ΑΝΔΡΕΑΣ ΙΓΝΑΤΙΟΥ ν. ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΕΩΝ ΛΕΜΕΣΟΥ-ΑΜΑΘΟΥΝΤΑΣ, Αρ. Αγωγής: 4088/2013, 13/9/2022

ΑΝΔΡΕΑΣ ΙΓΝΑΤΙΟΥ ν. ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΕΩΝ ΛΕΜΕΣΟΥ-ΑΜΑΘΟΥΝΤΑΣ, Αρ. Αγωγής: 4088/2013, 13/9/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2022:A270 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Γ. Κυθραιώτου-Θεοδώρου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 4088/2013 Μεταξύ: ΑΝΔΡΕΑΣ ΙΓΝΑΤΙΟΥ Ενάγων και ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΕΩΝ ΛΕΜΕΣΟΥ-ΑΜΑΘΟΥΝΤΑΣ Εναγόμενων 13 Σεπτεμβρίου, 2022 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντα: κα Ευριπίδου δια Ερωτοκρίτου & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε. Για Εναγόμενους: κ. Κνώφος διά Κώστας Π. Δημητριάδης Δ.Ε.Π.Ε. ΑΠΟΦΑΣΗ Εισαγωγή/δικογραφημένες θέσεις. Η παρούσα αγωγή αφορά αξιώσεις που εγείρει ο Ενάγοντας για ζημιές και σωματικές βλάβες που ισχυρίζεται ότι έχει υποστεί ενώ εκτελούσε καθήκοντα που του είχαν ανατεθεί από τους Εναγόμενου (ΣΑΛΑ). Δυνάμει γραπτής συμφωνίας ημερομηνίας 19.5.2008, μεταξύ των διαδίκων, ο Ενάγοντας είχε αναλάβει ως αυτοεργοδοτούμενος πολιτικός μηχανικός να παρέχει υπηρεσίες προς τους Εναγόμενους σε σχέση με την «κάλυψη αναγκών διαχείρισης και παρακολούθησης της εκτέλεσης των νέων έργων επέκτασης του συστήματος αποχέτευσης λυμάτων και ομβρίων[1]» του ΣΑΛΑ, έναντι καθορισμένης αμοιβής πλέον ΦΠΑ. Η υπογραφή της εν λόγω συμφωνίας , Τεκμήριο 1, είναι κοινώς αποδεκτή. Σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης, ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι στις 15.11.2010, ενώ εκτελούσε εργασία που του είχε ανατεθεί από τους Εναγόμενους, κτύπησε και τραυματίστηκε στο κεφάλι. Είναι η θέση του ότι το ατύχημα αυτό οφειλόταν σε αμέλεια και παράβαση θέσμιων καθηκόντων από την πλευρά των Εναγόμενων που είχαν υποχρέωση δυνάμει της μεταξύ τους συμφωνίας να λαμβάνουν μέτρα για την ασφάλεια του. Ο Ενάγοντας ισχυρίζεται περαιτέρω ότι περί τον Ιανουάριο 2011, διαπιστώθηκε ότι είχε υποστεί υποσκληρίδιο αιμάτωμα μετοποκροταφοϊνιακά, προς αντιμετώπιση του οποίου υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση. Είναι η θέση του ότι το αιμάτωμα ήταν αποτέλεσμα του προαναφερόμενου ατυχήματος. Με την αγωγή αξιώνει γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για τις σωματικές βλάβες και συνακόλουθες ειδικές ζημιές που ισχυρίζεται. Στην Υπεράσπιση τους, οι Εναγόμενοι αρνούνται ότι τους ισχυρισμούς του Ενάγοντα περί τραυματισμού του και, ιδιαίτερα, αμφισβητούν ότι συνέβη το επίδικο ατύχημα. Ισχυρίζονται περαιτέρω ότι, σε περίπτωση που διαπιστωθεί τραυματισμός, αυτός οφειλόταν στην αποκλειστική και/ή συντρέχουσα αμέλεια του ίδιου του Ενάγοντα. Είναι επίσης θέση των Εναγόντων ότι καμία αιτιώδης συνάφεια υπάρχει μεταξύ του ισχυριζόμενου ατυχήματος και των δικογραφημένων σωματικών βλαβών. Σε αυτή τη βάση, η υπόθεση οδηγήθηκε σε ακρόαση. Μαρτυρία. Η πλευρά του Ενάγοντα παρουσίασε τέσσερεις μάρτυρες προς απόδειξη των αξιώσεων της. Πρώτος μάρτυρας ήταν ο ίδιος ο Ενάγοντας (ΜΕ1). Δεύτερος μάρτυρας ήταν ο υιός του Ενάγοντα, κ. Παναγιώτης Ιγνατίου (ΜΕ2). Τρίτος μάρτυρας ήταν ο τεχνικός πολιτικός μηχανικός του ΣΑΛΑ Τιμόθεος Δημητριάδης (ΜΕ3). Τέταρτος μάρτυρας ήταν ο νευροχειρούργος Δρ. Γιάννης Ιωάννου (ΜΕ4). Η πλευρά της Εναγόμενης εταιρείας παρουσίασε δύο μάρτυρες, τον διευθυντή τεχνικών υπηρεσιών του ΣΑΛΑ κατά τον επίδικο χρόνο κ. Άγγελος Χρίστου (ΜΥ1) και τον νυν διευθυντή τεχνικών υπηρεσιών κ. Μ. Βρυωνίδη (ΜΥ2). Θα προχωρήσω με μια συνοπτική αναφορά στη μαρτυρία που παρουσιάστηκε. Επικεντρώνομαι στα σημεία της μαρτυρίας που κρίνω σημαντικά για σκοπούς αξιολόγησης και διαμόρφωσης του αποτελέσματος. Ενάγοντας (ΜΕ1). Όπως ανέφερα, πρώτος μάρτυρας ήταν ο ίδιος ο Ενάγοντας. Η μαρτυρία του Ενάγοντα είναι η μόνη άμεση μαρτυρία για το επίδικο ατύχημα και, συνεπώς, είναι καθοριστικής σημασίας σε σχέση με την στοιχειοθέτηση του δικογραφημένου ατυχήματος. Ένεκα αυτού παραθέτω αυτούσια κάποια αποσπάσματα από τη μαρτυρία του, η σημασία των οποίων θα διαφανεί στην συνέχεια. Στα πλαίσια της κυρίως εξέτασης του, ο Ενάγοντας ανέφερε ότι ασκούσε το επάγγελμα του Πολιτικού Μηχανικού, Αρχιτέκτονα, Επιμετρητή. Οι Εναγόμενοι ήταν υπεύθυνοι για την κατασκευή, συντήρηση και λειτουργία του αποχετευτικού συστήματος Λεμεσού. Στις 19.5.2008 υπέγραψε με τους Ενάγοντες την προαναφερόμενη συμφωνία παροχής υπηρεσιών πολιτικού μηχανικού. Αντίγραφο της συμφωνίας κατατέθηκε ως Τεκμήριο

1. Η συμφωνία, Τεκμήριο 1, είχε αρχική διάρκεια 1 έτους όμως ανανεωνόταν διαδοχικά με τους ίδιους όρους και έληξε τελικά σ τις 31.8.
2. Σε σχέση με το επίδικο ατύχημα, ο Ενάγοντας ανέφερε ότι στις 15.11.2010 και περί ώρα 14:30μμ βρισκόταν σε ανατεθείσα εργασία στην περιοχή Νάφη της Λεμεσού, επί της οδού Νίκου Αναστασιάδη. Συγκεκριμένα είπε ότι είχε λάβει οδηγίες να ελέγξει την ποιότητα κατασκευής φρεατίου, «αν ήταν ποιοτικά κατάλληλο και υδατοστεγές». Το εν λόγω φρεάτιο, σύμφωνα με τον Ενάγοντα, είχε ύψος περίπου 2,5 μέτρα. Συνέχισε λέγοντας ότι «Ακολουθώντας τις οδηγίες των Εναγόμενων, και φορώντας το προστατευτικό κράνος που μου παρείχαν οι Εναγόμενοι κατέβηκα στο φρεάτιο. Για την εύκολη πρόσβαση στο φρεάτιο είχαν κατασκευαστεί μεταλλικά σκαλοπάτια, διαμορφωμένα για το σκοπό αυτό. Ενώ βρισκόμουν στο φρεάτιο, στην προσπάθεια μου να ανέβω, έχασα την ισορροπία μου και το προστατευτικό κράνος που φορούσα στο κεφάλι είχε πέσει. Από την απώλεια του προστατευτικού κράνους, κτύπησα σε μεταλλικό σκαλοπάτι στην αριστερή πλευρά του κεφαλιού, στο μέτωπο.» Ο Ενάγοντας ανέφερε ότι «αμέσως μετά το ατύχημα ενημερώθηκε ο τότε Διευθυντής Τεχνικών Υπηρεσιών των Εναγόντων κ. Άγγελος Χρήστου, ο οποίος ειδοποίησε αμέσως τον γιό μου, για να με μεταφέρει στον γιατρό. Ο υιός μου με μετέφερε στο Ιδιωτικό Νοσοκομείο Αχίλλειο για εξετάσεις αφού παρουσίασα συμπτώματα κεφαλαλγία και ζάλη. Κατά την κλινική εξέταση συστήθηκε όπως γίνει περαιτέρω διερεύνηση και να υποβληθώ σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου και εξέταση από Νευρολόγο ή Νευροχειρούργο.» Συνέχισε λέγοντας ότι στις 18.1.2011 επισκέφθηκε το Αχίλλειο Νοσοκομείο μετά από κεφαλαλγίες, ζάλη και αστάθεια. Υποβλήθηκε σε αξονική τομογραφία εγκεφάλου στην οποία εντοπίστηκε «χρόνιο υποσκληρίδιο αιμάτωμα αριστερά μετωποκροταφοϊνικά». Αντίγραφο της σχετικής έκθεσης που υπογράφεται από κάποιο Kadlecik Rudolf MD, κατατέθηκε ως Τεκμήριο
3. Σύμφωνα με το περιεχόμενο της: «There is a chronic decoloriated subdural haematoma in left frontal pariexipital areas with partially calcification of menigues.[.] Noted, partial compression of left lateral brain ventricle and contra lateral shifting of middle line structures to right side app. 6mm [.] CONCLUSION: Chronic subtural haematoma on left F-P-O areas.» Κρατήθηκε για νοσηλεία και στις 21.1.2011 υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση από τον νευροχειρούργο Δρ. Γιάννη Ιωάννου (ΜΕ4) για παροχέτευση του αιματώματος. Μετά την επέμβαση παρέμεινε για νοσηλεία στο Νοσκομείο. Ανέφερε ότι το κόστος της επέμβασης ανήλθε σε €1.800 τα οποία πλήρωσε (αντίγραφο απόδειξης, Τεκμήριο 4). Πλήρωσε επίσης ποσό €6.437 που αφορούσε έξοδα νοσηλείας και παραμονής στο Νοσοκομείο (δέσμη αποδείξεων, Τεκμήριο 5). Συνέχισε λέγοντας ότι μετά την επέμβαση και κατόπιν συστάσεων του ιατρού του, υποβλήθηκε σε αξονικές τομογραφίες. Παρουσίασε έκθεση αξονικής τομογραφίας εγκεφάλου του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού ημερομηνίας 30.3.2011 (μέρος Τεκμηρίου 6) που αναφέρει, μεταξύ άλλων: «Δεν προσκομίστηκαν προηγούμενες εξετάσεις για σύγκριση. Μετωποβρεγματικά (αρ.) παρατηρείται υποσκληρίδιο ύγρωμα με μέγιστο πάχος 8.2χιλ. Δομές μέσης γραμμής χωρίς πίεση ή παρεκτόπιση.» Παρουσίασε επίσης έκθεση αξονικής τομογραφίας εγκεφάλου του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού ημερομηνίας 1.8.2012 (μέρος Τεκμηρίου 6) όπου αναφέρονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: «Επανελέγχεται το υποσκληρίδιο ύγρωμα αριστερά μετωποβραγματικά, χωρίς διαφοροποίηση. Δεν διακρίνονται εστιακές αλλοιώσεις παθολογικής σημασίας στο εγκεφαλικό παρέκχυμα. Φυσιολογική μορφολογία κοιλιακού συστήματος, χωρίς μετατόπιση των δομών της μέσης γραμμής.» Στα πλαίσια της μαρτυρίας του παρουσίασε και έκθεση ημερομηνίας 18.3.2014 του νευρολόγου Δρ. Γιάννη Ιωάννου, η οποία κατέστη Τεκμήριο
4. Αναφορά στο περιεχόμενο της γίνεται πιο κάτω, κατά τη σύνοψη της μαρτυρίας του Δρ. Ιωάννου (ΜΕ4). Ο Ενάγοντας ανέφερε ότι η ζωή του μετά το ατύχημα έχει διαφοροποιηθεί αφού εξακολουθεί να υποφέρει από ζαλάδες, πονοκεφάλους, εξάντληση, αστάθεια και συνεχίζει να λαμβάνει θεραπευτική αγωγή. Κατά την κυρίως εξέταση, ζητήθηκε από τον Ενάγοντα να περιγράψει το φρεάτιο στο οποίο έγινε το ατύχημα και ανέφερε ότι «ήταν περίπου 2,5 μέτρα βάθος με ένα μέτρο διάμετρο και υπήρχαν σκαλοπάτια σιδερένια τα οποία προεξείχαν από το πρόσωπο της εσωτερικής επιφάνειας του τοιχώματος 30 πόντους. Για να κατεβείς κάτω έπρεπε να κρατάς τα σκαλοπάτια ένα-ένα και να κατεβαίνεις κάτω. Οφείλω να προσθέσω ότι ήτο ένα confined space και unknown. Δεν μπορούσες ποτέ σου να υποψιαστείς τι μπορούσε να συμβεί κάτω στο πάτωμα του παραδεξάμενου. [.] Τα φρεάτια αυτά είναι τα φρεάτια, τα οποία διέρχοντο επιπρόσθετα waste, απόβλητα των σπιτιών και είχαν πάρα πολλές τοξίνες, δεν μπορούσες να κατεβείς μέσα χωρίς τις προφυλάξεις, τις οποίες ορίζει ο Νόμος και τα British Standards Specifications, με τις βρετανικές προδιαγραφές ασφάλειας. [.] Επίσης ήταν ένα μέτρο διάμετρο εσωτερικά, δεν ήταν τόσο εύκολο να κατεβεί ένας άνθρωπος, δυόμιση μέτρα χωρίς φώτα, χωρίς τίποτε για να εξετάσει τον πυθμένα του παραδεξάμενου αν ήταν λείος και το αποχετευτικό αν είχε κλίση να φεύγουν τα νερά. Επομένως, έγινε κατάχρηση τζιαμέ και ήταν διαταγή να το κάνω αυτό το πράγμα. Παρόλο που αρνήθηκα επέμενε ο κύριος Άγγελος και λέει μου 'εσύ να βλέπεις, να ακούεις και να μη μιλάς'. Επομένως το έπραξα και αυτό το πράμα, ορίστε το χτύπημα που έχω εδώ στο κεφάλι, το οποίο που τζείνο τον καιρό μέχρι τώρα υποφέρω, πίνω ορισμένα χάπια και μπορεί, μπορεί αυτό να μου προκάλεσε και τον καρκίνο, τον οποίο έκανα δύο φορές καρκίνο σε τέσσερα χρόνια. Έναν της ουροδόχου κύστης και ένα πάνω στο παχύ έντερο, το λοιπόν και υποφέρω μέχρι τώρα.» Όταν του ζητήθηκε να εξηγήσει πως συνέβη το τραυματισμός του, ο Ενάγοντας ανέφερε ότι «Οι κάσκες που φορούμε εμείς οι εργολήπτες και αυτοί που τις αγόρασαν θα χρησιμοποιήσω, δεν είναι ίδιες με άλλες κάσκες που χρησιμοποιούν στις μοτοσυκλέτες, στις ταχύτητες που όταν πνέει άνεμος και ξέρω ΄γω. Δεν υπάρχει που κάτω περιδέραιο πουκάτω. Υπήρχε μόνο ένα κολάνι πίσω που έσφιγγε στο πίσω μέρος. Εγώ όταν κατέβηκα κάτω με χίλιες δυσκολίες που με αναπνοή βαθιά και ξέρω 'γω, προσπαθούσα λοιπόν, στην προσπάθεια μου να βγω πάνω, επειδή ήταν στενό όταν είναι ένα μέτρο διάμετρο το φρεάτιο και βάλεις 30 πόντους σίδερο μεινίσκουν 70 πόντοι. 70 πόντοι δεν είναι αρκετός, έτσι ήμουν σε ένα confined space και unknown work, το οποίο απαγορεύεται και από τα British standards specifications και από την Κυπριακή Δημοκρατία. Δεν μπορείς να μπεις στο φρεάτιο αυτό χωρίς να έχουν τα κατάλληλα μέσα και μέτρα ασφάλειας και υγείας. Επίσης μας έδινε ένα spray το οποίο επιτούσαμε πάνω για τις τοξίνες το οποίο ήταν καρκινογόνο και εκείνο.» Σύμφωνα με τον Ενάγοντα, μετά το ατύχημα ο ίδιος ενημέρωσε τον γενικό διευθυντή των Εναγόμενων [ΜΥ1] στο γραφείο του «και ήρτεν και ο γιός μου. Ετηλεφώνησε και ήρτεν και ο γιος μου τζιαμέ τζιαι επαραλαβε με από το γραφείο του, διότι άπλωσα το χέρι μου πάνω στο γραφείο του, μου έλεγε να πιάσω την πένα δαμέ και το χέρι μου επήαιννε δακάτω και έρχεται εκ των υστέρων και λέει ότι δεν τον ενημέρωσα. Αφού είναι από το γραφείο σου που με έπιασε, από το γραφείο του ήρθε ο γιός μου και με έπιασε. [.] Ο κύριος Άγγελος Χρίστου την επόμενη μέρα εγώ όταν χτύπησα δεν. νόμισα ότι είναι ζάλη και δεν είναι τίποτε αλλά την επόμενη μέρα άρχισα και εζαλιζόμουν, οπόταν επήα πάλι δουλειά και μου εφώναξε ο κύριος Χρίστου και επήα στο γραφείο του να κάνουμε μια δουλειά μαζί και έκαστα στο γραφείο του τζιαι ζήτησε μου την πένα. Η πένα ήταν δαμέ και εγώ επήαιννα δακάτω και λέει μου' τι κάμνεις;' Και πάω να πιάσω την πένα και λέει μου 'η πένα είναι δακάτω' και λέω του 'σε παρακαλώ τηλεφώνα κάποιου να με πάρει στον γιατρό διότι εζαλίστηκα' και τηλεφώνησε ο ίδιος ή ο δικηγόρος αν έβαλε άλλο και ετηλεφωνήσαν. Πάντως ήρτεν την ίδια ώρα ο γιός μου και έπιασε με και πήρε με στο Νοσοκομείο στο Αχίλλειο.» Κατά τη διάρκεια της κυρίως εξέτασης του ο Ενάγοντας εξέφρασε το παράπονο ότι κατά τη νοσηλεία του στο Νοσοκομείο δεν τον είχε επισκεφθεί ο Γενικός Διευθυντής του ΣΑΛΑ. Υποστήριξε επίσης ότι δεν υπήρχε στο έργο συντονιστής ασφαλείας. Πρόσθεσε ότι την ημέρα του ατυχήματος ήταν μόνος του στο φρεάτιο «αφού είχαν μου το δικαίωμα να εργάζομαι μόνος μου. Δεν είχα κανένα διότι είχα τα προσόντα τα οποία δεν εχρειαζόμουν. Μάλλον εγώ να δίνω οδηγίες είχα πάρα να έχω άλλο. Μετά που μου έδωσαν κάποιο άλλο για να είμαι βοηθά αγρόν ηγόρασε.» Αυτή ήταν η μαρτυρία του Ενάγοντα κατά την κυρίως εξέταση του. Κατά την αντεξέταση του, ο Ενάγοντας ρωτήθηκε κατά πόσο το συγκεκριμένο φρεάτιο ήταν σε λειτουργία την επίδικη ημέρα. Ο Ενάγοντας απάντησε ότι «Δεν ήταν σε λειτουργία με λύματα μέσα, αλλά κυκλοφορούσε, υπήρχαν σωλήνες και κυκλοφορούσε με τα σπίτια με τα φρεάτια των σπιτιών και των δρόμων, οπότε οι τοξίνες έρχοντο εκεί, δηλαδή έμπαινες μέσα μονομιάς είτε ήταν ενωμένο είτε δεν ήταν η ίδια περίπτωση ήταν. Έπρεπε να έχεις τα κανονικά πράγματα για να μπείς τζιει μέσα τζιει. Κανονικά αυτός ο άνθρωπος που μας διέταξε να μπούμε τζιει μέσα, πρέπει να πάει φυλακή.» Του ζητήθηκε να διευκρινίσει κατά πόσο εκείνη την ημέρα στο φρεάτιο διοχετεύονταν λύματα και ο Ενάγοντας απάντησε ότι «δεν διοχετεύονταν λύματα, αλλά δεν ήταν ενεργοποιημένο. Ήταν ενωμένο με όλα τα σπίτια και με εκείνα του δρόμου τα παραδεξάμενα και με εκείνα των σπιτιών. Δηλαδή είτε επηένναν λύματα ή δεν επηαίνναν, η κατάσταση ήταν η ίδια. Τοξίνες υπήρχαν. Ο εξαερισμός δεν υπήρχε. Ο φόβος του να κατεβείς κάτω ο ίδιος confined space το ίδιο. Απρόβλεπτη εργασία. Όλα ήταν τα ίδια.» Αναφορικά με τα όσα είχαν προηγηθεί πριν κατεβεί στο φρεάτιο, ο Ενάγοντας ανέφερε «το λοιπόν όταν επήα εγώ, κατόπιν υποβολής απαίτησης του κυρίου Άγγελου Χρίστου, λέω του δεν μπορούμε να κάνουμε έτσι πράγμα, αν μας δουν θα πάμε και εγώ φυλακή και εσύ. Διότι έχουμε ένα δίπλωμα να μην μας το πιάσει το ΕΤΕΚ και λέει μου 'εσύ θα ακούεις, θα βλέπεις και να μεν μιλάς'. 'Να πάεις να κάμεις αυτό που σου λέω' και λέω του 'εντάξει'.» Σε σχέση με τη διαμόρφωση του δρόμου στον οποίο βρισκόταν το φρεάτιο, ο Ενάγοντας ανέφερε ότι ήταν σε δημόσιο δρόμο, ανοικτό στην κυκλοφορία. Από τον δρόμο διέρχονταν κανονικά τα αυτοκίνητα και το φρεάτιο ήταν στην άσφαλτο, κλειστό με καπάκι, το οποίο μετακίνησε μόνος του πριν κατεβεί. Πρόσθεσε ότι ήταν μόνος του κατά την κατάβαση του στο φρεάτιο εκείνη την ημέρα. Για να αφαιρέσει το καπάκι «πήρα το ειδικό εργαλείο το οποίο κατασκεύασα εγώ. Το κατασκεύασα εγώ και το είχα μαζί μου και το έχω ακόμα μαζί μου στο αυτοκίνητο μου και σήκωσα το παραδεξάμενο. Έχει δύο τρύπες το καπάκι, είναι μεταλλικό, έχει δύο τρύπες. Το βάζεις μέσα και το σηκώνεις σιγά από τη μια μερκά και από την άλλη μερκά το βάλεις κάτω και το ταράσσεις μέσα. Δεν είναι ανάγκη να το πιάσεις πάνω να το μετακινήσεις. Είναι στο επίπεδο του δρόμου, δηλαδή δεν είναι πιο ψηλό ή πιο χαμηλό. Είναι στο επίπεδο ακριβώς της ασφάλτου αν το κάμεις λίγο πάνω και το τραβήσεις, εντάξει.» Ενώ αρχικά ανέφερε ότι δεν θυμόταν ακριβώς το σχήμα του καπακιού, αργότερα στην αντεξέταση του είπε ότι το φρεάτιο ήταν κυκλικό όμως το κάλυμμα ήταν ενιαίο, ορθογώνιο, διαστάσεων περίπου 60 Χ 40 εκατοστά. Διευκρίνισε ότι τα μόνα εργαλεία που είχε μαζί του ήταν το κράνος του και το εργαλείο που είχε για το άνοιγμα του φρεατίου που βρίσκονταν στο όχημα του ΣΑΛΑ με το οποίο μετέβηκε στο σημείο. Κατά την αντεξέταση, αναφερόμενος ξανά στο πώς έγινε το ατύχημα, είπε ότι όταν έφτασε στο σημείο, στάθμευσε το όχημα του, άνοιξε το φρεάτιο χρησιμοποιώντας το εργαλείο που είχε φέρει μαζί του, φορούσε το κράνος του «μάλιστα με μεγάλη δυσκολία μπορούσα να κατεβώ κάτω διότι το φρεάτιο είναι ένα μέτρο όταν πάρεις τα σκαλιά εκεί 30 πόντους έξω γίνεται 70 πόντους να το βγάλεις τζείνο το καπάτζι να κατεβείς κάτω είναι confined space και δύσκολο. [.] Με δυσκολία, πάρα πολλή δυσκολία που κατέβηκα κάτω και το μόνο που ήθελα να κοιτάξω κατ΄ακρίβεια και εκείνο που με ρώτησε ο διευθυντής για να κοιτάξω ήταν το εσωτερικό του φρεατίου αν ήταν λείο, η επιφάνεια και ο πυθμένας του φρεατίου αν ήταν λεία. Και έσιηψα να κοιτάξω. Στο πάνω μέρος επειδή είναι τόσο στενά έφυε το κράνος και χτύπησα πάνω στο σίδερο, το οποίο προεξείχε από τον τοίχο περίπου 30 πόντους. Μετά βγήκα σιγά σιγά πάνω και δεν το θεώρησα τόσο οδυνηρό και κτύπησα, ζαλίστηκα αλλά μετά δυσκολίας πάλι ανέβηκα πάνω σιγά σιγά πάνω στο σκαλιά και όταν βγήκα έμεινα λίγη ώρα ζαλισμένος, έπιασα το καπάτζι σιγά σιγά και το έβαλα πίσω και ξεκίνησα και έφυα.» Πρόσθεσε ότι παρά τον τραυματισμό του, με δυσκολία επανατοποθέτησε το καπάκι γιατί διαφορετικά θα ήταν επικίνδυνο για τους πεζούς και οδηγούς που διέρχονταν τον δρόμο. Για το ειδικό εργαλείο που χρησιμοποίησε για να ανοίξει το φρεάτιο, ανέφερε ότι ήταν στο όχημα που του παρείχε ο ΣΑΛΑ στον οποίο πρέπει και να ανήκε. Ακολούθησε η εξής συζήτηση: «Ε: Σε έναν δρόμο που περνούν αυτοκίνητα, οχήματα το φρεάτιο είναι στον δρόμο που χρησιμοποιείται από τα αυτοκίνητα, επήετε, το ανοίξετε, φύετε το καπάτζι, έμεινε ορθάνοικτο, κατεβήκετε όπως ισχυρίζεστε μέσα και δεν πήρατε καμία προφύλαξη, δεν εκόψετε τον δρόμο, δεν εβάλετε κώνους. Έτσι κάνατε; Α: Δεν τα ξέρετε. Ε: Όχι, σας ρωτώ. Α: Η ασφάλεια λέει, οτιδήποτε κάνεις, όχι να είναι δρόμος, οπουδήποτε, και τούτο είναι διεθνές, δεν είναι μόνο στην Κύπρο, πρέπει να προστατεύεις τον τόπο που δουλεύεις. Αυτό καλύπτεται από τον διεθνή Νόμο. Το λοιπόν, εμείς στο ΣΑΛΑ είχαμε τούντα.πώς το λαλείς; Ορισμένα.πώς τα λέμε; Σήματα, τα οποία έβαζες τα μπροστά και πίσω. Το λοιπόν και είναι ορισμένα reflective, είναι. από μακριά μπορεί να τα δεις, και από κοντά μπορείς να τα δείς. Τούτα τα πράγματα εμπαίνασιν λίγο πίσω από το παραδεξάμενο για να μπορεί οποιοσδήποτε και περπατητός και με το αυτοκίνητο, οποιοσδήποτε να το δει, να προσέξει και να φύγει. Αλλά σας είπα και προηγουμένως ότι την ώρα που έκανα αυτήν τη δουλειά εγώ [.] κανένα αυτοκίνητο δεν πέρασε από εκεί. Δεν είναι πολυσύχναστος.» Πρόσθεσε αργότερα ότι στον δρόμο εκείνο δεν υπήρχαν πεζοί ούτε οχήματα εκείνη την ημέρα, «ήταν ένας νεκρός δρόμος.» Ο Ενάγοντας ανέφερε ότι τα σήματα στα οποία αναφέρθηκε βρίσκονταν μέσα στο όχημα του και τα είχε προμηθεύσει ο ΣΑΛΑ. Τέθηκε στον Ενάγοντα ότι το κάλυμμα του φρεατίου ήταν διαστάσεων 60 Χ 60 εκατοστά και αποτελείτο από δύο τριγωνικά τμήματα. Ο Ενάγοντας απάντησε ότι δεν θυμάται τις διαστάσεις λόγω του χρόνου που παρήλθε. Τέθηκε στον Ενάγοντα ότι δεν μπορούσε να κατεβεί μόνος του στο φρεάτιο. Ο Ενάγοντας απάντησε «Εγώ ήμουν επιβλέπων μηχανικός. Και για την εποπτεία και τον έλεγχο της ποιότητας των εργασιών, της ορθής εκτέλεσης του έργου, επομένως εγώ θα κρίνω αν θα μπορούσα να κατεβώ και αν θα μπορούσα. Εγώ δεν είχα κανένα να με συμβουλέψει και να μου πει και ούτε δεχόμουν από κανένα λόγω των πτυχίων που είχα.» Ερωτήθηκε σε σχέση με την αναφορά στην γραπτή του δήλωση ότι είχε λάβει οδηγίες να ελέγξει μεταξύ άλλων το υδατοστεγές της κατασκευής και η σχετική συζήτηση ήταν η εξής: «Α: [.] Τζιείνοι που τα εκάμαν τα φρεάτια είναι τζιείνοι που έπρεπε να δώσουν λόγο αν ήταν υδατοστεγές, όχι εγώ. Ε Κύριε Ιγνατίου, για να βρίσκουμε μια άκρη. Να διαβάσω την παράγραφο 12 της γραπτής σου δήλωσης. Αν έχει κάτι που διαφωνείς πες μας το σε παρακαλώ; Α: Μάλιστα. Ε: «Στις 15.11.2010 [..] έλαβα οδηγίες από τους Εναγόμενους να ελέγξω την ποιότητα κατασκευής του φρεατίου, αν δηλαδή ποιοτικά ήταν κατάλληλο και υδατοστεγές». Α: Μάλιστα. Ε: Τούτο το υδατοστεγές ισχύει ή δεν ισχύει; Α: Για εμένα όχι. Ε: Δεν ήταν στα καθήκοντα σου; Α: Όχι ήταν μες τους μηχανικούς τους. Είχαν μηχανικούς οι ίδιοι. Αν δεν το έκαναν υδατοστεγές θα πλήρωναν να το σάσουν. Και το υδατοστεγές δεν ερευνάτο εκείνη την ώρα που το κατασκευάζασιν. Έφυα από το ΣΑΛΑ εγώ και ακόμα θα διερευνήσουν αν είναι υδατοστεγές ή όχι. Και έχει και επτά χρόνια που έφυα από το ΣΑΛΑ. [.] Ε: Άρα όταν κατέβηκες στο φρεάτιο δεν κατέβηκες για να ελέγξεις το υδατοστεγές; Καμία σχέση; Α: Εγώ κατέβηκα σας είπα. Είπα σας γιατί κατέβηκα για ποιο λόγο κατέβηκα.» Εξηγώντας πως έκανε τον έλεγχο που ανέφερε στο φρεάτιο, ο Ενάγοντας ανέφερε ότι « εγώ ετσιάκαρα την επιφάνεια και το πάτωμα αν είναι λεία η επιφάνεα. Τίποτε άλλο. Δηλαδή όταν θα επέφταν μέσα τα νερά ή τα απόβλητα να μπορούν να τζυλούν να φέφκουν να μεν μεινίσκουν να μην έχει πόρους το φρεάτιο πάνω για να μπαίνουν που τούντες κατσαρίδες και ξέρω 'γω που τούντα πράγματα. Ήταν fair face το ονομαζόμενο.» Συνέχισε λέγοντας ότι ο έλεγχος στον οποίο είχε προβεί σε σχέση με την επιφάνεια του πατώματος της τοιχοποιίας ήταν οπτικός. Αναφορικά με τις συνθήκες του ατυχήματος έγινε η εξής συζήτηση: «Ε: Συμφωνούμεν ότι το φρεάτιον μέσα εκεί που έχετε κατεβεί είχε διάμετρο 1 μέτρο και 20 εκατοστά; Α: [.] Περίπου έτσι ναι. Εσωτερική διάμετρος, όχι εξωτερική. Ε: Ναι κύριε, εκεί που εστέκεσουν. Α: Ναι. Ε: Το κράνος πότε σου έπεσε; Την ώρα που ανέβαινες τα σκαλιά; Πότε; Α: Την ώρα που επήα να σηκωθώ. Ε: Που είσαστε και επήετε να συκωθείτε: Α: Στο πάτωμα. Ε: Τί εκάμνετε στο πάτωμα; Α: Άτε πάλε. Ε: Πέστε μου. Α: Αφού είπα προηγουμένως. Κατέβηκα για να τσιακκάρω το πάτωμα και την τοιχοποιία αν ήταν λεία η επιφάνεια. Ε: Μας είπε ότι ήταν οπτικός ο έλεγχος, δεν έντζιησες πάνω. Α: Επάτουν. Που επάτουν κύριε; Πάνω στον αέρα; Επάτουν στο πάτωμα και τελείωσα που κάτω. Το είδα, ήταν εντάξει και σηκώθηκα, επήα να σηκωθώ πάνω αφηρημένος, ξέρεις, άμα πάεις να κάνεις μια δουλειά και ξεχάνεις έτσι ότι έχεις πάνω τούτο το πράγμα, οπωσδήποτε ξεχάνεις, δεν μπορείς να θυμάσει εκείνη την ώρα. Στην άκρια χτύπησα δαμέ (δείχνει την άκρια του κεφαλιού του ο μάρτυρας). Ε: Αφαιρεθήκατε και σας έπεσε το κράνος; Α: Κύριε, εστεκόμουν στο πάτωμα κάτω και επήα να σηκωθώ, ήμουν σιηφτός έτσι και επήα να σηκωθεώ και ήβρα πάνω στο σίδερο. Ε: Το κράνος που ήταν; Δεν το φορούσατε; Α: Μου έπεσε. Έπεσε το κράνος. Αφού εφάτσιησα δαμέ και έπεσε το κράνος. Ε: Κτυπήσατε και έπεσε το κράνος; Α: Χτύπησα και έπεσε το κράτος. Ε: Άρα το κράνος σας έπεσε μετά το χτύπημα; Α: Το κράνος μου έπεσε την ίδια ώρα που χτύπησα. Ε: Δηλαδή εν με το κράνος που εκουτουλίσετε να το πούμε έστι λαϊκιστί; Α: Κουτούλισα ναι. Ε: Με το κράνος. Δηλαδή τούτο που λέτε στην παράγραφο 14 της δήλωσης σας -να διαβάσω και να μας πείτε αν συμφωνείτε, αν διαφωνείτε. Α: Διάβασε. Ε: Διαβάζω από την παράγραφο 14 Έγγραφο Α σελίδα 3 (διαβάζει) 'ενώ βρισκόμουν στο φρεάτιο στην προσπάθεια μου να ανεβώ, έχασα την ισορροπία μου και το προστατευτικό κράνος που φορούσα στο κεφάλι είχε πέσει' ως δαμέ. Συμφωνούμε; Α: Συμφωνούμε. Ε: Εσύ προηγουμένως κύριε Ιγνατίου είπες 'με το κεφάλι με το κράνος κάπου κουτούλησα' όταν σε ρώτησα αν είναι έτσι και μου είπες ναι. Δηλαδή την ώρα που κτυπούσες φορούσες το κράνος μου είπες προηγουμένως, τώρα λες στην παράγραφο 14 ότι πρώτα έπεσε το κράνος και μετά κάπου χτύπησε το κεφάλι σου. Τί ισχύει; Α: Το ίδιο πράγμα ακριβώς. Ε: Το ίδιο πράγμα ακριβώς; Α: Πάεις να σηκωθείς και χτυπάς. Ε: Επίσης λες στη συνέχεια ότι 'είναι την ώρα που εσηκώστηκα. Ήμουν σιηφτός και σηκώστηκα'. Έτσι είναι; Α: Δεν μπορείς να σηκωθείς όταν είσαι τουμπωμένος στο φρεάτιο. Δεν μπορείς να σηκωθείς μονομιάς. Πρέπει σιγά σιγά όπως έκανα και εγώ την ώρα που προσπαθούσα να σηκωθώ, είναι εκείνη την ώρα που χτύπησα. Ε: Αλλά στην παράγραφο 14 (διαβάζει) 'στην προσπάθεια μου να ανεβώ—-' A: Να σηκωθώ. Ε: Όταν λες 'να ανεβώ'; Α: Ανεβαίνω και σηκώνομαι είναι το ίδιο. Ε: Εξαρτάται με ποια έννοια το χρησιμοποιάς. Α: Πες μας εσύ που το χρησιμοποιάς που είσαι φιλόλογος το ανεβαίνω και το σηκώνομαι αν είναι το ίδιο. Ε: Σου υποβάλλω ότι δεν κτύπησες όταν ήσουν εντός του φρεατίου. Α: Μπορείς να λες ότι θέλεις.» Ερωτήθηκε πότε ήταν η πρώτη φορά που επισκέφθηκε γιατρό μετά το ατύχημα του και απάντησε ότι δεν θυμάται πότε αλλά είχε επισκεφθεί κάποιο Δρ. Αντρέα Ιωάννου, παθολόγο, λίγο μετά το ατύχημα. Πρόσθεσε ότι είχε επισκεφθεί και τον Δρ. Γιάννη Ιωάννου, νευρολόγο (συνωνυμία) τον Ιανουάριο
5. Ερωτήθηκε εάν του είχε δοθεί κάποια απόδειξη ή βεβαίωση από τον παθολόγο Δρ. Ιωάννου μετά την εξέταση του και απάντησε ότι όλα που είχε στην κατοχή του τα έχει ήδη παρουσιάσει. Σύμφωνα με τον Ενάγοντα, κατά το επίδικο ατύχημα ήταν 72 ετών, υγιής και δραστήριος και δεν είχε οποιοδήποτε πρόβλημα υγείας πέραν από κάποιο καρδιακό πρόβλημα το 2003, που αντιμετωπίστηκε. Τέθηκε στον Ενάγοντα ότι κανένα τραυματισμό στο κεφάλι είχε σε φρεάτιο του ΣΑΛΑ όπως ισχυρίστηκε. Ο Ενάγοντας επέμενε στα όσα ανέφερε ήδη στη μαρτυρία του. Διαφώνησε ότι είχε ατύχημα και κτύπησε στο κεφάλι σε χωράφι με ελιές στο χωρίο Πραιτώρι περί τα τέλη 2010 όταν έπεσε από ελιά στην οποία ανέβηκε για να κόψει ελιές. Τέθηκε στον Ενάγοντα ότι τον Νοέμβριο 2010 εκτελούσε κανονικά την εργασία του και ουδέποτε είχε υποβάλει παράπονο για ατύχημα εκείνη την περίοδο. Ο Ενάγοντας διαφώνησε και επέμενε ότι την επομένη του ατυχήματος είχε μεταβεί στο γραφείο του διευθυντή τεχνικών υπηρεσιών του ΣΑΛΑ όπου συνέβη το περιστατικό με την πένα για το οποίο ειδοποιήθηκε ο υιός του και τον μετέφερε στον γιατρό. Υποστήριξε τέλος ότι κίνησε την αγωγή για ηθική ικανοποίηση γιατί δεν είχε έρθει αν τον δει στο νοσοκομείο όπου νοσηλευόταν μετά την επέμβαση του ο υπεύθυνος του ΜΥ1 αλλά είχε έρθει μόνο ο κ. Μιχάλης Βρυωνίδης [ΜΥ2], τότε εκτελεστικός μηχανικός του ΣΑΛΑ. Αυτή ήταν η μαρτυρία του Ενάγοντα. ΜΕ
6. Δεύτερος μάρτυρας για την πλευρά του Ενάγοντα ήταν ο υιός του Ενάγοντα κ. Παναγιώτης Ιγνατίου (ΜΕ2). Κατά την κυρίως εξέταση του, ο ΜΕ2 ανέφερε ότι το 2010 είχε ειδοποιηθεί τηλεφωνικώς από τα γραφεία του ΣΑΛΑ, να προσέλθει γιατί δεν αισθανόταν καλά ο πατέρας του. Συνέχισε λέγοντας ότι «όντως επήα στα γραφεία του ΣΑΛΑ, ήταν μαζί με τον συνάδελφο του εκεί, ήταν θυμάμαι έτσι και λίγο ανήσυχος και λίγο χλωμός. Μου είχε πει ο συνάδελφος του ότι είχε χτυπήσει σε κάποιο παραδεξάμενο και δεν αισθανόταν καλά. Οπόταν τον έπιασα και ξεκίνησα τη διαδικασία με τους γιατρούς. Ξεκίνησα με τον παθολόγο.[.] Μετά που έφυα που τζιαμέ έπιασα τηλέφωνο να κλείσω ραντεβού, δεν θυμούμαι αν ήταν την ίδια μέρα ή την επόμενη που είχα πάει στον παθολόγο [.] τον Αντρέα Ιωάννου. Εξετάστηκε από τον Ανδρέα Ιωάννου. Αν θυμούμαι καλά είχε πει ο παθολόγος ότι παθολογικά δεν είχε κάτι και συνιστούσε περαιτέρω εξετάσεις και να βλέπαμε και κάποιο νευρολόγο. Όντως μετά από κάποιες διαγνωστικές εξετάσεις κλείσαμε ραντεβού και με νευρολόγο και σε κάποια φάση αποφασίστηκε ότι έπρεπε να κάνει επέμβαση, την οποία είχε κάνει.» Του ζητήθηκε να εξηγήσει τι του είχε λεχθεί στο τηλεφώνημα όταν ειδοποιήθηκε να παραλάβει τον πατέρα του και απάντησε «Στο τηλέφωνο μου είπε ότι 'Παναγιώτη, να μην ανησυχείς, είμαι μαζί με τον πατέρα σου, δεν νοιώθει καλά, δεν μπορεί να οδηγήσει μόνος του, καλύτερα να έρτεις που δαμέ να σου εξηγήσω και να τον πάρεις' και έτσι και έκανα. Επήα, ήβρα τους, μου είπε ότι είχε χτυπήσει σε ένα παραδεξάμενο και τον έπιασα τζιαι έφυα.» Πρόσθεσε ότι δεν θυμάται το όνομα του προσώπου με το οποίο μίλησε ούτε τα ονόματα των άλλων που συνάντησε εκεί. Κατά την αντεξέταση του, ζητήθηκε από τον ΜΕ2 να διευκρινίσει πότε είχε δεχθεί το τηλεφώνημα στο οποίο αναφέρθηκε, ποιο μήνα και έτος. Ο ΜΕ2 απάντησε: «Α: Νομίζω '10; '11; '
7. Ε: Ή '10 ή '11; Α: Νομίζω το '
8. Ε: Εσυνάφερες μας και το '
9. Μπορεί να ήταν το '11; Α: Πρέπει να είναι προς το τέλος του '10, κάπου εκεί. Δεν ήταν αρχές του '10, ήταν προς το τέλος του '
10. Κάπως έτσι αν θυμάμαι καλά.» Ανέφερε ότι αφού μετέφερε τον πατέρα του στο σπίτι είχε τηλεφωνήσει και διευθετήσει ραντεβού με τον παθολόγο Δρ. Ανδρέα Ιωάννου. Δεν ήταν όμως σε θέση να θυμηθεί εάν η εξέταση από τον γιατρό έγινε την ίδια μέρα ή τις επόμενες μέρες ή τις επόμενες βδομάδες. Έγινε η εξής συζήτηση: «Ε: Σου υποβάλλω ότι έχεις αλλάξει τη θέση σου για το πότε επισκεφθήκατε μαζί με τον πατέρα σου για πρώτη φορά γιατρό και συγκεκριμένα στην κυρίως εξέταση είπες 'ή την ίδια μέρα ή την επόμενη πήγαμε' και τώρα αφήνεις θολό, μπορεί να είναι οποτεδήποτε άλλοτε, σε οποιονδήποτε άλλο χρόνο. Α: Είναι δικό σας συμπέρασμα γιατί γράφει τα η στενογράφος. Είπα δεν θυμούμαι από την πρώτη φορά αν ήταν την ίδια μέρα ή την επόμενη. Αυτό είχα πει. Δεν θυμούμαι αν ήταν την ίδια ή την επόμενη ή και τη δεύτερη φορά αν πέρασαν δύο ή τρία χρόνια. Αυτό έχω πει. Δεν έχω αλλάξει τίποτε.» Ακολούθως ανέφερε ότι μετά τη σύσταση του παθολόγου είχε διευθετηθεί ραντεβού για να επισκεφθεί με τον πατέρα του νευρολόγο όμως δεν θυμόταν πότε είχε γίνει η επίσκεψη στον νευρολόγο ούτε μπορούσε να προσδιορίσει το χρονικό διάστημα που πέρασε μεταξύ των εξετάσεων των δύο γιατρών. Ερωτήθηκε εάν είχε δοθεί κάποια απόδειξη από τον παθολόγο που εξέτασε τον πατέρα του και ο ΜΕ2 απάντησε ότι δεν θυμάται και πως όλα τα έγγραφα ήταν στην κατοχή του πατέρα του. Τέθηκε στον ΜΕ2 ότι κανείς από τον ΣΑΛΑ του είχε αναφέρει ότι ο πατέρας του είχε κτυπήσει σε παραδεξάμενο όμως ο ΜΕ2 επέμενε στη θέση του. Ερωτήθηκε κατά πόσο ο πατέρας του έχει σχέση με το Πραιτώρι και απάντησε ότι από εκεί κατάγεται ο πατέρας του. Είπε όμως ότι δεν θυμάται εάν έχει χωράφι με ελιές στο χωριό αυτό. Αυτή ήταν και η μαρτυρία του ΜΕ
11. ΜΕ
12. Τρίτος μάρτυρας για την πλευρά του Ενάγοντα ήταν ο κ. Τιμόθεος Δημητριάδης (ΜΕ3), εργαζόμενος στο ΣΑΛΑ ως Τεχνικός Πολιτικής Μηχανικής εδώ και 15 χρόνια. Στα πλαίσια της κυρίως εξέταση του, ο ΜΕ3 ανέφερε ότι γνωρίζει τον Ενάγοντα από την περίοδο που εργάζονταν και οι δύο στο ΣΑΛΑ. Ρωτήθηκε: «Ε: Κύριε μάρτυρα, γνωρίζεται αν ο κύριος Ιγνατίου χτύπησε κατά τη διάρκεια των καθηκόντων του, της εκτέλεσης των καθηκόντων του το 2011; Α: Εντάξει, το άκουσα. Το άκουσα, δεν ήμουν παρών που χτύπησε, δεν ξέρω λεπτομέρειες, εντάξει. [.] Ε: Είπετε προηγουμένως κύριε μάρτυς ότι άκουσες ότι ο κύριος Ιγνατίου χτύπησε. Ποιος σας είπε ότι χτύπησε και πότε; Α: Όταν ήμουν, όταν μου φώναξε ο διευθυντής μου που ο Ανδρέας ένιωσε μια αδιαθεσία στο γραφείο και μου φώναξε ο διευθυντής μου 'έλα Τιμόθεε, ο Ανδρέας δεν νιώθει καλά' και ειδοποίησα το γιό του να έρτει να τον πάρει στο Νοσοκομείο να εξεταστεί. Εντάξει. Μετά ρώτησα γιατί ο Ανδρέας ένιωθε ας πούμε τούτη την αδιαθεσία, τι συνέβηκε. Εντάξει. Επήα και τον είδα τον άνθρωπο στην κλινική σαν συνεργάτες, σαν φίλοι που είπαμε που ενδιαφέρον. Εντάξει είναι που τον Ανδρέα που μου είπε όταν τον επισκέφθηκα στην κλινική, μου είπε ο άνθρωπος ότι 'Τιμόθεε, χτύπησα'. Εντάξει. Οκ. Παραπάνω λεπτομέρειες δεν ξέρω πώς έγινε το γεγονός, δηλαδή που χτύπησε, που επήε, τί έκανε. Δεν ήμουν παρών να σου πω τωρά λεπτομέρειες. Εντάξει. Ε: Είναι ξεκάθαρη η θέση σας. Είπετε ότι σας ενημέρωσε, σας είπε ο διευθυντής ότι ο κύριος Ανδρέας δεν νιώθει καλά. Ποιος ήταν ο διευθυντής τότε; Α: Ο κύριος Άγγελος. Ήταν στο γραφείο του κύριου Άγγελου. Ήταν διευθυντής τεχνικών υπηρεσιών ο κύριος Άγγελος, φαντάζομαι ότι εκείνο το χρονικό, η ώρα 2 που ήταν περίπου που ήταν στο γραφείο του κυρίου Άγγελου ο Ανδρέας είναι μάλλον για ενημέρωση του διευθυντή. Ήταν στο γραφείο αλλά εντάξει, κατά τη διάρκεια της συζήτησης μου φώναξε ότι ο Ανδρέας δεν ένιωθε καλά ο άνθρωπος και εντάξει με είδε ο διευθυντής και μου φώναξε γιατί βασικά ένιωσε και εκείνος αμηχανία. Φώναξε μου 'βοήθησε τον'— Ε: Ο διευθυντής; Α: Για να πάρουμε τον Ανδρέα, να καθίσει ο άνθρωπος να πάρει λίγο αέρα, να του πάρω ένα ποτηρούι νερό, να ειδοποιήσω και εγώ τον γιό του να πάμε και παρακάτω. Να εξεταστεί που γιατρό ξέρω 'γω. Τούτο βασικά, τούτο έζησα βασικά με τον Ανδρέα. Ε: Θυμάστε πότε έγινε τούτο; Α: Εντάξει, το
13. Ε: Ήταν τέλος ή αρχές του '11 αν θυμάστε. Α: Δεν θυμούμαι όχι, δεν θυμούμαι.» Ακολούθως, σύμφωνα με τον μάρτυρα, ειδοποίησε τηλεφωνικώς τον υιό του Ενάγοντα ο οποίος ήρθε και τον παρέλαβε. Αντεξεταζόμενος, ρωτήθηκε πως είχε ενημερωθεί ότι είχε προηγηθεί κτύπημα στο κεφάλι και ο ΜΕ3 ανέφερε ότι «μου το είπε ο άνθρωπος [ο Ενάγοντας], δεν το έμαθα επίσημα ας πούμε που το ΣΑΛΑ, να βγει μια εγκύκλιος ότι ο τάδε συνάδελφος έπαθε ένα ατύχημα. [.] Αν μπορώ να κάνω μια παρένθεση, ο οργανισμός όταν γίνει ένα ατύχημα από την εμπειρία μου στο ΣΑΛΑ γίνεται και κάποια γνωστοποίηση, λαμβάνονται κάποια μέτρα, μας κάνουν συνεχώς κάθε χρόνο σεμινάρια, εντάξει, για θέματα ασφάλειας και υγείας λόγω της φύσης της δουλειάς. Εντάξει, υπάρχουν οι διαδικασίες στον οργανισμό, αλλά δεν έγινε κάποια γνωστοποίηση, να πω ότι έγινε, από το ΣΑΛΑ ας πούμε επίσημα με μια εγκύκλιο ότι έγινε ένα ατύχημα με τον συνάδελφο τον Ανδρέα Ιγνατίου. Εγώ το έμαθα από τον Ανδρέα που επήα και τον είδα στην κλινική. Τον ρώτησα, του είπα 'Ανδρέα τί έπαθες;' Και μου είπε 'έγινε ένα ατύχημα στη δουλειά' και χτύπησε στο κεφάλι.» Αυτή ήταν και η μαρτυρία του ΜΕ
14. ΜΕ
15. Τελευταίος μάρτυρας για την πλευρά του Ενάγοντα ήταν ο Νευροχειρούργος, Δρ. Γιάννης Ιωάννου (ΜΕ4). Ο ΜΕ4 ανέφερε ότι έχει σπουδάσει σε Ελλάδα και Γερμανία και εξασκεί το επάγγελμα στην Κύπρο από το
16. Στα πλαίσια της μαρτυρίας του υιοθέτησε το περιεχόμενο της έκθεσης ημερομηνίας 18.3.2014 (Τεκμήριο 3) που είχε ετοιμάσει αναφορικά με τον Ενάγοντα. Σε αυτή αναφέρονται τα εξής: «Ο ασθενής νοσηλεύτηκε στο ιδιωτικό νοσοκομείο Αχίλλειον στις 18.1.2011 μετά από ανθιστάμενες κεφαλαλγίες, ζάλη, αστάθεια και ελαφρά αδυναμία δεξιού άνω και κάτω άκρου. Σε διερεύνηση που έγινε με αξονική τομογραφία ανευρέθη χρόνιο υποσκληρίδιο αιμάτωμα αριστερά μετωποκροταφοϊνιακά το οποίο πίεσε και μετατόπισε τη μέση γραμμή. Ο ασθενής υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση αφαίρεσης του χρόνιου αιματώματος με κρανιοανάτρηση και υποσκληρίδιο παροχέτευση. Εκ τότε ελέγχεται τακτικά με αξονικές τομογραφίες. Το αναφερθέν χειρουργείο έγινε στο Αχίλλειον στις 21/01/2011 και ο ασθενής ανέφερε κάκωση κεφαλής σε φρεάτιο στις 15/10/2010 η οποία πιθανότατα είναι και η αιτία του χρόνιου υποσκληρίδιου αιματώματος.» Σε σχέση με το ιατρικό του πιστοποιητικό, ο ΜΕ4 ανέφερε ότι η καταγραφή στην έκθεση του για ατύχημα στις 15.10.2011 είναι τυπογραφικό λάθος και ότι η σωστή ημερομηνία είναι 15.11.
17. Στα πλαίσια της κυρίως εξέτασης του, ζητήθηκε από τον ΜΕ4 να εξηγήσει τι σημαίνει η φράση «υποσκληρίδιο ύγρωμα με μέγιστο πάχος 8,2» στην οποία υπάρχει αναφορά στην έκθεση αξονικής τομογραφίας του Τεκμηρίου
18. Ο ΜΕ4 απάντησε «ο χώρος αυτός μεταξύ του κρανίου και του εγκεφάλου, ο υποσκληρίδιος χώρος έφερε ένα αιμάτωμα, το οποίο αυτό αφαιρέθηκε. Η αφαίρεση του αιματώματος επειδή μέσα στο κεντρικό νευρικό σύστημα και γύρω-γύρω από τον εγκέφαλο κυκλοφορεί το εγκεφαλονωτιαίο υγρό θεωρείται σαν ένα καθαρό διαυγές υγρό. Αυτό στην ουσία έρχεται και καταλαμβάνει τον χώρο τον υποσκληρίδιο που είχε αφαιρεθεί το αιμάτωμα γι΄αυτό περιγράφεται τώρα ως ύγρωμα. Αυτό το παρακολουθούμε για δύο λόγους. Πρώτο για να δούμε αν θα μεγαλώσει, οπότε ο άρρωστος μπορεί να υπόκειται σε κάποια σημεία πίεσης ή αν απορροφηθεί όπως συμβαίνει στις περισσότερες φορές και για να προλάβω όπως συμβαίνει και στην επόμενη αξονική τομογραφία που φαίνεται να μειώνεται.» Αναφερόμενος στο Τεκμήριο 2, ο ΜΕ4 ανέφερε ότι είναι η έκθεση αξονικής τομογραφίας ημερομηνίας 18.1.2011 η οποία «αποκάλυψε ουσιαστικά την ύπαρξη του χρόνιου υποσκληρίδιου αιματώματος στην αριστερή μεριά του εγκεφάλου.» Στα πλαίσια της μαρτυρίας του κατατέθηκε και έκθεση μαγνητικής τομογραφίας ημερομηνίας 24.1.2011 που υπογράφεται από κάποιο Kadlecik Rudolf MD, Τεκμήριο 7, σύμφωνα με την οποία: «Status post left fronto craniotomy propter chronic subdural hematoma with normal post-operative changes. The subdural hematoma on left side is complete removed. Normal density of the grey and white brain matter. Middle line structures are without shift. The CFS spaces are little bit enlarged (extra cerebral)-cortical atrophy. No pathology-fracture detected on the skull bones.» Ζητήθηκε από τον ΜΕ4 να εξηγήσει πως ένα τέτοιο αιμάτωμα επηρεάζει την ποιότητα ζωής ενός ασθενή και ο ΜΕ4 απάντησε ότι «η εμφάνιση του υποσκληρίδιου αιματώματος αν αυτό είναι μικρό πολλές φορές είναι ασυμπτωματικό. Ο ασθενής δεν το αντιλαμβάνεται. Με την αύξηση του μεγέθους του αιματώματος και του όγκου αυτού οι εγκεφαλικές δομές, ο εγκέφαλος δηλαδή, δέχονται πιέσεις με αποτέλεσμα να αρχίζει να εμφανίζεται συμπτωματολογία από πίεση του εγκεφάλου, η οποία είναι σοβαρή όπως και μπορεί να είναι αυτή στην αρχή και στο 80% των ασθενών, είναι η εμφάνιση της κεφαλαλγίας, δηλαδή έχουν πονοκέλαφο, ναυτία, εμετό, ένα αίσθημα αδυναμίας, μια ήπια διαταραχή στη σκέψη ή στον προσανατολισμό ή στη συγκέντρωση ή στη μνήμη, η οποία μπορεί να αυξάνεται αναλόγως του μεγέθους του αιματώματος και αν αυτό αυξηθεί ακόμα περισσότερο μπορεί να οδηγήσει ακόμα σε επιληπτικές κρίσεις, παραλύσεις ή ακόμα και θανάτων. Άρα είναι συναρτήσει του μεγέθους που εμφανίζονται τα συμπτώματα.» Σε σχέση με το τί μπορεί να προκάλεσε το αιμάτωμα, ο ΜΕ4 ανέφερε τα εξής: «Όταν υπάρχει ένα χρόνιο υποσκληρίδιο αιμάτωμα το πρώτο που αναζητείται είναι αν υπάρχει κάποιο τραύμα. Εκ του ιστορικού από όπου αντλούμε τις πληροφορίες ο άρρωστος χτύπησε την καθορισμένη ημερομηνία σε ένα φρεάτιο στο κεφάλι. Επισκέφθηκε τον παθολόγο του και όταν αυτός παρουσίασε επιδείνωση των συμπτωμάτων ο παθολόγος τον παρέπεμψε να κάνει αξονική τομογραφία και με τη διαπίστωση του υποσκληρίδιου αιματώματος κάλεσε εμένα για αντιμετώπιση.» Κατά την αντεξέταση, ο ΜΕ4 ανέφερε ότι ο Ενάγοντας είχε παραπεμφθεί σε αυτόν από τον Δρ. Ανδρέα Ιωάννου. Επίσης με παραπεμπτικό του παθολόγου, ο Ενάγοντας είχε υποβλήθεί στην αξονική τομογραφία στις 18.1.
19. Ανέφερε ότι με την χειρουργική επέμβαση το υποσκληρίδιο αιμάτωμα είχε αντιμετωπιστεί επιτυχώς. Σημείωσε ότι ο ίδιος είχε δει τον Ενάγοντα στις 18.1.
20. Πρόσθεσε ότι μετά την χειρουργική επέμβαση συνέχισε να παρακολουθεί τον Ενάγοντα μέχρι το 2012 ενώ τον είδε ξανά το 2014 όταν του χορήγησε το ιατρικό πιστοποιητικό Τεκμήριο
21. Αμφισβητήθηκε η αναφορά του ΜΕ4 περί ατυχήματος του Ενάγοντα στις 15.11.2010 και ο ΜΕ4 απάντησε ότι: «Α: Όταν παίρνουμε το ιστορικό ενός ασθενούς σε τέτοιες κακώσεις αναζητούμε τον μηχανισμό κάκωσης. Ο ασθενής ήξερε ότι χτύπησε στο φρεάτιο στις 15/
22. Εμένα σαν γιατρός δεν είναι τόσο μεγάλη η αξία ακριβώς των κάποιων εβδομάδων από την κάκωση του ατυχήματος. Εμένα σαν γιατρός η κάκωση του ατυχήματος πιστοποιεί ουσιαστικά τον μηχανισμό του υποσκληρίδιου αιματώματος. Άρα δεν είναι κάτι το οποίο είναι πρωτεύον σ'αυτά τα οποία δίνω σημασία. Είναι κάτι δευτερεύον. Για εσάς εδώ το αντιλαμβάνομαι είναι πρωτεύον και πολύ σημαντικό. Για εμένα όμως μην περιμένετε ότι θα έχω επακριβή ίσως την ημερομηνία και να πρέπει να δίνω τόσο μεγάλη σημασία σ'αυτό. Σημασία δίνω στην κλινική εικόνα του άρρωστου, στο ιστορικό, το οποίο επιβεβαιώνεται και στην πορεία του ασθενούς. Τώρα αν κάποιος μου πει ότι κτύπησε 15/11 και εγώ έγραψα 15/10 τι να πώ τώρα; Αν είναι αυτό τόσο. Ε: Μπορεί να είναι και 15/10, μπορεί να είναι και 15/9 έτσι; Α: Η κάκωση, ο μηχανισμός κάκωσης που μου περιγράφει είναι μηχανισμός κάκωσης που συμπίπτει με την ημερομηνία που εξετάζετε εσείς στις 15/
23. Ε: Να το πω διαφορετικά. Επειδή μιλούμε για ένα χρόνιο υποσκληρίδιο αιμάτωμα, το οποίο μπορεί να προϋπήρχε για μήνες έτσι; Έτσι είναι ή είναι διαφορετικά; Α: Ναι. [.] Ε: Εσείς σαν γιατρός δεν μπορείτε να διαπιστώσετε αν αυτό το χρόνιο υποσκληρίδιο αιμάτωμα οφείλεται σε ένα γεγονός που έγινε πριν δύο ή τρεις μήνες ή τέσσερις μήνες ή πέντε μήνες. Υπάρχει τρόπος να το διαπιστώσετε; Α: Ο τρόπος είναι το ιστορικό. Ε: Το ιστορικό που σας λέει ο ασθενής. Α: Λέει ο άρρωστος ότι 'είχα μια κάκωση στο φρεάτιο εκείνο τον καιρό, την τάδε ημερομηνία και από εκεί και κάτω αρχίζει μια πορεία φθίνουσα της υγείας του. Ε: Και σίγουρα το ιστορικό ως γιατρός και όσον αφορά συγκεκριμένες ημερομηνίας σε ένα άτομο, το οποίο όπως μας έχετε αναφέρει ένα από τα συμπτώματα όταν τον είδατε ήταν σύγχυση και διαταραχή μνήμης δεν μπορείτε να το ελέγξετε; Α: Το ιστορικό ελέγχεται και από τον άρρωστο και από τον περίγυρο. Ο άρρωστος είναι συνοδευόμενος, δεν είναι μόνος του. Κατά δεύτερο λόγο ο άρρωστος χειρουργείται, έτσι ανακτά τις νοητικές του δυνατότητες και επαναλαμβάνεται η διαδικασία. Άρα δεν περιμένεις από έναν άρρωστο, ο οποίος έρχεται με ένα υποσκλειρίδιο αιμάτωμα σαν γιατρός να σου απαντήσει ο άρρωστος άμεσα. Ρωτάς τους συγγενείς τριγύρω τι έγινε, πώς έγινε αυτή η διαδικασία. Αν είναι σε θέση ο άρρωστος να απαντήσει κάποια πράγματα απαντά, αν όχι θα απαντήσει ο περίγυρος. [.] Ε: Συμφωνείτε ότι το υποσκληρίδιο αιμάτωμα του ασθενή σας του κυρίου Ιγνατίου θα μπορούσε να προϋπήρχε για πέντε, έξι μήνες ή και περισσότερο ακόμα; Α: Συνήθως δεν είναι μεγάλο το χρονικό διάστημα των πέντε-έξι μηνών. Συνήθως είναι πιο λίγο αλλά δεν μπορώ να το αποκλείσω φυσικά γιατί υπάρχουν υποσκληρίδια αιματώματα, τα οποία εμφανίζονται και αρκετά μετά.» Τέλος κατά την αντεξέταση έγινε η εξής συζήτηση: «Ε: Τα συμπτώματα στον ασθενή μιλούμε πάντα για τον κύριο Ιγνατίου τον ασθενή σας ως χρόνιο υποσκληρίδιο αιμάτωμα που είχε εμφανίζονται μετά τον τραυματισμό τον μηχανισμό που προκάλεσε το αιμάτωμα μετά από μήνες αν έχω αντιληφθεί σωστά; Α: Εβδομάδες ή μήνες. Ε: Εβδομάδες ή μήνες. Όταν λέμε εβδομάδες αν μπορούμε να το συγκεκριμενοποιήσουμε, πέραν των δεκαπέντε ημερών; Α: Ναι. Ε: Και μιλώντας για μήνες εφόσον χρησιμοποιούμε πληθυντικό μπορούμε να πούμε και να πέντε-έξι μήνες ή και περισσότερο; Α: Συνήθως είναι μεταξύ έξι εβδομάδων και τριών-τεσσάρων μηνών. Ε: Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις που μπορεί να υπάρχει υποσκληρίδιο αιμάτωμα χρόνιο και να είναι ασυμπτωματικό; Α: Ναι. Ε: Το ασυμπτωματικό υπάρχει κάτι αλλά δεν έχει, δεν επηρεάζει, δεν διαταράσσει τον ασθενή. Α: Συμφωνούμε. Ε: Πρέπει να συμφωνείτε μαζί μου ότι αν ο τραυματισμός του κυρίου Ιγνατίου έγινε τη μια μέρα αποκλείεται εφόσον μιλούμε για χρόνιο υποσκληρίδιο αιμάτωμα τα συμπτώματα να εμφανίστηκαν την επόμενη μέρα ή τις αμέσως επόμενες μέρες. Α: Αυτό είναι σαφές, το έχουμε πει.» Με την ολοκλήρωση της μαρτυρίας του ΜΕ4, η πλευρά του Ενάγοντα έκλεισε την υπόθεση της. ΜΥ
24. Πρώτος μάρτυρας για την Εναγόμενη εταιρεία ήταν πολιτικός μηχανικός κ. Άγγελος Χρίστου (ΜΥ1) που, κατά τον επίδικο χρόνο, ήταν Διευθυντής Τεχνικών Υπηρεσιών του ΣΑΛΑ. Στα πλαίσια της κυρίως εξέτασης του, ο ΜΥ1 αναφέρθηκε στη συμφωνία του ΣΑΛΑ με τον Ενάγοντα, Τεκμήριο 1, και εξήγησε ότι εκείνος έλεγχε τις υπηρεσίες που πρόσφερε ο Ενάγοντας και του έδινε οδηγίες σε σχέση με τα καθήκοντα του. Συνέχισε λέγοντας ότι «τον Ιανουάριο 2011 και ενώ ο Ενάγοντας ήταν στο γραφείο μου παρατήρησα ότι δεν ήταν καλά, ψεύδιζε και του είπα να δει ιατρό. Ο Ενάγοντας μου είπε να ειδοποιήσουμε τον γιο του να τον πάει στον γιατρό. Πράγματι ειδοποιήθηκε τηλεφωνικά ο γιος του Ενάγοντα, ήρθε στο γραφείο του ΣΑΛΑ και ανάλαβε τον Ενάγοντα. Μετά από λίγες μέρες πληροφορήθηκα ότι ο Ενάγοντας είχε προβλήματα υγείας και έκανε εγχείρηση στο κεφάλι. Ο Ενάγοντας ολόκληρο το έτος 2010 προσέφερε τις υπηρεσίες του στο ΣΑΛΑ κανονικά και ανελλιπώς και πληρώθηκε γι΄ αυτές κανονικά. Το 2010 δεν μου ανέφερε ότι είχε κτυπήσει ή ότι είχε ατύχημα κατά τον χρόνο που παρείχε τις υπηρεσίες του στο ΣΑΛΑ. Για οτιδήποτε συνέβαινε κατά τον χρόνο που ασχολείτο με θέματα του ΣΑΛΑ όφειλε να ενημερώνει εμένα. Σ' εμένα έδινε αναφορά για ότι έκανε. Ο Ενάγοντας περί τα μέσα Ιουνίου 2011 πρόβαλε για πρώτη φορά τον ισχυρισμό ότι το εγκεφαλικό προήλθε από τραυματισμό στο κεφάλι από ατύχημα (κτύπημα) στο κεφάλι που είχε σε φρεάτιο στο οποίο εισήλθε παλαιότερα. Ποτέ προηγουμένως δεν είχε ισχυριστεί ότι είχε ατύχημα σε φρεάτιο. Τον ισχυρισμό αυτό πρόβαλε για πρώτη φορά μέσα Ιουνίου 2011.Ο Ενάγοντας απ΄ότι έχω πληροφορηθεί από τον Μιχάλη Βρυωνίδη [ΜΥ2] ισχυρίζεται ότι στις 15/11/2010 εισήλθε σε φρεάτιον για να ελέγξει το υδατοστεργές/στεγανότητα του φρεατίου και κτύπησε στο κεφάλι του. Από τα δεδομένα (εκθέσεις του ιδίου του Ενάγοντα κατά την πιο πάνω περίοδο) δεν εκτελούνταν τέτοιες εργασίες αλλά έλεγχος σωλήνων με κλειστό κύκλωμα CCTV και air test από τον υπεργολάβο, που ήταν η εταιρεία Tsouloftas Constructions Ltd. Οι πιο πάνω έλεγχοι όσον και ο έλεγχος του υδατοστεγούς/στεγανότητας φρεατίων ήταν μέσα στα καθήκοντα του Ενάγοντα υπό την έννοια της επίβλεψης και μόνο της εκτέλεσης αυτών από ανεξάρτητο εξειδικευμένο συνεργείο. Ο Ενάγοντας ουδέποτε έλαβε οδηγία να εισέλθει σε φρεάτιον για έλεγχο της στεγανότητας. Ο έλεγχος αυτός διεξάγεται βάση προδιαγραφών που προβλέπονται στους όρους του συμβολαίου κάθε έργου και γίνεται από εξειδικευμένο συνεργείο αφού γεμίσει με νερό το φρεάτιο που ελέγχεται και σε καμία περίπτωση δεν χρειάζεται η είσοδος εντός του φρεατίου για επιβεβαίωση του ελέγχου στεγανότητας. Η είσοδος-έξοδος από φρεάτια διέπετε από τους κανονισμούς ασφαλείας του ΣΑΛΑ