπορεί να δοθεί αποδεικτική αξία στην εξ ακοής μαρτυρία του Μ.Υ.1. Ειδικότερα, σε σχέση με τον ισχυρισμό ότι η Ενάγουσα σκηνοθέτησε το όλο συμβάν για λόγους εκδίκησης, επειδή δεν της δόθηκε άδεια για τα Χριστούγεννα, επισημαίνω τα ακόλουθα. Η εν λόγω θέση, πέραν του ότι συνιστά εξ ακοής μαρτυρία χωρίς αποδεικτική αξία, δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη και για τον επιπρόσθετο λόγο ότι δεν τέθηκε στην Ενάγουσα κατά την αντεξέταση της. Πρόκειται για βασικό ισχυρισμό, ο οποίος θα έπρεπε να τεθεί στην Ενάγουσα, έτσι ώστε να της δοθεί η ευκαιρία να απαντήσει (Pal κ.ά. v. Δημοκρατίας
(2010)2 Α.Α.Δ 551, Adidas Sportshunfanbriken Adi DasslerKG v. The Jonitexo Ltd
(1987)1 C.L.R. 383 και Τάκη ν. Δημοκρατίας
(2009)2 Α.Α.Δ 599). Ως εκ των ανωτέρω, ουδεμία βαρύτητα μπορεί να δοθεί στη μαρτυρία του Μ.Υ.
- Η μαρτυρία του Μ.Υ.2 περιστράφηκε σε δύο βασικούς άξονες. Αφενός την παρουσίαση των Τεκμηρίων 13 και 14 και αφετέρου το κλειστό κύκλωμα παρακολούθησης. Τα βαρδιολόγια (Τεκμήρια 13 και 14) παρουσιάστηκαν προκειμένου, από τη μία, να διαψεύσουν την Ενάγουσα αναφορικά με τις άλλες υπαλλήλους που εργάζονταν μαζί της στην επίδικη βάρδια και από την άλλη, να καταρρίψουν τον ισχυρισμό της ότι αποχώρησε από τη βάρδια της για να μεταβεί στο Γ.Ν. Λεμεσού. Όπως ανέφερα και κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας της Ενάγουσας, τα Τεκμήρια 13 και 14 δεν μπορούν να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο στην επίδικη διαφορά. Επαναλαμβάνω, ότι η ουσία έγκειται στο κατά πόσο έλαβε χώρα το επίδικο συμβάν με τον τρόπο που περιέγραψε η Ενάγουσα. Σε κάθε περίπτωση, υπενθυμίζω ότι οι υπάλληλοι που επικαλέστηκε η Εναγόμενη, ότι βρίσκονταν μαζί με την Ενάγουσα στον επίδικο χρόνο και δεν διαπίστωσαν τον τραυματισμό της, δεν προσήλθαν ως μάρτυρες ενώπιον του Δικαστηρίου. Τα ίδια ισχύουν και για τον χρόνο που αποχώρησε η Ενάγουσα από το υποκατάστημα στις 28.12.
- Όπως αναφέρθηκε κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας της, η Ενάγουσα ουδέποτε ισχυρίστηκε ότι κατά τον χρόνο μετάβασης της στο Γ.Ν. Λεμεσού «χτύπησε» την κάρτα της. Έρχομαι στο ζήτημα του κλειστού κυκλώματος παρακολούθησης. Ο Μ.Υ.2 ισχυρίστηκε, ότι παρακολούθησε τη σχετική καταγραφή και δεν διέκρινε πτώση της Ενάγουσας στο έδαφος, παρά μόνο ένα παραπάτημα. Η δήλωση του έρχεται σε σύγκρουση με τη μαρτυρία της Ενάγουσας, η οποία έχει κριθεί ως αξιόπιστη. Επιπροσθέτως, δημιουργούνται εύλογα, κατά την άποψη μου, ερωτηματικά για τη γνησιότητα της πιο πάνω εκδοχής του. Ο Μ.Υ.2, ως ισχυρίστηκε, ενημερώθηκε για πρώτη φορά για το επίδικο περιστατικό το μεσημέρι της 28.12.12 από το τηλεφώνημα που έλαβε από την ΧΧΧΧ ΧΧΧΧΧΧΧΧ. Ακολούθως, επικοινώνησε με την Ενάγουσα, η οποία, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, δεν του ανέφερε ότι έπεσε στο έδαφος ή ότι το σκαλοπάτι αντιμετώπιζε κάποιο πρόβλημα. Κατ' εκείνο, μάλιστα, το χρονικό σημείο δεν γνώριζε καν πόσες μέρες θα απουσιάσει η Ενάγουσα, αφού δεν είχε λάβει την άδεια ασθενείας της. Στη βάση, επομένως, των πιο πάνω δεδομένων, όπως αυτά προσδιορίστηκαν από τον Μ.Υ.2, διερωτώμαι για ποιο λόγο ανέβηκε στο σκαλοπάτι για να το ελέγξει και για ποιο λόγο επιθεώρησε το κλειστό κύκλωμα παρακολούθησης, αφού, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, η Ενάγουσα δεν διατύπωσε οποιοδήποτε παράπονο κατά της Εναγόμενης ή σε κάθε περίπτωση δεν ισχυρίστηκε ότι υπήρχε πρόβλημα με το σκαλοπάτι και έπεσε στο έδαφος. Όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, ο Μ.Υ.2 ισχυρίστηκε ότι επικοινώνησε τηλεφωνικά με την Ενάγουσα, η οποία, μάλιστα, του είπε ότι παραπάτησε στο σκαλοπάτι και αυτός ήταν ο λόγος του τραυματισμού της. Σαφώς, πρόκειται για έναν ουσιώδη ισχυρισμό, ο οποίος έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την εκδοχή της Ενάγουσας. Όφειλε, επομένως, η πλευρά της Εναγόμενης να θέσει τον εν λόγω ισχυρισμό στην Ενάγουσα, πράγμα, όμως, που δεν έπραξε. Συνεπώς, για τους λόγους που εξηγήθηκαν στην αξιολόγηση της μαρτυρίας του Μ.Υ.1, ο υπό αναφορά ισχυρισμός του Μ.Υ.2 θα αγνοηθεί (Pal κ.ά. v. Δημοκρατίας, Adidas Sportshunfanbriken Adi DasslerKG v. The Jonitexo Ltd και Τάκη ν. Δημοκρατίας (ανωτέρω). Οι ισχυρισμοί, τώρα, του Μ.Υ.2 για την πληροφόρηση που έλαβε από την υπάλληλο της Εναγόμενης ΧΧΧΧΧ ΧΧΧΧΧ, αποτελούν εξ ακοής μαρτυρία. Προς αποφυγή επαναλήψεων παραπέμπω σε όσα σχετικά αναφέρθηκαν κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας του Μ.Υ.1, ως προς την αποτίμηση της βαρύτητας που μπορεί να δοθεί σε εξ ακοής μαρτυρία. Επιπροσθέτως, σημειώνω ότι δεν δόθηκε οποιαδήποτε εξήγηση από τον Μ.Υ.2 για τη μη κλήτευση της προαναφερόμενης υπαλλήλου ως μάρτυρα. Στο άρθρο 27
(3)του Κεφ.9 τονίζεται, ότι κατά την αξιολόγηση της βαρύτητας που προσδίδεται σε εξ ακοής μαρτυρία το Δικαστήριο λαμβάνει ιδιαίτερα υπόψη το κατά πόσο θα μπορούσε να προσκομιστεί η καλύτερη δυνατή μαρτυρία. Η παράλειψη εξήγησης για την απουσία μάρτυρα από το μέρος που όφειλε να τον παρουσιάσει, αποτελεί βάσιμο λόγο μη απόδοσης βαρύτητας στο περιεχόμενο της σχετικής δήλωσης (Genemp Trading Ltd v. Λαϊκής Κυπριακής Τράπεζας Δημόσιας Εταιρείας Λτδ
(2013)1Γ Α.Α.Δ 2059). Επομένως, στην απουσία οποιασδήποτε εξήγησης για τον λόγο για τον οποίο δεν κλητεύθηκε η ΧΧΧΧΧ ΧΧΧΧ δεν μπορεί, κατά την κρίση μου, να δοθεί οποιαδήποτε αποδεικτική αξία στην εν λόγω εξ ακοής μαρτυρία. Για όλους του πιο πάνω λόγους δεν μπορεί, κατά την άποψη μου, να δοθεί βαρύτητα στη μαρτυρία του Μ.Υ.
- Ομοίως δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή και η μαρτυρία της Μ.Υ.3, η οποία στα ουσιώδη σημεία της αντικρούεται από την αξιόπιστη μαρτυρία της Ενάγουσας. Περαιτέρω σημειώνω, ότι δεν τέθηκε στην Ενάγουσα ο βασικός ισχυρισμός της Μ.Υ.3 περί του ότι ενημερώθηκε από την ίδια την Ενάγουσα το πρωινό της 28.12.12, ότι στην προσπάθεια της να πατήσει στο σκαλοπάτι της θερμοτράπεζας παραπάτησε. Αντιθέτως, κατά την αντεξέταση της Ενάγουσας, προωθήθηκε η θέση ότι δεν ανέφερε το συμβάν στην υπεύθυνη του υποκαταστήματος, ήτοι την Μ.Υ.
- Συνεπώς, ουδεμία βαρύτητα μπορεί να δοθεί στον προαναφερόμενο ουσιώδη ισχυρισμό της Μ.Υ.3 (Pal κ.ά. v. Δημοκρατίας, Adidas Sportshunfanbriken Adi DasslerKG v. The Jonitexo Ltd και Τάκη ν. Δημοκρατίας (ανωτέρω)). Ευρήματα Προς αποφυγή επαναλήψεων, τα γεγονότα που καταγράφηκαν κατά την έναρξη της αξιολόγησης της μαρτυρίας ως κοινά αποδεκτά ή μη αμφισβητούμενα αποτελούν και ευρήματα του Δικαστηρίου. Επιπροσθέτως των πιο πάνω, αποτελούν εύρημά μου και τα ακόλουθα γεγονότα: Η Ενάγουσα, κατά τις πρώτες πρωινές ώρες της 28.12.12, στην προσπάθεια της να ανέβει στο σκαλοπάτι μίας εκ των θερμοτραπεζών που βρίσκονταν στο υποκατάστημα της Εναγόμενης για να εξυπηρετήσει πελάτη της τελευταίας, έχασε την ισορροπία της, έγειρε προς τα πίσω και έπεσε στο έδαφος. Η απώλεια της ισορροπίας της οφείλετο στη μετακίνηση του σκαλοπατιού, όταν η Ενάγουσα ανέβηκε με το ένα πόδι της σε αυτό. Το εν λόγω σκαλοπάτι έπρεπε να ενώνεται με τη θερμοτράπεζα με δύο πίρους. Κατά τον επίδικο χρόνο, ο ένας από τους δύο πίρους κόπηκε, με αποτέλεσμα τη μετακίνηση του σκαλοπατιού όταν αυτό χρησιμοποιήθηκε από την Ενάγουσα. Μετά πάροδο μισής με μία ώρα από το προαναφερόμενο ατύχημα, η Ενάγουσα μεταφέρθηκε στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών του Γ.Ν. Λεμεσού από συνάδελφο της. Πέραν της διάγνωσης του κατάγματος εγκαρσίων αποφύσεων των Ο4 και Ο5 σπονδύλων της αριστερής οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, η Ενάγουσα υπέστη και κάκωση της θωρακικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Το εν λόγω ατύχημα έτυχε διερεύνησης από τον επιθεωρητή εργασίας - Μ.Ε.1, ο οποίος στην επιτόπια επίσκεψη του στο υποκατάστημα της Εναγόμενης στις 04.02.13 προέβη σε συστάσεις για λήψη βελτιωτικών μέτρων για την ασφαλή στερέωση των σκαλοπατιών των θερμοτραπεζών. Για την αντιμετώπιση των τραυμάτων της, η Ενάγουσα έλαβε φαρμακευτική αγωγή, έφερε ζώνη οσφύος για περίοδο ενός μήνα και υποβλήθηκε σε 15 φυσιοθεραπείες. Περαιτέρω, χορηγήθηκε στην Ενάγουσα αναρρωτική άδεια μέχρι τις 31.03.
- Νομική πτυχή Η υποχρέωση του εργοδότη για παροχή ασφαλούς συστήματος και χώρου εργασίας στους υπαλλήλους του, απορρέει από τις πρόνοιες του άρθρου 51 του Κεφ.
- Στο σύγγραμμα Αστικά Αδικήματα, Δίκαιο και Αποφάσεις, Τόμος 2 των κ.κ. Αρτέμη και Ερωτοκρίτου αναφέρεται στη σελ.28, ότι το καθήκον συνίσταται στην εργοδότηση ικανού προσωπικού, στην προμήθεια ασφαλούς εξοπλισμού και μηχανημάτων και στην παροχή ασφαλούς συστήματος εργασίας στο οποίο περιλαμβάνεται και η επαρκής επίβλεψη. Επίσης, αποτελεί υποχρέωση του εργοδότη η τήρηση ασφαλούς χώρου εργασίας. Η φύση του καθήκοντος επιμέλειας του εργοδότη έχει αναλυθεί σε σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Στην Α.Η.Κ ν. Χριστοφόρου
(2015)1Α Α.Α.Δ 193, ειπώθηκαν τα ακόλουθα ως προς την προαναφερόμενη υποχρέωση του εργοδότη: «Τα συστατικά στοιχεία του αστικού αδικήματος της αμέλειας, οι συσχετισμοί τους με τα εργατικά ατυχήματα, η ευθύνη εργοδότη προς τους εργοδοτούμενούς του, το εύρος του καθήκοντος επιμέλειας που υπέχει ο εργοδότης, η υποχρέωσή του να μην εκθέτει τον εργοδοτούμενό του σε «περιττό κίνδυνο» και να παρέχει και διατηρεί ασφαλή χώρο εργασίας, το καθήκον του για παροχή ασφαλούς συστήματος διεξαγωγής εργασίας και η υποχρέωση του να καθοδηγεί τους εργοδοτούμενούς του ως προς τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνουν για αποφυγή ατυχημάτων, έχουν γίνει αντικείμενο εκτενούς ανάλυσης σε σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. (Δήμος Λεμεσού ν. Χαραλάμπους
(1989)1 ΑΑΔ (Ε) 423, Στρατμάρκο Λτδ ν. Μιχαήλ
(1989)1 ΑΑΔ (Ε) 453, Metalco Heaters Ltd v. Νεοφύτου κ.ά.
(1997)1 ΑΑΔ 211, Αλεξάνδρου ν. Θεόδωρος Κυριάκου & Υιοί Λτδ
(1997)1 Α.Α.Δ. 506, Μεταφορική Εταιρεία Γ. και Μ. Περικλέους Λτδ ν. Μιχαήλ κ.ά.
(2000)1 ΑΑΔ 1661, Σκυροποιία Λεωνίκ Λτδ ν. Παπαδόπουλου
(2000)1 ΑΑΔ 1855, Κυριάκου ν. Caramondani Bros Limited
(2001)1 ΑΑΔ 219, Ευαγγελίδης ν. Aegeas Navigation Ltd κ.ά.
(2002)1 ΑΑΔ 709, Ανάγνου ν. Alco Filters (Cyprus) Ltd
(2002)1 ΑΑΔ 918, Ράλλης Μακρίδης και Υιοί Λτδ ν. Λουκά
(2003)1 ΑΑΔ 447, Λαμπής ν. Shiptrans Ship. and Trad. Agency Ltd
(2004)1 ΑΑΔ 370, Χριστοδουλίδης ν. Laser Plastics Industry Ltd
(2005)1 ΑΑΔ 556, L.P. Transbeton Ltd v. Σταύρου κ.ά.
(2009)1 ΑΑΔ 304, Iacovou Brothers (Constructions) Ltd v. Μιχαήλ
(2009)1 ΑΑΔ 113, Ευθυμίου ν. Αρτοποιεία Δημήτρη Γεωργίου & Υιών Λτδ
(2012)1 ΑΑΔ 206 ). Αναφέρονται τα ακόλουθα στην απόφαση Κυριάκου (ανωτέρω): «Ένα από τα πιο σημαντικά καθήκοντα του εργοδότη, που είναι απόλυτο, απέναντι στους υπαλλήλους του, είναι να τους παρέχει ασφαλή τόπο ή ασφαλές σύστημα εργασίας. Η τάση της νομολογίας τα τελευταία χρόνια ήταν η πλήρης εμπέδωση αυτής της προστασίας των εργαζομένων. Άλλωστε όπως τόνισε ο Πικής, Δ., στην υπόθεση United Brick Works Ltd v. Ευαγγέλου
(1992)1 Α.Α.Δ. 123: "Στην Κύπρο η προστασία των εργαζομένων αποτελεί διακηρυγμένο συνταγματικό στόχο (Άρθρο 9) στο πλαίσιο εξασφάλισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου που αναμφίβολα περιλαμβάνουν και την ασφάλειά του στον τόπο της εργασίας του." Στην Αγγλία, όπου επικρατεί η ίδια τάση, ερμηνεύοντας σχετική νομοθετική πρόνοια στην υπόθεση Larner v. British Steel plc
(1993)ICR 551, το δικαστήριο έκρινε ότι το καθήκον του εργοδότη, που επέβαλλε η παραπάνω πρόνοια, ήταν να προσφέρει και διατηρεί ασφαλή χώρο εργασίας από κινδύνους, ανεξάρτητα αν αυτοί μπορούσαν να προβλεφθούν ή όχι. Η απόφαση επικροτήθηκε στην υπόθεση Mains ν. Uniroyal Englebert Tyres Ltd, ημερ. 1/6/95, από το Court of Session (Εφετείο Σκωτίας). Έτσι η προβλεπτικότητα δε θεωρήθηκε απαραίτητο κριτήριο.» Δεν μου διαφεύγει, ότι η Ενάγουσα στηρίζει την απαίτηση της και σε ισχυριζόμενη παραβίαση των νομικών καθηκόντων της Εναγόμενης. Τα αγώγιμα δικαιώματα της αμέλειας και της παράβασης νομικών καθηκόντων είναι διαφορετικά και οι αξιώσεις για κάθε ένα από αυτά θα πρέπει να δικογραφούνται ξεχωριστά στην Έκθεση Απαίτησης (Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας v. Αλέξανδρου Κωστάκη, ανήλικου μέσω των γονέων του και φυσικών κηδεμόνων του, Χρίστου και Μαρίας Κωστάκη
(2008)1Α Α.Α.Δ 432 και Sigma Radio TV Public Ltd κ.α και Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας κ.α Πολ. Έφεση αρ. 272/13 ημερ.08.06.21). Στην προκείμενη περίπτωση δεν υπήρξε ξεχωριστή δικογράφηση, ούτε και έγινε επίκληση οποιασδήποτε νομοθεσίας στην Έκθεση Απαίτησης και δη του περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Νόμου, Ν.89(Ι)/96, τον οποίο επικαλέστηκε για πρώτη φορά κατά την τελική της αγόρευση η ευπαίδευτη συνήγορος της Ενάγουσας. Η αναγκαιότητα συμπερίληψης των νομοθετικών προνοιών επί των οποίων στηρίζεται ο ισχυρισμός περί παράβασης νομικών καθηκόντων επισημάνθηκε στην υπόθεση Παναγή κ.α v. Παναγή κ.α
(2009)1Α Α.Α.Δ 145. Ενόψει των πιο πάνω, οι σχετικές εισηγήσεις που περιλαμβάνονται στην τελική αγόρευση της Ενάγουσας δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο εξέτασης, καθώς η νομοθετική βάση στην οποία στηρίζονται δεν συμπεριλήφθηκε στο δικόγραφο της. Συμπεράσματα Ευθύνη Η Εναγόμενη, ως εργοδότης της Ενάγουσας, είχε την υποχρέωση να παρέχει ασφαλή εξοπλισμό στην τελευταία κατά την εκτέλεση της εργασίας της. Σε αυτόν τον εξοπλισμό περιλαμβάνονταν και τα σκαλοπάτια που τοποθετούνταν στο πίσω μέρος των θερμοτραπεζών, για να μπορούν οι υπάλληλοι της Εναγόμενης να τοποθετούν και να λαμβάνουν φαγώσιμα από τις θερμοτράπεζες προς εξυπηρέτηση των πελατών της Εναγόμενης. Περαιτέρω, η Εναγόμενη όφειλε να λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα, ούτως ώστε τα σκαλοπάτια να παραμένουν σταθερά κατά τη χρήση τους από τους υπαλλήλους της, προστατεύοντάς τους έτσι από τον κίνδυνο μετακίνησης των σκαλοπατιών και το ενδεχόμενο απώλειας της ισορροπίας τους και πτώσης τους. Στην προκείμενη περίπτωση, η Εναγόμενη παρέβηκε το προαναφερόμενο καθήκον της. Συγκεκριμένα, το επίμαχο σκαλοπάτι δεν ήταν σταθερό, καθώς είχε αποκοπεί ο ένας πίρος που το ένωνε με τη θερμοτράπεζα. Ως αποτέλεσμα, στην προσπάθεια της Ενάγουσας να ανέβει στο σκαλοπάτι για να εξυπηρετήσει πελάτη της Εναγόμενης, το σκαλοπάτι μετακινήθηκε και η Ενάγουσα έχασε την ισορροπία και έπεσε στο έδαφος. Στη Γενικός Εισαγγελέας ν. Στυλιανού κ.α.
(2002)1 Α.Α.Δ 1718, λέχθηκε ότι ο εργοδότης είναι υπεύθυνος για αμέλεια, αν κατά τη διάρκεια της εργοδότησης του, ο εργοδοτούμενος υποστεί τραυματισμό, λόγω ελαττώματος του εξοπλισμού που του έχει παρασχεθεί από τον εργοδότη του για σκοπούς της εργασίας του εργοδότη. Πρόσφατα, στην Πολ. Έφεση αρ.173/2014 E. SAKKAS & SONS DEVELOPERS LTD και GAZIM ημερ.15.09.21, το Ανώτατο Δικαστήριο επικρότησε την προσέγγιση του πρωτόδικου Δικαστηρίου σε σχέση με το καθήκον του εργοδότη για παροχή ασφαλούς συστήματος εργασίας. Συγκεκριμένα, παρατέθηκε απόσπασμα από την πρωτόδικη απόφαση στο οποίο, μεταξύ άλλων, αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Ένα σύστημα εργασίας δεν είναι ασφαλές αν δεν προστατεύει ικανοποιητικά τους εργαζόμενους από κάποιο συγκεκριμένο κίνδυνο που λογικά μπορεί να προβλεφθεί και ο οποίος μπορεί να αντιμετωπιστεί με τα κατάλληλα προστατευτικά μέτρα, των οποίων η λύση είναι αφενός πραγματικά εφικτή και αφετέρου η δαπάνη που συνεπάγεται δεν είναι εντελώς δυσανάλογη προς το είδος και το μέγεθος του κινδύνου που στοχεύουν να αποφύγουν (βλ. και Δήμος Λεμεσού v. Χαραλάμπους
(1989)1 Α.Α.Δ. 423). Στην Tziellas v. The Ship "Nadalena H" and others
(1982)1 CLR 807 λέχθηκε ότι ανάμεσα στα πρώτα καθήκοντα του εργοδότη είναι να διασφαλίσει ασφάλεια στην εργασία ώστε ο χώρος εργασίας να καταστεί όσο πιο ασφαλής εύλογα γίνεται.» Στην υπό κρίση υπόθεση, ο κίνδυνος από τη χρήση των σκαλοπατιών ήταν εύλογα προβλεπτός και θα μπορούσε εύκολα να αποτραπεί με την ασφαλή στερέωση των σκαλοπατιών, ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο μετακίνησης τους κατά τη χρήση τους. Αυτό υποδείχθηκε και κατά τη διερεύνηση του επίδικου ατυχήματος από τον επιθεωρητή εργασίας - Μ.Ε.1. Επομένως, σύμφωνα με την αποδεκτή και αξιόπιστη μαρτυρία, η γενεσιουργός αιτία του ατυχήματος και του συνεπακόλουθου τραυματισμού της Ενάγουσας ήταν η επικινδυνότητα του σκαλοπατιού, λόγω της παράλειψης της Εναγόμενης να λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλίσει τη σταθερότητα του. Εν ολίγοις, δεν παρείχε ασφαλή εξοπλισμό στην Ενάγουσα, με αποτέλεσμα να την εκθέσει σε περιττό κίνδυνο. Συνεπώς, υφίσταται αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της παράλειψης της Εναγόμενης και του επίδικου ατυχήματος. Από την άλλη, δεν μπορεί, κατά την κρίση μου, να αποδοθεί συντρέχουσα αμέλεια στην Ενάγουσα. Δεν υπάρχει ενώπιον μου αξιόπιστη μαρτυρία που να μπορεί να οδηγήσει στο συμπέρασμα, ότι η Ενάγουσα ενήργησε με τρόπο που εξέθεσε τον εαυτό της σε κίνδυνο ή ότι παρέλειψε οποιοδήποτε καθήκον της συμβάλλοντας έτσι στην πρόκληση του επίδικου ατυχήματος. Αντίθετα, η Ενάγουσα είχε την εύλογη πεποίθηση, ότι η χρήση του σκαλοπατιού ήταν ασφαλής. Κατά συνέπεια, η ευθύνη για την πρόκληση του ατυχήματος βαρύνει αποκλειστικά την Εναγόμενη. Γενικές αποζημιώσεις Οι γενικές αποζημιώσεις συναρτώνται άμεσα με τον πόνο, την ταλαιπωρία, την απώλεια των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής. Οι αρχές που διέπουν τον προσδιορισμό του ύψους των αποζημιώσεων έχουν πλέον αποκρυσταλλωθεί μέσα από σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Το απαύγασμα της νομολογίας καταδεικνύει ότι οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Παράγοντες οι οποίοι θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον προσδιορισμό των γενικών αποζημιώσεων είναι, μεταξύ άλλων, η σοβαρότητα των τραυμάτων που υπέστη το πρόσωπο το οποίο διεκδικεί τις αποζημιώσεις, ο πόνος, η οδύνη, η ταλαιπωρία και η διάρκεια της δυσχέρειας (Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ 66). Στην υπόθεση Lankuttis v. Νικόλα
(2002)1B Α.Α.Δ 1128, αφού επιβεβαιώθηκε η σταθερή τάση της νομολογίας στην αύξηση του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, αναφέρθηκε ότι οι αποζημιώσεις θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν την αγοραστική αξία του χρήματος. Η Ενάγουσα, σύμφωνα με τα ευρήματά μου, υπέστη κάταγμα εγκαρσίων αποφύσεων των Ο4 και Ο5 σπονδύλων της αριστερής οσφυϊκής μοίρας, καθώς και κάκωση της θωρακικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Με βάση την ιατρική μαρτυρία, ο πόνος και η ταλαιπωρία που βίωσε η Ενάγουσα προήλθαν κατά κύριο λόγο από το κάταγμα των εγκαρσίων αποφύσεων. Υποδεικνύω, ότι ο Μ.Ε.4 δεν αναφέρθηκε στη δια ζώσης μαρτυρία του σε οποιαδήποτε ιδιαίτερη δυσχέρεια που θα μπορούσε να προκαλέσει στην Ενάγουσα η εν λόγω κάκωση. Αντιθέτως, η προφορική μαρτυρία του επικεντρώθηκε στο κάταγμα εγκαρσίων αποφύσεων. Έχω ανατρέξει στη νομολογία για καθοδήγηση ως προς το ύψος των γενικών αποζημιώσεων, έχοντας κατά νου ότι προηγούμενες αποφάσεις που αφορούν το ποσό των αποζημιώσεων μόνο ενδεικτική σημασία μπορεί να έχουν, αφού κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού, καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες της κάθε υπόθεσης. Μέσα στα πιο πάνω πλαίσια έλαβα υπόψη μου την υπόθεση Αντωνίου ν. Νικολάου κ.α
(2008)1Α Α.Α.Δ
- Στην εν λόγω υπόθεση ο εφεσείων, ηλικίας 49 ετών κατά τον χρόνο του ατυχήματος, υπέστη, μεταξύ άλλων, κάταγμα της εγκάρσιας απόφυσης του τρίτου αυχενικού σπονδύλου με πάρεση των άνω άκρων. Νοσηλεύθηκε για περίοδο 15 ημερών, ενώ κατά την παραμονή του στο Νοσοκομείο διαπιστώθηκε μυελοπάθεια στο επίπεδο Α3 - Α
- Ο τραυματισμός άφησε στον εφεσείοντα μόνιμα κατάλοιπα, με σημαντικότερο τη σπαστικότητα των άκρων που είχε ως αποτέλεσμα τη δυσκολία στη βάδιση, στο τρέξιμο και στις λεπτές κινήσεις των χεριών. Το πρωτόδικο Δικαστήριο επιδίκασε υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων το ποσό των Λ.Κ.15.000 (€25.629). Το Ανώτατο Δικαστήριο αύξησε τις γενικές αποζημιώσεις και επιδίκασε στον εφεσείοντα το ποσό των Λ.Κ.25.000 (€42.715,04). Δεν χωρεί αμφιβολία ότι η προαναφερόμενη υπόθεση, σε σύγκριση με την παρούσα, είναι αρκετά σοβαρότερη. Η ιατρική κατάσταση της Ενάγουσας, σύμφωνα με την αποδεκτή και αξιόπιστη μαρτυρία, παρουσιάζει μία σαφώς ηπιότερη εικόνα. Ενδεικτικά σημειώνω, ότι δεν απαιτήθηκε η νοσηλεία της Ενάγουσας, ούτε και παρέμειναν σε αυτή οποιαδήποτε κατάλοιπα από τον επίδικο τραυματισμό. Έχοντας, επομένως, υπόψη τα πιο πάνω και συνεκτιμώντας την ηλικία της Ενάγουσας κατά τον χρόνο του ατυχήματος (41 ετών), τα τραύματα που υπέστη, τον πόνο και την ταλαιπωρία που βίωσε, τη διάρκεια της δυσχέρειας της, αλλά και την αγοραστική αξία του χρήματος, κρίνω ως εύλογο και δίκαιο το ποσό των €15.000 ως γενικές αποζημιώσεις. Ειδικές αποζημιώσεις Όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων δήλωσαν εκ συμφώνου το ποσό των ειδικών αποζημιώσεων επί πλήρους ευθύνης. Συνεπώς, στη βάση των παραδεκτών γεγονότων, η Ενάγουσα δικαιούται το συνολικό ποσό των €3.772 ως ειδικές αποζημιώσεις. Τόκος Στην υπόθεση Φοινικαρίδης κ.α ν. Γεωργίου κ.α
(1991)1 Α.Α.Δ 475, λέχθηκε ότι υιοθετήθηκε νομολογιακά η μέθοδος της επιδίκασης τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των γενικών αποζημιώσεων από την ημέρα κατά την οποία ο Εναγόμενος θα έπρεπε να είχε πληρώσει την αποζημίωση, αλλά δεν το έπραξε, δεδομένου, ότι είναι μόνο από την ημέρα εκείνη που μπορεί να λεχθεί, ότι ο Ενάγων στερήθηκε τα χρήματα αυτά. Ο χρόνος αυτός θα μπορούσε να είναι η ημέρα κατά την οποία επιδόθηκε το κλητήριο ένταλμα. Γίνεται ακόμα αναφορά στην ημέρα κατά την οποία καταχωρήθηκε η αγωγή, εφόσον και εκείνη την ημερομηνία θα μπορούσε να λεχθεί, ότι ο Ενάγων στερήθηκε το ποσό της αποζημίωσης. Η ύπαρξη ιδιαίτερων περιστάσεων, που δεν θα κατέτασσαν μια υπόθεση στην κατηγορία των συνηθισμένων υποθέσεων, μπορούν να ληφθούν υπόψη και ενδεχομένως να οδηγήσουν σε κάποια διαφορετική προσέγγιση. Επισημαίνεται, ότι σε όλες τις περιπτώσεις είναι δυνατό να διαδραματίσει ρόλο ο τρόπος με τον οποίο προωθήθηκε μια αγωγή προς εκδίκαση και ότι στις περιπτώσεις που παρατηρείται αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθησή της θα ήταν λανθασμένο να επιδικάζεται τόκος χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η καθυστέρηση αυτή. Ο λόγος είναι, ότι για όσο χρόνο διαρκεί η αδικαιολόγητη καθυστέρηση ο διάδικος στερείται τα χρήματα στα οποία δικαιούται από δικό του σφάλμα (Birkett v. Hayes and Another
(1982)2 All E.R. 710 (C.A.). Στην προκείμενη περίπτωση το επίδικο εργατικό ατύχημα συνέβη στις 28.12.12, η αγωγή καταχωρήθηκε στις 03.04.13 και η Έκθεση Απαίτησης στις 29.10.14. Η κατάσταση της υγείας της Ενάγουσας, σύμφωνα με την αξιόπιστη μαρτυρία του Μ.Ε.4, αποκρυσταλλώθηκε το αργότερο στις 13.06.13 (βλ. Τεκμήριο 12). Υπενθυμίζεται, ότι μετά τις 13.06.13, η Ενάγουσα δεν επισκέφθηκε ξανά τον Μ.Ε.4, παρά μόνο ορισμένες μέρες πριν την ακρόαση. Περαιτέρω, σημειώνεται ότι ο Μ.Ε.4 στην εν λόγω εξέταση δεν εντόπισε αντικειμενικά οποιαδήποτε προβλήματα σε σχέση με τον επίδικο τραυματισμό. Συνεπώς, παρατηρείται καθυστέρηση, εφόσον από τις 13.06.13 υπήρχαν όλα τα δεδομένα που θα επέτρεπαν στην Ενάγουσα να καταχωρήσει την Έκθεση Απαίτησης. Παρά ταύτα, η Έκθεση Απαίτησης καταχωρήθηκε στις 29.10.14, χωρίς να δοθεί οποιαδήποτε εξήγηση. Στην υπόθεση Daria v. Βλαβή
(2012)1B A.A.Δ 111 λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Επομένως εκεί όπου παρατηρείται αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής, ο Ενάγων θα πρέπει να στερείται των χρημάτων στα οποία δικαιούται, από την άποψη βέβαια τις επιδίκασης τόκου επ' αυτών, εφόσον η καθυστέρηση προέρχεται από δικό του σφάλμα.» Συνεκτιμώντας όλα τα πιο πάνω, θεωρώ, υπό τις περιστάσεις ορθό και δίκαιο όπως ο τόκος επί των γενικών αποζημιώσεων υπολογιστεί από την ημερομηνία καταχώρησης της Έκθεσης Απαίτησης, ήτοι από τις 29.10.
- Όσον αφορά τις ειδικές αποζημιώσεις, έχει επικρατήσει η άποψη της επιδίκασης τόκου επί του συνόλου των ειδικών αποζημιώσεων από την ημερομηνία γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος μέχρι την απόφαση μειωμένου όμως κατά το ήμισυ, χωρίς να αποκλείεται διαφορετική προσέγγιση όταν τα ιδιαίτερα περιστατικά της υπόθεσης το δικαιολογούν (Φοινικαρίδης κ.α ν. Γεωργίου κ.α ανωτέρω). Κατά τη μαρτυρία του Μ.Ε.4 διαφάνηκε, ότι η Ενάγουσα δεν είχε καταβάλει την αμοιβή του μέχρι τότε. Το συμφωνηθέν ποσό των ειδικών αποζημιώσεων συμποσούται σε €3.772 και η αμοιβή του Μ.Ε.4 ανέρχεται στο ποσό των €
- Πρόκειται, επομένως, για ένα μικρό σχετικά κονδύλι του συνόλου των ειδικών αποζημιώσεων. Στη βάση αυτού του δεδομένου και προς αποφυγή κατακερματισμού των τόκων επί των ειδικών αποζημιώσεων, θεωρώ ορθό και δίκαιο υπό τις περιστάσεις, όπως ο τόκος, μειωμένος κατά το ήμισυ, επιδικαστεί επί του συνόλου των ειδικών αποζημιώσεων, αντί από την ημερομηνία γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος (28.12.12), από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής (03.04.13). Κατάληξη Υπό το φως των πιο πάνω, κρίνω ότι η Ενάγουσα απέδειξε στα πλαίσια του ισοζυγίου των πιθανοτήτων την απαίτηση της. Κατά συνέπεια, εκδίδεται απόφαση υπερ της Ενάγουσας και εναντίον της Εναγόμενης για το ποσό των €15.000 ως γενικές αποζημιώσεις πλέον το εκάστοτε νόμιμο επιτόκιο επί του εν λόγω ποσού από τις 29.10.14 μέχρι εξοφλήσεως, πλέον το ποσό των €3.772 ως ειδικές αποζημιώσεις, πλέον το εκάστοτε νόμιμο επιτόκιο επί του εν λόγω ποσού, μειωμένο κατά το ήμισυ, από τις 03.04.
- Επιπρόσθετα, επιδικάζονται υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον της Εναγόμενης τα δικηγορικά έξοδα όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .............. Μ. Αγιομαμίτης, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ Subject: Civil Jurisdiction/Other Actions/Final Αναφορά: Εργατικό ατύχημα cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο