← Κύπρος

ΣΩΤΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΑΛΛΩΣ ΣΩΤΟΥ ΧΑΡΤΟΣΙΑ ν. MEDOCHEMIE LTD, Αρ. Αγωγής: 6071/2013, 13/5/2022

ΣΩΤΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΑΛΛΩΣ ΣΩΤΟΥ ΧΑΡΤΟΣΙΑ ν. MEDOCHEMIE LTD, Αρ. Αγωγής: 6071/2013, 13/5/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2022:A263 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Γ. Κυθραιώτου-Θεοδώρου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 6071/2013 Μεταξύ: ΣΩΤΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΑΛΛΩΣ ΣΩΤΟΥ ΧΑΡΤΟΣΙΑ Ενάγοντα και MEDOCHEMIE LTD Εναγόμενη 13 Μαΐου, 2022 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντα: κ. Μ. Σωφρονίου δια Marios Sofroniou LLC. Για Εναγόμενη: κ. Αριστείδου και κα Δημητρίου δια Δημόκριτος Αριστείδου Δ.Ε.Π.Ε. ΑΠΟΦΑΣΗ Εισαγωγή/δικογραφημένες θέσεις. Από τις δικογραφημένες θέσεις των δύο πλευρών προκύπτει ένα κοινώς αποδεκτό υπόβαθρο γεγονότων της παρούσας υπόθεσης. Συγκεκριμένα, κατά τον επίδικο χρόνο, ο Ενάγοντας ήταν ηλεκτρολόγος, 63 ετών, και εργοδοτείτο από την Εναγόμενη εταιρεία, η οποία ασχολείται με την παρασκευή φαρμάκων και ιατρικών προϊόντων. Στις 13.3.2013 είχε ζητηθεί από τον Ενάγοντα να εκτελέσει εργασίες αντικατάστασης καμένων λαμπτήρων σε εγκαταστάσεις της Εναγόμενης εταιρείας. Οι εργασίες εκτελέστηκαν σε μεσοπάτωμα/μηχανολογικό όροφο, δηλαδή σε χώρο μεταξύ της οροφής του υποστατικού και της οροφής του ταβανιού. Κατά την εκτέλεση των εργασιών, ο Ενάγοντας τραυματίστηκε. Μετά τον τραυματισμό του μετέβηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού όπου του παρασχέθηκαν οι πρώτες βοήθειες και του χορηγήθηκε άδεια ασθενείας μέχρι τις 15.3.

  1. Στις 16.3.2013 ο Ενάγοντας επισκέφθηκε τον Δρ. Σίμο Ιωάννου για περαιτέρω νοσηλεία. Τα πιο πάνω γεγονότα είναι παραδεκτά από τα δικόγραφα της αγωγής. Θέση του Ενάγοντα είναι ότι το ατύχημα ήταν αποτέλεσμα της αποκλειστικής αμέλειας και/ή παράβασης νόμιμων καθηκόντων από την πλευρά του εργοδότη του. Με την αγωγή αξιώνει γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για βλάβες και ζημιές που ισχυρίζεται ότι υπέστη συνεπεία του ατυχήματος. Η Εναγόμενη εταιρεία αρνείται ότι ενήργησε αμελώς ή κατά παράβαση θέσμιων καθηκόντων και ισχυρίζεται ότι το ατύχημα ήταν αποτέλεσμα της αποκλειστικής και/ή συντρέχουσας αμέλειας του Ενάγοντα. Ισχυρίζεται περαιτέρω ότι κάποιες από τις σωματικές βλάβες που επικαλείται ο Ενάγοντας δεν ήταν αποτέλεσμα του ατυχήματος αλλά ήταν χρόνιας, εκφυλιστικής αιτιολογίας. Σε αυτή τη βάση, η υπόθεση οδηγήθηκε σε ακρόαση. Μαρτυρία. Πριν προχωρήσω στην παράθεση της μαρτυρίας, να σημειώσω ότι κάποια από τα ποσά που διεκδικεί ως ειδικές ζημιές ο Ενάγοντας έχουν γίνει παραδεκτά, επί πλήρους ευθύνης. Συγκεκριμένα, είναι παραδεκτό ότι συνεπεία του επίδικου ατυχήματος, ο Ενάγοντας έχει υποστεί τις ακόλουθες ειδικές ζημιές: (α) ιατρικά έξοδα ιδιωτικού νοσοκομείου Απ. Πέτρου και Παύλου €3.781,00 (β) MRI δεξιού ώμου από Diagnosis Κέντρο Μαγνητικής Τομογραφίας €190,00 (γ) Ιατρικά έξοδα Δρ. Κωνσταντίνου Ε. Νεοφύτου (Ηλεκτροκαρδιογράφημα) €100,00 (δ) Αναλύσεις αίματος προ-εγχειρητικά από (χημείο) Νόνης Μιχαήλ Μηνά €80 (ε) Έξοδα φαρμακείου €52,13 Κατέστη επίσης παραδεκτό για σκοπούς της υπόθεσης ότι τη μέρα του ατυχήματος ο Ενάγοντας είχε μεταφερθεί στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού από συνάδελφο του. Πέραν των γεγονότων που είναι παραδεκτά, η πλευρά του Ενάγοντα παρουσίασε τέσσερεις μάρτυρες προς απόδειξη των αξιώσεων της. Πρώτος μάρτυρας ήταν ο ίδιος ο Ενάγοντας (ΜΕ1). Δεύτερος μάρτυρας ήταν ο επιθεωρητής του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας, κ. Αντρέας Αντρέου (ΜΕ2). Τρίτος μάρτυρας ήταν ο φυσιοθεραπευτής κ. Λάκης Δρουσιώτης (ΜΕ3) και τελευταίος μάρτυρας ήταν ο ορθοπεδικός Δρ. Σίμος Ιωάννου (ΜΕ4). Η πλευρά της Εναγόμενης παρουσίασε δύο μάρτυρες, τον λειτουργό ασφάλειας και υγείας της Εναγόμενης κ. Κωνσταντίνο Χριστοδούλου (ΜΥ1) και τον χειρούργο ορθοπεδικό Δρ. Ηλία Γεωργίου (ΜΥ2). Θα προχωρήσω με μια συνοπτική αναφορά των όσων οι μάρτυρες κατέθεσαν στο Δικαστήριο. Επικεντρώνομαι στα σημεία της μαρτυρίας τους που κρίνω σημαντικά για σκοπούς διαμόρφωσης του αποτελέσματος. Ενάγοντας (ΜΕ1). Όπως ανέφερα, πρώτος μάρτυρας ήταν ο ίδιος ο Ενάγοντας. Στα πλαίσια της μαρτυρίας του ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι μέχρι την ημέρα του επίδικου ατυχήματος ήταν υγιής και δραστήριος. Προσθέτει ότι κατά τον χρόνο του ατυχήματος ο καθαρός μηνιαίος μισθός του ανερχόταν σε €1.810,99 και επιπλέον λάμβανε ποσό περί τις €900 μηνιαίως σε υπερωρίες. Παρουσίασε σχετικά πιστοποιητικά αποδοχών από το Τμήμα Εσωτερικών Προσόδων για τα έτη 2011 και 2012 (Τεκμήρια 1 και 2). Παρουσίασε επίσης επιστολή της Εναγόμενης εταιρείας ημερομηνίας 13.1.2014 σύμφωνα με την οποία κατά το 2.2013 ο Ενάγοντας λάμβανε βασικό μισθό €1.402,08 πλέον τιμαριθμικό επίδομα €444,36 και υπερωρίες. (Τεκμήριο 3). Αναφέρει επίσης ότι επιπρόσθετα της εργοδότησης του στην Εναγόμενη, εργαζόταν και ως μουσικός, κιθαρίστας, σε διάφορες δεξιώσεις και εκδηλώσεις και λάμβανε ποσό €200 για κάθε εμφάνιση. Αναφορικά με το επίδικο ατύχημα, ο Ενάγοντας αναφέρει ότι στις 13.3.2013 έλαβε οδηγίες από το Τμήμα Συντήρησης να μεταβεί σε εργοστάσιο της Εναγόμενης και να αντικαταστήσει καμένους και ελαττωματικούς λαμπτήρες του εργοστασίου. Ζήτησε και του δόθηκε σχεδιάγραμμα με τα σημεία που βρίσκονταν οι λαμπτήρες.. Ορίστηκε επίσης κάποιος άλλος υπάλληλος ως βοηθός του όμως την ώρα του ατυχήματος ο βοηθός αυτός βρισκόταν σε άλλο χώρο του εργοστασίου για να προμηθευτεί υλικά για την εκτέλεση της συγκεκριμένης εργασίας. Ο Ενάγοντας συνέχισε λέγοντας ότι: «Δεν μπορούσα να περιμένω μέχρι να επιστρέψει ο συγκεκριμένος συνάδελφος μου για να συνεχίσω την εργασία καθότι οι εργασίες που καθημερινά εκτελούσα ήταν πολλές και σε διαφορετικά εργοστάσια [.] και γι' αυτό δεν υπήρχε η πολυτέλεια να περιμένω τον συνάδελφο μου να επιστρέψει για να συνεχίσω την εργασία μου. Σύμφωνα με τις οδηγίες που έλαβα και τις πρόνοιες της εργασίας μου, εφοδιάστηκα με καινούργιους λαμπτήρες και τα απαραίτητα εργαλεία και μετέβηκα στον χώρο μεταξύ της οροφής του χώρου παραγωγής και της οροφής του κτηρίου όπου και βρισκόντουσαν τα καλύμματα των λαμπτήρων. Παρόλο που υπήρχαν σημαδεμένοι διάδρομοι διακίνησης στον χώρο, τόσο η μετάβαση όσο και η διακίνηση στον αναφερόμενο χώρο ήταν πολύ δύσκολη λόγω και της διαμόρφωσης του χώρου. Δεν υπήρχε όμως σημαδεμένος διάδρομος μετάβασης στα σημεία που βρίσκονταν οι λαμπτήρες και γι' αυτό προσέγγιζα το κάθε σημείο από όπου εγώ πίστευα ότι ήταν ποιο ασφαλές και εύκολο. Σε κάποιο σημείο από τα σημεία που θα έπρεπε να μεταβώ για αντικατάσταση των λαμπτήρων, έπρεπε να περάσω κάτω από έναν αεραγωγό ο οποίο εμπόδιζε την ελεύθερη διακίνηση και προσέγγιση μου στο σημείο που θα έπρεπε να αντικαταστήσω τους λαμπτήρες, έσκυψα και πέρασα παίρνοντας μαζί μου τα απαραίτητα εργαλεία μόνο αφού ο τρόπος που θα έπρεπε να προσεγγίσω το μέρος δεν μου επέτρεπε να έχω άλλα αντικείμενα μαζί μου, άνοιξα το πλαίσια των λαμπτήρων και αφαίρεσα τους καμένους λαμπτήρες επέστρεψα πίσω για να αφήσω τους καμένους λαμπτήρες και να πάρω καινούργιους. Στην προσπάθεια μου να επιστρέψω στο σημείο, έσκυψα και πάλιν για να περάσω και στην προσπάθεια μου αυτή έχασα την ισορροπία μου και πάτησα μέσα στο πλαίσιο του λαμπτήρα και βρέθηκα να πέφτω στο κενό. Αμέσως άνοιξα τα χέρια μου για να μπορέσω να πιαστώ από κάπου και στην προσπάθεια μου αυτή το δεξιό μου χέρι κτύπησε με δύναμη στην γωνιά που σχηματίζει το πλαίσιο των λαμπτήρων με το πάτωμα με αποτέλεσμα να τραυματιστώ και να υποφέρω από φρικτούς πόνους.» Στη συνέχεια, σύμφωνα με τον Ενάγοντα, κατάφερε να βγει από πλαίσιο και τον αντιλήφθηκε συνάδελφος του ο οποίος τον μετέφερε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού όπου του παρασχέθηκαν οι πρώτες βοήθειες και του χορηγήθηκε άδεια ασθενείας μέχρι τις 15.3.
  2. Αντίγραφο της άδειας ασθενείας κατατέθηκε ως Τεκμήριο
  3. Στη συνέχεια, αναφέρει ότι «αφού οι πόνοι ήταν πολύ έντονοι και αβάστακτοι, επισκέφτηκα τον Δρ. Σίμο Ιωάννου για περαιτέρω νοσηλεία ο οποίος μου χορήγησε φαρμακευτική αγωγή και συνέστησε ανάπαυση και μου έδωσε περαιτέρω άδεια απουσίας μου από την εργασία μέχρι τις 8.4.2013». Αντίγραφο κατατέθηκε ως Τεκμήριο
  4. Ακολούθως, επειδή οι πόνοι δεν υποχωρούσαν, κατόπιν σύστασης του Δρ. Σίμου Ιωάννου υποβλήθηκε σε εξέταση MRI στις 4.4.
  5. Παρουσίασε απόδειξη πληρωμής €190 που ανέφερε ότι πλήρωσε για την εξέταση MRI (Τεκμήριο 6) ΕΕ. Παρουσίασε επίσης ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ. Σίμου Ιωάννου ημερομηνίας 7.5.2015 (Τεκμήριο 7). Στο περιεχόμενο του ιατρικού πιστοποιητικού θα αναφερθώ στη συνέχεια. Σύμφωνα με τον Ενάγοντα, μετά τις διαπιστώσεις που προέκυψαν από την εξέταση MRI υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση στις 26.4.2013 και κρατήθηκε για νοσηλεία μέχρι τις 27.4.
  6. Πλήρωσε ποσό €180 για προεγχειρητικές εξετάσεις (Τεκμήρια 8 και 9) καθώς και ποσό €3.781 για την χειρουργική επέμβαση (Τεκμήριο 10). Έλαβε προληπτικά αντιβιοτική θεραπεία με κόστος €52,13 (Τεκμήριο 11) και του χορηγήθηκε περαιτέρω αναρρωτική άδεια μέχρι 30.11.2013 (Τεκμήριο 12). Πρόσθεσε ότι κατόπιν οδηγιών του Δρ. Σίμου Ιωάννου ακολούθησε συνολικά 50 συνεδρίες κινησιοθεραπείας και φυσικοθεραπείας με συνολικό κόστος €2.000 και παρουσίασε τιμολόγια (Τεκμήριο 13). Ο Ενάγοντας πρόσθεσε επίσης κατά την κυρίως εξέταση του ότι δεν υπήρχε τακτικός βοηθός για τα καθήκοντα του ηλεκτρολόγου αλλά κάποιες φορές διοριζόταν βοηθός από τον εργοδότη για συγκεκριμένες εργασίες. Αρνήθηκε ότι υπήρξε απρόσεκτος ή αμελής. Υποστήριξε ότι δεν υπήρχε άλλος τρόπος να προσεγγίσει το σημείο όπου έπρεπε να εκτελέσει την εργασία του από εκείνο που ακολούθησε ενώ δεν είχε λάβει οποιεσδήποτε οδηγίες από τον εργοδότη για τον τρόπο που έπρεπε να εκτελεστεί η συγκεκριμένη εργασία. Κατά την κυρίως εξέταση του, ο Ενάγοντας ανέφερε επίσης ότι ήταν ο μοναδικός ηλεκτρολόγος που εργοδοτούσε η Ενάγουσα εταιρεία κατά τον επίδικο χρόνο. Κατά την αντεξέταση του, ο Ενάγοντας ανέφερε ότι εργοδοτήθηκε στην Εναγόμενη εταιρεία από το
  7. Κατά τη διάρκεια της εργοδότησης του ο ίδιος ζητούσε από την Εναγόμενη εταιρεία να τον στείλει για σκοπούς εκπαίδευσης σε διάφορα σεμινάρια, το κόστος των οποίων κάλυπτε η εταιρεία. Συμφώνησε ότι είχε παρακολουθήσει σεμινάρια που αφορούσαν ασφαλή μέθοδο εργασίας προσθέτοντας όμως ότι ήταν σεμινάρια «γενικών γνώσεων, όχι ειδικά των ηλεκτρολόγων». Παρουσιάστηκε και κατατέθηκε αντίγραφο εκπαιδευτικού δελτίου ημερομηνίας 4.7.2008 που αφορούσε την παρακολούθηση σεμιναρίου με θέμα «ασφάλεια και υγεία στο τμήμα τεχνικών υπηρεσιών» (Τεκμήριο 15), εκπαιδευτικό δελτίο ημερομηνίας 28.9.2001 που αφορούσε παρακολούθηση σεμιναρίου με θέμα «Overview of the Technical Service Department» (Τεκμήριο 16), εκπαιδευτικό δελτίο ημερομηνίας Μάιος-Ιούλιος 2002 (40 ώρες) που αφορούσε την παρακολούθηση σεμιναρίου με θέμα «λειτουργία και συντήρηση κλιματιστικών μονάδων, ηλεκτρική εγκατάσταση και μέσα προστασίας», συνοδευόμενο από σχετικό πιστοποιητικό παρακολούθησης (Τεκμήρια 17 και 18), βεβαίωση ημερομηνίας 21.12.2000 για παρακολούθηση σεμιναρίου με θέμα «Εφαρμογή Κανονισμών 16ης έκδοσης για ηλεκτρικές εγκαταστάσεις» (Τεκμήριο 19). Εξηγώντας τον τρόπο με τον οποίο συνέβη το επίδικο ατύχημα, ο Ενάγοντας ανέφερε ότι: «Το εργοστάσιο από κάτω επειδή τα πλαίσια των φλορέντζων δεν μπορούσαν να ανοίξουν από κάτω γιατί υπάρχει πίεση αέρα μέσα, υπήρχαν δηλαδή για να γίνουν τα φάρμακα πρέπει να υπάρχει κάποια πίεση μέσα, η οποία να μην αφήνει μικρόβια να μπαίνουν μέσα στην παραγωγή. Δεν μπορούσαν να ανοιχτούν από κάτω οι φλορέντζες σε καμιά περίπτωση, έπρεπε να γίνει από πάνω. [.] Πήρα τα πράγματα μου εκείνα που πήρα να πάω κοντά, πήγα κάτω γιατί δεν μπορούσε να πάεις από κανένα άλλο χώρο, έσκυψα από κάτω να περάσω από τον αεραγωγό και άνοιξα το πλαίσιο να αλλάξω τους λαμπτήρες και μετά γύρισα πίσω με τους καμένους λαμπτήρες γιατί δεν μπρούσαμε να αφήσουμε πάνω οποιασδήποτε ακαθαρσίες. Πήρα τους καμένους λαμπτήρες, πήγα από το ίδιο σημείο που πήρα πίσω πήρα άλλα πράγματα που εχρειάζουμουν, νέους λαμπτήρες και κάποια άλλα πράγματα, starter και τα έφερα να πάω στο ίδιο σημείο που ήταν να τα αλλάξω. Εκεί που επήα να περάσω πάλι που τον αεραγωγό έχασα την ισορροπία μου, πάτησα μέσα στο πλαίσιο και έσπασε το πλαίσια, εκρεμμάστηκα κάτω και στην προσπάθεια μου όπως φαίνεται να βγω από το πλαίσιο έγινε η ζημιά. Διότι δεν είχα κανένα άλλο να με βοηθήσει ή να με τραβήσει ή οτιδήποτε.» Η αλλαγή λαμπτήρων, συνέχισε ήταν εργασία που την έκανε συχνά όχι μόνο στον συγκεκριμένο χώρο αλλά σε όλα τα εργοστάσια της Εναγόμενης εταιρείας, για 25 χρόνια. Αρνήθηκε ότι το ατύχημα οφειλόταν σε δική του απροσεξία. Συμφώνησε ότι τον Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο 2009 είχε λάβει άδεια ασθενείας για θλάση του δεξιού ώμου αναφέροντας ότι είχε πέσει και κτυπήσει. Μετά την άδεια ασθενείας εκείνη, συνέχισε, είχε επιστρέψει στην εργασία του κανονικά. Για εκείνο τον τραυματισμό του, ανέφερε ότι δεν είχε παρακολουθήσει φυσιοθεραπεία. Αναφορικά με τον επίδικο τραυματισμό, είπε ότι απευθύνθηκε σε φυσιοθεραπευτή μετά από σύσταση του γιατρού του, μετά την εγχείρηση στην οποία υποβλήθηκε. Πρόσθεσε ότι δεν έχει πληρώσει ποσά που διεκδικεί σε σχέση με φυσιοθεραπείας αφού «εξηγήθηκα μαζί του ότι 'μόλις τελειώσω θα πληρωθείς'» Αναφορικά με τα ποσά που λάμβανε για τις υπερωρίες που εργαζόταν, δεν διαφώνησε ότι αυτές προσαρμόζονταν ανάλογα με τις ανάγκες της εταιρείας αλλά πρόσθεσε ότι λόγω του μεγέθους και αναγκών της εταιρείας υπήρχε πάντα υπερωριακή εργασία και το πρόσθετο εκείνο εισόδημα ήταν «περίπου σταθερό». Όταν επέστρεψε στην εργασία του μετά την άδεια ασθενείας, η Εναγόμενη εταιρεία είχε πλέον προσλάβει και δεύτερο ηλεκτρολόγο οπόταν δεν υπήρχε πια η ανάγκη να εργάζεται υπερωριακά ο Ενάγοντας. Στα πλαίσια της αντεξέτασης αμφισβητήθηκαν οι αναφορές του Ενάγοντα σε εισοδήματα από δεύτερη απασχόληση ως μουσικός. Ο Ενάγοντας δέχτηκε ότι δεν ήταν μόνιμα και σταθερά εισοδήματα όμως επέμενε ότι εργαζόταν ως μουσικός ανάλογα με τις ευκαιρίες που παρουσιάζονταν, περιστασιακά. Στα πλαίσια της μαρτυρίας του και σε σχέση με τον τρόπο που έγινε το ατύχημα, ο Ενάγοντας εξήγησε ότι δεν θα ήταν πρακτικό να κλείσει ξανά τον λαμπτήρα όταν είχε φύγει για να φέρει τη φλωρένζα που θα άλλαζε, αναφέροντας: «Αλλοίμονο αν εγώ σε καθεμιά φλορέντζα που αννοίω ας πούμε έπρεπε να κάνω κάτι διαφορετικό για να καλύψω τον χώρο που είναι να πάω και να έρτω. Δηλαδή δεν θα έκαμνα άλλη δουλειά όλη μέρα. Οι εργασίες ήταν πάρα πολλές, υπήρχε πολλή πίεση και δεν μπορούσαμε να καθυστερούμε και ήταν εντολή τούτο το πράγμα, ήταν διαταγή». Κατά την αντεξέταση του Ενάγοντα παρουσιάστηκε και κατατέθηκε ως Τεκμήριο 14 αντίγραφο της ανάλυσης μισθού του Ενάγοντα από την Εναγόμενη εταιρεία για τον μήνα Φεβρουάριο
  8. Σύμφωνα με την κατάσταση αυτή, για την εν λόγω περίοδο ο βασικός μισθός του Ενάγοντα ήταν €1.402,78 πλέον τιμαριθμικό επίδομα €446,36,πλέον €936,47 σε υπερωρίες. Εξηγώντας ξανά τη διαμόρφωση του μεσοπατώματος όπου έγινε το ατύχημα, ο Ενάγοντας ανέφερε ότι περίπου 80 εκατοστά πάνω από το φωτιστικό που θα άλλαζε υπήρχε ένα φουγάρο διαμέτρου περί τα 30-50 εκατοστά και αναγκαστικά: «Έπρεπε να πάω έρπειν. Έρπειν σημαίνει αρκουδιστός. Να πάω έτσι για να μπορέσω να πάω στο σημείο. Απλά πρόσεξα να μην κτυπήσω στο φουγάρο και προσπάθησα να αποφύγω το φουγάρο και έχασα την ισορροπία μου και πάτησα μέσα στο πλαίσιο.» Αυτή ήταν η μαρτυρία του Ενάγοντα. ΜΕ
  9. Δεύτερος μάρτυρας για την πλευρά του Ενάγοντα ήταν ο κ. Ανδρέας Ανδρέου, επιθεωρητής στο Επαρχιακό Γραφείο Επιθεώρηση Εργασίας Λεμεσού. Στα πλαίσια της μαρτυρίας του, παρουσίασε την έκθεση που ετοίμασε κατόπιν διερεύνησης του επίδικου ατυχήματος (Τεκμήριο 22). Πριν προχωρήσω, θα αναφερθώ στο περιεχόμενο της έκθεσης Τεκμήριο
  10. Σύμφωνα με την έκθεση: «Το ατύχημα συνέβηκε στο εργοστάσιο Medochemie A-Z στον Άγιο Αθανάσιο στις 13/3/2013 και γνωστοποιήθηκε στο Γραφείο μου στις 17/4/
  11. Μίλησα με τον παθόντα Σώτο Χαραλάμπους και τον Λειτουργό Ασφάλειας της εταιρείας Κωνσταντίνο Χριστοδούλου. Συγκεκριμένα συνέβηκε σε χώρο που υπάρχει μεταξύ της μεταλλικής οροφής του κτιρίου και της οροφής του χώρου παραγωγής. Στο χώρο μεταξύ των 2 ορόφων περνούν όλοι οι αγωγοί του συστήματος εξαερισμού του εργοστασίου. Οι οροφές των χώρων παραγωγής είναι κατασκευασμένες από κομμάτια fiber glass τα οποία στερεώνονται μέσω μεταλλικών ράβδων στην οροφή του κτιρίου. [.] Στην οροφή του χώρου παραγωγής υπάρχουν ανά τακτά διαστήματα φλωρένσες [.] Αυτές είναι ενσωματωμένες μέσα σε κινητή μεταλλική κατασκευή η οποία «κάθεται» σε μεταλλικό πλαίσιο από λαμαρίνα [.], πάχους 2 χιλ. και ύψους 6 εκ [.] Ο παθόντας εργάζεται στην εταιρεία σαν ηλεκτρολόγος για αρκετά χρόνια. Την μέρα του ατυχήματος πήρε οδηγίες από το Τμήμα Συντήρησης να αντικαταστήσει όλες τις «καμένες φλορένσες». Για το σκοπό αυτό του δόθηκε σχεδιάγραμμα με σημαδεμένες τις φλορένσες που έπρεπε να αντικατασταθούν. Πήρε καινούργιες φλορένσες και κάποια εργαλεία και ανέβηκε στον χώρο μεταξύ της οροφής της παραγωγής και της οροφής του κτιρίου όπου βρίσκονταν τα καλύμματα των φλορένσων. Περπάτησε στον διάδρομο Δ και προσέγγισε την φλορένσα Β 4 [.]. Αφαίρεσε το κάλυμμα Κ [.] και πήγε να πάρει φλορένσα και εργαλεία. Όταν επέστρεψε για να φθάσει στο σημείο όπου θα έκανε την αντικατάσταση έσκυψε για να περάσει κάτω από τον αεραγωγό ΑΕΡ 1 [.]. Την στιγμή εκείνη έχασε την ισορροπία του και πάτησε μέσα στο πλαίσιο της φλορένσας. Η τζελατίνη [.] έσπασε και ο παθόντας βρέθηκε να πέφτει στο κενό. Τότε άνοιξε τα χέρια του για να πιαστεί από κάπου, το χέρι του χτύπησε πάνω στην κάθετη λαμαρίνα και τραυμάτισε τους τένοντες του δεξιού χεριού του.» Ο ΜΕ2 καταγράφει στην έκθεση του Τεκμήριο 22 και αριθμό παρατηρήσεων του κατόπιν της επί τόπου επίσκεψης του και των πληροφοριών που έλαβε: «

(1)Ο χώρος όπου θα εκτελούσε την εργασία του ο παθόντας ήταν γεμάτος από μεγάλους αεραγωγούς, οριζόντιους αλλά και κάθετους. Εκτός αυτών υπήρχαν επίσης διάφορα σημεία που υπήρχαν κιγλιδώματα και μεταλλικοί ράβδοι που συγκρατούσαν τα προκατασκευασμένα μέρη της οροφής των χώρων παραγωγής από τα στοιχεία της μεταλλικής οροφής του κτιρίου.
(2)Η όλη κατασκευή περιόριζε την εύκολη διακίνηση και την καθιστούσε αρκετά δύσκολη και περίπλοκη.
(3)Η εργασία που θα εκτελούσε ο παθόντας δεν μπορούσε να γίνει από κάτω γιατί οι τζελατίνες των φλορέντζων ήταν κολλημένες στο πλαίσιο με σιλικόνη για λόγους υγιεινής των φαρμάκων.
(4)Ο παθόντας πήρε οδηγίες για την εκτέλεση ενός συγκεκριμένης εργασίας από τον υπεύθυνο του τμήματος συντήρησης. Για το πως και από που θα προσέγγιζε τα διάφορα σημεία δεν υπήρχαν συγκεκριμένες οδηγίες. Ο κάθε εργαζόμενος προσέγγιζε το σημείο απ' όπου αυτός θεωρούσε καλύτερα και ευκολότερα. Σημαδεμένοι ήταν μόνο οι διάδρομοι διακίνησης μεταξύ κάποιων τμημάτων.» Να προσθέσω ότι η έκθεση του ΜΕ2 συνοδεύεται και από αριθμό φωτογραφιών του χώρου όπου συνέβηκε το ατύχημα και που έλαβε ο ίδιος. Κατά την προφορική του μαρτυρία, πρόσθεσε ότι: «Υπήρχαν αεραγωγοί, οι οποίοι βρίσκονταν σε διάφορα ύψη. Αλλού ήταν πολύ κοντά το δάπεδο, αλλού είχαν κάποιο ύψος 70-80 εκατοστά. Αυτά όλα σίγουρα δυσκόλευαν την ελεύθερη και ασφαλή πρόσβαση σε διάφορα σημεία. Στον χώρο αυτό υπήρχαν οι φλωρέντζες τις οποίες ο ηλεκτρολόγος κλήθηκε να πάει να αντικαταστήσει όσες ήταν καμένες. [.] Έπρεπε να υπερβεί τον [αεραγωγό], είτε από την πάνω πλευρά του, είτε από την κάτω πλευρά του για να προσεγγίσει. [.] Στο συγκεκριμένο σημείο ο αεραγωγός είχε ένα ύψος αν δεν κάνω λάθος 70 με 80 εκατοστά που ήταν κάπως δύσκολο να περάσει πάνω από τον αεραγωγό. [.] Στον χώρο θα έπρεπε μετά την κατασκευή που έγιναν με τα μηχανολογικά και ηλεκτρολογικά στοιχεία να γίνει μια εκτίμηση του κινδύνου. Δηλαδή θα έπρεπε να καταγραφούν εργασίες που χρειάζονταν να εκτελεστούν, είτε ηλεκτρολογικές, είτε μηχανολογικές και να γίνει μια μελέτη που θα διασφάλιζε την ασφαλή πρόσβαση στα σημεία αυτά και την ασφαλή εκτέλεση των εργασιών. Οι εργασίες αντικατάστασης των φλωρέντζων δεν μπορούσε να γίνει από την κάτω πλευρά διότι ήταν ο χώρος παραγωγής φαρμάκων, στους οποίους χώρους δεν μπορούσε να εισέλθει ο οποιοδήποτε εκτός από τους εργοδοτούμενους και μάλιστα είχαν κολληθεί με τζελατίνες για να μην υπάρχουν κενά που να δημιουργούν προβλήματα στην παραγωγή. Άρα η εργασία αντικατάστασης έπρεπε να γίνει οπωσδήποτε από την πάνω πλευρά. Τώρα θα έπρεπε να γίνει κάτι που να διασφαλίζεται η ασφαλής πρόσβαση στα σημεία αυτά. Θα μπορούσαν να γίνουν σκαλοπάτια με μια μικρή πλατφόρμα πάνω από τον αεραγωγό που να δίνει το δικαίωμα ασφαλούς πρόσβασης στους χώρους σε οποίον χρειαζόταν να προσεγγίσει τον χώρο εκείνο. Αυτή είναι η μια λύση. [.] Από τη στιγμή που δεν υπήρχε σηματοδοτημένη διαδρομή για τη διακίνηση και δεν υπήρχαν, αυτό που έχω αναφέρει πριν λίγο, σκαλοπάτια για να περνά πάνω από τον αεραγωγό, το κάθε άτομο που βρισκόταν για κάποιο λόγο στον χώρο αυτόν αυτοσχεδίαζε από που και πως θα προσεγγίσει τον χώρο, ο οποίος ομολογουμένως ήταν, υπήρχε μια συμφόρηση από τα στοιχεία τα δομικά και τα μηχανολογικά.» Κατά την αντεξέταση του, ο ΜΕ2 ανέφερε ότι είναι επιθεωρητής από το 1993 και ότι αυτό είναι το πρώτο εργατικό ατύχημα στο χώρο του μηχανολογικού ορόφου της Εναγόμενης εταιρείας. Πρόσθεσε ότι πρόκειται για εταιρεία που: «Ενδιαφερόταν για τα θέματα ασφάλειας σίγουρα όμως δεν υπάρχει εταιρεία που κάνει το 100% αυτού που θα έπρεπε. Μια απόδειξη είναι ότι στον χώρο τούτο δεν πήγα ούτε εγώ όταν πήγαινα για επιθεώρηση. Οι υπεύθυνοι δεν με πήραν καμία φορά στον χώρου τούτο διότι αντιλαμβάνεστε δεν είναι προσβάσιμος για όλους, για να δω ή να διαπιστώσω ή να κάνω εισηγήσεις. Μ' αυτό που λέω θέλω να πω ότι είναι ένα πράγμα η διεύθυνση μιας εταιρείας και ξέρω 'γω και άλλο πράγμα η καθημερινότητα και πώς ενεργούν οι διάφοροι είτε τμηματάρχες είτε επιστάτες είτε οτιδήποτε άλλο.» Ο ΜΕ2 ανέφερε επίσης ότι κάθε εταιρεία έχει νομική υποχρέωση να παρέχει συνεχή εκπαίδευση σε θέματα ασφάλειας και υγείας των εργοδοτούμενων της και πρόσθεσε ότι: «Τα μαθήματα που γίνονται είναι για να καθοδηγήσουν και να δημιουργήσουν μια νοοτροπία ασφάλειας στους εργαζόμενους. Από εκεί και πέρα υπάρχει το θέμα εκτίμησης των κινδύνων. Για την κάθε διεργασία, για την κάθε εργασία που γίνεται πρέπει να υπάρχει μια εκτίμηση των κινδύνων. Δηλαδή εξετάζεται ο χώρος, οι διεργασίες που πρέπει να γίνουν, τα μέσα που πρέπει να χρησιμοποιηθούν ούτως ώστε η εργασία αυτή να εκτελεστεί με ασφάλεια. Άσχετα με το πόσο καλά είναι εκπαιδευμένος ή όχι ο εργαζόμενος.» Ανέφερε περαιτέρω ότι ακόμα και αν ο βοηθός που είχε ανατεθεί στον Ενάγοντα ήταν παρών κατά τον χρόνο του ατυχήματος, δεν θα μπορούσε να προλάβει το ατύχημα όπως είχε εξελιχθεί. Διαφώνησε ότι ο Ενάγοντας είχε θέσει ο ίδιος τον εαυτό του σε κίνδυνο γιατί: «Τα μέτρα που ζητούμε εμείς σαν επιθεωρητές να παίρνονται πρέπει να έχουν αποτρεπτικό χαρακτήρα ούτως ώστε και ένας απρόσεκτος ή κάποιος που την στιγμή του ατυχήματος δεν είναι προσηλωμένος στην εργασία του να μην παθαίνει το ατύχημα διότι κανένας μας οχτώ ώρες που εργαζόμαστε δεν είμαστε προσηλωμένοι στην εργασία μας 100%.» Συμφώνησε με τον συνήγορο της Εναγόμενης εταιρείας ότι θα ήταν πιο ασφαλές εάν ο Ενάγοντας είχε επανατοποθετήσει το πλαίσιο του φωτιστικού πριν απομακρυνθεί από το χώρο: «Όμως κάποτε οι συνθήκες εκτέλεσης μιας εργασίας, η πίεση του χρόνου και διάφορα άλλα πράγματα μας κάνουν να κάνουμε και κάτι το οποίο υπό άλλες συνθήκες δεν θα κάναμε. [.] Αν υπήρχε και αυτό το οποίο ανέφερα προηγουμένως δηλαδή η σκάλα πρόσβασης ο παθόντας δεν θα αναγκάζετο να μπει κάτω από τον αεραγωγό και βγαίνοντας να χάσει την ισορροπία του και να πατήσει πάνω στην τζελατίνη. [.] θα μπορούσε να αποφευχθεί το ατύχημα αν υπήρχαν αυτά τα σκαλοπάτια για να βγει και να κατεβεί έστω και αν έφυγε δύο φορές ή μια φορά από τον χώρο εργασίας του. [.] Για το θέμα του βοηθού έχω απαντήσει ότι για να συνέβαινε δεν θα προλάβαινε το ατύχημα. Την δεύτερη περίπτωση έχω να πω ότι αφαιρώντας το μεταλλικό μέρος ο παθόντας δημιούργησε μια επικίνδυνη κατάσταση. Όμως έγινε το ατύχημα γιατί συνέβηκε κάτι άλλο. Περνώντας κάτω από τον φωταγωγό, τον αεραγωγό και προσπαθώντας να σταθεί στην ισορροπία του έχασε τον βηματισμό, πάτησε πάνω στην τζελατίνη. Επανέρχομαι το θέμα των σκαλιών. Αν υπήρχαν τα σκαλιά πιθανόν να μην τύγχανε το μπαλανσάρισμα, το χάσιμο ισορροπίας κτλ. Η επικίνδυνη κατάσταση ήταν εκεί.» Αυτή ήταν και η μαρτυρία του ΜΕ
  1. ΜΕ
  2. Επόμενος μάρτυρας ήταν ο κ. Λάκης Δρουσιώτης, φυσιοθεραπευτής-κινησιοθεραπευτής. Ο ΜΕ3 αναγνώρισε ως δικό του το τιμολόγιο Τεκμήριο 13 αναφέροντας ότι αποτελεί «απόδειξη των ημερομηνιών που ο ασθενής παρουσιαζόταν κοντά μας, η θεραπεία που του έγινε και οι χρεώσεις μας». Πρόσθεσε ότι δεν έχει πληρωθεί για τις υπηρεσίες του αναφέροντας ότι συμφώνησε με τον Ενάγοντα όπως πληρωθεί με το πέρας της παρούσας υπόθεσης. Ανέφερε ότι είχε δει για πρώτη φορά τον Ενάγοντα: «Στις 15.3.2013 με οξύ πόνο, πολύ-πολύ μειωμένη κινητικότητα και έναν ώμο οιδηματικό, φουσκωμένο, πρησμένο. Είχαμε δει το περιστατικό, κάναμε μαζί του μια έτσι παυσίπονη, μυοχαλαρωτική θεραπεία και του συνεστήθη όπως επειγόντως δει γιατρό διότι φαίνεται ότι η προκαταρτική άποψη που υπήρχε από το Νοσοκομείο νομίζω Λεμεσού που επήε αν δεν κάνω λάθος, δεν ξέρω που επήε, δεν ήταν στα αναμενόμενα οπόταν χρειάζετουν ορθοπεδικής εκτίμησης για να μπορέσουμε να συνεχίσουμε την παρακάτω θεραπεία του». Στη συνέχεια, αφού ο Ενάγοντας είχε επισκεφθεί ον Δρ. Σίμο Ιωάννου: «είχαμε εξηγηθεί μαζί με τον Σίμο Ιωάννου όπως δοκιμαστεί ο ασθενής με κάποιες θεραπείες. Ως συνήθως κάνουμε δέκα-δώδεκα θεραπείες. Αν το περιστατικό εξελιχθεί καλύτερα αποφεύγεις την περαιτέρω διαδικασία. Αν όχι, και αυτό έγινε μαζί με τον [Ενάγοντα] παραπέμφθηκε για περαιτέρω διερεύνηση και ορίστηκε ημερομηνία χειρουργείου.» Περιγράφοντας την κατάσταση του Ενάγοντα κατά την πρώτη επίσκεψη του, ο ΜΕ3 ανέφερε ότι: «Στη φυσιοθεραπεία γενικά και στην ορθοπεδική νομίζω υπάρχει ο ορισμός ότι όποιος δεν πονεί σε ώμο δεν καταλάβει τι σημαίνει πόνος. Ο άνθρωπος, ο ασθενής όταν επισκέφθηκε το φυσιοθεραπευτήριο ήταν τόσο οξύς ο πόνος που πραγματικά θυμούμαι τον χαρακτηριστικά έκλαιγε από τον πόνο αυτό και μπήκε θεραπεία το HILT (high intensive laser treatment) το οποίο παρουσιάζεται ως παυσίπονη θεραπεία που αν δεν απατώμαι ήταν Παρασκευή η μέρα που ήρθε διότι μεσολαβούσε Σάββατο και του είπα ότι πρέπει όπως και δήποτε να επισκεφθεί ορθοπεδικό, ειδικό ορθοπεδικό για να μπει και φαρμακευτική αγωγή παυσίπονη αντιφλεγμονώδες και να συνεχίσουμε αν χρειάζεται και φυσιοθεραπευτικά.» Κατά την αντεξέταση του, ο ΜΕ3 ανέφερε ότι δεν γνώριζε τον Ενάγοντα πριν τις 15.3.
  3. Σύμφωνα με τον ΜΕ3, ο τραυματισμός του Ενάγοντα δεν ήταν αποτέλεσμα χρόνιας εκφυλιστικής αιτιολογίας. Όπως εξήγησε συγκεκριμένα: «Ο ασθενής είναι φύσει αδύνατο να ήταν με κομμένο τένοντα υπερακάνθιο αν δεν με απατά, υποκάνθιο, υπερπλάτιο και μεγάλη κεφαλή του δικεφάλου, το rotator cuff περιληπτικά, και να ήταν από το '09 με rotator cuff έτσι πρόβλημα και να έρτει το '13 όπως λέτε. Έτσι πράγμα εγώ δεν είδα.» Εξηγώντας την εμπλοκή του μετά που ο Ενάγοντας υποβλήθηκε στη χειρουργική επέμβαση, ο ΜΕ3 ανέφερε ότι: «Μετά εφόσον έγινε το χειρουργείο ξεκίνησε ο ασθενής την ενδεδειγμένη θεραπεία, η οποία έγινε με laser, το MLS, αντιφλεγμονώδης θεραπεία μαζί με τον υπέρηχο το CPM το οποίο είναι μηχάνημα κινητοποίησης του ώμου με συγκεκριμένες μοίρες για να έχει ανοδική πορεία και του έγινε εντριβή, μετά μασάζ στην περιοχή και οι ασκήσεις που ξεκίνησε δειλά δειλά με παθητικές και στην πορεία ανέβαινε ο ρυθμός πιο έντονες, πιο ανεξάρτητες. Δηλαδή υπάρχουν οι παθητικές και οι ενεργητικές κινήσεις και μετά που ο ασθενής μπήκε στις ενεργητικές ξεκίνησε τα λάστιχα, πιο έντονες κινήσεις, ήρθε ως ένα σημείο που εμείς κρίναμε ότι ήταν αρκετό. Παραπέμφθηκε στον ορθοπεδικό του όπου διαπιστώθηκε ότι ήταν αρκετή η φυσιοθεραπεία και συνέχιζε την πορεία της ζωής του. [.] Ενδιάμεσα ο θεράπων, είναι τακτική που ακολουθείται με όλους τους ασθενείς, εγίνετουν αξιολόγηση από τον ορθοπεδικό, εθωρούσαμε ότι όλα βαίνουν καλά, η κινητικότητα αυξανόταν, το οίδημα είχε υποχωρήσει και σε μια φάση όταν είδαμε ότι δεν είχαμε περισσότερη εξέλιξη παραπέμφθηκε πίσω στον ορθοπεδικό τζιαι που τζιαμέ τζιαι τζιει τι έκαναν οι ίδιοι. [.] Σταματάς τις φυσιοθεραπείες όταν σταματά ο ασθενής να έχει εξέλιξη. Εννοώ εξελίσσεται προς το καλύτερο. Εφόσον ο ασθενής υπάρχει εξέλιξη και αυξάνεται η κινητικότητα, η μυική μάζα, υποχωρεί το οίδημα και οτιδήποτε εν πάση περιπτώση έχεις μπροστά σου που δουλεύει σαν case, σαν περιστατικό συνεχίζεις τις φυσιοθεραπείες σου ωσότου πλέον δεις ότι δεν υπάρχει άλλη βοήθεια να δώσεις κάτι παραπάνω στον ασθενή και νομίζω ότι ο [Ενάγοντας] επήε εντάξει, όχι άριστα, αλλά αρκετά καλά.» Επισημάνθηκε στον ΜΕ3 ότι το τιμολόγιο του Τεκμήριο 13 είχε εκδοθεί το 2015 και ερωτήθηκε πως μπορεί να είναι σίγουρος για τις ημερομηνίες των συνεδριών που εκεί καταγράφονται. Ο ΜΕ3 απάντησε ότι: «Τα πάντα καταχωρούνται σε computers και στην ουσία η ημερομηνία που γίνηκε είναι η ημερομηνία που εκτυπώνεις τα τιμολόγια τούτα, η κάρτα ασθενούς γενικά την μέρα που τυπώνει το printer μας καταγράφει τη μέρα που. και αν τώρα πληρωθώ όταν θα πληρωθώ από τον άνθρωπο θα βγει η απόδειξη με ημερομηνία 2021 Θεού θέλοντος και καιρού επιτρέποντος που θα πάρουμε.» Πρόσθεσε ότι οι κανονικές ώρες λειτουργίας του φυσιοθεραπευτηρίου του είναι Δευτέρα ως Παρασκευή όμως αν υπήρχε περιστατικό ή ασθενής του οποίου η κατάσταση το απαιτεί, μπορεί να εξυπηρετηθεί και Σαββατοκύριακα και αργίες και βραδινές ώρες. Υποστήριξε ότι όλες οι ημερομηνίες που καταγράφονται στο Τεκμήριο 13 είναι ορθές και κατ' εκείνες τις ημερομηνίες ο Ενάγοντας είχε επισκεφθεί το φυσιοθεραπευτήριο του για θεραπεία. Όταν τέθηκε στον ΜΕ3 ότι ο αριθμός θεραπειών που έκανε ο Ενάγοντας είναι υπερβολικός, ο ΜΕ3 διαφώνησε υποστηρίζοντας ότι: «αν δούμε το MRI του ανθρώπου και το χειρουργείο που υποβλήθηκε εγώ νιώθω περήφανος που σε σαράντα φυσιοθεραπείες τελείωσα το case αυτό. Νιώθω περήφανος. Ολόκληρο το rotator cuff 60 χρονών [..] 63 χρονών άνθρωπος μετά από έτσι χειρουργείο σε 40 φυσιοθεραπείες, πραγματικά νιώθω περήφανος.» ΜΕ
  4. Τέταρτος μάρτυρας ήταν ο Δρ. Σίμος Ιωάννου, ειδικός ορθοπεδικός που εργάζεται στη Λεμεσό από το 1988 ως ιδιώτης ιατρός. Ο ΜΕ4 ανέφερε ότι είχε εξετάσει τον Ενάγοντα τον Μάρτιο 2013 μετά από ατύχημα που είχε στο χώρο εργασίας του. Αναγνώρισε την έκθεση ημερομηνίας 7.5.2015, Τεκμήριο 7, ως δική του και υιοθέτησε το περιεχόμενο της. Στην έκθεση αυτή, μεταξύ άλλων, αναφέρονται τα ακόλουθα: «ΙΣΤΟΡΙΚΟ: [..] Στις 16/3/2013 [ο Ενάγοντας] με επισκέφθηκε στο ιατρείο μου παραπονούμενος για άλγος στο δ. ώμο και περιορισμό της κινητικότητας του δ. ώμου. Αντικειμενικά παρατηρήθηκε απαγωγή 90ο και έντονος περιορισμός της έξω και έσω στροφής δ. ώμου. ΔΙΑΓΝΩΣΗ: Ρήξη rotator cuff δ. ώμου. ΘΕΡΑΠΕΙΑ: Κατ' αρχάς έγινε ακινητοποίηση δ. ώμου και ακολούθησε φαρμακευτική και φυσιοθεραπευτική αγωγή. Επειδή η βελτίωση της κατάστασης του δ. ώμου ήταν ασήμαντη στις 04/04/2013 υπεβλήθη σε MRI όπου διαπιστώθηκε ολική ρήξη των υπερακάνθιου, υποκάνθιου και υποπλάτιων τενόντων με συνοδό παρουσία σημαντικής υγρικής συλλογής στον υποακρωμιακό/υποδελτοειδή θύλακα και εικόνα τενοντίτιδας της μακράς κεφαλής του δικέφαλου μυός. Στις 26/04/2013 με γενική νάρκωση υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση. Κατ' αρχάς αρθροσκοπικά και ακολούθως με ανοικτή τομή, έγινε συρραφή τενόντων υπερακάνθιου, υπακάνθιου και υποπλάτιου ως και τενοτομή μακράς κεφαλής του δικεφάλου μυός. Παρέμεινε στην κλινική μέχρι 27/4/
  5. Έγινε ακινητοποίηση για 6 εβδομάδες και ακολούθησε μετά πολύμηνη φυσιοθεραπευτική και κινησιοθεραπευτική αγωγή. Ήταν με άδεια ασθενείας μέχρι 30/11/
  6. ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ: Παραπονείται για πόνο στις ακραίες κινήσεις δ. ώμου μετά από ανύψωση και μεταφορά βάρους, χειρωνακτική εργασία, έντονη οδήγηση. Αντικειμενικά παρατηρείται απώλεια της απαγωγής δ. ώμου κατά 25ο της εσωστροφής κατά 10ο και της εξωστροφής κατά 15ο. ΓΝΩΜΗ-ΠΡΟΓΝΩΣΗ: [.] Αν και η κατάσταση του έχει βελτιωθεί αρκετά, η κινητικότητα του δ. ώμου δεν έχει αποκατασταθεί πλήρως και η εντατική χρήση του δ. ώμου του προκαλεί αρκετό πόνο, με αποτέλεσμα να καταφεύγει σε παυσίπονα. Στο μέλλον η κινητικότητα του δ. ώμου δεν θα σημειώσει σημαντική βελτίωση. Συνίσταται η αποφυγή έντονης χειρωνακτικής εργασίες. Η εμφάνιση μετεγχειρητικής περιαρθρίτιδας είναι πολύ πιθανή.» Στα πλαίσια της μαρτυρίας του εξήγησε ότι η χειρουργική επέμβαση είχε ξεκινήσει λαπαροσκοπικά όμως στην πορεία διαπιστώθηκε ότι δεν μπορούσε να επιδιορθωθεί η βλάβη λαπαροσκοπικά και ήταν αναγκαίο να γίνει ανοικτή τομή. Αυτό αύξησε τον χρόνο αποθεραπείας από την επέμβαση κατά 2-3 βδομάδες. Ερωτήθηκε επίσης κατά την κυρίως εξέταση κατά πόσο η βλάβη που είχε εντοπίσει στον Ενάγοντα μπορούσε να είναι εκφυλιστικής φύσης. Ο ΜΕ4 απάντησε ότι: «Αν δεν υπήρχε η πτώση, στην ηλικία που ήταν ο ασθενής σχεδόν όλοι οι άνθρωποι που εκτελούν χειρωνακτικές εργασίες σίγουρα έχουν εκφυλιστικές αλλοιώσεις στους τένοντες διότι τους χρησιμοποιούν 30, 40 χρόνια. Όμως δεν σημαίνει ότι κάποιος, ο οποίο έχει εκφυλιστικές αλλοιώσεις στους τένοντες ότι με την παραμικρή κίνηση δεν θα κοπούν οι τένοντες. Πρέπει να υπάρχει και κάποια βίαια αιτία. Αλλά να πω ότι ένας τένοντας ενός εξηντατριάχρονου είναι ο ίδιος με έναν άνθρωπο είκοσι χρονών. Δεν είναι ο ίδιος. Αυτό είναι δεδομένο.» Σε σχέση με τις φυσιοθεραπείες που είχε παρακολουθήσει, ο ΜΕ4 ανέφερε ότι: «Κυρίως οι φυσιοθεραπείες γίνονται για να έχουμε βελτίωση στο οίδημα, στη φλεγμονή μετεγχειρητικά. Μετά να δούμε ότι είναι εντάξει μπαίνει σε κινησιοθεραπεία. Είναι πλέον στο χέρι του ασθενούς διότι η κινητικότητα, ειδικά η απαγωγή και η έξω στροφή ήταν ακόμα περιορισμένα, πλέον μπαίνει σε θέμα κινησιοθεραπείας, κολύμπι για να βελτιώσει την κινητικότητα να μπορεί να εργαστεί. Δεν ήταν θέμα πλέον φλεγμονής που τον βοηθά ή οιδήματος η φυσιοθεραπεία. Πρέπει ο ίδιος να πάει μόνος του σε ένα γυμναστήριο ή κολύμπι συνέχεια για να βελτιωθεί.» Κατά την αντεξέταση του, ο ΜΕ4 ερωτήθηκε σε σχέση με το περιεχόμενο της έκθεσης MRI (Τεκμήριο 23) για την οποία είχε παραπέμψει τον Ενάγοντα. Πρόκειται για έκθεση ημερομηνίας 26.5.2013 που υπογράφεται από τον Δρ. Χαράλαμπο Οικονόμου, ακτινολόγο. Στην εν λόγω έκθεση περιλαμβάνονται τα εξής: «Μαγνητική τομογραφία δεξιού ώμου 4/4/2013 Παρατηρείται πλήρης ρήξη ολικού πάχους στον υπερακάνθιο, υποκάνθιο και υποπλάτιο τένοντα με συνοδό εισολκή. Παρατηρείται παρεκτόπιση του τένοντα της μακράς κεφαλής του δικέφαλου μυός. Παρατηρούνται ήπιες υποφλοιώδεις αλλοιώσεις στο μείζων βραχίονιο άγκωμα πιθανότατα λόγω απόσπασης των τενόντων. Παρατηρείται μέτριου βαθμού ατροφία στον υπερακάνθιο και υπακάνθιο μύ χωρίς σημαντική ατροφία στον υποπλάτιο μυ. Παρατηρείται πολύ μικρή ποσότητα ενδοαρθρικού υγρού. Παρατηρείται οίδημα-θλάση στην κάψα της άρθρωσης στη μασχαλιαία περιοχή. Παρατηρείται ήπια προς τα άνω παρεκτόπιση της κεφαλής του βραχιόνιου και καθώς και μέτρια αρθροπάθεια της ακρωμιοκληδικής άρθρωσης. Παρατηρείται μέτρια ατροφία στον υπερακάνθιο και υπακάνθιο μυ χωρίς σημαντική λιπώδη διήθηση. Σχόλιο Η όλη εικόνα πιθανότατα αντιπροσωπεύει πρόσφατη ρήξη των τενόντων του στροφικού πετάλου σε έδαφος χρόνιας αρθροπάθειας της ακρωμιοκληδικής άρθρωσης και πιθανότατα σε προϋπάρχων σύνδρομο πρόσκρουσης. Η παρουσία μικρού σε μέγεθος υπερακάνθιου μυός είναι ενδεικτικό χρόνιας μειωμένης χρήσης. Η απουσία όμως λιπώδους διήθησης είναι ενδεικτικό πρόσφατης ρήξης. Το οίδημα στη κάψα καθώς και το ήπιο οίδημα στα όρια των αποσπασθέντων τενόντων είναι επίσης ενδεικτικό πρόσφατου τραυματισμού.» Κατά τη μαρτυρία του, ο ΜΕ4 ερωτώμενος σχετικά ανέφερε ότι εάν υπήρχε ξεκάθαρο εύρημα για σύνδρομο πρόσκρουσης στον Ενάγοντα τότε αυτό θα καταγραφόταν ρητά στα ευρήματα του Τεκμηρίου
  7. Αντ' αυτού, σύμφωνα με τη μαρτυρία του ΜΕ4, ο ακτινολόγος το αναφέρει στα σχόλια, ως δική του εκτίμηση αντί ως εύρημα που διαπιστώθηκε κατά την εξέταση. Ανέφερε ξανά ότι: «Οι τένοντες του τενόντιου πετάλου ενός εξηντατριάχρουνου με χειρωνακτική εργασία δεν είναι οι ίδιοι τένοντες όταν ήταν 30 χρονών. Αυτό είναι δεδομένο. Τώρα από εκεί και πέρα δεν μπορούν να κοπούν πχ με το να πιάσεις μια βαλίτσα τουριστική και να μεταφέρεις δεν κόβονται. Για να κοπούν πρέπει να υπάρξει μια βίαιη αιτία και το ερώτημα είναι, υπήρξε αυτή η βίαιη αιτία ή δεν υπήρξε; [.] Ένας άνθρωπος ο οποίος την προηγούμενη μέρα δούλευε κανονικά σημαίνει ότι η εκφύλιση του δεν ήταν σε τέτοιο βαθμό που να προκαλέσει από φυσιολογικές αιτίες τη ρήξη. Άρα σημαίνει ότι χρειάζετουν μια πολύ βίαιη, άμεση. για να κοπούσιν αυτοί οι τένοντες.» Σύμφωνα με τον ΜΕ4, κατά τη διενέργεια της χειρουργικής επέμβασης διαπίστωσε ότι: «Ειδικά οι τένοντες ο υπερακάνθιος έδειχνε ξεκάθαρα ότι ήταν φρέσκα ρήξη, δεν ήταν ας πούμε, δεν ήταν κομμένος από παλιά, δεν είχε ρήξη από παλιά. Ούτε βασικά φαίνεται ότι ήταν η ρήξη του, ότι ήταν ενός, ας πούμε ενός μηνός. Τώρα η ποιότητα του τένοντα, βασικά ο μόνος τένοντας ο οποίος είχε πρόβλημα που είχε και τενοντίτιδα είναι ο δικέφαλος, ο οποίος και είναι και μπροστά ο δικέφαλος, ο οποίος δεν είναι στην αρμοδιότητα των τενόντων του rotator cuff. Ο δικέφαλος είναι άλλος τένοντας μπροστά, ο οποίος κάνει άλλη εργασία. Σ' αυτόν υπήρχε χρόνια φλεγμονή [.] » Τέθηκε στον ΜΕ4 ότι η αιτία της ρήξης των τενόντων του Ενάγοντα ήταν μικτή και αφορούσε τον τραυματισμό από το επίδικο ατύχημα και χρόνια αρθρομυοπάθεια. Ο ΜΕ4 διαφώνησε ότι ήταν μικτή η αιτία της ρήξης. Αναφορικά με τον χρόνο αποκατάστασης μετά από μια τέτοια εγχείρηση, ο ΜΕ4 ανέφερε ότι ο μέσος όρος για πλήρη αποκατάσταση είναι 6 μήνες. Ο Ενάγοντας, ανέφερε, χρειάστηκε «λίγο παραπάνω από την κανονική» χρονική περίοδο για να επανέλθει. Τέθηκε στον ΜΕ4 ότι ο λόγος που απαιτήθηκε περισσότερος χρόνος είναι γιατί «η ποιότητα των τενόντων του δεν ήταν τέτοιας ποιότητας που να μπορούσε να αποκατασταθεί νωρίτερα.» Ο ΜΕ4 διαφώνησε και ανέφερε ότι εάν υπήρχε παλαιά μερική ρήξη των τενόντων τότε η ποιότητα τους δεν θα επέτρεπε συρραφή γιατί «αν υπάρχει χρόνια ρήξη και ξαναράβεις πίσω σε χρονικό διάστημα πάλι είχε να κοπούσιν». Ο ΜΕ4 πρόσθεσε ότι κατά την άποψη του όταν ο ασθενής έφτασε στο σημείο που δεν υπήρχε άλλη βελτίωση τότε έληξε και η άδεια ασθενείας του. Πρόσθεσε ότι η άδεια ασθενείας του Ενάγοντα είχε εγκριθεί και από τον γιατρό που είχε διορίσει και η Εναγόμενη εταιρεία για να προσθέσει ότι: «αν ήταν ο άνθρωπος κλητήρας πχ σίγουρα θα επήαινε πιο γρήγορα δουλειά. Αν ήταν δικηγόρος θα έρχετουν σίγουρα πιο γρήγορα, όμως ο άνθρωπος έπρεπε να επιστρέψει στη δουλειά του να εκτελεί καθήκοντα ηλεκτρολόγου να τραβά σύρματα, να κουβαλά που τούντα ούλλα να κάνει τούτα τα πράγματα. Δεν είναι το ίδιο πράγμα.» Ο ΜΕ4 ανέφερε επίσης ότι το αποτέλεσμα της χειρουργικής επέμβασης ήταν ικανοποιητικό για τη φυσιολογική ζωή του Ενάγοντα και ότι αναφορικά με το θέμα του πόνου ο Ενάγοντας είναι στην ίδια κατάσταση στην οποία βρισκόταν πριν από τον τραυματισμό του. Η κινητικότητα πρόσθεσε, ίσως είναι ελαφρώς μειωμένη για να εξηγήσει ότι: «Η κινητικότητα που είναι το κύριο του δεξιού ώμου επανήλθε σε πολύ, σε ικανοποιητικό βαθμό και οι πόνοι έχουν περιοριστεί σε αρκετά μειωμένο βαθμό. Είναι υποκειμενικά. Ας μιλήσει ο ίδιος ο ασθενής [.] Ναι, δεν ξέρω αν είναι 100% αλλά ένα 90% βελτιώθηκε ο ασθενής. Κάποια σίγουρα μετά από ένα συρραφέντα τένοντα, ειδικά τρεις τένοντες σίγουρα για να επανέλθει πλήρως η κινητικότητα 100% ειδικά στην ηλικία του ασθενούς είναι λίγο δύσκολο. Εντάξει μπορεί να υπολείπονται κάποιες μοίρες αλλά που να μην εμποδίζουν στη φυσιολογική του ζωή.» Τέθηκε στον ΜΕ4 ότι ο τραυματισμός που είχε στον δεξί ώμο το 2009 ο Ενάγοντας είχε επηρεάσει την ποιότητα των τενόντων του. Ο ΜΕ4 απάντησε ότι δεν γνώριζε για την ύπαρξη ή τη φύση προηγούμενου τραυματισμό όμως πρόσθεσε ότι «τέσσερα χρόνια ο άνθρωπος δεν δούλευε μετά στη δουλειά του; Δεν εκτελούσε τα καθήκοντα του σαν ηλεκτρολόγος στην [Εναγόμενη];» Με την ολοκλήρωση της μαρτυρίας του ΜΕ4, η πλευρά του Ενάγοντα έκλεισε την υπόθεση της. ΜΥ
  8. Πρώτος μάρτυρας για την Εναγόμενη εταιρεία ήταν ο κ. Κωνσταντίνος Χριστοδούλου, λειτουργός ασφάλειας και υγείας της Εναγόμενης εταιρείας τα τελευταία 20 χρόνια, περίπου. Ανέφερε ότι η εταιρεία εφαρμόζει και ακολουθεί διεθνή πρότυπα ασφάλειας και υγείας για τα οποία έχει εκπαιδευτεί ειδικά ο ίδιος (σχετικά τα Τεκμήρια 24, 25, 26, 27, 28 και 29). Στα πλαίσια των καθηκόντων του μεριμνούσε για την εκπαίδευση του προσωπικού σε συναφή θέματα και διεξάγει ο ίδιος εκπαιδευτικά σεμινάρια για το προσωπικό. Σε σχέση με το ατύχημα, ο ΜΥ2 ανέφερε ότι οι δεν υπήρχε πρόσβαση στις φλωρέντζες που έπρεπε να αλλαχθούν από κάτω γιατί αυτό δεν επιτρεπόταν για να αποφευχθεί μόλυνση του χώρου του εργοστασίου, σαν θέμα καλής πρακτικής στη φαρμακοβιομηχανία. Υποστήριξε ότι ο Ενάγοντας είχε ενεργήσει λανθασμένα, εξηγώντας ότι οι φλωρέντζες καλύπτονταν από πάνω με μεταλλική κατασκευή η οποία: «Ακόμα και αυτήν να πατήσω δεν πηγαίνει κάτω γιατί είναι σε τιλάρο, ειδικό τιλάρο και έχει αντοχή και στέκει πάνω και να πατήσω δεν θα πάει κάτω, αλλά δεν είναι και σωστό να την πατήσω. Εδώ τώρα το θέμα είναι ότι ο [Ενάγοντας] που είναι ειδικός και ξέρει να κάνει συντηρήσεις και τον χώρο και τον γνώριζε και ξαναπήε και ξέρει αυτό είναι δική του δουλειά, έβγαλε αυτό το σύστημα και το έβαλε στο πλευρό. Κάτω από αυτό υπάρχει ένα γυαλί το οποίο είναι φωτιστικό και διασφαλίζει να μην πέσουν μικρόβια από την οροφή στους χώρους. Υπάρχει το γυαλάκι. Το έβγαλε αυτό και άρα έμεινε το γυαλάκι ελεύθερο και είναι τζιαμέ, θωρώ το. [.] Τώρα ο [Ενάγοντας] κατ' εμένα απ΄ ότι ξέρω και το ιστορικό πως λέει καθ' ής στιγμή γνωρίζω ότι θα πάω να αλλάξω φλωρέντζες όφειλα να πάρω και τα υλικά που χρειάζομαι μαζί μου είτε αυτό είναι κατσαβίδι είτε θα μετρήσω το ρεύμα ή αφού ξέρω θα άλλαζα φλωρέντζα να πάρω φλωρέντζα μαζί μου. Και εκτός αυτού είχε και κάποιο βοηθό. Ο βοηθός του πήγε κάπου και να έρθει και έμεινε μόνος του. Έφυγε για να πάει να φέρει αυτό που δεν έφερε, τις φλωρέντζες. [.] και αφού ανοίγω μια τρύπα σ' αυτή την περίπτωση γυάλενη εγώ ο ίδιος έπρεπε να τη διασφαλίσει πριν φύγει γιατί δηλαδή να βάλει το καπάκι πίσω. Έχει μείνει μια ανοικτή τρύπα με το γυαλάκι. [.] Καλά εγώ άνοιξα μια τρύπα είναι το γυαλί και πώς είναι δυνατό και δεν βλέπω που βάζω το πόδι μου ειδικά σε έτσι χώρο.» Ανέφερε ότι ήταν κάτι απλό το να επανατοποθετήσει ο Ενάγοντας το μεταλλικό καπάκι της φλωρέντζας πριν απομακρυνθεί από το σημείο για να φέρει τα εργαλεία που χρειαζόταν. Πρόσθεσε ότι η εργασία που έκανε ο Ενάγοντας όταν συνέβηκε το ατύχημα δεν είναι κάτι για το οποίο χρειαζόταν να υπάρχει γραπτή εκτίμηση κινδύνων γιατί «πιστεύω ένας ηλεκτρολόγος είναι και γνώστης είναι και εκπαιδευμένος και μπορεί να κάνει αυτήν την απλή εργασία.» Ο ΜΥ1 διαφώνησε με την άποψη του ΜΕ2 ότι έπρεπε να είχε τοποθετηθεί σκάλα για να μπορεί κάποιος να περάσει πάνω από το φουγάρο. Ανέφερε ότι: «Το εργοστάσιο αυτό ήρθαν εμπειρογνώμονες από την Ολλανδία και τα έβαλαν είναι όλα μελετημένα με προδιαγραφές για να γίνουν ολόκληρες κατασκευές τώρα εκεί τι είπες. [.] Δεν πιστεύω να ήταν μια λύση γιατί μιλούμε για μια έκταση τώρα 150 μέτρα τεράστια, περνούν αγωγοί σε κάθε δωμάτιο που θα γίνει επεξεργασία και καθαρισμός του αέρα του εναλλασσόμενου που είναι ειδικός για φάρμακα που δεν επιτρέπεται, καθαρίζεται με ειδικά φίλτρα και αυτοί οι αγωγοί είναι τεράστιοι. Δηλαδή αν πιάσω για κάθε σημείο θα έβαζα εκατό τέτοιες για να μπορεί να βγαίνει και εκατό τέτοιες πρέπει να έχουν και κοπαστές το πλευρό μήπως και πέσω κάτω γιατί θεωρώ πιο επικίνδυνο να έχει ένα τριπόδι ή μια σκάλα, αλλά πόσα θα βάζουμε κάτω; Δεν είναι ανθρωπίνως ούτε σωστό να γίνει μια τέτοια κατασκευή.» Πρόσθεσε ότι ο τρόπος που προσέγγισε το σημείο ο Ενάγοντας ήταν ο μοναδικός τρόπος προσέγγισης και η μόνη δίοδος. Περιγράφοντας τον χώρο ανέφερε ότι: «Είναι μηχανολογικός όροφος, υπάρχουν πολλά φουγάρα, υπάρχουν, δεν υπάρχει πολλή συμμετρία πάνω κάτω, σκαλάκια τα οποία ναι μπαίνουν μέσα σημεία πάνω σαν μηχανολογικός όροφος δεν είναι χώρος που κυκλοφορούν άνθρωποι σαν εμάς. Είμαι μόνο για τεχνικούς.» Πρόσθεσε ότι δεν συνέβησαν άλλα ατυχήματα στον συγκεκριμένο όροφο και επέμενε ότι η εταιρεία δεν θα μπορούσε να πράξει κάτι για να αποφευχθεί το ατύχημα. Κατά την αντεξέταση του ο ΜΥ1 εξήγησε περαιτέρω το πιστοποιητικό Τεκμήριο 24 που είχε παρουσιάσει κατά την κυρίως εξέταση του αναφέροντας ότι: «Έχει γίνει σε όλους του χώρους εκτίμηση κινδύνου μηχανολογικά αλλά και εργασιακά τους ανθρώπους. Έρχεται ειδικός από την Ελλάδα που ήρθε σύμβουλος ο οποίος μας βοήθησε να κτίσουμε αυτό το παγκόσμιο σύστημα όπως είπα διαχείρισης ασφάλειας και υγείας πρότυπο και πριν το ξεκινήσουμε και πιστοποιηθούμε έχουμε κάνει εκτίμηση κινδύνου.» Επιπρόσθετα, ανέφερε ότι στην εταιρεία γίνεται επιθεώρηση τακτικά, κάθε χρόνο γίνεται επίβλεψη και υπάρχει συνεχής επιτήρηση. Κάθε τρίτο έτος γίνεται από την αρχή γενική επιθεώρηση. α Ανέφερε επίσης κατά τη μαρτυρία του και σχολιάζοντας τον τρόπο που ενήργησε ο Ενάγοντας ότι: «Και οι χώροι ήταν για εμένα 100% ασφαλείς. Ειδικά η φλωρέντζα που είχε το μέταλλο από πάνω. Αλλά επειδή άνοιξε ένα λάκκο και έπεσε ο ίδιος μέσα. Αυτό είναι μια ανθρώπινη αμέλεια. [.] ενώ αν έβαζε το σκέπασμα το μεταλλικό δεν θα έπεφτε.» Πρόσθεσε ότι η Εναγόμενη εταιρεία είχε αναθέσει σε ιδιώτη, την εταιρεία Ε.Ν. Μάνος (Κύπρος) Λτδ να ετοιμάσει έκθεση για το ατύχημα. Αντίγραφο της έκθεσης ημερομηνίας 8.7.2013 κατατέθηκε ως Τεκμήριο
  9. Στην εν λόγω έκθεση, Τεκμήριο 30, περιγράφονται, μεταξύ άλλων, οι συνθήκες του ατυχήματος που, ουσιαστικά, συνάδουν με τα όσα έχει αναφέρει ο Ενάγοντας και τα όσα αναφέρονται στην έκθεση του ΜΕ
  10. Στο μέρος της έκθεσης που τιτλοφορείται «Μέτρα ασφάλειας - Αιτία ατυχήματος» αναγράφονται, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: «.κατά την εκτίμηση μας το ατύχημα θα μπορούσε να αποφευχθεί εάν: · Ο τραυματίας ήταν πιο προσεκτικός · Η εκτίμηση κινδύνου που έγινε για τους χώρους των εγκαταστάσεων της εταιρείας συμπεριλάμβανε τις πηγές κινδύνου/κινδύνους στους χώρους όπου έγινε το ατύχημα καθώς επίσης και τις δραστηριότητες του ηλεκτρολόγου ή άλλων εργασιών συντήρησης. · Μετά την πιο πάνω αναφερόμενη εκτίμηση, οι μέθοδοι εργασίας και παραγωγής που εφαρμόζονταν από την εταιρεία, εξασφάλιζαν βελτίωση του επιπέδου προστασίας της ασφάλειας και υγείας των εργοδοτούμενων. · Ο βοηθός του [Ενάγοντα] βρισκόταν στον χώρο όπου γίνονταν οι εργασίες την ώρα του ατυχήματος. · Υπήρχε ασφαλής πρόσβαση στον χώρο εργασίας.» Αυτή είναι, συνοπτικά, η μαρτυρία του ΜΥ
  11. ΜΥ
  12. Τελευταίος μάρτυρας ήταν ο Δρ Ηλίας Γεωργίου, ειδικός χειρούργος ορθοπεδικός (Τεκμήριο 31). Στα πλαίσια της μαρτυρίας του, ο ΜΥ2 παρουσίασε ιατρική έκθεση που ετοίμασε ημερομηνίας 29.4.2013 (Τεκμήριο 32), το περιεχόμενο της οποίας υιοθέτησε. Για σκοπούς ετοιμασίας της έκθεσης του είχε εξετάσει τον Ενάγοντα στις 19.4.
  13. Στην έκθεση του, Τεκμήριο 32, ο ΜΥ2 αναφέρει μεταξύ άλλων τα εξής: «ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ: Εξέταση μαγνητικής τομογραφίας ημερ. 4/4/
  14. Συνοδευτική ακτινολογική έκθεση του ακτινολόγου Γ. Βορκά. Η εξέταση ευρίσκεται καταγεγραμμένη σε δίσκο ηλεκτρονικού υπολογιστή. Στην ιατρική του έκθεση ο ιατρός ακτινολόγος Γ. Βορκάς καταγράφει ολική ρήξη υπερακάνθιου, υπακάνθιου και υποπλατίου τενόντων. Ταυτόχρονα υπάρχει καταγραφή για συλλογή υγρού, τενοντίτιδα, εκφυλιστικών αλλοιώσεων της ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης και κυρτής διαμόρφωσης του ακρωμίου. Απουσία εικόνας οστικού οιδήματος ή κατάγματος στην άρθρωση του ώμου. Ουδεμία αναφορά από τον ακτινολόγο ιατρό περί του εάν τα ευρήματα αυτά είναι τραυματικής μορφής ή εκφυλιστικής φύσης. [.]
  15. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ-ΠΕΡΙΛΗΨΗ: 1) Βασικό σημείο αναφοράς στην παρούσα περίπτωση είναι το εάν τα ευρήματα μαγνητικής τομογραφίας δεξιού ώμου [.] είναι τραυματικής αιτιολογίας ή χρόνιας εκφυλιστικής αιτιολογίας. Υπάρχουν καταγεγραμμένα ευρήματα χρονιότητας από τον ειδικό ακτινολόγο (εκφυλιστικές αλλοιώσεις ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης, κυρτή διαμόρφωση του ακρωμίου, απουσία οστικού οιδήματος ή κατάγματος). 2) Τα πιο πάνω ευρήματα αναμφίβολα είναι ευρήματα χρονιότητας. Όμως απαιτείται σαφής ακτινολογική γνωμάτευση και αιτιολόγηση της ρήξης τενόντων. 3) Δυστυχώς δεν κατέστη κατορθωτό όπως ληφθεί γνωμάτευση από ειδικό ακτινολόγο λόγω της απαίτησης [του Ενάγοντα] για επιστροφή του ηλεκτρονικού δίσκου απεικόνισης. 4) Συνίσταται όπως ειδικός ακτινολόγος γνωματεύσει επί του σαφούς ερωτήματος που τίθεται, μετά από δική του μελέτη των απεικονιζόμενων σε ηλεκτρονικό δίσκο ακτινολογικών ευρημάτων. 5) Εισηγούμαι όπως μου δοθεί η ακτινολογική έκθεση του ειδικού ακτινολόγου με τα ευρήματα του και εκφράζω την προθυμία μου όπως προβώ σε συμπληρωματική γραπτή αναφορά.» Να προσθέσω ότι, τόσο στη μαρτυρία του όσο και στην έκθεση του, ο ΜΥ2 κάνει αναφορά σε μια έκθεση του ακτινολόγου Γ. Βορκά. Τέτοια έκθεση δεν έχει παρουσιαστεί. Ζητήθηκε από τον ΜΥ2 να τοποθετηθεί σε σχέση με την έκθεση του ακτινολόγου Δρ. Χαράλαμπου Οικονομίδη, Τεκμήριο
  16. Ο ΜΥ2 σημείωσε ότι στην έκθεση εκείνη υπάρχει αναφορά σε χρόνια αρθροπάθεια που εξήγησε ότι είναι αποτέλεσμα φθοράς που δημιουργείται από το χρόνο. Σε σχέση με την αναφορά στην εν λόγω έκθεση ότι «πιθανότατα σε προϋπάρχον σύνδρομο πρόσκρουσης», ο ΜΥ2 ανέφερε ότι «αυτό το σύνδρομο λέγεται και σύνδρομο τριβής [.] χαρακτηρίζεται από το ότι είναι σύνδρομο χρονιότητας φυσικής, μέσω του χρόνου φθοράς των τεσσάρων τενόντων του στροφικού πετάλου που διέρχεται από τρία στάδια.» Ερωτήθηκε επίσης ο ΜΥ2 ποια ήταν κατά την άποψη του η αιτία της ρήξης rotator cuff. Ο ΜΥ2 απάντησε ότι: «Κατά τη δική μου εκτίμηση και στηριζόμενος και στη νεότερη πληροφόρηση ότι πριν από αυτό το ατύχημα είχε το σύνδρομο rotator cuff, δηλαδή το σύνδρομο πρόσκρουσης ή τριβής, η σημερινή κατάσταση που ερωτώμαι οφείλεται αναμφίβολα μερικώς στην προϋπάρχουσα κατάσταση και μερικώς στο υπό εξέταση ατύχημα.» Σε σχέση με την «δικαιολογημένη αναρρωτική άδεια σε περιπτώσεις τραυματισμού όπως αυτού που παρουσίαζε ο Ενάγοντας» και υποβολή σε εγχείρηση, ο ΜΥ2 ανέφερε ότι «κατά κανόνα λογική αναγκαία περίοδος μετεγχειρητικά είναι διαρκείας 3-4 μηνών.» Το γεγονός ότι ο Ενάγοντας εργαζόταν ως ηλεκτρολόγος δεν αλλάζει αυτό το χρονικό διάστημα γιατί «με το να παραμένω σπίτι καθήμενος μάλλον χειροτερεύω τη δυσκαμψία του ώμου, με το να κινώ το χέρι μου εργαζόμενος βοηθώ περαιτέρω τη βελτίωση αν δεν είναι πλήρης.» Κατά την άποψη του ΜΥ2 ο αριθμός των φυσιοθεραπειών στις οποίες υποβλήθηκε ο Ενάγοντας ήταν υπερβολικός. Χαρακτήρισε την επέμβαση συρραφής τενόντων ως «μια απλή επέμβαση ρουτίνας. Χωρίς ιδιαίτερο βαθμό σοβαρότητας.» Υποστηρίζοντας τη θέση του περί ύπαρξης χρόνιου συνδρόμου πρόσκρουσης, ο ΜΥ2 ανέφερε ότι: «Καταρχής αναφορικά με το βάζει πρίζες, αλλάζει μια λάμπα κτλ αυτό δεν το θεωρώ χειρωνακτική εργασία, χείραξ [.], είναι αυτός που επιτελεί βαριά χειρωνακτική εργασία, ανασήκωση μεγάλων βαρών κτλ. Το γεγονός ότι επαρουσίασε συμπτώματα το '09 για τα οποία πήρε και άδεια τρεις μήνες περίπου, δείχνει ότι υπήρξε αυτή η έξαψη του συνδρόμου πρόσκρουσης χωρίς ρηκτό τραυματισμό. Δηλαδή πιθανολόγω ότι τη συγκεκριμένη περίοδο ασχολήθηκε με κάτι αρκετά πιο βαρετό, δηλαδή βαριά εργασία από τη συνήθη που δεν παρουσίαζε.» Να σημειώσω ότι ο ΜΥ2 αναφέρθηκε σε κάποιες άδειες ασθενείας του Ενάγοντα, που επίσης δεν παρουσιάστηκαν. Αυτή ήταν η μαρτυρία που έχει παρουσιαστεί στα πλαίσια της δίκης. Τελικές αγορεύσεις. Μετά την παρουσίαση της μαρτυρίας, οι συνήγοροι της κάθε πλευράς παρουσίασαν γραπτές τελικές αγορεύσεις με τις θέσεις και εισηγήσεις τους. Έχω μελετήσει τόσο τις τελικές αγορεύσεις όσο και τη νομολογία στην οποία παραπέμπουν οι συνήγοροι της κάθε πλευράς. Ο συνήγορος του Ενάγοντα, στην τελική του αγόρευση εισηγήθηκε ότι τα γεγονότα της υπόθεσης δείχνουν ότι η Εναγόμενη εταιρεία δεν ενήργησε σύμφωνα με την υποχρέωση επιμέλειας που έχει ένας εργοδότης προς εργοδοτούμενους και ότι αυτός ήταν ο λόγος που συνέβη το επίδικο ατύχημα. Εισηγήθηκε επίσης ότι δεν υπήρχε συντρέχουσα αμέλεια από την πλευρά του Ενάγοντα. Συνεπώς αποκλειστική ευθύνη για το ατύχημα φέρει η Εναγόμενη. Η θέση του είναι ότι οι σωματικές βλάβες που ισχυρίζεται ο Ενάγοντας τεκμηριώνονται από την μαρτυρία που έχει παρουσιάσει η πλευρά τους. Αντίθετα, η πλευρά της Εναγόμενης εταιρείας, μεταξύ άλλων, εισηγείται ότι κανένα εκ του νόμου καθήκον παραβίασε η Εναγόμενη ούτε επέδειξε αμέλεια και, συνεπώς καμία ευθύνη φέρει για το επίδικο ατύχημα. Αμφισβητεί επίσης ότι έχουν αποδειχθεί τα ποσά που διεκδικεί ο Ενάγοντας ως ειδικές ζημιές. Αξιολόγηση. Κατά την ακροαματική διαδικασία, παρακολούθησα με προσοχή όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον μου. Εξέτασα τόσο τη στάση και συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα όσο και το περιεχόμενο της μαρτυρίας τους. Γνωρίζω ότι η αξιολόγηση του κάθε μάρτυρα είναι ατομική και γίνεται με βάση το περιεχόμενό της, την ποιότητά της και την πειστικότητά της, όμως τα όσα αναφέρει κάθε μάρτυρας πρέπει να συναρτώνται, να αντιπαραβάλλονται και να συγκρίνονται με τα λεγόμενα των υπόλοιπων μαρτύρων για να διερευνάται η αντικειμενικότητα των εκατέρωθεν εκδοχών[1]. Η αξιολόγηση γίνεται με γνώμονα το ότι η μαρτυρία που παρουσιάζεται κρίνεται με βάση το συνολικό πλαίσιο της μαρτυρίας που παρουσιάζεται κατά τη δίκη. Τα ουσιώδη γεγονότα που περιβάλλουν τα επίδικα θέματα μπορούν να εξαχθούν από την σύγκριση, σύγκλιση και αντιπαραβολή όλου του φάσματος της μαρτυρίας όπως αυτή έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου, από την σκοπιά που ο κάθε μάρτυρας έχει αντιληφθεί τα γεγονότα και στο βαθμό που εμπλέκεται σε αυτά[2]. Πριν ξεκινήσω την αξιολόγηση του κάθε μάρτυρα, πρέπει να σημειώσω το εξής. Από την πιο πάνω συνοπτική μου αναφορά σε σχέση με τη μαρτυρία προκύπτει ότι δεν υπάρχει ουσιαστική διαφωνία σε σχέση με τα γεγονότα. Αναφορικά με τον τρόπο που συνέβη το επίδικο ατύχημα η μόνη άμεση μαρτυρία προέρχεται από τον ίδιο τον Ενάγοντα, αφού κανένα άλλο πρόσωπο ήταν παρών. Ούτε εντοπίζεται διαφωνία σε σχέση με τη διαμόρφωση του χώρου στον οποίο συνέβη το ατύχημα. Εξ άλλου ο χώρος και η διαμόρφωση του αποτυπώνονται και στις φωτογραφίες που συνοδεύουν την έκθεση του Επιθεωρητή Τμήματος Εργασίας ΜΕ2, Τεκμήριο
  17. Οι φωτογραφίες αυτές συνιστούν πραγματική μαρτυρία και λειτουργούν ως οδηγός για την αξιολόγηση. Η ουσιαστική διαφωνία των μερών έγκειται στο θέμα της ευθύνης. Επίσης διαφωνία υπάρχει αναφορικά με το κατά πόσο οι βλάβες που επικαλείται ο Ενάγοντας οφείλονταν στο ατύχημα ή αν κάποιες από αυτές τις βλάβες ήταν προϋπάρχουσες, αποτέλεσμα χρόνιας εκφυλιστικής κατάστασης. Διαφωνία εντοπίζεται και σε σχέση με κάποιες από τις ειδικές ζημιές που διεκδικούνται. Ενάγοντας/ΜΕ
  18. Με αυτά τα δεδομένα ξεκινώ από την αξιολόγηση της μαρτυρίας του Ενάγοντα, ο οποίος άφησε θετική εντύπωση ως μάρτυρας. Όπως έχω ήδη σημειώσει, η δική του μαρτυρία είναι η μοναδική αναφορικά με τον τρόπο που έχει συμβεί το επίδικο ατύχημα. Στα όσα σχετικά κατέθεσε παρέμεινε σταθερός, τόσο κατά την κυρίως εξέταση όσο και κατά την αντεξέταση, χωρίς αντιφάσεις ή ασυνέπειες. Περαιτέρω, τα όσα κατέθεσε και η περιγραφή του συνάδουν με τις φωτογραφίες του χώρου αλλά και με τις εκδοχές και περιγραφές του ΜΕ2 και του ΜΥ1, όσο και με το περιεχόμενο της έκθεσης που είχε ετοιμαστεί με πρωτοβουλία της Εναγόμενης Τεκμήριο
  19. Σε σχέση με τους τραυματισμούς που ισχυρίζεται, επί ιατρικών και φυσιοθεραπευτικών θεμάτων ουσιαστικά η υπόθεση του στηρίζεται στην υπόλοιπη σχετική μαρτυρία των ΜΕ3 και ΜΕ
  20. Οι αναφορές του στον πόνο που αισθάνθηκε και την μετέπειτα ταλαιπωρία που περίγραψε ήταν πειστικές ενώ δεν διέκρινα υπερβολές στις αναφορές του. Για τα εισοδήματα του, παρουσίασε έγγραφα τα οποία επικαλέστηκε ενώ αναφορικά με τα εισοδήματα από μουσικές εκδηλώσεις στα οποία αναφέρθηκε, εξήγησε ότι δεν μπορεί να υποστηρίξει τις δικές του αναφορές με έγγραφα. Κρίνω ότι ο Ενάγοντας ήταν μάρτυρας αξιόπιστος και αποδέχομαι τη μαρτυρία του. ΜΕ
  21. Προχωρώ στον ΜΕ2, επιθεωρητή του Γραφείου Επιθεώρηση Εργασίας Λεμεσού. Πρόκειται για μάρτυρα που θεωρώ αξιόπιστο. Είναι πρόσωπο ανεξάρτητο, χωρίς συμφέρον στην υπόθεση ή οποιαδήποτε σχέση με τα μέρη. Παρουσίασε την έκθεση του Τεκμήριο 22 και εξήγησε με σαφήνεια και καθαρότητα τα όσα εκεί καταγράφει. Εξήγησε με αναφορά στις φωτογραφίες που αποτελούν μέρος της έκθεσης, τις δικές του ενέργειες, τις διαπιστώσεις και συμπεράσματα του. Στα πλαίσια της αντεξέτασης, οι ερωτήσεις που του τέθηκαν είχαν μάλλον διευκρινιστικό χαρακτήρα και ο μάρτυρας απαντούσε με αμεσότητα και εμπεριστατωμένα. Εν όψει των πιο πάνω διαπιστώσεων, αποδέχομαι τη μαρτυρία του και τις διαπιστώσεις που καταγράφει στην έκθεση του Τεκμήριο
  22. ΜΕ
  23. Αξιόπιστος θεωρώ ότι ήταν και ο ΜΕ3, φυσιοθεραπευτής. Δεν διέκρινα οτιδήποτε κατά τη διάρκεια της μαρτυρίας του που να θέτει σε αμφισβήτηση την αλήθεια της. Ήταν σαφής, συνεπής και πειστικός στις απαντήσεις του, απάντησε με πληρότητα όλες τις ερωτήσεις που του τέθηκαν. Εξήγησε αναλυτικά τη διαδικασία που ακολουθήθηκε στις θεραπείες του Ενάγοντα και η ορθότητα του τρόπου που ενήργησε ως φυσιοθεραπευτής και κινησιοθεραπευτής δεν έχει αμφισβητηθεί ούτε έχει αντικρουστεί με οποιαδήποτε άλλη μαρτυρία. Αποδέχομαι επομένως τη μαρτυρία του. ΜΕ
  24. Προχωρώ στον τελευταίο μάρτυρα για την πλευρά του Ενάγοντα, τον ειδικό ορθοπεδικό ΜΕ4, που εργάζεται ως ιδιώτης γιατρός από το
  25. Να σημειώσω ότι η ιδιότητα του μάρτυρα αυτού δεν έχει αμφισβητηθεί. Κρίνω ότι είναι μάρτυρας αξιόπιστος. Η μαρτυρία του είχε συνοχή, εξήγησε τα ζητήματα που εμπίπτουν στην πραγματογνωμοσύνη του με σαφήνεια και οι απαντήσεις του ήταν εμπεριστατωμένες και λογικές. Καθ' όλη τη διάρκεια της μαρτυρίας του παρέμεινε σταθερός στις θέσεις του και στα όσα κατέγραψε στην ιατρική του έκθεση Τεκμήριο
  26. Συνεπώς αποδέχομαι τη μαρτυρία του καθώς και τις ενέργειες και διαπιστώσεις που καταγράφει στην έκθεση του. ΜΥ
  27. Σε σχέση με τη μαρτυρία που παρουσίασε η πλευρά της Εναγόμενης εταιρείας ξεκινώ από τον ΜΥ1 κ. Κωνσταντίνο Χριστοδούλου, λειτουργό ασφάλειας και υγείας της εταιρείας τα τελευταία 20 χρόνια περίπου. Σε γενικές γραμμές θεωρώ ότι ήταν μάρτυρας αξιόπιστος. Αναφέρθηκε στα πρότυπα ασφάλειας και υγείας που ακολουθεί η Εναγόμενη εταιρεία και στην εκπαίδευση του προσωπικού σε συναφή θέματα. Ανέφερε επίσης ότι η εταιρεία δίνει μεγάλη σημασία σε θέματα ασφάλειας όμως, με ειλικρίνεια ανέφερε ότι δεν υπήρχε γραπτή εκτίμηση κινδύνων για την εργασία που εκτελούσε ο Ενάγοντας κατά τον χρόνο του ατυχήματος. Η δική του θέση ήταν ότι δεν χρειαζόταν τέτοια εκτίμηση για αυτή την εργασία. Αναφέρθηκε και παρουσίασε και έκθεση που είχε ετοιμαστεί από ιδιωτική εταιρεία σε σχέση με το ατύχημα, Τεκμήριο
  28. Με αυτή την έκθεση θα ασχοληθώ στην συνέχεια. Θεωρώ ότι στις αναφορές του στα πιο πάνω γεγονότα ήταν ειλικρινής και αποδέχομαι αυτό το μέρος της μαρτυρίας του. Σε διάφορα σημεία της μαρτυρίας του εξέφρασε τις απόψεις του σε σχέση με αμέλεια που θεωρεί ότι επέδειξε ο Ενάγοντας καθώς και για την έλλειψη αμέλειας από πλευράς της Εναγόμενης εταιρείας. Αυτά είναι ζητήματα για τα οποία τελική κρίση θα εκφράσει το Δικαστήριο οπόταν αυτές οι απόψεις του δεν έχουν ληφθεί υπόψη κατά τη διαμόρφωση του αποτελέσματος. ΜΥ
  29. Τελευταίος μάρτυρας ήταν ο χειρούργος ορθοπεδικός Δρ. Ηλίας Γεωργίου, του οποίου η πραγματογνωμοσύνη δεν έχει αμφισβητηθεί. Για τον συγκεκριμένο μάρτυρα, θεωρώ ότι ήταν μάρτυρας της αλήθειας που είχε πρόθεση και προσπάθησε να βοηθήσει το Δικαστήριο με τις ειδικές γνώσεις που διαθέτει λόγω της ειδικότητας του. Όμως, έχοντας εξετάσει το περιεχόμενο της μαρτυρίας του, καταλήγω ότι δεν είναι ιδιαίτερα βοηθητική. Πέραν των γενικών πληροφοριών σε σχέση με τη δομή των τενόντων και οστών του ώμου, επί του επίδικου ατυχήματος και του ιδίου του Ενάγοντα, θεωρώ ότι η μαρτυρία του δεν διαφώτισε ιδιαίτερα και δεν διευκόλυνε στην απόφαση επί των επίδικων θεμάτων. Στην ίδια την έκθεση του, Τεκμήριο 32, ο ΜΥ2 αναφέρει ότι δεν μπορεί να εκφράσει κάποια συγκεκριμένη θετική άποψη σε σχέση με την αιτία πρόκλησης του τραυματισμού διότι δεν είχε στη διάθεση του σαφή ακτινολογική γνωμάτευση και αιτιολόγηση της ρήξης. Προχωρεί σε σύσταση όπως ειδικός ακτινολόγος γνωματεύσει επί του ζητήματος μετά από μελέτη των ακτινολογικών ευρημάτων και ακολούθως ο ίδιος να επανεξετάσει το ζήτημα. Αυτά καταγράφονται στην έκθεση του, Τεκμήριο 32, και έχω παραθέσει πιο πάνω το σχετικό απόσπασμα. Εξέφρασε επίσης την άποψη στα πλαίσια της μαρτυρίας του ότι η ρήξη που υπέστη ο Ενάγοντας οφειλόταν εν μέρει σε προϋπάρχουσα κατάσταση. Η προϋπάρχουσα κατάσταση ήταν, κατά τον μάρτυρα, το σύνδρομο rotator cuff το οποίο επεξήγησε με λεπτομέρεια. Όμως η άποψη του για την ύπαρξη αυτής της προϋπάρχουσας κατάστασης βασίζεται σε ενημέρωση που έλαβε ότι το 2009 ο Ενάγοντας είχε παρουσιάσει συμπτώματα ένεκα του συνδρόμου rotator cuff. Αυτό όμως είναι κάτι θεωρητικό και αφορά, ουσιαστικά, πιθανολόγηση ή εικασία από την πλευρά του μάρτυρα. Θετική μαρτυρία ότι ο Ενάγοντας πράγματι παρουσίαζε αυτό το σύνδρομο, και μάλιστα από το 2009 δεν τέθηκε ενώπιον μου. Απεικονιστικές ή άλλες εξετάσεις ή κάποια θετική μαρτυρία εκείνης της περιόδου δεν υπάρχει. Συνεπώς το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει ο ΜΥ2 βασίζεται σε στοιχεία που δεν είναι δεδομένα ή, τουλάχιστον, που δεν υποστηρίζονται από συγκεκριμένη, σαφή και θετική μαρτυρία. Ενόψει αυτών, θεωρώ ότι θα ήταν ακροσφαλές να αποδεχτώ αυτή την άποψη του ΜΥ
  30. Τεκμήριο
  31. Πριν ολοκληρώσω με την αξιολόγηση της μαρτυρίας θα αναφερθώ και στην έκθεση του ακτινολόγου Δρ. Χαράλαμπου Οικονομίδη, Τεκμήριο
  32. Αναφορές στο περιεχόμενο της γίνονται πιο πάνω. Δεν έχει αμφισβητηθεί ότι το εν λόγω πρόσωπο έχει εκδώσει αυτή την έκθεση. Είναι γεγονός ότι ο συντάκτης δεν έχει κληθεί να δώσει μαρτυρία στο Δικαστήριο. Επί της ουσίας της έκθεσης του, σημειώνω ότι η πλευρά της Εναγόμενης δεν έχει αμφισβητήσει την διενέργεια της εξέτασης MRI ούτε αμφισβητήθηκε ότι έχει εκδοθεί η συγκεκριμένη έκθεση με το αυτό περιεχόμενο. Μάλιστα, ο ΜΥ2 στα πλαίσια της δικής του μαρτυρίας αναφέρθηκε και σχολίασε το περιεχόμενο της και τα όσα εκεί καταγράφονται. Σε κάθε περίπτωση, δεν έχω αποδώσει ιδιαίτερη βαρύτητα στις διαπιστώσεις που ο συντάκτης καταγράφει, ούτε και έχουν καθορίσει το αποτέλεσμα της απόφασης. Η πλευρά του Ενάγοντα έχει παρουσιάσει άμεση μαρτυρία σε σχέση με την κατάσταση και εικόνα του ώμου και του επίδικου τραύματος μέσω του ΜΕ3 που διενήργησε τη χειρουργική επέμβαση. Στα πλαίσια της μαρτυρίας του ο ΜΕ3 αναφέρθηκε και αντεξετάστηκε σε σχέση με τις διαπιστώσεις του αναφορικά με την κατάσταση του ώμου όπως την είδε κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης. Τεκμήριο
  33. Τέλος, το Τεκμήριο 30 έχει παρουσιαστεί από τον ΜΥ1 κατά τη διάρκεια της μαρτυρίας του. Όπως εξήγησε ο ΜΥ1 και όπως προκύπτει από το κείμενο του εν λόγω εγγράφου πρόκειται για έκθεση που ετοιμάστηκε από εταιρεία στην οποία είχε ανατεθεί από την πλευρά της Εναγόμενης εταιρείας να εξετάσει το επίδικο ατύχημα. Ούτε η ύπαρξη ούτε και το περιεχόμενο του εγγράφου αυτού αμφισβητήθηκαν στο στάδιο της αντεξέτασης του ΜΥ
  34. Είναι δεδομένο ότι δεν δόθηκε μαρτυρία από τον συντάκτη του εγγράφου όμως θεωρώ ότι, από τη στιγμή που παρουσίασε το έγγραφο αυτό η πλευρά της Εναγόμενης, δεν μπορεί να αρνείται τα όσα εκεί καταγράφονται, περιλαμβανομένων των διαπιστώσεων σε σχέση με «Μέτρα ασφαλείας - αιτία ατυχήματος». Έχω παραθέσει πιο πάνω το σχετικό απόσπασμα από το κείμενο του εγγράφου. Αυτά αναφορικά με την αξιολόγηση της μαρτυρίας που τέθηκε ενώπιον μου. Ευρήματα. Στη βάση της πιο πάνω αξιολόγησης της μαρτυρίας, καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα αναφορικά με τα ουσιώδη γεγονότα που περιβάλλουν την υπόθεση. Αυτά είναι επιπρόσθετα των παραδεκτών γεγονότων τα οποία έχω παραθέσει στην αρχή της απόφασης μου, καθώς και της πραγματικής μαρτυρίας, των φωτογραφιών Τεκμήριο
  35. 1 Ο Ενάγοντας εργοδοτείτο από την Εναγόμενη εταιρεία από το 1992 και εκτελούσε καθήκοντα ηλεκτρολόγου. Πριν το επίδικο ατύχημα ήταν ο μοναδικός ηλεκτρολόγος της εταιρείας. Δεν υπήρχε τακτικός βοηθός ηλεκτρολόγου, όμως κάποιες φορές οριζόταν άτομο να ενεργεί ως βοηθός του για συγκεκριμένες εργασίες. 2 Κατά τον χρόνο του ατυχήματος, ο ακάθαρτος βασικός μηνιαίος μισθός του Ενάγοντα ανερχόταν σε €1.402,78 πλέον τιμαριθμικό επίδομα €446, 36 (Τεκμήρια 3 και 14). Λάμβανε επιπλέον αμοιβή για υπερωριακή απασχόληση, το ποσό της οποίας δεν ήταν σταθερό και διαμορφωνόταν ανάλογα με τις ανάγκες της Εναγόμενης σε υπερωριακή εργασία. 3 Μετά την επιστροφή του Ενάγοντα στην εργασίας κατόπιν του επίδικου ατυχήματος, η εταιρεία προσέλαβε και δεύτερο ηλεκτρολόγο οπόταν δεν υπήρχε πλέον ανάγκη για υπερωριακή εργασία του Ενάγοντα. 4 Κατά τον χρόνο του ατυχήματος, στον ελεύθερο του χρόνο, ο Ενάγοντας εργαζόταν και ως μουσικός. Η ενασχόληση του αυτή ήταν περιστασιακή και του απέφερε εισοδήματα τα οποία δεν ήταν σταθερά. 5 Κατά τη διάρκεια της εργοδότησης του ο Ενάγοντας είχε παρακολουθήσει διάφορα σεμινάρια επιμόρφωσης μεταξύ των οποίων σεμινάρια με θεματολογία ως αποτυπώνεται στα Τεκμήρια 15, 16, 17, 18 και 19, που περιγράφω πιο πάνω. 6 Στις 13.3.2013 ο Ενάγοντας έλαβε οδηγίες από το Τμήμα Συντήρησης της Εναγόμενης εταιρείας να μεταβεί σε εργοστάσιο της εταιρείας όπου παρασκευάζονταν φάρμακα και να αντικαταστήσει καμένους και ελαττωματικούς λαμπτήρες/φλορέντζες. Για τον σκοπό αυτό του δόθηκε σχεδιάγραμμα με τους λαμπτήρες/φλορέντζες που έπρεπε να αντικατασταθούν. Πρόκειται για εργασία που έκανε πολλές φορές στα πλαίσια της εργοδότησης του ο Ενάγοντας σε διάφορα εργοστάσια της Εναγόμενης εταιρείας. 7 Δεν δόθηκαν στον Ενάγοντα ειδικές οδηγίες για τον τρόπο εκτέλεσης της συγκεκριμένης εργασίας. 8 Την επίδικη ημέρα για την εν λόγω εργασία ανατέθηκε σε άλλο υπάλληλο της εταιρείας να ενεργεί ως βοηθός του Ενάγοντα. 9 Ο Ενάγοντας εφοδιάστηκε με καινούργιους λαμπτήρες/φλορέντζες και άλλα εργαλεία και μετέβηκε στο χώρο όπου θα εκτελούσε την εργασία. 10 Συγκεκριμένα, μετέβηκε σε χώρο μεσοπατώματος/μηχανολογικού ορόφου, που βρισκόταν πάνω από το ταβάνι του εργοστασίου και κάτω την οροφή του κτιρίου. 11 Στον χώρο αυτό είχαν πρόσβαση μόνο τεχνικοί. Ήταν σημαδεμένοι οι κεντρικοί διάδρομοι διακίνησης όμως δεν υπήρχε σηματοδότηση στα σημεία που βρίσκονταν οι φλορέντζες και που εκτελούσε την εργασία του ο Ενάγοντας. Ο τρόπος που ο Ενάγοντας προσέγγισε το σημείο της φλορέντζας που έπρεπε να αλλαχθεί ήταν ο μοναδικός διαθέσιμος. 12 Η κάθε φλορέντζα ήταν ενσωματωμένη σε κινητή μεταλλική κατασκευή/κάλυμμα η οποία «κάθεται» σε μεταλλικό πλαίσιο από λαμαρίνα πάχους 2 χιλιοστών και ύψους 6 εκατοστών. Το μεταλλικό κάλυμμα είχε αντοχή και μπορούσε να κρατήσει το βάρος ενός ανθρώπου. 13 Οι λαμπτήρες/φλορέντζες δεν μπορούσαν να αλλαχθούν από κάτω, από τον χώρο δηλαδή του εργοστασίου γιατί το γυαλί που βρισκόταν στο κάτω μέρος τους ήταν κολλημένο στο πλαίσιο της κάθε φλορέντζας. Αυτό γινόταν για να αποφευχθεί μόλυνση του χώρου του εργοστασίου, σαν θέμα καλής πρακτικής στη φαρμακοβιομηχανία. 14 Στον χώρο πάνω από τον λαμπτήρα/φλορέντζα που έγινε το ατύχημα, σε απόσταση περίπου 70 εκατοστά, βρισκόταν φουγάρο διαμέτρου περί τα 40 εκατοστά. 15 Ο Ενάγοντας έσκυψε για να περάσει κάτω από το φουγάρο και να προσεγγίσει την φλορέντζα. Είχε μαζί του εργαλεία για την αφαίρεση του πλαισίου της φλωρέντζας. 16 Άνοιξε το μεταλλικό πλαίσιο της φλορέντζας, αφαίρεσε το μεταλλικό κάλυμμα και το τοποθέτησε στο πάλι. Ακολούθως αφαίρεσε τους καμένους λαμπτήρες. 17 Απομακρύνθηκε από το σημείο έχοντας μαζί του τους καμένους λαμπτήρες, με σκοπό να φέρει τους νέους λαμπτήρες και άλλα εργαλεία που χρειαζόταν για τοποθέτηση τους. Πριν απομακρυνθεί δεν επανατοποθέτησε το κάλυμμα στο πλαίσια. Στο μεταλλικό πλαίσιο είχε παραμείνει μόνο η γυάλινη βάση που χώριζε την φλορέντζα από τον χώρο του εργοστασίου που βρισκόταν από κάτω. 18 Επιστρέφοντας στο σημείο, κρατούσε τα τους νέους λαμπτήρες και σχετικά εργαλεία. Έσκυψε προσπαθώντας να περάσει ξανά κάτω από το φουγάρο ώστε να προσεγγίσει την φλορέντζα. 19 Στην προσπάθεια του αυτή, έχασε την ισορροπία του και πάτησε στο γυάλινο κάλυμμα που είχε παραμείνει στο μεταλλικό πλαίσιο της φλορέντζας. Ως αποτέλεσμα το γυάλινο κάλυμμα έσπασε και ο Ενάγοντας έπεσε με τα δύο του πόδια στο κενό. Κατά την πτώση, άνοιξε τα χέρια του για να μην βρεθεί στο κενό με αποτέλεσμα να στηρίζεται από τους ώμους ενώ τα πόδια του να είναι στο κενό. Όταν συνέβη αυτό, το δεξί του χέρι κτύπησε πάνω στην κάθετη λαμαρίνα με αποτέλεσμα να τραυματιστούν οι τένοντες του δεξιού ώμου πάνω στο μεταλλικό πλαίσιο. 20 Κατά τον χρόνο του ατυχήματος, ο βοηθός αυτός δεν βρισκόταν στο σημείο αλλά είχε μεταβεί σε άλλο χώρο του εργοστασίου. 21 Ο Ενάγοντας κατάφερε και βγήκε από την τρύπα στην οποία βρισκόταν και έγινε αντιληπτός από συνάδελφο του ο οποίος τον μετέφερε στο Γενικό Νοσοκομείου Λεμεσού. 22 Στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού, του παρασχέθηκαν οι πρώτες βοήθειες και του δόθηκε άδεια ασθενείας μέχρι 15.3.
  36. 23 Στις 15.3.2013 ο Ενάγοντας επισκέφθηκε τον φυσιοθεραπευτή-κινησιοθεραπευτή ΜΕ
  37. Ο ΜΕ3 δεν γνώριζε τον Ενάγοντα προηγουμένως. Κατά την πρώτη επίσκεψη παρουσίαζε οξύ πόνο στον ώμο, η κινητικότητα του ώμου ήταν μειωμένη και ο ώμος ήταν οιδηματικός και πρησμένος. 24 Στις 16.3.2013 ο Ενάγοντας επισκέφθηκε τον Δρ. Σίμο Ιωάννου ΜΕ4 ο οποίος του χορήγησε περαιτέρω άδεια ασθενείας μέχρι 8.4.
  38. Κατά την επίσκεψη εκείνη ο ΜΕ4 συνέστησε φαρμακευτική και φυσιοθεραπευτική αγωγή (σχετικό το Τεκμήριο 7). 25 Κατόπιν συνεννόησης του ΜΕ2 και του ΜΕ3, από τις 15.3.2013 μέχρι τις 29.3.2013, ο Ενάγοντας παρακολούθησε 10 συνεδρίες φυσιοθεραπείας με τον ΜΕ3, κατά τις ημερομηνίας που καταγράφονται στο Τεκμήριο
  39. 26 Επειδή οι πόνοι του Ενάγοντα δεν υποχωρούσαν, ο ΜΕ4 τον παρέπεμψε σε εξέταση MRI η οποία διενεργήθηκε στις 4.4.
  40. Για την εξέταση αυτή πλήρωσε €190 (Τεκμήριο 6). Σε συνέχεια της εν λόγω εξέτασης ο ακτινολόγος Δρ. Χαράλαμπος Οικονομίδης ετοίμασε σχετική έκθεση, ημερομηνίας 26.5.2013, Τεκμήριο 23, με περιεχόμενο όπως αναφέρω πιο πάνω. 27 Στις 17.4.2013 η Εναγόμενη εταιρεία γνωστοποίησε το επίδικο ατύχημα στο Επαρχιακό Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας Λεμεσού. Επισκέφθηκε τον χώρο του εργοστασίου ο επιθεωρητής ΜΕ2 ο οποίος, κατόπιν της επιθεώρησης που διενήργησε ετοίμασε την έκθεση, Τεκμήριο
  41. 28 Οι ενέργειες στις οποίες προέβη στα πλαίσια της διερεύνησης του, όπως καταγράφονται στην έκθεση Τεκμήριο 22 συνιστούν και δικά που ευρήματα. Επίσης, συνιστούν δικά μου ευρήματα οι παρατηρήσεις που καταγράφει στην έκθεση του υπο τις παραγράφους
(1)-
(4)όπως τις έχω παραθέσει αυτούσιες πιο πάνω. 29 Στις 26.4.2013 ο Ενάγοντας υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση που διενήργησε ο ΜΕ4, αρχικά λαπαροσκοπικά και ακολούθως με κανονική τομή. Κατά τη διάρκεια της επέμβασης ο ΜΕ4 διαπίστωσε πρόσφατη ολική ρήξη υπακάνθιου, υποκάνθιου και υποπλάτιων τενόντων (τενόντων του rotator cuff) και παρουσία σημαντικής υγρικής συλλογής στον υποακρωμιακό/υποδελτοειδή θύλακα. Διαπίστωσε επίσης ότι υπήρχε τενοντίτιδα στον τένοντα του δικεφάλου. Πρόκειται για τένοντα που δεν εμπίπτει στους τένοντες του rotator cuff. 30 Κατά την επέμβαση, ο ΜΕ4 προέβηκε σε συρραφή τενόντων υπερακάνθιου, υπακάνθιου και υποπλάτιου τένοντα και σε τενοτομή μακράς κεφαλής του δικέφαλου μυός. Ο Ενάγοντας κρατήθηκε για νοσηλεία μέχρι τις 27.4.
  1. 31 Ο Ενάγοντας πλήρωσε ποσό €180 για προ-εγχειρητικές εξετάσεις (Τεκμήρια 8 και 9) καθώς και ποσό €3.781 για τη χειρουργική επέμβαση (Τεκμήριο 12). Πλήρωσε επίσης ποσό €52,13 για αντιβιοτική θεραπεία που έλαβε (Τεκμήριο 11). 32 Στις 7.5.2013 ο ΜΕ4 εξέδωσε την ιατρική εξέταση, Τεκμήριο 7, με περιεχόμενο όπως αναφέρω πιο πάνω, σε σχέση με τις ενέργειες και διαπιστώσεις του στην περίπτωση του Ενάγοντα. 33 Στις 8.7.2013 ιδιωτική εταιρεία ετοίμασε την έκθεση Τεκμήριο 30 αναφορικά με το ατύχημα. Το περιεχόμενο της εν λόγω έκθεσης είναι ως το περιγράφω πιο πάνω. Η έκθεση ετοιμάστηκε κατόπιν οδηγιών της ασφαλιστικής εταιρείας της Εναγόμενης εταιρείας. 34 Ο ΜΕ4 χορήγησε στον Ενάγοντα περαιτέρω άδειες ασθενείας μέχρι τις 30.11.2013 (Τεκμήριο 12). Με τη λήξη της άδειας ασθενείας του, ο Ενάγοντας επέστρεψε στην εργασία του και εκτελούσε κανονικά τα πρότερα καθήκοντα του. 35 Μεταξύ 13.5.2013 και 5.7.2013 ο Ενάγοντας παρακολούθησε 40 συνεδρίες φυσιοθεραπείας και κινησιοθεραπείας με τον ΜΕ3 κατά τις ημερομηνίας που καταγράφονται στο Τεκμήριο
  2. Οι φυσιοθεραπείες διακόπηκαν όταν ο ΜΕ3 διαπίστωσε ότι ο Ενάγοντας δεν παρουσίαζε περαιτέρω βελτίωση. 36 Σε σχέση με τις φυσιοθεραπείες που παρακολούθησε ο Ενάγοντας, το συνολικό κόστος ανέρχεται σε €2.
  3. Ποσό €400 αντιστοιχεί στις συνεδρίες που έγιναν πριν την χειρουργική επέμβαση και ποσό €1.600 αντιστοιχεί στις συνεδρίες που έγιναν μετά την χειρουργική επέμβαση. Κατόπιν συμφωνίας μεταξύ του ΜΕ3 και του Ενάγοντα, τα ποσά αυτά θα καταστούν πληρωτέα μετά το πέρας της παρούσας υπόθεσης. 37 Τον Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο 2009 ο Ενάγοντας είχε λάβει άδεια ασθενείας από την εργασία του λόγω θλάσης στον δεξιό ώμο. Μετά την λήξη εκείνης της άδειας ασθενείας είχε επιστρέψει κανονικά στην εργασία του. 38 Το επίδικο ήταν το πρώτο εργατικό ατύχημα στον συγκεκριμένο χώρο/μηχανολογικό όροφο του εργοστασίου της Εναγόμενης εταιρείας. 39 Ο ΜΕ4 είναι ο λειτουργός ασφάλειας και υγείας της Εναγόμενης εταιρείας τα τελευταία 20 περίπου χρόνια. Στα πλαίσια των καθηκόντων του διοργανώνει και διεξάγει σεμινάρια για το προσωπικό της εταιρείες σε σχέση με συναφή θέματα. Ανάλυση. Στη βάση των πιο πάνω ευρημάτων, το επόμενο που πρέπει να εξεταστεί είναι κατά πόσο στοιχειοθετείται η βάση αγωγής που επικαλείται ο Ενάγοντας και τα ποσά που αξιώνει. Βάση αγωγής. Η θέση του Ενάγοντα είναι ότι το επίδικο ατύχημα προκλήθηκε ένεκα της αμέλειας που επέδειξε ο εργοδότης της. Σημειώνω ότι ο Ενάγοντας στην Έκθεση Απαίτησης του, διαζευκτικά ισχυρίζεται παράβαση θέσμιου καθήκοντος από την πλευρά του εργοδότη. Όμως δεν επικαλείται στην Έκθεση Απαίτησης του συγκεκριμένη νομοθεσία τις πρόνοιες της οποίας έχει παραβεί η Εναγόμενη. Στην τελική του αγόρευση ο συνήγορος του Ενάγοντα αναφέρεται για πρώτη φορά στις πρόνοιες του περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Νόμου (Ν. 89(Ι)/96). Όμως όπου μια αγωγή εδράζεται σε παράβαση θέσμιου καθήκοντος είναι αναγκαίο να περιλαμβάνονται στο δικόγραφο οι νομοθετικές πρόνοιες επί των οποίων στηρίζεται ο ισχυρισμός αυτός[3]. Ενόψει αυτής της παράληψης, κρίνω ότι δεν μπορώ να εξετάσω τις εισηγήσεις στην τελική αγόρευση του συνηγόρου του Ενάγοντα. Προχωρώ επομένως να εξετάσω την υπόθεση στη βάση του αστικού αδικήματος της αμέλειας που αποτυπώνεται στο άρθρο 51
(1)του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148. Η συγκεκριμένη διάταξη προνοεί τα ακόλουθα: «Αμέλεια συνίσταται: (α) στην τέλεση πράξης την οποία υπό τις περιστάσεις δεν θα τελούσε λογικό συνετό πρόσωπο ή στην παράλειψη τέλεσης πράξης την οποία υπό τις περιστάσεις τέτοιο πρόσωπο θα τελούσε ή (β) στην παράλειψη καταβολής τέτοιας δεξιότητας ή επιμέλειας για την άσκηση επαγγέλματος, επιτηδεύματος ή ασχολίας όπως ένα λογικό συνετό πρόσωπο, που έχει τα προσόντα για την άσκηση του επαγγέλματος αυτού, επιτηδεύματος αυτού ή ασχολίας θα κατέβαλλε υπό τις περιστάσεις, και στην πρόκληση ζημιάς εξαιτίας αυτής: Νοείται ότι για αυτή δύναται να τύχει αποζημίωσης μόνο το πρόσωπο έναντι του οποίου ο υπαίτιος της αμέλειας υπέχει υποχρέωση, υπό τις περιστάσεις, να μην επιδείξει αμέλεια.» Σε σχέση με τα στοιχεία που συνθέτουν το αστικό αδίκημα της αμέλειας, παραπέμπω στην ακόλουθη ανάλυση από την υπόθεση Στρατμάρκο Λτδ ν Πέτρου Μιχαήλ
(1989)1 ΑΑΔ (Ε) 453: «Αμέλεια είναι, κατά το άρθρο 51 του Νόμου Περί Αστικών Αδικημάτων, που στην ουσία κωδικοποιεί τις αρχές του Κοινού Δικαίου στον κλάδο αυτό, παράβαση καθήκοντος επιμέλειας. Το καθήκον τούτο περιλαμβάνει την επιμέλεια που υποθετικά καταβάλλει ο μέσος λογικός άνθρωπος κάτω από τις ίδιες αντικειμενικές συνθήκες και περιστάσεις που ενήργησε ο εναγόμενος. Βασικό χαρακτηριστικό της αμέλειας είναι, καταρχήν, η έλλειψη της προσήκουσας προσοχής την οποία ο δράστης όφειλε και μπορούσε στις δοσμένες περιστάσεις να καταβάλει για να μην προκαλέσει ζημιά στον πλησίον του. Τα στοιχεία του «μέσου συνετού ανθρώπου» και του «πλησίον» διαγράφουν τα όρια της επιμέλειας την οποία όφειλε να καταβάλει ο εναγόμενος. Η έννοια του καθήκοντος επιμέλειας ολοκληρώνεται με το στοιχείο της δυνατότητας πρόβλεψης, ότι, δηλαδή, η ενεργούμενη παρά το καθήκον επιμέλειας πράξη μπορεί να προκαλέσει το συγκεκριμένο ζημιογόνο αποτέλεσμα»[4]. Ως απόρροια του γενικού καθήκοντος επιμέλειας, κάθε εργοδότης έχει υποχρέωση να παρέχει ασφαλές σύστημα και χώρο εργασίας στους υπαλλήλους του[5]. Ως προς τη φύση και έκταση αυτού του καθήκοντος επιμέλειας του εργοδότη, σχετική είναι η ανάλυση του Ανώτατου Δικαστηρίου στην υπόθεση Κυριάκου ν. Caramondani Bros Limited
(2001)1 ΑΑΔ 219: «Ένα από τα πιο σημαντικά καθήκοντα του εργοδότη, που είναι απόλυτο, απέναντι στους υπαλλήλους του, είναι να τους παρέχει ασφαλή τόπο ή ασφαλές σύστημα εργασίας. Η τάση της νομολογίας τα τελευταία χρόνια ήταν η πλήρης εμπέδωση αυτής της προστασίας των εργαζομένων. Άλλωστε όπως τόνισε ο Πικής, Δ., στην υπόθεση United Brick Works Ltd v. Ευαγγέλου
(1992)1 Α.Α.Δ. 123: "Στην Κύπρο η προστασία των εργαζομένων αποτελεί διακηρυγμένο συνταγματικό στόχο (Άρθρο 9) στο πλαίσιο εξασφάλισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου που αναμφίβολα περιλαμβάνουν και την ασφάλειά του στον τόπο της εργασίας του." Στην Αγγλία, όπου επικρατεί η ίδια τάση, ερμηνεύοντας σχετική νομοθετική πρόνοια στην υπόθεση Larner v. British Steel plc
(1993)ICR 551, το δικαστήριο έκρινε ότι το καθήκον του εργοδότη, που επέβαλλε η παραπάνω πρόνοια, ήταν να προσφέρει και διατηρεί ασφαλή χώρο εργασίας από κινδύνους, ανεξάρτητα αν αυτοί μπορούσαν να προβλεφθούν ή όχι. Η απόφαση επικροτήθηκε στην υπόθεση Mains ν. Uniroyal Englebert Tyres Ltd, ημερ. 1/6/95, από το Court of Session (Εφετείο Σκωτίας). Έτσι η προβλεπτικότητα δε θεωρήθηκε απαραίτητο κριτήριο.» [.] Το καθήκον παροχής ασφαλούς συστήματος εργασίας εκ μέρους του εργοδότη συμπεριλαμβάνει, λοιπόν, και τη λήψη εύλογων μέτρων προς διασφάλιση της επιτήρησης εφαρμογής του όλου συστήματος, μεταξύ των οποίων της επιτήρησης του χώρου και της εποπτείας του όλου συστήματος εργασίας.. Στην προκειμένη περίπτωση, το ατύχημα συνέβη στο χώρο εργασίας του Ενάγοντα, ενώ αυτός εκτελούσε καθήκοντα του ρόλου του, που του είχαν ανατεθεί από τον εργοδότη. Στην προκείμενη περίπτωση συνιστά εύρημα ότι δεν είχε εκπονηθεί μελέτη εκτίμησης κινδύνων και, συνακόλουθα, δεν υπήρχε σύστημα διαχείρισης θεμάτων ασφάλειας & υγείας για τη συγκεκριμένη εργασία[6]. Δεν υπήρχε δηλαδή καταγραφή των εργασιών που έπρεπε να εκτελεστούν, ηλεκτρολογικές, μηχανολογικές και άλλες, στον συγκεκριμένο χώρο. Δεν είχε μελετηθεί ούτε αποφασιστεί με ποιο τρόπο μπορούσαν με ασφάλεια να προσεγγίσουν το σημείο εργοδοτούμενοι της εταιρείας για την ασφαλή εκτέλεση των εργασιών τους. Στην περίπτωση του Ενάγοντα, δεν υπήρχε μελέτη για τον ασφαλή τρόπο προσέγγισης στο σημείο για αλλαγή καμένων ή ελαττωματικών φλορέντζων. Αυτό το γεγονός συνέτεινε στο να μην ληφθούν τα δέοντα μέτρα για πρόληψη και αποφυγή του επίδικου ατυχήματος. Όπως σημείωσε στα πλαίσια της μαρτυρίας του ο ΜΕ2, το κάθε άτομο που βρισκόταν για κάποιο λόγο στον συγκεκριμένο χώρο και εκτελούσε τη συγκεκριμένη εργασία, αυτοσχεδίαζε από που και πως να προσεγγίσει το χώρο. Πρόκειται για χώρο στον οποίο υπήρχε μια συμφόρηση, η διαρρύθμιση ήταν ακανόνιστη και υπήρχα διαφορετικά και εναλλασσόμενα δομικά και μηχανολογικά στοιχεία και εμπόδια. Υπήρχαν τρόποι πρόβλεψης και μετριασμού των κινδύνων. Ο ΜΕ2 είχε εισηγηθεί ότι το ατύχημα θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί και δεν θα συνέβαινε εάν υπήρχε κατασκευή με σκαλοπάτια και μικρή πλατφόρμα πάνω από το φουγάρο που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει ο Ενάγοντας ή ο εκάστοτε εργαζόμενος για να περάσει πάνω από το φουγάρο και να προσεγγίσει το σημείο όπου έπρεπε να εκτελεστεί η εργασία. Η θέση του ΜΥ1 ότι αυτό δεν θα ήταν πρακτικό ή συμφέρον οικονομικά για την Ενάγουσα λόγω της μεγάλης έκτασης και μεγάλου αριθμού φουγάρων και άλλων εμποδίων που βρίσκονταν στον χώρο, δεν μπορεί να αποτελέσει δικαιολογία. Υπενθυμίζω ότι το καθήκον ενός εργοδότη να διασφαλίσει την ασφάλεια των εργοδοτούμενων είναι απόλυτο. Σε κάθε περίπτωση πέραν από αυτή την γενική και ατεκμηρίωτη αναφορά του ΜΥ1 περί μεγάλου κόστους, δεν έχω ενώπιον μου συγκεκριμένα στοιχεία που θα μου επέτρεπαν να εξετάσω κατά πόσο η απαιτούμενη δαπάνη για αντιμετώπιση του κινδύνου θα ήταν δυσανάλογη ως προς το είδος και μέγεθος του κινδύνου[7]. Ούτε το γεγονός ότι παρεχόταν, γενικά, εκπαίδευση στον Ενάγοντα σε θέματα ασφάλειας και υγείας διαφοροποιεί την κατάσταση. Για τον συγκεκριμένο κίνδυνο ή για άλλο παραπλήσιο κίνδυνο, δεν είχε ληφθεί οποιοδήποτε μέτρο ούτε είχαν δοθεί συγκεκριμένες κατευθύνσεις για την εκτέλεση της εργασίας. Το γεγονός ότι είχε ανατεθεί στον Ενάγοντα βοηθός κατά την εκτέλεση της συγκεκριμένης εργασίας και πάλιν δεν διαφοροποιεί τα πράγματα. Όπως έχει επισημάνει και ο ΜΕ2, δεν διαβλέπω με ποιο τρόπο ο βοηθός, ακόμα και αν ήταν στον χώρο όταν έγινε το ατύχημα, θα μπορούσε να εμποδίσει το ατύχημα ή τον τραυματισμό του Ενάγοντα. Ο εργοδότης είχε καθήκον επιμέλειας προς τον εργοδοτούμενο, υπήρχε ο κίνδυνος και υπήρχαν μέτρα που μπορούσαν να ληφθούν από την πλευρά του εργοδότη για τον μετριασμό ή εξάλιψη αυτού του κινδύνου. Ο εργοδότης παρέλειψε να λάβει αυτά τα μέτρα με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μια δυνητικά επικίνδυνη κατάσταση, η οποία τελικά οδήγησε στον τραυματισμό του εργοδοτούμενου. Ο κίνδυνος υπήρχε στο χώρο και ήταν ο ίδιος είτε ο Ενάγοντας περνούσε από το σημείο μια φορά είτε δέκα φορές. Το κατάλληλο σύστημα και η κατάλληλη εκπαίδευση ίσως να είχαν εμποδίσει το ατύχημα ή να είχαν επιτρέψει στον Ενάγοντα να διαχειριστεί καλύτερα τις οδηγίες που έλαβε για αλλαγή των φλορέντζων, με τις συνθήκες που επικρατούσαν στον χώρο και να αποφευχθεί το ατύχημα. Να προσθέσω στο σημείο αυτό ότι η εταιρεία στην οποία ανατέθηκε εκ μέρους της Εναγόμενης να μελετήσει το επίδικο ατύχημα καταγράφει στην έκθεση της Τεκμήριο 30, ως αιτίες που συνέβαλαν στο ατύχημα ότι δεν έγινε εκτίμηση κινδύνων στον χώρο σε σχέση με τις δραστηριότητες του ηλεκτρολόγου, ότι εάν γινόταν τέτοια εκτίμηση θα υπήρχε η δυνατότητα να εφαρμοστούν μέθοδοι εργασίας που θα βελτίωναν το επίπεδο ασφάλειας των εργοδοτούμενων και ότι δεν υπήρχε ασφαλής πρόσβαση στο σημείο που εκτελούσε την εργασία του ο Ενάγοντας. Η κατάσταση στον χώρο και η έλλειψη εκτίμησης και διαχείρισης των ενδεχόμενων κινδύνων δημιούργησαν ένα πλέγμα δεδομένων που επέτρεψε να συμβεί το επίδικο ατύχημα. Αυτά ήταν η γενεσιουργός αιτία του ατυχήματος και του συνεπακόλουθου τραυματισμού του Ενάγοντα. Υπάρχει επομένως, αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της παράληψης του εργοδότη να παρέχει και να εφαρμόσει ασφαλές σύστημα εργασίας και του επίδικου ατυχήματος. Εάν ο εργοδότης είχε ενεργήσει με την δέουσα επιμέλεια λαμβάνοντας τα απαραίτητα μέτρα για την παροχή ασφαλούς χώρου και συστήματος εργασίας, με την κατάλληλη και προβλεπόμενη επίβλεψη, δεν θα είχε εκθέσει τον Ενάγοντα σε κίνδυνο. Συνεπώς, η ευθύνη για αυτό βαραίνει τον εργοδότη. Συντρέχουσα αμέλεια. Η πλευρά της Εναγόμενης εισηγήθηκε ότι ο Ενάγοντας επέδειξε συντρέχουσα αμέλεια που συνέτεινε στο να συμβεί το επίδικο ατύχημα. Στην Andreas v Vrondis & Sons (Constructions) Ltd v Σοφοκλή Παπαλεοντίου, Πολιτική Έφεση 189/2011 ημερομηνίας 15.5.2017 αναφέρθηκαν τα εξής σε σχέση με το ζήτημα της συντρέχουσας αμέλειας: «Η συντρέχουσα αμέλεια που έχει ως αποτέλεσμα τον επιμερισμό της ευθύνης αποτελεί ζήτημα πραγματικό και αποφασίζεται στη βάση της αξιολόγησης της μαρτυρίας και των δεδομένων της κάθε υπόθεσης. Η εναπόθεση συντρέχουσας αμέλειας αποτιμάται στο σύνολο των γεγονότων, ως θέμα νομικής και λογικής συνέπειας. Έχει σημασία η γενεσιουργός αιτία ενός ατυχήματος, η αιτιώδης συνάφεια της επιδεικνυούμενης αμέλειας και του συμβάντος και ο βαθμός φροντίδας και προσοχής που θα πρέπει να επιδειχθεί και από το άλλο εμπλεκόμενο μέρος.» Ο Ενάγοντας γνώριζε τον χώρο στον οποίο του είχε ζητηθεί να εκτελέσει τη συγκεκριμένη εργασία και πρόκειται για εργασία που είχε εκτελέσει αρκετές φορές στο παρελθόν, σύμφωνα με τη δική του μαρτυρία. Γνώριζε όταν αφαίρεσε το μεταλλικό κάλυμμα του φωτιστικού ότι είχε μείνει μόνο η γυάλινη βάση στο μεταλλικό πλαίσιο του φωτιστικού. Ήταν φυσικό ότι, ουσιαστικά, η γυάλινη βάση δεν παρείχε καμία ασφάλεια σε περίπτωση πτώσης. Γνώριζε επίσης ότι η πρόσβαση στο σημείο δεν ήταν ομαλή αλλά υπήρχαν φουγάρα και άλλα εμπόδια. Κρίνω ότι η δυνητικά επικίνδυνη κατάσταση που είχε δημιουργηθεί όταν ο Ενάγοντας αποχώρησε από τον χώρο χωρίς να έχει επανατοποθετήσει το μεταλλικό κάλυμμα ήταν λογικά προβλέψιμη. Εάν είχε επανατοποθετήσει το μεταλλικό κάλυμμα στο πλαίσιο τότε αυτό ενδεχομένως να είχε αποτρέψει το ατύχημα ή να είχε μετριάσει τις επιπτώσεις του. Συνεπώς διαπιστώνω ότι υπήρχε συντρέχουσα αμέλεια από την πλευρά του Ενάγοντα. Ενόψει των ενώπιον μου δεδομένων, κρίνω ότι η ευθύνη για το ατύχημα βαραίνει τον Ενάγοντα κατά ποσοστό 30%. Συνεπώς, οι όποιες αποζημιώσεις στις οποίες δικαιούται ο Ενάγοντας πρέπει να απομειωθούν κατ' αυτό το ποσοστό. Ειδικές ζημιές. Θα ξεκινήσω από τις ειδικές ζημιές που επικαλείται ο Ενάγοντας. Αποτελεί κανόνα ότι οι ειδικές ζημιές που διεκδικεί ένας διάδικος πρέπει να δικογραφούνται με λεπτομέρεια και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα. Ανατρέχω επομένως στην έκθεση απαίτησης του Ενάγοντα και στην παράγραφο 13 αυτής όπου καταγράφει τα ποσά που ζητά να του επιδικαστούν ως ειδικές ζημιές. Κάποιες από αυτές έχουν γίνει παραδεκτές, επί πλήρους ευθύνης. Πρόκειται για τα ποσά υπό παραγράφους 13.1 (€3.781), 13.2 (€190), 13.3 (€100), 13.4 (€80) και 13.5 (€52,13) που παραθέτω πιο πάνω υπό (α)-(ε). Συνεπώς, αυτά τα ποσά δεν θα απασχολήσουν περαιτέρω. Προχωρώ στα υπόλοιπα ποσά που διεκδικεί ως ειδικές ζημιές. Στην παράγραφο 13.6 της Έκθεσης Απαίτησης αναφέρει ποσό €2.000 που ισχυρίζεται ότι αντιστοιχεί σε έξοδα για 50 φυσιοθεραπείες. Εκ του ποσού αυτού, €400 αντιστοιχούν σε φυσιοθεραπείες στις οποίες υποβλήθηκε ο Ενάγοντας πριν από την χειρουργική του επέμβαση και ποσό €1.600 σε συνεδρίες μετά το χειρουργείο. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες του ΜΕ3 και ΜΕ4 και τα αντίστοιχα ευρήματα, οι φυσιοθεραπείες, τόσο πριν όσο και μετά την επέμβαση έγιναν σε συνεννόηση και κατόπιν οδηγιών του ΜΕ
  1. Είναι επίσης δεδομένο από τη μαρτυρία ότι μέσω της φυσιοθεραπείας και κινησιοθεραπείας βοηθήθηκε η αποκατάσταση του Ενάγοντα. Με αυτά τα δεδομένα, θεωρώ ότι τα εν λόγω έξοδα ήταν φυσική απόρροια του ατυχήματος και της διαδικασίας αποθεραπείας και αποκατάστασης των σωματικών βλαβών που υπέστη ο Ενάγοντας. Σε σχέση με αυτά τα έξοδα, επομένως, δικαιούται σε αποζημίωση. Σύμφωνα με τον Ενάγοντα και τον ΜΕ3, είχαν συμφωνήσει όπως ο ΜΕ3 πληρωθεί τα πιο πάνω ποσά με την διεκπεραίωση της παρούσας υπόθεσης. Αυτό δεν διαφοροποιεί την κατάσταση. Πρόκειται για έξοδα που ο Ενάγοντας θα υποστεί και που είναι απόρροια του επίδικου ατυχήματος που θα καταστούν πληρωτέα. Προχωρώ στην παράγραφο 13.7 της Έκθεσης Απαίτησης όπου ο Ενάγοντας αναφέρεται σε ποσό €23.677,69 που ισχυρίζεται ότι αντιστοιχεί σε «απώλεια μηνιαίων απολαβών» για την περίοδο από 14.3.2013 μέχρι 30.11.
  2. Η θέση της Εναγόμενης εταιρείας ήταν ότι το χρονικό διάστημα μέχρι 30.11.2013 που ο Ενάγοντας απουσίαζε από την εργασία του με άδεια ασθενείας είναι υπερβολικό. Η θέση του ΜΕ4 όταν ερωτήθηκε σχετικά ήταν ότι ο μέσος άνθρωπος, μετά από ένα τέτοιο τραυματισμό και εγχείρηση, μπορεί να επανέλθει στην εργασία του περίπου μετά από 6 μήνες. Συμφώνησε ότι στην περίπτωση του Ενάγοντα απαιτήθηκε λίγο μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Υποστήριξε όμως ότι αυτό δεν ήταν υπέρμετρα μεγάλο λαμβανομένης υπόψη της ηλικίας και της φύσης της εργασίας του Ενάγοντα. Ο ΜΥ2, κατά τη δική του μαρτυρία, υποστήριξε ότι ένα χρονικό διάστημα περί τους 3-4 από την επέμβαση μήνες είναι το αναμενόμενο. Όμως, ο ΜΥ2 δεν παρακολουθούσε τον Ενάγοντα στην πορεία της αποθεραπείας του. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του είχε δει τον Ενάγοντα μια φορά στις 19.4.2013, πριν την χειρουργική επέμβαση. Αντίθετα, ο ΜΕ4 είχε την ευκαιρία να παρακολουθεί τον Ενάγοντα και, παράλληλα, ενημερωνόταν από τον ΜΕ3 για την πρόοδο του κατά τις φυσιοθεραπείες και κινησιοθεραπείες. Χωρίς να αμφισβητώ ότι ο ΜΥ2 ήταν μάρτυρας της αλήθειας, η δική του εκτίμηση για τον χρόνο αποθεραπείας ήταν θεωρητική και αόριστη, βασισμένη σε μεταγενέστερες πληροφορίες από τρίτα πρόσωπα. Η άποψη του επομένως, έχει μειωμένη βαρύτητα. Αντίθετα, η άμεση και σύγχρονη γνώση της κατάστασης του Ενάγοντα που είχε ο ΜΕ4, κρίνω ότι του δίνει τη δυνατότητα να εκφέρει μια συγκεκριμένη άποψη με περισσότερη βαρύτητα αφού βασίζεται σε περισσότερα δεδομένα. Δέχομαι επομένως την άποψη του ΜΕ4 που χορηγούσε τις άδειες ασθενείας στον Ενάγοντα. Θεωρώ ότι το χρονικό διάστημα μέχρι τις 30.11.2013 που ο Ενάγοντας απουσίαζε από την εργασία του δεν εκφεύγει του λογικού. Για τις αντίστοιχες απολαβές που έχει απωλέσει δικαιούται σε αποζημίωση. Παραμένει ο υπολογισμός του ποσού. Δυστυχώ δεν συμφωνήθηκε μεταξύ των διαδίκων το ποσό των καθαρών μηνιαίων απολαβών του Ενάγοντα, μη περιλαμβανομένης της υπερωριακής αμοιβής. Ούτε η πλευρά του Ενάγοντα παρουσίασε άμεση μαρτυρία σε σχέση με το ύψος των καθαρών μηνιαίων απολαβών του. Οι δηλώσεις από το φόρο εισοδήματος, Τεκμήρια 1 και 2 και η επιστολή του εργοδότη, Τεκμήριο 3, δεν διαφωτίζουν. Έχω όμως ενώπιον μου την ανάλυση μισθού/payslip του Ενάγοντα για τον μήνα Φεβρουάριο 2013, που εκδόθηκε από την Εναγόμενη εταιρεία (Τεκμήριο 14). Από αυτό προκύπτει ότι ο ωριαίος ακάθαρτος μισθός του Ενάγοντα ήταν €11,23 και ότι οι ώρες εργασίας ήταν 164,6 (μη περιλαμβανομένων των ωρών υπερωριακής εργασίας). Προκύπτει επομένως ότι ο ακάθαρτος μηνιαίος μισθός για τον μήνα εκείνο (μη περιλαμβανομένων υπερωριών) ήταν €1.848,46 (€11,32 Χ 164,6). Από το ποσό αυτό αφαιρώ €189,45 (που φαίνεται από το pay slip ότι αφορούν εισφορές του εργοδοτούμενου στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις) και ποσό €187,29 (που φαίνεται ότι αφορούν αποκοπές Φόρου Εισοδήματος). Παραμένει επομένως υπόλοιπο €1.471,71 που αντιστοιχεί στις καθαρές μηνιαίες απολαβές του Ενάγοντα κατά τον χρόνο του ατυχήματος. Ο συνολικός χρόνος απουσίας του Ενάγοντα ήταν 7 μήνες και 18 μέρες. Συνεπώς, με τους δικούς μου απλούς μαθηματικούς υπολογισμούς (€1.471,71 Χ 7 + [(€1.471,71 Χ 12 / 365) Χ 18), το συνολικό ποσό σε απώλεια απολαβών του Ενάγοντα ανέρχεται σε €11.172,
  3. Στην παράγραφο 13.8 της Έκθεσης Απαίτησης ο Ενάγοντας αναφέρεται σε ποσό €7.650 που ισχυρίζεται ότι αντιστοιχεί σε «απώλεια καθαρών μηνιαίων απολαβών σε υπερωρίες» για την περίοδο από 14.3.2013 μέχρι 30.11.
  4. Όπως έχω εξηγήσει πιο πάνω, τα ποσά που λάμβανε ως αμοιβή ο Ενάγοντας για υπερωριακή εργασία δεν ήταν σταθερά αλλά ήταν υπό την αίρεση των εκάστοτε αναγκών της εταιρείας. Αυτή η αμοιβή επομένως δεν ήταν εγγυημένη και δεν αποτελούσε μέρος των τακτικών μισθολογικών απολαβών του Ενάγοντα. Μάλιστα, όπως ο ίδιο ο Ενάγοντας ανέφερε κατά τη μαρτυρία του, με την πρόσληψη δεύτερου ηλεκτρολόγου στην εταιρεία δεν υπήρχε πλέον η ανάγκη για υπερωριακή εργασία. Ενόψει αυτών των δεδομένων, κρίνω ότι δεν μπορεί να αποδοθεί οποιοδήποτε ποσό ως απώλεια αμοιβής για υπερωριακή απασχόληση αφού δεν έχει στοιχειοθετηθεί με την απαιτούμενη αυστηρότητα το ποσό που ο Ενάγοντας διεκδικεί. Τέλος, στην παράγραφο 13.9 της Έκθεσης Απαίτησης αναφέρει ποσό €2.000 που ισχυρίζεται ότι αντιστοιχεί σε «απώλεια μισθών ως μουσικός (10 μισθοί έναντι €200)». Αναφορικά με αυτό το ποσό που διεκδικεί ο Ενάγοντας, ισχύουν κατ' αναλογία τα όσα ανέφερα σε σχέση με την αξίωση για υπερωριακή αμοιβή. Ούτε αυτά τα ποσά ήταν κάτι σταθερό και σίγουρο. Ο Ενάγοντας δέχτηκε ότι ήταν εργασία που πρόκυπτε περιστασιακά και έκτακτα, χωρίς ο Ενάγοντας να είναι σε θέση να τεκμηριώσει με οποιοδήποτε τρόπο τα ποσά που ισχυρίζεται. Κρίνω επομένως ότι δεν μπορεί να αποδοθεί οποιοδήποτε ποσό στον Ενάγοντα ως απώλεια μισθών ως μουσικός αφού επίσης το αξιούμενο ποσό δεν έχει στοιχειοθετηθεί με την απαιτούμενη αυστηρότητα. Από το άθροισμα όλων των πιο πάνω ποσών προκύπτει σύνολο €17.376,
  5. Πριν ολοκληρώσω με τις ειδικές αποζημιώσεις, να σημειώσω ότι το συνολικό ποσό που θα επιδικαστεί στον Ενάγοντα θα απομειωθεί κατά 30%, που είναι το ποσοστό ευθύνης που του έχει επιμεριστεί. Σωματικές βλάβες/Γενικές αποζημιώσεις. Η Ενάγουσα αξιώνει και γενικές αποζημιώσεις για τις σωματικές βλάβες που ισχυρίζεται ότι υπέστη συνεπεία του ατυχήματος. Συνιστά εύρημα ότι ο Ενάγοντας τραυματίστηκε στον ώμο ως αποτέλεσμα του επίδικου ατυχήματος. Η βλάβη που υπέστη και ο συνεπακόλουθος πόνος και άλλες επιπτώσεις περιγράφονται στα ευρήματα μου και στη συνοπτική αναφορά στη μαρτυρία του Ενάγοντα όπου παραπέμπω. Σε σχέση με αυτά, ο Ενάγοντας δικαιούται σε αποζημίωση. Η πλευρά της Εναγόμενης εταιρείας είχε προβάλει τη θέση ότι οι βλάβες αυτές είναι χρόνιας εκφυλιστικής αιτιολογίας και όχι τραυματικής αιτιολογίας. Κατά τη διάρκεια της ακρόασης, είχε υποβληθεί η θέση από το συνήγορο της Εναγόμενης ότι η ρήξη των τενόντων είχε μικτή αιτιολογία, οφειλόταν δηλαδή εν μέρει στο ατύχημα και εν μέρη σε χρόνιες προϋπάρχουσες βλάβες. Η μαρτυρία του ΜΕ4 που έγινε αποδεκτή απαντά αυτές τις θέσεις. Όπως είχε εξηγήσει ο συγκεκριμένος μάρτυρας, κατά τη διενέργεια της χειρουργικής επέμβασης στον Ενάγοντα είχε διαπιστώσει ότι ο Ενάγοντας παρουσίαζε τενοντίτιδα στον τένοντα του δικέφαλου που δεν συνιστά μέρος του rotator cuff και δεν είχε σχέση με το ατύχημα. Αυτή η κατάσταση είναι χρόνια, σύμφωνα με τον ΜΕ
  6. Όμως η βλάβη που είχε προκληθεί από το ατύχημα και επιδιορθώθηκε με το χειρουργείο ήταν διαφορετική και πρόσφατη. Ειδικότερα, ο ΜΕ4 διαπίστωσε κατά τη χειρουργική επέμβαση ότι υπήρχε ολική πρόσφατη ρήξη όλων των τενόντων του rotator cuff. Τέτοια ρήξη, κατά τον μάρτυρα, μπορεί να είναι αποτέλεσμα μόνο βίαιης αιτιολογίας. Δηλαδή δεν θα μπορούσε να είναι αποτέλεσμα χρόνιας κατάστασης αλλά ήταν αποτέλεσμα του επίδικου ατυχήματος. Το συμπέρασμα αυτό του μάρτυρα κρίνεται λογικό και εμπεριστατωμένο. Βασίζεται σε δικές του παρατηρήσεις και διαπιστώσεις κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης που διενήργησε. Συνιστά επομένως και δική μου διαπίστωση. Να προσθέσω τέλος ότι δεν υπάρχει δικογραφημένος ισχυρισμός για μόνιμες βλάβες, αλλά και από τη μαρτυρία και τα ευρήματα προκύπτει ότι ο Ενάγοντας, μετά την άδεια ασθενείας του, είχε επιστρέψει στα συνήθη καθήκοντα του και, από άποψη πόνου - σύμφωνα με τον ΜΕ4 - είχε επανέλθει στα προ του ατυχήματος επίπεδα. Γενικές αποζημιώσεις επιδικάζονται με σκοπό τη δίκαιη αποζημίωση του θύματος για τη ζημιά και τραυματισμούς που έχει υποστεί χωρίς όμως να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα . Το ποσό που θα επιδικασθεί πρέπει να είναι εύλογο , «κοινωνικά αποδεκτό» και να αντανακλά την ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο που υπέστη το αθώο μέρος. Το ποσό πρέπει να αποφασίζεται σε συνάρτηση με τα δεδομένα της κάθε υπόθεσης και δεν υπάρχει απόλυτη φόρμουλα ή κανόνας αποτίμησης του ανθρώπινου πόνου και ταλαιπωρίας. Όμως, νομολογία σε σχέση με ποσά που επιδικάστηκαν σε άλλες υποθέσεις για αντίστοιχους τραυματισμούς είναι ενδεικτική και καθοδηγητική, μέχρι ενός βαθμού, σε σχέση με τα πλαίσια στα οποία μπορεί να κυμαίνεται το επιδικασθέν ποσό. Έχω επομένως ανατρέξει σε νομολογία αλλά και πρωτόδικες αποφάσεις που αφορούν τραυματισμούς αντίστοιχους ή που να προσομοιάζουν με της παρούσας υπόθεσης. Βοηθητική ήταν η υπόθεση Ευρυπίδης Συκοπετρίτης Λτδ ν Αθηνάκη
(2005)1 ΑΑΔ
  1. Στην υπόθεση εκείνη είχε επιδικαστεί ποσό ΛΚ 15.000 (περί τις €25.000) ως γενικέ αποζημιώσεις για τραυματισμούς που περιλάμβαναν συντριπτικό κάταγμα μεσότητας δεξιάς κλείδας και αιμάτωμα. Ο εκεί παθόντας είχε υποβληθεί σε δύο χειρουργικές επεμβάσεις στη μια εκ των οποίων είχε χρησιμοποιηθεί πλάκα, βίδες και οστικό μόσχευμα από τη λεκάνη ενώ παρέμειναν και μόνιμα κατάλοιπα. Μεταξύ άλλων, έλαβα επίσης υπόψη την Μεταξά ν Ιωάννου, Πολιτική έφεση 84/2007, ημερομηνίας 19.11.2010 όπου επιδικάστηκε ποσό ΛΚ12.000 (περί τις €20.000) για συναφή τραύματα ενώ υπήρχαν και μόνιμα κατάλοιπα. Επανέρχομαι στην προκειμένη περίπτωση. Προκύπτει από τη μαρτυρία ότι το χρονικό διάστημα αμέσως μετά το ατύχημα ο Ενάγοντας υπέφερε από οξύ πόνο και είχε πολύ περιορισμένη κινητικότητα στο δεξί χέρι. Υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση με ανοικτή τομή και παρακολούθησε 50 συνολικά συνεδρίες φυσιοθεραπείας και κινησιοθεραπείας. Η κατάσταση του είχε διάρκεια κάποιων μηνών αλλά το αποτέλεσμα της χειρουργικής επέμβασης και φυσιοθεραπείας χαρακτηρίστηκε από τον ΜΕ4 ως ικανοποιητικό για τη φυσιολογική ζωή του Ενάγοντα. Ο ίδιος μάρτυρας ανέφερε ότι όσον αφορά τον πόνο, ο Ενάγοντας επανήλθε στην ίδια κατάσταση στην οποία βρισκόταν πριν τον τραυματισμό του. Σε κάθε περίπτωση, η κατάσταση της υγείας του επανήλθε σε τέτοιο σημείο ώστε μπόρεσε να επιστρέψει στην εργασία του και να συνεχίσει να εκτελεί τα ίδια καθήκοντα όπως προηγουμένως. Συνυπολογίζοντας όλα τα πιο πάνω, κρίνω ως εύλογο και δίκαιο το ποσό των €20.000, ως γενικές αποζημιώσεις, επί πλήρους ευθύνης. Το ποσό αυτό θα απομειωθεί κατά 30% που αντιστοιχεί στην ευθύνη του Ενάγοντα για το ατύχημα. Τόκος. Ένα τελευταίο ζήτημα που παραμένει προς απόφαση αφορά τον τόκο που θα πρέπει να επιδικαστεί επί των ποσών της απόφασης[8]. Όσον αφορά τις γενικές αποζημιώσεις, δεν διαπιστώνω να υπήρξε οποιαδήποτε υπέρμετρη καθυστέρηση από την πλευρά του Ενάγοντα στην καταχώρηση και προώθηση της αγωγής. Το ατύχημα συνέβη στις 13.3.2013, η άδεια ασθενείας του έληξε στις 30.11.2013 και το ειδικώς οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα της αγωγής καταχωρήθηκε στις 27.12.
  2. Με αυτά τα δεδομένα κρίνω ότι επί του ποσού των γενικών αποζημιώσεων (μειωμένου κατά 30% που αντιστοιχεί στην ευθύνη του Ενάγοντα) θα πρέπει να επιδικαστεί τόκος από την ημέρα του ατυχήματος. Σε σχέση με τις ειδικές αποζημιώσεις, θεωρώ ότι πρέπει να γίνει διαφοροποίηση μεταξύ του ποσού που αφορά τα έξοδα φυσιοθεραπείας και των υπόλοιπων ποσών. Σε σχέση με τα έξοδα φυσιοθεραπείας (μειωμένα κατά 30% που αντιστοιχεί στην ευθύνη του Ενάγοντα), όπως ήταν η συμφωνία του Ενάγοντα και του ΜΕ3, αυτά θα καταστούν πληρωτέα με την έκδοση της παρούσας απόφασης. Μέχρι αυτό το χρονικό σημείο, κανένα σχετικό έξοδο έχει υποστεί ο Ενάγοντας. Συνεπώς σε σχέση με αυτά, κρίνω ότι ο τόκος θα πρέπει να επιδικαστεί από σήμερα. Αναφορικά με τα υπόλοιπα ποσά που αντιστοιχούν σε ειδικές αποζημιώσεις (και πάλιν μειωμένα κατά 30% που αντιστοιχεί στην ευθύνη του Ενάγοντα), αυτά περιλαμβάνουν ποσά που ο Ενάγοντας είχε πληρώσει σε σύντομο χρόνο μετά το επίδικο ατύχημα για σκοπούς της θεραπείας και εγχείρησης καθώς και μισθούς που κατέστησαν πληρωτέοι την περίοδο μέχρι 30.11.2013 που τελείωσε η άδεια ασθενείας του. Για να αποφευχθεί ο κατακερματισμός των τόκων επί των ποσών αυτών, κρίνω ορθό και δίκαιο όπως ο τόκος επί αυτών επιδικαστεί από τη γένεση του αγώγιμου δικαιώματος, δηλαδή από την ημερομηνίας του ατυχήματος, μειωμένος όμως κατά το ήμισυ μέχρι και την καταχώρηση της αγωγής. Μετά την καταχώρηση της αγωγής θα επιδικαστεί νόμιμος τόκος. Κατάληξη. Καταληκτικά, για τους λόγους που έχω εξηγήσει, η αγωγή επιτυγχάνει. Εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγόμενης για ποσό €12.163,22 ως ειδικές αποζημιώσεις και ποσό €14.000 ως γενικές αποζημιώσεις. Επί του ποσού των γενικών αποζημιώσεων επιδικάζεται νόμιμος τόκος από τις 13.3.
  3. Αναφορικά με τις ειδικές αποζημιώσεις: (α) επί ποσού €1.400 επιδικάζεται νόμιμος τόκος από σήμερα και (β) επί ποσού €12.600 επιδικάζεται νόμιμος τόκος μειωμένος κατά το ήμισυ για την περίοδο από 13.3.2013 μέχρι 27.12.2013 και νόμιμος τόκος από 27.12.2013 και εντεύθεν. Ακολουθώντας το αποτέλεσμα, τα έξοδα της αγωγής επιδικάζονται υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγόμενης, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. ..................... Γ. Κυθραιώτου-Θεοδώρου, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1]Μουσταφά ν. Καυκαρή, Πολιτική Έφεση 10705 ημερ. 08.02.2002, Παύλου ν. Αστυνομίας
(1998)2 Α.Α.Δ. 68 καιΟμήρου ν. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 506 [2]Κουκούνη κ.α. ν A.N. StasisEstatesCoLtd κ.α.
(2006)1 ΑΑΔ 489 και Σοφοκλής ν Τσεσμέλογλου
(2006)1 ΑΑΔ 1153 [3] Παναγή κ.α. ν Παναγή κ.α.
(2009)1 Α ΑΑΔ 145 [4]Σχετική και η Φοινικαρίδης ν Γεωργίου κ.α.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475 και Elpiniki Panayiotou v Georghios Kyriakou Mavrou
(1979)1 C.L.R. 215 [5] Σύγγραμμα Αστικά Αδικήματα, Δίκαιο και Αποφάσεις, Τόμος 2, κκ Αρτέμη και Ερωτοκρίτου, σελίδα 28 [6] Andreas ν Vrondis & Sons (Constructions) Ltd και Παπαλεοντίου, Πολιτική έφεση 189/2011 ημερομηνίας 15.5.2017 [7] Σχετικές οι Δήμος Λεμεσού ν Χαραλάμπους
(1989)1 ΑΑΔ 423, E. Sakkas & Sons Developers Ltd και Gazim, Πολιτική έφεση 173/2014 ημερομηνίας 15.9.2021 [8] Σχετική η Φοινικαρίδης κ.α. ν Γεωργίου κ.α.
(1991)1 ΑΑΔ 475 cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.