ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ν. ΚΩΣΤΑΣ ΛΕΩΝΙΔΟΥ & ΥΙΟΙ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗ ΛΤΔ, Αγωγή αρ. 986/2019, 23/5/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2022:A91 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χρ. Μίτλεττον, Ε.Δ. Αγωγή αρ. 986/2019 ΧΧΧΧ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Ενάγων v. ΚΩΣΤΑΣ ΛΕΩΝΙΔΟΥ & ΥΙΟΙ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗ ΛΤΔ Εναγόμενη Ημερομηνία: 23 Μαΐου 2022 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντα: Ειρ. Σωκράτους Για Εναγόμενη: Κενδέας Α. Σέργη ΔΕΠΕ Α Π Ο Φ Α Σ Η (αίτημα Ενάγοντος για επιθεώρηση ιατρικής έκθεσης) Ο Ενάγων ισχυρίζεται πως την 02.06.2017, ενώ εργάζονταν σε ξενοδοχείο, στο πλαίσιο άσκησης των εργασιακών καθηκόντων του στην Εναγόμενη, στην προσπάθειά του να καρφώσει ατσαλοβελόνα σε ξύλο, αυτή έσπασε και εκσφενδονίσθηκε, χτυπώντας το δεξί μάτι του, με αποτέλεσμα τον τραυματισμό του. Δικογραφεί λεπτομέρειες αμέλειας ή και παράβασης νόμιμων ή και συμβατικών καθηκόντων της Εναγόμενης, που περιλαμβάνουν παραλείψεις ως προς τη λήψη των αναγκαίων και ενδεικνυόμενων μέτρων ασφαλείας και την παροχή κατάλληλου εξοπλισμού, λεπτομέρειες σωματικών βλαβών και ειδικών ζημιών, και αξιώνει σχετικές αποζημιώσεις. Η Εναγόμενη, που δεν αρνείται ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο ο Ενάγων εργάζονταν στις υπηρεσίες της, αρνείται την απαίτηση αυτή, αναφέροντας, μεταξύ άλλων, ότι η ίδια λάμβανε όλα τα αναγκαία και ενδεικνυόμενα μέτρα ασφαλείας και του παρείχε όλο τον αναγκαίο εξοπλισμό και προνοούσε και εφάρμοζε κατάλληλο σύστημα εργασίας, το δε ατύχημα, που πράγματι συνέβη, ήταν λόγω κεκρυμμένου ελαττώματος ή αστοχίας του υλικού της βελόνας και απρόσμενα, κατά τρόπο που δεν θα μπορούσε να προληφθεί, και υφίσταται αμέλεια ή συντρέχουσα αμέλεια του Ενάγοντος, τις λεπτομέρειες της οποίας η Εναγόμενη δικογραφεί. Η Εναγόμενη αρνείται και τις σωματικές βλάβες και ειδικές ζημιές του Ενάγοντος, και ισχυρίζεται ότι αυτές ή ορισμένες εκ των σωματικών βλαβών οφείλονται σε προϋπάρχουσα κατάσταση ή άλλα προβλήματα υγείας του, ενώ εάν υπέστη ελαφράς μορφής σωματικές βλάβες, επήλθε πλήρης αποκατάστασή του, που δεν δικαιολογεί την έκταση της απαίτησής του. Στο πλαίσιο της προδικασίας, ο Ενάγων εξετάστηκε από ιατρό της επιλογής της Εναγόμενης, τον Δρ. ΧΧΧΧ, χειρούργο οφθαλμίατρο, που ετοίμασε σχετική ιατρική έκθεση, στην οποία περιλαμβάνονται τα συμπεράσματά του σχετικά με τις σωματικές βλάβες του Ενάγοντος. Στις ένορκες αποκαλύψεις εγγράφων, στις οποίες προέβησαν και οι δύο πλευρές, με βάση οδηγίες για γενική ένορκη αποκάλυψη και ανταλλαγή εγγράφων, ο Ενάγων αποκάλυψε, μεταξύ άλλων, όλες τις ιατρικές εκθέσεις και πιστοποιητικά που κατέχει, εξασφαλίζοντας αντίγραφά τους για την Εναγόμενη. Η Εναγόμενη, αποκάλυψε στον «Πίνακα Β» του καταλόγου εγγράφων της «Ιατρικό πιστοποιητικό Δρ. ΧΧΧΧ, αποτελέσματα εξειδικευμένων εξετάσεων και απεικονίσεις» και «Περαιτέρω ιατρικές εκθέσεις και τυχόν ακτινοδιαγνωστικές εξετάσεις που θα εξασφαλιστούν εάν αυτό απαιτηθεί από ιατρούς της επιλογής της Εναγόμενης, που θα εξετάσουν τον Ενάγοντα δια λογαριασμό της», αναφέροντας πως αυτά είναι «προνομιούχα» γιατί καλύπτονται από «νομικό επαγγελματικό προνόμιο», καθώς ετοιμάστηκαν κατ' εντολή της Εναγόμενης, με σκοπό να είναι σε καλύτερη θέση οι δικηγόροι της να προετοιμαστούν κατάλληλα σε σχέση με τη δικαστική διαδικασία. Στον ονομαστικό κατάλογο μαρτύρων και στις αντίστοιχες συνόψεις μαρτυρίας τους, που υποβλήθηκε από την Εναγόμενη δυνάμει της Δ.30,κ.5
(3)των Διαδικαστικών Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας (ΚΠΔ), αναφέρθηκαν, μεταξύ άλλων, στο σημείο 5 «Εμπειρογνώμονας - εξεταστής εργατικών ατυχημάτων» που «θα κλητευθεί να καταθέσει ως εμπειρογνώμονας εργατικών ατυχημάτων» και στο σημείο 6 «Δρ. ΧΧΧΧ» που «. . θα καταθέσει ιατρική έκθεση που ετοίμασε και θα αναφερθεί στα συμπεράσματά του αναφορικά με τις ισχυριζόμενες σωματικές βλάβες του Ενάγοντα». Πριν από τον ορισμό της υπόθεσης για ακρόαση, στη σχετική ακρόαση διαχείρισης, η συνήγορος του Ενάγοντος έθεσε το ζήτημα ότι δεν έλαβε αντίγραφο της ιατρικής έκθεσης που έχει αποκαλυφθεί από την Εναγόμενη, που, σε κάθε περίπτωση, θέλει να επιθεωρήσει, ως το σχετικό αίτημα δια του Παραρτήματος Τύπου 25, εφόσον και στον κατάλογο μαρτύρων της Εναγόμενης αναφέρεται πως η ιατρική έκθεση θα κατατεθεί στη δίκη. Επιπλέον, η σύνοψη μαρτυρίας κάποιου «εμπειρογνώμονα - εξεταστή εργατικών ατυχημάτων», ως παρατέθηκε, δεν επιτρέπει στον Ενάγοντα να γνωρίζει τι ακριβώς θα αντιμετωπίσει στη δίκη. Η συνήγορος της Εναγόμενης, από την άλλη, διαφώνησε ότι θα πρέπει να επιτραπεί η επιθεώρηση της ιατρικής έκθεσης του Δρ. ΧΧΧΧ από τον Ενάγοντα, επειδή, σύμφωνα με τη θέση της, είναι προνομιούχο έγγραφο, καλυπτόμενο από επαγγελματικό νομικό προνόμιο, ενώ δεν έχει κάποια άλλη έκθεση εμπειρογνώμονα, η μαρτυρία του θα είναι προφορική, και η σύνοψη της μαρτυρίας του είναι επαρκής. Σε κάθε περίπτωση, ανέφερε, εάν αποφασίσει η Εναγόμενη να προσκομίσει τέτοια μαρτυρία στη δίκη, τότε θα ενημερώσει τον Ενάγοντα. Το Δικαστήριο έθεσε το ζήτημα πως η ιατρική έκθεση περιλαμβάνει ιατρικά δεδομένα του Ενάγοντος, άρα πώς μπορεί να αποκλειστεί η πρόσβαση στον ίδιο; Επίσης, σε αυτό το στάδιο, πριν από τον ορισμό της υπόθεσης για ακρόαση, πώς μπορεί το Δικαστήριο να προβεί στην ανάλογη διαχείριση, εάν πληροφορείται μέσω του καταλόγου μαρτύρων πως θα προσκομιστεί μαρτυρία που υφίσταται, αλλά είναι άγνωστο εάν τελικά θα προσκομιστεί, ή και που δεν περιγράφεται με καλύτερη λεπτομέρεια. Η θέση της πλευράς της Εναγόμενης ήταν πως στον ονομαστικό κατάλογο μαρτύρων τίθενται μάρτυρες που θα μπορούσαν να έρθουν, για να διασφαλιστεί το δικαίωμα του διαδίκου, σε περίπτωση που προκύψει η ανάγκη, ωστόσο τέτοια ανάγκη δεν μπορεί να είναι εκ των προτέρων γνωστό εάν θα προκύψει με βεβαιότητα, εφόσον εξαρτάται και από την πορεία της υπόθεσης σε συνάρτηση με τη μαρτυρία που θα παρουσιάσει ο Ενάγων. Όσον αφορά το θέμα του «προνομίου», προσκομίστηκαν από την πλευρά της Εναγόμενης δύο αποφάσεις, στην Κυριάκου ν. Κουμή, αγωγή 5303/2006 Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού, ημερομηνίας 11.02.2009, και στην Αλεξανδράκη v. Houry, αγωγή 268/2013 Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού, ημερομηνίας 05.06.2018, λέγοντας πως οι αποφάσεις αυτές υποστηρίζουν και εξηγούν πλήρως τη θέση της Εναγόμενης, χωρίς να χρειάζεται κάτι άλλο. Αφού έχω ακούσει ό,τι έχει αναφερθεί και από τις δύο πλευρές, καταρχάς, να σημειωθεί πως η απόφαση στην Κυριάκου ν. Κουμή (ανωτέρω) δεν έχει σχέση με κάποια ιατρική έκθεση που εξασφαλίζεται κατόπιν ιατρικής εξέτασης του ενάγοντος από ιατρό της επιλογής του εναγόμενου. Από το σκεπτικό της Αλεξανδράκη ν. Houry (ανωτέρω), που εκείνη αφορούσε ιατρικά πιστοποιητικά αλλά βασίστηκε στον λόγο της Κυριάκου v. Kουμή (ανωτέρω), απέκλινε πάντως και η Κουμίδης ν. Δημητρίου, αγωγή 669/2016 Ε.Δ. Αμμοχώστου, ημερομηνίας 19.09.
- Στην τελευταία, που επίσης αφορούσε ιατρική έκθεση, η προσέγγιση ήταν πως δεν ισχύει κανένα «προνόμιο». Το αναμενόμενο, βεβαίως, θα ήταν να μην υπάρχουν διαφωνίες αναμεταξύ των διαδίκων ως προς την ανταλλαγή ιατρικών εκθέσεων που κατέχουν και σχετίζονται με τους τραυματισμούς που ισχυρίζεται ο ενάγων· να μην δημιουργείται αδιαφάνεια στη διαδικασία ή εστίες πρόκλησης αιφνιδιασμών και εκπλήξεων κατά τη δίκη που θα προγραμματιστεί. Όταν, μάλιστα, ο ενάγων αποκαλύπτει όλες τις ιατρικές του εκθέσεις και δίδει στον εναγόμενο πλήρη πρόσβαση σε αυτές, η έλλειψη αμοιβαιότητας (reciprocity / quid pro quo)[1] σε σχέση με τις ιατρικές εκθέσεις που κατέχει ο εναγόμενος, είναι παράγων που προστίθεται και επιδρά στο δίκαιο της δίκης. Η εξέταση του ενάγοντος από ιατρό της επιλογής του εναγόμενου, που γίνεται τις περισσότερες φορές ρουτινωδώς στις απαιτήσεις για σωματικές βλάβες (personal injury cases), είναι, όπως το συνόψισε ο Scarman LJ (τότε) στην Starr v. National Coal Board [1977] 1 All ER 243 - και έκτοτε ισχύει ως το εφαρμοζόμενο «τεστ» - το αποτέλεσμα μιας άσκησης εξισορρόπησης· αφενός, των δικαιωμάτων του ενάγοντος για σεβασμό στην προσωπική του ελευθερία και στην ιδιωτική του ζωή, αφετέρου του δικαιώματος του εναγόμενου να υπερασπιστεί την υπόθεσή του, που περιλαμβάνει το δικαίωμά του να επιλέξει τη μαρτυρία που θα προσκομίσει για τον σκοπό αυτό. Οι αρχές της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας πάντοτε χρησιμοποιούνται για την εξισορρόπηση αυτή, που γίνεται με βάση τα πραγματικά δεδομένα της κάθε υπόθεσης, και με γνώμονα το συμφέρον της δικαιοσύνης ή τι θα ήταν δίκαιο (fair). Μέσα στο ίδιο πλαίσιο εξισορρόπησης, κρίνονται και όλα τα επιμέρους ζητήματα. Για παράδειγμα, αιτήματα του εναγόμενου για εξέταση του ενάγοντος από ιατρό συγκεκριμένης ειδικότητας ή για επαναληπτική ιατρική εξέταση ή ενέργειες του δικαστηρίου να αναστείλει την αγωγή του ενάγοντος μέχρι την υποβολή του σε κάποια αναγκαία ιατρική εξέταση. Εκ πρώτης όψεως, ο εναγόμενος δικαιούται να υποβάλει τον ενάγοντα σε ιατρική εξέταση, αλλά όταν ο εναγόμενος αρνείται να υποβληθεί σε κάποιαν ιατρική εξέταση με τον ισχυρισμό ότι δεν δικαιολογείται, το βάρος απόδειξης ότι η ιατρική εξέταση είναι αναγκαία για τους σκοπούς της υπεράσπισης το έχει ο εναγόμενος[2], που μπορεί να αιτείται από το δικαστήριο να προβεί σε ανάλογο χειρισμό, εξηγώντας την αναγκαιότητά της για την υπεράσπιση. Ο «εξαναγκασμός» του ενάγοντος να υποβληθεί σε ιατρική εξέταση, παρόλο που δεν είθισται να είναι άμεσος (π.χ. να διατάσσεται να υποβληθεί σε ιατρική εξέταση), αλλά έμμεσος, με αναφορά στη δυνατότητα αναστολής της αγωγής του μέχρι να υποβληθεί σε ιατρική εξέταση[3], επίσης, δεν είναι πρακτική χωρίς αμφισβήτηση με τα σημερινά δεδομένα, ιδίως εάν υπάρχει δυνατότητα προώθησής της λαμβανομένης υπόψη της άρνησής του να εξεταστεί, ενώ υπάρχουν και περιπτώσεις όπου μπορεί η αντίδραση του ενάγοντος να θεωρείται δικαιολογημένη[4]. Εκκινώντας από το ότι η υποβολή του ενάγοντος σε διαδικασία ιατρικής εξέτασης από ιατρό της επιλογής του εναγόμενου, για τους σκοπούς της υπεράσπισης (και δη με διαστάσεις υποχρεωτικότητας), διαχρονικά, συνιστά παρέμβαση στο σώμα του ενάγοντος και στην προσωπική του ελευθερία, που πρέπει να δικαιολογείται, προκύπτει και το ότι ο ενάγων δικαιωματικά (as of right) θα πρέπει να γνωρίζει το αποτέλεσμα αυτής της ιατρικής εξέτασης. Αυτό παρόλο που η λήψη αντιγράφου της ιατρικής έκθεσης δεν μπορεί να τεθεί εκ των προτέρων ως όρος ή προϋπόθεση της υποβολής του ενάγοντος στην ιατρική εξέταση· με την έννοια ότι η ιατρική του εξέταση, στον βαθμό που είναι αναγκαία, πρέπει να είναι άνευ όρων που αντιτίθενται στην ίδια τη διαπίστωση της αναγκαιότητάς της[5]. Ό,τι εξέφραζε και ο Lord Denning στην Clarke v. Martlew and another [1972] 3 All ER 764, έχοντας υπόψη την μέχρι τότε αγγλική νομολογία, αναφερόμενος σε «fairness», συνυφαίνεται και με την αξιοπρέπεια του ενάγοντος. Δεν είναι εύληπτο και ανεκτό το άτομο του ενάγοντος να εξομοιώνεται με αντικείμενο ή χώρο που τυγχάνει επιθεώρησης από τον ειδικό που εντέλλεται από τον αντίδικο. Στην αγγλική πρακτική, νεότεροι διαδικαστικοί κανονισμοί ρυθμίζουν ευρύτερα το κεφάλαιο της προσκόμισης μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων, καλύπτοντας και αυτό το ζήτημα, με τον τρόπο περίπου που είχε από τόσο νωρίς προδιαγράψει ο Lord Denning. Σε σχετικές αναφορές προβαίνει και ο Sir Ralph Gisbson στη μεταγενέστερη Hookham v. Wiggins Teape Fine Papers Ltd [1995] PIQR P392[6]. Γενικότερα, με πιο σύγχρονη πλέον προσέγγιση, που συμπλέει με τη μεγαλύτερη διαφάνεια που υπάρχει στις σύγχρονες δικαστικές διαδικασίες, και στην εγχώρια πρακτική, αλλά και με το νομικό πλαίσιο που διέπει τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, είναι ο ίδιος ο ενάγων που θεωρείται πως, με την υποβολή του σε ιατρική εξέταση για τους σκοπούς της υπεράσπισης, συγκατατίθεται όπως τα αποτέλεσμα των ιατρικών του εξετάσεων κοινολογούνται και στον εναγόμενο. Το αντίθετο, δηλαδή ο εναγόμενος να μην έχει ο ίδιος πρόσβαση σε δικά του ιατρικά δεδομένα, αυτά να κατακρατούνται και να βρίσκεται σε άγνοια, δεν είναι εύλογα επιτρεπτό. Εκθέσεις που ετοιμάζονται από ιατρούς για τους σκοπούς δικαστικής διαδικασίας (when prepared for the purposes of litigation) δυνατόν να θεωρηθούν προνομιούχες (privileged), σε αντίθεση με εκθέσεις που ετοιμάζονται από ιατρούς για κλινικούς σκοπούς. Το προνόμιο συνυφαίνεται κι αυτό με το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα, του διαδίκου που το κατέχει. Έχει την επίδραση της δυνατότητάς του να μην παρουσιάσει σχετική μαρτυρία στο δικαστήριο, χωρίς κατ' ανάγκη να παρεμβαίνει στο δικαίωμα της άλλης πλευράς για δίκαιη δίκη. Ωστόσο, η ιατρική έκθεση που προκύπτει από την ιατρική εξέταση του ενάγοντος που ζητά ο εναγόμενος για τους σκοπούς της υπεράσπισής του, αφενός δεν είναι συμβουλευτική έκθεση που δίδεται σε δικηγόρο περιορισμένη στη μεταξύ τους επαγγελματική σχέση (εμπλέκει αναγκαστικά τον ενάγοντα), αφετέρου δεν είναι καταρχάς προνομιούχα έναντι στον ενάγοντα σε σχέση με τα αποτελέσματα των δικών του ιατρικών εξετάσεών, την ιατρική γνώμη επί αυτών, και τυχόν προτεινόμενη θεραπεία του. Εάν ο ενάγων, για οποιονδήποτε λόγο, δεν έχει λάβει τη σχετική ιατρική έκθεση, είτε από τον ιατρό που τον εξέτασε, είτε από τον εναγόμενο στον οποίον στάλθηκε η ιατρική έκθεση (με τη συγκατάθεση του ενάγοντος) απευθείας, ο εναγόμενος οφείλει να επιτρέψει την πρόσβαση του ενάγοντος στην έκθεση αυτή που τον αφορά, με επιθεώρηση ή με παραγωγή αντιγράφου, όσο το δυνατόν νωρίτερα στο πλαίσιο της διαδικασίας. Νοείται πως, οποιαδήποτε συμβουλή δίδει ο ιατρός που εξέτασε τον ενάγοντα προς τον εναγόμενο ή τον δικηγόρο του για το πώς να υπερασπιστούν την υπόθεση δεν αφορά στον ενάγοντα· εκεί είναι που μπορεί να αντιταχθεί στον ενάγοντα σχετικό προνόμιο. Γι' αυτό, όμως, η ιατρική έκθεση με τα αποτελέσματα των εξετάσεων του ενάγοντος, τη γνώμη του ιατρού επί αυτών και τυχόν προτεινόμενη θεραπεία, θα πρέπει να ετοιμάζεται ξεχωριστά από οποιοδήποτε τυχόν συμβουλευτική έκθεση προς τον εναγόμενο ή τον δικηγόρο του, ώστε η περίληψη άσχετων στοιχείων και πληροφοριών στην ιατρική έκθεση να μην δημιουργεί τεχνηέντως ή και αχρείαστα συμφέρον ιδιωτικότητας και εν τέλει να γίνεται προσπάθεια να επιφέρει δυσανάλογα πλήρη αποκλεισμό του ενάγοντος στα αποτελέσματα των ιατρικών του εξετάσεων, τη γνώμη του ιατρού επί αυτών και τυχόν προτεινόμενη θεραπεία. Δεν αποκλείεται ανάλογος χειρισμός, για να εξισορροπηθούν τυχόν συγκρουόμενα συμφέροντα και να διασφαλιστεί το δίκαιο της δίκης. Η Εναγόμενη, στην προκειμένη περίπτωση, αποκάλυψε ιατρική έκθεση με αναφορά στα αποτελέσματα των ιατρικών εξετάσεων του Ενάγοντος, και όχι κάποια συμβουλευτική έκθεση του ιατρού προς την ίδια, βάσει της ιατρικής έκθεσής του. Δεν προσκόμισε στο Δικαστήριο το υπό εξέταση έγγραφο, για να μπορεί το Δικαστήριο τουλάχιστον να το επιθεωρήσει και να διαπιστώσει εάν όντως στην ιατρική έκθεση που προέκυψε κατά την εξέταση του ενάγοντος από ιατρό της επιλογής της εναγόμενης υπάρχει ανάμειξη συμβουλευτικής έκθεσης. Επιπλέον, στον ονομαστικό κατάλογο μαρτύρων και σύνοψη μαρτυρίας που καταχώρισε η Εναγόμενη, ανέφερε πως ο ιατρός που εξέτασε τον ενάγοντα θα προσέλθει ως μάρτυρας στη δίκη και ότι θα καταθέσει την ιατρική του έκθεση επί των αποτελεσμάτων των ιατρικών εξετάσεων του Ενάγοντος. Ευλόγως, ο Ενάγων ζητά - και δικαιούται να έχει υπό τις περιστάσεις - αντίγραφο αυτής της ιατρικής έκθεσης, εφόσον δηλώθηκε από την Εναγόμενη στο Δικαστήριο πως θα κατατεθεί στη δίκη, ως προς την οποία γίνεται τώρα η ανάλογη διαχείριση. Υπό το σύνολο αυτών των δεδομένων, δεν έχει πειστεί το Δικαστήριο ότι υφίσταται κάποιο «προνόμιο», για το οποίο θα πρέπει να αποκλειστεί το δικαίωμα του Ενάγοντος στην επιθεώρηση ή λήψη αντιγράφου του εγγράφου αυτού, καθώς και των αποτελεσμάτων των ιατρικών εξετάσεων στις οποίες υποβλήθηκε, έναντι σε κάποιο δικό της δικαίωμα να διασφαλίσει την ιδιωτικότητά της στο έγγραφο αυτό. Σε κάθε περίπτωση, ακόμα κι αν υπήρχαν στοιχεία ιδιωτικότητας στο έγγραφο αυτό της αποκαλυφθείσας ιατρικής έκθεσης, που η Εναγόμενη συνδέει με κάποιο προνόμιό της, δεν εξηγήθηκε γιατί δεν μπορεί απλώς να κοινοποιηθεί στον Ενάγοντα το μέρος της έκθεσης του Δρ. ΧΧΧΧ με τα αποτελέσματα των ιατρικών εξετάσεων του Ενάγοντος, την (ιατρική) γνώμη του ιατρού επί αυτών, και τυχόν προτεινόμενη θεραπεία, χωρίς οποιαδήποτε άλλα άσχετα στοιχεία. Σε σχέση με την αναφορά του «εμπειρογνώμονα - εξεταστή εργατικών ατυχημάτων», δεν ήταν επαρκής η εξήγηση ως προς τους λόγους που κάποιος «εμπειρογνώμονας - εξεταστής εργατικών ατυχημάτων», αγνώστων στοιχείων, θα κληθεί να δώσει προφορική μαρτυρία, χωρίς να έχει ετοιμάσει πρώτα σχετική έκθεση εμπειρογνωμοσύνης, η οποία να τύχει επιθεώρησης από την άλλη πλευρά· παράλληλα, και χωρίς επαρκή σύνοψη της μαρτυρίας του. Σύμφωνα με τη Δ.30,κ.3 ΚΠΔ, το Δικαστήριο για αγωγές το αντικείμενο των οποίων υπερβαίνει τις €3.000, όπως είναι και η παρούσα υπόθεση, εκδίδει οδηγίες για την περαιτέρω πορεία και εκδίκαση της υπόθεσης, στη βάση των πιο κάτω δεδομένων: οι διάδικοι υποχρεούνται, κατά το στάδιο της έκδοσης οδηγιών, να καταθέσουν στο Δικαστήριο κατάλογο με τους μάρτυρες που προτίθεται κάθε πλευρά να παρουσιάσει, μαζί με σύνοψη της μαρτυρίας εκάστου. Νοείται ότι, ο κατάλογος μαρτύρων θα είναι ονομαστικός, αλλά εάν υπάρχουν λόγοι πρακτικής δυσχέρειας, θα δύναται ο ενδιαφερόμενος διάδικος να προσδιορίσει την ιδιότητα του μάρτυρα χωρίς αναφορά στο όνομά του. Κάθε διάδικος δύναται, για καλό λόγο, να καλέσει, πριν κλείσει την υπόθεση του, με σχετικό προφορικό αίτημα, και πρόσθετο μάρτυρα ή μάρτυρες. Προφανώς, η διαδικαστική υποχρέωση καταχώρισης ονομαστικού καταλόγου μαρτύρων και σύνοψης μαρτυρίας δεν υφίσταται απλώς για αναφορά προσώπων που θεωρητικά θα μπορούσαν να προσέλθουν ως μάρτυρες ή για την παραπλάνηση του Δικαστηρίου και της άλλης πλευράς σε σχέση με τη διαθέσιμη μαρτυρία ή με την αποδεικτική δύναμη της κάθε πλευράς. Οι κατονομαζόμενοι μάρτυρες πρέπει να είναι αυτοί που πράγματι θα παρουσιαστούν στη δίκη, για να αποδείξουν συγκεκριμένα επίδικα θέματα, ως προς τα οποία θα πρέπει να προσκομιστεί μαρτυρία. Η δε αποφυγή αναφοράς συγκεκριμένου ονόματος μάρτυρα θα πρέπει να δικαιολογείται με αναφορά σε λόγους πρακτικής δυσχέρειας που θα πρέπει να εκτίθενται στον ονομαστικό κατάλογο. Ο ονομαστικός κατάλογος μαρτύρων και οι συνόψεις μαρτυρίας είναι δεσμευτικά, και συνιστούν μία από τις βάσεις του Δικαστηρίου για να δώσει οδηγίες σε σχέση με την πορεία και εκδίκαση της υπόθεσης, τηρουμένης της δυνατότητας, για καλό λόγο, με προφορικό αίτημα, να επιτραπεί τυχόν πρόσθετη μαρτυρία. Είναι ουσιαστική εργασία αυτή που γίνεται πριν από τη δίκη, περιλαμβανομένης της καταχώρισης ονομαστικού καταλόγου μαρτύρων και σύνοψης μαρτυρίας, προϋποθέτει καλή γνώση του συντάκτη για την υπόθεση και τη μαρτυρίας της, από ένα σχετικά αρχικό στάδιο, και δεν είναι δυνατόν να διεκπεραιώνεται τυπικά. Είναι σαφώς κατανοητή και η παράμετρος που έθεσε η πλευρά της Εναγόμενης, ότι ενδεχομένως να δημιουργηθεί η ανάγκη προσκόμισης μαρτυρίας κατά τη δίκη, αυτή, όμως, η ανάγκη ήδη αντιμετωπίζεται ρυθμιστικά, και δεν σημαίνει πάντως περιθώριο διακοπής δίκης που έχει αρχίσει, για να αναζητηθεί τότε μαρτυρία εμπειρογνώμονα σε εκείνο το στάδιο, επειδή τότε θα κριθεί πως χρειάζεται με βάση τη μαρτυρία της άλλης πλευράς. Έχοντας αναφέρει όλα τα πιο πάνω: (α) Εντός 20 ημερών από σήμερα, η Εναγόμενη να παραδώσει στον Ενάγοντα αντίγραφο της ιατρικής έκθεσης του Δρ. ΧΧΧΧ, στην οποία να αναφέρονται τα υποκειμενικά ευρήματα, οι εξετάσεις στις οποίες υποβλήθηκε ο Ενάγων, τα αποτελέσματά τους (αντικειμενικά ευρήματα), η ιατρική του γνώμη σε σχέση με τα αποτελέσματα, και τυχόν προτεινόμενη θεραπεία, μαζί με αντίγραφα τυχόν εξετάσεων και απεικονίσεων. Το έγγραφο μπορεί να τύχει ανάλογης επεξεργασίας ώστε να μην αποκαλύπτονται τυχόν εσωτερικές πληροφορίες, εάν υπάρχουν σε αυτό. Η συμμόρφωση της Εναγόμενης με τις οδηγίες αυτές του Δικαστηρίου συνιστά προϋπόθεση για να της επιτραπεί η προσκόμιση μαρτυρίας από τον Δρ. ΧΧΧΧ στη δίκη ή και εξέτασης οποιουδήποτε άλλου αιτήματός της να της επιτραπεί οποιαδήποτε περαιτέρω ιατρική εξέταση του Ενάγοντος. (β) Εντός 30 ημερών από σήμερα, η Εναγόμενη να καταχωρίσει εκ νέου ή περαιτέρω ή καλύτερο ονομαστικό κατάλογο μαρτύρων και σύνοψη μαρτυρίας, στον οποίο να κατονομάζει τα πρόσωπα που αναφέρονται υπό τα σημεία 4 και 5 του υφιστάμενου καταλόγου μαρτύρων και να παράσχει καλύτερη σύνοψη μαρτυρίας του «εμπειρογνώμονα - εξεταστή εργατικών ατυχημάτων». Σε περίπτωση που όντως υπάρχει «εμπειρογνώμονας - εξεταστής εργατικών ατυχημάτων», να ετοιμαστεί σχετική έκθεση, η οποία να τύχει συμπληρωματικής ένορκης αποκάλυψης, και αντίγραφό της να δοθεί στον Ενάγοντα. Η συμμόρφωση της Εναγόμενης με αυτές τις οδηγίες του Δικαστηρίου συνιστά προϋπόθεση για να της επιτραπεί η προσκόμιση της σχετικής μαρτυρίας. (γ) Επίσης, εφόσον δεν παρουσιάζει η Εναγόμενη περαιτέρω έγγραφα στην υφιστάμενη ένορκη δήλωση αποκάλυψης εγγράφων της, να εξηγήσει τι έγγραφα θα παρουσιάσουν οι αναφερόμενοι στα σημεία 1, 2, 3 και 4 στον υφιστάμενο κατάλογο μαρτύρων της, εφόσον γίνεται αναφορά, στις συνόψεις της μαρτυρίας τους, πως θα καταθέσουν έγγραφα. Η αγωγή είναι ήδη ορισμένη για περαιτέρω Οδηγίες (διαχείριση & προγραμματισμό) την 08.07.2022 ώρα 08:
- Τυχόν παραδεκτά γεγονότα και έγγραφα, να γίνουν μέχρι τότε (π.χ. σε σχέση με την εργοδότηση ή τις ασφαλιστέες αποδοχές του Ενάγοντος, προκειμένου να μην χρειαστεί προσκόμιση μαρτυρίας και από αρμόδιο υπάλληλο κοινωνικών ασφαλίσεων). Τυχόν άλλα προδικαστικά θέματα, να τεθούν τότε. (Υπ.) ............ Χρ. Μίτλεττον, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ [1] McGinley v. Burke [1973] 2 All ER
- [2] Lane v. Willis [1972] 1 All ER 430 (που εφαρμόστηκε στην Clarke v Martlew [1973] QB 58), Hookham v. Wiggins Teape Fine Papers Ltd [1995] PIQR P 392, CA και R (Y) v. Croydon LBC [2016] 1 WLR 2895 (CA). [3] Edmeades v. Thames Board Mills Ltd [1969] 2 QB 67, Murphy v. Ford Motor Co
(1970)114 Sol Jo 886, CA, Megarity v. DJ Ryan & Sons Ltd [1980] 2 All ER 832, Nicholson v. Halton General Hospital NHS Trust 56 BMLR
- [4] π.χ. Laycock v. Lagoe [1997] PIQR P
- [5] Βλ. και Megarity v. D J Ryan & Sons Ltd [1980] 2 All ER 832 όπου εκεί, όμως, ο ενάγων δεν είχε υποβληθεί σε ιατρική εξέταση και έθεσε όρο για να υποβληθεί και ακόμα κι εκεί, per curiam, λέχθηκε: «parties are not entitled to adopt other than sensible attitudes over the exchanging of medical reports at as early a stage as possible». [6]ή [2015] Lexis Citation
- cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο