Κ. Ευσταθίου ν. Μ. Στ. Κοντολαίμη, Αρ. Αγωγής: 2208/2014, 17/6/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2022:A167 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Μ-Α ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2208/2014 Μεταξύ: Κ. Ευσταθίου Ενάγοντας και Μ. Στ. Κοντολαίμη Εναγόμενης Ημερομηνία: 17 Ιουνίου 2022 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντα: κος Χρήστος Χατζηλοίζου για κκ Χρήστος Χατζηλοίζου Δ.Ε.Π.Ε. Για Εναγόμενους: κα Πίττα για κκ Chrysses Demetriades & Co LLC ΑΠΟΦΑΣΗ (Λόγω των υγειονομικών μέτρων που είναι σε ισχύ για την αντιμετώπιση του Covid-19, αλλά και με βάση τον Κανονισμό 6(β) του περί της Ηλεκτρονικής Δικαιοσύνης (Ηλεκτρονική Επικοινωνία) Διαδικαστικού Κανονισμού του 2021,η απόφαση δίδεται χωρίς τη φυσική παρουσία των συνηγόρων των διαδίκων και διαβιβάζεται σε αυτούς ηλεκτρονικά, με τη συγκατάθεσή τους, και θεωρείται δημόσια απαγγελθείσα.) Με γενικά οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα o Ενάγοντας αξίωσε αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες και ζημιές τις οποίες ως ισχυρίζεται υπέστη συνεπεία τροχαίου δυστυχήματος την 14/09/2013 στη συμβολή των οδών Αγίας Φυλάξεως - Γλάδστωνος - Ελλάδος-16ης Ιουνίου 1943 στη Λεμεσό. Σύμφωνα με τον Ενάγοντα ενώ την πιο πάνω ημερομηνία οδηγούσε το μοτοποδήλατο του στη συμβολή των πιο πάνω δρόμων συγκρούστηκε με το όχημα της Εναγόμενης ισχυριζόμενος ότι η Εναγόμενη υπέχει ευθύνη και ότι υπήρξε αμελής. Ο Ενάγοντας παραπονείται για την πρόκληση σ'αυτόν σωματικές βλάβες τις οποίες παραθέτει στο δικόγραφο του και διεκδικεί γενικές και ειδικές αποζημιώσεις. Η Εναγόμενη μέσω της Υπεράσπισης της αρνείται τις θέσεις του Ενάγοντα και αποδίδει ευθύνη για την πρόκληση του δυστυχήματος στον Ενάγοντα ή ότι το ατύχημα συνέβη συνεπεία της συντρέχουσας αμέλειας του Ενάγοντα. Πέραν τούτου ανταπαιτεί εναντίον του Ενάγοντα ειδικές αποζημιώσεις τις οποίες έχει υποστεί. Η παρούσα διαδικασία έχει διευκολυνθεί με τις δηλώσεις των συνηγόρων των διαδίκων ως προς το θέμα της ευθύνης αφού περί την 30/11/2021 δηλώθηκε στο Δικαστήριο ότι η ευθύνη για την πρόκληση του δυστυχήματος καταμερίζεται σε ποσοστό 50% μεταξύ των διαδίκων. Επίδικο θέμα που παρέμεινε μετά τη δήλωση ως προς το θέμα της ευθύνης είναι οι σωματικές βλάβες και ζημιές του Ενάγοντα, όπως και η απόδειξη των ειδικών ζημιών του Ενάγοντα και της Εναγόμενης. Για να αποδείξει τις αξιώσεις του ο Ενάγοντας σε σχέση με τα επίδικα θέματα που παρέμειναν ήτοι τις σωματικές βλάβες που έχει υποστεί πλέον τις ειδικές ζημιές μαρτυρία έδωσε ο Δρ. Π. Τσαγκαρίδης (ΜΕ1), ο Ενάγοντας κος Κ. Ευσταθίου (ΜΕ2) και ο Δρ. Χρ. Σολομωνίδης (ΜΕ3). Δε δόθηκε μαρτυρία για την Υπεράσπιση. Σημειώνω ότι περί την 11/04/2022 μετά το πέρας της παρουσίασης των μαρτύρων εκ μέρους της πλευράς του Ενάγοντα έγινε δήλωση εκ μέρους της πλευράς του Ενάγοντα ότι αποδέχονται την ανταπαίτηση της Εναγόμενης για τις ειδικές ζημιές. Επιπλέον η πλευρά της Εναγόμενης αποδέχθηκε το ποσό των €100 για φυσιοθεραπείες τις οποίες έκανε ο Ενάγοντας στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Οι δηλώσεις των μερών τόσο ως προς την ευθύνη ως και ως προς το ποσό που δηλώθηκε αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου. Επιπλέον της προφορικής μαρτυρίας κατετέθηκε και έγγραφη. Η ακροαματική διαδικασία ολοκληρώθηκε με τις εκατέρωθεν αγορεύσεις. Η προφορική μαρτυρία είναι καταγεγραμμένη στα πρακτικά της διαδικασίας, η δε έγγραφη είναι καταχωρισμένη ως Τεκμήρια. Παρέλκει η πλήρης απόδοσή της. Συνοπτικά παρατίθενται τα κύρια σημεία της μαρτυρίας. Εν πάση περίπτωση το κρίσιμο μέρος της μαρτυρίας θα σκιαγραφηθεί και θα αξιολογηθεί κατά τη συζήτηση που ακολουθεί. Πρωτίστως να αναφερθεί ότι το βάρος απόδειξης το φέρει ο Ενάγοντας στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων.[1] Ο Δρ. Τσαγγαρίδης, (ME1) ήταν ο πρώτος μάρτυρας που παρουσίασε η πλευρά του Ενάγοντα. Σημειώνω ότι δεν αμφισβητήθηκε η ιδιότητα του μάρτυρα, η ειδικότητα του, ούτε τα προσόντα του. Ο μάρτυρας αναγνώρισε ένα ιατρικό πιστοποιητικό ημερ. 12/06/2014 που ετοίμασε ο ίδιος και κατατέθηκε ως Τεκμήριο με αριθμό
- Ουσιαστικά υιοθέτησε το περιεχόμενο του εν λόγω Τεκμηρίου. Σύμφωνα με το μάρτυρα ο Ενάγοντας διαγνώστηκε με άλγος και οίδημα αριστερής ποδοκνημικής με οίδημα και αιμάτωμα. Έφερε εγκαύματα τριβής και θλαστικό τραύμα οπίσθιας επιφάνειας αριστερού άκρου ποδός που έγινε συρραφή. Από τον ακτινογραφικό έλεγχο διαπιστώθηκε αμφίσφυρο κάταγμα αριστερής ποδοκνημικής. Ο μάρτυρας εξήγησε τι είναι το αμφίσφυρο κάταγμα και σε ερώτηση κατά πόσο υπάρχει η πιθανότητα να αφήσει κατάλοιπα εξήγησε ότι υπάρχει η πιθανότητα αλλά πρέπει να γίνει σωστή χειρουργική επέμβαση για να μειωθούν αυτά. Κάποια κατάλοιπα όμως παραμένουν. Εξήγησε τι κατάλοιπα μπορεί να αφήσει ο συγκεκριμένος τραυματισμός. Αντεξεταζόμενος παρέμεινε στην ίδια θέση και διευκρίνησε επίσης ότι παρά το γεγονός ότι μπορεί να γίνει σωστά μια χειρουργική επέμβαση σε κάποιους να παραμείνουν κατάλοιπα και να ενοχλούνται. Κατά την αντεξέταση του ο μάρτυρας ερωτήθηκε για το εάν θα μπορούσε κάποιος με αυτά τα προβλήματα να κάνει το άθλημα της πυγμαχίας με το μάρτυρα να απαντά ότι θα μπορούσε αλλά για παράδειγμα δε θα μπορούσε να βγάλει 10 γύρους αλλά 2 με
- Το θέμα είναι υποκειμενικό κάποιοι μπορούν κάποιοι όχι. Η πυγμαχία χρειάζεται τις ποδοκνημικές και μπορεί να μην μπορεί να το κάνει όπως το έκανε. Σε σχέση με το εάν δόθηκε στον Ενάγοντα αναρρωτική άδεια ο ΜΕ1 επανεξεταζόμενος διευκρίνησε ότι σε τέτοια περιστατικά δίνουν συνήθως 3-4 μήνες άδεια. Όταν ερωτήθηκε για τα υλικά οστεοσύνθεσης ο μάρτυρας δε γνώριζε εάν ο Ενάγοντας πήγε σε άλλο γιατρό και αφαίρεσε τα υλικά οστεοσύνθεσης. Δεν είναι απαραίτητο σύμφωνα με το μάρτυρα να γίνει η επέμβαση αλλά εάν κάποιος είναι 20 χρονών θα ήταν προτιμότερο να γίνει. Είπε ότι η αφαίρεση υλικών δεν είναι πάντα αναγκαία εκτός εάν ενοχλούν το δέρμα και τους υπερκείμενους ιστούς όταν υπάρχει θραύση υλικών. Είναι προτιμότερο να γίνεται η επέμβαση σε νεαρά άτομα. Σε ερώτηση πότε θεωρείται εύλογος χρόνος για να αφαιρεθούν τα υλικά οστεοσύνθεσης απάντησε μετά τον ενάμιση χρόνο της τοποθέτησης τους. Σημειώνω ότι παρομοια ερώτηση δε τέθηκε στο ΜΕ
- Επίσης σε υποβολή προς το μάρτυρα ότι λόγω της ηλικίας του Ενάγοντα και λόγω του μεγάλου χρονικού διαστήματος από τη χειρουργική επέμβαση που υπεβλήθηκε δεν είναι αναγκαία η μετέπειτα χειρουργική επέμβαση ο μάρτυρας απάντησε ότι υποχρεωτικό δεν είναι μετά από τόσα χρόνια υπάρχει μια συνοστέωση των υλικών μέσα στο οστό και είναι πολύ δύσκολο να βγουν. Δημιουργείται κόκκαλο πέριξ των υλικών το οποίο πρέπει να σπάσει για να αφαιρεθεί. Σε υποβολή ότι δεν είναι αναγκαία η χειρουργική επέμβαση απάντησε ότι έτσι πιστεύει εκτός αν γίνουν αυτά που είχε αναφέρει και χρειαστεί η αφαίρεση. Ο Ενάγοντας παράθεσε τη μαρτυρία του δεύτερος στη σειρά (ΜΕ2). Η κυρίως εξέταση του διεξάχθηκε μέσω της κατάθεσης του Εγγράφου Α αλλά παράθεσε και κάποιες προφορικές διευκρινήσεις. Κατάθεσε το Τεκμήριο 2 (ιατρικό πιστοποιητικό και το Τεκμήριο 3 βεβαίωση από το τμήμα Φυσιοθεραπείας του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού. Ο μάρτυρας εξήγησε πως έγινε το δυστύχημα και ότι αμέσως μετά μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού για περίθαλψη, παρέμεινε εκεί για δύο μέρες και χειρουργήθηκε από το ΜΕ1 στο αριστερό πόδι. Την 26/09/2013 επισκέφθηκε τον ΜΕ
- Υποβλήθηκε σε φυσιοθεραπείες και ήταν με αναρρωτική άδεια για την περίοδο από 15/09/2013 μέχρι 15/03/
- Ανάφερε επίσης ότι πριν το δυστύχημα ασχολήθηκε με τη πυγμαχία για περίοδο 3 ετών αλλά τώρα σταμάτησε να ασχολείται λόγω των τραυμάτων του. Σήμερα δυσκολεύεται να ανεβαίνει τις σκάλες, δεν μπορεί την παρατεταμένη ορθοστασία και έχει πόνους κατά την αλλαγή του καιρού. Ως ανάφερε επίσης δεν πλήρωσε το ΜΕ
- Κατά την αντεξέταση του ο μάρτυρας ανάφερε ότι μεταφέρθηκε μετά το συμβάν στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού λέγοντας ότι χτύπησε στα πόδια, αυχένα, κεφάλι, αριστερό πόδι (αυτό που χειρουργήθηκε). Ένιωθε ζάλη. Για τα ιατρικά έξοδα που διεκδικεί €460 εξήγησε μετά από ερώτηση που του τέθηκε ότι αφορούν έξοδα γιατρού, παυσίπονα, επίσκεψη, ακτινογραφία. Το ποσό των €400 ευρώ επιβεβαιώθηκε από τον ΜΕ3 ενώ για το ποσό των €60 δε παρουσιάστηκε οποιοδήποτε αποδεικτικό στοιχείο. Σε σχέση με τα υλικά οστεοσύνθεσης που τοποθετήθηκαν στο πόδι του κατά την εγχείρηση που υποβλήθηκε αντεξεταζόμενος ανάφερε ότι δεν αφαίρεσε τα υλικά οστεοσύνθεσης. Απάντησε επίσης θέλει να τα αφαιρέσει δε θα τα αφήσει για πάντα στο πόδι του. Ο μάρτυρας ρωτήθηκε για τους πόνους που ανάφερε ότι έχει στο πόδι και ανάφερε ότι έχει ενοχλήσεις στο πόδι από τότε που υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση. Επίσης ερωτήθηκε εάν του είπε ο γιατρός του να μην κάνει πυγμαχία και ανάφερε ότι ο ΜΕ3 του είπε καλύτερα να μη συνεχίσει. Ο Δρ. Σολομωνίδης (ΜΕ3) αναγνώρισε στο Δικαστήριο το Τεκμήριο 2, το ιατρικό του πιστοποιητικό το οποίο εξέδωσε τον Ιούνιο
- Παρουσίασε στο Δικαστήριο τα προσόντα του, την εργασιακή του πείρα και την ειδικότητα του η οποία δεν αμφισβητήθηκε. Η τελευταία φορά που εξέτασε τον ασθενή ήταν στις 31/01/
- Η σημερινή του κατάσταση όπως ανάφερε δεν είναι άσχημη όμως ο Ενάγοντας του ανάφερε υποκειμενικά προβλήματα όπως κούραση στη ποδοκνημική άρθρωση μετά από ορθοστασία τα οποία είναι συνηθισμένα μετά από τέτοιους τραυματισμούς και μάλιστα με την παρουσία υλικών οστεοσύνθεσης. Σε σχέση με την εγχείρηση αφαίρεσης υλικών οστεοσύνθεσης ανάφερε ο ιατρός κατά την κυρίως εξεταση του ότι είναι αρκετά νέος ο τραυματίας ώστε να σκεφτεί να αφαιρεθούν τα υλικά. Η παρουσία όμως των υλικών ειδικά αυτών των υλικών που έβαζαν 10 χρόνια πριν δημιουργεί πόνο λόγω συστολής των υλικών ύστερα από αλλαγή θερμοκρασίας. Επίσης ο μάρτυρας επιβεβαίωσε τα ιατρικά του έξοδα και ανάφερε ότι δεν τα έχει πληρωθεί ακόμη. Ρωτήθηκε η γνώμη του μάρτυρα κατά την αντεξέταση του ως προς τη θέση του ΜΕ1 ότι η παρουσία υλικών οστεοσύνθεσης μετά την πάροδο πολλών χρόνων δημιουργεί κόκκαλο πέριξ των υλικών το οποίο πρέπει να σπάσει για να αφαιρεθεί. Ο μάρτυρας απάντησε ότι η πλατίνα μπορεί να καλυφθεί από ένα λεπτό στρώμα οστού. Δε χρειάζεται ως ανάφερε να σπάσει κόκκαλο. Δε σπάζει κόκκαλο αφαιρούν πάνω από την πλατίνα ξύνοντας αυτό το λεπτό στρώμα οστού που δημιουργείται. Η δυσκολία ως εξήγησε μπορεί να είναι στην αφαίρεση βιδών γιατί μπορεί να χαλάσουν και αυτή να μην μπορεί να αφαιρεθεί με ένα απλό κατσαβίδι αλλά μπορεί να γίνει η επέμβαση. Δε χρειάζεται να σπάσει κόκκαλο, κυριολεκτικά αυτό δεν είναι σωστό ανάφερε. Αντεξεταζόμενος σε σχέση με την επέμβαση για αφαίρεση των υλικών οστεοσύνθεσης ανάφερε ότι στα νέα άτομα όπως ο συγκεκριμένος τραυματίας η συμβουλή είναι να αφαιρούνται αλλά το θέμα είναι υποκειμενικό. Σε σχέση με το άθλημα της πυγμαχίας σε ερώτηση που του τέθηκε αντεξεταζόμενος εάν ενθάρρυνε τον Ενάγοντα να σταματήσει να ασχολείται με την πυγμαχία απάντησε ότι η ορθοπαιδική προσπαθεί να ξαναφέρει τον τραυματία στις ασχολίες του με την προυπόθεση ότι μπορεί να το κάνει είναι υποκειμενικό το θέμα. Επανεξεταζόμενος ο μάρτυρας ανάφερε ότι σίγουρα δεν του είπε να μην το κάνει. Προτού προχωρήσω στην αξιολόγηση της μαρτυρίας σημειώνω ότι παρακολούθησα τους μάρτυρες ενώ έδιδαν τη μαρτυρία τους και έλαβα υπόψη την ποιότητα της μαρτυρίας, τη σαφήνεια στον τρόπο απάντησης, στη φυσικότητα και αμεσότητα των απαντήσεων, την ύπαρξη τυχόν συμφέροντος, τυχόν ουσιαστικές αντιφάσεις, τη μνήμη των μαρτύρων, τους λόγους που είχαν να τα θυμούνται αυτά κοσκινίζοντας τη μαρτυρία τους, συγκρίνοντας, συσχετίζοντας και αντιπαραβάλλοντας τούτη με τα όσα ανάφερε ο κάθε μάρτυρας ξεχωριστά.[2] Σε σχέση με τον εμπειρογνώμονα, αυτός οφείλει να εφοδιάσει το Δικαστήριο με όλα τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια και δεδομένα που θα του επιτρέψουν να καταλήξει σε δικαστική κρίση. Ενώ η μαρτυρία πραγματογνώμονα, κατά κανόνα θεωρείται μαρτυρία ανεξάρτητου μάρτυρα, η εκτίμηση της εν λόγω μαρτυρίας δε διαφέρει από την εκτίμηση της μαρτυρίας άλλων μαρτύρων. Και τούτο, επειδή οι κανόνες που διέπουν τη μαρτυρία των πραγματογνωμόνων είναι ίδιοι με τους κανόνες που διέπουν τη μαρτυρία όλων των άλλων μαρτύρων. Ένα πρόσωπο μπορεί να θεωρηθεί ως εμπειρογνώμονας, με βάση, είτε τα ακαδημαϊκά του προσόντα είτε την πείρα του σ' ένα τομέα, η οποία από μόνη της μπορεί να καταστήσει το μάρτυρα εμπειρογνώμονα ή πραγματογνώμονα. Το Δικαστήριο θα αξιολογήσει όλα τα γεγονότα της κάθε υπόθεσης, την όλη εντύπωση και τους λόγους που δίνει ο μάρτυρας για τα όσα κατάθεσε (βλ. τη Νικολάου ν. Αστυνομίας
(2008)2 Α.Α.Δ. 841). Προχωρώ να αξιολογήσω πρωτίστως τη μαρτυρία του Ενάγοντα ΜΕ
- Μέσα από την συμπεριφορά τoυ στο εδώλιο του μάρτυρα, τον τρόπο και το ύφος με το οποίο απαντούσε στις διάφορες ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν ο Ενάγοντας μου έκανε καλή εντύπωση και έδειξε να είναι ειλικρινής. Ως προς το ότι σήμερα δεν ασκεί το άθλημα της πυγμαχίας θα έλεγα ότι ήταν λίγο υπερβολικός αφού είπε ότι δεν μπορούσε να ασκεί πλέον το άθλημα της πυγμαχίας λέγοντας επίσης ότι του είπε και ο ιατρός του να μην κάνει και να ξεκουράζει το πόδι του αλλά οι δύο ιατροί (ΜΕ1 και ΜΕ3), οι οποίοι είπαν ότι μπορεί να κάνει εάν ο ίδιος νιώθει ότι μπορεί να το κάνει. Σημειώνω επίσης ότι σε σχέση με το άθλημα της πυγμαχίας είχε ερωτηθεί κατά την κυρίως εξέταση του πότε δοκίμασε και απάντησε ένα χρόνο μετά. Αντιθέτως σε καμία περίπτωση δεν του απαγορεύθηκε αλλά προετρέπη να επιστρέψει στις ασχολίες του προ του δυστυχήματος. Δεν τέθηκε μαρτυρία ενώπιον μου ότι σήμερα δεν μπορεί εν πάση περίπτωση παρά μόνο τέθηκε ενώπιον μου με μαρτυρία ότι το άθλημα πλέον δε μπορεί να ασκείται με τον ίδιο τρόπο αφού το άθλημα αυτό κάνει χρήση της ποδοκνημικής. Η θέση αυτή του μάρτυρα όμως δεν είναι ικανή να διασαλεύσει την εν γένει αξιοπιστία του και την καλή εντύπωση που σχημάτισα αφού δεν προκύπτει ουσιαστική αντίφαση που να πλήττει καίρια την αξιοπιστία του ή να δημιουργεί ρήγματα στην υπόθεση. Στο τέλος της ημέρας περιέγραψε με υπερβολικό τρόπο υποκειμενικά πως νιώθει ο ίδιος για το άθλημα της πυγμαχίας. Διέκρινα επίσης την ταυτοσημία της μαρτυρίας του ως προς τα υπόλοιπα θέματα της μαρτυρίας του με τους μάρτυρες ΜΕ1 και ΜΕ
- Ήταν επίσης σαφής στην μαρτυρία του και σταθερός. Εξήγησε με σαφήνεια τις ενοχλήσεις και κατάλοιπα που έχει όπως και το τι έχει υποστεί από το δυστύχημα. Σε σχέση με τη χειρουργική επέμβαση απάντησε ότι θέλει να την κάνει δε θα αφήσει τα υλικά για πάντα στο σώμα του. H θέση του επίσης ως προς το ότι έλαβε αναρρωτική άδεια για κάποιο χρονικό διάστημα γίνεται αποδεκτή και συναρτάται με τη μαρτυρία του ΜΕ1 ότι δηλαδή σε τέτοιου είδους περιστατικά χορηγείται αναρρωτική άδεια. Υπό το φως των πιο πάνω η μαρτυρία του Ενάγοντα είναι αποδεκτή και θεωρείται αξιόπιστη εκτός από τα σημεία που πιο κάτω υποδεικνύονται. Σημειώνω ότι αποδέχομαι ότι υποβλήθηκε σε φυσιοθεραπείες ως περιγράφονται στο Τεκμήριο 3 που είναι βεβαίωση για τις φυσιοθεραπείες στις οποίες υποβλήθηκε. Σημειώνω επίσης ότι έγινε δήλωση στο Δικαστήριο ότι το ποσό των €100 για φυσιοθεραπείες γίνεται αποδεκτό. Ως προς το Τεκμήριο 2 που κατάθεσε ο ΜΕ2 γίνεται αναφορά κατωτέρω. Η μαρτυρία του ΜΕ2 που δε γίνεται αποδεκτή και κρίνεται αναξιόπιστη αφορά τη θέση του ότι έπαυσε να ασχολείται με τη πυγμαχία λόγω των τραυμάτων του και ότι ο γιατρός του, του είπε ότι είναι καλύτερα να μη συνεχίσει. Όσον αφορά τη μαρτυρία του ΜΕ1 και ΜΕ3 παρόλο που δεν αμφισβητήθηκαν τα προσόντα τους και ότι αυτοί είναι εμπειρογνώμονες στην ειδικότητά τους, εξέτασα το επάγγελμα, την εκπαίδευση, τα προσόντα, τις γνώσεις και την πείρα τους και έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας, κρίνω ότι αυτοί είναι εμπειρογνώμονες, στην ειδικότητα που έχει κάθε ένας από αυτούς.[3] Ο ΜΕ1 θα έλεγα ότι σε γενικές γραμμές μου έκανε πολύ καλή εντύπωση. Με βάση τα όσα ανάφερε και δη σε σχέση με τα επιστημονικά κριτήρια που παράθεσε κρίνω ότι προσήλθε στο Δικαστήριο να πει την αλήθεια αλλά και ότι πρόκειται για ένα ανεξάρτητο κριτή. Μπορώ να βασιστώ στη μαρτυρία του για να καταλήξω σε ασφαλή ευρήματα. Ήταν, επίσης, αυθόρμητος και δεν υπολόγιζε τις απαντήσεις του. Η μαρτυρία του ήταν συνεπής και σε συνάρτηση με το Τεκμήριο
- Ουσιαστικά δεν αμφισβητήθηκε το Τεκμήριο 1 το περιεχόμενο του οποίου εξηγήθηκε με σαφήνεια στο Δικαστήριο και γίνεται αποδεκτό ως προς την αλήθεια του περιεχομένου του. Η μαρτυρία του όμως για τις γενικές τοποθετήσεις του μάρτυρα ως προς το πότε είναι αναγκαία η εγχείρηση για αφαίρεση υλικών οστεοσύνθεσης, τα κατάλοιπα που αφήνει τέτοιου είδους τραυματισμός, για το αν σήμερα πρέπει να γίνει η επέμβαση αφαίρεσης των υλικών οστεοσύνθεσης ναι μεν ήταν σαφής και επεξηγηματική αλλά τέθηκε σε γενική βάση. Δεν ήταν σε θέση ο μάρτυρας να δώσει μαρτυρία για την κατάσταση του Ενάγοντα και τούτο προφανώς για το λόγο ότι ο μάρτυρας τον Ενάγοντα τον είδε μόνο 4 φορές και αυτό έγινε το
- Συνεπώς η μαρτυρία του ως προς τα πιο πάνω γίνεται αποδεκτή μόνο για να διατυπωθούν ευρήματα γενικά για τέτοιου είδους επεμβάσεις ή για τα κατάλοιπα που αφήνει τέτοιος τραυματισμός. Παρατηρώ επίσης ότι με τη μαρτυρία του ο ΜΕ1 δεν αμφισβήτησε ότι σε περίπτωση που τοποθετηθούν σε κάποιον ασθενή υλικά οστεοσύνθεσης αυτά μπορεί να αφαιρεθούν με άλλη χειρουργική επέμβαση. Ο μάρτυρας εξέφρασε τη γνώμη του και εξήγησε πότε είναι απολύτως απαραίτητο να γίνει επέμβαση αλλά ως εξηγώ ανωτέρω διατύπωσε γενικά τη θέση του. Ο ίδιος δεν είναι σε θέση να δώσει μαρτυρία για τον Ενάγοντα συγκεκριμένα εάν πρέπει να κάνει την επέμβαση επειδή ακριβώς δεν τον παρακολουθεί για να μπορέσει να εκφέρει γνώμη για τον ίδιο προσωπικά. Εξήγησε επίσης γενικά ότι η επέμβαση θα πρέπει να γίνεται σε νεαρά άτομα όπως και το ότι εναπόκειται στο κάθε άτομο να αποφασίσει εάν θα την κάνει θέση την οποία ενστερνίστηκε και ο ΜΕ
- Η μαρτυρία του ΜΕ1 ως προς τις γενικές τοποθετήσεις του και έκφραση γνώμης για τη διενέργεια της επέμβασης δεν έχει λοιπόν την ίδια βαρύτητα που έχει η μαρτυρία του ΜΕ3 ως εξηγείται αμέσως πιο κάτω. Ο ΜΕ3 επίσης θα έλεγα ότι σε γενικές γραμμές μου έκανε καλή εντύπωση. Με βάση τα όσα παράθεσε αλλά και με βάση τα επιστημονικά του κριτήρια κρίνω ότι προσήλθε στο Δικαστήριο να πει την αλήθεια και ότι ενήργησε ανεξάρτητα. Μπορώ να βασιστώ στη μαρτυρία του για να καταλήξω σε ασφαλή ευρήματα. Σε σχέση με το εάν θα μπορεί ξανά να ασχοληθεί με την πυγμαχία ο Ενάγοντας, ο μάρτυρας εξήγησε με σαφήνεια ότι η ορθοπαιδική προσπαθεί να ξαναφέρει τον τραυματία στις ασχολίες του με την προϋπόθεση ότι μπορεί να το κάνει. Το θέμα είναι καθαρά υποκειμενικό. Η μαρτυρία του ΜΕ3 σε αυτό το σημείο έρχεται σε συνάφεια με τη μαρτυρία του ΜΕ
- Σε σχέση επίσης με το θέμα αφαίρεσης των υλικών οστεοσύνθεσης ο εν λόγω μάρτυρας ανάφερε ότι ο τραυματίας είναι αρκετά νέος ώστε θα μπορούσε να το σκεφτεί να κάνει την εγχείρηση γιατί η παρουσία των υλικών ειδικότερα αυτά που έβαζαν 10 χρόνια πριν προκαλούν ενοχλήσεις με την αλλαγή καιρού. Το γεγονός ότι αντεξεταζόμενος ανάφερε ότι σε νέα άτομα η συμβουλή είναι να αφαιρούνται δεν κρίνω ότι δημιουργεί κάποια αντίφαση. Η θέση του ΜΕ3 ήταν σαφής ότι δηλαδή ο Ενάγοντας θα χρειαστεί να υποβληθεί σε δεύτερη επέμβαση για αφαίρεση των υλικών οστεοσύνθεσης, τόνισε ότι λόγω του νεαρού της ηλικίας του Ενάγοντος θα πρέπει να σκεφτεί να υποβληθεί στην επέμβαση. Η συμβουλή του ήταν να γίνει η επέμβαση αλλά τόνισε ότι η απόφαση είναι του Ενάγοντος. Θα έλεγα επίσης ότι και σ' αυτό το σημείο η μαρτυρία του ΜΕ3 έρχεται σε συνάφεια με τη μαρτυρία του ΜΕ1 ότι δηλαδή η εγχείρηση καλύτερα να γίνεται σε νεαρά άτομα. Επίσης η μαρτυρία του ΜΕ3 έρχεται σε συνάφεια με τη μαρτυρία του ΜΕ2 σε σχέση με τις ενοχλήσεις που παρουσιάζονται σήμερα και εξήγησε ο μάρτυρας με καθαρότητα γιατί έχει ο Ενάγοντας αυτές τις ενοχλήσεις. Το Τεκμήριο 2 που είναι το ιατρικό πιστοποιητικό του μάρτυρα παραπέμπει και στο ιατρικό πιστοποιητικό του ΜΕ1 (Τεκμήριο 1). Η μόνη διαφοροποίηση που παρατηρώ στα δύο πιστοποιητικά είναι για τις σωματικές βλάβες και ενοχλήσεις του Ενάγοντα. Ο Ενάγοντας αρχικά να αναφέρω ότι αντεξεταζόμενος ανάφερε ότι από το δυστύχημα υπέστη τραύματα στα χέρια, πόδια αυχένα, κεφάλι, ότι ένιωσε ζάλη, αλλά το κυρίως πρόβλημα υπήρξε στο αριστερό πόδι του λόγω του κατάγματος. Σημειώνω ότι η μαρτυρία του ΜΕ2 έγινε αποδεκτή από το Δικαστήριο. Στο Τεκμήριο 2 λοιπόν γίνεται αναφορά στο ιστορικό του Ενάγοντα και παραθέτει τις σωματικές βλάβες/ενοχλήσεις για τις οποίες εξετάστηκε ο Ενάγοντας. Συσχετίζοντας το Τεκμήριο 2 με το Τεκμήριο 1 φαίνεται να υφίσταται μια διαφορά ως προς τις ενοχλήσεις και τραύματα για τα οποία εξετάστηκε ο Ενάγοντας. Πράγματι ο ΜΕ1 ανάφερε ότι δεν του παραπονέθηκε ο Ενάγοντας για άλλα τραύματα με αποτέλεσμα να μην εξετάστηκε για άλλα τραύματα πέραν αυτών που αναγράφονται. Ως φαίνεται από το ίδιο το Τεκμήριο 2 το οποίο ουσιαστικά δεν αμφισβητήθηκε το ιστορικό του Ενάγοντα καταγράφηκε από τον ΜΕ3 με βάση το ιστορικό του ίδιου του τραυματία και το ιατρικό πιστοποιητικό Τεκμήριο 1 όχι αποκλειστικά δηλαδή με τα όσα γράφει το Τεκμήριο
- Σε συνάρτηση λοιπόν με την αξιόπιστη θέση του Ενάγοντα (ΜΕ2) κρίνω ότι η διαφορά αυτή δε δημιουργεί αντίφαση ή οποιαδήποτε ουσιώδη αντίφαση σε τέτοιο βαθμό ώστε να αναιρείται η μαρτυρία του ΜΕ
- Επίσης σημειώνω ότι τα όσα αναφέρονται στο ιατρικό πιστοποιητικό (Τεκμήριο 2) σαν ιστορικό του ασθενούς αποτελούν και ευρήματα του ίδιου γιατρού που τον εξέτασε κλινικά. Δε θεωρώ λοιπόν ότι ο μάρτυρας υπερέβαλλε στην εκτίμησή του ως τη διατυπώνει στο Τεκμήριο 2 η οποία εν πάση περιπτώση προέκυψε από τα παράπονα του Ενάγοντα για το αληθές των οποίων ο μάρτυρας ως φαίνεται μέσα από το Τεκμήριο 2 στη βάση των παραπόνων του Ενάγοντα πρόβηκε και ο ίδιος σε εξέταση του Ενάγοντα και διατύπωσε δικά του ευρήματα. Σε σχέση επίσης με τη θέση του ΜΕ1 ότι με την παρέλευση των χρόνων είναι δύσκολο να βγουν τα υλικά και ότι δημιουργείται κάτι σαν κόκκαλο το οποίο πρέπει να σπάσει για να αφαιρεθούν τα υλικά, ο ΜΕ3 στην ουσία διαφώνησε ως προς την περιγραφή που έκανε ο μάρτυρας ότι δημιουργείται κόκκαλο. Είπε ότι η πλατίνα μπορεί να καλυφθεί από ενα λεπτό στρώμα οστού και δε σπάζει το κόκκαλο στην κυριολεξία. Θεωρώ ότι και οι δύο μάρτυρες κατέληξαν με κάποιο τρόπο στο ίδιο αποτέλεσμα ότι δηλαδή με την πάροδο των χρόνων υπάρχει δυσκολία στην αφαίρεση των υλικών. Και πάλι κρίνω ότι πρόκειται για μικροδιαφορά που δεν επηρεάζει την αξιοπιστία των μαρτύρων αφού παράθεσαν και οι δύο με σαφήνεια τα ευρήματα τους, εξήγησαν για τα κατάλοιπα που αφήνει τέτοιος τραυματισμός και το εάν μπορεί ο Ενάγοντας να κάνει πυγμαχία. Ειδικότερα ως προς τις ενοχλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα ο Ενάγοντας αλλά και το εάν ο Ενάγοντας πρέπει να υποβληθεί στην επέμβαση ήταν σε πλεονεκτικότερη θέση να το εκτιμήσει ο ΜΕ3 αφού είναι ο θεράπων ιατρός του και επίσης πρόσφατα ως ανάφερε τον εξέτασε. Είχε το πλεονέκτημα να παρουσιάσει με ακρίβεια τις ενοχλήσεις που αντιμετωπίζει. Συνεπώς η μαρτυρία του ως προς αυτά τα θέματα και δη με την αναγκαιότητα διενέργειας επέμβασης αφαίρεσης των υλικών έχει περισσότερη βαρύτητα. Η μαρτυρία του ΜΕ3 και ΜΕ2 σε γενικές γραμμές βρίσκονται σε συνάφεια. Η μόνη μικρή διαφοροποίηση είναι ως προς το εάν πρέπει σήμερα να γίνει η επέμβαση αλλά ως εξηγώ ως προς το θέμα αυτό δίδεται βαρύτητα στη μαρτυρία και γνώμη του θεράπων ιατρού του. Δεν αμφισβητήθηκαν στην ουσία τα ευρήματα του ΜΕ3 τα οποία παρουσίασε με πειστικότητα. Το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 2 γίνεται αποδεκτό ως προς την αλήθεια του περιεχομένου του. Δε συμφωνώ με τη θέση των συνηγόρου της Εναγόμενης ότι η μαρτυρία του ΜΕ3 είναι αντιφατική ή ότι οι αναφορές του σε σχέση με τη θέση του για τη διενέργεια της επέμβασης ήταν τέτοιας μορφής ώστε να πλήγηκε η αξιοπιστία του.[4] Επί τη βάση λοιπόν της αξιολόγησης της μαρτυρίας, καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα αναφορικά με τα γεγονότα: (α) Περί την 15/09/2013 ενώ ο Ενάγοντας οδηγούσε το μοτοποδήλατο με αρ. Εγγραφής [ ] νότια της οδού Αγίας Φυλάξεως εισερχόμενος στη διασταύρωση των οδών Αγίας Φυλάξεως-Γλάδστωνος - Ελλάδος-16ης Ιουνίου 1943 στη Λεμεσό συγκρούστηκε με το όχημα της Εναγόμενης υπ'αριθμόν εγγραφής [ ]. Η ευθύνη για την πρόκληση του δυστυχήματος βαραίνει και τόσο τον Ενάγοντα όσο και την Εναγόμενη σε ποσοστό 50% έκαστος. (β) Ο Ενάγοντας το 2013 ήταν 20 χρόνων. Μετά το δυστύχημα μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Παρέμεινε για δύο ημέρες. Αρχικά εξετάστηκε από ιατρικό λειτουργό των Πρώτων Βοηθειών και έπειτα από τους ιατρούς οι οποίοι διαπίστωσαν άλγος και οίδημα αριστερής ποδοκνημικής με οίδημα και αιμάτωμα. Έφερε εγκαύματα τριβής και θλαστικό τραύμα οπίσθιας επιφάνειας αριστερού άκρου ποδός που έγινε συρραφή. Από τον ακτινολογικό έλεγχο διαπιστώθηκε αμφίσφυρο κάταγμα αριστερής ποδοκνημικής. (γ) Ο ΜΕ1 εξέτασε τον Ενάγοντα 4 φορές. Χειρουργήθηκε στις 24/09/2013 και διενεργήθηκε ανοικτή ανάταξη και εσωτερική οστεοσύνθεση έσω και έξω σφύρου. Αναγκάστηκε να αλλάξει την καθημερινότητα του, να πάρει φαρμακευτική αγωγή και να χρησιμοποιήσει πατερίτσες για τη βάδιση, για αντιμετώπιση συνεπειών. (δ) Με τη χειρουργική επέμβαση τοποθετήθηκαν υλικά οστεοσύνθεσης στην αριστερή ποδοκνημική άρθρωση-δύο βίδες με ροδέλες στο έσω σφυρό και πλάκα με πέντε βίδες στο έξω σφύρο. Ο Ενάγοντας για αφαίρεση των υλικών οστεοσύνθεσης θα χρειαστεί να υποβληθεί σε δεύτερη επέμβαση η οποία στοιχίζει €
- Η απόφαση είναι του Ενάγοντος. Η χειρουργική επέμβαση για αφαίρεση των υλικών οστεοσύνθεσης καλύτερα να γίνεται σε νεαρά άτομα ειδικότερα και θα πρέπει να αφαιρούνται εάν ο ασθενής έχει ενοχλήσεις. Σε σχέση με τον Ενάγοντα σύμφωνα με το θεράπων ιατρό του είναι αρκετά νέος ώστε να σκεφτεί να τα αφαιρέσει γιατί τα υλικά οστεοσύνθεσης που έβαζαν 10 χρόνια προηγουμένως προκαλούν λόγω συστολής πόνους ειδικά κατά την αλλαγή του καιρού. (ε) Στις 26/09/2013 εξετάστηκε για πρώτη φορά από το ΜΕ3 όπου και διαπίστωσε διάστρεμμα στον αυχένα, κάκωση δεξιού βραχίονα και αγκώνα, κάκωση κεφαλής, ζάλη, αμφισφύριο κάταγμα της αριστερής ποδοκνημικής άρθρωσης. (στ) Η τελευταία φορά που εξετάστηκε ο Ενάγοντας από το ΜΕ3 ήταν τον Ιανουάριο
- Τα ιατρικά έξοδα του ΜΕ3 ανέρχονται σε € 400, τα οποία δεν έχoυν πληρωθεί. (ζ) Φέρει μόνιμες χειρουργικές ουλές στην έσω πλευρά της αριστερής ποδοκνημικής άρθρωσης μήκους 5 εκ. και στην έξω πλευρά μήκους 8 εκ., μόνιμη αποχρωματισμένη ουλή στην έσω πλευρά της αριστερής ποδοκνημικής άρθρωσης μεγέθους 8χ1 εκ. Φέρει επίσης ουλή στο αριστερό μέτωπο μεγέθους 1χ1 εκ. Ο Ενάγοντας υποβλήθηκε σε φυσιοθεραπείες στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού και πλήρωσε το ποσό των €
- Υποβλήθηκε σε φυσιοθεραπείες ως φαίνεται στο Τεκμήριο 3 από το Νοέμβριο 2013 μέχρι και τον Ιανουάριο
- Επίσης ο Ενάγοντας υποβλήθηκε σε ιατρικά έξοδα. (η) Σταδιακά άρχισαν να υποχωρούν τα ενοχλήματα του Ενάγοντα μέχρι και το Νοέμβριο
- Ο Ενάγοντας προετράπηκε από το ΜΕ3 να επιστρέψει στις προ του δυστυχήματος ασχολίες του. Ουδέποτε συνέστησε στον Ενάγοντα να σταματήσει την πυγμαχία. (θ) Ο Ενάγοντας λόγω ορθοστασίας στην ποδοκνημική άρθρωση κουράζεται και αυτό τα οποία αποτελεί σύνηθες κατάλοιπο μετά από τέτοιους τραυματισμούς και μάλιστα με την παρουσία υλικών. Δυσκολεύεται να ανεβαίνει σκάλες και έχει πόνους στο πόδι του ειδικά στις αλλαγές του καιρού. (ι) Γενικά ένας τραυματίας με αμφισφύριο κάταγμα μπορεί όχι πάντα να έχει κατάλοιπα ακόμη κι αν χειρουργηθεί όπως αδυναμία εκτέλεσης έντονων δραστηριοτήτων ή να επηρεαστεί η ικανότητα του να εκτελέσει εργασία που απαιτεί πολύωρη ορθοστασία είτε βάδιση μεγάλων αποστάσεων. (κ) Η Εναγόμενη έχει υποστεί ειδικές αποζημιώσεις ύψους €1.889,00σ. Ενόψει της δήλωσης των μερών ως προς τον επιμερισμό της ευθύνης 50% έκαστος καθώς και της δηλώσεως προς αποδοχή της ανταπαίτησης της Εναγόμενης προχωρώ να εξετάσω τις αξιώσεις του Ενάγοντα ως προς τις ειδικές και γενικές αποζημιώσεις. Ειδικές αποζημιώσεις Σε σχέση με τις ειδικές ζημιές είναι καθιερωμένη αρχή ότι αυτές πρέπει να καταγράφονται στις έγγραφες προτάσεις και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα. Η Νομολογία επιβάλλει σε διάδικο την υποχρέωση να αποδεικνύει την ζημία του με θετική μαρτυρία.[5] Οι διάδικοι οφείλουν λοιπόν να αποδεικνύουν τις ειδικές ζημιές τους.[6] Η μαρτυρία η οποία κρίθηκε ως αξιόπιστη και έγινε αποδεκτή, σε συνάρτηση με τα ευρήματα του Δικαστηρίου, κρίνω ότι αποδεικνύουν στον απαιτούμενο βαθμό τα ακόλουθα ποσά τα οποία ο Ενάγοντας διεκδικεί ως ειδικές αποζημιώσεις. α) Ιατρικά Εξοδα €
- Το εν λόγω ποσό επιβεβαιώθηκε ότι οφείλεται και ότι αφορά τα ιατρικά έξοδα του ΜΕ
- Αποτελούν ειδικές ζημιές του Ενάγοντα συνεπεία του επίδικου συμβάντος και αφορά ζημιά που έχει υποστεί. Λαμβάνω υπόψη μου το γεγονός ότι δεν τα έχει ακόμη πληρώσει αλλά δε παρουσιάστηκε μαρτυρία ότι δε θα τα διεκδικήσει. Ο ΜΕ3 μάλιστα επιβεβαίωσε ότι δεν έχει ακόμη πληρωθεί. Παρατηρώ όμως ότι δεν προσκομίστηκε καμία απόδειξη από τον Ενάγοντα αναφορά με τα υπόλοιπα €
- Δεν έχει αποδείξει λοιπόν ο Ενάγοντας τη ζημιά του για το ποσό των €
- Συνεπώς κρίνω ότι δεν δικαιούται το ποσό των €
- β) Τα έξοδα φυσιοθεραπείας περιορίστηκαν κατά την ακροαματική διαδικασία σε €100, ποσό το οποίο εκ συμφώνου δηλώθηκε. Ο Ενάγοντας δικαιούται στο ποσό των €100 φυσιοθεραπειών. Σημειώνω ότι με την Έκθεση Απαίτησης ο Ενάγοντας ζητούσε ως ειδικές αποζημιώσεις περί του ποσού των €12.000 το οποίο περιορίστηκε κατά την ακροαματική διαδικασία σε €
- Ως αναφέρω ανωτέρω δικαιούται ο Ενάγοντας ως ειδικές αποζημιώσεις το ποσό των €
- Επίσης παρατηρώ ότι ο Ενάγοντας διεκδικεί σαν ειδικές αποζημιώσεις έξοδα μελλοντικής εγχείρισης και απώλεια εισοδήματος δύο μηνών λόγω μελλοντικής εγχείρησης. Ως έχει νομολογηθεί μελλοντικά ιατρικά έξοδα συμπεριλαμβάνονται στις γενικές αποζημιώσεις χωρίς όμως να επιδικάζεται τόκος γι' αυτά.[7] Επίσης οι μελλοντικές απώλειες και δαπάνες επιδικάζονται υπό τη μορφή γενικών αποζημιώσεων.[8] Συνεπώς οι εν λόγω αξιώσεις θα εξεταστούν σε κατοπινό στάδιο. Κρίνω ορθό να παραθέσω στο παρόν στάδιο ότι ενώ ο Ενάγοντας αξίωνε μεταξύ άλλων μέσω της Έκθεσης Απαίτησης του και απώλεια εισοδήματος για την περίοδο από 15/09/2013-15/03/2014 και ενώ στη μαρτυρία του αναφέρθηκε στη λήψη αναρρωτικής άδειας δεν παρουσίασε μαρτυρία για τις απολαβές που απώλεσε ή το είδος της εργασίας του και τις απολαβές του. Το Δικαστήριο δε θα μπορούσε όμως να επιδικάσει αποζημιώσεις στην απουσία μαρτυρίας. Γενικές Αποζημιώσεις Αναφορικά με τις αξιωμένες γενικές αποζημιώσεις, έχω κατά νου ότι ο σκοπός για τον οποίο επιδικάζονται είναι η δίκαιη αποζημίωση του θύματος για τη ζημιά και τραυματισμούς που έχει υποστεί και συναρτώνται άμεσα με τη σοβαρότητα των τραυμάτων, τον πόνο, την οδύνη, τη δυσχέρεια που προκαλούν τα τραύματα, τη διάρκεια των τραυμάτων και τα κατάλοιπα από τους τραυματισμούς με την όποια μορφή αυτά παίρνουν. Δεν υπάρχει μέτρο, ούτε ζυγαριά, με τα οποία θα μπορούσαμε να μετρήσουμε και να ζυγίσουμε αυτό τούτο τον τραυματισμό και τα όσα πιθανόν να έπονται απ' αυτόν, χωρίς όμως να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα[9]. Έχω επίσης κατά νου ότι το επιδικασθέν ποσό πρέπει να είναι εύλογο,[10] «κοινωνικά αποδεκτό»[11] και να αντανακλά την ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο που υπέστη το αθώο μέρος[12]. Επίσης, χωρίς όμως να πρόκειται για απόλυτο κανόνα, διαπιστώνεται μια γενικά αυξητική τάση στα ποσά που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσεις. [13] Η υποτίμηση του χρήματος στην περίοδο που διέρρευσε από τον χρόνο προηγουμένων επιδικασθέντων ποσών, είναι παράγοντας που κατά τον υπολογισμό των αποζημιώσεων θα πρέπει να λαμβάνεται υπ' όψιν.[14] Για τον λόγο αυτό, προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο με την έννοια του δεδικασμένου αλλά παρέχουν απλή καθοδήγηση στο Δικαστήριο.[15] Για σκοπούς καθοδήγησης ως προς το ύψος των γενικών αποζημιώσεων έχω λάβει υπόψη μου, το ύψος των αποζημιώσεων που επιδικάστηκαν σε περιπτώσεις όπου η φύση και έκταση των τραυματισμών όπως και τα κατάλοιπα των τραυμάτων ήταν αντίστοιχα ή προσομοίαζαν με την παρούσα υπόθεση (βλέπε ενδεικτικά Αριστείδου v Σιαηλή
(1998)1 ΑΑΔ 617, Τάσος Σολομωνίδης κ.α. v Μιχάλη Λοίζου Ζεβλού v Ρένου Σολομωνίδη
(2000)1 ΑΑΔ 28, Ανδρέας Παναγή v Χλόης Παναγιώτου
(2008)1Β Α.Α.Δ 1267, Ρολάνδος Κυριάκου v Μαρίου Σβάνα
(2012)1Β Α.Α.Δ 1810, Ανδρούλλα Οικονομίδου v Σωτήρη Κουβέλλα
(2012)1Γ Α.Α.Δ 2299, Κωνσταντίνου v Χριστοφή
(2003)1 Α.Α.Δ. 11, Μιχαλάκης Μιχαηλίδης v Κωνσταντίνος Βασιλειάδης Π.Ε. 306/2011, 04/10/2017), ECLI:CY:AD:2017:A334. Σε κάποιες υποθέσεις υπήρξαν και σοβαρότερα τραύματα αλλά αυτό δεν επηρέασε την κρίση μου ως προς το ύψος των γενικών αποζημιώσεων. Για σκοπούς γενικών αποζημιώσεων λοιπόν λαμβάνω υπόψη μου τον πόνο και ενόχληση που είχε και έχει ο Ενάγοντας στο πόδι του κατά την αλλαγή καιρού και ότι έχει πόνους μετά την επέμβαση, το γεγονός ότι όταν έγινε το δυστύχημα ήταν ηλικίας 20 ετών. Λαμβάνω υπόψη μου τη φύση και τα τραύματα για τα οποία διαγνώστηκε όπως και ότι οι περισσότερες ενοχλήσεις υποχώρησαν μέχρι το Νοέμβριο 2013, ότι για το κάταγμα της αριστερής ποδοκνημικής άρθρωσης υποβλήθηκε σε επέμβαση και τοποθετήθηκαν υλικά οστεοσύνθεσης αλλά και ότι για την αφαίρεση τους θα υποβληθεί σε άλλη επέμβαση. Επίσης έλαβαν υπόψη μου ότι έλαβε αναρρωτική άδεια για περίπου 6 μήνες, ότι υποβλήθηκε σε φυσιοθεραπείες και χρησιμοποίησε πατερίτσες για κάποιο χρονικό διάστημα. Σήμερα επίσης φέρει μόνιμες χειρουργικές ουλές, νιώθει κούραση, δυσκολεύεται να ανεβαίνει σκάλες και έχει πόνους στο πόδι του ειδικά στις αλλαγές του καιρού. Μπορεί όμως να επανέλθει στις δραστηριότητες του προ του ατυχήματος. Μπορεί να κάνει το άθλημα της πυγμαχίας αλλά όχι όπως προηγουμένως. Συνυπολογίζοντας όλα τα πιο πάνω, κρίνω ως εύλογο και δίκαιο, το ποσό των € 20.000 ως γενικές αποζημιώσεις επί πλήρους ευθύνης. Μελλοντικά ιατρικά έξοδα Ο Ενάγοντας θα χρειαστεί να υποβληθεί σε δεύτερη επέμβαση για αφαίρεση των υλικών οστεοσύνθεσης κατόπιν εισήγησης του θεράποντος ιατρού του (ΜΕ3) λόγω του νεαρού της ηλικίας του αλλά και λόγω του ότι τα υλικά που έβαζαν 10 χρόνια προηγουμένως λόγω συστολών κτλ προκαλούν ενοχλήσεις. Ο ΜΕ2 ανάφερε ότι μετά την επέμβαση έχει ενοχλήσεις. Δεν έχει αμφισβητηθεί εν πάση περίπτωση ότι μόνο με τη διενέργεια επέμβασης αφαιρούνται τα υλικά οστεοσύνθεσης. Ο ΜΕ1 επίσης συμφώνησε ότι μόνο με τη διενέργεια επέμβασης αφαιρούνται τα υλικά. Επίσης με τη μαρτυρία του ο ΜΕ3 εξήγησε ότι είθιστε σε νεαρά άτομα να αφαιρούνται και ότι αυτή είναι η συμβουλή του. Ο ΜΕ1 ανάφερε γενικά τη θέση του με τη συμβουλή επίσης να αφαιρούνται σε νεαρά άτομα. Κρίνω όμως ότι επειδή ο ΜΕ1 δεν είναι ο θεράπων ιατρός του Ενάγοντα δε είναι σε θέση σήμερα να κρίνει εάν πρέπει ο Ενάγοντας να προβεί στην επέμβαση. Ως έχει προκύψει από τη μαρτυρία που παρουσιάστηκε ο μόνος τρόπος για αφαίρεση των υλικών οστεοσύνθεσης είναι να διεξαχθεί επέμβαση. Τα υλικά οστεοσύνθεσης τοποθετήθηκαν στο πόδι του Ενάγοντα ως αποτέλεσμα του δυστυχήματος και των τραυματισμών που αυτός έχει υποστεί συνεπεία αυτού. Αφ ής στιγμής υπάρχει η δυνατότητα και η επιλογή αφαίρεση αυτών των υλικών με δεδομένο ότι πρόκειται για νεαρό άτομο και τη συμβουλή του ιατρού του ότι νεαρά άτομα πρέπει να τα αφαιρούν, ότι ειδικότερα τα υλικά που τοποθετήθηκαν 10 χρόνια πριν προκαλούν πόνους αλλά και με δεδομένο ότι μόνο με επέμβαση αφαιρούνται κρίνω ότι δε θα πρέπει ο Ενάγοντας να στερηθεί αυτής της δυνατότητας. Ήδη ο Ενάγοντας ανάφερε ότι έχει πόνους στο πόδι μετά την εγχείρηση και ότι επιθυμεί να κάνει την επέμβαση. Με αυτά τα δεδομένα η αναγκαιότητα επέμβασης προκύπτει με σκοπό την αφαίρεση των υλικών. Σημειώνω ότι γενικά ανάφερε εν πάση περίπτωση ο ΜΕ1 ότι υπάρχουν περιπτώσεις που η επέμβαση αν δε διενεργηθεί προκαλεί προβλήματα. Η πλευρά της Υπεράσπισης δεν παρουσίασε μαρτυρία ότι για παράδειγμα δε θα παρουσιάσει ο Ενάγοντας στο μέλλον προβλήματα ούτε ο ΜΕ1 ήταν σε θέση να ξέρει συγκεκριμένα για τον Ενάγοντα. Το γεγονός ότι μπορεί να υπάρχει δυσκολία στην αφαίρεση των υλικών δεν αποτελεί λόγο μη διενέργειας επέμβασης για αφαίρεση των οστών. Ο ΜΕ3 εξήγησε όμως ότι και δυσκολία να υπάρχει αντιμετωπίζεται. Δεν έχω ακούσει ιατρική μαρτυρία από την άλλη πλευρά εν πάση περίπτωση που να αναφέρει ότι δε θα πρέπει για κάποιο λόγο να διενεργηθεί η επέμβαση στον Ενάγοντα συγκεκριμένα. Συνεπώς με βάση τα πιο πάνω κρίνω ότι θα πρέπει να επιδικαστεί στον Ενάγοντα το ποσό των € 3000 ως έξοδα μελλοντικής εγχείρησης. Aπώλεια εισοδήματος δύο μηνών λόγω μελλοντικής εγχείρησης Ο Ενάγοντας δεν παρουσίασε κάποιο στοιχείο ή μαρτυρία αναφορικά με την εργασία του ή τη μισθοδοσία του για να μπορέσει να εξετάσει το Δικαστήριο εάν σε περίπτωση μελλοντικής εγχείρησης δικαιούται στο ποσό των €2000 που διεκδικεί. Σημειώνω επίσης ότι δε παρουσιάστηκε μαρτυρία ότι σε περίπτωση που διενεργηθεί η επέμβαση θα πρέπει ο Ενάγοντας να απουσιάσει από την εργασία του για περίοδο δύο μηνών. Το Δικαστήριο λοιπόν δεν έχει ενώπιον του τα απαραίτητα στοιχεία για να μπορέσει να εξετάσει την απαίτηση του Ενάγοντα και να κρίνει με βάση τις αρχές του πολλαπλασιαστή και του πολλαπλασιαστέου τυχόν απώλεια μελλοντικών απολαβών.[16] Η απαίτηση λοιπόν για μελλοντική απώλεια εισοδήματος δεν μπορεί να επιδικαστεί υπέρ του Ενάγοντα. Με αναφορά όλα όσα αναφέρονται ανωτέρω κρίνω ότι επί πλήρους ευθύνης θα πρέπει να επιδικαστεί υπέρ του Ενάγοντα το ποσό των € 500 ως ειδικές αποζημιώσεις και το ποσό των € 20.000 ως γενικές αποζημιώσεις πλέον € 3000 έξοδα μελλοντικής επέμβασης. Αναφορικά με την επιδίκαση τόκου ως προκύπτει από το άρθρο 58Α του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148, ο νόμος απολήγει στην παροχή δυνατότητας επιδίκασης τόκου για ολόκληρο ή μέρος του ποσού των αποζημιώσεων από την ημέρα γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος ή από οποιαδήποτε μεταγενέστερη ημερομηνία, ως ήθελε κριθεί δίκαιο. To Δικαστήριο δύναται να επιδικάζει τόκο ίσο με το ύψος του τόκου που καθορίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις των εδαφίων
(2),
(3)και
(4)του άρθρου 33 του περί Δικαστηρίων Νόμου Ν. 14/60 μετά των συναφών τροποποιήσεων. Ως έχει περαιτέρω νομολογηθεί επιδικάζεται νόμιμος τόκος από την ημέρα γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος εκτός εάν διαπιστωθεί αδικαιολόγητη καθυστέρηση ή ολιγωρία εκ μέρους του ενάγοντα. Ο νόμιμος τόκος επιδικάζεται επί του ποσού των γενικών αποζημιώσεων καθώς και επί των ειδικών αποζημιώσεων, μειωμένος όμως κατά το ήμισυ έτσι ώστε να αντισταθμιστεί το ότι δεν προκύπτει όλη η ζημιά από την αρχή.[17] Από τον φάκελο της υπόθεσης προκύπτει ότι υπάρχει κάποια μικρή καθυστέρηση στην καταχώρηση της αγωγής από τον Ενάγοντα. Ενώ το επίδικο συμβάν συνέβη το Σεπτέμβριο 2013 η αγωγή καταχωρήθηκε 8 μήνες μετά και η Έκθεση Απαίτησης ένα χρόνο μετά. Δεν κρίνω όμως ότι η καθυστέρηση είναι τόσο μεγάλη ώστε να στερηθεί ο Ενάγοντας της επιδίκασης τόκων από τη γένεση του αγώγιμου δικαιώματος ή ότι ο Ενάγοντας επέδειξε ολιγωρία καθότι μετά την γένεση του αγώγιμου δικαιώματος είναι λογικό να χρειάζεται κάποιος χρόνος προκειμένου να συλλεγεί υλικό και να γίνει προετοιμασία για την καταχώρηση της αγωγής. Κρίνω ορθό και δίκαιο λοιπόν όπως ο νόμιμος τόκος ετησίως να αρχίζει από τη γένεση του αγώγιμου δικαιώματος σε σχέση με τις γενικές αποζημιώσεις. Σε σχέση με τις ειδικές αποζημιώσεις κατ΄ εφαρμογή της απόφασης Φοινικαρίδης & άλλη v Γεωργίου & άλλων κρίνω ορθό και δίκαιο να επιδικαστεί τόκος από την ημέρα γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος μειωμένου όμως στο μισό αφού το ποσό των ειδικών ζημιών είναι γνωστό κατά το χρόνο της δίκης. Σε σχέση με τα μελλοντικά ιατρικά έξοδα δεν επιδικάζεται τόκος. Σημειώνω ότι ενόψει της δήλωσης των μερών περί καταμερισμού της ευθύνης σε 50% εκάστου των διαδίκων καταλήγω ότι θα πρέπει να εκδοθεί απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγόμενης για το ποσό των €11.500 ως γενικές αποζημιώσεις συμπεριλαμβανομένου των εξόδων μελλοντικής επέμβασης πλέον νόμιμο τόκο ετησίως από την 14/09/2013 επί του ποσού των € 10.000 μέχρι εξόφλησης, για το ποσό των €250 ως ειδικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από την 14/09/2013 μειωμένος στο ήμισυ μέχρι εξόφλησης αλλά και απόφαση υπέρ της Εναγόμενης για το ποσό των €944.50σ. ποσό που προκύπτει μετά τον επιμερισμό ευθύνης σε ποσοστό 50% έκαστος των διαδίκων με νόμιμο τόκο από την ημέρα καταχώρηση της Ανταπαίτησης. Κατάληξη Συνακόλουθα εκδίδονται αποφάσεις ως ακολούθως: Εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγόμενης για το ποσό των €11.500 πλέον νόμιμο τόκο ετησίως από την 14/09/2013 επί του ποσού των € 10.000 μέχρι εξόφλησης, για το ποσό των € 250 με νόμιμο τόκο από την 14/09/2013 μειωμένος στο ήμισυ μέχρι εξόφλησης, πλέον έξοδα στην κλίμακα της αγωγής όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Επί του ποσού των εξόδων επιδικάζεται νόμιμος τόκος από την ημέρα έκδοσης της απόφασης. Επίσης εκδίδεται απόφαση υπέρ της Εναγόμενης και εναντίον του Ενάγοντα για το ποσό των €944.50σ. με νόμιμο τόκο από την ημέρα καταχώρησης της Ανταπαίτησης πλέον έξοδα στην κλίμακα της αγωγής όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Επί του ποσού των εξόδων επιδικάζεται νόμιμος τόκος από την ημέρα έκδοσης της απόφασης. (Υπ.)............ Μ-Α Στυλιανού, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] Πουρίκος v Σάββα κ.α.
(1991)1 ΑΑΔ 507. [2] Ομήρου v. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 506. [3] Ελένη Τσαγγάρη Δημητρίου ν. Ανδριανής Κυριάκου Εγγλέζου κ.ά.
(1997)1 ΑΑΔ 1285). [4] Κώστας Στρατής ν. Πεντέλης - Εταιρείας Μωσαϊκών Λτδ
(1999)1 ΑΑΔ 1708 και Ανδρέας Ηλία κ.ά. ν. Δημήτρη Σταυρινίδη
(2000)1 ΑΑΔ 874). [5] Βλ. Ελισάβετ Ηρακλέους ν. Ρένου Πίτρου
(1994)1 ΑΑΔ 239, Ανδρέας Σπύρου ν. Άριστου Χ΄΄ Χαραλάμπους
(1989)1Ε ΑΑΔ 298, Λαζούρας ν. Σκυλλουριώτου
(1992)1 ΑΑΔ 168, Θεμιστοκλέους ν. Παρασκευά
(1992)1 ΑΑΔ 498, Aloupou and Another v. Hadjigeorghiou and Another
(1984)1 CLR 475. [6] Κούνουνα κ.α. ν. Κώστας Κυριάκου & Υιός Λτδ κ.α.
(2001)1 ΑΑΔ 2126. [7] Σολομωνίδη ν. Ζεβλού κα
(2000)1Α Α.Α.Δ 228 και Βλ. Στο σύγγραμμα McGregor on Damages 16η έκδοση, παρ.1653, στην σελ. 1077 υπό τον τίτλο Medical Expenses, αναφέρονται τα εξής:« Both expenses already incurred at the time of the trial and prospective expenses are recoverable, and while the rules of procedure require that the expenses already incurred and paid be pleaded as special damage and the prospective expenses as general damage, the division, which depends purely on the accident of the time that the case comes on for hearing, implies no substantive differences. Interest, however, is awarded on the special but not on the general damage. » [8] Jamal Ismail v. Μιχαήλ Αντωνίου κ.ά., Πολιτική Έφεση 333/09 ημερομηνίας 12/02/2014), ECLI:CY:AD:2014:A107 [9] Χαριλάου ν Νικολάου
(2003)1 Α.Α.Δ. 1460, Fletcher v Autocar Transporters Ltd [1968] 1 All E.R. 726, Constantinou v Salahouris
(1969)1 C.L.R. 416. [10] Βαρβάρα Χρίστου Μιχαήλ ν Φίλιος Συκοπετρίτης Λτδ
(2000)1 Α.Α.Δ. 1049, Κώστας Ιακώβου ν Αλέξανδρος Παπαδάκη κ.α.
(2000)1 Α.Α.Δ. 2079 [11] Paraskevaides (Overseas) Ltd v Christofi
(1982)1 C.L.R. 789 [12] Φοινικαρίδης κ.α. ν Γεωργίου κ.α.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475, Παναγή ν Θεοδώρου
(1992)1 Α.Α.Δ. 1303, Μαυροπετρή ν Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66 [13] Παναγή ν Θεοδώρου κ.α.
(1992)1 Α.Α.Δ. 1303, Κωνσταντίνου ν Ιωάννου
(1993)1 Α.Α.Δ. 669 [14] (βλ.Σύγραμμα Φρίξου Νικολαΐδη 'Αποζημιώσεις για Σωματικές Βλάβες' παρ. 1-21, σελ. 25) [15] Ιακώβου ν Παπαδάκη κ.α
(2000)1Γ Α.Α.Δ 2079) [16] Κολάνη v Tαμπούρα
(2010)1 (Β) Α.Α.Δ. 1108. [17](βλέπε Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 475 και Θεοδούλου ν. A. Panayides Contracting Ltd
(1999)1 A.A.Δ. 2134). cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο