ΚΑΙΤΗ ΣΥΜΕΟΥ κ.α. ν. ΔΗΜΟΣ ΥΨΩΝΑ κ.α., Αρ. Αγωγής: 2718/2014, 30/11/2022

(1989)1 (Ε) Α.Α.Δ. 33, όπου οι αρχές που προκύπτουν από τη νομολογία συνοψίζονται ως εξής: «

(1)Η τροποποίηση της δικογραφίας επιτρέπεται σε κάθε στάδιο της διαδικασίας δεδομένου ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις που την καθιστούν απαραίτητη για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης.

(2)Στον προσδιορισμό των συμφερόντων της δικαιοσύνης όπως διαγράφονται στη συγκεκριμένη υπόθεση συνεκτιμούνται και οι επιπτώσεις από την τροποποίηση στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντίδικου. Η διεξαγωγή της δίκης μέσα σε εύλογο χρόνο καθιερώνεται από το άρθρο 30.2 του Συντάγματος ως θεμελιώδες δικαίωμα του κάθε διαδίκου.

(3)Η τροποποίηση επιτρέπεται κατά κανόνα εφόσον δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο, δηλαδή ζημία άλλη από εκείνη που μπορεί να θεραπευτεί με την έκδοση της κατάλληλης διαταγής ως προς τα έξοδα. Το αποδεικτικό βάρος για την αιτιολόγηση του αιτήματος και της καθυστέρησης στη διατύπωση των θέσεων του Αιτητή ποικίλει ανάλογα με το στάδιο κατά το οποίο υποβάλλεται η αίτηση. Όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση ανάλογα επαυξάνεται και το βάρος το οποίο πρέπει να αποσείσει ο αιτητής για την έκδοση διατάγματος για την τροποποίηση.

(4)Η έναρξη της δίκης δεν δημιουργεί ανυπέρβλητο εμπόδιο στην επιδίωξη της τροποποίησης της υπεράσπισης. Στο στάδιο αυτό όμως η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ασκείται με φειδώ, λαμβάνοντας υπόψη τον εκτροχιασμό της δίκης από την προσδιορισθείσα πορεία και τις αναπόφευκτες επιπτώσεις στα δικαιώματα του αντιδίκου.» Συνοπτικά σημειώνω ότι η κατεύθυνση που δίνει η νομολογία, τόσο η Κυπριακή όσο και η Αγγλική, αναφορικά με αιτήσεις αυτής της φύσεως (στη μορφή που εφαρμόζεται σε αγωγές που καταχωρήθηκαν προ της 1.1.2015), είναι ότι το Δικαστήριο - με κάποιες εξαιρέσεις στις οποίες αναφέρομαι κατωτέρω - τείνει να ασκεί τη διακριτική του ευχέρεια υπέρ του αιτητή, επιτρέποντας την αιτούμενη τροποποίηση[1]. Η Κυπριακή νομολογία εισηγείται ότι η τροποποίηση επιτρέπεται ακόμα και σε περιπτώσεις όπου ο αιτητής προσπαθεί, μέσω αυτής, να διορθώσει παραλείψεις ή λάθη στο αρχικό δικόγραφο λόγω αμέλειας, ή ακόμα και σε περιπτώσεις όπου υπάρχει μεγάλη καθυστέρηση στην υποβολή του σχετικού αιτήματος[2]. Εξαιρέσεις στη γενική τάση αποτελούν περιπτώσεις όπου, ως αποτέλεσμα της τροποποίησης, θα προκαλείτο αδικία στην άλλη πλευρά η οποία δεν μπορεί να αποζημιωθεί με χρήμα[3]. Περιπτώσεις όπου η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ενδεχομένως να ασκηθεί εναντίον της παραχώρησης άδειας για τροποποίηση περιλαμβάνουν επίσης εκείνες όπου η αιτούμενη τροποποίηση θα επιφέρει ριζική μετατροπή της φύσης της αξίωσης, καθώς και εκείνες όπου ο αιτητής ενεργεί με εμφανή κακοπιστία. Όπου προβάλλεται η κακοπιστία ως λόγος ένστασης τότε το βάρος για την απόδειξή της το φέρει ο διάδικος ο οποίος την επικαλείται[4]. Στη βάση των πιο πάνω νομικών αρχών, και με δεδομένες τις θέσεις της κάθε πλευράς, προχωρώ να εξετάσω εάν στην παρούσα περίπτωση πρέπει να εγκριθεί το αίτημα των Εναγόντων/Αιτητών. Η πλευρά των Εναγόμενων/Καθ' ων η Αίτηση υποστηρίζει ότι η αίτηση καταχωρήθηκε με υπέρμετρη καθυστέρηση. Επί αυτού σημειώνω ότι υπάρχει όντως μεγάλη καθυστέρηση στην καταχώρηση της αίτησης. Η υφιστάμενη Έκθεση Απαίτησης καταχωρήθηκε στις 13.6.2014. Έχω ήδη παραθέσει συνοπτικά πιο πάνω τους λόγους που επικαλείται η πλευρά των Εναγόντων/Αιτητών δικαιολογώντας την καθυστέρηση αυτή. Το τι συνιστά υπέρμετρη καθυστέρηση στην υποβολή αίτησης τροποποίησης εξετάστηκε και αναλύθηκε σε αριθμό υποθέσεων από το Ανώτατο Δικαστήριο. Στην υπόθεση Federal Bank of Lebanon v. Νίκου Σιακόλα (ανωτέρω) υιοθετήθηκε το πιο κάτω απόσπασμα από την υπόθεση Saba & Co (T.M.P.) v. T.M.P. Agents

(1994)1 Α.Α.Δ. 426: «Μένει το ερώτημα της δικαιολόγησης της καθυστέρησης. Η σημασία του ποικίλει ανάλογα με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης κυρίως σε συσχετισμό προς την γνησιότητα των προθέσεων του αιτητή και την αναγκαιότητα ή τον βαθμό της χρησιμότητας της τροποποίησης. Στην παρούσα υπόθεση δεν έχει γίνει τέτοιος ή ανάλογος συσχετισμός και δεν συμφωνούμε πως καλόπιστη αίτηση για τροποποίηση προς κάλυψη πραγματικής ή σημαντικής ανάγκης θα πρέπει να απορριφθεί επειδή ανεξάρτητα από οτιδήποτε άλλο η καθυστέρηση δικαιολογήθηκε με αναφορά σε αβλεψία ή παραδρομή». Αδιαμφισβήτητα, η καθυστέρηση στην καταχώρηση της υπό κρίση αίτησης είναι μεγάλη, ενώ η αίτηση καταχωρήθηκε αφού η υπόθεση είχε οριστεί για ακρόαση πολλές φορές. Όμως, συνυπολογίζοντας όλα τα ενώπιον μου δεδομένα, θεωρώ ότι παρά την καθυστέρηση που έχουν επιδείξει οι Ενάγοντες/Αιτητές δεν πρέπει να απορριφθεί η Αίτηση τους ένεκα αυτής. Εξάλλου, και στη Saba & Co (ανωτέρω), το Ανώτατο Δικαστήριο αναφέρει ότι η καθυστέρηση στην υποβολή του αιτήματος, δεν μπορεί από μόνη της να οδηγήσει στην απόρριψη του, εκτός εάν διαπιστωθεί ότι συνοδεύεται από κακοπιστία. Στην προκειμένη περίπτωση, έχω υπόψη μου τα όσα αναφέρονται στην ένσταση των Εναγόμενων/Καθ' ων η Αίτηση ως προς το θέμα της κακοπιστίας. Όμως, από το φάκελο της υπόθεσης και μελετώντας τις αιτούμενες τροποποιήσεις που επιχειρούν να εισαγάγουν οι Ενάγοντες /Αιτητές, δεν μπορώ να καταλήξω σε συμπέρασμα ότι ενεργούν με εμφανή κακή πίστη και με πρόθεση κατάχρησης της δικαστικής διαδικασίας. Ένας άλλος λόγος ένστασης που προβάλλεται από την πλευρά των Εναγόμενων/Καθ' ων η Αίτηση είναι ότι η αιτούμενη τροποποίηση μεταβάλλει ουσιωδώς τη βάση αγωγής. Έχοντας εξετάσει τις αιτούμενες τροποποιήσεις, δεν διαπιστώνω ότι επιχειρείται η εισαγωγή νέας βάσης αγωγής. Ούτε επιχειρείται η επέκταση των θεραπειών που ζητούν οι Ενάγοντες/Αιτητές. Διακρίνω ότι με τις αιτούμενες τροποποιήσεις επιδιώκεται η συγκεκριμενοποίηση υφιστάμενων δικογραφημένων θέσεων και η μείωση κάποιων εκ των αξιούμενων ποσών. Επίσης, οι αναφορές στην ένσταση ότι με την αιτούμενη τροποποίηση επιδιώκεται να αμφισβητηθεί η νομιμότητα της απαλλοτρίωσης του επίδικου ακινήτου, δεν θεωρώ ότι μπορούν να εμποδίσουν την επιτυχία της αίτησης. Στην ένσταση οι Εναγόμενοι/Καθ' ων η Αίτηση παραπέμπουν σχετικά στην προσφυγή υπ΄αριθμό 1179/2007 και αναθεωρητική έφεση υπ' αριθμό 211/2009. Όμως αναφορές σε αυτές τις αποφάσεις υπάρχουν στην Υπεράσπιση τους και οι ισχυρισμοί τους αυτοί είναι ήδη επίδικο θέμα στην αγωγή. Τέλος σημειώνω το εξής. Εάν επιτραπεί η αιτούμενη τροποποίηση, αναπόφευκτα θα προκληθεί κάποια καθυστέρηση στην εκδίκαση της υπόθεσης. Κρίνω όμως ότι η καθυστέρηση που θα προκληθεί δεν θα είναι τέτοιας έκτασης ώστε να επιφέρει ανεπανόρθωτη ζημιά στους Εναγόμενους/Καθ' ων η Αίτηση. Ανεπανόρθωτη ζημιά θα προκαλείτο, ενδεχομένως, στην περίπτωση που ένεκα της καθυστέρησης υπήρχε κίνδυνος να χαθεί μαρτυρία, να προκληθεί αντικειμενική αδυναμία προώθησης της υπεράσπισης ή άλλη δικονομική ή ουσιαστική αξεπέραστη δυσχέρεια. Δεν έχω στοιχεία ενώπιον μου που να συνηγορούν στο ότι θα υποστούν τέτοιες συνέπειες οι Εναγόμενοι/Καθ' ων η Αίτηση. Αντίθετα, στην παρούσα περίπτωση θεωρώ ότι η όποια ζημιά των Εναγόμενων/Καθ' ων η Αίτηση μπορεί να θεραπευτεί με την κατάλληλη διαταγή αναφορικά με τα έξοδα[5]. Ενόψει όλων των πιο πάνω, καταλήγω ότι εξυπηρετούνται περισσότερο τα συμφέροντα της δικαιοσύνης με την έγκριση παρά με την απόρριψη της αίτησης και ότι η αιτούμενη τροποποίηση θα συντείνει στην εκδίκαση της πραγματικής διαφοράς μεταξύ των μερών. Καταλήγω επομένως ότι η Αίτηση επιτυγχάνει και εκδίδεται διάταγμα ως οι παράγραφοι Α και Β της Αίτησης. Ως προς τον περαιτέρω χειρισμό της υπόθεσης, η τροποποιημένη Έκθεση Απαίτησης να καταχωρηθεί εντός 15 ημερών από σήμερα και αντίγραφο να παραδοθεί στην άλλη πλευρά την ίδια μέρα. Κατά τα λοιπά να ακολουθηθούν οι διατάξεις των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας. Ως προς το θέμα των εξόδων, θεωρώ ότι δεν πρέπει να επιβαρυνθούν τα έξοδα οι Εναγόμενοι/Καθ' ων η Αίτηση αφού η ανάγκη για καταχώρηση της αίτησης δεν ήταν αποτέλεσμα της δικής τους δικονομικής συμπεριφοράς. Το ίδιο ισχύει και για τα έξοδα που χάνονται συνεπεία της τροποποίησης. Συνεπώς, παρά την επιτυχία της αίτησης, τόσο τα έξοδα της αίτησης όσο και τα έξοδα της αγωγής που χάνονται από την τροποποίηση επιδικάζονται εναντίον των Εναγόντων/Αιτητών και υπέρ των Εναγόμενων/Καθ΄ ων η Αίτηση. Τα έξοδα θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο και είναι πληρωτέα στο τέλος της αγωγής. (Υπ.) ..................... Γ. Κυθραιώτου-Θεοδώρου, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] Ενδεικτικά, Easton v Ford Motor Co Ltd

(1993)4 All E.R. 257, Federal Bank of Lebanon v Νίκου Σιακόλα

(1999)1 Α.Α.Δ. 44 [2] Federal Bank of Lebanon v Νίκου Σιακόλα

(1999)1 Α.Α.Δ. 44 [3] Χριστοδούλου ν Χριστοδούλου

(1991)1 Α.Α.Δ. 934 [4] Σχετικές οι Astor Manufacturing Ltd κ.ά. v. A & G Leventis κ.ά.

(1993)1 Α.Α.Δ. 726 και Saba & Co (T.M.P.) v. T.M.P. Agents

(1994)1 Α.Α.Δ. 426 [5] Σχετική είναι η παράγραφος

(3)του αποσπάσματος από την υπόθεση Στέλιος Φοινιώτης ν Greenmar Navigation Ltd κα (ανωτέρω). cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο