Μ. Β. ν. Γ. Κ., Αρ. Αγωγής 2333/20, 1/8/2022

(3), ότι προέκυψαν νέα δεδομένα που καθιστούν την Αίτηση εμπίπτουσα στις σχετικές εξαιρέσεις του εν λόγω θεσμού. Παραπέμπουν σε Νομολογία στην οποία αναφέρεται η ευχέρεια του Δικαστηρίου να επιτρέψει τροποποίηση με καθυστέρηση. Σε σχέση με την ουσία της τροποποίησης παραπέμπουν σε Νομολογία στην οποία εφαρμόστηκαν οι πρόνοιες των θεσμών 3 και 4 της Διαταγής 12 του περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικού Κανονισμού. Αγορεύοντας για το θέμα των εξόδων προτείνουν ότι αυτά, παρά τη φύση της Αίτησης, δεν πρέπει να επιδικαστούν εναντίον τους, καθότι η Αίτηση ήταν αναγκαία και η ένσταση ανεδαφική. Εξ αντιθέτου, οι δικηγόροι της Καθ' ης η Αίτηση προτείνουν ότι δεν εφαρμόζεται η εξαίρεση της Διαταγής 25, θεσμός 1

(3), καθότι ο Αιτητής γνώριζε ότι η Καθ' ης η Αίτηση διέμενε από πριν στο επίδικο ακίνητο. Με τη σειρά τους παραπέμπουν σε Νομολογία θέλοντας να δείξουν ότι η παρούσα περίπτωση δεν αφορά καλόπιστο λάθος και ότι προωθήθηκε με καθυστέρηση και είναι συνεπώς απορριπτέα. Θεωρεί ότι αναγκαίος και ορθός διάδικος εν προκειμένω θα ήταν διαχειριστής της περιουσίας του αποβιώσαντος και όχι η Καθ' ης η Αίτηση. Η Διαταγή 25, θεσμός 1

(3)προνοεί ότι μετά την έκδοση κλήσης για οδηγίες δεν επιτρέπεται τροποποίηση εκτός προς διόρθωση καλόπιστου λάθους ή εάν προέκυψαν νέα γεγονότα που δεν υπήρχαν κατά τη λήψη οδηγιών για έγερση Αγωγής ή κατά την καταχώριση του Κλητηρίου. Στη Διαταγή 9 οι θεσμοί 10 και 11 μεταξύ άλλων αναφέρουν: «

1. No cause or matter shall be defeated by reason of the misjoinder or non-joinder of parties, and the Court may in every cause or matter deal with the matter in controversy so far as regards the rights and interests of the parties actually before it. The Court or a Judge may, at any stage of the proceedings, either upon or without the application of either party, and on such terms as may appear to the Court or Judge to be just, order that the names of any parties improperly joined, whether as plaintiffs or as defendants, be struck out, and that the names of any parties, whether plaintiffs or defendants, who ought to have been joined, or whose presence before the Court may be necessary in order to enable the Court effectually and completely to adjudicate upon and settle all the questions involved in the cause or matter, be added [.].
2. Where a defendant is added or substituted, the writ of summons shall be amended accordingly and the plaintiff shall, unless otherwise ordered by the Court or a Judge, file a copy of the writ as amended, and serve the new defendant with such amended writ or notice in lien of service thereof in the same manner as original defendants are served, and the proceedings shall be continued as if the new defendant had originally been made a defendant». Ως προς τα όρια άσκησης της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου στην Ετήσια Πρακτική του 1958, σελίδα 348 αναφέρεται: «When Order refused: - Where the addition will have the effect of adding a new cause of action the order may be refused (Raleigh v. Goschen

(1989)1 Ch. 81; cf. Ashley, v. Taylor 10 Ch. D. 768 and O.28, r.1 (n).» Στη δε Manchester Lines Ltd. and another v Viamaz Coach Industries Ltd.

(1983)1 CLR 178 το Ανώτατο Δικαστήριο ανέφερε ότι άδεια για προσθήκη εναγόμενου δεν επιτρέπεται εάν με την προσθήκη εισάγεται νέα βάση αγωγής και εάν με την προσθήκη δεν επιτυγχάνεται η αποτελεσματική επίλυση των επίδικων θεμάτων και τα πρόσωπα των οποίων επιδιώκεται η προσθήκη δεν είναι αναγκαία. Στη Διαταγή 12 οι θεσμοί 1 και 4, στο πρωτότυπο αντίστοιχα αναφέρουν: «A cause or matter shall not become abated by reason of the death or bankruptcy of any of the parties, if the cause of action survive or continue, and shall not become defective by the assignment, creation, or devolution of any estate or title pendente lite; and, whether the cause of action survives or not, there shall be no abatement by reason of the death of either party between the termination of the hearing and judgment, but judgment may in such case be given notwithstanding the death», και «Where by reason of death, bankruptcy, or any other event occurring after the commencement of a cause or matter, and causing a change or transmission of interest or liability, or by reason of any person interested coming into existence after the commencement of the cause or matter, it becomes necessary or desirable that any person not already a party should be made a party, or that any person already a party should be made a party in another capacity, an order that the proceedings shall be carried on between the continuing parties, and such new party or parties, may be obtained ex parte on application to the Court or a Judge, upon an allegation of such change, or transmission of interest or liability, or of any such person interested having come into existence.» Στην υπόθεση Ιωάννης Α. Σπανού, άλλως Καφφά κ.α. ν. Σάββα Ιωάννου Καφφά

(1999)1 Α.Α.Δ. 544, ο Δικαστής Χατζηχαμπής αναφέρει τα ακόλουθα διαφωτιστικά ως προς την εφαρμογή της Διαταγής 12: «Είναι πρόδηλο από τη Δ.12 θ.1 ότι, εφόσον επίδικο θέμα (cause or matter) είναι τέτοιας φύσεως ώστε να επιβιώνει του θανάτου του διαδίκου (δηλαδή, ουσιαστικά, δεν είναι τέτοιας προσωπικής φύσεως ώστε να εξαιρείται του γενικού κανόνα), δεν τερματίζεται (abates) λόγω του θανάτου και δεν επηρεάζεται από αυτό. Στην προκειμένη περίπτωση το επίδικο θέμα, εφόσον δεν εμπίπτει στις εξαιρέσεις των προσωπικής φύσεως απαιτήσεων, επιβιώνει του θανάτου. Η Δ.12 θ.2 ρυθμίζει περαιτέρω ότι, σε τέτοια περίπτωση, ο διαχειριστής αποβιώσαντος μπορεί να γίνει διάδικος ώστε να διεκπεραιωθεί η διαδικασία και να αποφασισθούν τα επίδικα θέματα. Και η Δ.12 θ.4 ρυθμίζει τα του διατάγματος για συνέχιση της διαδικασίας μεταξύ των υφισταμένων διαδίκων και του καθισταμένου αναγκαίου νέου διαδίκου. Ούτε περιορίζεται η Δ.12 στο προ της αποφάσεως στάδιο. Και λογικά. Εφόσον μετά την έκδοση αποφάσεως υπάρχει δικαίωμα εφέσεως, όπως και άλλα ζητήματα, υπάρχει και "cause or matter" το οποίο συνεχίζει και το οποίο καθιστά αναγκαία τη διεκπεραίωση της διαδικασίας για να αποφασισθούν τελεσίδικα τα επίδικα θέματα, ώστε να είναι δυνατή η επίκληση της Δ.12.» Ερχόμενος στην υπό κρίση Αίτηση, είναι προφανές ότι όντως προέκυψαν νέα γεγονότα στην Αγωγή. Ο Εναγόμενος απεβίωσε. Κατά τον Αιτητή, υπάρχει άλλος παράνομος επεμβασίας στο επίδικο ακίνητο. Εν προκειμένω μια κάποια ενέργεια για τα νέα γεγονότα τούτα θα ήτο αναγκαία και δικαιολογημένη, ίσως και ενέργεια εντός του πλαισίου και εμβέλειας της Διαταγής 25, θεσμός 1

(3), με το ορθό όμως περιεχόμενο. Για τους λόγους που ευθύς προχωρώ να εξηγήσω, διαπιστώνω ότι, επί της ουσίας της αιτούμενης τροποποίησης, η προσέγγιση του Αιτητή δεν είναι ορθή. Με την Αίτηση δεν διαφαίνεται αλλαγή ή μεταβίβαση συμφέροντος ή υπαιτιότητας (change or transmission of interest or liabiity), λόγω του θανάτου (by reason of death) του Εναγόμενου, ούτως ώστε να κρίνεται αναγκαίο ή επιθυμητό να συνενωθεί στην Αγωγή πρόσωπο που δεν είναι μέρος της διαδικασίας ως εναγόμενο σε αυτή, κατ' ακολουθία των όσων προνοούνται στη Διαταγή 12, προς αποτελεσματική επίλυση των επίδικων γεγονότων. Τα γεγονότα που προβάλλει ο Αιτητής αφορούν κατ' ισχυρισμό παράνομη επέμβαση της Καθ' ης η Αίτηση, δηλαδή άλλου προσώπου από τον Εναγόμενο, η οποία έλαβε χώρα μετά τον θάνατό του και όχι κατ' ανάγκη λόγω του θανάτου του. Έστω και να θεωρηθεί ότι η Καθ' ης η Αίτηση κατέστη κατ' ισχυρισμό επεμβασίας στο επίδικο ακίνητο μετά την έναρξη της Αγωγής, θα αναμενόταν τουλάχιστον να ζητηθεί η προσθήκη της στην Αγωγή ή αναλόγως των περιστάσεων να κινείτο νέα διαδικασία εναντίον της. Δεν ζητείται αυτό. Αντ' αυτού ο Αιτητής επιθυμεί, δια της αιτούμενης τροποποίησης, να αντικαταστήσει τον Εναγόμενο ως τέως επεμβασία στο ακίνητο με την Καθ' ης η Αίτηση, ως νυν. Δεν προτείνει όμως διαδικαστικό μέσο με το οποίο να επιτρέπεται τοιουτοτρόπως η αιτούμενη αντικατάσταση, αλλ' ούτε γίνεται οποιαδήποτε αναφορά στο τι μέλλει γενέσθαι αναφορικά με την απαίτηση εναντίον του αποβιώσαντος Εναγόμενου, ειδικά ως προς την αξίωση αποζημιώσεων για την κατ' ισχυρισμό παράνομη χρήση του υποστατικού από το έτος 2006 μέχρι και σήμερα, αλλά και τυχόν έξοδα τα οποία επιβάρυναν την εναντίον του διαδικασία μέχρι στιγμής. Αφήνεται να νοηθεί ότι οι αξιώσεις εναντίον του Εναγόμενου θα συνεχίσουν να προωθούνται εναντίον της Καθ' ης η Αίτηση (βλ. παρακλητικά Α έως Ε της Αίτησης). Γενικότερα, η θέση του Αιτητή δεν είναι ξεκάθαρη ως προς την ιδιότητα με την οποία προτίθεται να στρέψει την Αγωγή κατά της Καθ' ης η Αίτηση. Εάν το επιχείρημα που προσπάθησε να προβάλει η πλευρά του Αιτητή είναι ότι το δικαίωμα στην κατοχή του ακινήτου μεταβιβάστηκε στην Καθ' ης η Αίτηση όταν ο Εναγόμενος απεβίωσε, όπως αναφέρεται στην πρωτόδικη απόφαση που με παρέπεμψαν στην σελίδα 10 της γραπτής τους αγόρευσης, δεν έχει επεξηγηθεί πως η θέση τούτη συγκεράζεται ή εν πάση περιπτώσει δεν είναι ασυμβίβαστη, ή ακόμα και πως δεν συγκρούεται, με την κύρια θέση του Αιτητή ότι ο Εναγόμενος παράνομα επενέβη στο επίδικο ακίνητο και παράνομα το κατείχε. Εν ολίγοις το διάβημα και τα γεγονότα που ο Αιτητής προσφέρει προς επίρρωση του, δημιουργούν το ερώτημα με ποιο τρόπο ο Εναγόμενος μεταβίβασε δικαίωμα, το οποίο κατά τον Αιτητή ουδέποτε είχε, σε άλλο πρόσωπο. Σε κάθε περίπτωση, πραγματικό υπόβαθρο που να δεικνύει μεταβίβαση ή αλλαγή του δικαιώματος ή της υπαιτιότητας που να απορρέει από το θάνατο του Εναγόμενου και να εμπίπτει στη έννοια της Διαταγής 12, θεσμός 4, δεν τέθηκε. Ούτε αποσαφηνίζεται εάν ο Αιτητής θεωρεί ότι η επέμβαση της Καθ' ης η Αίτηση στο επίδικο ακίνητο είναι η ίδια επέμβαση με του Αιτητή, εάν δηλαδή πρόκειται για μια συνεχιζόμενη ενέργεια στην οποία συμμέτοχος ήταν και η Καθ' ης η Αίτηση, ταυτόχρονα με τον Εναγόμενο, ή εάν η επέμβαση ήταν εξαρχής από την Καθ' ης η Αίτηση και όχι από τον Εναγόμενο και κατά συνέπεια η Καθ' ης η Αίτηση ήτο αναγκαία διάδικος, έστω σε σημείο προγενέστερο της καταχώρησης της Αίτησης. Μάλλον το αντίθετο φαίνεται να προτείνεται (βλ. αιτητικό Γ της Αίτησης και προτεινόμενη προς προσθήκη παράγραφο 8), ότι δηλαδή η Καθ' ης η Αίτηση παράνομα ανέλαβε την κατοχή του επίδικου ακινήτου μετά το θάνατο του Εναγόμενου. Με το σκεπτικό τούτο η επέμβαση της Καθ' ης η Αίτηση αποτελεί ενδεχομένως νέα αιτία αγωγής και όχι αγώγιμο πραγματοπαγές δικαίωμα που επιβιώνει το θάνατο του Εναγόμενου και που ενεργοποιεί τις σχετικές δικονομικές πρόνοιες που επιτρέπουν τη συνέχιση της Αγωγής εναντίον προσώπου το οποίο ανέλαβε το δικαίωμα τούτο λόγω του θανάτου του Εναγόμενου. Σημειώνεται ότι οι λοιπές θεραπείες που ζητούνται με την Αγωγή και ως φαίνεται, εάν επιτρεπόταν η Αίτηση, θα εξακολουθούσαν να προωθούνται εναντίον της Καθ' ης η Αίτηση, δεν διευκρινίζεται εάν ο Αιτητής τις θεωρεί ομοίως πραγματοπαγείς ούτως ώστε Αγωγή σε εκείνα τα σημεία επίσης να επιβιώνει του θανάτου του Εναγόμενου και να δύναται να συνεχιστεί εναντίον της Καθ' ης η Αίτηση. Επιπρόσθετα, η κατ' ισχυρισμό παράνομη επέμβαση της Καθ' ης η Αίτηση στο επίδικο ακίνητο, ιδωμένη ως νέα αιτία αγωγής, θέτει εν αμφιβόλω και τη δυνατότητα προσθήκης της στην υφιστάμενη παρούσα αγωγή ως αναγκαία διάδικο, υπό το φως των νομολογιακών αρχών επί του σημείου τούτου, ως προαναφέρθηκαν. Μπορεί το αγώγιμο δικαίωμα να ταυτίζεται ως προς το είδος και στο ότι αφορά το ίδιο επίδικο ακίνητο, αλλά τόσο ο κατ' ισχυρισμό επεμβασίας όσο και ο χρόνος της κατ' ισχυρισμό επέμβασης δεν ταυτίζονται, όπως και δεν υπάρχει οποιαδήποτε διασύνδεση μεταξύ της κατ' ισχυρισμό χρονικά πρώτης επέμβασης εκ μέρους του Εναγόμενου και της κατ' ισχυρισμό δεύτερης επέμβασης εκ μέρους της Καθ' ης η Αίτηση. Συνεπώς δεν μπορώ να θεωρήσω ότι η Καθ' ης η Αίτηση είναι αναγκαία διάδικος στην παρούσα αγωγή και ότι η προσθήκη της, ή εν πάση περιπτώσει η εμπλοκή της, θα εξυπηρετήσει την επίλυση των υφιστάμενων επίδικων θεμάτων της παρούσας Αγωγής, έχοντας μόνον ενώπιον μου τα όσα αναφέρθηκαν για σκοπούς της παρούσας Αιτησης. Καταληκτικά αναφέρω ότι η αιτούμενη τροποποίηση δεν αφορά απλή περίπτωση ανάγκης παράθεσης γεγονότων που προέκυψαν μετά και την έκδοση της Κλήσης για Οδηγίες, αλλά προέκυψε από και συνδέεται με, φρονώ άρρηκτα, το αίτημα για αντικατάσταση του Εναγόμενου με την Καθ' ης η Αίτηση και συνεπώς η κατάληξή μου ως προς την τύχη του αιτητικού Α της Αίτησης, συμπεριλαμβάνει και συμπαρασύρει και τα λοιπά αιτητικά. Για όλους τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω η Αίτηση δεν μπορεί να πετύχει και απορρίπτεται. Τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ της Καθ' ης η Αίτηση και εναντίον του Αιτητή όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.).......... Π. Αγαπητός (Ε.Δ) ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο