L.A. ANTONIOU LTD ν. Γ. Γ. κ.α., Αρ. Αγωγής 35/14, 28/9/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2022:A204 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Π. Αγαπητού, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής 35/14 Μεταξύ: L.A. ANTONIOU LTD, εκ Λεμεσού Εναγόντων - και -
- Γ. Γ., από τη Λεμεσο
- Σ. Γ., από τη Λεμεσό Εναγομένων Ημερομηνία: 28η Σεπτεμβρίου 2022 Εμφανίσεις: Για την Ενάγουσα: κα Βερεσιέ Για τους Εναγόμενους: κος Ιγνατίου Α Π Ο Φ Α Σ Η Εισαγωγή Τον Ιούλιο του 2012, οι Εναγόμενοι ανέθεσαν στους Ενάγοντες να κατασκευάσουν και να τοποθετήσουν κάγκελα σε δυο οικίες τους στη Λεμεσό και, ως οι Ενάγοντες ισχυρίστηκαν, να τους παρέχουν και ορισμένες επιπρόσθετες εργασίες. Η Αγωγή των Εναγόντων αφορά κατ' ισχυρισμό οφειλόμενο υπόλοιπο που οι Εναγόμενοι δεν τους κατέβαλαν για τις πιο πάνω εργασίες. Οι Εναγόμενοι, εκτός από Υπεράσπιση με την οποία αρνούνται μέρος της απαίτησης, έγειραν και Ανταπαίτηση με την οποία απαίτησαν αποζημιώσεις για κακοτεχνίες και ζημιές, τις οποίες ισχυρίστηκαν ότι προκάλεσαν οι Ενάγοντες κατά την εκτέλεση των πιο πάνω ανατεθεισών εργασιών. Έγγραφες προτάσεις Τα δικόγραφα αποτελούν το θεμέλιο της δίκης[1]. Το Δικαστήριο αποφασίζει επί της ενώπιον του διαφοράς εφαρμόζοντας το Νόμο επί των δικογραφημένων γεγονότων[2] που αποδεικνύονται με αποδεχτή μαρτυρία στο Δικαστήριο. Συνοψίζω τις εκατέρωθεν έγγραφες προτάσεις: Οι Ενάγοντες ισχυρίστηκαν ότι οι Εναγόμενοι 1 και 2 τους οφείλουν το ποσό των €2540,18 το οποίο παρέμεινε υπόλοιπο μετά την πληρωμή του ποσού των €4000 στις 30.7.2012 έναντι 2 τιμολογίων που εξέδωσαν προς τους Εναγόμενους και αφορούσαν κατασκευή και τοποθέτηση κάγκελων σε 2 οικίες Λεμεσό. Απαιτούν επίσης το ποσό των €200 για εργασία μέτρησης και έκδοσης προσφορών για 3η οικία, δηλαδή το συνολικό ποσό των €2740,
- Για τις εργασίες που εκτέλεσαν, οι Ενάγοντες είχαν προηγουμένως αποστείλει στους Εναγόμενους προσφορές, αλλά σε αυτές δεν περιλήφθηκε το σύνολο των υπηρεσιών που τελικά συμφωνήθηκε να παρέχουν και τις οποίες πράγματι παρείχαν στους Εναγόμενους. Έγιναν επιπρόσθετες εργασίες, που αφορούσαν 22 μέτρα επιπλέον κάγκελο στην πρώτη οικία προς επιπλέον €880 πλέον ΦΠΑ, τα οποία τιμολόγησαν στο τιμολόγιο με αριθμό 0720 και 4,5 μέτρα επιπλέον κάγκελο στη δεύτερη οικία προς €180 πλέον ΦΠΑ, τα οποία τιμολόγησαν στο τιμολόγιο με αριθμό
- Και τα δύο τιμολόγια εκδόθηκαν στις 27.7.
- Οι Εναγόμενοι παραδέχτηκαν ότι συμφώνησαν με τους Ενάγοντες την κατασκευή και τοποθέτηση κάγκελων, αλλά όχι για το ποσό που οι Ενάγοντες ισχυρίστηκαν. Αντέταξαν ότι το συμφωνηθέν ποσό ήταν €5421,18 συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, σύμφωνα με τις προσφορές που οι Ενάγοντες ετοίμασαν και αρνούνται ότι ζήτησαν επιπρόσθετες εργασίες. Έναντι του υπολοίπου, οι Εναγόμενοι επίσης παραδέχονται ότι κατέβαλαν €4000 και συνεπώς, παραδέχθηκαν ότι το υπόλοιπο που οφείλουν είναι €1421,
- Κατά την εκτέλεση όμως των εργασιών, αναφέρουν, οι Ενάγοντες υπέπεσαν σε κακοτεχνίες προκαλώντας ραγίσματα στα μάρμαρα των δύο οικιών. Παρέλειψαν επίσης να βάψουν με αστάρι τις σωλήνες των κάγκελων και αυτά σκούριασαν. Κάλεσαν τους Ενάγοντες, με επιστολές τους, να επιδιορθώσουν τις ισχυριζόμενες ζημιές αλλά εκείνοι δεν συμμορφώθηκαν. Η ζημιά που οι Εναγόμενοι ισχυρίστηκαν ότι υπέστηκαν λόγω των κακοτεχνιών και παραλείψεων των Εναγόντων ανέρχεται εις το ποσό των €7154 το οποίο και ανταπαιτούν. Απαντώντας στην Υπεράσπιση και υπερασπιζόμενοι την Ανταπαίτηση, οι Ενάγοντες πρόταξαν ότι οι επιπλέον εργασίες έγιναν κατόπιν προφορικής συμφωνίας με τους Εναγόμενους, οι οποίοι κωλύονται εκ της σιωπής και συμπεριφοράς τους να τις αρνούνται. Στην επιστολή των Εναγόμενων, οι Ενάγοντες απάντησαν μέσω των δικηγόρων τους. Αρνούνται ότι έγιναν κακοτεχνίες και αντιτείνουν ότι ο ισχυρισμός των Εναγόμενων προβλήθηκε μετά που οι Ενάγοντες ήγειραν την Αγωγή και όχι κατά το χρόνο που οι κακοτεχνίες κατ' ισχυρισμό έγιναν. Σε περίπτωση που διαπιστώθηκε οποιαδήποτε ζημιά, αυτή, λέγουν οι Ενάγοντες, δημιουργήθηκε με σκοπό την ανταξίωση από τους Εναγόμενους ποσών. Αρνούνται ότι οι Εναγόμενοι υπέστησαν ζημιά ένεκα κακοτεχνιών και ότι τα ποσά που αξιώνουν είναι σε κάθε περίπτωση υπέρογκα. Παραδεκτά γεγονότα πριν την Ακρόαση Οι Εναγόμενοι πέραν της παραδοχής τους στην Υπεράσπιση ότι συμφώνησαν με τους Ενάγοντες την κατασκευή και τοποθέτηση κάγκελων και του γεγονότος ότι εκκρεμεί οφειλόμενο ποσό ύψους €1421,18, παραδέχθηκαν επίσης, δυνάμει σχετικής ειδοποίησης των Εναγόντων στη βάση της Διαταγής 24 θεσμός 5 του περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικού Κανονισμού, ότι οι Ενάγοντες είναι εγγεγραμμένη εταιρεία και έχουν σαν κύκλο εργασιών την κατασκευή και τοποθέτηση μεταλλικών κατασκευών και κάγκελων, τις αποδείξεις πληρωμών με αντίστοιχους αριθμούς και ημερομηνίες: 0491 και ημερομηνία 18.6.12, 0491 και ημερομηνία 18.6.12, 0553 και ημερομηνία 30.7.12 και 0554 και ημερομηνία 30.7.12, τις προσφορές ημερομηνίας 28.3.2012 για τις οικίες 1 και 2 και τις επιστολές των δικηγόρων των Εναγόντων ημερομηνιών 18.2.2013, 9.7.14 και 29.10.
- Μαρτυρία Κατά την ακροαματική διαδικασία κατέθεσαν ενώπιον μου δύο μάρτυρες. Για τους Ενάγοντες ο γραμματέας τους Α. Α. («ΜΕ») και για τους Εναγόμενους ο Εναγόμενος 1, Γ. Γ. («ΜΥ»). Η μαρτυρία τους είναι καταγεγραμμένη στα πρακτικά της διαδικασίας και δεν χρήζει επανάληψης αυτολεξεί, οπότε και στην παρούσα περιορίζομαι σε συνοπτική καταγραφή των ουσιωδών σημείων της, εκτός όπου χρησιμοποιείται ακριβές λεκτικό από τα πρακτικά[3]. Πιο κάτω αξιολογώ την προσκομισθείσα μαρτυρία σύμφωνα με τις επί του θέματος αρχές της νομολογίας. Χάριν πληρότητας υπενθυμίζω ότι κατά την αξιολόγηση της η μαρτυρία πρέπει συσχετίζεται, αντιπαραβάλλεται και διερευνάται με την «αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων» χωρίς μικροσκοπική κρίση ή απομόνωση των λεγόμενων των μαρτύρων από το συνολικό πλαίσιο της μαρτυρίας[4]. Αξιολογήθηκαν με την μέθοδο τούτη το περιεχόμενο, η ποιότητα, η πειστικότητα και η σύγκριση συγκεκριμένης μαρτυρίας στην υπόθεση με την υπόλοιπη[5]. Αναφέρω ότι το Δικαστήριο έχει τη δυνατότητα ν' αποδεχθεί μερικώς τη μαρτυρία ενός μάρτυρα στην υπόθεση[6], νοουμένου ότι η μερική αποδοχή αιτιολογείται[7] και ότι ουσιαστικής φύσεως αντιφάσεις στη μαρτυρία επηρεάζουν αρνητικά την αξιοπιστία του μάρτυρα που την προσφέρει και ενδεχομένως να καταδεικνύουν ότι ο μάρτυρας δεν προσήλθε στο Δικαστήριο για να πει την αλήθεια. Από την άλλη, μαρτυρία που κρίνεται αναξιόπιστη δεν θα μπορούσε να ασφαλές έδαφος για εξαγωγή ευρημάτων από το Δικαστήριο. Η μαρτυρία του ΜΕ Ο ΜΕ κατέθεσε γραπτή δήλωσή του, το Έγγραφο Α. Δήλωσε ότι το Μάρτιο του 2012 οι Εναγόμενοι 1 και 2 του ζήτησαν προσφορές για κατασκευή και τοποθέτηση κάγκελων για δύο οικίες στη Λεμεσό. Κατέθεσε αντίγραφα των προσφορών που έδωσε στους Εναγόμενους στις 28.3.12 ως Τεκμήρια 1 και 2 αντίστοιχα. Στις 18.6.12, οι Εναγόμενοι πλήρωσαν συνολικά €2000 και έλαβαν αντίστοιχα 2 αποδείξεις προς €1000 έκαστη, τις οποίες ο ΜΕ κατέθεσε ως Τεκμήρια 3 και
- Κατά την εκτέλεση των εργασιών οι Εναγόμενοι ζήτησαν από τους Ενάγοντες να τους κατασκευάσουν και να τοποθετήσουν επιπλέον 22 μέτρα κάγκελο για τη μία εκ των δύο οικιών και 4,5 μέτρα για την άλλη. Η τιμή για τις επιπλέον εργασίες για την πρώτη οικία ανερχόταν σε €880 και για τη δεύτερη σε €
- Στις 27.7.2012, οι Ενάγοντες εξέδωσαν τα τιμολόγια 0720, Τεκμήριο 5 και 0721, Τεκμήριο
- Στις 30.7.12 οι Εναγόμενοι πλήρωσαν €1000 ευρώ για κάθε οικία έναντι των τιμολογίων και οι Ενάγοντες εξέδωσαν της αποδείξεις 0553, Τεκμήριο 7 και 0554, Τεκμήριο
- Έπειτα, οι Εναγόμενοι ζήτησαν να λάβουν προσφορά από τους Ενάγοντες για άλλη κατοικία και ετοιμάστηκαν δύο προσφορές, τα Τεκμήρια 9 και 10 αντίστοιχα, για την ετοιμασία των οποίων οι Ενάγοντες συμφώνησαν και χρέωσαν τους Εναγόμενους €
- Τον Φεβρουάριο του 2013 ο ΜΕ επισκέφθηκε τους Εναγόμενους για να εισπράξει το υπόλοιπο αλλά δεν του άνοιξαν την πόρτα και μετά από λίγες μέρες παρέλαβε επιστολή από τους δικηγόρους τους, Τεκμήριο
- Σε αυτή αναφέρεται ότι οι Ενάγοντες προκάλεσαν ζημιές στις οικίες και ότι κάποια κάγκελα σκούριασαν. Οι Ενάγοντες απάντησαν με το Τεκμήριο 12, έλαβαν άλλη απάντηση από τους δικηγόρους των Εναγόμενων (την οποία ο ΜΕ δεν προσκόμισε) και έπειτα, οι Ενάγοντες με την επιστολή Τεκμήριο 13 πρότειναν όπως εμπειρογνώμονας της επιλογής τους επιθεωρήσει τα όσα οι Εναγόμενοι ισχυρίστηκαν, πρόταση που απορρίφθηκε με το Τεκμήριο 14, το οποίο απαντήθηκε με το Τεκμήριο
- Στη δικηγόρο των Εναγόντων, κατά την κυρίως εξέτασή του, ο ΜΕ επιβεβαίωσε ότι οι Ενάγοντες έλαβαν οδηγίες για να προβούν σε επιπλέον εργασίες οι οποίες και τιμολογήθηκαν. Διερωτήθηκε πως γίνεται να υπήρχε ισχυρισμός περί κακοτεχνιών αλλά οι Εναγόμενοι να τους έδωσαν οδηγίες για επιπλέον εργασία και να τους πλήρωσαν εν μέρει. Απέκλεισε το ενδεχόμενο να έφτασαν τα κάγκελα στο χώρο που έπρεπε να τοποθετηθούν χωρίς να είχαν βαφτεί με αστάρι. Απέδωσε ενδεχόμενη σκουριά στο γεγονός ότι παρέμειναν χωρίς «undercoat», δηλαδή προστατευτική βάση μπογιάς και μπογιά για πέραν των 3 μηνών. Αντεξεταζόμενος από το δικηγόρο των Εναγόμενων αρνήθηκε ότι τα κάγκελα τα τοποθέτησαν οι υπάλληλοι του χωρίς τον ίδιο, επειδή για εργασίες όπως οι επίδικες απαιτείται γερανοφόρο όχημα και είναι ο μόνος που κατέχει σχετική άδεια να το χειρίζεται. Επέμεινε ότι ο ίδιος ήταν παρόν και βοηθούσε κατά την τοποθέτηση. Σε υποβολή ότι ουδέποτε ζητηθήκαν επιπλέον εργασίες και γι' αυτό δεν δόθηκαν προσφορές για εκείνες και ότι εξ ιδίας πρωτοβουλίας έγιναν επιπλέον εργασίες, ο ΜΕ απάντησε ότι κανένας δεν κάνει δουλείες έτσι. Ο ίδιος πιστεύει ότι το οφειλόμενο υπόλοιπο παρέμεινε λόγω οικονομικών δυσκολιών των Εναγόμενων λόγω της κρίσης και του «κουρέματος». Πρόσθεσε ότι, ενώ εκκρεμούσε υπόλοιπο, οι Ενάγοντες προέβησαν και σε άλλες εργασίες αναφορικά με τρίτη οικία των Εναγόμενων, δηλαδή τοποθέτησαν ηλιακό θερμοσίφωνα και για εκείνες πληρώθηκαν. Όταν όμως συμφώνησαν για την τοποθέτηση κάγκελων στην εν λόγω τρίτη οικία, ο ΜΕ ζήτησε από τους Εναγόμενους προκαταβολή για να πληρώσει τους «εμπόρους». Ο ΜΥ του είπε ότι έχει διαφορές με τον αδερφό του και ότι περιμένει κάποια χρήματα. Πέρασαν μήνες και δεν υπήρξε απάντηση και όταν ο ΜΕ επισκέφθηκε την τρίτη οικία είδε τοποθετημένα κάγκελα σε αυτή από άλλο συνάδελφο του. Έτσι, ανέφερε, κατάλαβε ότι δεν θα πληρώνονταν για τις δύο άλλες οικίες. Σε υποβολή του δικηγόρου των Εναγόμενων ότι ο λόγος που δεν καταβλήθηκε το υπόλοιπο ήταν επειδή έγιναν ζημιές, ο ΜΕ διερωτήθηκε γιατί, εάν ίσχυε τούτο, ο αρχιτέκτονας και ο πολιτικός μηχανικός να παραλάβουν το έργο. Ο ΜΕ δεν αναγνώρισε τις φωτογραφίες στο «Τεκμήριο προς αναγνώριση 1» και δεν αποδέχθηκε υποβολές του δικηγόρου των Εναγόμενων ότι αυτές απεικονίζουν την κατοικία στην οποία έγιναν οι εργασίες τοποθέτηση των κάγκελων. Κλείνοντας την αντεξέταση, ο δικηγόρος των Εναγόμενων υπέβαλε στον ΜΕ ότι τα κάγκελα σκούριασαν επειδή δεν είχε βάλει «αστάρι», θέση που ο μάρτυρας αντέκρουσε παραπέμποντας στις προσφορές. Η μαρτυρία του ΜΥ Κατά την κυρίως εξέτασή του ο ΜΥ ανέφερε ότι γνωρίζει τον πατέρα του ΜΕ, και έτσι γνώρισε και τον ΜΕ. Οι Εναγόμενοι θα ανήγειραν 3 οικίες. Έλαβε προσφορά από τον ΜΕ για υπηρεσίες, μεταξύ άλλων και για «ηλιακούς», οι οποίες παρασχέθηκαν και αποπληρώθηκαν. Επιβεβαίωσε τις πληρωμές που έγιναν εντός του μηνός Ιουνίου 2012 και ότι ανέρχονταν συνολικά σε €
- Είπε ότι ο ΜΕ δεν τοποθέτησε ο ίδιος τα κάγκελα και ότι το έργο ανέλαβαν ξένοι εργάτες με τους οποίους δεν μπορούσε να συνεννοηθεί. Επιβεβαίωσε ότι περί τα τέλη Ιουλίου πληρώθηκαν άλλες €
- Με την αποχώρηση των εργατών και αφότου το μέρος όπου έγινε η τοποθέτηση καθαρίστηκε από συνεργείο, διαφάνηκε ότι είχαν ραγίσει μάρμαρα στα σημεία που οι εργάτες είχαν τρυπήσει για να τοποθετήσουν τα κάγκελα. Οι ζημιές επιβεβαιώθηκαν και από άλλο επαγγελματία. Καταλόγισε στον ΜΕ ότι ψεύδεται ότι ανατέθηκαν εργασίες για την τρίτη οικία. Αποτάθηκε στην εταιρεία που τον προμήθευσε με τα μάρμαρα κατά το στάδιο ανέγερσης των οικιών και του ανέφεραν ότι δεν γίνεται να αφαιρεθούν τα μάρμαρα επειδή κάθε παρτίδα είναι διαφορετική. Αναγνώρισε τα Τεκμήρια 16 και 17 και ανέφερε ότι αφενός το Τεκμήριο 16 είναι η προσφορά από το «Homefix» για τα μάρμαρα και το άλλο από την «Evaplia». Ολοκλήρωσε λέγοντας ότι όταν τα κάγκελα τους παραδόθηκαν ήταν μπογιατισμένα μαύρα. Κατά την αντεξέτασή του συμφώνησε ότι στις προσφορές Τεκμήρια 1 και 2 συμπεριλαμβανόταν βάψιμο με αστάρι και τοποθέτηση. Ενώ ήταν παρόν, δεν ανέφερε κάτι στους Ενάγοντες όταν παρέδιδαν τα κάγκελα. Σε υποβολή ότι οι Ενάγοντες παρέδωσαν τα κάγκελα βαμμένα με αστάρι, χωρίς μπογιά, απάντησε ότι δεν είναι ειδικός. Δεν διαφώνησε με την υποβολή ότι τα παρέλαβε επειδή ήταν ακριβώς όπως τα είχε παραγγείλει. Σε ερώτηση της δικηγόρου των Εναγόντων εάν συμφωνεί με το ποσό της αξίωσης, απάντησε ότι συμφωνεί και ότι δεν αρνήθηκε να το πληρώσει αναφέροντας ότι οι Εναγόμενοι ανέμεναν να διορθωθούν οι ζημιές. Διευκρίνισε ότι ζήτησε την προσφορά Τεκμήριο 16 αφού ο ΜΕ του αρνήθηκε να επιδιορθώσει τις ζημιές και εξήγησε ότι το Τεκμήριο 17 είναι οι προσφορές από την «Evpalia» όταν αγόρασαν τα μάρμαρα. Δεν αναγνώρισε τα Τεκμήρια 9 και 10 αλλά ανέφερε ότι μπορεί να ζήτησε προσφορά ο γιός του, ενώ εκείνος του είχε πει ότι δεν ήταν ευχαριστημένοι από τις δύο κατοικίες. Ανέφερε ότι οι Εναγόμενοι επέλεξαν όπως μην προβούν σε επιδιόρθωση των ζημιών που ισχυρίστηκαν ότι προκλήθηκαν στις οικίες από τους Ενάγοντες. Αντιμέτωπος με την ερώτηση γιατί αρνήθηκαν οι Εναγόμενοι να επιτρέψουν επιθεώρηση στο χώρο, ο ΜΥ απάντησε ότι ο χώρος ήταν ανοιχτός και ότι μπορούσε να πάει να τα δει. Αγορεύσεις Οι δικηγόροι των διαδίκων κατέθεσαν γραπτές αγορεύσεις, οι οποίες βρίσκονται στο φάκελο του Δικαστηρίου και επανάληψή τους εδώ αυτολεξεί παρέλκει. Συνοψίζω τις εκατέρωθεν θέσεις. Συνοπτικά, με το Έγγραφο «Β», η δικηγόρος των Εναγόντων προκρίνει ότι ο ΜΕ ήταν σταθερός στις θέσεις του και ειλικρινής, ενώ ο ΜΥ υπέπεσε σε αντιφάσεις ικανές να καταρρίψουν τη μαρτυρία του. Καταλήγει υποδεικνύοντας ότι η απαίτηση των Εναγόντων αποδείχθηκε, ενώ η ανταπαίτηση απέτυχε καθότι δεν παρουσιάστηκε μαρτυρία από οποιοδήποτε εμπειρογνώμονα αναφορικά με τις κατ' ισχυρισμό ζημιές. Εξ αντιθέτου ο δικηγόρος των Εναγόμενων, με το Έγγραφο «Γ» προτείνει ότι η ανταπαίτηση πρέπει να επιτύχει. Εξηγεί ότι διέλαθαν της προσοχής του πελάτη του τα Τιμολόγια 0720 και 0721 και γι' αυτό, κατά την ετοιμασία της Υπεράσπισης, αναφέρθηκε ως παραδεκτό οφειλόμενο ποσό, μόνο εκείνο των €1421,18 αντί για το ποσό €2740,
- Η απαίτηση των Εναγόντων, εξηγεί, έγινε εν τέλει παραδεκτή από τον πελάτη του κατά το στάδιο της αντεξέτασής του από τη δικηγόρο των Εναγόντων. Σημασία όμως, προχωρεί και αναφέρει ο δικηγόρος, δεν έχει το υπόλοιπο. Οι Εναγόμενοι ήταν πάντοτε διατεθειμένοι να το αποπληρώσουν, υπό την αίρεση όμως ότι οι Ενάγοντες θα επιδιόρθωναν τις ζημιές. Οι Εναγόμενοι ένιωθαν αδικημένοι και ανέμεναν πιο αξιοπρεπή συμπεριφορά από τους Ενάγοντες. Μέσω της αγόρευσης του ο δικηγόρος των Εναγόμενων αναδεικνύει, για πρώτη φορά, ότι ο ισχυρισμός των Εναγόντων ότι παρέμεινε υπόλοιπο λόγω οικονομικών δυσκολιών των πελατών του, δεν ισχύει καθότι ο ΜΥ κατείχε διευθυντικές θέσεις σε εταιρείες. Επεκτείνεται δε να αναφέρει και άλλες οικονομικές δραστηριότητες των πελατών του. Σημειώνει κλείνοντας, ότι η λογική από μόνη της είναι αρκετή για να οδηγήσει το Δικαστήριο στην έκδοση απόφασης υπέρ των Εναγόμενων. Σημειώνω ότι τα όσα προβλήθηκαν για πρώτη φορά κατά την αγόρευση εν είδει και αντί μαρτυρίας, δεν είναι δυνατό να ληφθούν υπόψη από το Δικαστήριο. Βάρος απόδειξης και νομική πτυχή Σε υποθέσεις αστικής φύσεως, ο Ενάγων φέρει το γενικό βάρος να αποδείξει στο μέτρο του ισοζυγίου των πιθανοτήτων ότι η δική του εκδοχή γεγονότων είναι πιο πιθανή παρά να μην είναι[8]. Το βάρος αποσείεται αποκλειστικά με μαρτυρία η οποία κρίνεται αποδεκτή και αξιόπιστη από το Δικαστήριο[9]. Το νομικό ή γενικό βάρος δεν πρέπει όμως να συγχέεται με το αποδεικτικό βάρος απόδειξης. Το πρώτο είναι πάντοτε στους ώμους του Ενάγοντος και δεν μεταφέρεται, ενώ το αποδεικτικό υποδηλώνει το βάρος που διάδικος φέρει να παρουσιάσει ικανοποιητική μαρτυρία για την υποστήριξη επίδικου ή σχετικού θέματος, έτσι ώστε το Δικαστήριο να καλέσει την άλλη πλευρά να απαντήσει. Η υπόθεση των Εναγόντων βασίστηκε στην ύπαρξη προφορικής συμφωνίας μεταξύ τους και των Εναγόμενων 1 και 2, η οποία εν μέρει αντικατοπτρίζεται στα Τιμολόγια, Τεκμήρια 5 και 6 και εν μέρει στη συμφωνηθείσα χρέωση που φαίνεται στις προσφορές Τεκμήρια 9 και
- Ως έχει νομοληγηθεί, τα τιμολόγια δεν έχουν αυτοδύναμη αποδεικτική σημασία. Δεν μπορεί να αποδειχθεί η ύπαρξη συμφωνίας, εκτός αν αυτό είναι το συμπέρασμα που εξάγεται αφού συνεκτιμηθούν τα τιμολόγια στο σύνολο της μαρτυρίας[10]. Σύμφωνα δε με το Άρθρο 10
(1)του περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ. 149: «Συμβάσεις είναι όλες οι συμφωνίες οι οποίες καταρτίζονται με την ελεύθερη συναίνεση μερών ικανών προς το συμβάλλεσθαι, για νόμιμη αντιπαροχή και νόμιμο σκοπό, οι οποίες δεν χαρακτηρίζονται ρητά από το Νόμο αυτό ως άκυρες~ τηρουμένων των διατάξεων του Νόμου αυτού, οι συμβάσεις δύνανται να καταρτίζονται γραπτά, ή προφορικά, ή μερικώς γραπτά και μερικώς προφορικά, ή δύνανται να συνάγονται από τη συμπεριφορά των μερών». Με την Ανταπαίτηση οι Εναγόμενοι αξίωσαν αποζημιώσεις από τους Ενάγοντες λόγω κακοτεχνιών κατά την παροχή των υπηρεσιών. Στην υπόθεση Χαραλάμπους ν Decostone Ltd.
(2010)1 ΑΑΔ 747 το Ανώτατο Δικαστήριο διευκρίνισε ότι «[.] κακοτεχνίες δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά, όπως η γραμματική ερμηνεία της λέξης υποδηλώνει, την κακή κατασκευή εκείνου που ανέλαβε να εκτελέσει ο διάδικος» για να καταλήξει ότι «η διακρίβωση ύπαρξης προβλημάτων, ελλειμμάτων ή αδυναμιών σε ένα έργο που ανέλαβε να κατασκευάσει ένας διάδικος δεν δημιουργεί, χωρίς άλλο, θέμα κακοτεχνιών και δεν εξουδετερώνει ή μειώνει την υποχρέωση εκείνου που εγείρει θέμα ευθύνης να στοιχειοθετήσει την αμέλεια που καταλογίζει στο διάδικο ή την ύπαρξη και παράβαση συμβατικού όρου στο πλαίσιο εκτέλεσης της σύμβασης». Σχετικά με την απόδειξη ζημιάς και την επιδίκαση αποζημιώσεων για κακοτεχνίες, στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση CYPRA LIMITED v. Α. ΓΙΑΠΑΣ ΛΙΜΙΤΕΔ Πολ. Έφεση 282/2010, ημερομηνίας 11.5.2015, ECLI:CY:AD:2015:A321 έγινε η εξής ακόλουθη αναφορά που κρίνω σχετική: «Οι αρχές που διέπουν την απόδειξη κονδυλίων όπως τα υπό εκδίκαση παρατίθενται στο σύγγραμμα Hudson's Building and Engineering Contracts - Eleventh edition, vol. 1. Εντοπίζονται τα ακόλουθα στην παράγραφο 8-137: «Consideration of the cases illustrated above shows that, in the case of defective work (that is, work not in accordance with the contract) there are in fact three possible bases of assessing damages, namely: (
- a)the cost of reinstatement; (
- b)the difference in the cost to the builder of the actual work done and the work specified; or (
- c)the diminution in value of the work due to the breach of the contract.» Η απουσία ανάλογης μαρτυρίας προς απόδειξη με αυστηρότητα και σαφήνεια και με παροχή συγκεκριμένων στοιχείων, οδήγησε, αναπόδραστα, το πρωτόδικο δικαστήριο στην κατάληξη ότι δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις στοιχειοθέτησης των αξιούμενων ανταπαιτητικά ποσών». Αξιολόγηση μαρτυρίας Αξιολόγηση ΜΕ Η μαρτυρία του ΜΕ ακολούθησε τις δικογραφημένες θέσεις των Εναγόντων. Η γενική εντύπωση που αποκόμισα από εκείνον ήταν θετική. Αν και σε κάποιες περιπτώσεις απάντησε στο δικηγόρο των Εναγόμενων υποβάλλοντας ερωτήσεις ρητορικής φύσεως, δεν άφησε την εντύπωση μάρτυρα που απέφευγε να απαντήσει, επειδή, έστω και στις περιπτώσεις στις οποίες απάντησε κατά τον τρόπο που περιγράφω πιο πάνω, απέδωσε τη θέση του με σαφήνεια και με τρόπο που θα μπορούσε αυτή ενδεχομένως να αντικρουστεί. Ήταν η θέση του ότι οι διαφορές στα ποσά που αναγράφηκαν στις δύο προσφορές (Τεκμήρια 1 και 2) με εκείνα που αναγράφηκαν στα τιμολόγια (Τεκμήρια 5 και 6) και κατ' επέκταση η διαφορά μεταξύ του ποσού της απαίτησης με εκείνο που παραδέχθηκαν εξ αρχής οι Εναγόμενοι, ήταν οι επιπλέον εργασίες που ζητήθηκαν από τους Εναγόμενους και εκτελέστηκαν από τους Ενάγοντες, και ότι η αποδοχή από τους Εναγόμενους των χρεώσεων στα Τεκμήρια 5 και 6 αποδεικνύεται από τις αδιαμαρτύρητες πληρωμές που έγιναν έναντι και επιμαρτυρούνται στα Τεκμήρια 7 και 8 αντίστοιχα. Σημειώνω ότι το γεγονός της εκτέλεσης επιπλέον εργασιών ουδέποτε αμφισβητήθηκε κατ' ουσία κατά την ακρόαση από τους Εναγόμενους. Εκείνο που ο δικηγόρος των Εναγόμενων υπέβαλε στον ΜΕ ήταν ότι ουδέποτε ζητήθηκαν να γίνουν επιπλέον εργασίες και γι' αυτό δεν περιλαμβάνονταν στις υπάρχουσες ή γι' αυτό δεν εκδόθηκαν σχετικές με αυτές προσφορές, αλλά και ότι αυτές έγιναν εξ ιδίας πρωτοβουλίας από πλευράς Εναγόντων, με τον ΜΕ να απαντά ότι κανένας δεν εκτελεί εργασίες έτσι. Από πλευράς των Εναγόμενων δεν δόθηκε οποιαδήποτε επεξήγηση του λόγου που έγιναν χρονικά μεταγενέστερες πληρωμές έναντι των Τεκμηρίων 5 και 6, ενώ οι ίδιοι ισχυρίστηκαν ότι δεν ζήτησαν να λάβουν τις επιπλέον εργασίες που πράγματι περιλήφθηκαν σε αυτά. Ούτε προβλήθηκε από πλευράς τους οποιοσδήποτε ισχυρισμός ότι οι εν λόγω εργασίες ήταν αχρείαστες ή ότι δεν χρησιμοποιήθηκαν εν τέλει στις αντίστοιχες κατοικίες ή ότι αυτές απορρίφθηκαν καθ' οιονδήποτε χρόνο στο παρελθόν. Επισημαίνεται επίσης ότι το ζήτημα τούτο δεν αναδείχθηκε από τους δικηγόρους των Εναγόμενων μέσω του Τεκμηρίου 11 που χρονικά αποστάλθηκε μετά την πάροδο πέραν των 6 μηνών από την πληρωμή ποσών έναντι των Τεκμηρίων 5 και 6. Εν τέλει, ο ίδιος ο ΜΥ συμφώνησε με ολόκληρο το ποσό που απαιτούν οι Ενάγοντες με την Αγωγή. Με τούτα κατά νου, θεωρώ ότι, τα όσα του υποβλήθηκαν επί του σημείου από το δικηγόρο των Εναγόμενων, δεν ήταν ικανά για να κλονίσουν την μαρτυρία του ΜΕ αναφορικά με το κατά πόσο οι εν λόγω επιπλέον εργασίες ζητήθηκαν. Αντίθετα, η θέση του ΜΕ, εντός του συνόλου της προσκομισθείσας μαρτυρίας αλλά και των παραδεκτών γεγονότων συνάδει με την εξέλιξη των γεγονότων χρονικά, δηλαδή την έκδοση προσφορών, την εκτέλεση εργασίας, την τιμολόγηση και την πληρωμή ποσών έναντι των εκδοθέντων τιμολογίων. Λόγω των πιο πάνω αποδέχομαι ως αληθή τη μαρτυρία του αναφορικά με την εκτέλεση επιπλέον εργασιών στις επίδικες οικίες και ότι οι εν λόγω εργασίες εκτελέστηκαν κατόπιν συμφωνίας με τους Εναγόμενους και τιμολογήθηκαν σύμφωνα με τα όσα οι διάδικοι συμφώνησαν. Ο ΜΕ δεν αντεξετάστηκε σχετικά με τον ισχυρισμό του ότι συμφώνησε με τους Εναγόμενους ότι για τις μετρήσεις που έκανε στην τρίτη οικία θα λάμβανε το ποσό των €200. Αυτό που του υποβλήθηκε ήταν ότι δεν ανατέθηκε εν τέλει στους Ενάγοντες να εκτελέσουν το έργο στην τρίτη οικία, λόγω του ότι οι Εναγόμενοι δεν ήταν ευχαριστημένοι από τις εργασίες στις δύο προηγούμενες. Το ζήτημα ήταν επίδικο και ουσιώδες μια και απαιτείτο σε εκείνη τη βάση το ποσό των €200 και η παράλειψη αντεξέτασης του μάρτυρα επ' αυτού κατέστησε το έργο αμφισβήτησής του από τους Εναγόμενους έως και αδύνατο. Κατά τη δική του αντεξέταση ο ΜΥ, ανέφερε ότι ο ίδιος δεν είχε να κάμει οτιδήποτε με τρίτη οικία και ότι μπορεί ο γιός του, ο Εναγόμενος 2 δηλαδή, ο οποίος ασχολείτο με αυτή, να ζήτησε τις προσφορές. Υπενθυμίζεται ότι ο ΜΥ εν τέλει συμφώνησε με το σύνολο της απαίτησης των Εναγόντων. Εν όψει των ανωτέρω σε συνδυασμό με τα Τεκμήρια 9 και 10, καταλήγω ότι ο ΜΕ ήταν αξιόπιστος μάρτυρας και ότι μπορώ να βασιστώ στην μαρτυρία του για να προβώ σε ευρήματα. Αξιολόγηση ΜΥ Η μαρτυρία του ΜΥ ήταν τουλάχιστον συγκεχυμένη. Στα βασικότερά της σημεία χαρακτηρίζεται από ελλιπής έως και ατεκμηρίωτη. Ενώ η δικογραφημένη θέση της πλευράς του ήταν ότι πράγματι κάποιο ποσό οφειλόταν τους Ενάγοντες αλλά όχι για επιπλέον εργασίες, κατά την αντεξέτασή του, συμφώνησε με την απαίτηση των Εναγόντων αναιρώντας την επί του θέματος άρνησή του. Αντίφαση παρατηρήθηκε επίσης όταν στην κυρίως εξέτασή του ανέφερε ότι ο ΜΕ έλεγε ψέματα ότι του ανατέθηκε οτιδήποτε σε σχέση με την τρίτη κατοικία, ενώ στην αντεξέτασή του ανέφερε ότι ο ίδιος δεν ασχολείτο με την τρίτη κατοικία και ενδεχομένως ο γιός του να ζήτησε προσφορά, αλλά και εν τέλει παραδέχθηκε το σύνολο της απαίτησης των Εναγόντων. Επίσης αντιφατική κρίνεται η απάντηση που έδωσε κατά την αντεξέτασή του σε ερώτηση γιατί δεν επετράπη σε τρίτο πρόσωπο να επιθεωρήσει τις εργασίες που έγιναν στις οικίες. Εκεί ο ΜΥ ανέφερε ότι ο χώρος ήταν ανοικτός και θα μπορούσε να πάει να τις δει. Υπενθυμίζεται ότι θέση των Εναγόμενων μέσω των δικηγόρων τους ήταν ότι ο λόγος που δεν επετράπη η επιθεώρηση των οικιών από τρίτο πρόσωπο ήταν ότι αυτό δεν θα εξυπηρετούσε σε οτιδήποτε μετά την έκδοση των τιμολογίων ενώ, εγέρθηκαν και αμφιβολίες αναφορικά με την αμεροληψία τέτοιου προσώπου. Εν τέλει ουδέποτε επεξηγήθηκε στο Δικαστήριο για ποιο λόγο δεν επετράπη η επιτόπια επιθεώρηση του χώρου από ειδικό επιμετρητή. Επίσης αντιφατική ήταν η θέση του σχετικά με το σε ποια μορφή παραδόθηκαν τα κάγκελα που θα τοποθετούνταν στις οικίες. Στην κυρίως εξέτασή του ανέφερε ότι ήταν μπογιατισμένα μαύρα. Ενώ σε υποβολή της δικηγόρου των Εναγόντων ότι παραδόθηκαν χωρίς μπογιά, ο ίδιος απάντησε ότι δεν είναι ειδικός και ανέφερε ότι δεν διαφωνεί ότι αυτά παραδόθηκαν όπως τα παρήγγειλε. Παράλληλα και σε σχέση με το ζήτημα των κατ' ισχυρισμό ζημιών στη βάση των οποίων στηρίχθηκε η Ανταπαίτηση, ενώ στο ΜΕ υποδείχθηκαν από το δικηγόρο των Εναγόμενων οι φωτογραφίες που περιλαμβάνονταν στο «Τεκμήριο 1 προς αναγνώριση», ο ΜΥ δεν κλήθηκε και δεν αναγνώρισε τις εν λόγω φωτογραφίες, αλλ' ούτε και προσκόμισε άλλη μαρτυρία στην οποία να καταδεικνύονται οποιεσδήποτε ζημιές, φθορές στα ίδια τα κάγκελα ή κακοτεχνίες. Παρά το γεγονός ότι ο ΜΥ σε διάφορα σημεία της μαρτυρίας του παρέπεμπε σε τρίτα πρόσωπα, τα οποία ενδεχομένως να μπορούσαν να επιβεβαιώσουν τα λεγόμενά του ή έστω να κληθούν για αυτό το σκοπό στο Δικαστήριο ως μάρτυρες, όπως για παράδειγμα τον πατέρα του ΜΕ και τα πρόσωπα που του έδωσαν προσφορές για κατ' ισχυρισμό αποκατάσταση των κακοτεχνιών, ουδείς άλλος μάρτυρας παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο από την πλευρά του. Σχετικά με τα Τεκμήρια 16 και 17 διευκρινίστηκε μόνον ότι το Τεκμήριο 17 αφορούσε τα τιμολόγια που είχε εκδώσει άλλη εταιρεία για την προμήθεια μαρμάρων, αλλά ουδέποτε συνδέθηκε με την κατ' ισχυρισμό ζημιά που υπέστηκαν τα μάρμαρα στις οικίες των Εναγόμενων, μια και δεν παρουσιάστηκε μαρτυρία με την οποία να αποδεικνύεται η πρόκληση της κατ' ισχυρισμό ζημιάς. Ομοίως και όσον αφορά το Τεκμήριο 16 αναφέρθηκε μόνον ότι αυτό ήταν προσφορά για επιδιόρθωση χωρίς όμως, και πάλι, να γίνει οποιαδήποτε σύνδεση με την κατ' ισχυρισμό ζημιά ή την έκτασή της εν τη ελλείψει οποιασδήποτε απόδειξης αναφορικά με την ύπαρξη της ζημιάς. Συνυπολογίζοντας τους ισχυρισμούς που πρόβαλε ο ΜΥ και τους ισχυρισμούς που πρόβαλαν οι Εναγόμενοι γενικότερα, κρίνω ότι η μαρτυρία που εν τέλει αρκέστηκαν στο να προσφέρουν δεν ήταν πειστική, χαρακτηριζόταν από αντιφάσεις και προήλθε μόνο από άτομο που είχε προφανώς συμφέρον στην έκβαση της δίκης. Δεν υποστηρίχθηκε ή ενισχύθηκε από οποιαδήποτε άλλη μαρτυρία. Συνεπώς κρίνω ότι δεν μπορώ να βασιστώ σε αυτή για να προβώ σε ευρήματα και την απορρίπτω. Ευρήματα Δικαστηρίου Εν όψει της αξιολόγησης της μαρτυρίας που προσκομίσθηκε στην υπόθεση και των παραδεχτών γεγονότων, τα πιο κάτω αποτελούν ευρήματά μου επί των επίδικων θεμάτων: Οι Ενάγοντες είναι εγγεγραμμένη εταιρεία και έχουν σαν κύκλο εργασιών την κατασκευή και τοποθέτηση μεταλλικών κατασκευών και κάγκελων. Τον Μάρτιο του 2012 οι Εναγόμενοι 1 και 2 ζήτησαν από τους Ενάγοντες προσφορές για κατασκευή και τοποθέτηση κάγκελων για δύο οικίες τους στη Λεμεσό και αυτές δόθηκαν στις 28.3.12. Έπειτα οι Εναγόμενοι 1 και 2 συμφώνησαν με τους Ενάγοντες να κατασκευάσουν και τοποθετήσουν κάγκελα σύμφωνα με τις προσφορές. Στις 18.6.12, οι Εναγόμενοι πλήρωσαν συνολικά €2000 και έλαβαν αντίστοιχες 2 αποδείξεις προς €1000 έκαστη. Κατά την εκτέλεση των εργασιών οι Εναγόμενοι 1 και 2 ζήτησαν από τους Ενάγοντες να τους κατασκευάσουν και τοποθετήσουν επιπλέον 22 μέτρα κάγκελο για τη μία εκ των δύο οικιών και 4,5 μέτρα για την άλλη. Η επιπλέον χρέωση για την πρώτη ανερχόταν σε €880 και για τη δεύτερη σε €180. Στις 27.7.2012, οι Ενάγοντες εξέδωσαν τα τιμολόγια 0720 και 0721 τα οποία περιλάμβαναν και τις επιπλέον εργασίες και στις 30.7.12 οι Εναγόμενοι πλήρωσαν €1000 έναντι εκάστου εκ των εν λόγω τιμολογίων. Οι Ενάγοντες εξέδωσαν της αποδείξεις 0553 και 0554. Έπειτα, οι Εναγόμενοι ζήτησαν να λάβουν προσφορά από τους Ενάγοντες για άλλη κατοικία, έγιναν οι απαραίτητες μετρήσεις και ετοιμάστηκαν συνολικά δύο προσφορές κατόπιν αναθεώρησης της πρώτης. Για την εργασία αυτή οι Ενάγοντες συμφώνησαν με τους Εναγόμενους 1 και 2 ότι αυτοί θα τους κατέβαλαν το ποσό των €200. Στις 14.2.2013, οι δικηγόροι των Εναγόμενων απέστειλαν επιστολή στους Ενάγοντες αναφέροντάς τους ότι κατά την εκτέλεση των εργασιών προκάλεσαν ζημιές και ότι κάποια κάγκελα σκούριασαν. Οι Ενάγοντες απάντησαν μέσω δικηγόρων στις 18.2.2013 απορρίπτοντας τους ισχυρισμούς των Εναγόμενων και απαιτώντας το ποσό των €2540,18 ως οφειλόμενο υπόλοιπο. Στις 9.7.2014 οι Ενάγοντες ζήτησαν μέσω επιστολής των δικηγόρων τους να επιτραπεί η επιμέτρηση των εργασιών στις οικίες των Εναγόμενων 1 και 2 και στις 25.8.2014 έλαβαν απάντηση από τους δικηγόρους των Εναγόμενων με την οποία το αίτημα απορρίφθηκε και ανέφεραν ότι ήταν οι ίδιοι οι Ενάγοντες που ακύρωσαν συναντήσεις. Συμπεράσματα και κατάληξη Υπό το φως των ευρημάτων μου πιο πάνω, κρίνω ότι οι Ενάγοντες, παρουσιάζοντας αξιόπιστη μαρτυρία στο Δικαστήριο απέδειξαν ότι είχαν συμφωνήσει με τους Εναγόμενους 1 και 2 να εκτελέσουν για λογαριασμό τους εργασίες όπως αυτές καταγράφηκαν στα τιμολόγια, Τεκμήρια 5 και 6 και ανέρχονταν συνολικά εις το ποσό των €6540,18, τις οποίες και οι Εναγόμενοι αποδέχθηκαν και έναντι των οποίων πλήρωσαν το ποσό των €4000, αφήνοντας υπόλοιπο ανερχόμενο σε €2540,18. Κρίνω επίσης ότι οι Ενάγοντες απέδειξαν ότι συμφώνησαν με τους Εναγόμενους 1 και 2 όπως εκείνοι τους καταβάλουν το ποσό των €200 για τις μετρήσεις και την έκδοση δύο προσφορών, μία αρχική και μια αναθεωρημένη, όπως αποτυπώθηκαν στα Τεκμήρια 9 και 10, για τοποθέτηση κάγκελων σε κατοικία άλλη από εκείνες που αφορούσαν τα Τεκμήρια 5 και 6. Η πλευρά των Εναγόμενων, πέραν της προφορικής μαρτυρίας του Εναγόμενου 1, δεν προσκόμισε μαρτυρία με την οποία να αποδεικνύεται ότι κατά την εκτέλεση των εργασιών από τους Ενάγοντες, εκείνοι προκάλεσαν ζημιά ή φθορές ή ότι υπέπεσαν σε κακοτεχνίες για τις οποίες οι Εναγόμενοι απαίτησαν να αποκατασταθούν και δεν απέσεισε το βάρος που της αναλογούσε για απόδειξη των ισχυρισμών της Ανταπαίτησης. Εν όψει των πιο πάνω κρίνω ότι η Αγωγή πρέπει να επιτύχει και εκδίδεται απόφαση υπέρ των Εναγόντων και εναντίον των Εναγόμενων 1 και 2 για το ποσό των €2740,18 με νόμιμο τόκο από 8.1.2014 μέχρι εξοφλήσεως. Επιδικάζονται έξοδα υπέρ των Εναγόντων και εναντίον των Εναγόμενων 1 και 2, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Η Ανταπαίτηση δεν μπορεί να πετύχει και απορρίπτεται. Ενόψει της συνεκδίκασης της Απαίτησης με την Ανταπαίτηση κρίνω ορθό να μην εκδώσω οποιαδήποτε ξεχωριστή διαταγή για έξοδα. ........... Π. Αγαπητός Επαρχιακός Δικαστής Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] Βλ. Homeros Th. Courtis a.o. v. Panos K. Iasonides
(1970)1 C.L.R. 180 - Στο κείμενο: «The pleadings in an action are the foundations of the litigation [.]» [2] Βλ. υποσημείωση 1 ανωτέρω - Στο κείμενο: «A case is decided on its pleaded facts to which the law must be applied» [3] Βλ. Χρυστάλλα Καννάουρου κ.α. ν. Ανδρέα Σταδιώτη κ.α.
(1990)1 Α.Α.Δ. 35 και Mossa (Mussa) Mohammed Mustafa v. 1. ΑΝΔΡΕΑ ΚΑΚΟΥΡΗ κ.α.
(2002)1 Α.Α.Δ. 165 [4] βλ. Ανδρέας Χρ. Στυλιανίδης ν. Κωνσταντίνου Χατζηπιέρα
(1999)1 Α.Α.Δ. 1056) [5] βλ. Όμηρος Σάββα Ομήρου ν. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 506) [6] βλ. Χρίστου ν. Khoreva
(2002)1 Α.Α.Δ. 454) [7] βλ. Ομήρου ν. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 506) [8] βλ. Χρύσανθου ν Φραντζή
(2010)1Β Α.Α.Δ.1295) [9] βλ. Χ" Παυλή κ.ά v. Αβραάμ
(2000)1 ΑΑΔ 220) [10] Βλ. Palatino Developments Limited v. Telectronics Communication Limited
(2002)1. Β. ΑΑΔ 962 cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο