Α.Μ ν. Μ.Α κ.α., Αρ. Αγωγής: 555/14, 22/11/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2022:A248 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Χ-Μ Καραπατάκη, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 555/14 Μεταξύ: Α.Μ, εκ Λεμεσού Ενάγουσας και
- Μ.Α, εκ Λεμεσού
- Ε.Α, εκ Λεμεσού Εναγομένων ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Ημερομηνία: 22/11/2022 Εμφανίσεις: Για την Ενάγουσα: κ. Σ. Φασουλιώτης για κ.κ. Χρήστος Πουργουρίδης & Σια Δ.Ε.Π.Ε. Για τους Εναγόμενους: κα Ε. Ασσιώτη για κ.κ. Κώστας Μελάς & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε. Α Π Ο Φ Α Σ Η I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΟΙ ΔΙΚΟΓΡΑΦΗΜΕΝΕΣ ΘΕΣΕΙΣ:- Η υπό τον ως άνω τίτλο και αριθμό αγωγή αφορά αξιώσεις της Ενάγουσας εναντίον των Εναγομένων για γενικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες, πόνο και ταλαιπωρία, καθώς και για ειδικές αποζημιώσεις αναφορικά με περιστατικό που έλαβε χώρα πριν από 9 χρόνια στην οικία του Εναγόμενου 2 κατά την διάρκεια πάρτι που διοργάνωσε ο υιός του Εναγόμενος
- Όπως δικογραφείται στο Ειδικώς Οπισθογραφημένο Κλητήριο Ένταλμα, η Ενάγουσα περί την 5/08/2013 ευρίσκετο στην οικία του Εναγόμενου 2 ως προσκεκλημένη του Εναγόμενου 1 σε πάρτι που γινόταν στο χώρο της πισίνας. Η Ενάγουσα κατόπιν της προτροπής του Εναγόμενου 1 προσπάθησε να χαϊδέψει τον σκύλο του Εναγόμενου 2 ράτσας «χάσκι», ο οποίος της επιτέθηκε δαγκώνοντας την στο κεφάλι και στο χέρι προκαλώντας της μεγάλο θλαστικό τραύμα αριστερού πτερυγίου αυτιού με διατομή υποκείμενου χόνδρου, αφήνοντας μόνιμα κατάλοιπα και πόνους, δύο θλαστικά τραύματα στο αριστερό χέρι με μόνιμες ουλές και σημάδια. Της έγινε καθαρισμός των τραυμάτων και συρραφή τους με τοπική αναισθησία, της χορηγήθηκε αντιτετανικό εμβόλιο και της δόθηκε φαρμακευτική αγωγή για μια εβδομάδα. Περαιτέρω, όπως δικογραφεί η Ενάγουσα, πέραν των πραγματικών εξόδων, υπέφερε για μεγάλο χρονικό διάστημα από έντονους πόνους, καθώς και από διαταραχή του ύπνου της, ένεκα και ψυχολογικών τραυμάτων που της δημιουργήθηκαν, ενώ αποστερήθηκε της απόλαυσης των διακοπών την περίοδο μετά το συμβάν. Προβάλλει τον ισχυρισμό ότι ο Εναγόμενος 1 παρέλειψε να δέσει τον σκύλο κατά την διάρκεια του πάρτι επιτρέποντας του να περιφέρεται ελεύθερος στο χώρο της πισίνας παρά την ένταση της μουσικής και των φώτων, κάτι που τον κατέστησε ιδιαίτερα επιθετικό και επικίνδυνο, γνωρίζοντας ότι στο παρελθόν είχε επιδείξει επικίνδυνη συμπεριφορά και/ή τάση για κάτι τέτοιο, όπως επίσης το ότι ο Εναγόμενος 1 την προέτρεψε να τον χαϊδέψει και/ή αυτός την διαβεβαίωσε ότι κάτι τέτοιο θα ήταν ασφαλές παρά την επικινδυνότητα που επέδειξε στο παρελθόν. Αναφορικά με τον Εναγόμενο 2, ο οποίος απουσίαζε κατά τον ουσιώδη χρόνο από την οικία, καταλογίζει εκ προστήσεως ευθύνη. Στην Υπεράσπισή τους οι Εναγόμενοι προβάλουν τους εξής ισχυρισμούς πέραν της γενικής άρνησης που προβάλουν στην παράγραφο 1: · Παραδέχονται ότι ο Εναγόμενος 2 κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν ο ιδιοκτήτης του σκύλου. · Παραδέχονται ότι η Ενάγουσα κατά τον ουσιώδη χρόνο ευρισκόταν στην οικία τους και υποστηρίζουν ότι προσήλθε απρόσκλητη και/ή μέσω τρίτου προσώπου, χωρίς να λάβει πρόσκληση για το πάρτι που διοργάνωσε ο Εναγόμενος
- · Ότι στο πάρτι προσκλήθηκαν φιλικά πρόσωπα του Εναγόμενου 1 που γνώριζαν την ύπαρξη του σκύλου και ότι αυτός ήταν φιλικός και ακίνδυνος μαζί τους. · Ότι η Ενάγουσα ήταν υπό την επήρεια αλκοόλ και πως από μόνη της επιχείρησε να πλησιάσει και/ή ενοχλήσει και/ή προκαλέσει τον σκύλο, ο οποίος βρισκόταν εντός της περιφραγμένης αυλής όπου ευρίσκεται και το σπιτάκι του και ότι ουδέποτε ο Εναγόμενος 1 την προέτρεψε να τον χαϊδέψει. · Ότι οι τραυματισμοί που ισχυρίζεται η Ενάγουσα είναι διογκωμένοι και υπερβολικοί και εν πάση περιπτώσει η ίδια ευθύνεται για την πρόκλησή τους. · Ότι είχαν λάβει τις απαραίτητες προφυλάξεις, αφού ο σκύλος ήταν περιορισμένος στο σπιτάκι του στην αυλή της οικίας και ότι αυτός εκινείτο εντός αυτής. · Ότι ο σκύλος είναι εκ της φύσεως του φιλικός χωρίς επιθετικές τάσεις, καθώς και ότι ουδέποτε στο παρελθόν επέδειξε συμπεριφορά που να δημιουργήσει την υποψία και/ή πρόβλεψη για επιθετική τάση και ότι κάτι τέτοιο δεν συνέβη κατά τον ουσιώδη χρόνο. · Ότι κανείς από τους άλλους προσκεκλημένους υπέστηκε επίθεση ή ζημιά από τον σκύλο. · Ότι ο Εναγόμενος 2 δεν υπέχει καμία ευθύνη για τις όποιες πράξεις ή παραλείψεις του Εναγόμενου 1 και αρνείται ότι επέτρεψε και/ή δεν εμπόδισε τις πράξεις του Εναγόμενου 1, καθώς και ότι έχουν ληφθεί όλα τα απαραίτητα μέτρα για εκπλήρωση των καθηκόντων τους προς τους προσκεκλημένους τους. II. ΕΠΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ/ΠΑΡΑΔΕΚΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ:- i. Παραδεκτά γεγονότα:- Εκ των όσων γίνονται παραδεκτά από τις δύο πλευρές προκύπτει ότι ο σκύλος παρέμενε ελεύθερος στο χώρο όπου γινόταν το πάρτι και δεν ήταν περιορισμένος, όπως και το γεγονός της επίθεσης στην Ενάγουσα και το δάγκωμα στο αριστερό αυτί και χέρι. Περαιτέρω, εκ του ότι έγιναν παραδεκτά το τεκμήριο 1 και το τεκμήριο 2 για την αλήθεια του περιεχομένου τους, προκύπτει ότι η Ενάγουσα υπέστη εκ της επίθεσης του σκύλου θλαστικό τραύμα στο πτερύγιο του αριστερού αυτιού και δύο θλαστικά τραύματα στο αριστερό χέρι, καθώς και ότι της έγινε καθαρισμός των τραυμάτων, συρραφή του τραύματος αριστερού αυτιού με τοπική αναισθησία, χορήγηση αντιτετανικού εμβολίου, αντιβίωσης για 1 εβδομάδα και οδηγίες για καθημερινές αλλαγές των τραυμάτων στην Π. Υ. Εκ της παραδοχής για την αλήθεια του περιεχομένου της τελευταίας παραγράφου του τεκμηρίου 22, προκύπτει ότι γίνεται παραδεκτό ότι οι ουλές της Ενάγουσας στο οπίσθιο και πρόσθιο μέρος του αριστερού αυτιού και χεριού έχουν επουλωθεί πλήρως και μετά δυσκολίας διακρίνονται, χωρίς να χρήζουν επανορθωτική ή άλλη θεραπεία. ii. Τα επίδικα θέματα:- Όπως προκύπτει από τις δικογραφημένες θέσεις των δύο πλευρών, ενόψει και των όσων έχουν γίνει παραδεκτά ως γεγονότα, τα επίδικα θέματα, τα οποία καλείται το Δικαστήριο να αποφασίσει, έχουν ως εξής: · Η ενδεχόμενη ευθύνη των Εναγόμενων 1 και 2 για την επίθεση στην Ενάγουσα από τον σκύλο. · Συναφές με την ευθύνη των Εναγομένων 1 και 2 είναι το κατά πόσο ο σκύλος ήταν άγριο ζώο ή επιθετικό ή κατά πόσο είχε επιδείξει την οποιαδήποτε τάση για τέτοια συμπεριφορά σε προγενέστερο του συμβάντος χρόνου ή αμέσως προηγουμένως αυτού. · To κατά πόσο η Ενάγουσα ήταν κατά τον ουσιώδη χρόνο προσκεκλημένη επισκέπτης στην οικία του Εναγόμενου 2 στο πάρτι που διοργάνωνε ο Εναγόμενος
- · Το ύψος της ζημιάς που υπέστηκε η Ενάγουσα για πόνο, ταλαιπωρία και ψυχολογική αναστάτωση αν και εφόσον καταδειχθεί η ευθύνη των Εναγομένων 1 και
- III. ΠΡΟΣΑΧΘΕΙΣΑ ΜΑΡΤΥΡΙΑ:- ΙΙΙ.
- Μαρτυρία Ενάγουσας Α. Μ. (ΜΕ1):- H ΜΕ1 κατέθεσε γραπτή δήλωση, η οποία σημειώθηκε ως Έγγραφο Α' αναφέροντας τις περιστάσεις της μετάβασής της στην οικία του Εναγόμενου 2 στο πάρτι που διοργάνωνε ο Εναγόμενος
- Όπως ανέφερε, το βράδυ της 4η Αυγούστου 2013 και ενώ διασκέδαζε με τρεις φίλες της στο "G", η μια εκ των φίλων της δέχθηκε πρόσκληση από τον Εναγόμενο 1 να παρευρεθεί στο πάρτι και στην επισήμανση της φίλης της σε αυτόν ότι δεν μπορούσε, καθότι ήταν με τις φίλες της, ο Εναγόμενος 1 επέμεινε να τις φέρει, κάτι που έγινε. Σύμφωνα με την Ενάγουσα, στο πάρτι υπήρχε αρκετός κόσμος που διασκέδαζε με ποτό, πολύ δυνατή μουσική, υπήρχε έντονος φωτισμός, με κάποιους να κάνουν χρήση και της πισίνας. Όπως ανέφερε, μπήκε και αυτή στην πισίνα και όταν βγήκε από το νερό πλησίασε τον σκύλο και ο Εναγόμενος 1 που βρισκόταν ακριβώς δίπλα του την προέτρεψε να τον χαϊδέψει. Τότε, όπως ανέφερε, αυτή γονάτισε και ο σκύλος της επιτέθηκε δαγκώνοντάς την αρχικά στο αυτί και αφού έπεσε κάτω την δάγκωσε και στο χέρι. Στη συνέχεια, όπως υποστήριξε, ο Εναγόμενος 1 τον άρπαξε αμέσως. Μεταφέρθηκε από ένα φίλο του Εναγόμενου 1 στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών της Π. Υ., όπου και έγιναν τα όσα αναφέρονται ως παραδεκτά γεγονότα σε προηγούμενη παράγραφο της απόφασης. Ισχυρίζεται δε, ότι υπέφερε για μεγάλο χρονικό διάστημα από έντονους πόνους και ότι είτε δεν μπορούσε να κοιμηθεί είτε έβλεπε εφιάλτες και ξυπνούσε κλαίγοντας μέσα στη νύκτα, ενώ «πάγωνε» στη θέα κάποιου σκύλου. Τον Νοέμβριο του 2013 αποτάθηκε στον δικηγόρο της για να διεκδικήσει τα δικαιώματά της, που είχε ως αποτέλεσμα την ανταλλαγή επιστολών, ενώ αναζήτησε τις υπηρεσίες ειδικής κλινικής ψυχολόγου στις 3/4/2014, η οποία την υπέβαλε σε παρακολούθηση και ψυχοθεραπεία 1 φορά την εβδομάδα για περίοδο 5 μηνών περίπου. Προβάλλει δε τον ισχυρισμό, ότι ο σκύλος είχε και στο παρελθόν επιδείξει ανάλογη επιθετική συμπεριφορά επιτιθέμενος και σε άλλα πρόσωπα, μεταξύ των οποίων και στον πολύ στενό φίλο του Εναγόμενου 1 Β. Ν., ο οποίος της το εκμυστηρεύτηκε όταν τον συνάντησε τυχαία λίγες μέρες μετά τον τραυματισμό της, ενώ υποστήριξε μέσω κατάθεσης διαφόρων φωτογραφιών του σκύλου του επόμενου καλοκαιριού που αναρτήθηκαν στην εφαρμογή «Instagram» και σχολίων διαφόρων φίλων του Εναγόμενου 1, ότι ο σκύλος είναι επικίνδυνος. Τα όσα ανέφερε στην γραπτή της δήλωση η ΜΕ1 τα υποστήριξε μέσω της κατάθεσης αριθμού τεκμηρίων ως ακολούθως: · Τεκμήριο 1, ήτοι ιατρικό πιστοποιητικό Δρ. Γ. Α. ημερομηνίας 30/08/
- · Τεκμήριο 2, ήτοι Ιατρική Βεβαίωση Δρ. Μ. Κ. ημερομηνίας 20/08/
- · Τεκμήριο 3, ήτοι τιμολόγιο Π.Υ. ημερομηνίας 5/08/
- · Τεκμήριο 4, ήτοι απόδειξη είσπραξης Π. Υ. ημερομηνίας 5/08/
- · Τεκμήριο 5, ήτοι απόδειξη φαρμακείου ημερομηνίας 5/08/
- · Τεκμήριο 6, ήτοι επιστολή δικηγόρων κ.κ. Χρήστος Πουργουρίδης & Σια Δ.Ε.Π.Ε. προς Εναγόμενο 2 ημερομηνίας 5/11/
- · Τεκμήριο 7, ήτοι επιστολή δια τηλεομοιότυπου από Εναγόμενο 2 προς κ.κ. Χρήστος Πουργουρίδης & Σια Δ.Ε.Π.Ε. ημερομηνίας 6/11/
- · Τεκμήριο 8, ήτοι επιστολή δικηγόρων κ.κ. Χρήστος Πουργουρίδης & Σια Δ.Ε.Π.Ε. προς Εναγόμενο 2 ημερομηνίας 8/11/
- · Τεκμήριο 9, ήτοι Βεβαίωση της Κλινικής Ψυχολόγου Α.Χ. ημερομηνίας 7/11/
- · Τεκμήρια 10 Α, 10 Β και 10 Γ, ήτοι 3 φωτογραφίες που απεικονίζουν κατ' ισχυρισμό τον σκύλο με σχόλια χρηστών της εφαρμογής "Instagram". Αντεξεταζόμενη η ΜΕ1 παραδέχθηκε ότι δεν της είχε γίνει προσωπική πρόσκληση από τον Εναγόμενο 1 να παρευρεθεί στο πάρτι και ότι η φίλη της που έλαβε πρόσκληση από τον Εναγόμενο 1 την διαβεβαίωσε ότι ήταν όλες καλεσμένες. Επίσης, παραδέχθηκε ότι για όσο χρονικό διάστημα ήταν στο «G» είχε καταναλώσει αλκοόλ, ενώ υποστήριξε ότι δεν έκανε κάτι ιδιαίτερο στο πάρτι του Εναγόμενου 1, αναφέροντας ότι απλά καθόταν σε μια καρέκλα δίπλα από την πισίνα με τις φίλες της χωρίς να πιεί ποτό γιατί δεν ήθελε. Αναφορικά με την συμπεριφορά του σκύλου, που ευρισκόταν ελεύθερος να περιφέρεται έντονα στο χώρο της πισίνας όπου γινόταν το πάρτι, ανέφερε ότι ήταν δεκτικός με τον κόσμο, παιχνιδιάρης, ότι άτομα τον προσέγγιζαν και έπαιζαν μαζί του, καθώς και ότι δεν έγινε κάποιο συμβάν, αλλιώς δεν θα πήγαινε να τον χαϊδέψει. Επίσης είπε ότι θεωρεί ότι ο λόγος που της επιτέθηκε ο σκύλος ήταν το πάρτι και η μουσική. Αναφορικά με τις κινήσεις της βγαίνοντας από την πισίνα να πλησιάσει και να χαϊδέψει τον σκύλο, υποστήριξε ότι δεν αγκάλιασε τον σκύλο, αλλά ότι ήρθε απέναντι από αυτόν, γονάτισε και της βγήκε αυθόρμητα να απλώσει το χέρι της να τον χαϊδέψει στον λαιμό του πίσω από το κεφάλι του, αφού ο Εναγόμενος 1 που βρισκόταν δίπλα από το σκύλο με μια φίλη του την προέτρεψε και της είπε ότι είναι εντάξει να το κάνει. Όπως είπε, αυτό που έκανε με τον σκύλο είναι κάτι που έκανε με οποιονδήποτε άλλο σκύλο στο παρελθόν και ότι δεν ήξερε ότι αν το να προσεγγίσει ένα σκύλο με το χέρι και το πρόσωπό της απέναντι στο δικό του θεωρείτο παρενόχληση του σκύλου. Σύμφωνα με την Ενάγουσα, ο σκύλος πρέπει να ήταν αναστατωμένος, ίσως και λάθος εκπαιδευμένος και για αυτό τον λόγο της επιτέθηκε. Για τις περιστάσεις της μεταφοράς της στην Π. Υ. ανέφερε ότι την μετέφερε ο φίλος της που ευρισκόταν στο πάρτι και ο οποίος ήταν και φίλος του Εναγόμενου
- Για τα όσα ισχυρίστηκε η Ενάγουσα ως προς το συμβάν με τον φίλο του Εναγόμενου 1 Β. Ν. επέμεινε στα όσα ανέφερε στην γραπτή της δήλωση. Στα πλαίσια της αντεξέτασης της Ενάγουσας κατατέθηκε ως Τεκμήριο Α' προς Αναγνώριση αντίγραφο μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ημερομηνίας 14/01/2022 από Εναγόμενο 1 με επισύναψη την γραπτή δήλωση της Ενάγουσας προς τον Β. Ν., καθώς και απάντηση της ίδιας ημερομηνίας από τον Β. Ν. προς Εναγόμενο 1, το οποίο στη συνέχεια κατέστη τεκμήριο 23, με το οποίο αυτός αρνείται ότι υπήρξε τέτοιο συμβάν. Για το ζήτημα αυτό, η Ενάγουσα ανέφερε ότι ο Β. Ν. είναι πολύ καλός φίλος με τον Εναγόμενο 1 και ότι το θεωρεί φυσιολογικό να αρνηθεί ότι το είπε, ενώ επέμεινε για άλλα πρόσωπα που υποστήριξε ότι της ανέφεραν για την επιθετικότητα του σκύλου κάνοντας συγκεκριμένα αναφορά σε μια κοπέλα που της έκλεισε το τηλέφωνο, όταν η ΜΕ 1 της ζήτησε την μαρτυρία της. Αντεξεταζόμενη αναφορικά με τα όσα επακολούθησαν του συμβάντος απαντώντας σε σχετική ερώτηση που της υποβλήθηκε, παραδέχθηκε ότι πήγε κατασκήνωση στην Αγία Νάπα, όμως δεν θυμόταν αν ήταν το επόμενο Σαββατοκύριακο, καθώς και ότι έκανε κάποιες διακοπές, πήγε σε τραγουδιστές, καθότι οι γονείς της την προέτρεπαν να κάνει πράγματα για να ξεχνιέται. Στα πλαίσια της αντεξέτασης επί του ζητήματος αυτού κατατέθηκαν διάφορα τεκμήρια χωρίς ένσταση, ήτοι αντίγραφα φωτογραφιών που αναρτήθηκαν στην εφαρμογή "Instagram", τις οποίες αναγνώρισε η Ενάγουσα, από την παρουσία της σε ποδοσφαιρικό αγώνα στην Ιταλία (τεκμήρια 11 & 12), από συναυλία του γνωστού τραγουδιστή Σάκη Ρουβά (τεκμήρια 13 α, β και γ) στην οποία παρευρέθηκε, από έξοδο (τεκμήριο 14), από ταξίδι στην Βαρκελώνη (τεκμήρια 15 α, β, γ), από την διαμονή της στο Λίβερπουλ, Αγγλία (τεκμήρια 16, 19 & 20), καθώς και από άλλες προσωπικές της στιγμές (τεκμήρια 17 & 18). Οι περισσότερες από τις φωτογραφίες αυτές αφορούν περίοδο 6 μηνών μετά από το συμβάν, ενώ κάποιες αφορούν την περίοδο Μαΐου 2014, όπως είναι το ταξίδι στην Βαρκελώνη και Ιουλίου
- Στην ερώτηση γιατί δεν αποτάθηκε σε ψυχολόγο τον Δεκέμβρη του 2013 που ήρθε στην Κύπρο για διακοπές από τις σπουδές της στην Αγγλία, αφού όπως υποστήριζε δεν ήταν ψυχολογικά καλά, απάντησε ότι ήξερε πως το χρονικό διάστημα που θα έμενε στην Κύπρο δεν θα ήταν επαρκές για να πάει σε ψυχολόγο και ότι ανέμενε να έρθει πιο μόνιμα στην Κύπρο για να είναι συνεπής στις συνεδρίες της. Όπως εξήγησε, θεωρούσε ότι είχε καλή αντιμετώπιση από το δικό της περιβάλλον και ότι θα μπορούσε να το ξεπεράσει, αφού μετά το συμβάν ήταν αρκετά ενεργή, έβγαινε έξω, πήγαινε σε τραγουδιστές και μόνο ότι όταν οι γονείς της κατάλαβαν ότι δεν θα μπορούσε να το ξεπεράσει με τη δική τους στήριξη αποφάσισαν να αποταθούν σε κάποιο ψυχολόγο. Στην Αγγλία, όπως ανέφερε, ήταν με καλές της φίλες που έμεναν μαζί της και επειδή ήξερε ότι θα επέστρεφε στην Κύπρο για την πρακτική της τον Απρίλιο του 2014 και θα έμενε για κάποιο χρονικό διάστημα, αποφάσισε να πάει στην ψυχολόγο. Δεν αποτάθηκε προηγουμένως σε ψυχολόγο γιατί δεν ήταν πρόθεσή της να αφήσει τις σπουδές της για να βρει ψυχολόγο, επειδή οι γονείς της είχαν προβεί σε μεγάλα έξοδα και η ίδια σκοπό είχε να τις ολοκληρώσει. Όταν είδε την ψυχολόγο έκανε συνεδρίες 1 φορά την εβδομάδα για 5 μήνες, με εξαίρεση κάποιες φορές που έπρεπε να επιστρέψει στο πανεπιστήμιο της στην Αγγλία. Η θεραπεία της αφορούσε το πως να ξεπεράσει το συμβάν, να διαχειριστεί τις αντιδράσεις που ελάμβανε γενικότερα και από δικά της άτομα. Φαρμακευτική αγωγή δεν έλαβε. Όπως εξήγησε, άτομα που ήταν παρόντα στο συμβάν δεν ήταν ιδιαίτερα δεκτικά να καταθέσουν στο Δικαστήριο και αυτό την απογοήτευσε. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, η μια ήταν καλή φίλη με τον Εναγόμενο 1 από τις σπουδές τους και η άλλη που είναι και δικηγόρος της είπε ότι δεν ήθελε να έρθει σε αντιπαράθεση μαζί του. Περαιτέρω, ισχυρίστηκε ότι οι Εναγόμενοι 1 και 2 δεν της έδωσαν την οποιαδήποτε στήριξη, εκτός από ένα τηλεφώνημα, αλλά ούτε προσφέρθηκαν να της καλύψουν τα ιατρικά έξοδα. Δεν γνωρίζει αν ο Εναγόμενος 2 πήρε τηλέφωνο τον πατέρα της και παράπεμψε για αυτό στον πατέρα της, ενώ σε ερώτηση αν γνωρίζει ότι ο Εναγόμενος 2 προσφέρθηκε να πληρώσει τα ιατρικά έξοδα του συμβάντος απάντησε ότι δεν έλαβε ούτε η ίδια, αλλά ούτε και ο πατέρας της ποσό για τα έξοδα της πολυκλινικής. Σε υπόδειξη που της έγινε της παραγράφου 2 της επιστολής-τεκμήριο 7, στο οποίο φέρεται ο Εναγόμενος 2 να προσφέρει κάλυψη των ιατρικών της εξόδων στους δικηγόρους της, απάντησε ότι δεν γνωρίζει κάτι τέτοιο και ότι δεν έλαβε από κανένα μήνυμα να της πληρώσει τα ιατρικά της έξοδα, απαντώντας σε περαιτέρω υποβολή που της έγινε, ότι αν γινόταν κάτι τέτοιο δεν θα είχε λόγο να βρίσκεται στο Δικαστήριο. Όπως είπε, τον δικηγόρο τον διόρισαν οι γονείς της αρχικά και μετά είχε και αυτή επικοινωνία μαζί του. Επί του ζητήματος της περαιτέρω επιστολής ημερομηνίας 11/11/2013 που απέστειλε ο Εναγόμενος 2 με τηλεομοιότυπο στους δικηγόρους της Ενάγουσας δηλώνοντας ετοιμότητα να καταβάλει τα ιατρικά έξοδα άνευ παραδοχής οποιασδήποτε ευθύνης για το συμβάν, απάντησε ότι δεν είναι σε γνώση της. Αναφορικά με την επιστολή αυτή, ο κ. Φασουλιώτης δήλωσε ότι ουδέποτε την έλαβε, πλην όμως δεν έφερε ένταση στο να κατατεθεί ως τεκμήριο
- ΙΙΙ.
- Μαρτυρία της Κλινικής Ψυχολόγου Α. Χ. (ΜΕ2):- H ΜΕ2, κλινική ψυχολόγος, τα προσόντα και η ικανότητά της οποίας δεν αμφισβητήθηκαν, στα πλαίσια της κυρίως της εξέτασης υιοθέτησε ως αληθές το περιεχόμενο της Βεβαίωσης-τεκμήριο
- Όπως εξήγησε, ένα άτομο που εμφανίζει διαταραχή μετατραυματικού στρες πρέπει να έχει εκτεθεί είτε σε απειλή θανάτου είτε σε πραγματικό κίνδυνο σοβαρού τραυματισμού του, όπως η Ενάγουσα που δέχθηκε επίθεση από σκύλο, η οποία πληρούσε 7 από τα 8 κριτήρια του διαγνωστικού και στατιστικού εγχειριδίου DSM 5 που χρησιμοποιείται παγκόσμια, παρουσιάζοντας συμπτώματα επαναβίωσης, μνήμες του γεγονότος, «flashbacks», συναισθηματικές αντιδράσεις στη θέαση σκύλων, φόβο, τρόμο και άγχος. Επίσης, όπως ανέφερε, εμφανίζονταν μη φυσιολογικές αντιδράσεις στη θέαση σκύλου, όπως το αίσθημα του αβοήθητου, της ακινητοποίησης, του μουδιάσματος, κλάμα, τάση αποφυγής για κάποιο διάστημα μερών και καταστάσεων που θυμίζουν το τραυματικό γεγονός, όπως η αποφυγή του σκύλου της φίλης της, αρνητικές αλλαγές στη διάθεση και στη σκέψη, μειωμένο ενδιαφέρον για δραστηριότητες, τάση απομάκρυνσης και αποξένωσης, υπερβολική επαγρύπνηση και δυσκολία στον ύπνο. Όπως υποστήριξε, τα συμπτώματα διήρκησαν περισσότερο από ένα μήνα και αυτά με τη σειρά τους δημιούργησαν στρες σε διάφορους τομείς της ζωής της όπως είναι ο κοινωνικός. Η ψυχοθεραπεία της Ενάγουσας κινήθηκε σε δύο άξονες, ήτοι στην ψυχολογία του τραυματικού στρες που ανέπτυξε, καθώς και στο ότι δεν είχε την αναμενόμενη υποστήριξη από τον ιδιοκτήτη του σκύλου και τους φίλους της που ήταν παρόντες σύμφωνα με την Ενάγουσα όταν έγινε το συμβάν. Υποστήριξε ότι η Ενάγουσα ήταν ειλικρινής σε όσα έλεγε, καθότι αυτά συνάδαν με την κλινική της εικόνα. Αντεξεταζόμενη η ΜΕ2 ανέφερε ότι όταν την επισκέφθηκε ήταν αρκετά επιδεινωμένη η ψυχολογία της γιατί δεν είχε ζητήσει βοήθεια νωρίτερα, χωρίς όμως να είναι απαραίτητο ότι αν ζητούσε βοήθεια προηγουμένως θα το ξεπερνούσε πιο γρήγορα, καθότι αυτό εξαρτάται από τον κάθε άνθρωπο και νοουμένου ότι έβρισκε άτομο που να νιώθει άνετα και ασφάλεια για να δουλέψει τα θέματα θεραπείας. Στην ερώτηση αν ένα άτομο με την κλινική εικόνα που περιέγραψε της Ενάγουσας ήταν λογικό να αναζητήσει ψυχολόγο 8 μήνες μετά το συμβάν απάντησε ότι, όπως αυτή γνώριζε, είχε να ολοκληρώσει τις σπουδές της στην Αγγλία. Όπως ανέφερε, η Ενάγουσα θα μπορούσε να αποταθεί γρηγορότερα για θεραπεία, αλλά κάποια άτομα μπορούν να χειριστούν και από μόνα τους κάποια συμπτώματα, ότι η Ενάγουσα από ότι θυμάται δεν έκανε προσπάθεια να το ξεπεράσει, αν και κάποια συμπτώματα μπορεί να αναπτυχθούν και 6 μήνες μετά από το συμβάν. Όπως εξήγησε η ΜΕ2, εξαιτίας της άμυνας που αναπτύσσει ένα άτομο σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να τον δυσκολεύει να αντιληφθεί τη σοβαρότητα του θέματός του και στην προσπάθεια του αν δεν το διαχειριστεί καλά να επιδεινωθούν τα συμπτώματά του. Στην περίπτωση της Ενάγουσας, όπως ανέφερε η ΜΕ2, το γεγονός ότι είχε ακαδημαϊκές υποχρεώσεις και η εντύπωσή της ότι μπορούσε να το διαχειριστεί μόνη της ίσως να την καθυστέρησε να αναζητήσει ψυχολογικές υπηρεσίες. Όπως υποστήριξε αντεξεταζόμενη η ΜΕ2, ήταν πολύ σημαντικό η Ενάγουσα να είχε την στήριξη για το ό,τι βίωσε εκ του συμβάντος από τον Εναγόμενο 1, δηλαδή μια παραδοχή, μια απολογία και πως ό,τι και αν χρειαστεί από ιατρική και ψυχολογική άποψη θα την στήριζε και όχι υποτίμηση της κατάστασης. Το ενδιαφέρον, όπως ανέφερε, έπρεπε να είναι συνεχές, αλλά δεν ήξερε αν της τηλεφώνησε ή όχι ο Εναγόμενος 1, καθότι κάτι τέτοιο δεν φαινόταν από τις σημειώσεις της. Σε ερώτηση αν γνώριζε ότι η Ενάγουσα μια εβδομάδα μετά το περιστατικό πήγε με φίλους του Εναγόμενου 1 για διακοπές στην Αγία Νάπα απάντησε ότι δεν θυμόταν, όπως και δεν θυμόταν ότι μετά το συμβάν για ολόκληρο τον Αύγουστο πριν πάει πίσω στις σπουδές της, αλλά και τον Δεκέμβριο έβγαινε έξω με κοινές με τον Εναγόμενο 1 παρέες. Η ευπαίδευτη συνήγορος των Εναγομένων της υπέδειξε ότι αυτά που αναφέρει ότι δεν θυμάται είναι σημαντικά για το ζήτημα της «θλίψης» όπως παραθέτει στο πιστοποιητικό της, για να απαντήσει αυτή ότι από ότι θυμάται η Ενάγουσα αποτραβήχτηκε από τη συγκεκριμένη παρέα γιατί δεν είχε εμπιστοσύνη στο τρόπο που την προσέγγισαν κάποιοι μετά το συμβάν, για τις προθέσεις και τις φιλίες τους και ότι η ίδια επέλεξε να κρατήσει αποστάσεις. Σε ερώτηση στην ΜΕ2 αν τα συμπτώματα της Ενάγουσας μπορούσαν να επηρεάσουν τα μαθήματα και τις σπουδές της, απάντησε ότι θα μπορούσαν, όμως επειδή το έβαλε σαν προτεραιότητα να ολοκληρώσει τις σπουδές της με τις αυστηρές προθεσμίες που έχουν τα πανεπιστήμια το χειρίστηκε γνωστικά καλά. Για το συμβάν με την θέαση από την Ενάγουσα του σκύλου της φίλης της, η ΜΕ2 ανέφερε ότι δεν κατέγραψε στις σημειώσεις της την ημερομηνία που έγινε αυτό, επειδή η εστίασή της ήταν να παρατηρήσει τις σκέψεις της Ενάγουσας, δηλαδή τον φοβικό ερεθισμό. Αντεξεταζόμενη για το ζήτημα της «απόσυρσης» της Ενάγουσας από δραστηριότητες, εξήγησε ότι εννοούσε τις εξόδους για διασκέδαση, αναφέροντας περαιτέρω ότι η Ενάγουσα σταμάτησε να βγαίνει και να κάνει πράγματα που έκανε προηγουμένως. Σε ερώτηση αν πριν την επισκεφθεί ήταν απομονωμένη στο σπίτι απάντησε ότι δεν θυμάται και πρόσθεσε ότι απλά προσπαθούσε να συνεχίσει κανονικά τις κοινωνικές και επαγγελματικές της υποχρεώσεις και ότι εξαιτίας της ανάπτυξης της ψυχολογίας του τραυματικού στρες οι καθημερινές της λειτουργίες επηρεάστηκαν, καθότι ήταν σαν να συμμετέχει σε αυτές και να μην παίρνει ευχαρίστηση. Όπως ανέφερε, απαντώντας σε σχετικές ερωτήσεις αντεξέτασης, δεν θυμόταν αν η Ενάγουσα πήγε ταξίδι στην Ευρώπη, ούτε κάτι για την συναυλία του Σάκη Ρουβά, ήξερε όμως ότι απλά συνέχισε να βγαίνει με τις φίλες της γιατί προσπαθούσε να μένει ικανοποιημένη και ότι ξέκοψε από μια συγκεκριμένη παρέα. Όπως ανέφερε η ΜΕ2, ενεθάρρυνε την Ενάγουσα να πλησιάσει σκύλο για να αντιμετωπίσει την φοβία της από τον πρώτο μήνα των συνεδριάσεων που είχαν, κάτι που απέδωσε, εξ' ου και οι συνεδρίες κράτησαν 5 μόνο μήνες. Σε σχετική ερώτηση για τον αριθμό των συνεδριάσεων που χρειάστηκαν, η ΜΕ2 ανέφερε ότι στο περίπου αυτές διήρκησαν 5 μήνες και ότι δεν θυμάται τον ακριβή αριθμό. Όπως εξήγησε, σημειώσεις για κάθε συνεδρία υπάρχουν στο τέλος τους, όμως κράτησε αυτές της πρώτης συνεδρίας, γιατί ήταν συμβάν που έχριζε και δικαστικής στήριξης και ήθελε να φρεσκάρει την μνήμη της, ενώ τις άλλες τις κατάστρεψε γιατί η εντολή του Συνδέσμου Ψυχολόγων Αμερικής είναι να μην κρατούν στοιχεία πέραν των 7 ετών. Σε ερώτηση αν θα ήταν ορθότερο ενόψει εκκρεμούς δικαστικής διαδικασίας να τις κρατήσει, απάντησε ότι τις θυμάται γενικά, όμως ακολούθησε εκείνο που εισηγείται ο Σύνδεσμος της, όμως συμφώνησε στην υπόδειξη ότι αν τις κρατούσε περισσότερο δεν θα το μάθαινε ο Σύνδεσμος. Περαιτέρω, όπως εξήγησε σε επόμενη ερώτηση, συνήθως αποφεύγει να μετρήσει τις συνεδρίες που ξεπερνούν τον ένα μήνα συναντήσεων με δεδομένο ότι υπάρχουν κάποιες φορές αλλαγές στο πρόγραμμα, δηλαδή κάποιες ακυρώσεις ή μεταφορές στα ραντεβού, οπόταν, όπως επ' ακριβώς ανέφερε, τις έχει υπόψιν της στο περίπου από την ημέρα που επισκέπτεται το γραφείο της μέχρι την ημέρα που ολοκληρώνει τις συνεδρίες ο ασθενής. Μόνο όταν υπάρχει μια αστάθεια από πλευράς του πελάτη καταγράφει αριθμητικά πόσες φορές τον είδε, όμως στην περίπτωση της Ενάγουσας αυτό δεν ίσχυσε, καθότι ήταν πολύ τυπική. Στην υποβολή ότι όταν η Ενάγουσα την επισκέφτηκε πέρασαν ήδη 8 μήνες και κατά συνέπεια δεν είχε κριτήριο της κλινικής της εικόνας πριν τους 8 μήνες, απάντησε ότι η Ενάγουσα δεν μπορούσε να μείνει πίσω στις σπουδές της και όφειλε να ολοκληρώσει τις υποχρεώσεις της για να μπορέσει να ανταπεξέλθει στο γνωστικό και ότι πήγε εκ των υστέρων όταν έκανε την πρακτική της που δεν είχε τα αυστηρά χρονοδιαγράμματα, αλλά πιο πολύ χρόνο για να επεξεργαστεί το τραυματικό της στρες. Όπως της ανέφερε η Ενάγουσα, εκδήλωσε θλίψη άμεσα μετά το συμβάν και υποστήριξε ότι η Ενάγουσα είχε συναισθηματική ένταση κατά την επίσκεψή της τον Απρίλιο του
- Σε υπόδειξη που της έγινε ότι σε προηγούμενο μέρος της αντεξέτασης ανέφερε ότι η ίδια είχε συμβουλεύσει την Ενάγουσα να δώσει χρόνο και ευκαιρίες στις φίλες της, άρα πως ήταν δυνατόν να είχε εκδηλώσει άμεσα θλίψη, απάντησε ότι από όσο θυμόταν, η Ενάγουσα προσπαθούσε από μόνη της προτού την επισκεφθεί και ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που δεν πήγε νωρίτερα σε ψυχολόγο, ενώ σε επόμενη απάντησή της ανέφερε ότι όταν την επισκέφθηκε η Ενάγουσα είχε συμπτώματα θλίψης, έντονη απογοήτευση και έκλαιγε συνεχώς. Σύμφωνα με την ΜΕ2, όταν η Ενάγουσα είδε ότι οι φίλες της δεν την στήριξαν και δεν απέδωσαν οι προσπάθειες με τον ιδιοκτήτη του σκύλου αποφάσισε να διακόψει τις σχέσεις της και αυτό είχε επίδραση στο να νιώθει θλίψη. Πίστευε, όπως εξήγησε, ότι οι φίλες της θα την κατανοούσαν και δεν θα υποτιμούσαν αυτό που βίωσε και ότι θα την στήριζαν συναισθηματικά σε περίπτωση που προχωρούσε σε αγωγή, κάτι που δεν έγινε. Η καταχώρηση της αγωγής, όπως ανέφερε, την ενδυνάμωσε ψυχολογικά. Σημειώνεται ότι στα αρχικά στάδια της αντεξέτασης της ανέφερε ότι για τις υπηρεσίες της είχε πληρωθεί από την Ενάγουσα. ΙΙΙ.
- Η μαρτυρία του Εναγόμενου 2 (ΜΥ1):- O MY1 ανέφερε στο Δικαστήριο ότι όταν έγινε το συμβάν ήταν διακοπές στη Λευκάδα. Μόλις τον πληροφόρησε ο Εναγόμενος 1 για το τι έγινε ζήτησε το τηλέφωνο του πατέρα της Ενάγουσας, με τον οποίο και επικοινώνησε για να μάθει για την κατάσταση της υγείας της κόρης του και του πρόσφερε να καλύψει τα ιατρικά έξοδα. Όπως ανέφερε, ο πατέρας της Ενάγουσας αρνήθηκε κάτι τέτοιο, ενώ με την επιστροφή του στην Κύπρο επικοινώνησε ξανά μαζί του και προσφέρθηκε να καλύψει τα ιατρικά έξοδα, όμως και πάλι αυτός αρνήθηκε, αναφέροντάς του ότι τα τραύματα της κόρης του ήταν επιπόλαια. Όπως είπε, ένιωσε ότι η συνομιλία ήταν φιλική και ο πατέρας της Ενάγουσας ήταν ευχαριστημένος, θεώρησε δε το θέμα λήξαν μέχρι που πήρε την επιστολή τεκμήριο 6 από τον κ. Φασουλιώτη που τον καλούσε σε διαπραγματεύσεις για την καταβολή αποζημίωσης στην Ενάγουσα. Αναγνώρισε τα τεκμήρια 6, 7, 8 και
- Για το τελευταίο ανάφερε ότι αυτός το υπέγραψε και απέστειλε από το γραφείο τους με την σχετική ειδοποίηση τηλεομοιότυπου και ότι δεν υπήρξε οποιαδήποτε άλλη επικοινωνία μέχρι που έλαβε την αγωγή. Σε άλλη σχετική ερώτηση στην κυρίως του εξέταση αναφορικά με το ποιος φύλαγε τον σκύλο όταν αυτός απουσίαζε, απάντησε ότι υπεύθυνος για αυτό είναι ο Εναγόμενος 1 και οι θυγατέρες του. Κατά την αντεξέταση του ανέφερε ότι δεν γνώριζε για την οργάνωση του πάρτι, όμως τα παιδία του ήταν ενήλικα και μπορούσαν να κάνουν ότι ήθελαν, αφού το σπίτι είναι κοινό και δεν θα έπαιρναν καμία άδεια. Όπως ανέφερε, ο υιός του ξανάκανε πάρτι, όμως το επίδικο δεν ήταν πάρτι αλλά απλά μια συγκέντρωση. Σε σχέση με τον σκύλο, ανέφερε ότι είχε μάθει να είναι κοινωνικός και φιλικός με το κοινωνικό περιβάλλον της οικογένειάς τους, ότι ποτέ δεν απομονωνόταν, ότι ποτέ δεν δενόταν, αλλά ότι ήταν ελεύθερος γιατί ήταν ακίνδυνος. Όπως υποστήριξε, όταν ο σκύλος είναι φιλικός και δεθεί εξαγριώνεται και αυτό του κάνει κακό και πως αν κάποιος φοβόταν ήταν ελεύθερος να αποχωρήσει. Ο ΜΥ1 υποστήριξε ότι ο σκύλος δεν έδειξε ποτέ επιθετική συμπεριφορά, είναι ράτσας «χάσκι», φιλικότατο σκυλί, χωρίς άγρια ένστικτα και ότι αν επιδείκνυε επιθετικότητα θα λάμβαναν μέτρα. Όπως ανέφερε, μετά από σχετική ερώτηση κατά πόσο ο φίλος του υιού του Β. Ν. είχε πει στην Ενάγουσα 2 ημέρες μετά το συμβάν ότι ο σκύλος δάγκωσε και τον ίδιο, ο Β. Ν. είχε στείλει μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στον υιό του ότι αρνείται τα περί επιθετικής συμπεριφοράς του σκύλου και διερωτήθηκε γιατί η πλευρά της Ενάγουσας δεν έφερε τον Β. να μαρτυρήσει. Απ' όσο γνωρίζει, ο Β. Ν., ο οποίος είναι κάθε μέρα στο σπίτι τους όταν είναι στην Κύπρο, είπε ότι κάτι τέτοιο δεν το είπε ποτέ, ισχυρίστηκε δε, ότι το είπε και στον ίδιο και στον υιό του, για να διερωτηθεί και πάλι γιατί όταν ήταν ακόμη στην Κύπρο πριν πάει Ταϊλάνδη δεν κλήθηκε να μαρτυρήσει, ενώ για την επιβεβαίωση μέσω μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου είπε ότι αυτό έγινε γιατί εκείνη την ημέρα μπορεί να ευρισκόταν σε άλλη πόλη. Όπως επέμεινε, ο Β. του το είπε 2 με 3 φορές, όμως δεν θυμάται ποιοι άλλοι ήταν παρόντες όταν του το είπε. Για το ζήτημα των απαιτήσεων της Ενάγουσας εξήγησε ότι αν θεωρούσε ότι ο ίδιος ή ο υιός του είχαν ευθύνη για το συμβάν θα προσέφεραν αποζημίωση για εξώδικη διευθέτηση της υπόθεσης και ότι από συμπάθεια προσφέρθηκε να καλύψει τα ιατρικά της έξοδα. Σε υπόδειξη που του έγινε γιατί στο τεκμήριο 7 και 21 δεν έγινε αναφορά ότι ο πατέρας της Ενάγουσας τον ευχαρίστησε και ότι τα τραύματα της κόρης του ήταν επιπόλαια, όπως ο ίδιος ισχυρίστηκε, απάντησε ότι δεν ήταν ουσιώδες γεγονός να το αναφέρει σε απαντητική νομική επιστολή και ότι έτσι έκρινε σαν δικηγόρος να πράξει. Όπως ανέφερε, το ότι είναι ιδιοκτήτης σκύλου δεν σημαίνει ότι πρέπει να ασχοληθεί και με την άδεια κατοχής του, καθότι με αυτά ασχολείται ο υιός και η κόρη του. Όπως είπε, είναι ιδιοκτήτης του σκύλου με τον υιό του τον Μιχάλη-Εναγόμενο
- Επέμεινε ότι όταν μια οικογένεια έχει σκύλο είναι όλοι υπεύθυνοι γι' αυτόν, ότι ο σκύλος είναι φιλικός και ότι αν κάποιος είχε φοβία με τον σκύλο έπρεπε να φύγει. ΙΙΙ.
- Η μαρτυρία του Εναγόμενου 1 (ΜΥ2):- Ο ΜΥ2 κατά την κυρίως του εξέταση ανέφερε ότι η Ενάγουσα ήρθε στο πάρτι κατά τις 10:00 με 10:30 μαζί με την φίλη του Λ. που ήταν καλεσμένη. Αναφορικά με τον σκύλο είπε ότι όταν ξεκίνησε το πάρτι ήταν ελεύθερος στην πισίνα που ήταν το σπιτάκι του και ότι πάντα διακινείται στην αυλή εντός εκείνης της περιοχής. Εξηγώντας την θέση του για το πως έγινε το περιστατικό υποστήριξε ότι την στιγμή εκείνη ήταν στην πισίνα και στεκόταν με τον φίλο του τον Σωτήρη και ότι, ενώ ο σκύλος βρισκόταν δίπλα του, η Ενάγουσα βγήκε από την πισίνα βρεγμένη, είπε την φράση «μάνα μου είναι πολλά όμορφος, μάνα μου τον», έσκυψε, γονάτισε, άρπαξε τον σκύλο από πίσω από τα αυτιά, πήγε στα μούτρα του, αντέδρασε ο σκύλος και την δάγκωσε σε κλάσματα του δευτερολέπτου. Στην συνέχεια ο σκύλος έφυγε και αυτός πήγε κοντά στην Ενάγουσα μαζί με τους άλλους για να δουν τι έγινε και φέρανε betadine ή ζιβανία για να καθαρίσουν τα τραύματα του χεριού και ότι μετά από λίγο ο φίλος του Β. και ο Ι. Κ. την συνόδευσαν στην κλινική μαζί με την Λ.. Το ότι η Ενάγουσα υπέστη μικροτραυματισμούς του το επιβεβαίωσε ο Ι. Κ., καθώς και η ίδια όταν την πήρε τηλέφωνο την επόμενη μέρα που ξύπνησε. Όπως υποστήριξε, όταν έμαθε ο πατέρας του για το συμβάν του ζήτησε να μάθει το τηλέφωνο του πατέρα της, κάτι που έκανε μέσω της ίδιας της Ενάγουσας. Όπως έμαθε από τον πατέρα του, ο πατέρας της Ενάγουσας αρνήθηκε την προσφορά για κάλυψη των ιατρικών εξόδων της Ενάγουσας, διότι δεν ήταν κάτι σοβαρό και ότι τον ευχαρίστησε. Όπως ανέφερε ο ΜΥ2 επιβεβαίωσε και ο ίδιος από την Ενάγουσα ότι δεν ήταν κάτι σοβαρό μετά από 2 μέρες, αλλά και από την φίλη του Λ.. Την επόμενη μέρα που επέστεψε ο πατέρας του από τις διακοπές του, σε ανοικτή ακρόαση επικοινώνησαν με τον πατέρα της Ενάγουσας κάνοντας την ίδια χαριστική προσφορά, αλλά αυτός την αρνήθηκε, επειδή όπως τους είπε όλα ήταν εντάξει. Του δόθηκε το τεκμήριο Α προς αναγνώριση και το αναγνώρισε καθιστώντας αυτό τεκμήριο
- Όπως είπε, όταν διαπίστωσε ότι η Ενάγουσα ανέφερε ότι ο Β. φέρεται να της είπε ότι ο σκύλος του επιτέθηκε, τον πήρε τηλέφωνο για να το επιβεβαιώσει, αλλά αυτός δεν του απάντησε και τότε του έστειλε μήνυμα με το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο για να εξακριβώσει τον ισχυρισμό και ότι αν ο Β. ευρισκόταν εκείνη την ημέρα στην Κύπρο θα τον καλούσε για να μαρτυρήσει. Υποστηρίζει ότι, ενώ μέχρι και την 2η δικάσιμο ο Β. ήταν στην Κύπρο, η πλευρά της Ενάγουσας δεν τον κάλεσε να μαρτυρήσει στο Δικαστήριο, ενώ είναι δύσκολο να το πράξει ο ίδιος τώρα, καθότι εργάζεται στην Ταϊλάνδη και είναι πάρα πολύ δύσκολο να ταξιδεύει. Όπως είπε, ο σκύλος ουδέποτε επιτέθηκε σε άλλο άνθρωπο. Αντεξεταζόμενος ενόψει της ημερομηνίας του μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στο τεκμήριο 23, ήτοι της 14/01/2022 και ερωτώμενος γιατί αφού η Ενάγουσα έδωσε μαρτυρία στις 17/01/2022 χρειάστηκε να το στείλει στον Β. Ν., χωρίς πρώτα να τον ρωτήσει και μετά να κρίνει τι θα έπρατταν οι Εναγόμενοι, απάντησε ότι η κάθε πλευρά προετοιμάζεται όπως νομίζει και πως η φυσιολογικά αναμενόμενη κίνηση ήταν, ενόψει της θέσης της Ενάγουσας, να αποστείλει το μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου για να λάβει την θέση του Β. και αν μπορούσε στην συνέχεια να μαρτυρήσει να το έκανε. Στην υποβολή ότι ο σκύλος δάγκωσε προηγουμένως και τον Β. απάντησε ότι ο σκύλος μεγάλωσε με τον Β., καθότι τον πήραν από κουτάβι και τον ήξερε. Ο ΜΥ2 επιβεβαίωσε ότι η αναφορά «D. 22» στα τεκμήρια 10 α, β & γ είναι ο λογαριασμός του στην εφαρμογή «Instagram» και ότι τις φωτογραφίες με τον σκύλο τις δημοσίευσε μάλλον το καλοκαίρι του
- Στην ερώτηση γιατί στην φωτογραφία τεκμήριο 10 β ο φίλος του Χ. Π. λέει στα σχόλια «dangerous dog», απάντησε ότι αυτά είναι χαϊδευτικά σχόλια και ότι μπορεί να τα είπε διότι ο σκύλος αρέσει σε κοπέλες ως αστείο σχόλιο. Σε άλλη ερώτηση αναφορικά με το τεκμήριο 10 γ και τα σχόλια για το σκύλο από τον φίλο του Σωτήρη που ήταν το πρόσωπο, το οποίο ο ΜΥ2 ανέφερε ότι ήταν δίπλα του στο συμβάν, απάντησε ότι η αναφορά του ότι αρέσουν στον σκύλο οι ξανθιές κοπέλες δεν σημαίνει ότι όλα αυτά που λέει τα εννοεί, καθότι έχουμε να κάνουμε με «social media». Για το κατά πόσο η Ενάγουσα συνάντησε τον Β. μετά το συμβάν απάντησε ότι από όσο ήξερε 2 εβδομάδες μετά πήγε σε ελεύθερη κατασκήνωση στην Αγία Νάπα ως κοπέλα του φίλου του Ι. Κ. όπου ήταν και ο Β.. Από ότι πιστεύει, αφού ήταν όλοι μια παρέα 10 ατόμων λογικά ο Β. θα μίλησε με την Ενάγουσα. Αναφορικά με τις περιστάσεις της μετάβασης της Ενάγουσας στο πάρτι απάντησε ότι αυτός απλά κάλεσε την φίλη του Λ. και αρνήθηκε ότι της είπε να φέρει και τις φίλες της μαζί της. Όπως είπε, αφού ήρθαν ακάλεστες δεν υπήρχε λόγος να τις διώξει. Αντεξεταζόμενος για το συμβάν ανέφερε τα όσα είπε στην κυρίως του εξέταση και ότι από την πισίνα μέχρι το σημείο που βρισκόταν ο σκύλος υπήρχαν 1 με 2 μέτρα απόσταση. Όπως υποστήριξε, όλα έγιναν πολύ γρήγορα και ότι δεν είχε αντιληφθεί την πρόθεσή της να τον χαϊδέψει μέχρι που η Ενάγουσα γονάτισε και μπήκε στα μούτρα του σκύλου. Όπως επέμεινε ο ΜΥ2, η Ενάγουσα βγήκε από την πισίνα και πήγε στον σκύλο. Σε σχέση με την συμπεριφορά των άλλων καλεσμένων προς τον σκύλο είπε ότι κάποιοι τον χάιδευαν επειδή ήταν ήσυχος. Συνεχίζοντας, ανέφερε ότι το σπίτι τους είναι μεγάλο και οι γονείς και οι αδελφές του κάνουν συχνά πάρτι στην πισίνα ειδικά το καλοκαίρι 2 με 3 φορές την εβδομάδα και ο σκύλος είναι εξοικειωμένος. Συμφώνησε στην υποβολή ότι στο συγκεκριμένο πάρτι υπήρχε και η Ενάγουσα που δεν την γνώριζε ο σκύλος, διαφώνησε όμως ότι έπρεπε να προβλέψει ότι ο σκύλος θα αντιδρούσε για τον λόγο αυτό διαφορετικά, υποστηρίζοντας ότι ο σκύλος είναι πάντα φιλικός και αν δεν πήγαινε κοντά του η Ενάγουσα δεν θα συνέβαινε το περιστατικό. Όπως είπε, ο σκύλος ήταν στο σπίτι και στο περιβάλλον του, ότι δεν ενόχλησε κανένα, αλλά ότι τον ενόχλησαν, ότι φοβήθηκε και αντέδρασε. Ούτε και χρειαζόταν να περιοριστεί ή να δεθεί ο σκύλος, αφού ήταν εξοικειωμένος και ουδέποτε προκάλεσε προβλήματα. Το ίδιο απάντησε και στην υποβολή ότι κάτι τέτοιο έπρεπε να γίνει ανεξάρτητα του εάν είχε επιδείξει προηγουμένως ή όχι επιθετική συμπεριφορά. Αρνήθηκε ότι ερωτήθηκε από την Ενάγουσα αν ήταν εντάξει να τον χαϊδέψει και πως αυτός της απάντησε θετικά. Για το κατά πόσο ο σκύλος τον ουσιώδη χρόνο είχε άδεια κατοχής απάντησε ότι δεν ήξερε διότι υπεύθυνη ήταν η αδελφή του, όμως είχε το τσιπ και τα εμβόλια. Στην υποβολή που έγινε από τον κ. Φασουλιώτη ότι τα όσα ανέφερε για betadine και ζιβανία δεν αληθεύουν, διότι το κυρίως τραύμα ήταν στο αυτί, απάντησε ότι έτσι έγινε εξ όσων θυμόταν, ότι η Ενάγουσα τραυματίστηκε στο αυτί, αλλά κανένας δεν το κατάλαβε εκείνη την στιγμή και πως ο Κ. και ο Β. του είπε ότι στην κλινική εντοπίστηκε το τραύμα στο αυτί. Για τα όσα λέχθηκαν για την κατάσταση της Ενάγουσας μεταξύ του πατέρα της και του Εναγόμενου 2 ανέφερε ότι τα άκουσε σε ανοιχτή ακρόαση της συνομιλίας και το ότι άκουγε και αυτός την συνομιλία το γνώριζε ο πατέρας της Ενάγουσας. Για τον φίλο του τον Β. και για την δυνατότητά του να μαρτυρήσει στο Δικαστήριο ανέφερε ότι είναι διευθυντής σε κυπριακή εταιρεία «F», ότι αυτός έρχεται Χριστούγεννα και καλοκαίρι στην Κύπρο, καθώς και ότι ταξιδεύει συχνά, αλλά μόνο στην ευρύτερη περιοχή της Ασίας. Όπως υποστήριξε, δεν μπορεί να έρθει στην Κύπρο όποτε θέλει διότι τα εισιτήρια κοστίζουν πέραν των €1,000-, το ταξίδι διαρκεί πέραν των 20 ωρών και δεν μπορεί να απουσιάζει αν και διευθυντής όποτε θέλει από την εργασία του. ΙΙΙ.
- H μαρτυρία του Σ. Χ. (ΜΥ3):- Στην κυρίως εξέτασή του ο ΜΥ3 είπε ότι είναι φίλος με τον Εναγόμενο 1 από 14 ετών και πως ήταν μαζί με αυτόν όταν έγινε το συμβάν με το δάγκωμα της Ενάγουσας από τον Ρίο (σ.σ. ο σκύλος). Όπως ανέφερε ο ΜΥ3, ενώ ήταν μαζί με τον Εναγόμενο 1 δίπλα από την πισίνα βγήκε η Ενάγουσα έξω από αυτή, πήγε στο σκύλο, έσκυψε από πάνω του, τον χάιδεψε, αυτός την δάγκωσε και απομακρύνθηκε. Την στιγμή εκείνη, όπως είπε έτρεξαν να δουν τι έγινε. Στην ερώτηση αν είδε τι έπαθε απάντησε ότι δεν είδε ακριβώς τι έγινε, αλλά ότι παραπονέθηκε για δάγκωμα στο χέρι, οπόταν και την πήρε στην Π. Υ. ο Ι. Κ.. Όπως είπε δεν γνώριζε από πριν την Ενάγουσα και πως το περιστατικό έγινε περίπου κατά τις 11:30 με 00:
- Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι ο σκύλος ήταν περίπου 2 μέτρα κοντά τους και ότι η Ενάγουσα δεν ζήτησε την άδεια του Εναγόμενου 1 για να τον χαϊδέψει. Όταν την δάγκωσε ο σκύλος, η Ενάγουσα έβγαλε κραυγή χωρίς να παραπονεθεί σε κάποιον. Απαντώντας σε ερώτηση του κ. Φασουλιώτη αν η Ενάγουσα ήταν όρθια και αν έπεσε όταν έγινε το συμβάν, ο ΜΥ3 εξήγησε ότι η Ενάγουσα έσκυψε πάνω από τον σκύλο, τον χάιδεψε, δέχθηκε το δάγκωμα και έκανε απότομη κίνηση προς τα πίσω να αποφύγει το σκύλο. Όπως είπε ήταν όρθια («στέκοντας») και αρνήθηκε ότι ήταν στο έδαφος. Επίσης, σε υποβολή ότι δέχθηκε 2 δαγκώματα, το ένα στο χέρι και το άλλο στο αυτί και ότι έτρεξε αίμα από την Ενάγουσα, απάντησε ότι μόνο στο χέρι δέχθηκε δάγκωμα και πως δεν είδε αίμα. Σε καταληκτική υποβολή ότι το μόνο για το οποίο είπε την αλήθεια είναι ότι ήταν καλεσμένος στο πάρτι του Εναγόμενου 1 απάντησε αρνητικά και πρόσθεσε ότι είπε αυτά που είδε. ΙΙΙ.
- Η μαρτυρία του επαγγελματία εκπαιδευτή σκύλων Α. Π. (ΜΥ4):- Ο ΜΥ4 στην κυρίως του εξέταση ανέφερε ότι είναι επαγγελματίας εκπαιδευτής σκύλων για 13 χρόνια, αν και κατά την αντεξέταση του είπε ότι τα τελευταία 12 χρόνια ασχολείται με σκυλιά, επαγγελματικά τα τελευταία 2 χρόνια και ότι έχει εκπαιδεύσει μέχρι σήμερα πολλά σκυλιά. Όπως είπε, γνωρίζει τους Εναγόμενους τους τελευταίους 4 μήνες, καθότι εκπαιδεύει τον Benjy, ένα μικρό σκύλο ράτσας «μίνι Pitcher» για καλή συμπεριφορά και βγαίνουν βόλτα μαζί και με τον Ρίο. Όπως εξήγησε, μαζί τους έρχεται και ο Ρίο γιατί το ζήτησε η οικογένεια των Εναγομένων, αλλά και γιατί αυτός το θεωρούσε σημαντικό για την εκπαίδευση του Benjy. Κατά την αντεξέταση του κατέθεσε ως τεκμήριο 24 χωρίς ένσταση της πλευράς της Ενάγουσας αντίγραφο της Άδειας του από τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες ΕΚΠ[ ] με λήξη ισχύος την 14/09/
- Απαντώντας σε σχετική ερώτηση για τα χαρακτηριστικά της ράτσας σκύλων «χάσκι», όπως είναι η ράτσα του Ρίο, είπε ότι είναι σκυλιά που συνδέονται με την οικογένεια, ότι είναι φιλικά και δεν έχουν ιδιαίτερα προβλήματα σαν φυλή. Για τον Ρίο είπε ότι είναι πολύ φιλικός, ήρεμος και ήσυχος σκύλος και ότι δεν είχε ποτέ πρόβλημα με αυτόν ή πρόβλημα στον περιβάλλοντα χώρο, όπως τάσεις επιθετικότητας ή κρυπτοφοβίας. Για το περιστατικό που έγινε με την Ενάγουσα είπε ότι αυτό που πληροφορήθηκε από του Εναγόμενους ήταν ότι μια κοπέλα προσπάθησε να τον προσεγγίσει, ότι ο σκύλος ένιωσε απειλή και φόβο διότι έβαλε τα χέρια της πίσω από τα αυτιά του και ο σκύλος αντέδρασε και την δάγκωσε. Απαντώντας σε ερώτηση εκ της πείρας του για το πως έπρεπε να προσεγγιστεί ο σκύλος, είπε ότι δεν πρέπει να πηγαίνουμε κατ' ευθείαν στον σκύλο, ότι δεν σκύβουμε από πάνω του, ότι δεν απλώνουμε τα χέρια μας σε αυτόν, αλλά ότι τον καλούμε από απόσταση και αν έρθει τότε τον ακουμπούμε. Πρόσθεσε δε, ότι από αυτά που πληροφορήθηκε, ο σκύλος συμπεριφέρθηκε φυσιολογικά γιατί ένιωσε απειλή, φόβο και αμύνθηκε. Σε περαιτέρω απάντηση σε σχετική ερώτηση ανέφερε ότι από την στιγμή που ένας σκύλος δεν έχει επιθετικές τάσεις τότε δεν δείχνει επιθετική συμπεριφορά, ότι για να υπάρχει επίθεση πρέπει να υπάρχει στόχος και σκοπός και πως από όσα πληροφορήθηκε για το συμβάν, ο Ρίο δεν κινήθηκε σε κάποιο άτομο, αντίθετα ότι η κοπέλα κινήθηκε στον Ρίο με λάθος τρόπο και αυτός αμύνθηκε, κάτι που είναι μια φυσιολογική συμπεριφορά από οποιονδήποτε σκύλο που θεώρησε ότι απειλήθηκε. Αντεξεταζόμενος κατά πόσο ένας σκύλος σε μη οικείο περιβάλλον μπορεί να επιδείξει επιθετική συμπεριφορά ανεξάρτητα αν πρόκειται για ήρεμο ζώο, απάντησε ότι ένας σκύλος δεν μπορεί στα καλά καθούμενα να δείξει κάτι άλλο παρόλο που στην προκειμένη περίπτωση ο Ρίο ήταν σε οικείο περιβάλλον. Όπως εξήγησε, για ένα σκύλο παίζει ρόλο η κίνηση κάποιου ανθρώπου και το πως θα τον προσεγγίσει. Σε άλλη ερώτηση του κ. Φασουλιώτη για το ποια μέτρα πρέπει να λαμβάνονται για να αποτρέπονται συμβάντα όπως το περιστατικό με την Ενάγουσα και τον Ρίο, επέμεινε ότι, αφού ο σκύλος είναι ήρεμος ή εξοικειωμένος δεν υπάρχει λόγος να ληφθούν μέτρα, αλλά ότι πρέπει να είμαστε προσεκτικοί για τον τρόπο που τον προσεγγίζουμε. Στην επισήμανση ότι κάποιοι μπορεί να προσεγγίσουν λανθασμένα ένα σκύλο επειδή δεν γνωρίζουν τον ορθό τρόπο και πως υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι, απάντησε ότι τέτοιοι άνθρωποι δεν πρέπει να προσπαθούν να προσεγγίσουν αν δεν ξέρουν ένα σκύλο και πως δεν είναι υπεύθυνοι οι ιδιοκτήτες να ενημερώνουν τον κάθε καλεσμένο να μην απλώνει χέρια και να μην σκύβουν πάνω στον σκύλο γιατί αυτός μπορεί να αντιδράσει. Όπως εξήγησε για τον τρόπο προσέγγισης ενός σκύλου υπάρχουν πολλά συγγράμματα, για να πει εκ των υστέρων ότι είναι ζήτημα κοινής λογικής. Ο ΜΥ4 περαιτέρω αντεξεταζόμενος διαφώνησε με την θέση ότι ο σκύλος έστω και σε οικείο περιβάλλον, κουρασμένος, με αρκετό κόσμο, μουσική, αργά το βράδυ, φωνές και διασκέδαση μπορούσε να εκδηλώσει διαφορετική συμπεριφορά, καθότι, όπως εξήγησε, αν ο σκύλος ήταν επιθετικός δεν θα γινόταν καν το πάρτι και πως αν τον ενοχλούσε κάτι θα τον ενοχλούσε από την αρχή και όχι κατά την διάρκεια της νύκτας. Ένας σκύλος, όπως ανέφερε, όταν κουραστεί πάει και απομονώνεται και μόνο όταν νιώθει ότι απειλείται θα αντιδράσει. Στην επισήμανση ότι για σκοπούς απόλυτης ασφάλειας είναι ορθότερο να περιοριστεί ένας σκύλος ή να είναι δεμένος κοντά στον ιδιοκτήτη του, διαφώνησε, λέγοντας ότι όταν ένας σκύλος είναι στο χώρο που ζει και ξαφνικά περιορίζεται, αυτό αποτελεί τιμωρία και πως με αυτό τον τρόπο εκπαιδεύεται να γίνεται επιθετικός προς τους αγνώστους που έρχονται. Τέλος, όπως εξήγησε ο ΜΥ4, ένας μικρός σκύλος είναι πιο ζωηρός, αλλά δεν αλλάζει ο χαρακτήρας του και πως αν είναι επιθετικός ή με φοβία φαίνεται από την μικρή του ηλικία και αυτό συνεχίζει μέχρι να εκπαιδευτεί. Από όσο ήξερε ο Ρίο δεν είχε εκπαιδευτεί. IV. ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΚΟΓΡΑΦΩΝ:- Ενόψει της μαρτυρίας που δόθηκε από τους μάρτυρες τόσο για την πλευρά της Ενάγουσας όσο και για την πλευρά των Εναγομένων, το Δικαστήριο θα προχωρήσει να εξετάσει το κατά πόσο αυτή καλύπτεται από τις δικογραφημένες τους θέσεις. Ο κανόνας για την αναγκαιότητα και τους λόγους για τους οποίους απαιτείται όπως οι ισχυρισμοί δικογραφούνται καταλλήλως είναι γνωστοί και δεν χρήζει περαιτέρω αναφοράς (βλ. Homeros Th. Courtis and Others v. Panos K. Iasonides
(1970)1 C.L.R. 180, Christakis Loucaides v. C.D. Hay and Sons Ltd
(1971)1 C.L.R. 134), Παπαγεωργίου ν. Κλάππα
(1991)1 Α.Α.Δ. 24). Γνωστή είναι και η αρχή ότι το Δικαστήριο δεν μπορεί να αποφασίζει για ζητήματα που δεν αποτελούν μέρος της δικογραφίας (βλ. Βοσκού κ.ά. ν. Ζήνωνος
(2003)1 Α.Α.Δ. 695). Ο ευπαίδευτος συνήγορος της Ενάγουσας στην τελική του αγόρευση επισημαίνει στο Δικαστήριο ότι οι Εναγόμενοι με τις παραγράφους 5 και 9 της Υπεράσπισης τους προβάλλουν τον ισχυρισμό ότι ο σκύλος βρισκόταν σε κάθε περίπτωση εντός της περιφραγμένης αυλής που βρίσκεται το σπιτάκι του και κατά συνέπεια δεν μπορούν να προωθούν με την μαρτυρία που έχουν προσαγάγει την θέση ότι ο σκύλος περιφερόταν ελεύθερα στον χώρο της πισίνας και ότι δεν ήταν απαραίτητο να ληφθούν μέτρα για την ασφάλεια των παρευρισκόμενων λόγω της ήρεμης φύσης του. Το Δικαστήριο εκ της παραγράφου 5 της Υπεράσπισης των Εναγομένων 1 και 2 παρατηρεί ότι οι Εναγόμενοι αρνούμενοι την παράγραφο 6 της Έκθεσης Απαίτησης στην οποία προβάλλεται ο ισχυρισμός της επίθεσης από τον σκύλο στην Ενάγουσα, ισχυρίζονται ότι η Ενάγουσα από μόνη της επιχείρησε να πλησιάσει και να ενοχλήσει τον σκύλο που «σε κάθε περίπτωση βρισκόταν εντός της περιφραγμένης αυλής όπου βρίσκεται και το σπιτάκι του που οι εναγόμενοι είχαν ειδικά διαμορφώσει για αυτόν». Η εντύπωση που αποκομίζεται εκ της ανάγνωσης της τελευταίας αυτής φράσης είναι ότι ο σκύλος ευρίσκετο κατά τον ουσιώδη χρόνο σε περιφραγμένο μέρος στην αυλή της οικίας όπου ήταν και το σπιτάκι του και ότι δεν κινείτο ελεύθερα στην αυλή της οικίας. Ο ισχυρισμός όμως που προβάλλεται αναφορικά με τις ενέργειες της Ενάγουσας να πλησιάσει και να ενοχλήσει τον σκύλο φαίνεται ότι είναι δεόντως δικογραφημένοι. Στην παράγραφο 9 της Υπεράσπισης των Εναγομένων 1 και 2 ο ισχυρισμός για την φιλική φύση του σκύλου και την ανυπαρξία επιθετικών τάσεων ή κατά το παρελθόν επιθετικής συμπεριφοράς που να δημιουργεί υποψία για επιθετική τάση προκύπτει ότι είναι ανεξάρτητος από τον χώρο που αυτός κινείτο. Περαιτέρω, σε αυτή την παράγραφο, όπου γίνεται άρνηση των λεπτομερειών αμέλειας και προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι οι Εναγόμενοι είχαν λάβει τις απαραίτητες προφυλάξεις, επαναλαμβάνεται ο ισχυρισμός περί περιορισμού του σκύλου στο σπιτάκι του στην αυλή της οικίας, αλλά επιπρόσθετα και διαζευκτικά προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι ο σκύλος κινείτο εντός της αυλής. Εκ του λεκτικού της παραγράφου αυτής, η οποία αποτελεί και τους ουσιώδεις ισχυρισμούς υπεράσπισης στις λεπτομέρειες αμέλειας που καταλογίζει η Ενάγουσα στους Εναγόμενους 1 και 2, κρίνω ότι έχει δεόντως δικογραφηθεί το ότι ο σκύλος κινείτο εντός της αυλής και ότι η προσκομισθείσα μαρτυρία των Εναγόμενων 1 και 2 επί του επίδικου ζητήματος αυτού δεν έχει εκτροχιασθεί από οποιαδήποτε έλλειψη δικογραφηθείσας υπό αυτών διαδρομής. Περαιτέρω, η ευπαίδευτη συνήγορος για τους Εναγόμενους 1 και 2 εισηγείται ότι η πλευρά της Ενάγουσας δεν έχει δικογραφήσει δεόντως το σχετικό άρθρο του νόμου από το οποίο προκύπτει η ευθύνη του Εναγόμενου 2, κατά συνέπεια η αγωγή εναντίον του πρέπει να απορριφθεί. Πράγματι, στο σύγγραμμα Bullen and Leake and Jacob's Precedents of Pleadings, 12η έκδοση, υπό τον τίτλο «Actions based on Breach of Statutory Duty» και ειδικότερα στην σελίδα 517 υπό τον τίτλο «Pleading», αναφέρονται τα εξής: "If a plaintiff's cause of action, depends on a statute, he must plead all facts necessary to bring him within that statute (Seear v. Lawson
(1880)16 Ch. D.121; Read v. Brown
(1889)22 Q.B.D. 128); accordingly, in every claim based upon a breach of any provision of the Factories Act 1961, or of any regulation or order made thereunder, all facts necessary to bring the case within the particular provision relied on must be pleaded, and the breach must be alleged by reference to the particular provision in question which must be specifically referred to or identified". Το Δικαστήριο δεν υιοθετεί την θέση αυτή της ευπαίδευτης συνηγόρου, καθότι η ευθύνη που αποδίδεται στον Εναγόμενο 2 για το επίδικο συμβάν δεν στηρίζεται σε άρθρο συγκεκριμένου νομοθετήματος που του επιβάλλεται τέτοιο καθήκον, αλλά, όπως προκύπτει από τις λεπτομέρειες αμέλειας, στο ότι επέτρεψε και δεν εμπόδισε τις πράξεις και παραλείψεις του Εναγόμενου 1, καθώς και ότι οι πράξεις και παραλείψεις του Εναγόμενου 1 τελέστηκαν υπό περιστάσεις που αποδίδουν στον Εναγόμενο 2 εκ προστήσεως ευθύνη. Αυτό που διαπιστώνει το Δικαστήριο εκ των δικογραφημένων θέσεων της Ενάγουσας στις λεπτομέρειες αμέλειας που καταλογίζονται στον Εναγόμενο 1 με ισχυρισμό ότι για αυτές είναι εκ προστήσεως υπεύθυνος ο Εναγόμενος 2 που σε άλλο σημείο της Έκθεσης Απαίτησης αναφέρεται ότι είναι ο ιδιοκτήτης του σκύλου, είναι ότι προβάλλονται ισχυρισμοί ότι ο Εναγόμενος 1 προέτρεψε την Ενάγουσα να χαϊδέψει τον σκύλο, κάτι που είχε ως αποτέλεσμα αυτός να της επιτεθεί και να υποστεί τραυματισμούς. Παρατίθενται δε, στις λεπτομέρειες αμέλειας, η παράλειψη να παραμένει δεμένος ο σκύλος κατά την διάρκεια του πάρτι, η προτροπή στην Ενάγουσα να χαϊδέψει τον σκύλο και η διαβεβαίωση του ότι αυτό ήταν ασφαλές, το ότι του επιτράπηκε να παραμένει ελεύθερος στο χώρο του πάρτι για πολλές ώρες κάτι που τον έκανε επιθετικό και επικίνδυνο, καθώς και η παράλειψη εξασφάλισης αδείας κατοχής σκύλου. Στην προσαχθείσα μαρτυρία, αλλά και στη γραπτή της αγόρευση, πέραν των πιο πάνω, η πλευρά της Ενάγουσας προώθησε την θέση ότι οι Εναγόμενοι παρέλειψαν να λάβουν μέτρα αποτροπής πρόκλησης ζημιάς σε πρόσωπο που δεν γνωρίζει πως να προσεγγίζει σκύλο. Οι λεπτομέρειες αμέλειας επικεντρώνονται στη προτροπή του Εναγόμενου 1 προς την Ενάγουσα εν γνώση επιθετικών τάσεων να χαϊδέψει τον σκύλο, στην παράλειψη περιορισμού του σκύλου εν γνώση επιθετικών τάσεων και συμπεριφοράς, αδιαφορία για την όποια πρόκληση έντασης στον σκύλο και επιθετικότητα εκ του θορύβου και έντασης της μουσικής στο πάρτι. Μια εκ των θέσεων που προώθησε η πλευρά της Ενάγουσας κατά την ακροαματική διαδικασία ήταν η κατ' ισχυρισμό επίδειξη αμέλειας του Εναγόμενου 1 επειδή παρέλειψε να λάβει μέτρα να περιορίσει ή να δέσει τον σκύλο για να αποτρέψει την πρόκληση ζημιάς σε πρόσωπα που ενδεχόμενα δεν γνώριζαν πως να τον προσεγγίσουν. Αυτή η θέση δεν προκύπτει ξεκάθαρα από τις λεπτομέρειες αμέλειας τις οποίες παρέθεσε στις δικογραφημένες της θέσεις η Ενάγουσα, όμως για σκοπούς πληρότητας της παρούσας απόφασης θα προχωρήσω στην εξέτασή της. Στις λεπτομέρειες αμέλειας καταγράφεται η θέση ότι ο σκύλος είχε επιδείξει και στο παρελθόν επιθετική συμπεριφορά, όμως δεν γίνεται αναφορά στο συγκεκριμένο περιστατικό με τον φίλο του Ενάγοντα Β. Νι., όπου προβλήθηκε ο ισχυρισμός ότι ο σκύλος τον δάγκωσε όταν πήγαιναν βόλτα. Ο ισχυρισμός αυτός θα έπρεπε να είχε ξεκάθαρα δικογραφηθεί ως τέτοιος, αφού όπως παρατίθεται σε άλλο μέρος της παρούσας απόφασης, η απόδειξη τέτοιου συμβάντος καθιστά τον σκύλο ζώο με επιθετικές τάσεις, νοουμένου βέβαια ότι αυτό αποδειχθεί ότι ήρθε σε γνώση του ιδιοκτήτη, πλην όμως θα προχωρήσω στην αξιολόγησή της όποιας μαρτυρίας προσκομίστηκε επί τούτου. V. NOMIKEΣ ΑΡΧΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ:- Κρίσιμο ζήτημα σε αστικής φύσεως υποθέσεις είναι η ορθή αξιολόγηση της προσκομισθείσας μαρτυρίας από το Δικαστήριο, ώστε να προβεί σε διαπιστώσεις αναφορικά με τα πραγματικά γεγονότα, με τελική κατάληξη στο κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης το έχει αποσείσει στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων. Η αναφορά της απόφασης στην υπόθεση Μαρσέλ κ.α. ν. Λαϊκή Τράπεζα Λτδ
(2001)1(B) Α.Α.Δ 1858 είναι διαφωτιστική αναφορικά με το ζήτημα αυτό: «Το κριτήριο δεν είναι αν η θέση ή η εκδοχή του διαδίκου που φέρει το βάρος της απόδειξης (onus of proof) είναι «η πιο πιθανή παρά η αντίθετη», εκείνη δηλαδή του αντιδίκου του. Το κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο, με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση του ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι (is more probable than not).». Περαιτέρω, σημαντικό είναι να λεχθεί ότι η οποιαδήποτε υπόθεση πρέπει να εκδικάζεται μέσα στα στενά πλαίσια της δικογράφησης των προβαλλόμενων ισχυρισμών όπως αποτυπώνονται στην όποια προσκομισθείσα μαρτυρία (Cheeseline Ltd v Ανθούλης Θωμά & Υιοί Λτδ ECLI:CY:AD:2014:A319, Πολιτική Έφεση 45/2009, ημερομηνίας 14.5.2014, ECLI:CY:AD:2014:A319). Ως αυτού, η αξιολόγηση της μαρτυρίας γίνεται πάντοτε υπό το πρίσμα της συνοχής της που αυτή καταδεικνύει σε σχέση με την δικογραφηθείσα εκδοχή της κάθε πλευράς (βλ. Χρίστου ν. Ηροδότου κ.α.
(2008)1 Α.Α.Δ. 676). H σημαντικότητα της αντεξέτασης έγκειται στην νομική αρχή που καθορίζει ότι όπου ένας μάρτυρας δεν αντεξετάζεται σε ουσιώδες τμήμα της μαρτυρίας του, παρέχεται διακριτική ευχέρεια στο Δικαστήριο να θεωρήσει την παράλειψη αυτή ως αποδοχή των ισχυρισμών του στο σημείο που δεν αντεξετάστηκε (βλ. Philippou General Bonded Warehouse Ltd v. Νικολαϊδη
(2006)1Β 1057). Το Δικαστήριο προέβηκε σε ενδελεχή μελέτη και αξιολόγηση της μαρτυρίας που τέθηκε ενώπιον του τόσο από την ΜΕ1 και την ΜΕ2, όσο και από τους ΜΥ1, ΜΥ2, ΜΥ3 και ΜΥ4. Επίσης το Δικαστήριο μελέτησε και αξιολόγησε όλα τα τεκμήρια που κατατέθηκαν. Προς τον σκοπό αυτό δόθηκε ιδιαίτερη βαρύτητα στην πειστικότητα, καθώς και στην συνοχή της μαρτυρίας αυτής, ενόψει βεβαίως και των δικογραφημένων θέσεων και του περιεχομένου των εγγράφων που κατατέθηκαν ως τεκμήρια. Επίσης, το Δικαστήριο έλαβε υπόψη του την νομολογιακή αρχή ότι η μαρτυρία που παρουσιάζεται δεν κρίνεται μικροσκοπικά, με απομόνωση των λεγόμενων του κάθε μάρτυρα από το συνολικό πλαίσιο της μαρτυρίας, ενώ η αξιολόγηση δεν έχει περιοριστεί στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα αλλά συσχετίστηκε, τέθηκε σε αντιπαράθεση και διερευνήθηκε με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων (βλ. Στυλιανίδης v. Χατζηπιέρα
(1992)1 Α.Α.Δ. 1056 και Mustafa v. Κακουρή κ.α
(2002)1Α Α.Α.Δ. 165). Επίσης, το Δικαστήριο έλαβε υπόψη την αρχή ότι ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός μερικώς ή ολικώς (βλ. Γενικός Εισαγγελέας v. Μανώλη
(1995)1 Α.Α.Δ. 207 και Ομήρου v. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 506) και πως η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα δεν είναι επιλήψιμη (βλ. Χάρης Χρίστου v. Ευγενία Khoreva
(2002)1 (Α) Α.Α.Δ. 455 και Mohamed Mustafa v. Ανδρέα Κακουρή κ.ά.
(2002)1 (Α) Α.Α.Δ. 165). VI. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ:- Προχωρώ στην αξιολόγηση των μαρτύρων και της εντύπωσης που έδωσαν στο Δικαστήριο κατά την επ' ακροατηρίω διαδικασία. VI.
- Αξιολόγηση ΜΕ1:- Αναφορικά με την ΜΕ1 η αξιολόγηση των όσων είπε στο Δικαστήριο αφορούν τις περιστάσεις υπό τις οποίες μετέβηκε στο πάρτι που διοργάνωσε ο Εναγόμενος 1, το κατά πόσο είπε την αλήθεια ως προς την προτροπή του να χαϊδέψει τον σκύλο, τον τρόπο με τον οποίον προσέγγισε τον σκύλο και την επίθεση που δέχθηκε, την επίθεση που κατ' ισχυρισμό δέχθηκε προηγουμένως από τον σκύλο ο φίλος του Εναγόμενου 1 Β. Ν., την ψυχολογική της κατάσταση αφότου υπέστηκε την επίθεση και το δάγκωμα από τον σκύλο, καθώς και το κατά πόσο γνώριζε η ίδια για το ενδιαφέρον και την προσφορά εκ μέρους των Εναγόμενων να της καλύψουν τα ιατρικά έξοδα. Η μαρτυρία της ΜΕ1 πέραν των συνθηκών μετάβασης στο πάρτι που διοργάνωσε ο Εναγόμενος 1, της επίθεσης και το δάγκωμα από τον σκύλο, θεωρώ ότι κατέβαλε προσπάθεια να καλύψει τις όποιες αδυναμίες της υπόθεσής της και να στηρίξει τις αξιώσεις της. Ειδικότερα, δέχομαι ότι όντως έλαβε πρόσκληση να μεταβεί στο πάρτι του Εναγόμενου 1 μέσω της φίλης της Λ., στο οποίο υπάρχει μαρτυρία ότι ευρισκόταν και ο φίλος της Ι. Κ., ο οποίος την μετέφερε μετά το συμβάν στην Π. Υ.. Εάν αυτή η πρόσκληση έγινε αναγκαστικά επειδή Εναγόμενος 1 επιθυμούσε την παρουσία της φίλης του ή όχι δεν έχει καμία σημασία, αλλά το γεγονός ότι η πρόσκληση ίσχυσε και για την Ενάγουσα. Ως προς τις περιστάσεις υπό τις οποίες η Ενάγουσα προσέγγισε τον σκύλο και τον χάιδεψε, όπως ισχυρίστηκε κατόπιν προτροπής του Εναγόμενου 1, δεν κρίνω ότι είπε την αλήθεια, αλλά ότι η ίδια τον προσέγγισε αυτοβούλως και το έπραξε. Στην αντεξέταση της ενώ ανέφερε ότι την προέτρεψε ο Εναγόμενος 1 να χαϊδέψει τον σκύλο, ανέφερε ότι της βγήκε αυθόρμητα να το πράξει και ότι έβλεπε ότι και άλλοι καλεσμένοι έπαιζαν με τον σκύλο, ότι αυτός ήταν δεκτικός, αλλιώς δεν θα πήγαινε να τον χαϊδέψει. Στην κυρίως της εξέταση και συγκεκριμένα στο Έγγραφο Α' ανέφερε ότι βγήκε από την πισίνα και τότε την προέτρεψε ο Εναγόμενος 1 να χαϊδέψει τον σκύλο. Στην αντεξέταση όπως εξηγείται έδωσε στο Δικαστήριο την εντύπωση της αυτόβουλης συμπεριφοράς, ενόψει των ενεργειών και των άλλων καλεσμένων στο πάρτι και της δεκτικότητας του σκύλου. Η Ενάγουσα είπε την αλήθεια αναφορικά με τα γεγονότα που ακολούθησαν την προσέγγιση του σκύλου και το χάιδεμα του στο πίσω μέρος του κεφαλιού, ήτοι ότι την δάγκωσε στο αυτί, ότι αυτή έπεσε κάτω και στη συνέχεια την δάγκωσε στο χέρι, όπως επίσης ότι δίπλα από τον Εναγόμενο 1 ήταν μια φίλη του και όχι ο ΜΥ3 που έδωσε μαρτυρία στο Δικαστήριο. Την αλήθεια θεωρώ ότι είπε η Ενάγουσα σε σχέση με την μετάβασή της στην Π. Υ. από τον Ι. Κ. και την θεραπεία που έλαβε εκεί, τα οποία άλλωστε έγιναν και παραδεκτά γεγονότα. Σε σχέση με τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστηκε η Ενάγουσα, εκ της φύσης των τραυμάτων της αυτό κρίνεται φυσιολογικό, αφού χρειάστηκε και συρραφή του αριστερού αυτιού. Στο «ψυχολογικό» μέρος των συνεπειών του επίδικου συμβάντος στην Ενάγουσα και των όσων αυτή κατέθεσε, το Δικαστήριο προβληματίστηκε από τα όσα ανέφερε η Ενάγουσα, όπως και θα επεξηγηθεί και στην αξιολόγηση της μαρτυρίας της ΜΕ
- Όπως ή ίδια δήλωσε για μεγάλο χρονικό διάστημα είτε δεν μπορούσε να κοιμηθεί είτε ξυπνούσε κλαίγοντας τρομαγμένη γιατί έβλεπε εφιάλτες μέσα στην νύκτα, είχε συνεχώς φόβο και άγχος ότι θα υποστεί ξανά επίθεση από σκύλο και γενικότερα παρουσίασε μια σοβαρή και ψυχολογική εικόνα στο Δικαστήριο εκ του επίδικου συμβάντος. Όμως κρίνω ότι δεν έδωσε ικανοποιητική εξήγηση για τα όσα επακολούθησαν του επίδικου συμβάντος που καταδεικνύουν ότι συνέχισε κανονικά την κοινωνική της ζωή, πηγαίνοντας διακοπές, ταξίδια στο εξωτερικό, συναυλίες και πάρτι. Ούτε και για το ότι στην διάρκεια των σπουδών της ταξίδεψε για να παρακολουθήσει ποδοσφαιρικό αγώνα. Δεν κρίνω βέβαια ότι το επίδικο συμβάν δεν επηρέασε ψυχολογικά την Ενάγουσα, όμως όχι σε τέτοιο βαθμό που τόσο η ίδια όσο και η ΜΕ2 προσπάθησαν να παρουσιάσουν στο Δικαστήριο. Άλλωστε η ίδια η Ενάγουσα παραδέχθηκε ότι μπορούσε να αναβάλει την αναζήτηση των υπηρεσιών ψυχολόγου, καθότι δεν θα μπορούσε να είναι συνεπής στις συνεδρίες της ένεκα της απουσίας της για σπουδές, ακόμα και τον Δεκέμβριο του 2013 όταν ήρθε στην Κύπρο και ότι ανέμενε να έρθει στην Κύπρο για την πρακτική της τον Απρίλιο του 2014 για να ξεκινήσει συνεδρίες εν τέλει με την ΜΕ
- Το Δικαστήριο κρίνει ότι πρόσωπο που έχει υποστεί τις ψυχολογικές συνέπειες που παρουσίασε η Ενάγουσα στο Δικαστήριο δεν θα ανέμενε 8 μήνες να καταφύγει σε ψυχολόγο δίδοντας προτεραιότητα σε άλλους στόχους ή ότι τουλάχιστον θα αναζητούσε τις υπηρεσίες αυτές στο χώρο διαμονής της. Όσο αφορά το γεγονός της θλίψης που αντιμετώπισε η Ενάγουσα σύμφωνα με την μαρτυρία της ΜΕ2 δεν θα εκφέρω κρίση, καθότι αυτό δεν έχει δεόντως δικογραφηθεί. Περαιτέρω, το Δικαστήριο κρίνει ότι ούτε η περίοδος των συνεδριάσεων με την ΜΕ2 ευσταθεί. Άλλωστε, δεν διεκδικήθηκε οποιοδήποτε ποσό για τις υπηρεσίες που παρασχέθηκαν από την ΜΕ2, που σημειωτέο δήλωσε στο Δικαστήριο κατά την αντεξέταση της ότι πληρώθηκε γι' αυτές. Η άγνοια που δήλωσε η ΜΕ1 αναφορικά με την επικοινωνία που είχε ο Εναγόμενος 2 με τον πατέρα της και την προσφορά που αυτός έκανε προς κάλυψη των ιατρικών της εξόδων δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Η ΜΕ1 απλά παρέπεμψε στον πατέρα της για την απάντηση παρουσιάζοντας την εικόνα ότι αυτή για κάτι τόσο σημαντικό στην απόφασή της να καταχωρήσει την παρούσα αγωγή, αφού δηλώνει ότι αν αυτό γινόταν δεν θα κατέφευγε στο Δικαστήριο, είχε άγνοια, ενώ στα τεκμήρια 7 και 23 δηλώνεται ξεκάθαρα η πρόθεση αυτή. Στο ζήτημα αυτό η Ενάγουσα έντονα αντεξεταζόμενη απέφευγε να απαντήσει ευθαρσώς, είτε παραπέμποντας στον πατέρα της είτε αναφέροντας ότι δεν πήρε τέτοια αποζημίωση. Επίσης, ενδεικτικό για τις προθέσεις της Ενάγουσας για το ζήτημα των αποζημιώσεων που διεκδικούσε παρουσίασε αντίφαση στην μαρτυρία της, καθότι ενώ από την μια στο Έγγραφο Α' δηλώνει ότι τον Νοέμβριο του 2013 αποτάθηκε στον δικηγόρο της με σκοπό τον εξώδικο διακανονισμό των απαιτήσεών της σε σχέση με τον τραυματισμό της και από την άλλη αντεξεταζόμενη ανέφερε ότι αν οι Εναγόμενοι έδειχναν ενδιαφέρον και της κάλυπταν έστω τα ιατρικά έξοδα δεν θα βρισκόταν στο Δικαστήριο. Τέλος, αναφορικά με το ζήτημα του κατά πόσο η Ενάγουσα είπε την αλήθεια για κατ' ισχυρισμό παρόμοιο συμβάν με τον σκύλο του Εναγόμενου 1 με τον στενό του φίλο Β. Ν. προσάγοντας με τον τρόπο αυτό προς τον σκοπό αξιολόγησης εξ' ακοής μαρτυρία στο Δικαστήριο, υπήρξε μια διχογνωμία μεταξύ των ευπαίδευτων συνηγόρων των δύο πλευρών ως προς το ποιος ενδεχόμενα έπρεπε να τον κλητεύσει να εμφανιστεί στο Δικαστήριο. Ο κ. Φασουλιώτης στην τελική του αγόρευση παρέπεμψε το Δικαστήριο πρόσφατη απόφαση του Εφετείου ημ. 10/05/22 στην Μ. Haji κ.α. ν. Αdonis Baths Mavrokolimbos Waterfalls Limited κ.α., Πολιτική Έφεση 192/14, όπου το Εφετείο υπέδειξε αναφορικά με το κριτήριο του «εύλογου και εφικτού» να κληθεί ως μάρτυρας στη διαδικασία το πρόσωπο που έκανε την αρχική δήλωση που θέτει το άρθρο 27
(2)του περί Αποδείξεως Νόμου, Κεφ. 9, ότι κάτι τέτοιο δεν ισχύει όταν το πρόσωπο που θα κλητευθεί προέρχεται από την άλλη πλευρά ή είναι πρόσωπο φίλιο στην άλλη πλευρά, όπως στην προκειμένη περίπτωση ο στενός φίλος του Ενάγοντα 1 Β. Ν. Εν πάση περιπτώσει, στην προκειμένη περίπτωση το Δικαστήριο κρίνει ότι η εξ ακοής μαρτυρία αυτή θα πρέπει να αξιολογηθεί και ότι δεν αποκλείεται εκ προοιμίου (βλ. άρθρο 24
(1), Κεφ. 9) και ότι δεν θα ήταν πρόσφορο να κλητευθεί από την Ενάγουσα ο στενός φίλος του Εναγόμενου
- Όμως το Δικαστήριο κρίνει ότι η Ενάγουσα δεν έχει αποσείσει το βάρος απόδειξης του συγκεκριμένου ισχυρισμού και ότι δεν είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο αναφορικά με ένα τέτοιο περιστατικό που κατ' ισχυρισμό της ανέφερε ο στενός φίλος του Εναγόμενου 1, ούτε έδωσε λεπτομέρειες για τις περιστάσεις που ενδεχόμενα θα της είχαν αναφερθεί από τον Β. Ν. κατόπιν ενδεχόμενα δικής της επιμονής για ένα τέτοιο σοβαρό συμβάν, απλά και μόνο ανέφερε ότι δάγκωσε και αυτόν ο σκύλος όταν τον έπαιρνε βόλτα, στην προσπάθειά της να στηρίξει την υπόθεσή της. Επίσης, η Ενάγουσα στην προσπάθεια της να καταδείξει την επικινδυνότητα του σκύλου έκανε αναφορά σε επιθέσεις και σε άλλα πρόσωπα, χωρίς όμως να γίνει πιο συγκεκριμένη. Ούτε κρίνω ότι η οποιαδήποτε φωτογραφία του σκύλου ή σχόλια φίλων του Εναγόμενου 1 για αυτές, ήτοι στα τεκμήρια 10 α, β και γ καταδεικνύουν τα όσα ήθελε να υποστηρίξει η Ενάγουσα στο Δικαστήριο περί επιθετικής συμπεριφοράς του σκύλου. VI.
- Αξιολόγηση ΜΕ2:- H μαρτυρία της ΜΕ2, όπως παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο πέραν της επεξήγησης ως προς την κατεύθυνση που κατ' ισχυρισμό κινήθηκε η θεραπεία της Ενάγουσας όταν την επισκέφθηκε περί τον Απρίλιο του 2014, δεν ήταν ξεκάθαρη και συνοδεύτηκε από αντιφάσεις. Έντονη ήταν η προσπάθεια της ΜΕ2 να δικαιολογήσει το γεγονός ότι η Ενάγουσα καθυστέρησε 8 μήνες να αποταθεί για ψυχολογική θεραπεία, επικαλούμενη τις σπουδές της στην Αγγλία και τον στόχο που είχε βάλει η Ενάγουσα ως προτεραιότητα ολοκλήρωσης τους. Χαρακτηριστικά το Δικαστήριο θυμάται να απαντά για το θέμα αυτό στην υποβολή που της έγινε ότι δεν μπορούσε να έχει κλινική εικόνα της Ενάγουσας για την περίοδο πριν να την επισκεφθεί για θεραπεία, κάτι που καταδεικνύει στην εκτίμηση του Δικαστηρίου ότι ήταν έντονη η προσπάθεια να την δικαιολογήσει. Χαρακτηριστικά αντεξεταζόμενη, η ΜΕ2 προσδιόρισε ότι τα συμπτώματα μετατραυματικού στρες στην Ενάγουσα διήρκησαν περισσότερο από 1 μήνα χωρίς να προσδιορίζει το πότε για να δηλώσει στην συνέχεια ότι όταν την επισκέφθηκε ήταν ήδη επιβαρυμένη η κλινική της κατάσταση, χωρίς όμως να σημαίνει ότι αν ακόμη είχε αποταθεί γρηγορότερα για ψυχοθεραπεία θα ήταν ευκολότερο να το ξεπεράσει, ενώ σε άλλο μέρος της μαρτυρίας της ανέφερε ότι η κατάσταση της ήταν επιδεινωμένη γιατί δεν αποτάθηκε σε ψυχολόγο προηγουμένως. Σε άλλο σημείο της μαρτυρίας της η ΜΕ2 ανέφερε ότι από ότι θυμόταν η Ενάγουσα δεν έκανε προσπάθεια να το ξεπεράσει, ενώ σε άλλο σημείο απάντησε ότι το χειρίστηκε πολύ καλά διότι έβαλε ως προτεραιότητα τα μαθήματά της. Ενώ ανέφερε ότι τα όσα της είπε η Ενάγουσα κατά τις συνεντεύξεις της και ερωτώμενη αν την πιστεύει απάντησε θετικά γιατί αυτά διαπίστωσε από την κλινική της εικόνα, σε σχετική ερώτηση αντεξεταζόμενη απάντησε ότι η Ενάγουσα νόμιζε ότι θα μπορούσε από μόνη της να το ξεπεράσει, κάτι που αντιφάσκει με τα όσα είπε ότι δεν έκανε προσπάθεια και ότι ίσως αυτός να ήταν ο λόγος που δεν αποτάθηκε σε ψυχολόγο προηγουμένως, αλλά και το ότι η Ενάγουσα, όπως και οποιαδήποτε άτομα στην θέση της ανέπτυξαν μια άμυνα και δεν αντιλαμβάνονταν ότι χρειάζονταν ψυχολογική στήριξη. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την θέση της Ενάγουσας, την οποία απάντησε ότι γνώριζε η ΜΕ2, ότι ο λόγος που δεν αποτάθηκε σε ψυχολόγο ήταν γιατί, ναι μεν έδωσε προτεραιότητα στις σπουδές της, αλλά και το ότι η ίδια θεώρησε ότι δεν θα ήταν αποδοτικό εξαιτίας της απουσίας της. Ακόμη, ενώ απάντησε για τα όσα της είπε η Ενάγουσα αναφορικά με τα όσα βίωσε το διάστημα των 8 μηνών πριν την πρώτη της επίσκεψη σε αυτή, στην συνέχεια απαντούσε με υποθετικό τρόπο χρησιμοποιώντας πολλές φορές την λέξη «ίσως», χωρίς δηλαδή να είναι σίγουρη για το τι η Ενάγουσα ένιωσε, σκεφτόταν και αντιλαμβανόταν εκ του επίδικου συμβάντος. Ασάφεια στην μαρτυρία της ΜΕ2 προκύπτει και από τις απαντήσεις που αυτή έδωσε αντεξεταζόμενη σε σημαντικά ζητήματα που η ίδια έθεσε ως παραμέτρους για την εξακρίβωση της κλινικής κατάστασης της Ενάγουσας, όπως το μειωμένο ενδιαφέρον για κοινωνική δραστηριότητα, όπως το εάν γνώριζε για τα ταξίδια της Ενάγουσας στην Ευρώπη, την συναυλία του Σάκη Ρουβά για τα οποία απάντησε ότι δεν θυμόταν, όπως επίσης και το ότι από την μια ανέφερε στο Δικαστήριο για μειωμένη κοινωνική δραστηριότητα και από την άλλη ότι ήξερε ότι η Ενάγουσα συνέχιζε την κοινωνική της δραστηριότητα αλλά δεν έπαιρνε εξ αυτής ευχαρίστηση. Συγκεχυμένη απάντηση έδωσε και για το πότε η Ενάγουσα ένιωσε θλίψη, αφού από την μια ανέφερε ότι η θλίψη ήταν άμεση, ενώ σε άλλο σημείο της αντεξέτασης της ανέφερε ότι ανέπτυξε θλίψη όταν συνειδητοποίησε ότι δεν θα είχε στήριξη από τις φίλες της, εξ' ου και αποφάσισε να κόψει την συγκεκριμένη παρέα, κάτι που καταδεικνύει τουλάχιστον εκ των όσων η ίδια η ΜΕ2 υποστηρίζει σαν εμπειρογνώμονας δεν θα επήλθε άμεσα όπως είπε αρχικά. Πάντως, όπως ανέφερε η ΜΕ2, όταν η Ενάγουσα την επισκέφτηκε είχε συμπτώματα θλίψης. Αυτό το απάντησε σε υπόδειξη της ευπαίδευτης συνηγόρου των Εναγόμενων λέγοντας ότι προσπάθησε από μόνη της να δώσει ευκαιρία στις φίλες της. Η ασάφεια στην μαρτυρία της ΜΕ2 τουλάχιστον για την πορεία της κατ' ισχυρισμό θεραπείας των 5 μηνών της Ενάγουσας εμφαίνεται εκ του ότι δεν θυμόταν τον αριθμό των συνεδριάσεων με την Ενάγουσα, ούτε και κράτησε τις σημειώσεις της για τις συνεδρίες αυτές, επικαλούμενη το ότι σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Ψυχολόγων Αμερικής αυτές πρέπει να καταστρέφονται μετά την πάροδο των 7 ετών, την στιγμή που ήταν εις γνώση της ότι υπήρχε εκκρεμής δικαστική διαδικασία της πελάτιδας της και ότι αυτή θα καλείτο να δώσει μαρτυρία. Το περαιτέρω ακατανόητο για το Δικαστήριο ήταν τα όσα ανέφερε απαντώντας γιατί δεν κατέγραψε τον συγκεκριμένο αριθμό συνεδριάσεων, λέγοντας ότι μόνο όταν ο πελάτης δεν είναι συνεπής γίνεται καταγραφή και όχι όταν είναι συνεπής στην παρουσία του όπως η Ενάγουσα. Ακατανόητα στο Δικαστήριο κρίνονται και τα όσα ανέφερε η ΜΕ2 ότι κράτησε μόνο της σημειώσεις της πρώτης συνεδρίασης γιατί ήθελε να φρεσκάρει την μνήμη της για την επερχόμενη δικαστική διαδικασία και κατέστρεψε αυτές των υπόλοιπων συνεδριάσεων, αν και η ίδια παραδέχθηκε ότι αν τις κρατούσε δεν θα το μάθαινε κανένας. Το Δικαστήριο σε τελική ανάλυση κρίνει ότι η μαρτυρία της ΜΕ2 κατέδειξε αδυναμία επεξήγησης της όποιας κλινικής εικόνας της Ενάγουσας, τόσο εκ των αντιφάσεων στις οποίες η ΜΕ2 περιέπεσε, όσο και εκ της αδυναμίας της να επεξηγήσει τα στάδια της θεραπείας που ακολούθησε απαντώντας μόνο αποσπασματικά στα όσα ερωτήθηκε αντεξεταζόμενη. Στη βεβαίωση που η ΜΕ2 αναγνώρισε ως συντάκτης-τεκμήριο 9 με ημερομηνία έκδοσης την 7/11/2019 γίνεται αναφορά στην κλινική εικόνα της Ενάγουσας που υποστήριξε στην κυρίως εξέταση και στο που εστίασε την ψυχοθεραπεία που ακολούθησε, χωρίς να γίνεται αναφορά στην εξελικτική πορεία της, κάτι που συνάδει με την διαπίστωση του Δικαστηρίου ότι για πολλά ουσιώδη ζητήματα η ΜΕ2 δεν μπορούσε να απαντήσει ξεκάθαρα για την κλινική εικόνα της Ενάγουσας πέραν των όσων ανέφερε στερεότυπα στο τεκμήριο
- Επισημαίνω το πιστοποιητικό της ΜΕ2 εκδόθηκε περίπου 5,5 χρόνια μετά που κατ' ισχυρισμό ξεκίνησε η ψυχοθεραπεία της Ενάγουσας και περίπου 5 χρόνια μετά που αυτή κατ' ισχυρισμό τόσο της Ενάγουσας όσο και της ΜΕ2 ολοκληρώθηκε, δηλαδή πριν τα 7 έτη που η ΜΕ2 ισχυρίστηκε ότι μπορούσε να κρατήσει τις σημειώσεις των συνεδριάσεων με την Ενάγουσα. Συνεπώς, εκδίδοντας την βεβαίωση-τεκμήριο 9 θα είχε στη διάθεσή της τις σημειώσεις για να επεξηγήσει την διαδικασία της ψυχοθεραπείας αποτυπώνοντας αυτά στη βεβαίωση αυτή. Ως εκ των ανωτέρω, κρίνεται ότι από πουθενά η μαρτυρία της ΜΕ2 δεν κατέδειξε την έκταση και την διάρκεια των ψυχολογικών τραυμάτων της Ενάγουσας την έκταση της όποιας ψυχοθεραπείας στην οποία αυτή προέβηκε, αν και είναι λογικό να έχει επηρεαστεί σε κάποιο βαθμό ψυχολογικά η Ενάγουσα από το επίδικο συμβάν. VI.
- Αξιολόγηση ΜΥ1:- Ο ΜΥ1 από τα όσα τουλάχιστον γνώριζε ο ίδιος για το επίδικο συμβάν και μαρτύρησε στο Δικαστήριο έκανε θετική εντύπωση. Ήταν ξεκάθαρος ότι μόλις έμαθε για το επίδικο συμβάν επικοινώνησε με τον πατέρα της Ενάγουσας, κάτι το οποίο επιβεβαίωσε και η ίδια. Δεν αμφιβάλλω ότι αυτό έγινε και δεύτερη φορά, όπως επίσης και το ότι προσέφερε να καλύψει τα ιατρικά έξοδα της Ενάγουσας, κάτι το οποίο εμφαίνεται και από τις επιστολές που ανταλλάχθηκαν με τους δικηγόρους της Ενάγουσας σε κατοπινό στάδιο. Ούτε έχω την οποιαδήποτε μαρτυρία ότι ο πατέρας της Ενάγουσας δεν δήλωσε ικανοποιημένος μόνο από το ενδιαφέρον και δεν ζήτησε την οποιαδήποτε αποζημίωση, καθότι ο πατέρας της Ενάγουσας, στον οποίο έγινε αναφορά αρκετές φορές κατά την ακροαματική διαδικασία δεν έδωσε μαρτυρία για να κριθεί η αξιοπιστία του. Εξάλλου, αναφορικά με το ζήτημα της ευθύνης και των αξιώσεων της Ενάγουσας εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 είναι μηδαμινής αξίας η οποιαδήποτε κρίση περί τούτου, αφού στο δικαστήριο ευρίσκεται η Ενάγουσα, η οποία διεκδικεί αποζημιώσεις για το κατά παραδεκτό γεγονός δάγκωμα του Ρίο. Αξιόπιστη και ειλικρινής κρίνεται η μαρτυρία του ΜΥ1 ότι ο σκύλος ποτέ δεν περιορίζεται, καθότι είναι ράτσας πολύ φιλικής και ήσυχης, καθώς και ότι δεν γνωρίζει για οποιοδήποτε παρόμοιο προηγούμενο συμβάν. Επίσης δεν αμφιβάλλω ότι ο φίλος του Εναγόμενου 1 αρνήθηκε δηλώνοντας του ξεκάθαρα ότι ουδέποτε είχε αναφέρει στην Ενάγουσα ότι είχε προηγηθεί επεισόδιο με τον Ρίο να δαγκώνει τον ίδιο. VI.
- Αξιολόγηση ΜΥ2:- Ο ΜΥ2 άφησε γενικά θετική εντύπωση στο Δικαστήριο όσο αφορά τα γεγονότα που περιβάλλουν το επίδικο συμβάν. Απάντησε ξεκάθαρα όλες τις ερωτήσεις που του τέθηκαν κατά την αντεξέταση παραμένοντας αμετακίνητος στις θέσεις που πρόβαλε κατά την κυρίως του εξέταση. Όπως εξήγησε ο σκύλος ήταν δίπλα από αυτόν όταν έγινε το επίδικο συμβάν και παράμενε στο χώρο της πισίνας ελεύθερος κατά την διάρκεια του πάρτι, καθότι δεν υπήρχε λόγος να περιοριστεί, αφού είναι ήσυχο και φιλικό ζώο. Επέμεινε ότι ουδέποτε υπέδειξε στην Ενάγουσα να χαϊδέψει τον σκύλο και ότι όλα έγιναν σε σύντομο χρονικό διάστημα, δηλαδή η έξοδος της Ενάγουσας από την πισίνα και η επαφή με τον Ρίο, αφού προηγουμένως αυτή εκστόμισε μια έκφραση θαυμασμού. Παρόλα αυτά, κρίνω ότι αναφορικά με τις περιστάσεις υπό τις οποίες η Ενάγουσα μετέβηκε στο πάρτι που οργάνωνε ο ΜΥ2, δηλαδή κατόπιν προσκλήσεως της ως μέρος της παρέας της φίλης του Λ. ή όχι, δεν είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο και πως η απάντηση που έδωσε κατά την αντεξέταση του ότι τηλεφώνησε στη φίλη του και της είπε να έρθει στο πάρτι, αυτή είπε εντάξει την στιγμή που διασκέδαζε με φίλες της στο «G» ήταν μια υπεραπλούστευση των γεγονότων, επειδή ήθελε να αποφύγει να θέσει την Ενάγουσα ως νόμιμα προσκεκλημένη. Αυτό βέβαια δεν έχει τόση σημασία για το Δικαστήριο, όπως θα επεξηγηθεί σε επόμενο μέρος της απόφασης, επειδή ούτως ή αλλιώς η Ενάγουσα εν τέλει ήταν νομίμως παρούσα στο χώρο της οικίας όπου γινόταν το πάρτι. Επίσης, δεν κρίνω ότι είπε την αλήθεια αναφορικά με την ταυτότητα του προσώπου που ευρισκόταν δίπλα του όταν έγινε το επίδικο συμβάν. Αναφορικά με τις περιστάσεις αποστολής του μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ημ. 14/01/22 από τον ΜΥ2 με επισύναψη της γραπτής δήλωσης της Ενάγουσας και της απάντησης του Β. Ν. που αποτελούν το τεκμήριο 23, παρατηρώ ότι κατά το μέρος που αφορά την απάντηση του Β. Ν. αυτή αποτελεί εξ ακοής μαρτυρία, η οποία όμως γίνεται δεκτή προς αξιολόγηση ενόψει των προνοιών του άρθρου 27
(2)του Κεφ.
- Όπως επεξήγησε ο ΜΥ2 στο Δικαστήριο ο Β. Ν. ζει και εργάζεται στο εξωτερικό και δεν είναι πρόσφορο όποτε κρίνει ο ίδιος απαραίτητο να ταξιδεύει εκτός της ευρύτερης περιοχής της έδρας του που είναι η Ταϊλάνδη, εκτός για τους σκοπούς της εργασίας του. Παρατηρώντας το απαντητικό μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του Β. Ν. προς τον ΜΥ2 του αναφέρει ότι θα παραστεί στο Δικαστήριο για σκοπούς μαρτυρίας αν ευρίσκεται στην Κύπρο, καθότι επιστρέφει στην εργασία του στο Ντουπάϊ και Ταϊλάνδη στις αρχές του Φεβρουαρίου (σ.σ. 2022). Εκ των περιστάσεων, κρίνω αξιόπιστη την μαρτυρία που προσήγαγε ο ΜΥ2 αναφορικά με τη θέση του Β. Ν. αναφορικά με το συμβάν που φέρει τον ίδιο να μην έχει δαγκωθεί από τον σκύλο πριν το επίδικο συμβάν. Όσον αφορά τις περιστάσεις που οδήγησαν τον ΜΥ2 να αποστείλει το μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στον Β. Ν., δεν κρίνω ότι υπάρχει το οτιδήποτε μεμπτό στην συμπεριφορά του και στα όσα ανέφερε, δέχομαι την θέση του ότι ο κάθε διάδικος μπορεί να προετοιμάζεται για την δίκη όπως αυτός κρίνει σκόπιμο, όπως επίσης ότι ενδεχομένως αυτό να εστάλη ενόψει και της οποιασδήποτε ανησυχίας του ΜΥ2 ότι μπορεί να μην είναι δυνατό αυτός να παρασταθεί ένεκα των επαγγελματικών του υποχρεώσεων στο Δικαστήριο για σκοπούς μαρτυρίας. Τέλος αξιόπιστα κρίνονται και τα όσα ανέφερε ο ΜΥ2 αναφορικά με τις ενέργειες στις οποίες προέβηκε τόσο ο ίδιος όσο και ο πατέρας του μετά το επίδικο συμβάν, ήτοι τόσο η επικοινωνία με τον πατέρα της Ενάγουσας όσο και με την ίδια. VI.
- Αξιολόγηση ΜΥ3:- Αναφορικά με την αξιολόγηση της μαρτυρίας του ΜΥ3 με προβλημάτισε το κατά πόσο όντως είδε το πως εξελίχθηκε το επίδικο συμβάν. Συγκεκριμένα ο ΜΥ1 ανέφερε ότι η Ενάγουσα βγήκε από την πισίνα, προσέγγισε τον σκύλο, έσκυψε και γονάτισε και έπιασε τον σκύλο πίσω από τα αυτιά. Ο ΜΥ3 αντεξεταζόμενος επέμεινε ότι η Ενάγουσα απλά έσκυψε πάνω από τον σκύλο και μετά που την δάγκωσε στο χέρι έκανε κίνηση προς τα πίσω για να τον αποφύγει. Επίσης, επέμεινε ότι ο σκύλος δεν την δάγκωσε στο αυτί, παρόλο που τα ευρήματα ήταν τέτοια. Ακόμη παρατήρησα ότι ο ΜΥ3 σε όσες περιπτώσεις του έγιναν υποβολές για αντίθετη θέση με αυτή που εξέφραζε απαντούσε με αμυντικό τρόπο χρησιμοποιώντας περίπου την φράση «εγώ σας λέω τι είδα». Το Δικαστήριο αναφορικά με την σύντομη μαρτυρία του ΜΥ3 κρίνει ότι αυτός σκόπευε να βοηθήσει στους Εναγόμενους 1 και 2 στο Δικαστήριο και απορρίπτω την μαρτυρία του στο σύνολό της. Δεν κρίνω ότι είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο δηλώνοντας ότι όταν έγινε το επίδικο συμβάν ευρισκόταν δίπλα από τον Εναγόμενο
- VI.
- Αξιολόγηση ΜΥ4:- Ο εκπαιδευτής σκύλων ΜΥ4 έκανε θετικότατη εντύπωση στο Δικαστήριο. Οι θέσεις που εξέφρασε ήταν συνεπείς τόσο κατά την κυρίως εξέταση όσο και κατά την αντεξέταση απαντώντας ξεκάθαρα σε οποιαδήποτε ερώτηση ή υποβολή του έγινε. Οι θέσεις που πρόβαλε δεν αντικρούστηκαν ή κλονίστηκαν με οποιοδήποτε τρόπο, αλλά ούτε και αντίθετη μαρτυρία εμπειρογνώμονα προσήγαγε η πλευρά της Ενάγουσας προς τον σκοπό αυτό. Συγκεκριμένα ο ΜΥ4 ήταν ξεκάθαρος ότι οι σκύλοι της ράτσας του Ρίο δεν έχουν ιδιαίτερα προβλήματα, ότι είναι ήσυχοι, φιλικοί, καθώς και ότι δένονται με την οικογένεια. Επίσης ήταν ειλικρινής λέγοντας ότι ένας ήσυχος και φιλικός σκύλος μπορεί να είναι πιο ζωηρός όταν είναι μικρός και όταν είναι επιθετικός φαίνεται από την ηλικία αυτή, οπότε χρήζει εκπαίδευσης. Ακόμη ξεκάθαρη ήταν η θέση του ότι αν ο Ρίο ήταν επιθετικός δεν θα μπορούσε να προσαρμοστεί εξ αρχής στο πάρτι, όπως χαρακτηριστικά επισήμανε δεν θα γινόταν πάρτι, ότι όπως πληροφορήθηκε δεν επιτέθηκε ο ίδιος στην Ενάγουσα, αλλά τόνισε ότι ήταν ο λάθος τρόπος προσέγγισης της Ενάγουσας που προκάλεσε την αντίδραση του Ρίο να αμυνθεί γιατί ένιωσε απειλή. Ήταν κατηγορηματικός ότι ένας σκύλος όπως ο Ρίο τον οποίο γνώρισε, πρόσφατα βέβαια, που είναι ήσυχος και φιλικός, αν στο οικείο του περιβάλλον τον περιορίσεις θεωρείται ως τιμωρία κάτι που θα του προκαλέσει ένστικτα επιθετικότητας. Οι πιο πάνω θέσεις δεν αμφισβητήθηκαν από την πλευρά της Ενάγουσας, εξ' ου και η αντεξέταση του κ. Φασουλιώτη διοχετεύτηκε στο ερώτημα του τι έπρεπε να πράξει η πλευρά του ιδιοκτήτη για να αποφύγει συμβάντα όπως το επίδικο, για να απαντήσει ο ΜΥ4 ότι δεν τίθεται θέμα περιορισμού του σκύλου, αλλά ότι ο οποιοσδήποτε που δεν γνωρίζει για το πως πρέπει να προσεγγίζεται ένας σκύλος δεν πρέπει να τον πλησιάζει και να τον ακουμπά και πως ο ιδιοκτήτης δεν φέρει την οποιαδήποτε ευθύνη για το ό,τι συμβεί. Η τελευταία αυτή θέση δεν θα αξιολογηθεί ως επιστημονική μαρτυρία, καθότι την ευθύνη στην περίπτωση αυτή και το κατά πόσο έπρεπε να πράξουν ή να παραλείψουν κάτι οι Εναγόμενοι 1 και 2 είναι ζήτημα που θα αποφασίσει το Δικαστήριο. Κατά τα λοιπά αποδέχομαι την μαρτυρία του ΜΥ4 στην ολότητά της ως μαρτυρία από πρόσωπο που εκ της πείρας και μελέτης (βλ. Χατζηξενοφώντος και Άλλης ν. Αστυνομίας
(2013)2 Α.Α.Δ.316) μπορεί να προσκομίζει επιστημονική μαρτυρία αναφορικά με την συμπεριφορά σκύλων. VII. ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ:- Προβαίνοντας στην αξιολόγηση των μαρτύρων και έχοντας κατά νου τα όσα αυτοί υποστήριξαν κατά την ακροαματική διαδικασία, έχοντας αξιολογήσει και τα κατατεθειμένα τεκμήρια προχωρώ στην αποτύπωση των ευρημάτων του Δικαστηρίου. Η Ενάγουσα περί τις 10:00 με 10:30 το βράδυ της 4ης Αυγούστου 2013 μετέβηκε μαζί με φίλες της από το παραλιακό κέντρο διασκέδασης «G» στην οικία του Εναγόμενου 2, κατόπιν πρόσκλησης φίλης της Ενάγουσας από τον Εναγόμενο 1 σε πάρτι που αυτός διοργάνωσε στον χώρο της πισίνας. Στο πάρτι παρευρίσκονταν περί τους 30 προσκεκλημένους, οι οποίοι διασκέδαζαν υπό τους ήχους μουσικής και κατανάλωναν ποτό, ενώ κάποιοι έκαναν χρήση της πισίνας. Στην αυλή της οικίας και πέριξ της πισίνας περιφερόταν ελεύθερος ο σκύλος ράτσας «χάσκι» που άκουγε στο όνομα Ρίο, ο οποίος ήταν πολύ νεαρής ηλικίας, με τον οποίο κάποιοι εκ των προσκεκλημένων έπαιζαν και χάιδευαν, καθότι αυτός ήταν δεκτικός, φιλικός, παιχνιδιάρης, αλλά και ήσυχος. H Ενάγουσα κυρίως καθόταν και συνομιλούσε με τις φίλες της, χωρίς να καταναλώνει αλκοόλ, ενώ σε κάποια στιγμή έκανε χρήση της πισίνας. Εξερχόμενη της πισίνας περί τις 11:00 με 11:30 είδε τον σκύλο, ο οποίος ευρισκόταν περί τα 2 μέτρα απόσταση από τον Εναγόμενο 1 και περί τα 2 μέτρα απόσταση από την πισίνα, τον πλησίασε, έσκυψε από πάνω του, γονάτισε μπροστά του, άπλωσε το χέρι της και τον χάιδεψε στο πίσω μέρος του κεφαλιού, πίσω από τα αυτιά του. Ο σκύλος αντέδρασε, την δάγκωσε στο αριστερό αυτί, η Ενάγουσα έκανε κίνηση προς τα πίσω, έπεσε κάτω και ακολούθως ο σκύλος την δάγκωσε στο αριστερό χέρι και απομακρύνθηκε. Ο Εναγόμενος 1, καθώς και κάποιοι άλλοι φίλοι του, προσέτρεξαν στην Ενάγουσα να δουν τι έπαθε και στην συνέχεια ο φίλος της Ενάγουσας Ι. Κ. που ήταν φίλος του Εναγόμενου 1, καθώς και ο φίλος του Εναγόμενου 1 Β.Ν. την μετέφεραν στην Π. Υ. για περίθαλψη. Στην Π. Υ. διαπιστώθηκε ότι η Ενάγουσα έφερε μεγάλο θλαστικό τραύμα αριστερού πτερυγίου αυτιού με διατομή υποκείμενου χόνδρου και δύο θλαστικά τραύματα στο αριστερό χέρι. Της έγινε καθαρισμός των τραυμάτων, καθώς και συρραφή της διατομής στο αριστερό αυτί με τοπική αναισθησία, της χορηγήθηκε αντιτετανικό εμβόλιο και της δόθηκε φαρμακευτική αγωγή για μια εβδομάδα, καθώς και οδηγίες να προσέρχεται στην Π.Υ. για να περιποίηση των τραυμάτων, εξαιτίας των οποίων η Ενάγουσα υπέφερε από πόνους για κάποιο χρονικό διάστημα. Περαιτέρω, η Ενάγουσα επηρεάστηκε ψυχολογικά από το συμβάν για κάποιο χρονικό διάστημα, συνεχίζοντας κανονικά τις σπουδές της και την κοινωνική της ζωή και αναζήτησε ψυχολογική στήριξη κλινικής ψυχολόγου αρχές Απριλίου του επόμενου έτους για χρονικό διάστημα που δεν απεδείχθη στο Δικαστήριο από την προσκομισθείσα μαρτυρία, παρά την αναφορά σε 5 μήνες περίπου ψυχοθεραπείας. Τέλος, έγινε παραδεκτό γεγονός ότι σήμερα ότι οι σωματικές βλάβες της Ενάγουσας έχουν πλήρως επουλωθεί και τα σημάδια στο αριστερό αυτί και χέρι είναι ανεπαίσθητα. Ο Εναγόμενος 2, ο οποίος απουσίαζε στο εξωτερικό για διακοπές, την επόμενη ημέρα του επίδικου συμβάντος επικοινώνησε με τον πατέρα της Ενάγουσας και προσφέρθηκε άνευ ευθύνης να καλύψει τα ιατρικά της έξοδα, κάτι που επανέλαβε με την επιστροφή του στην Κύπρο. Για την απάντηση που έδωσε ο πατέρας της Ενάγουσας δεν θα προβώ σε οποιονδήποτε εύρημα, καθότι είναι άνευ σημασίας για σκοπούς της παρούσας απόφασης, όμως η προσφορά κάλυψης των ιατρικών εξόδων προκύπτει ότι έγινε σε επιστολή απάντησης των Εναγομένων στην επιστολή των δικηγόρων της Ενάγουσας προς τους Εναγόμενους για σκοπούς εξώδικης διευθέτησης της υπόθεσης. Το Δικαστήριο κρίνει ότι εκ της προσκομισθείσας μαρτυρίας της Ενάγουσας, αλλά και της πλευράς των Εναγομένων δεν έχει αποδειχθεί το κατ' ισχυρισμό περιστατικό του δαγκώματος του φίλου του Εναγόμενου 1 Β. Ν. από τον Ρίο. Περαιτέρω, το Δικαστήριο κρίνει ότι εκ της προσαχθείσας μαρτυρίας η Ενάγουσα ήταν νομίμως παρούσα στο πάρτι που διοργάνωσε ο Εναγόμενος 1, ακόμη και αν αποδεικνυόταν ότι δεν είχε λάβει πρόσκληση προσωπικά από αυτόν να παραστεί. VIII. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ:- Η θέση η οποία προωθήθηκε στις γραπτές αγορεύσεις της πλευράς της Ενάγουσας βασίζεται στα άρθρα 54 (α) και (β) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, καθότι προωθήθηκε ο ισχυρισμός με προσαγωγή εξ' ακοής μαρτυρίας ότι ο Ρίο είχε επιτεθεί και δαγκώσει τον φίλο του Εναγόμενου 1 Β. Ν. πριν από το επίδικο συμβάν. Επίσης, η πλευρά της Ενάγουσας προωθεί την θέση ότι σε περίπτωση που δεν καταδεικνύεται η περίπτωση του άρθρου 54 (α) και (β), τότε ο Εναγόμενος 1 θα πρέπει να κριθεί υπόλογος κοινής αμέλειας στην βάση των άρθρων 51(α) και 2(β) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148. Το ερώτημα που θέτει αναφορικά με την θέση αυτή ο κ. Φασουλιώτης στην γραπτή του αγόρευση είναι το εάν ήταν εύλογα προβλεπτός ο κίνδυνος να επιτεθεί στην Ενάγουσα ο σκύλος, ειδικά ενόψει του γεγονότος ότι αυτή δεν ήταν εξοικειωμένη μαζί του. Συγκεκριμένα, υποστήριξε ότι ήταν εύλογα προβλεπτό ότι η Ενάγουσα, η οποία δεν ήταν εξοικειωμένη με τον σκύλο, εάν επιχειρούσε να τον χαϊδέψει με «λανθασμένο» τρόπο, θα μπορούσε κατά τρόπο απόλυτα φυσιολογικό να προκαλέσει την αντίδραση του σκύλου και την εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς από αυτόν, όπως υποστήριξε ο ΜΥ4 που κάλεσαν στο Δικαστήριο ως εμπειρογνώμονα οι Εναγόμενοι. Αναφορικά δε με την ευθύνη του Εναγόμενου 2 για το επίδικο συμβάν προωθούν την αξίωσή τους στη βάση των άρθρων 12
(1)(α) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148 ως πρόσωπο που ευθύνεται για τις πράξεις του Εναγόμενου 1 εγκρίνοντας το να περιφέρεται ο σκύλος χωρίς περιορισμό ανάμεσα στους επισκέπτες στον χώρο της πισίνας. Περαιτέρω, την ευθύνη του Εναγόμενου 2 την βασίζει στο γεγονός ότι ως ιδιοκτήτης της οικίας και του σκύλου δεν έλαβε τις απαραίτητες προφυλάξεις για την εξάλειψη των κινδύνων ασφάλειας των επισκεπτών. Σύμφωνα με το άρθρο 54 του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου του Κεφ. 148: «Σε αγωγή που εγείρεται σε σχέση με ζημιά, κατά την οποία αποδεικνύεται- (α) ότι η ζημιά προκλήθηκε από άγριο ζώο, ή από άλλο ζώο που δεν είναι άγριο το οποίο είχε, όπως γνώριζε ο εναγόμενος, ή πρέπει να θεωρηθεί ότι γνώριζε κατά τεκμήριο, την τάση για την τέλεση της πράξης, από την οποία προκλήθηκε η ζημιά· και (β) ότι ο εναγόμενος ήταν ο ιδιοκτήτης ή είχε την ευθύνη του ζώου αυτού, ο εναγόμενος φέρει το βάρος της απόδειξης του ότι δεν υφίστατο αμέλεια για την οποία αυτός ευθύνεται σε σχέση με το ζώο αυτό.». Γίνεται κατανοητό εκ των ανωτέρω ότι σε περίπτωση άγριου ζώου ή ζώου για το οποίο πρόσωπο που είναι ιδιοκτήτης του ή είχε την ευθύνη του γνώριζε ή έπρεπε να γνωρίζει την τάση του για την τέλεση της πράξης από την οποία προέκυψε η ζημιά έχει το βάρος να αποδείξει ότι δεν ήταν αμελής. Όπως υποστηρίζεται στο σύγγραμμα των κ.κ. Αρτέμη & Ερωτοκρίτου, Κεφάλαιο 148, Αστικά Αδικήματα, Δίκαιο & Αποφάσεις, Τόμος 2, σελ. 51-52: « Η παράγραφος (α) του άρθρου υιοθετεί τη διάκριση του κοινού δικαίου μεταξύ άγριων ζώων (animals ferae naturae) και άλλων ήμερων ζώων (animals mansuetae naturae). Για άγριο ζώο αρκεί να αποδειχθεί ότι ήταν τέτοιο και ότι ο εναγόμενος ήταν ο ιδιοκτήτης ή είχε την ευθύνη του και τότε ο εναγόμενος πρέπει να αποδείξει ότι η ζημιά που προκλήθηκε δεν ήταν λόγω αμέλειας του. Η ευθύνη για άλλο ζώο βασίζεται στην λεγόμενη αρχή του scienter (γνώσης). Αν ο εναγόμενος γνώριζε η έπρεπε να γνωρίζει την τάση του ζώου για την τέλεση της πράξης από την οποία προέκυψε η ζημιά, τότε έχει το βάρος να αποδείξει ότι δεν ήταν αμελής. Άγρια είναι τα ζώα που συνήθως δεν έχουν γίνει κατοικίδια όπως λιοντάρια, τίγρεις, κροκόδειλοι, ελέφαντες, έστω και αν τα συγκεκριμένα ζώα έχουν εξημερωθεί». Στο ίδιο σύγγραμμα στην σελίδα 51 τονίστηκαν τα εξής: «Επίσης κάποιος μπορεί να είναι υπεύθυνος για αμέλεια, όπου ζώα υπό τον έλεγχό του, προκαλούν ζημιά κάτω από τη γενική αρχή παράβασης υποχρέωσης επιμέλειας, όπως στην υπόθεση Πολυμέταλ Λτδ ν. Κωνσταντίνου.». Πράγματι, στην Πολυμέταλ Λτδ ν. Κωνσταντίνου
(1998)1 ΑΑΔ 393 λέχθηκαν τα εξής σχετικά: «Και η κατοχή ήμερου ζώου μπορεί, ανάλογα με τη φύση του, να παρεμβάλλει προβλεπτούς κινδύνους για την ασφάλεια του γείτονα, όπως εξηγείται παραστατικά από το Λόρδο Atkin σε υπόθεση που αφορούσε σκύλο, στην Fardon v. Harcourt - Rivington [1932] All E.R. Rep.
- Το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφασή του κατοπτρίζει το πλαίσιο μέσα στο οποίο προσδιορίζεται η εκπλήρωση του καθήκοντος επιμέλειας για την ασφάλεια του γείτονα από κινδύνους που μπορεί να προκύψουν από την κατοχή σκύλου: "But it is also true that, quite apart from the liability imposed upon the owner of animals or the person having control of them by reason of knowledge of their propensities, there is the ordinary duty of a person to take care either that his animal or his chattel is not put to such a use as is likely to injure his neighbour - the ordinary duty to take care in the cases put upon negligence." Σε ελεύθερη μετάφραση: "Αλλά, είναι επίσης αληθές, ότι ανεξάρτητα από την ευθύνη η οποία επιβάλλεται στον ιδιοκτήτη ζώων ή το πρόσωπο το οποίο τα έχει υπό τον έλεγχό του, λόγω γνώσης των τάσεων τους, υπάρχει, και το σύνηθες καθήκον προσώπου να μεριμνά έτσι ώστε το ζώο του ή το κινητό αντικείμενο υπό τον έλεγχο του δεν τίθεται σε τέτοια χρήση που να είναι πιθανόν να βλάψει το γείτονα. Το σύνηθες καθήκον επιμέλειας όπως ορίζουν οι αρχές του δικαίου της αμέλειας." Όπως επισημαίνει ο Λόρδος Dunedin στη δική του απόφαση, στην ίδια υπόθεση, το καθήκον επιμέλειας προκύπτει από τη γνώση για τις κινήσεις του σκύλου, μεταξύ άλλων, και από τα πηδήγματά του. Οι ίδιες αρχές επαναλαμβάνονται και σε σειρά μεταγενέστερων αποφάσεων στις οποίες γίνεται αναφορά στην πρωτόδικη απόφαση. Ιδιαίτερα διαφωτιστικές είναι οι παρατηρήσεις του Pearson L.J. στην Ellis v. Johnstone [1963] 1 All E.R.
- Εξηγεί τις διαφορές μεταξύ της αυστηρής ευθύνης για τη φύλαξη σκύλου, ο οποίος εξομοιούται με άγριο ζώο λόγω των γνωστών επιθετικών του τάσεων, και της ευθύνης του κατόχου ήμερου, κατά τεκμήριο, σκύλου που ανάγεται σε αμέλεια από ενέργειες του ζώου οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν βλάβη στον άνθρωπο. Επισημαίνει ότι και στην περίπτωση της αμέλειας, "...perhaps some special propensity is required.", (... ίσως απαιτείται κάποια ειδική τάση). Τέτοιες τάσεις μπορεί να λεχθεί, ανάλογα με τους κινδύνους στους οποίους είναι δυνατό να εκθέσουν την ασφάλεια του γείτονα, λαμβάνονται υπόψη στον προσδιορισμό του καθήκοντος επιμέλειας. Σχετικό, στην προκείμενη περίπτωση, είναι το εύρημα του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι ο σκύλος, όπως ήταν ή έπρεπε να ήταν γνωστό στους εφεσείοντες, ήταν "παιχνιδιάρης και ζωηρός". Τρεις άλλες Αγγλικές αποφάσεις, σχετικές προς το επίδικο θέμα, οι οποίες επίσης αναλύονται στην πρωτόδικη απόφαση είναι οι Sycamore v. Ley [1932] 1 All E.R. 97, Searle v. Wallbank [1947] A.C. 360 και η Cummings v. Granger [1977] 1 All E.R. 104.». Οι ίδιες νομικές αρχές επαναλαμβάνονται και στην απόφαση του Εφετείου στην Γρηγόρης Ευαγγέλου ν. Αγάθης Χαραλάμπους
(2005)1Α Α.Α.Δ σελ. 602. Στο σύγγραμμα Charlesworth on Negligence, 4th edition, 1962 αναφορικά με το ζήτημα της γνώσης (scienter) και της απόδειξής της αναφέρονται στις παραγράφους 738-739 τα εξής: «Proof of a scienter is made by showing that the animal has a propensity to do the particular kind of damage in question and that the owner knows of it. The best evidence is that the animal has, to the owner's knowledge, done that kind of damage before, but it is not essential to go as far as this. Proof of knowledge of attempts, though unsuccessful is enough [.] In an action for damages for being bitten by a dog, where there was no evidence that the dog had ever bitten any person, but it was proved that, to the defendant's knowledge, the dog rushed out of his kennel when any stranger passed and barked and attempted to bite, it was held that the scienter was established [.] Proof of scienter is established by evidence of one bite by a dog, it is not necessary that the dog should be generally prone to bite.». Στην παράγραφο 742 του ίδιου συγγράμματος, αναφορικά με την ευθύνη ιδιοκτήτη και κατόχου αναφέρoνται τα εξής σχετικά: «Liability for dangerous animals and animals of the non-dangerous class when scienter is proved is on the owner and, when the owner is not in actual possession, on the person having possession and control [.] In addition, to the owner, the person having possession or control of the animal is liable.». Ιδιαίτερη αναφορά στο πιο πάνω σύγγραμμα γίνεται στην περίπτωση ζώων που αφήνονται νόμιμα ελεύθερα κατά την συνήθη τους χρήση. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στην παράγραφο 751: «Cases of no negligence. As a general rule there is no liability "where tame animals with no special individual mischievous propensity are lawfully let loose in the course of the ordinary use of them, and the only danger to be apprehended is from contact with other animals in places where they may all lawfully be." The rule is the same as regards danger to human beings. But the circumstances may be such as to show that damage is likely to result if the animal is allowed liberty, and the owner will then be liable if it does result. "The root of this liability is negligence, and what is negligence depends on the facts with which you have to deal [.]. If the possibility of danger emerging is only a mere possibility which will never occur to the mind of a reasonable man, then there is no negligence in not having taken extraordinary precautions." Στην συνέχεια γίνεται αναφορά στην Fardon n. Harcourt-Rivington
(1932)48 T.L.R. 215, όπου ένας σκύλος κλειδώθηκε από τον ιδιοκτήτη του σε μηχανοκίνητο όχημα σε λεωφόρο και εξαιτίας του ότι ο σκύλος χοροπηδούσε μέσα στο όχημα, έσπασε το γυάλινο παράθυρο και τραυμάτισε τον Ενάγοντα στο μάτι. Σε αυτή την υπόθεση ο Εναγόμενος δεν θεωρήθηκε αμελής, επειδή κρίθηκε ότι το να επισυμβεί το γεγονός αυτό δεν μπορούσε να είχε προβλεφθεί από τον πλέον προσεκτικό ιδιοκτήτη αυτοκινήτου με τον σκύλο μέσα σε μια λεωφόρο. Επίσης παραθέτει την κατάληξη και σκεπτικό του δικαστηρίου στην υπόθεση Sycamore v. Ley
(1932)147 L.T. 342, όπου έκρινε ότι ο ιδιοκτήτης, στην απουσία γνώσης (scienter) δεν ήταν υπόλογος αμέλειας και ευθύνης για το δάγκωμα 5 χρόνου παιδιού που έσκυψε πάνω από το χείλος της πόρτας από σκύλο που ήταν περιορισμένος σε μηχανοκίνητο όχημα δεμένος με λουρί, το οποίο τον απέτρεπε να προβάλλει την μύτη του πέραν των 3 ιντζών πάνω από το χείλος της πόρτας. Τέλος αναφορικά με την ανάκτηση αποζημιώσεων και σε σχέση με το είδος της ζημιάς που προκαλείται, στην παράγραφο 755 παρατίθενται τα λόγια του Λόρδου Sterndale στην υπόθεση Manton v. Brocklebank [1923] 2 K.B. 212, 223, όπου ανέφερε τα εξής: «When a cause of action, whether in trespass or in negligence, has once been established, the defendant may well be liable for any damage produced by acts, not alien to the nature of the animal and cannot say such damage is too remote». IX. ΚΡΙΣΗ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΗΞΗ:- Ενόψει των ευρημάτων του Δικαστηρίου και κατ' εφαρμογή των νομικών αρχών που παρατέθηκαν πιο πάνω προχωρώ στην αποτύπωση της κρίσης του Δικαστηρίου ως προς την όποια ευθύνη για αμέλεια των Εναγομένων 1 και 2 για το επίδικο συμβάν και στην περίπτωση που το Δικαστήριο προβεί στην κατάληξη αυτή, το κατά πόσο η Ενάγουσα έχει αποδείξει ότι υπέστηκε ζημιές και το ύψος τούτων. Αρχικά το Δικαστήριο κρίνει ότι σε περίπτωση που αποδειχθεί η οποιαδήποτε αμελής συμπεριφορά του Εναγόμενου 1, ο οποίος κατά τον ουσιώδη χρόνο είχε στην κατοχή και έλεγχό του τον σκύλο, κρίνοντας το ως επικίνδυνο ζώο ή ζώο για το οποίο αποδειχθεί γνώση επιθετικών τάσεων, ο Εναγόμενος 2 ως ιδιοκτήτης κατά ρητή παραδοχή εκ της δικογραφημένης του θέσης, όπως προκύπτει από τις ως άνω παρατιθέμενες νομικές αρχές φέρει μαζί με τον Εναγόμενο 1 την ίδια ευθύνη (βλ. ανωτέρω Charlesworth on Negligence, σελ. 742). Η ίδια ευθύνη του Εναγόμενου 2 προκύπτει σε περίπτωση που καταδειχθεί η οποιαδήποτε ευθύνη του Εναγόμενου 1 στα πλαίσια της συνήθους αμέλειας, στη βάση των κανόνων της εκ προστήσεως ευθύνης για τις πράξεις ή παραλείψεις του Εναγόμενου 1, αν το Δικαστήριο δεν κρίνει το σκύλο επικίνδυνο ζώο ή ζώο για το οποίο έχει καταδειχθεί γνώση επικίνδυνης συμπεριφοράς. Αναφορικά με την εξέταση του κατά πόσο ο σκύλος ήταν άγριο ζώο δεν έχει προσαχθεί πειστική και αξιόπιστη μαρτυρία από την Ενάγουσα. Προβλήθηκε η θέση ότι ο σκύλος είχε στο παρελθόν είχε επιδείξει επιθετική συμπεριφορά σε άλλα πρόσωπα και ειδικότερα στον Β. Ν. κατά την διάρκεια βόλτας, θέση η οποία δεν έγινε αποδεκτή ότι έχει καταδειχθεί από την Ενάγουσα, ώστε το Δικαστήριο να εξετάσει την ευθύνη των Εναγομένων για αμέλεια στην βάση της αρχής της γνώσης (scienter) και του άρθρου 54 του Κεφ.
- Συνεπώς, το Δικαστήριο προχωρεί στη διατύπωση της τελικής του κρίσης κατά πόσο ο Εναγόμενος 1 έχει ενεργήσει αμελώς δυνάμει του άρθρου 51 του Κεφ.148, κάτω από την γενική αρχή παράβασης υποχρέωσης επιμέλειας, η οποία ενόψει των νομικών αρχών που παρατέθηκαν πιο πάνω έχουν εφαρμογή στην παρούσα υπόθεση. Αυτό δηλαδή που θα εξετάσει και θα καταλήξει ακολούθως το Δικαστήριο είναι το εάν εκ των περιστάσεων της υπόθεσης ο Εναγόμενος 1 θα μπορούσε να προβλέψει ότι ο σκύλος περιφερόμενος ελεύθερος στο πάρτι να δάγκωνε οποιονδήποτε εκ των προσώπων που διασκέδαζαν όπως και έγινε με την Ενάγουσα. Τονίζω ότι η δικογραφημένες θέσεις της Ενάγουσας καταλόγιζαν αμέλεια στους Εναγόμενους μόνο υπό την έννοια της παράλειψης λήψης μέτρων περιορισμού του σκύλου εν γνώση των προηγούμενων επιθετικών του τάσεων και όχι υπό την έννοια παράλειψης λήψης μέτρων προστασίας στην περίπτωση που κάποιος λανθασμένα προσεγγίσει και ακουμπήσει τον σκύλο, θέση που προωθήθηκε κατά την ακροαματική διαδικασία ιδιαίτερα κατά την αντεξέταση του ΜΥ
- Το Δικαστήριο ενόψει των ευρημάτων του εκ της αξιολόγησης της προσκομισθείσας μαρτυρίας δεν κρίνει ότι οι ενέργειες του Ρίο και συνακόλουθα ο τραυματισμός της Ενάγουσας θα μπορούσαν να προβλεφθούν, εφόσον δεν υπήρχε και δεν καταδείχθηκε η εκ των προτέρων παραμικρή ένδειξη ότι η συμπεριφορά του ήταν τέτοια γενικά ή στο χώρο του πάρτι που θα μπορούσε να δημιουργήσει εύλογα μια τέτοια πρόβλεψη, απεναντίας ο Ρίο ήταν δεκτικός, φιλικός και ήσυχος. Συνεπώς κρίνω ότι αναφορικά με το επίδικο συμβάν οι Εναγόμενοι 1 και 2 δεν έχουν την όποια ευθύνη για αμέλεια. Προς τον σκοπό αυτό παρατίθεται το πιο κάτω απόσπασμα της απόφασης στην υπόθεση Γρηγόρης Ευαγγέλου ν. Αγάθης Χαραλάμπους (βλ. ανωτέρω), όπου το Εφετείο τόνισε τα εξής χαρακτηριστικά: «Επισημαίνεται επίσης ότι και στην περίπτωση της αμέλειας ίσως απαιτείται κάποια ειδική τάση, η οποία ανάλογα με τον κίνδυνο στον οποίο είναι δυνατό να εκθέσει την ασφάλεια του γείτονα, λαμβάνεται υπόψη στον προσδιορισμό του καθήκοντος επιμέλειας [.] Έχουμε τη γνώμη ότι η βλάβη της εφεσίβλητης δεν μπορούσε εύλογα να προβλεφθεί εφόσον δεν υπήρχε εκ των προτέρων η παραμικρή έστω ένδειξη ότι ο σκύλος είχε επιθετικές τάσεις ή ότι ήταν ζωηρός ή παιχνιδιάρης ή ότι η συμπεριφορά του γενικά ήταν τέτοια που εύλογα θα μπορούσε να δημιουργήσει μια τέτοια πρόβλεψη. Στην Πολυμετάλ Λτδ κ.ά. ν. Κωνσταντίνου
(1998)1 Α.Α.Δ. 393 ήταν γνωστό ότι ο σκύλος ήταν παιχνιδιάρης και ζωηρός και ένεκα της φύσης και της συμπεριφοράς του δημιουργούνταν ορατοί κίνδυνοι για την ασφάλεια των επισκεπτών στο χώρο του εργοστασίου όπου ελεύθερα βρέθηκε να κινείται κατά τον ουσιώδη χρόνο ο σκύλος. Κρίθηκε ότι η πρόσδεση του σκύλου όπως συνηθιζόταν, αποτελούσε επιβαλλόμενο καθήκον των ιδιοκτητών του ζώου προς τους επισκέπτες του εργοστασίου των οποίων η ασφάλεια μπορούσε να τεθεί σε κίνδυνο από τις κινήσεις του σκύλου που διακινείτο ελεύθερα στο εργοστάσιο. Στην προκείμενη περίπτωση δεν υπάρχουν, καθώς προαναφέραμε, στοιχεία μαρτυρίας ότι ο εφεσείων γνώριζε οτιδήποτε για ροπές ή τάσεις του σκύλου του ώστε να λάβει αποτρεπτικά μέτρα. Για τους λόγους που έχουν εξηγηθεί δεν αποδείχθηκε ότι ο εφεσείων απέτυχε να εκπληρώσει οφειλόμενο καθήκον επιμέλειας προς την εφεσίβλητη». Ως εκ των ανωτέρω, η αγωγή της Ενάγουσας εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 υπόκειται σε απόρριψη. Όμως το Δικαστήριο θα προχωρήσει στον υπολογισμό των γενικών και ειδικών αποζημιώσεων της Ενάγουσας ενόψει των ευρημάτων του. Σύμφωνα με τις κείμενες νομολογιακές αρχές οι αποζημιώσεις θα πρέπει να συνιστούν εύλογη και δίκαιη αποκατάσταση του ενάγοντος (βλ. Ioannou & Paraskevaides (Overseas) Ltd and Other v. Christofis
(1982)1 C.L.R. 719) και πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτές (βλ. Δ. Κουμπαρή κ.ά. ν. Δ. Χρίστου Φατρή
(2001)1 Β Α.Α.Δ. 921), όμως το Δικαστήριο δεν θα πρέπει να αποπειράται να επιδικάσει αποζημιώσεις για το πλήρες ποσό ή να προβεί σε τέλεια χρηματική αποκατάσταση (βλ. Paraskevopoulos v. Georghiou
(1970)1 C.L.R. 118). Η τάση της ακολουθούμενης ανοδικής πορείας για τη χορήγηση αποζημιώσεων σε υποθέσεις πρόκλησης σωματικών βλαβών, δεν θα πρέπει να είναι ανεξέλεγκτη και πρέπει να περιορίζεται μέσα στα σωστά πλαίσια της λογικής και δίκαιης για όλους τους διαδίκους αποζημίωσης (Αρετούλα Μερακλή κ.α. ν. Αυγερινού Ταλιώτη
(1997)1 ΑΑΔ 1148). Όπως έχει νομολογηθεί, προηγούμενες αποφάσεις αναφορικά με αποζημιώσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο αλλά παρέχουν καθοδήγηση γιατί είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία, ενώ στα πλαίσια καθορισμού αυτών λαμβάνεται σοβαρά υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος (βλ. G & L Calibers Ltd ν. Λεμεσιανού
(2003)1 Α.Α.Δ. 948). Περαιτέρω, στόχος είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του τραυματισθέντα χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα (βλ. Ανδρέου ν. Θεμιστοκλέους
(2004)1 Α.Α.Δ. 355). Ο υπολογισμός των αποζημιώσεων καθίσταται περισσότερο άσκηση διακριτικής ευχέρειας παρά συνηθισμένη πράξη λήψης απόφασης (Ανδρέου v. Οικονομίδη
(1997)1 Α.Α.Δ. 1501). Το Δικαστήριο έχει ήδη προβεί σε ευρήματα αναφορικά με την έκταση των τραυμάτων της Ενάγουσας, αλλά και τα όσα χρειάστηκε να υποστεί για την αποκατάστασή τους. Επίσης λαμβάνω υπόψη το γεγονός ότι τα τραύματα έχουν πλήρως αποκατασταθεί και ότι σήμερα δεν υπάρχουν τα οποιαδήποτε κατάλοιπα. Αναφορικά με τα ψυχολογικά τραύματα που υπέστη η Ενάγουσα το Δικαστήριο δεν πείστηκε από τα όσα παράθεσε η ίδια η Ενάγουσα αναφορικά με την έκταση του φόβου, της δυσκολίας του ύπνου, καθώς και το ξέσπασμα σε κλάματα, της έκτασης των ψυχολογικών τραυμάτων, αλλά και της έκτασης της ψυχοθεραπείας στην οποία υποβλήθηκε η Ενάγουσα, όπως αυτό αποτυπώνεται στα ευρήματά του, ενόψει της αξιολόγησης της σχετικής προσκομισθείσας μαρτυρίας, κρίνει όμως ότι η Ενάγουσα υπέστηκε κάποιας ψυχολογικής ταλαιπωρίας και αναστάτωσης εκ του επίδικου συμβάντος. Ο ευπαίδευτος συνήγορος της Ενάγουσας υπέδειξε στο Δικαστήριο απόφαση άλλου αδελφού δικαστή αναφορικά με αποζημίωση για θλαστικό τραύμα στο αυτί με τοπική αναισθησία, όπου έγινε συρραφή του δεξιού πτερυγίου με μοναδικό κατάλοιπο μια ουλή στην οποία επιδικάστηκε σε 18χρόνο Ενάγοντα ποσό €10,000- ως γενικές αποζημιώσεις επί πλήρους ευθύνης. Επίσης με παρέπεμψε στην υπόθεση Στέλιος Δημητρίου ν. Μαρίνας Ιωάννου κ.α.
(2003)1 Α.Α.Δ. 274, όπου το Ανώτατο Δικαστήριο επιδίκασε το ποσό των Λ.Κ. 4,000- για ψυχικούς τραυματισμούς. Υπογραμμίζω ότι απόφαση του αδελφού δικαστή δεν αποτελεί καθοδήγηση για το παρόν Δικαστήριο και για σκοπούς πληρότητας αναφέρω ότι αφορούσε και σε άλλους τραυματισμούς του εκεί Ενάγοντα, πέραν του θλαστικού τραύματος στο δεξί αυτί και της ανάγκης συρραφής με 7-8 ράμματα του πτερυγίου του αυτιού του που του άφησε μικρή εμφανή από κοντινή απόσταση ουλή, όπως ελαφριά μορφής εγκεφαλική διάσειση, θλάση μαλακών μορίων του αυχένα, του δεξιού βραχίονα, του δεξιού μέρους του θώρακα, του δεξιού μηρού και του δεξιού γόνατος, ο οποίος νοσηλεύτηκε στο νοσοκομείο για 2 ημέρες. Στην προκείμενη περίπτωση, εκ των ιατρικών πιστοποιητικών που έγιναν παραδεκτά για την αλήθεια του περιεχομένου τους, ήτοι τα τεκμήρια 1 και 2, ειδικότερα στο τεκμήριο 2 αναφέρεται σε μεγάλο θλαστικό τραύμα αριστερού πτερυγίου ωτός με διατομή του υποκείμενου χόνδρου, καθώς και σε 2 θλαστικά τραύματα στο αριστερό χέρι. Ενόψει των όσων έχω παραθέσει πιο πάνω κρίνω ότι το ποσό των €4,000- θα ήταν το δίκαιο και εύλογο ποσό γενικών αποζημιώσεων της Ενάγουσας επί πλήρους ευθύνης των Εναγομένων. Οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει τόσο να δικογραφούνται ειδικώς, όσο και να αποδεικνύονται αυστηρά (βλ. Σπύρου ν. Χ"Χαραλάμπους
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298, Παναγιώτου ν. Φραγκέσκου
(1999)1 Α.Α.Δ. 6871). Η Ενάγουσα αξιώνει το ποσό των €172,53- ως ιατρικά έξοδα, καθώς και το ποσό των €70,49 έξοδα για φάρμακα. Τα τεκμήρια 3 και 4 τα οποία έγιναν δεκτά από το Δικαστήριο για την αλήθεια του περιεχομένου τους καταδεικνύουν την καταβολή του ποσού των €172,53- ως ιατρικά έξοδα. Το τεκμήριο 5 αποδεικνύει την καταβολή του ποσού των €28,08- ως φάρμακα. Οποιοδήποτε άλλο ποσό για έξοδα φαρμάκων δεν έχει αποδειχθεί από την Ενάγουσα. Συνεπώς, θα απέδιδα στην Ενάγουσα το συνολικό ποσό των €200,61- (172,53+28,08) ως ειδικές αποζημιώσεις. Λαμβάνοντας υπόψη τις αρχές που καθορίστηκαν στην Φοινικαρίδης κ.ά. ν. Γεωργίου κ.ά.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475 (επίσης βλ. Λοΐζος Καμπούρης ν. Εταιρείας Βιοχρώμ Λτδ
(2005)1 (Β) Α.Α.Δ 1246), ενόψει του ότι η αγωγή καταχωρήθηκε στις 6/02/2014, δηλαδή μετά από 6 μήνες περίπου από το επίδικο συμβάν της 4/08/2013, αλλά και ότι εκ της καταχώρησης της αγωγής από το περιεχόμενο του φακέλου δεν προκύπτει η οποιαδήποτε καθυστέρηση στην προώθηση της εκ μέρους της Ενάγουσας, θα επιδίκαζα νόμιμο τόκο επί γενικών και ειδικών αποζημιώσεων από την μέρα του επίδικου συμβάντος, ήτοι από την 4/08/2013. Τα πιο πάνω θα επιδικάζονταν στην Ενάγουσα εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 αλληλέγγυα και κεχωρισμένα αν γινόταν δεκτή η αγωγή της, κάτι που όμως δεν έχει επιτύχει. Για όλους του λόγους που προσπάθησα να επεξηγήσω η αγωγή της Ενάγουσας εναντίον των Εναγόμενων 1 και 2 απορρίπτεται με έξοδα εναντίον της και υπέρ των Εναγομένων 1 και 2 όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (υπ.).......... Χ-Μ Καραπατάκης Επαρχιακός Δικαστής ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο