M.P.M. PYXEL STUDIOS LTD ν. Λ. Τ., Αγωγή αρ. 732/2014, 31/8/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2022:A184 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χρ. Μίτλεττον, Ε.Δ. Αγωγή αρ. 732/2014 M.P.M. PYXEL STUDIOS LTD Ενάγουσα v. Λ. Τ. Εναγόμενη Ημερομηνία: 31 Αυγούστου 2022 Εμφανίσεις: Για Ενάγουσα: Χρ. Νικολαΐδης για Andreas L. Neokleous Chambers LLC Για Εναγόμενη: Χρ. Θ. Χριστάκη Α Π Ο Φ Α Σ Η Το πλαίσιο της διαφοράς Η Ενάγουσα, ημεδαπή εταιρεία, ισχυρίζεται πως συμφώνησε να ετοιμάσει μελέτη και σχέδια για την εμπορική ανάπτυξη του παραλιακού τεμαχίου της Εναγόμενης, που περιγράφεται στην αγωγή. Η συμφωνία ήταν για το συνολικό ποσό των €30.000,00 πλέον Φ.Π.Α. και περιλάμβανε τρία στάδια. Στο πρώτο στάδιο, για €7.500,00 πλέον Φ.Π.Α., θα καθορίζονταν τα κύρια πλάνα για την ανάπτυξη σύμφωνα με τα επιθυμητά ή επιλεγόμενα σχέδια, και αυτά θα παρουσιάζονταν μέσω τρισδιάστατου μοντέλου ή κολάζ αποτελούμενου από εικόνες ή και κείμενα. Είναι η θέση της Ενάγουσας πως η ίδια εκτέλεσε πλήρως το πρώτο στάδιο, δηλαδή παρέδωσε προς την Εναγόμενη επιμελώς μελέτη διαφόρων επιλογών για την εμπορική ανάπτυξη, εντός του συμφωνηθέντος χρόνου των τεσσάρων εβδομάδων, ωστόσο η Εναγόμενη, ενώ την 10.12.2012 κατέβαλε στην Ενάγουσα ποσό €3.750,00 χωρίς Φ.Π.Α., παρέλειψε να καταβάλει οποιοδήποτε άλλο ποσό. Με επιστολή των δικηγόρων της Ενάγουσας τερματίστηκε η συμφωνία και η Ενάγουσα διεκδικεί το ποσό των €5.100,00 που οφείλεται για την εκτελεσθείσα εργασία του πρώτου σταδίου, πλέον αποζημιώσεις για παράβαση της σύμβασης. Η Εναγόμενη, δεν αρνείται πως συνάφθηκε με την Ενάγουσα συμφωνία για μελέτη και σχέδια για την εμπορική ανάπτυξη του τεμαχίου της, για συνολικό ποσό €30.000,00 πλέον Φ.Π.Α., και ότι η συμφωνία περιλάμβανε τρία στάδια. Στο πρώτο στάδιο, για €7.500,00 πλέον Φ.Π.Α., το 50% θα πληρώνονταν προκαταβολικά με την έναρξη του έργου, και το άλλο 50% στο τέλος του πρώτου σταδίου. Κατά τη θέση της Εναγόμενης, το πρώτο στάδιο αφορούσε τη δημιουργία και παρουσίαση τριών διαφορετικών και διακριτών επιλογών ή ιδεών ή προτάσεων (concepts) αναφορικά με τον τρόπο και το είδος ή τη φύση της ανάπτυξης, όπου η Εναγόμενη θα επέλεγε το ένα, και θα αποφάσιζε την τυχόν περαιτέρω συνέχιση και εξέλιξη της συμφωνίας της με την Ενάγουσα. Είναι η θέση της Εναγόμενης πως, αντί η Ενάγουσα να παρουσιάσει στην Εναγόμενη τρία διαφορετικά "concepts", παρουσίασε τρία διαφορετικά σχέδια για ένα "concept", αποκλειστικά για την ανέγερση ξενοδοχείου. Με αυτό τον τρόπο, είναι η Ενάγουσα που παράβηκε τη συμφωνία της, αφήνοντας ημιτελές το πρώτο στάδιο, ενώ η Εναγόμενη είχε πληρώσει το 50%, και είναι η Εναγόμενη που τερμάτισε τη συμφωνία. Συνεπώς, η θέση της είναι πως, όχι μόνον δεν οφείλει οποιοδήποτε άλλο ποσό στην Ενάγουσα, αλλά θα πρέπει να της επιστραφεί και το ποσό των €3.750,00, που ανταπαιτεί. Με την Απάντηση στην Υπεράσπιση και Υπεράσπιση στην Ανταπαίτηση, η Ενάγουσα αρνείται τις διαφορετικές θέσεις της Εναγόμενης, και ισχυρίζεται πως τα τρία "concepts" θα αναπτύσσονταν στη βάση του πλάνου που θα επέλεγε και επέλεξε η Εναγόμενη, που ήταν η ανέγερση ξενοδοχείου, με όλες τις κατάλληλες ή και ικανοποιητικές εγκαταστάσεις για προσέλκυση τουρισμού. Τα "concepts" για τη ξενοδοχειακή ανάπτυξη θεμελιώνονταν στις διαφορετικές μορφές τουρισμού, ανάλογα με τις ιδιαίτερες ανάγκες ή προτιμήσεις και ενδιαφέροντα μιας συγκεκριμένης ηλικιακής ή κοινωνικής ομάδας. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ενάγουσα ετοίμασε σχέδια για μαζικό τουρισμό και για εναλλακτικές μορφές τουρισμού, καθότι ο Πρωταράς αποτελεί ισχυρό πόλο έλξης κάθε είδους τουριστικού κοινού, και θεωρεί πως η Εναγόμενη προσπαθεί τεχνηέντως να αποφύγει τις συμβατικές της υποχρεώσεις. Η Ενάγουσα επιμένει στη δική της αξίωση και αρνείται την ανταπαίτηση της Εναγόμενης. Ενώ δεν αμφισβητείται ότι συνάφθηκε μεταξύ των διαδίκων μία γραπτή συμφωνία, για παροχή υπηρεσιών από την Ενάγουσα στην Εναγόμενη σε τρία στάδια, επίδικα, εκ των δικογράφων, είναι καταρχήν το τι ακριβώς συμφωνήθηκε μεταξύ των διαδίκων για το πρώτο στάδιο, εάν δηλαδή το περιεχόμενο της συμφωνίας των μερών ήταν η δημιουργία τριών διαφορετικών "concepts" με αναφορά τρία διαφορετικά είδη εμπορικής ανάπτυξης, όπως ισχυρίζεται η Εναγόμενη, ή τρία διαφορετικά "concepts" για την εμπορική ανάπτυξη της επιλογής της Εναγόμενης που ήταν ξενοδοχείο, όπως ισχυρίζεται η Ενάγουσα. Έπειτα, με δεδομένο το περιεχόμενο της συμφωνίας για το πρώτο στάδιο, όπως αυτό θα ερμηνευτεί, τι εκπληρώθηκε και τι δεν εκπληρώθηκε, από ποιον τερματίστηκε η συμφωνία, κι αν υπάρχει δικαίωμα οποιουδήποτε εκ των μερών σε αποζημιώσεις, και το ύψος αυτών. Διαδικασία Για την επίλυση της διαφοράς, διεξήχθη ακροαματική διαδικασία που διήρκησε περίπου 7 ώρες και 20 λεπτά. Η απαίτηση και η ανταπαίτηση συνεκδικάστηκαν. Η Ενάγουσα προσκόμισε μαρτυρία από τον κύριο Μ. Γ. (ΜΕ1), που αντεξετάστηκε από τον συνήγορο της Εναγόμενης, και η Εναγόμενη κατέθεσε ως μάρτυρας η ίδια (ΜΥ1) και αντεξετάστηκε από τον συνήγορο της Ενάγουσας. Τηρήθηκαν πρακτικά της διαδικασίας, που βρίσκονται στον φάκελο της υπόθεσης, και περιλαμβάνουν το σύνολο της μαρτυρίας. Μετά το πέρας της παρουσίασης της μαρτυρίας, οι δικηγόροι των δύο πλευρών αγόρευσαν, δια γραπτών αγορεύσεων. Είναι σε γνώση του Δικαστηρίου ό,τι έχει αναφερθεί, ακόμα κι αν δεν μεταφέρεται αυτούσιο ή δεν γίνεται ειδική ή λεπτομερής μνεία. Μαρτυρία και εξέταση της υπόθεσης Ακούγεται μαρτυρία μόνον σε σχέση με τα θέματα που αμφισβητούνται και θα πρέπει να αποφασιστούν. Σε αξιολόγηση υπόκειται η αντικρουόμενη μαρτυρία επί των επιδίκων θεμάτων, για να μπορέσει να καταλήξει το Δικαστήριο ως προς το ποια είναι η αξιόπιστη μαρτυρία στην οποία μπορεί να βασιστεί για να προβεί σε ευρήματα. Η συμπεριφορά και οι τρόποι των μαρτύρων (demeanour) στο εδώλιο[1], που το Δικαστήριο είχε την ευκαιρία να παρατηρήσει καθ' όλη την διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, σε συνάρτηση με το περιεχόμενο της μαρτυρίας τους, προσεγγίζονται με παράλληλους άξονες το σύνολο της μαρτυρίας αλλά και την αντικειμενική όψη των πραγμάτων[2]. Η εκδοχή του κάθε μάρτυρα δεν προσεγγίζεται μικροσκοπικά, με αναφορά στις λέξεις που χρησιμοποιήθηκαν ή τη σειρά τους, αλλά ως ένα σύνολο μέσα στη ζωντανή ατμόσφαιρα της προφορικής δίκης, με όσα την περιστοιχίζουν, και στην οποία ο προφορικός λόγος των μαρτύρων μπορεί να μην είναι σε τέλεια γλώσσα ή καλά συνταγμένος ή απόλυτα ακριβής. Η συμφωνία για το πρώτο στάδιο Για το θέμα αυτό, σχετική ήταν η μαρτυρία του ΜΕ1 και της Εναγόμενης (ΜΥ1). Ο ΜΕ1, εκ των διευθυντών της Ενάγουσας, κατέθεσε γραπτή δήλωση, για να αποτελέσει μέρος της κυρίως εξέτασής του[3] (Έγγραφο Α). Ομοίως έπραξε και η Εναγόμενη (Έγγραφο Β). Ο ΜΕ1 θεώρησε αναγκαίο να αναφερθεί στα γεγονότα που προηγήθηκαν της συμφωνίας, για να εξηγήσει το τι ακριβώς συμφωνήθηκε, όπως στη συνέχεια έπραξε και η ΜΥ1. Με δεδομένη την αμφισβήτηση ως προς το τι συμφωνήθηκε, τις διαφορετικές θέσεις των διαδίκων, και προς υποβοήθηση της ερμηνείας της σύμβασης, το Δικαστήριο δέχθηκε την κατάθεση της μαρτυρίας αυτής, με την επιφύλαξη της περαιτέρω εξέτασής της στο στάδιο της αξιολόγησης, όταν θα είναι ενώπιον του η γραπτή συμφωνία αλλά και το σύνολο της μαρτυρίας. Συναφώς παρεμβάλλεται πως, όταν υπάρχει αμφισβήτηση του νοήματος της συμφωνίας, χρήζει ερμηνείας. Η πρόθεση ή βούληση των συμβαλλομένων μερών είναι αυτή που δείχνουν οι εκφρασμένες λέξεις, παρά εκείνη που προκύπτει από τις ανέκφραστες επιθυμίες, και εντοπίζεται με βάση το κείμενο, εκ του νοήματος των λέξεων. Όπως υποδεικνύεται μέσα από πλούσια νομολογία[4], ερμηνεία είναι ο καθορισμός του νοήματος που το έγγραφο θα μπορούσε να μεταδώσει σε έναν λογικό άνθρωπο που γνωρίζει ό,τι ευλόγως θα γνώριζαν και τα συμβαλλόμενα μέρη, και βρίσκεται στην ίδια θέση στην οποία βρίσκονταν τα συμβαλλόμενα μέρη, κατά τον χρόνο συνομολόγησης της σύμβασης. Τυχόν εμπορικός χαρακτήρας της σύμβασης, λαμβάνεται υπόψη, οπότε, όταν ένας όρος επιδέχεται διαφορετικές ερμηνείες, υιοθετείται η ερμηνεία που συνάδει με την κοινή επιχειρηματική λογική, απαντώντας στο ερώτημα τι θα κατανοούσε ένας λογικός άνθρωπος ότι αυτά τα συμβαλλόμενα μέρη έχουν συμφωνήσει, εάν αυτός διέθετε το ίδιο γνωστικό υπόβαθρο και βρισκόταν στην ίδια θέση με τα συμβαλλόμενα μέρη κατά τον χρόνο της σύμβασης. Το πλαίσιο μέσα στο οποίο τοποθετείται ο λογικός άνθρωπος δεν δίνεται αφηρημένα και αόριστα, αλλά σε μια συγκεκριμένη ολότητα, που περιλαμβάνει οτιδήποτε (σχετικό) θα μπορούσε να έχει επιδράσει στον τρόπο με τον οποίον η γλώσσα του εγγράφου, ως διαμορφώθηκε, θα μπορούσε να τύχει κατανόησης. Δεν περιλαμβάνονται οι προσυμβατικές διαπραγματεύσεις, ούτε οι διακηρύξεις των προθέσεων. Το νόημα που αναζητείται δεν ταυτίζεται κατ' ανάγκη με το νόημα των λέξεων στα λεξικά. Είναι αυτό που τα μέρη, χρησιμοποιώντας αυτές τις λέξεις, ευλόγως θα κατανοούσαν ότι σημαίνει. Ο προαναφερόμενος κανόνας αντανακλά τη θέση πως, όταν τα μέρη μπαίνουν στη διαδικασία να διατυπώσουν γραπτώς ό,τι συμφώνησαν, δεν γίνονται με ευκολία λάθη. Η πρωταρχική πηγή για να καταστεί κατανοητό τι εννόησαν τα συμβαλλόμενα μέρη στη γλώσσα που χρησιμοποίησαν είναι το συνηθισμένο νόημα των λέξεων, επομένως, όταν δεν υπάρχει ασάφεια στο νόημα, αυτό ισχύει, οπουδήποτε κι αν οδηγεί. Εάν διαπιστώνεται ότι συνέβη λάθος όσον αφορά τη γλώσσα ή τη χρήση της, δεν απαιτείται από το Δικαστήριο να δώσει στα μέρη πρόθεση που δεν θα μπορούσαν να έχουν[5]. Το Δικαστήριο, ερμηνεύοντας μια σύμβαση, δεν θα βελτιώσει τη διαπραγματευτική ή συμβατική θέση οποιουδήποτε συμβαλλόμενου μέρους[6], δεν θα παράγει τη σύμβαση με βάση ό,τι νομίζει πως ήθελαν τα μέρη κατά τον χρόνο σύναψής της, αν και μπορεί να διαγνώσει τη βούληση των μερών μέσα από τη διερεύνηση του πλαισίου ή μέσα από την ίδια να «διορθώσει» δια ερμηνείας προφανή λάθη (χωρίς να πλάθει τη σύμβαση). Όταν οι όροι μιας συμφωνίας τέθηκαν γραπτώς, δεν επιτρέπεται η εξωγενής μαρτυρία (extrinsic evidence) για να αντικρούσει ή να διαφοροποιήσει το περιεχόμενό της (parol evidence rule). Ωστόσο, η εξωγενής μαρτυρίας μπορεί να είναι αποδεκτή αποκλειστικά και μόνο για σκοπούς υποβοήθησης της ερμηνείας, όταν υπάρχει πραγματικά αμφίβολο ή ασαφές νόημα[7] ή όταν δημιουργείται αντίφαση με το νόημα της ίδιας λέξης ή φράσης που περιέχεται σε άλλο έγγραφο που συνεξετάζεται[8] ή όσον αφορά τη σημασία τεχνικών όρων, για τη διάγνωση, τέλος πάντων, του πλαισίου, αλλά και τούτο υπό δύο εξαιρέσεις (που επαναφέρουν τον κανόνα). Η πρώτη εξαίρεση αφορά στις προηγούμενες διαπραγματεύσεις και στη διάγνωση των προθέσεων των μερών. Οι προηγούμενες διαπραγματεύσεις μπορούν, όμως, να εισαχθούν στη μαρτυρία, για την απόδειξη ότι ένα γεγονός είναι σχετικό και εμπίπτει στο πλαίσιο που ήταν γνωστό στα μέρη[9] ή για την απόδειξη του ότι τα μέρη έχουν προσδώσει σε συγκεκριμένες λέξεις ή φράσεις συγκεκριμένο (διαφορετικό από το συνηθισμένο) νόημα ("private dictionary rule")[10] ή ότι υπάρχει προηγούμενη συμφωνία μεταξύ των μερών μη προπαρασκευαστική της υπό κρίση συμφωνίας και εφόσον η προσκόμιση της μαρτυρίας είναι ουσιαστική[11], σε κάθε περίπτωση με τρόπο ώστε η μαρτυρία αυτή (όσον αφορά το ερμηνευτικό πλαίσιο στο οποίο εισέρχεται το Δικαστήριο) να διαχωρίζεται από οποιαδήποτε άλλη μη επιτρεπτή μαρτυρία που τυχόν αφορά στο τι συμφωνήθηκε μεταξύ των συμβαλλομένων μερών. Η δεύτερη εξαίρεση αφορά στη συμπεριφορά των μερών μετά την υπογραφή της σύμβασης. Μπορεί να προσκομιστεί, όμως, μαρτυρία προς απόδειξη του γεγονότος ότι η συμφωνία τροποποιήθηκε με μεταγενέστερη συμφωνία ή για την έγερση κωλύματος (estoppel), αλλά όχι για να αλλοιωθεί το αρχικό νόημα της σύμβασης. Δίδονται περαιτέρω ερμηνευτικές οδηγίες, που συνοψίζονται εγκυκλοπαιδικά[12]: Οι γενικές λέξεις ερμηνεύονται σύμφωνα με τη φύση των περιστάσεων ή το πρόσωπο· σε περίπτωση αμφιβολίας, οι λέξεις στο λειτουργικό μέρος της σύμβασης ερμηνεύονται υπό το φως του λοιπού μέρους της σύμβασης· όταν μια λίστα συγκεκριμένων πραγμάτων ή μια συναφής τάξη ακολουθείται από γενικές λέξεις, τεκμαίρεται ότι οι γενικές λέξεις ερμηνεύονται υπό το φως των προηγούμενων ειδικών· όταν συγκεκριμένο πρόσωπο, δικαίωμα ή πράγμα περιλαμβάνεται στη σύμβαση, ενδεχομένως να ενδείκνυται πρόθεση εξαίρεσης οποιουδήποτε άλλου προσώπου, δικαιώματος ή πράγματος· σε συμβάσεις που καταρτίζουν άτομα χωρίς ειδικές γνώσεις, δεν υπάρχει τεκμήριο κατά του πλεονασμού· η διατύπωση των προνοιών υπερτερεί έναντι της διατύπωσης των επικεφαλίδων· οι εμπορικές συμβάσεις ερμηνεύονται σύμφωνα με την πρακτική και τα έθιμα των εμπόρων, νοουμένου ότι αυτά δεν είναι αντίθετα με το περιεχόμενο της σύμβασης· όταν είναι διατυπωμένες σε σταθερές φόρμες, χρήζουν και ομοιόμορφης ερμηνείας· οποιαδήποτε διάσταση μεταξύ του νοήματος των λέξεων και του νοήματος των εικόνων, επιλύνεται υπέρ του νοήματος των λέξεων· τεκμαίρεται ότι ένα πρόσωπο δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει κάποια συμβατική πρόνοια για να βασίσει δική του αντισυμβατική συμπεριφορά. Ο κανόνας "contra proferentem" ή "verba fortius accipiuntur contra proferentem" (οι λέξεις πρέπει να ερμηνεύονται κυρίως εναντίον εκείνου που τις χρησιμοποιεί), κατά την παλαιά Doe d Davies v. Williams
(1788)1 Hy Bl 25, επίσης, προκύπτει από το αμφίβολο νόημα των προνοιών μιας σύμβασης. Έχει την έννοια ότι η ερμηνεία, σε τέτοια περίπτωση, τείνει να είναι εις βάρος εκείνου που επιχειρεί να βασιστεί στην αμφίβολη πρόνοια, προκειμένου να εξουδετερώσει κάποια βασική υποχρέωσή του ή ένα νόμιμο καθήκον επιμέλειας που έχει ανεξάρτητα από τη σύμβαση. Έχει, επίσης, την έννοια ότι η ερμηνεία τείνει να είναι εναντίον και του μέρους που επιχείρησε την ένταξή της (κατόπιν ερμηνείας) αμφίβολης πρόνοιας στη συμφωνία, δηλαδή εναντίον του συντάκτη της[13]. Όπως αναφέρει ο ΜΕ1, η Ενάγουσα είναι εταιρεία εγγεγραμμένη στην Κύπρο (Τεκμήριο 1) που ασχολείται με τη διακόσμηση εσωτερικών χώρων, τον σχεδιασμό διαφημίσεων, λογότυπων, τη δημιουργία διακοσμητικών και τρισδιάστατων μοντέλων και σχεδίων από εικόνες και κείμενα. Περί τον Οκτώβριο του 2012, ο ΜΕ1 γνωρίστηκε με την Εναγόμενη μέσω τρίτου προσώπου, ενός πολιτικού μηχανικού που συνεργάζονταν με την Ενάγουσα και είχε επαγγελματική σχέση με την αδελφή της Εναγόμενης. Στη συνάντηση που είχε ο ΜΕ1 με την Εναγόμενη, του αναφέρθηκε πως ο αδελφός της Εναγόμενης, επίσης ιδιοκτήτης παραλιακού ακινήτου, είχε ανεγείρει ξενοδοχείο στο μερίδιό του, και με δεδομένο ότι και η αδελφή της Εναγόμενης ενδιαφέρονταν να αναπτύξει ξενοδοχείο, η Εναγόμενη ενδιαφέρονταν να αναπτύξει και η ίδια εμπορικά το δικό της τεμάχιο. Είχε ήδη ξεκινήσει διαδικασία για εξασφάλιση πολεοδομικής άδειας για διαχωρισμό. Ο στόχος της Εναγόμενης, όπως αντιλήφθηκε ο ΜΕ1, ήταν να ληφθεί χρηματοδότηση για την ανέγερση ενός ξενοδοχείου από επενδυτές στους οποίους η Εναγόμενη θα παρουσίαζε κάποιο πλάνο ή σχέδιο, υπηρεσία που μπορούσε να προσφέρει η Ενάγουσα. Ο ΜΕ1 της ανέφερε ότι θα έπρεπε αρχικά να έρθει σε επαφή ο πολιτικός μηχανικός με τον αρχιτέκτονα που συνεργάζονταν η Ενάγουσα, για να ληφθούν πληροφορίες για την πολεοδομική ζώνη, το ποσοστό δόμησης και κάλυψης, και την ανάπτυξη που θα μπορούσε να γίνει στο ακίνητο. Η πληροφόρηση από τον αρχιτέκτονα ήταν αναγκαία, για να μπορέσει η Ενάγουσα να προχωρήσει σε τρισδιάστατα σχέδια (massing models - 3D designs). Στο μεσοδιάστημα, πριν από την υπογραφή της συμφωνίας, όπως ανέφερε ο ΜΕ1, έγινε και μία άλλη συνάντηση, στην οποίαν ήταν και η Εναγόμενη και η αδελφή της, όπου συζητήθηκε η από κοινού ανάπτυξη, εφόσον και οι δύο αδελφές ήθελαν ξενοδοχειακές μονάδες, προκειμένου να γίνει μία μεγαλύτερη, που θα ήταν ελκυστικότερη· επιλογή που εν πάση περιπτώσει είχε απορριφθεί. Είχε επίσης στο μεταξύ εξασφαλιστεί η άδεια για διαχωρισμό, όπως φαίνεται από επιστολή του πολιτικού μηχανικού προς την Εναγόμενη ημερομηνίας 19.11.2012 (Τεκμήριο 2). Στο Τεκμήριο 2, γίνεται αναφορά σε εκκρεμή διαδικασία εξασφάλισης άδειας οικοδομής για εστιατόριο με πισίνα, και σε συνέχιση της εργασίας για ολοκληρωμένη μελέτη ανάπτυξης στο τεμάχιο. Την 29.11.2012, ήταν η συνάντηση με την Εναγόμενη για την υπογραφή της συμφωνίας. Παρών ήταν και ο σύζυγος της Εναγόμενης και ο πολιτικός μηχανικός. Υπογράφθηκε η συμφωνία του Τεκμήριο
- Ο ΜΕ1, όπως αναφέρει, αντιλαμβάνεται πως η συμφωνία (Τεκμήριο 21), όσον αφορά το πρώτο στάδιο, ήταν για να καθοριστούν τα κύρια πλάνα και η φιλοσοφία που θα ακολουθούνταν για την ανάπτυξη στη συνέχεια, μέσα από την παρουσίαση τριών διαφορετικών διακριτών επιλογών - προτάσεων (concepts) αναφορικά με την επιχειρηματική αξιοποίηση του μεριδίου της, και μέσα από τρισδιάστατα σχέδια (massive model) ξενοδοχείων με ιδιαίτερους σχεδιασμούς, για να επιλέξει η Εναγόμενη. Οι τρεις διαφορετικές επιλογές θα έπρεπε να ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες συνθήκες της έκτασης και σχήματος του μεριδίου της Εναγόμενης, για να επιτευχθεί η μέγιστη οπτική των δωματίων προς τη θάλασσα και το συγκεκριμένο τουριστικό προϊόν, δηλαδή το ξενοδοχείο, θα έπρεπε να θεμελιώνει τις διαφορετικές μορφές τουρισμού που προσελκύει η συγκεκριμένη περιοχή του Πρωταρά. Θεωρεί, ο ΜΕ1, πως ο ισχυρισμός της Εναγόμενης πως δεν συμφώνησε με την Ενάγουσα τον σχεδιασμό τριών μορφών ξενοδοχείου, αλλά τρείς διαφορετικές σε είδος αναπτύξεις, είναι σκέψη της Εναγόμενης εκ των υστέρων, για να αποφύγει τη συμβατική της υποχρέωση να πληρώσει την εργασία της Ενάγουσας. Τούτο, κατά τη γνώμη του, μαρτυρείται και από το γεγονός πως, εν τέλει, στο ακίνητο της Εναγόμενης ανεγέρθηκε ξενοδοχείο, ο σχεδιασμός του οποίου, μάλιστα, όπως περιέπεσε στην αντίληψη του ΜΕ1, από έρευνά του στο διαδίκτυο, είχε ως βάση μια εκ των προτάσεων της Ενάγουσας (Τεκμήρια 18, 19, 20). Κατά την αντεξέταση του ΜΕ1, αναλώθηκε αρκετός χρόνος, για να εξηγηθεί τι ακριβώς κάνει η Ενάγουσα, και πώς ακριβώς θα εξυπηρετούσε την Εναγόμενη η παρέμβαση της Ενάγουσας. Εν τέλει, μέσα από μια σειρά ερωτήσεων, ο μάρτυρας ανέφερε πως, εάν ο πελάτης δεν γνωρίζει τι θέλει να κάνει και δεν υπάρχει εξ αρχής μια τοποθέτηση, είναι εξαιρετικά δύσκολο για την Ενάγουσα να τον βοηθήσει· δεν μπορεί να δημιουργηθεί κάτι από το πουθενά. Κάθε πελάτης, όπως ανέφερε, πάντοτε έχει υπόψη του τι θέλει, δεν συμβαίνει ποτέ να έρθει κάποιος και να πει «δεν ξέρω τι θέλω, δημιουργείστε μου κάτι». Ο ΜΕ1 ανέφερε, με αβεβαιότητα, πως έγιναν δύο συναντήσεις, αλλά τις περισσότερες φορές η επικοινωνία με την Εναγόμενη ήταν μέσω του πολιτικού μηχανικού. Πριν από την πρώτη επίσκεψη, όπως ο ΜΕ1 γνωρίζει, πάλι μέσω του πολιτικού μηχανικού, η Εναγόμενη είχε επισκεφθεί με τον πολιτικό μηχανικό διάφορες τουριστικές μονάδες, για να πάρουν ιδέες, και να καταλήξουν στο τι ήθελαν να κάνουν, και εκείνες ήταν βασικά ξενοδοχειακές μονάδες. Η Ενάγουσα, εκτός από ξενοδοχεία, σχεδιάζει και άλλα είδη αναπτύξεων, εξοχικές κατοικίες, διαμερίσματα, επαύλεις, και άλλες, αλλά παράγει τις ιδέες βάσει των διαφόρων θεμάτων. Η Εναγόμενη είχε πει στον πολιτικό μηχανικό τι ήθελε, και επειδή ήταν λίγο αναποφάσιστη ως προς συγκεκριμένη κατεύθυνση τη δεδομένη στιγμή, χρησιμοποίησε τις υπηρεσίες της Ενάγουσας. Εκεί όπου βρίσκεται το ακίνητο, συνδέεται με δύο άλλα ακίνητα που διαχωρίστηκαν, αλλά το όλο ανήκει στην οικογένεια. Ο αδελφός της είχε ήδη ξενοδοχείο που βρισκόταν σε λειτουργία. Στο παρακείμενο οικόπεδο, και πάλι, γίνονταν σχέδια για να κτιστεί ξενοδοχείο. Επειδή τα σχήματα των ακινήτων είναι τόσο περιορισμένα, ο πολιτικός μηχανικός προσπάθησε στην αρχή να φέρει τις δύο αδερφές μαζί, να δημιουργήσουν κάτι κοινό, μία οντότητα, αντί δύο ξεχωριστά. Η κατεύθυνση ως προς την οποία δεν μπορούσε η Εναγόμενη να αποφασίσει ήταν εάν θα έκανε ένα μεγάλο ξενοδοχείο ή δύο ξεχωριστά. Θα έρχονταν στην Ενάγουσα για να της πουν τι αποφάσισαν, μεταξύ των επιλογών να χρησιμοποιήσουν όλο το ακίνητο για ένα μεγάλο ξενοδοχείο ή μόνο το τεμάχιο της Εναγόμενης, για να κτιστεί ένα μικρότερο. Και η Ενάγουσα είχε προτείνει κοινή ανάπτυξη των μεριδίων, γιατί ως είναι το σχήμα του ακινήτου, θα ήταν πιο καλό αισθητικά, και πιο εύκολο να αναπτυχθεί, μεγαλύτερο και πιο άνετο. Ο ΜΕ1 επέμεινε στην εκδοχή ότι οι πληροφορίες που του τελικά δόθηκαν ήταν πως η Εναγόμενη ήθελε να ανεγείρει ξενοδοχείο στο δικό της τεμάχιο, γι' αυτό δημιούργησε τρία σχέδια, όχι ένα, που εξέφραζαν τρεις ιδέες για ξενοδοχείο. Το Τεκμήριο 21 ετοιμάστηκε από την Ενάγουσα. Κατά τον μάρτυρα, η εμπορική ανάπτυξη σημαίνει ξενοδοχείο. Η όλη εργασία που έκανε η Ενάγουσα για το πρώτο στάδιο περιλαμβάνεται στα Τεκμήρια 6, 7, 8, 9, 10, 11 και
- Ζητήθηκε από τον μάρτυρα να υποδείξει, μέσα από τα Τεκμήρια 8, 9, 10 και 20, πώς, κατά τη θέση του, το ξενοδοχείο που τελικά ανεγέρθηκε στο τεμάχιο της Εναγόμενης βασίζεται σε πρόταση της Ενάγουσας, και ανέφερε πως στη δεύτερη επιλογή που εισηγήθηκε η Ενάγουσα, φαίνονται οι ομοιότητες στα τετράγωνα των δωματίων, είναι πολύ παρόμοια τα χαρακτηριστικά του σχεδιασμού. Το τελικό αποτέλεσμα που βρίσκεται επί του ακινήτου αυτή τη στιγμή, συνάδει με τα σχέδια που πρότεινε η Ενάγουσα, εφόσον και εκείνα θα τύγχαναν ανάπτυξης και μετατροπών κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης. Η αρχική και η βασική ιδέα και το ξεκίνημα της ανάπτυξης μοιάζει, και από εκεί και πέρα οποιοσδήποτε θα ανέπτυσσε το έργο, θα μπορούσε κάλλιστα να προβεί σε οποιεσδήποτε αλλαγές επί του αρχικού, για να καταλήξει στο τελικό αποτέλεσμα που κατέληξε η Εναγόμενη, έχοντας ως βάση την εισήγηση της Ενάγουσας. Ο συνήγορος της Εναγόμενης υπέβαλε στον μάρτυρα πως, ανεξαρτήτως του τι και πώς ανεγέρθηκε, σε κάθε περίπτωση, ζητήθηκε από την Ενάγουσα να μελετήσει και να υποδείξει τρεις διαφορετικές επιλογές ανάπτυξης, και η Ενάγουσα υπόδειξε μόνο μία, και γι' αυτό τερματίστηκε η συμφωνία, και ο μάρτυρας επέμεινε με σταθερότητα στην εκδοχή που επανέλαβε πολλές φορές. Σε σχέση με το τι συμφωνήθηκε, σε συνάρτηση με τα γεγονότα που οδήγησαν στη συμφωνία, η Εναγόμενη, ΜΥ1, και κατά την κυρίως εξέτασή της, ανέφερε τη δική της εκδοχή. Το καλοκαίρι του 2012, τους επισκέφθηκε ο πολιτικός μηχανικός στο εστιατόριο που διατηρούσαν στον Πρωταρά, που είχε ασχοληθεί ήδη με το τεμάχιο της αδελφής της, που θα έκτιζε ξενοδοχείο, και τους είπε πως θα μπορούσε να τους βοηθήσει να αξιοποιήσουν το τεμάχιό τους με μια πιο κερδοφόρα και οικονομικά συμφέρουσα ανάπτυξη από την ανέγερση, σε κάποια φάση, ξενοδοχείου, και τους πρότεινε να μεταβούν στη Λεμεσό να δουν ένα έργο στο οποίο συμμετείχε και αφορούσε την αξιοποίηση ενός παρόμοιου παραλιακού οικοπέδου, με ανέγερση ανεξάρτητων κατοικιών που πωλούσαν ή ενοικίαζαν. Εκείνο τον χρόνο, είχαν ήδη προχωρήσει με αρχιτέκτονα σε διαδικασίες για εξασφάλιση πολεοδομικής άδειας για εστιατόριο με πισίνα. Πράγματι, μετέβηκαν στη Λεμεσό και είδαν το έργο, που τους άρεσε. Ο πολιτικός μηχανικός τους πρότεινε να τους φέρει σε επαφή με ένα γραφείο στη Λεμεσό, που θα μπορούσαν να τους βοηθήσουν να καταλήξουν σε μια πιο κατάλληλη και οικονομικά προσοδοφόρα ανάπτυξη του τεμαχίου. Η πρώτη συνάντηση με τον ΜΕ1 έγινε περί την 29.11.2012, στο γραφείο της Ενάγουσας στη Λεμεσό, παρουσία του συζύγου της και του πολιτικού μηχανικού. Ο ΜΕ1 τους εξήγησε πως συνεργάζεται με μεγάλες εταιρείες ανάπτυξης γης στην Κύπρο και με πολλά αρχιτεκτονικά γραφεία, πραγματοποιεί τρισδιάστατα προοπτικά σχέδια και ότι σε συνεργασία με τον πολιτικό μηχανικό, μπορεί να μελετήσει και να προτείνει διάφορες επιλογές εμπορικής-επιχειρηματικής ανάπτυξης. Σε αυτό το πλαίσιο συζήτησης, τους έδειξε έργο που τέλειων εκείνη την εποχή στην Πάφο, γήπεδο γκολφ. Συμφωνήθηκε το γενικό πλαίσιο συνεργασίας που προνοούσε την ετοιμασία τριών διαφορετικών προτάσεων και το κόστος. Η μία εκ των τριών επιλογών θα αφορούσε ξενοδοχείο, που η Εναγόμενη γνώριζε ήδη πως ήταν μια μελλοντική επιλογή, και οι άλλες δύο θα αφορούσαν κάτι διαφορετικό, είτε waterpark, είτε αρκετά εστιατόρια και καφετέριες, τουριστικό χωριό, μεμονωμένες κατοικίες, κ.λπ.. Το θέμα ήταν να γίνει μια μελέτη από μέρους της Ενάγουσας, για να δείξει πόσα π.χ. σπίτια μπορούν να γίνουν με τον συντελεστή που δίδεται, πόσα π.χ. εστιατόρια και καφετέριες, ώστε να μπορεί η Εναγόμενη να καταλήξει. Αυτός ήταν ο λόγος που πείσθηκε να συνεργαστεί με την Ενάγουσα, για να λάβει τη βοήθειά της, και να καταλήξει στην πιο προσοδοφόρα, από εμπορικής άποψης, επιλογή ανάπτυξης για την αξιοποίηση του τεμαχίου. Εάν ενδιαφέρονταν μόνον για τον σχεδιασμό ξενοδοχείου, θα απευθύνονταν σε αρχιτέκτονα, για να εκπονήσει σχέδια. Ουδέποτε, όμως, είχε λεχθεί η λέξη ξενοδοχείο, πέραν του ότι είναι γνωστό πως η οικογένεια της έχει ξενοδοχεία, και εξ αυτού απέρρεε ως φυσικό αναμενόμενο η μια τουλάχιστον επιλογή να είναι ξενοδοχείο. Πάντα είχαν τον οικογενειακό τους αρχιτέκτονα που ήταν έμπειρος στον σχεδιασμό ξενοδοχείων, δεν υπήρχε ποτέ σκέψη να αποταθεί η Εναγόμενη αλλού, ειδικότερα χωρίς να ξέρει το υπόβαθρο της Ενάγουσας στον σχεδιασμό ξενοδοχείων. Η Ενάγουσα ετοίμασε μια γραπτή συμφωνία και τους δόθηκε για υπογραφή. Αφού τη διάβασε με τον σύζυγό της και διαπίστωσε ότι δεν ήταν ξεκάθαρο ότι η παρεχόμενη από την Ενάγουσα υπηρεσία/εργασία θα αφορούσε την μελέτη και ετοιμασία τριών διακριτών προτάσεων εμπορικής/επιχειρηματικής ανάπτυξης, ζήτησαν και τροποποίηση, για να καταστεί σαφές ότι επρόκειτο για μελέτη και ετοιμασία τριών ξεχωριστών, διαφορετικών και διακριτών προτάσεων. Η Ενάγουσα τροποποίησε ανάλογα τη συμφωνία και την υπογράφθηκε και είναι το Τεκμήριο
- Η ΜΥ1 ανέφερε πως ουδέποτε είχε ορίσει τον πολιτικό μηχανικό ως αρμόδιο για να αποφασίσει τι θα κτιστεί, ούτε οποτεδήποτε είχε αποδεσμευτεί ο υφιστάμενος αρχιτέκτονας από το έργο. Η επιστολή του Τεκμηρίου 2 ήρθε στην κατοχή τους μετά την αγωγή, και θεωρεί πως ετοιμάστηκε εκ των υστέρων, ενδεχομένως για να καλύψει τα νώτα του ο πολιτικός μηχανικός. Στο συγκεκριμένο τεμάχιο, υπήρχε από το 1956 καφεστιατόριο. Με τη διαίρεση, τους ζήτησε ο ΚΟΤ να το χαλάσουν και να το φτιάξουν πιο πίσω από τη ζώνη προστασίας, έτσι υπέβαλαν σχέδια για τη μετατόπισή του. Ουδέποτε, όπως είπε, η Εναγόμενη είχε ανάγκη χρηματοδότησης για την ανάπτυξη από επενδυτές. Όταν τελικά αποφάσισε να ανεγείρει ξενοδοχείο, και χρειάστηκε χρηματοδότηση, αποτάθηκε στην Τράπεζα χωρίς πρόβλημα. Με την Ενάγουσα, μάλιστα, ποτέ δεν είχαν συζήτηση σε σχέση με επενδυτές. Αντιθέτως, έχουν ανθρώπους και προστάσεις, ποτέ δεν ήθελαν να προβούν σε συνεργασία με άλλους εμπλεκόμενους στο οικόπεδο, δια επενδύσεων, πάντοτε ο σκοπός ήταν να αναπτύξουν τη γη τους σαν οικογένεια, όπως και έκαναν. Τελικά, ανέγειρε και η ίδια ξενοδοχείο, που λειτούργησε το
- Δεν έχει οποιαδήποτε σχέση το ξενοδοχείο που ανέγειρε με οτιδήποτε σχεδίασε η Ενάγουσα, το σχεδίασε αρχιτέκτονας, που κατονόμασε. Ο πολιτικός μηχανικός που τους είχε επισκεφθεί τους ώθησε να σκεφτούν κάποια άλλη ανάπτυξη του τεμαχίου, κάποια σπίτια, ώστε να μην δανειστούν τόσα πολλά εξ ολοκλήρου από την Τράπεζα, και να ήταν πιο σύντομη η αποπληρωμή, τους έβαλε σε μια τέτοια διαδικασία, γι' αυτό κατέληξαν στη συμφωνία να δείξει η Ενάγουσα άλλες μελέτες καλύτερες από το ξενοδοχείο και μόνο, κάτι που ποτέ δεν έγινε. Τους έλεγε, λόγου χάριν, πως οι κατοικίες μπροστά στη θάλασσα θα πωλούνταν για πέντε με δέκα εκατομμύρια, ανάλογα με το μέγεθος. Κατά την αντεξέτασή της, η ΜΥ1 ανέφερε πως ο ΜΕ1 τους συστήθηκε ως συνεργάτης του πολιτικού μηχανικού. Ότι μπορούσε να ετοιμάσει μελέτη για τρεις διαφορετικές αναπτύξεις. Τον πολιτικό μηχανικό τον συνάντησαν περισσότερες φορές, εφόσον είχε και επαγγελματική σχέση με την αδελφή της, και έρχονταν για καφέ. Προσπαθούσε να τους πείσει γιατί δεν έκαναν ξενοδοχείο μαζί με την αδερφή της, αλλά συζητούσαν και διάφορα άλλα θέματα. Η οικογένειά της είναι από το 80' σε επιχειρήσεις ξενοδοχείων, είναι γνωστό αντικείμενο, δεν ξέρει κάτι άλλο από αυτό. Ο αρχιτέκτονας που είχε, συγγενής της, εργάζονταν ήδη σε όλα τα έργα της οικογένειας, και όταν αποδεσμεύτηκε σε μεταγενέστερο στάδιο για να συνεχίσει άλλος, ήταν λόγω πίεσης του χρόνου του σε συνάρτηση με το ότι ανέλαβε περισσότερα έργα, εξαιτίας της οποίας βρήκε τη λύση να καθυστερεί σκόπιμα την προώθηση του έργου της Εναγόμενης, λανθασμένα, όπως και ο ίδιος δέχθηκε. Δεν ήταν οποτεδήποτε σκοπός να συνεχίσει να συνεργάζεται με τον πολιτικό μηχανικό της Ενάγουσας ή την Ενάγουσα, σε αντικατάσταση του υφιστάμενου αρχιτέκτονα της. Επειδή τα αδέλφια της επικεντρώθηκαν σε ξενοδοχεία, η ίδια, τη δεδομένη στιγμή, είχε τον προσανατολισμό του εστιατορίου με πισίνα, μέχρι που εμφανίστηκε ο πολιτικός μηχανικός και πυροδότησε το ενδεχόμενο να υπάρχουν ιδέες για προσοδοφόρες αναπτύξεις, που μπορούσε η Ενάγουσα να προτείνει. Εκείνος ήταν που προσέγγισε την Εναγόμενη. Όσον αφορά τις συναντήσεις της με τον ΜΕ1, η πρώτη, που ήταν συνάντηση γνωριμίας, διήρκησε περίπου ένα μισάωρο, και η δεύτερη περίπου μία ώρα. Η πρώτη συνάντηση έγινε την ημέρα που είχαν πάει με τον πολιτικό μηχανικό στη Λεμεσό για να δουν άλλες ιδέες, οπότε και τους ανέφερε τη δουλειά που κάνει. Τότε είχε στο μυαλό της το εστιατόριο με την πισίνα. Ο πολιτικός μηχανικός ήξερε πως το ξενοδοχείο ήταν μια πιθανή επιλογή, αλλά κέντρισε το ενδιαφέρον της Εναγόμενης ως προς το να δοθούν ιδέες και για κάτι διαφορετικό. Μια μελέτη για ολόκληρο το τεμάχιο. Θα μπορούσε, η Ενάγουσα, στη μελέτη, να έβαζε και το ξενοδοχείο, αλλά και άλλες επιλογές, εφόσον η Εναγόμενη δεν ζήτησε ξενοδοχείο, γι' αυτό δεν μπήκε στη συμφωνία. Η Εναγόμενη αρνήθηκε την υποβολή που κατ' επανάληψη της έγινε ότι είπε προφορικά στην Ενάγουσα πως θέλει ξεχωριστό ξενοδοχείο ή πως υπήρχε προηγούμενη προφορική συμφωνία για τρεις προτάσεις ξενοδοχείου. Οι εργασίες για το ξενοδοχείο που τελικά ανεγέρθηκε είχαν ξεκινήσει πριν τέσσερα χρόνια περίπου, το 2018, και δεν έχουν σχέση με την Ενάγουσα. Έχοντας κατά νου και τις αρχές ερμηνείας των συμβάσεων, σύμφωνα με το Τεκμήριο 21, που αδιαμφισβήτητα συνιστά το κείμενο της συμφωνίας των διαδίκων, το πρώτο στάδιο θα ήταν ως εξής: "We shall generate 3 options that will help decide the direction of the development as a whole. This stage development will determine the coefficient factors based upon the desired/chosen concepts to be presented with a massive & supporting mood boards for further directions and client approval". Το επόμενο στάδιο θα συνέχισε με "one successful concept", που θα αναδύονταν μέσα από τη διαδικασία του πρώτου σταδίου. Στο κείμενο ολόκληρης της συμφωνίας, δεν αναφέρεται οπουδήποτε οποιαδήποτε λέξη ή φράση που να παραπέμπει σε ξενοδοχείο ή σε ανάπτυξη παρεμφερή με ξενοδοχείο ή τέλος πάντων να συγκεκριμενοποιεί ότι υπήρχε ήδη κάποιος προσανατολισμός ως προς το είδος της ανάπτυξης κατά τον χρόνο υπογραφής της συμφωνίας. Εάν υπήρχε προειλημμένη απόφαση ως προς το είδος της εμπορικής ανάπτυξης, να είναι ξεχωριστό ξενοδοχείο, ευλόγως, εφόσον πρόκειται και για ουσιώδη καθορισμό του αντικειμένου της συμφωνίας, θα αναφέρονταν στο κείμενο της συμφωνίας. Ως όρος, το "options generation" ("to generate 3 options") είναι από μόνος του γενικός και αμφισβητούμενος. Συνερμηνεύεται με τις υπόλοιπες αναφορές στο κείμενο (π.χ. "direction of the development", "determine the coefficient factors based upon the desired/chosen concepts", κ.λπ.). Ως παροχή υπηρεσίας, για να βοηθηθεί στη διαδικασία λήψης απόφασης ένα άλλο πρόσωπο, ο πελάτης (decision-making), σε σχέση με την κατεύθυνση της εμπορικής ανάπτυξης που θα ακολουθήσει, ευλόγως προϋποθέτει την έρευνα για την εύρεση, την έκθεση και την επεξήγηση των αντικειμενικών παραγόντων που επηρεάζουν ή μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά την ανάπτυξη του τεμαχίου (π.χ. ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του, έκταση, σχήμα, τοποθεσία, προσβασιμότητα, κοντινές αναπτύξεις, κ.λπ.), και ανάγονται σε αρνητικές ή θετικές πιθανότητες και δυνατότητες εμπορικής αξιοποίησης, και συνοψίζονται σε προτάσεις που δίνουν τρεις διαφορετικές εφικτές επιλογές εμπορικής κατεύθυνσης (options). Είθισται να υπάρχει μελέτη. Κείμενη αναφορά, δια της οποίας να τίθενται και να επεξηγούνται, με έναν επιστημονικά ενδεδειγμένο τρόπο και τεκμηρίωση, τα προαναφερόμενα. Αυτά που υποστηρίζουν και δικαιολογούν τις τρεις προτεινόμενες από τον ειδικό επιλογές εμπορικών κατευθύνσεων. Σε συνάρτηση με το ζητούμενο, της καλύτερης δυνατής αξιοποίησης του τεμαχίου, με τεχνικούς, εμπορικούς - οικονομικούς ή και άλλους όρους, περιλαμβανομένης της εξοικονόμησης του συντελεστή ή την εξασφάλιση χρηματοδότησης με εναλλακτικούς τρόπους. Το "option generation", ως υπηρεσία προς τον πελάτη, σημαίνει τεκμηριωμένη γνωμοδότηση του ειδικού προς τον πελάτη, που είναι ικανή να βοηθήσει τον πελάτη να λάβει την απόφασή του. Η απόφασή του σε σχέση με το ποια κατεύθυνση θα λάβει η εμπορική ανάπτυξη του ακινήτου του, διαφέρει από την απλή επιλογή του σε σχέση με το ποιο ξενοδοχείο θα κτίσει. Στη δεύτερη περίπτωση, ενυπάρχει υποβολιμαία η απόφαση ότι η κατεύθυνση της εμπορικής ανάπτυξης του τεμαχίου θα είναι εκείνη της ξενοδοχειακής μονάδας. Μέσα από μια επαγγελματική μελέτη στο πρώτο στάδιο, που θα προσφέρονταν στην Εναγόμενη και η Εναγόμενη θα είχε στη διάθεσή της για να εξετάσει, και στη βάση αυτής η ίδια να αποφάσιζε, ήταν που θα αναδεικνύονταν και μία κατεύθυνση εμπορικής ανάπτυξης για το ακίνητο, για να συνεχίσει η συμφωνία στο δεύτερο στάδιο. Δεν αποκλείεται από τη συμφωνία η εμπορική ανάπτυξη να είναι ξενοδοχείο, έννοια υπό την οποία το ξενοδοχείο θα μπορούσε να εκτεθεί ως μία από τις τρεις πιθανές διαφορετικές ιδέες εμπορικής ανάπτυξης, αλλά η αναφορά σε "options generation" δεν κινείται εξ αρχής με αποκλειστική βάση το ξενοδοχείο, ως αυτό να ήταν το διαμορφωμένο ζητούμενο (goal-directed action) ή το επιτυχές "concept", πάνω στο οποίο θα χρειάζονταν να επικεντρωθεί ο σχεδιασμός και η περαιτέρω εργασία. Η προσέγγιση αυτή ενισχύεται από τις αναφορές στο εισαγωγικό μέρος της συμφωνίας, που αναφέρουν τον ρόλο της Ενάγουσας: "This proposal puts forward the interest of the commercial development on part of the whole plot 625 within a net area of 4.771m2 in Protaras. Our role is to develop ideas and conceptual designs on its plot section, enhancing the location with its unique facilities, helping to build a focal point within the Protaras beach front location attracting both the tourist and local community. Our ultimate aim is to help maintain the services and facilities during the main tourist season". Ως προς το τι προηγήθηκε της συμφωνίας, και την εξωγενή προφορική μαρτυρία των ΜΕ1 και ΜΥ1, υπάρχει διάσταση ως προς ορισμένες επιμέρους πραγματικές πτυχές. Παρόλο που ο ΜΕ1 εξέφρασε, κατά την κυρίως εξέτασή του, στη γραπτή του δήλωση, γεγονότα ως να είχε ο ίδιος συμμετοχή σε αυτά, κατά την αντεξέτασή του, αποστασιοποιήθηκε, βάζοντας στο προσκήνιο τον πολιτικό μηχανικό. Ο ρόλος του τελευταίου, παρεμπιπτόντως, φαίνεται πως ήταν καίριος στη σχέση που δημιουργήθηκε μεταξύ της Ενάγουσας και της Εναγόμενης, αλλά και στην εξέλιξή της. Για παράδειγμα, ο ΜΕ1 είχε αναφέρει, στη γραπτή του δήλωση, την κοινή συνάντηση με την Εναγόμενη και την αδελφή της ως μια ενδιάμεση συνάντηση στην οποίαν η Εναγόμενη προσανατολίστηκε τελικά προς την κατεύθυνση του ξεχωριστού ξενοδοχείου. Η κοινή συνάντηση των δύο αδελφών, όμως, ήταν με τον πολιτικό μηχανικό που έγινε, όχι με τον ΜΕ1· όπως τελικά δέχθηκε και ο ΜΕ1 κατά την αντεξέτασή του. Πέραν τούτου, σε εκείνη τη συνάντηση, απορρίφθηκε το ενδεχόμενο μιας ενιαίας ξενοδοχειακής ανάπτυξης, χωρίς να προκύπτει από αυτή την απόρριψη ότι η Εναγόμενη αποφάσισε να κτίσει ξεχωριστό ξενοδοχείο και ότι υπήρχε δίλημμα εάν εκείνο θα είναι ένα μεγάλο ή δύο μικρά. Το τι έδειξε ο πολιτικός μηχανικός στην Εναγόμενη, επίσης, κατά την περιοδεία τους στη Λεμεσό, δεν επαρκεί, για να αντλήσει γνώση ο ΜΕ1 ως προς το ότι η Εναγόμενη τελικά επέλεξε να κτίσει ξενοδοχείο. Για το ότι η Εναγόμενη ήθελε να κτίσει ξενοδοχείο, σαν να υπήρχε προκατάληψη στον ΜΕ1, όχι από συζήτηση του ιδίου με την Εναγόμενη, αλλά από τα λεγόμενα του πολιτικού μηχανικού ή από το τι ήδη πίστευε ο ίδιος ότι είναι το καλύτερο ως ανάπτυξη για το συγκεκριμένο τεμάχιο, χωρίς, όμως, να επικοινωνήσει και τη συγκεκριμένη ιδέα και πρόταση για το τι είναι καλύτερο, μέσω του πρώτου σταδίου, στην Εναγόμενη, συγκριτικά με άλλες προτάσεις, για να επιλέξει εκείνη. Το μεγαλύτερο μέρος της μαρτυρίας του ΜΕ1 ήταν εξ ακοής του πολιτικού μηχανικού, παρά ταύτα, ο ΜΕ1 επέδειξε ανεξήγητη βεβαιότητα και επιμονή ως να ήταν ο ίδιος παρών στα γεγονότα. Αντίθετα, στη συνάντηση που ο ίδιος ο ΜΕ1 είχε με την Εναγόμενη, πριν από την υπογραφή της συμφωνίας και για τους σκοπούς της, οι αναφορές του ΜΕ1 ήταν γενικές και ελλιπείς. Παράλληλα, δεν δικαιολογήθηκε επαρκώς η μη παροχή μαρτυρίας από τον πολιτικό μηχανικό, η επίκληση δηλώσεων του οποίου, για τα γεγονότα, γίνονταν από τον ΜΕ1 όποτε ο ΜΕ1 ήθελε να δικαιολογήσει την Ενάγουσα[14]. Ανέφερε, ο ΜΕ1, πως ο πολιτικός μηχανικός δεν βρίσκεται στην Κύπρο, ο αρχιτέκτονας έχει αποβιώσει, και οποιεσδήποτε πληροφορίες πρέπει να είναι σε δικά τους αρχεία. Η απλή αναφορά σε απουσία στο εξωτερικό, γενικευμένα, δεν είναι επαρκής λόγος μη προσκόμισης μαρτυρίας· δεν αποκλείει τη δυνατότητα. Σε αυτό το πλαίσιο της εξ ακοής αναφοράς των περισσότερων δηλώσεων από τον ΜΕ1, εν τέλει, ο λόγος του ΜΕ1 ήταν αναπόφευκτα ασαφής και αποκομμένος από ένα συνεκτικό πραγματικό πλαίσιο. Για παράδειγμα, ότι η Εναγόμενη ήθελε να βρει επενδυτές, και θα εξυπηρετούσε μια τέτοια προσπάθειά της η Ενάγουσα. Εκδοχή έναντι στην οποία τίθενται, πέραν του Τεκμηρίου 21 που δεν αναφέρει οτιδήποτε για όσα ο ΜΕ1 ανέφερε πως εξέλαβε ως συμφωνηθέντα, και ο αντικρουστικός και κατατοπιστικός λόγος της ΜΥ
- Δεν χρειάζονταν επενδυτές για να κτιστεί ξενοδοχείο. Η προοπτική της διαφορετικής και πρωτότυπης ανάπτυξης, ενδεχομένως με εξοικονόμηση του συντελεστή δόμησης και με εναλλακτικούς τρόπους χρηματοδότησης που θα περιόριζαν τον εμπορικό δανεισμό, εμφυτεύθηκε από τον πολιτικό μηχανικό με δικές του κινήσεις, και ήταν ό,τι ακριβώς ήταν να μελετηθεί, μεταξύ άλλων, από την Ενάγουσα, που θα ανέπτυσσε ιδέες. Για το πώς είχαν τα πράγματα μέχρι τη σύναψη του Τεκμηρίου 21, έχοντας υπόψη ότι η μαρτυρία του ΜΕ1 είναι σε μεγάλο βαθμό εξ ακοής και γενική, δεν συνάδει με την έγγραφη μαρτυρία που ο ίδιος προσκόμισε, περιλαμβανομένων των Τεκμηρίων 21 και 16, και περιέχει ουσιώδεις αντιφάσεις, όπως για παράδειγμα την αναφορά του ότι ο προβληματισμός της Εναγόμενης ήταν εάν θα έκανε ένα μεγάλο ξενοδοχείο ή δύο ξεχωριστά σε συνάρτηση με το περιεχόμενο των σχεδίων που τελικά προσέφερε η Ενάγουσα (Τεκμήρια 6 έως 12) ή την αναφορά ότι θα προέβαινε σε μελέτη (όπως τίθεται και στο δικόγραφο της Ενάγουσας), αλλά που τέτοια μελέτη τελικά είτε δεν υπήρξε, είτε την έκανε ο πολιτικός μηχανικός, είτε δεν ξέρει γιατί γίνεται λόγος για μελέτη εμπορικής ανάπτυξης, κ.λπ., δεν επιτρέπουν στο Δικαστήριο να βασιστεί σε αυτήν με ασφάλεια, για να μπορέσει να καταλήξει σε ευρήματα που θα βοηθήσουν στην ερμηνεία του Τεκμηρίου 21 ως προς τι συμφωνήθηκε. Το επιχείρημα του ΜΕ1 ότι θα έπρεπε να έχει μια βάση για να δημιουργήσει η Ενάγουσα δεν ήταν πειστικό ως προς το να οδηγήσει το Δικαστήριο ότι υπήρχε η προεπιλεγμένη (αλλά άγνωστη στη συμφωνία) βάση, εκείνη του ξεχωριστού ξενοδοχείου, πέραν του ότι το ξενοδοχείο ήταν ό,τι πιθανότερο θα μπορούσε να αναπτυχθεί λόγω της οικογενειακής ενασχόλησης της Εναγόμενης και της διασύνδεσης του προσώπου της με τη λειτουργία ξενοδοχείων. Η Ενάγουσα είχε βάση για να δημιουργήσει: τα δεδομένα που της παρείχε το ακίνητο. Αντικείμενο της συμφωνίας της με την Ενάγουσα ήταν η εμπορική ανάπτυξη του ακινήτου. Με βάση το ακίνητο, λοιπόν, η Ενάγουσα θα έπρεπε να μελετήσει και να εισηγηθεί στην Εναγόμενη τρεις διαφορετικές επιλογές, εξηγώντας της τα υπέρ και τα κατά, με εμπορικούς - οικονομικούς όρους, και δίδοντας τις προτεινόμενες ιδέες για αναπτύξεις σε σχέδια και παραστατικές εικόνες. Η Εναγόμενη να επιλέξει μία εμπορική ανάπτυξη από τις προτεινόμενες (που θα μπορούσε να ήταν ξενοδοχείο, εάν από την ίδια την Ενάγουσα δεν αποκλείονταν και παρέμενε μια καλή επιλογή), για να συνεχίσει στο δεύτερο στάδιο η εργασία πλέον επικεντρωμένα επί της επιλεγμένης ιδέας. Η επιμονή του ΜΕ1 να ερμηνεύει τον όρο "commercial development" στο Τεκμήριο 21 ως ξενοδοχείο, και το "options generation" με τρεις κατευθύνσεις ως τρία διαφορετικά σχέδια ξενοδοχείου (απλά και τρισδιάστατα) για να επιλέξει η Εναγόμενη το πιο ωραίο ή το καλύτερο και μέσω αυτών να πείσει επενδυτές, φάνηκε ως εγχείρημα προκειμένου να δικαιολογηθεί το γεγονός ότι η Ενάγουσα παρουσίασε τελικά στην Εναγόμενη μόνον σχέδια ξενοδοχείου. Πέραν του ότι δεν υπάρχει ρεαλιστική διάσταση στη δυνατότητα να πειστεί ένας επενδυτής να επενδύσει σε μια ανάπτυξη ξενοδοχείου που απλώς απεικονίζεται, ο ΜΕ1 έδειξε να εξέλαβε, κατά τη διάρκεια του πρώτου σταδίου, με τρόπο αδιαφανή αλλά που εμπλέκει έντονα τον πολιτικό μηχανικό, ότι τελικά η Εναγόμενη επέλεξε ήδη την κατεύθυνση της εμπορικής ανάπτυξης που ήθελε πριν από τη σύναψη της συμφωνίας, και ότι εκείνη ήταν ξενοδοχείο. Είναι χαρακτηριστικό που στο Τεκμήριο 16, που συνιστά την επιστολή που επέδωσε η Ενάγουσα στην Εναγόμενη την 09.01.2014, γίνεται αναφορά σε απώτερο σκοπό τη βελτίωση των ήδη υπαρχόντων αρχιτεκτονικών σχεδίων. Ο ΜΕ1 προσπάθησε να αιτιολογήσει τις όποιες αναφορές είτε στην αγωγή είτε στα Τεκμήρια 15 και 16, λέγοντας ότι συντάχθηκαν από δικηγόρους, παρόλο που δεν αρνήθηκε πως η Ενάγουσα έδωσε όλες τις πληροφορίες που γνωρίζει για την υπόθεση στους δικηγόρους της. Το επιχείρημα του ΜΕ1 ότι, επειδή τελικά κτίστηκε ξενοδοχείο στο τεμάχιο της Εναγόμενης, αυτό συμφωνήθηκε, κρούει στο ότι η ανάπτυξη του τεμαχίου της Εναγόμενης έγινε χρόνια μετά τη συμφωνία με την Ενάγουσα και το ναυάγιό της, χωρίς οποτεδήποτε να είχε αποκλειστεί η επιλογή, ενώ υπήρχε σχεδιασμός του από αρχιτέκτονα. Δεν είναι το επιχείρημα της Ενάγουσας ότι ο σχεδιασμός του ξενοδοχείου δεν ήταν προϊόν εργασίας του αρχιτέκτονά αλλά προϊόν κλοπής, ενώ η προσπάθεια του ΜΕ1 να βρει ομοιότητες στα μπαλκόνια του ξενοδοχείου που τελικά ανεγέρθηκε με σχέδια της Ενάγουσας, αναφερόμενος γενικά και αόριστα σε γενικά χαρακτηριστικά σχεδιασμού, δεν ήταν καθόλου πειστικός. Δεν υπήρξε μεταγενέστερη συμπεριφορά της Εναγόμενης που θα δίνει άλλη κατεύθυνση στο κείμενο της συμφωνίας και στο νόημα των συμφωνηθέντων. Η άμεση μαρτυρία της ΜΥ1 συνάδει με την έγγραφη μαρτυρία, περιλαμβανομένου του Τεκμηρίου 21, και δίδει ολοκληρωμένη και συνεκτική εικόνα του τι έγινε, που παραπέμπει προς το αληθινό νόημα των συμφωνηθέντων, που ταιριάζει και απόλυτα με το συνηθισμένο νόημα που αντλείται από το ίδιο το κείμενο του Τεκμηρίου
- Ο λόγος της ΜΥ1 ήταν συγκροτημένος, έρεε με φυσική ορμή, κινούμενος σε κάθε σημείο μέσα σε ένα λογικό πλαίσιο, χωρίς να υπάρχουν στιγμές στις οποίες να κλονίζεται η αξιοπιστία της, ως προς το τι οδήγησε την Εναγόμενη στην Ενάγουσα και τι συμφωνήθηκε. Και η ΜΥ1 παρουσίασε δυσκολίες στο να θυμηθεί λεπτομέρειες σε σχέση με τις συναντήσεις, και είναι φυσιολογικό κάτι τέτοιο μετά την πάροδο τόσου χρόνου, αλλά όχι αρκετές, και όχι σε ουσιώδη σημεία. Υπήρχε σταθερότητα στην εκδοχή της και παράλληλα ανεπιτήδευτη εκδήλωση της ενόχλησής της για τον τρόπο που η Ενάγουσα επιχείρησε να εμπλακεί στις εργασίες της, μέσω του πολιτικού μηχανικού, ξεσηκώνοντας δυνατότητες για νέες ιδέες και προσοδοφόρες προοπτικές που δεν τυγχάνουν αξιοποίησης με την κατάσταση ως έχει, και εν τέλει, μετά από πολλά λόγια και γενικά διατυπωμένες υποσχέσεις, προσπάθησε να οδηγήσει τελικά την Εναγόμενη σε ό,τι ήδη κατέχει και για το οποίο δεν είχε ανάγκη. Η μαρτυρία της ΜΥ1 για το τα γεγονότα που σχετίζονται με τη σύναψη της συμφωνίας των διαδίκων είναι στο σύνολό της αποδεκτή, για τους σκοπούς της ερμηνείας των συμφωνηθέντων. Συνοψίζοντας, ό,τι συμφωνήθηκε, ήταν η παροχή μελέτης και σχεδίων για τρία "concepts" διαφορετικά μεταξύ τους, ως προς την κατεύθυνση και κατ' επέκταση το είδος της εμπορικής ανάπτυξης, και όχι τρία σχέδια ξενοδοχείου. Η ερμηνεία της σύμβασης όσον αφορά το πρώτο στάδιο συνεπικουρείται και βεβαιώνεται, μεταξύ άλλων, από το σύνολο της συμφωνίας, που είναι εμπορικής φύσης· από το ότι, σύμφωνα με την αποδεκτή μαρτυρία, η οικογένεια της Εναγόμενης είχε ήδη ασχοληθεί με αναπτύξεις ξενοδοχείων και ήταν γνωστός και καθόλου πρωτότυπος ο τρόπος ανάπτυξης ξενοδοχείου στην περιοχή ("focal point")· η Εναγόμενη είχε ήδη αρχιτέκτονα που εργάζονταν γι' αυτήν, και γίνονταν προσπάθειες εξασφάλισης αδειών για εστιατόριο με πισίνα, που έδειχναν αυτή την ανάγκη της να προσανατολιστεί και προς μια άλλη κατεύθυνση, να διαφοροποιηθεί από το υφιστάμενο πλαίσιο, παράλληλα, υποβοηθώντας το με άλλους είδους αναπτύξεις (π.χ. waterpark, ανεξάρτητες κατοικίες, καζίνο, κ.λπ.), οτιδήποτε θα μπορούσε να προταθεί από την Ενάγουσα κατόπιν μελέτης, αλλά διατηρώντας και την επιχειρηματική της ανεξαρτησία· η Εναγόμενη δεν ήθελε να συνεργαστεί με την αδελφή της για μία ξενοδοχειακή ανάπτυξη, και το ζήτημα δεν ήταν ότι δεν ήθελαν να συνεργαστούν, αλλά ότι η ξενοδοχειακή ανάπτυξη δεν ήταν κάτι που κέντριζε οριστικά τη δεδομένη στιγμή την Εναγόμενη, που ήταν ανοιχτή σε ιδέες για κάτι διαφορετικό και μοναδικό, και αυτές αναζήτησε από την Ενάγουσα· ότι η Ενάγουσα δεν είναι εταιρεία παροχής αρχιτεκτονικών υπηρεσιών ούτε υπηρεσιών εκτίμησης ακινήτων και παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες σε συνεργασία με άλλους ειδικούς· ότι η συμφωνία των μερών συντάχθηκε από την Ενάγουσα και δεν αναφέρθηκε οπουδήποτε η λέξη ξενοδοχείο, ενώ δεν συνιστά αναφορά που θα μπορούσε ευλόγως να αποφευχθεί σε τέτοιου είδους συμφωνία. Τα γεγονότα μετά τη σύναψη της συμφωνίας και ο τερματισμός Δεν αμφισβητείται πως, μετά τη σύναψη της συμφωνίας, η Ενάγουσα εξέδωσε το τιμολόγιο του Τεκμηρίου 3, και πληρώθηκε από την Εναγόμενη το ποσό των €3.750,00 που αντιστοιχούσε στο 50% με βάση τη συμφωνία (Τεκμήριο 4), χωρίς τον Φ.Π.Α.. Υπήρξε διάσταση των δύο πλευρών ως προς τους λόγους για τους οποίους επήλθε ρήξη στη συμβατική σχέση. Ο ΜΕ1 ανέφερε πως η Εναγόμενη ήθελε και ένα τέταρτο σχέδιο χωρίς χρέωση, στο οποίο να προστίθετο εστιατόριο. Η Εναγόμενη ανέφερε πως η Ενάγουσα δεν εκπλήρωσε τη δική της παροχή, καθότι ό,τι της έδειξε κατά την παρουσίαση, δεν ανταποκρίνονταν σε ό,τι συμφωνήθηκε. Ειδικότερα, ο ΜΕ1 ανέφερε, κατά την κυρίως εξέτασή του, πως η παρουσίαση έγινε από τον πολιτικό μηχανικό, και ο ίδιος ο ΜΕ1 δεν ήταν παρών. Η ανατροφοδότηση που είχε από τον πολιτικό μηχανικό ήταν πως η Εναγόμενη δέχθηκε τα σχέδια, και πως έπρεπε να τα εξετάσει και να δει πού θα καταλήξει. Δεν θυμόταν, ο ΜΕ1, εάν είδε ξανά ο ίδιος την Εναγόμενη, ούτε γνωρίζει τον τρόπο με τον οποίον ο πολιτικός μηχανικός παρουσίασε τα σχέδια, γνωρίζει, ωστόσο, ότι ζητήθηκε και τέταρτο σχέδιο από την Εναγόμενη χωρίς χρέωση, λόγος για τον οποίον προέκυψε και η διαφωνία. Όταν υποβλήθηκε στον ΜΕ1, κατά την αντεξέτασή του, πως η παρουσίαση έγινε στο γραφείο του, στον ηλεκτρονικό υπολογιστή, από όπου τους παρουσίασε ο ίδιος τρισδιάστατες φωτογραφίες, απάντησε πως δεν θυμάται, ίσως μια συνάντηση και μια παρουσίαση να έγινε, αλλά οι υπόλοιπες έγιναν στον δικό τους χώρο από τον πολιτικό μηχανικό. Υποβλήθηκε, στον ΜΕ1, πως, όταν η Εναγόμενη είδε τις τρισδιάστατες φωτογραφίες, αντέδρασε, λέγοντας ότι δεν είναι αυτό που συμφωνήθηκε, αλλά να προταθούν τρεις διαφορετικές αναπτύξεις του ακινήτου. Ο μάρτυρας επέμεινε πως είχε συμφωνηθεί να γίνουν τρία σχέδια ξενοδοχείου. Υποβλήθηκε πως στη συνάντηση αυτή όπου έγινε η παρουσίαση, είπε η Εναγόμενη ότι δεν θέλει πλέον να συνεχίσει μαζί με την Ενάγουσα, και ο μάρτυρας είπε πως ποτέ δεν λέχθηκε κάτι τέτοιο. Του υποβλήθηκε πως η λογική λέει, αν είπε στην Εναγόμενη ότι θα υπάρξει περαιτέρω χρέωση για το επόμενο σχέδιο, να ρώτησε πόσα, και ο ΜΕ1 απάντησε πως το λογικό θα ήταν όντως αυτό, αλλά πως η Εναγόμενη επέμενε ότι ήθελε να γίνει τέταρτο σχέδιο με την τιμή των τριών, οπότε δεν της είπε κάποιο κόστος γιατί δεν θα προέβαινε ούτως ή άλλως σε τέταρτο σχέδιο, συναφώς δεν μπορούσε να απαντήσει σε τι ποσό υποθετικά θα ήταν η χρέωση. Ο μάρτυρας δεν ήταν σε θέση να απαντήσει, κατά την αντεξέτασή του, ούτε πόσα πλήρωσε η Εναγόμενη έναντι, ούτε γιατί το τιμολόγιο για το υπόλοιπο του πρώτου σταδίου εκδόθηκε την 01.04.
- Ο ΜΕ1 απάντησε πως, στο σημείο που η πελάτισσα ζήτησε τέταρτο σχέδιο, ο πολιτικός μηχανικός προσπαθούσε να βοηθήσει, αλλά δεν θυμάται χρονοδιαγράμματα. Σύμφωνα με την εκδοχή της ΜΥ1, μερικές ημέρες μετά τη σύναψη της συμφωνίας, είχε κληθεί με τον σύζυγό της να επισκεφθούν το γραφείο της Ενάγουσας, για να παρουσιαστεί η εργασία που έγινε. Ο πολιτικός μηχανικός δεν είχε τα μέσα να τους κάνει παρουσίαση. Είναι στο γραφείο της Ενάγουσας που έγινε, από τον ηλεκτρονικό υπολογιστή. Όπως διαπιστώθηκε, κατά τη συνάντηση, η Ενάγουσα, ενώ θα έπρεπε να μελετήσει, ετοιμάσει και παραδώσει τρία διαφορετικά σχέδια, παρουσίασε τρία διαφορετικά σχέδια ξενοδοχείων. Συγκεκριμένα, τους έδειξε απλώς στην οθόνη του υπολογιστή ένα ξενοδοχείο σε τρεις διαφορετικές μορφές μέσω τρισδιάστατων εικόνων - απεικονίσεων. Δεν τους παρέδωσε οτιδήποτε, ούτε μελέτη, ούτε σχέδια, ούτε πρόταση ή λεπτομέρειες και διαστάσεις. Η δέσμη των Τεκμηρίων 6 έως 12 φαίνεται να δείχνει κάτι παρόμοιο με ό,τι τους υποδείχθηκε, αλλά δεν είναι σίγουρη η ΜΥ1 τι είδε, ούτε της έστειλε email να έχει τα σχέδια σε ηλεκτρονική μορφή, απλώς θυμάται ότι είχε δει τρεις μορφές ξενοδοχείων. Ούτε καν ολοκληρωμένη μελέτη ξενοδοχείου. Απλώς ανέφερε, η Ενάγουσα, πως ολοκλήρωσε το πρώτο στάδιο. Η Εναγόμενη αισθάνθηκε ότι υπέστη ασυνέπεια σε βαθμό κοροϊδίας. Ανέφερε αμέσως ότι δεν ήταν αυτό που συμφωνήθηκε. Τότε προβλήθηκε για πρώτη φορά ο ισχυρισμός της Ενάγουσας, στον οποίον υπήρχε και επιμονή, ότι μόνον ξεχωριστές ιδέες για ξενοδοχείο ανέλαβε να προτείνει, και ότι θα έπρεπε να δουν ποιο τους αρέσει για να προχωρήσουν στην επόμενη φάση. Η Εναγόμενη αρνήθηκε και σε εκείνο το σημείο τερμάτισε άμεσα τη συνεργασία με την Ενάγουσα, λέγοντας του ΜΕ1 ότι δεν θέλει να συνεχίσουν περαιτέρω, και έφυγε. Ουδέποτε επανήλθε να παρουσιάσει άλλες δύο προτάσεις. Περί τον Αύγουστο ή Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, τους επισκέφθηκε και πάλι ο πολιτικός μηχανικός, με μια σακούλα νάιλον με σχέδια, για να τους πείσει ότι η Ενάγουσα τήρησε τη συμφωνία, καθότι η ανέγερση του ξενοδοχείου ήταν η καλύτερη επιλογή, και τους κάλεσε να πληρώσουν, και να προχωρήσει και η συνεργασία στα επόμενα στάδια. Η Εναγόμενη απέρριψε τέτοια πρόταση, ξεκαθαρίζοντας πως η συνεργασία αυτή έληξε κατά την τελευταία συνάντηση. Η Εναγόμενη αρνείται ότι η Ενάγουσα εκπλήρωσε την υποχρέωσή της να παραδώσει το πρώτο στάδιο. Όντως, ανταλλάχθηκε η αλληλογραφία στην οποία έγινε αναφορά από την Ενάγουσα. Όσον αφορά τη θέση του ΜΕ1 πως ζητήθηκε τέταρτο σχέδιο, που να περιλαμβάνει εστιατόριο, η ΜΥ1 ανέφερε πως ένα ξενοδοχείο έχει και εστιατόριο, αλλά, πέραν αυτού, που συνηγορεί στο ότι δεν υπήρχε λόγος να ζητήσει προσθήκη εστιατορίου, δεν ζήτησε οτιδήποτε επιπρόσθετο, ούτε είχε ξανά συνομιλία, τον είδε στο Δικαστήριο μόνον. Όπως ανέφερε η ΜΥ1, ποτέ δεν ήταν οικονομικό το θέμα. Ήταν η κοροϊδία. Εάν η Εναγόμενη συμφωνούσε σε κάποιο "concept", θα προχωρούσε με την Ενάγουσα και τους συνεργάτες της, αλλά δεν είχε δει τέτοια "concepts". Η Ενάγουσα τους παρουσίασε τελικά εικόνες και όχι μελέτη ή μελέτες, και δεν μπορούσε να προχωρήσει τέτοια συνεργασία. Όταν ερωτήθηκε, η ΜΥ1, κατά την αντεξέτασή της, γιατί, εφόσον ήταν απογοητευμένη, δεν ζήτησε και τα χρήματά της πίσω εξ αρχής, απάντησε πως εκείνη τη στιγμή δεν το έκανε, στη συνέχεια ο πολιτικός μηχανικός το πήρε πάνω του, και σε κατοπινό στάδιο ανέλαβε ο δικηγόρος της. Η συμφωνία της με την Ενάγουσα, κατά την εκδοχή της, τερματίστηκε από την πρώτη φορά που αντιλήφθηκε ότι υπήρξε κοροϊδία, στο μυαλό της τουλάχιστον δεν είχε συνέχεια μια τέτοια συνεργασία και το εξέφρασε, ο πολιτικός μηχανικός ίσως να ήθελε να επανορθώσει, αλλά δεν επανήλθε αμέσως ξανά, όπως έρχονταν και τις προηγούμενες φορές, ήρθε τον Αύγουστο και ήθελε λεφτά. Όταν της υποβλήθηκε ότι επέλεξε την Ενάγουσα γιατί μπορούσε να κάνει τις εργασίες πιο φθηνά, αλλά τελικά δεν προχώρησε λόγω της άρνησής της να τροποποιήσει τα σχέδια, η απάντηση της Εναγόμενης ήταν πως «όταν μιλάς για εκατομμύρια, δεν ασχολείσαι με τρίχες, βάζεις όλη σου την περιουσία». Επανεξεταζόμενη, διευκρίνισε πως στον αρχιτέκτονα του ξενοδοχείου της είναι €800.000,00 που έδωσε. Και όσον αφορά τα γεγονότα που ακολούθησαν τη σύναψη της συμφωνίας, υπήρχε αστάθεια στα λεγόμενα του ΜΕ1, ακόμα και για το εάν έγινε μελέτη, ποιος έκανε την παρουσίαση στην Εναγόμενη, εάν έγινε συνάντηση με την Εναγόμενη μετά τη συμφωνία και τι έλαβε χώρα· αυτά είναι ουσιώδη γεγονότα. Παρόλο που ο ΜΕ1 ανέφερε πως ενημερώνονταν για όλες τις ενέργειες του πολιτικού μηχανικού, που ήταν συνεργάτης του, δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει γιατί ο πολιτικός μηχανικός κάνει λόγο για μελέτη ανάπτυξης ενώ συνεχίζεται η διαδικασία εξασφάλισης της άδειας οικοδομής για εστιατόριο με πισίνα, λέγοντας πως δεν γνωρίζει τι κατευθύνσεις προσπαθούσε να λάβει ο πολιτικός μηχανικός και τι δουλειές έκανε με την πελάτισσά του. Λίγα λεπτά μετά, ανέφερε πως η μελέτη ανάπτυξης που έκανε ο πολιτικός μηχανικός ήταν για ξενοδοχείο, παρόλο που δεν έχει οποιοδήποτε αντίγραφό της ή οποιοδήποτε άλλο στοιχείο που να μαρτυρά κάτι σχετικό. Έπειτα, ανέφερε πως η παρουσίαση της εργασίας της Ενάγουσας έγινε από τον πολιτικό μηχανικό, ενώ σε άλλο σημείο ότι δεν θυμάται. Η εκδοχή του ΜΕ1 ότι η Εναγόμενη ήθελε και τέταρτο σχέδιο, πέραν του ότι, και πάλι, προβάλλεται ως εξ ακοής μαρτυρία, με ανεξήγητη επιμονή σε κάτι που ο ΜΕ1 δήλωσε πως έχει μόνον ανατροφοδότηση από τον πολιτικό μηχανικό, δεν συνάδει ούτε με τη δικογράφηση ούτε με την έγγραφη μαρτυρία, στην οποία δεν γίνεται αναφορά σε τέτοια απαίτηση της Εναγόμενης που κλόνισε την υφιστάμενη σχέση, αλλά και δεν συνιστά λόγο τερματισμού υφιστάμενης συμφωνίας το ότι δεν συνάφθηκε κάποια μια άλλη· άλλη κατά την εκδοχή του ΜΕ1, που δεν ακολουθεί λογικά ό,τι συμφωνήθηκε με το Τεκμήριο
- Το Δικαστήριο δεν μπορεί να βασιστεί με ασφάλεια στα λεγόμενα του ΜΕ1, για να διαπιστώσει τι ακολούθησε μετά τη σύναψη της συμφωνίας, ή ότι η Εναγόμενη αποδέχθηκε τις εργασίες της Ενάγουσας ως εργασίες που εκπληρώνουν πλήρως το πρώτο στάδιο. Από την άλλη, η μαρτυρία της ΜΥ1 για το τι επακολούθησε ήταν άμεση, συγκεκριμένη, φυσική και μετέφερε με πληρότητα στο Δικαστήριο μια πραγματική διάσταση, που δικαιολογείται και με βάση την έγγραφη μαρτυρία (Τεκμήρια 6 έως 12 και 21). Το μόνο σημείο της μαρτυρίας της Εναγόμενης στο οποίο το Δικαστήριο δεν μπορεί να βασιστεί με ασφάλεια είναι πως η Εναγόμενη τερμάτισε τη συμφωνία του Τεκμηρίου 21 κατά την ημέρα της παρουσίασης, προφορικά, με την εκδηλωμένη πρόθεσή της ότι δεν επιθυμεί να συνεχίσει με την Ενάγουσα. Η ίδια παράλληλα ανέφερε πως, εάν η Ενάγουσα συνέχιζε και έκανε ό,τι συμφωνήθηκε, η Εναγόμενη θα δέχονταν την παροχή της και θα συνέχιζε η συμφωνία, παρά την απογοήτευσή της, δείχνοντας ότι δεν είχε ακριβώς εκφράσει ξεκάθαρη (unequivocal) βούληση να αποδεσμευτούν και οι δύο πλευρές από τις μελλοντικές τους υποχρεώσεις με βάση τη συμφωνία. Η απογοήτευση που αισθάνθηκε, και μπορεί εκείνην να εξέφρασε, δεν συνεπάγεται τερματισμό, με τέτοια ισχύ. Δεν υπήρξε μετέπειτα διάβημα της Εναγόμενης (no further action)[15] όπως οποιαδήποτε γραπτή επιστολή της προς την Ενάγουσα, μετά από τα γεγονότα κατά την παρουσίαση, παρά μόνον προς απάντηση στην επιστολή της Ενάγουσας (Τεκμήριο 17), αρκετούς μήνες μετά. Η αδράνειά της, ωστόσο, δεν ήταν τέτοια που μαρτυρεί αποδοχή, από μέρους της, μιας αντισυμβατικής συμπεριφοράς της Ενάγουσας, που στερεί από την Εναγόμενη το δικαίωμα για τερματισμό για τον ίδιο λόγο. Η μαρτυρία της ΜΥ1 ότι, από την πρώτη στιγμή, έδειξε ότι δεν αποδέχεται αυτή την εργασία της Ενάγουσας ως εργασία που εκτελεί πλήρως το πρώτο στάδιο, ήταν άμεση και πολύ παραστατική και πειστική, και είναι αποδεκτή από το Δικαστήριο ως αξιόπιστη[16], ενώ και ο χρόνος που παρήλθε δεν μαρτυρεί, υπό τις περιστάσεις, αποδοχή των εργασιών της Ενάγουσας ως εκπλήρωση του πρώτου σταδίου. Η Εναγόμενη περιέγραψε με ζωντανό και ευθύ τρόπο και πώς αντέδρασε αρνητικά στις προσπάθειες που ακολούθησαν δια του πολιτικού μηχανικού, να την πείσει ότι η Ενάγουσα εκτέλεσε τις εργασίες και ότι πρέπει να πληρωθεί. Ό,τι συμφωνήθηκε με βάση το Τεκμήριο 21, ως έχει ερμηνευτεί, θα έπρεπε να εκπληρωθεί με βάση το άρθρο 37 του περί Συμβάσεων Νόμου Κεφ.149, εφόσον δεν συνέτρεξε λόγος απαλλαγής ή εξαίρεσης οποιουδήποτε εκ των συμβαλλομένων. Το τι εκπληρώθηκε και τι όχι από τα μέρη, είναι συνακόλουθο της κρίσης αναφορικά με το τι συμφωνήθηκε. Δεν αμφισβητείται ότι εκδόθηκε από την Ενάγουσα τιμολόγιο, την 01.12.2012, για το 50% του πρώτου σταδίου, δηλαδή για ποσό €3.750,00 πλέον Φ.Π.Α., συνολικά €4.425,00, στο όνομα της Εναγόμενης και του συζύγου της (Τεκμήριο 3), που καταχώρισε σε κατάσταση λογαριασμού (Τεκμήριο 14), και ότι η Εναγόμενη πλήρωσε το ποσό των €3.750,00 την 10.12.2012 (χωρίς Φ.Π.Α.), για το οποίο εκδόθηκε απόδειξη είσπραξης από την Ενάγουσα (Τεκμήριο 4). Ούτε ότι το υπόλοιπο 50% του πρώτου σταδίου θα ήταν πληρωτέο μετά την ολοκλήρωση όλων των εργασιών του πρώτου σταδίου, σύμφωνα με το Τεκμήριο
- Μετά που προέκυψε η διαφωνία μεταξύ των μερών, η Ενάγουσα εξέδωσε τιμολόγιο την 01.04.2013 και για το υπόλοιπο 50% του πρώτου σταδίου (Τεκμήριο 13). Η Ενάγουσα, όμως, με βάση το Τεκμήριο 21, ουδέποτε ολοκλήρωσε το πρώτο στάδιο. Αυτό σημαίνει ότι δεν ενεργοποιήθηκε η αντίστοιχη συμβατική υποχρέωση της Εναγόμενης για πληρωμή του υπολοίπου του πρώτου σταδίου[17]. Η Εναγόμενη δεν οφείλει να πληρώσει στην Ενάγουσα το ποσό του τιμολογίου του Τεκμηρίου
- Συνεπώς, δεν μπορεί να επιτύχει η σχετική αξίωση της Ενάγουσας εναντίον της Εναγόμενης. Έπειτα, ενώ η Εναγόμενη δεν παράβηκε κάποια συμβατική της υποχρέωση, η Ενάγουσα τερμάτισε τη συμφωνία του Τεκμηρίου 21 με τις επιστολές των Τεκμηρίων 15 και
- Ο τερματισμός αυτός δεν ήταν σύμφωνος με ό,τι συμφωνήθηκε μεταξύ της Ενάγουσας και της Εναγόμενης. Θα μπορούσε να θεωρηθεί αντισυμβατική συμπεριφορά από μέρους της Ενάγουσας[18]. Έτσι, εάν η Εναγόμενη επέμενε στην εκτέλεση της σύμβασης, η Ενάγουσα δεν θα απαλλάσσονταν από την υποχρέωσή της να παράσχει ό,τι συμφωνήθηκε για το πρώτο στάδιο. Όπως φαίνεται από το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 17 - και το ζήτημα είναι πραγματικό - η Εναγόμενη δεν επέμεινε στην εκτέλεση της σύμβασης, αλλά δέχθηκε την παύση της ισχύος της, διατυπώνοντας, όμως, ότι το υπαίτιο μέρος δεν είναι η ίδια, αλλά είναι η Ενάγουσα. Το χρονικό σημείο του τερματισμού, στην προκειμένη περίπτωση, αν και δεν επηρεάζει την ουσία, δεν τοποθετείται την 09.01.2014, που στάλθηκαν από την Ενάγουσα οι επιστολές των Τεκμηρίων 15 και 16, αλλά την 12.02.2014, που η Εναγόμενη απάντησε σε αυτές (Τεκμήριο 17), δεχόμενη το αποτέλεσμα του τερματισμού, και καταλογίζοντας υπαιτιότητα στην Ενάγουσα[19]. Ζημιά και αποζημιώσεις Τα δικαιώματα που έχουν ήδη δημιουργηθεί πριν από την παύση της ισχύος της σύμβασης παραμένουν ανεπηρέαστα, έτσι μπορεί να διεκδικηθεί αποζημίωση για μη εκπλήρωση συμβατικής υποχρέωσης. Το ύψος της αποζημίωσης εξαρτάται από το τι συμφωνήθηκε και τι εκπληρώθηκε. Εάν το μέρος που διεκδικεί αποζημίωση δεν αποδείξει τη ζημιά του (loss), θα δικαιούται μόνον σε ονομαστικές αποζημιώσεις (nominal damages). Ότι με βάση τη σύμβαση έπρεπε να πληρωθεί ένα συγκεκριμένο ποσό, δεν σημαίνει ότι η ζημιά ανέρχεται σε αυτό το ποσό· η αγωγή δεν είναι βάσει της σύμβασης (action in debt), για να ληφθεί συμφωνημένο αντάλλαγμα έναντι στο οποίο εκπληρώθηκαν αντίστοιχες συμβατικές υποχρεώσεις, αλλά για τη μη εκπλήρωσή της. Εάν διεκδικούνταν πέραν των ονομαστικές αποζημιώσεις, εκτός από το ότι θα πρέπει να αποδειχθεί ζημιά, εφαρμόζονται οι αρχές που σχετίζονται με την εγγύτητα ή την μη απομάκρυνση (remoteness) της ζημιάς, και το καθήκον περιορισμού της (mitigation)[20]. Αδιαμφισβήτητα, η Εναγόμενη πλήρωσε στην Ενάγουσα το 50% του πρώτου σταδίου. Η πληρωμή εκείνη δεν ήταν "deposit", αλλά μερική πληρωμή της συμφωνηθείσας αξίας του πρώτου σταδίου (part payment of the price), σε ποσοστό 50%. Απλώς θα καταβάλλονταν πριν από την έναρξη των εργασιών ή προκαταβολικά. Νοείται πως οι εργασίες που θα γίνονταν από την Ενάγουσα, που ήδη αμείφθηκε με το 50% του πρώτου σταδίου, θα έπρεπε να ήταν εκείνες του πρώτου σταδίου. Με βάση την αποδεκτή μαρτυρία, η εργασία της Ενάγουσας που ήδη έγινε, δεν ανταποκρίνεται σε ό,τι ακριβώς συμφωνήθηκε με το Τεκμήριο
- Ειδικότερα, στα Τεκμήρια 6 έως 12, που συνιστούν το σύνολο της εργασίας της Ενάγουσας, φαίνονται κάποια αρχιτεκτονικά προσχέδια από αρχιτέκτονα που συνεργάζεται με την Ενάγουσα, δια των οποίων δίδονται διαστάσεις και χωροθετούνται χώροι ανάπτυξης ξενοδοχείου μέσα στο σχήμα του τεμαχίου (π.χ. χώρος υποδοχής, εστιατόριο, καφετέρια, πισίνα, δωμάτια, κ.λπ.), βάσει των οποίων αναπτύχθηκαν παρεμφερείς τρισδιάστατες απεικονίσεις τους. Τα Τεκμήρια 6 έως 12 δεν συνιστούν μελέτη ιδεών και πλάνα που θα μπορούσαν να καθοδηγήσουν την απόφαση της Εναγόμενης για το ποια κατεύθυνση θα έχει η εμπορική ανάπτυξη του ακινήτου της. Ως εκτελεσθείσα εργασία, όμως, η εργασία των Τεκμηρίων 6 έως 12, συνιστά μέρος της συμφωνίας. Η ίδια η Εναγόμενη αναφέρθηκε στο πρώτο στάδιο ως σε ένα «ημιτελές» στάδιο, που δυνητικά θα μπορούσε να συνεχίσει, εάν η Ενάγουσα δημιουργούσε περαιτέρω ιδέες, με βάση τη συμφωνία. Η μία εκ των τριών επιλογών θα μπορούσε να ήταν ξενοδοχείο. Δεν υπάρχει μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου ως προς την αξία της ήδη εκτελεσθείσας εργασίας από την Ενάγουσα, σε συνάρτηση με το ποσό που καταβλήθηκε ήδη από την Εναγόμενη στην Ενάγουσα· εάν εκείνο καλύπτει την ήδη εκτελεσθείσα εργασία, ή όχι, ή εάν την υπερβαίνει. Με βάση τούτα τα δεδομένα, το Δικαστήριο δεν έχει συγκεκριμένη βάση για να αποζημιώσει οποιοδήποτε εκ των συμβαλλομένων μερών, με βάση τη συμφωνία. Ούτε μπορεί να θεωρήσει πως, εάν παρασχέθηκαν σχέδια για μία ιδέα (ξενοδοχείο) και η Εναγόμενη χρειάζονταν ακόμα δύο ιδέες διαφορετικές (άλλες από ξενοδοχείο), σημαίνει εκτέλεση του ενός τρίτου του πρώτου σταδίου, καθώς συνιστά και εύρημα πως τα σχέδια που παρουσιάστηκαν δεν συνοδεύονται από μελέτη στην οποία να εξηγούνται και να δικαιολογούνται συγκεκριμένες προτεινόμενες ιδέες. Για τη μη εκπλήρωση από την Ενάγουσα της υποχρέωσής της να παράσχει τις συμφωνημένες υπηρεσίες του πρώτου σταδίου, η Εναγόμενη δεν έχει αποδείξει ζημιά σε συγκεκριμένο ύψος, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν βγήκε ζημιωμένη από τη συμφωνία της με την Ενάγουσα. Ότι κατέβαλε στην Ενάγουσα το 50% του πρώτου σταδίου, δεν έχει αποδειχθεί ως ζημιά για το σύνολο, ούτε με την προσθήκη του δεδομένου ότι, ακόμα και οι εργασίες που εκτελέστηκαν δεν ελήφθησαν από την Εναγόμενη, γιατί της υποδείχθηκαν μόνον μέσα από τον ηλεκτρονικό υπολογιστή, και μετέπειτα δεν δέχθηκε η ίδια κάποια σχέδια ως εκτέλεση του πρώτου σταδίου. Η αποζημίωση της Εναγόμενης με την επιστροφή σε αυτήν του συνόλου του ποσού που κατέβαλε στην Ενάγουσα, θα ήταν αντίθετη στη μαρτυρία ότι η Ενάγουσα εκτέλεσε ένα μέρος των εργασιών του πρώτου σταδίου, άγνωστης αξίας. Όπως προαναφέρθηκε, δεν προσκομίστηκε μαρτυρία σε σχέση με την αξία της ήδη εκτελεσθείσας εργασίας, σε συνάρτηση με την αξία όλων των εργασιών του πρώτου σταδίου. Έγιναν κάποιες συναντήσεις, δαπανήθηκε χρόνος, έγιναν κάποια σχέδια, που θα μπορούσαν να αποτελούν μέρος μιας από τις τρεις επιλογές ανάπτυξης. Ήταν επιλογή της Εναγόμενης να προσφύγει στις υπηρεσίες της Ενάγουσας, ακόμα κι αν εξωθήθηκε σε αυτές από τον πολιτικό μηχανικό. Δεν τέθηκε θέμα ακυρότητας της συμφωνίας. Ποιο είναι το κόστος του μέρους που ήδη εκπληρώθηκε; Η ΜΥ1, πρόσθετα, ανέφερε πως δεν ήταν οικονομικό το θέμα, ότι ήθελε όλα τα λεφτά που έδωσε στην Ενάγουσα πίσω, αλλά ήταν ότι έτυχε τέτοιας μεταχείρισης από την Ενάγουσα. Δεν είναι, επίσης, ότι η εμπλοκή της Ενάγουσας στην ανάπτυξη του ακινήτου της Εναγόμενης προκάλεσε κάποια καθυστέρηση στην ανάπτυξή του. Μέσα από τη μαρτυρία της Εναγόμενης, εκείνο που διαφαίνεται, είναι ότι η Εναγόμενη, όταν είδε τι της πρόσφερε η Ενάγουσα και την επιμονή της Ενάγουσας ότι εκείνο ήταν που συμφωνήθηκε, αισθάνθηκε κοροϊδία. Έτσι περιέγραψε, κατ' επανάληψη, την έλλειψη σεβασμού, την υποτίμηση που εξέλαβε, και τη θυματοποίηση της από μια προσπάθεια να της παρασχεθούν, και δη εκ του προχείρου, με μη επαγγελματικά ενδεδειγμένο τρόπο (που ο ΜΕ1 δεν ήταν καν σε θέση να γνωρίζει ή να θυμάται), υπηρεσίες που δεν χρειάζεται (σχέδια για ξενοδοχείο), ή και να ξεγελαστεί. Τούτο σε συσχέτιση με τον τρόπο που προσεγγίστηκε από τον πολιτικό μηχανικό, συνεργάτη της Ενάγουσας, και ωθήθηκε να προσφύγει για περαιτέρω μεγαλεπίβολες ιδέες στην Ενάγουσα, που αντίστοιχα παρουσιάστηκε στην Εναγόμενη ως ικανή να αναπτύξει πρωτοπόρες ιδέες. Δεν συσχετίζει το ότι τελικά ανήγειρε ξενοδοχείο, μετά από χρόνια, με την αποτυχία της Ενάγουσας να της παρέχει ιδέες, ως ανέμενε, και ως ζημιά. Η επιδίκαση ονομαστικών αποζημιώσεων (nominal damages) προς όφελος της Εναγόμενης σε τέτοια περίπτωση συνιστά εφικτή κατάληξη, ενδεικτική του ότι η Εναγόμενη υπέστη μεν άδικο, που αναγνωρίζεται, και συνακόλουθα η αναταπαίτησή της δικαιολογείται να έχει έκβαση συνεπή με αυτή την διαπίστωση, ακόμα κι αν δεν έχει αποδειχθεί ζημιά στο ύψος του ποσού που η Εναγόμενη κατέβαλε στην Ενάγουσα ή σε άλλο συγκεκριμένο ποσό. Κατάληξη Για τους λόγους που έχουν εξηγηθεί, η αγωγή της Ενάγουσας εναντίον της Εναγόμενης δεν μπορεί να επιτύχει και απορρίπτεται, με έξοδα - ακολουθώντας τον κανόνα όσον αφορά τα έξοδα, ότι ακολουθούν το αποτέλεσμα της διαδικασίας στην οποία έχουν προκύψει - υπέρ της Εναγόμενης και εναντίον της Ενάγουσας, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Εκδίδεται απόφαση υπέρ της Εναγόμενης και εναντίον της Ενάγουσας για το ποσό των €10,00 ως ονομαστικές αποζημιώσεις (nominal damages), πλέον νόμιμος τόκος, πλέον για τα έξοδα της ανταπαίτησης - η οποία επί της ουσίας και όχι απλώς τεχνικά έχει επιτύχει και ακολουθώντας τον ίδιο κανόνα σε σχέση με τα έξοδα - όπως υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ............ Χρ. Μίτλεττον, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ [1] Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Vlatislaw
(2011)1 ΑΑΔ 55, Χριστοφή ν. Ζαχαριάδη
(2002)1 ΑΑΔ 401. [2] Ιωάννου ν. Παλάζη
(2004)1 ΑΑΔ 576, Παπακοκκίνου ν. Σμυρλή
(2001)1 ΑΑΔ 1653, Χριστοδούλου ν. Αριστοδήμου
(1996)1 ΑΑΔ
- [3] Άρθρο 25 του περί Αποδείξεως Νόμου Κεφ.
- [4] Συνοπτικά στην Investors Compensation Scheme Ltd v West Bromwich Building Society [1998] 1 All E.R. 98, σελ. 114-115, και Chartbrook Ltd v Persimmon Homes Ltd [2009] UKHL 38, και στην εγχώρια νομολογία ενδεικτικά: Panayiotou v. Island Beach Development
(1985)1 CLR 623, Λαζούρας ν. Σκυλλουριώτου
(1992)1 ΑΑΔ 168, Γεωργική Εταιρεία Δ.Γ. Φούτας ν. Εταιρεία Βάσος, Έμποροι Γεωργικών Προϊόντων Λτδ
(1993)1 ΑΑΔ 168, Mιχαήλ ν. Kωμοδρόμου
(1997)1 ΑΑΔ 576, Θεολόγου ν. Κτηματικής Εταιρείας Νέμεσις Λτδ
(1998)1 ΑΑΔ 407, Stefanos & Andreas Cold Stores Trading Ltd v. Εταιρείας Αναψυκτικών ΚΕΑΝ ΛΤΔ
(1998)1 ΑΑΔ 2335, Πουγιούκα ν. Θρασυβούλου
(1998)1 ΑΑΔ 2014, Ευθυμίου ν. Δημητρίου
(2001)1 ΑΑΔ 1721, Ζήνωνος ν. Λαϊκής Κυπριακής Τράπεζας (Χρηματοδοτήσεις) Λτδ
(2002)1 ΑΑΔ 927, Καραολή ν. Λαούρη
(2008)1 ΑΑΔ 225, Amethyst Distributors Ltd ν. Iεράς Mονής Kύκκου
(2011)1 ΑΑΔ 199, Μarfin Popular Bank Public Co Ltd ν. Χατζηνεοκλέους και Άλλων
(2013)1 ΑΑΔ 595, και άλλες. [5] Sirius International Insurance Co (Publ) v FAI General Insurance Ltd [2004] UKHL 54 σελ. 19 και Rainy Sky SA v kookmin Bank [2011] UKSC
- [6] Wood v Capita Insurance Services Ltd [2017] UKSC
- [7] Bank of New Zealand v Simpson [1900] AC
- [8] BOC Group Plc v Centeon LLC [1999] 1 All E.R. (Comm)
- [9] Oceanbulk Shipping and Trading SA v TMT Asia Ltd [2010] UKSC
- [10] Proforce Recruit Ltd v Rugby Group Ltd [2006] EWCA Civ 69· και Jones v Bright Capital Ltd [2006] All E.R. (D) 87 (Dec)· ο Lord Hoffmann ήταν επικριτικός στη χρησιμοποίηση ενός τέτοιου ιδιωτικού λεξιλογίου στην Partenreederei MS Karen Oltmann v Scarsdale Shipping Co Ltd, The Karen Oltmann [1976] 2 Lloyd's Rep
- [11] 8 Static Control Components (Europe) Ltd v Egan [2004] EWCA Civ 392· και KPMG LLP v Network Rail Infrastructure Ltd [2007] EWCA Civ 363· και HIH Casualty and General Insurance Ltd v New Hampshire Insurance Co [2001] EWCA Civ 735· και St Ivel Ltd v Wincanton Group Ltd [2008] EWCA Civ 1286· και Youell v Bland Welch & Co Ltd [1992] 2 Lloyd's Rep
- [12] Halsbury's Laws of England/CONTRACT (VOLUME 22
(2012))/5. CONTRACTUAL TERMS/
(1)REPRESENTATIONS AND TERMS/(ii) Interpretation of Express Contractual Terms/
- Particular rules, or guidelines. [13] John Lee & Son (Grantham) Ltd v Railway Executive [1949] 2 All E.R. 581· και Pera Shipping Corpn v Petroship SA, The Pera [1984] 2 Lloyd's Rep 363 σελ. 365· και Tam Wing Chuen v Bank of Credit and Commerce Hong Kong Ltd [1996] 2 BCLC 69 σελ. 77, PC· και Royal and Sun Alliance Insurance Plc v Dornoch Ltd [2004] EWHC 803 (Comm). [14] Άρθρο 27 του περί Αποδείξεως Νόμου Κεφ.
- [15] Société Générale de Paris v Milders
(1883)49 LT
- [16] Βλ. και Tsakiroglou & Co Ltd v Transgrains SA [1958] 1 Lloyd's Rep
- [17] Άρθρα 51, 54 του Κεφ.
- [18] Fercometal SARL v Mediterranean Shipping Co SA, The Simona [1989] AC
- [19] Βλ. και MSC Mediterranean Shipping Co SA v BRE Metro [1985] 2 Lloyd's Rep
- [20] βλ. και άρθρο 73 του Κεφ.
- cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο