← Κύπρος

Γεωργίου ν. Τσολάκη κ.α., Αγωγή αρ.: 173/2013, 28/1/2022

Γεωργίου ν. Τσολάκη κ.α., Αγωγή αρ.: 173/2013, 28/1/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2022:A12 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Στ. Τσιβιτανίδου-Κίζη, Α.Ε.Δ. Αγωγή αρ.: 173/2013 Μεταξύ: XXXXX, άλλως XXXXX Γεωργίου, από τα Λειβάδια Λάρνακας Ενάγοντα και

  1. XXXXX Τσολάκη, από το Λιοπέτρι
  2. GIOVANI DEVELOPERS LTD, από το Παραλίμνι
  3. AIG CYPRUS LTD Εναγομένων --------------------------------------------------------------- Ημερομηνία: 28 Ιανουαρίου,
  4. Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: ο κ. Δημήτρης Κούτρας για Δημήτρης Κούτρας & Σία και Νίκος Λοΐζου. Για τους Εναγόμενους: ο κ. Κώστας Δημητριάδης για Κώστας Π. Δημητριάδης ΔΕΠΕ. ΑΠΟΦΑΣΗ Στις 15.3.2011, ο ενάγοντας ενεπλάκη σε τροχαίο ατύχημα και τραυματίστηκε σοβαρά. Συγκεκριμένα, καθ΄ ον χρόνο ο εναγόμενος 1 οδηγούσε το όχημα με αρ. εγγραφής XXXXX79, ιδιοκτησίας των εναγομένων 2, στην Λεωφόρο Χρ. Αυξεντίου στην Ορόκλινη με πορεία προς την Ορόκλινη, σε κάποιο σημείο του δρόμου παρά την αερογέφυρα της Ορόκλινης, παρεξέκλινε της πορείας του, εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας και συγκρούστηκε με το όχημα με αρ. εγγραφής XXXXX43 που οδηγούσε ο ενάγοντας. Οι εναγόμενοι 2 ενάγονται ως εκ προστήσεως υπεύθυνοι για το ατύχημα ενώ η εναγόμενη 3 (ασφαλιστική εταιρεία) ενάγεται ως παρέχουσα ασφαλιστική κάλυψη στους εναγόμενους 1 και
  5. Οι εναγόμενοι 1, 2 και 3, με δήλωση του δικηγόρου των, αποδέχθηκαν πλήρη ευθύνη για την πρόκληση του ατυχήματος. Οι Ειδικές Αποζημιώσεις συμφωνήθηκαν, με το ύψος τους να ανέρχεται στις €5.
  6. Επίδικα θέματα προς εκδίκαση παρέμειναν το ύψος των Γενικών Αποζημιώσεων, οι μελλοντικές απώλειες εισοδημάτων καθώς και τα ιατρικά έξοδα παρακολούθησης του ενάγοντα στο μέλλον. Ως προς το τελευταίο, η αξίωση εν τέλει απεσύρθη, καθότι τα εν λόγω ιατρικά έξοδα καλύπτονται από το Γενικό Σύστημα Υγείας (ΓΕΣΥ). Ο ενάγοντας μετά τον τραυματισμό του μεταφέρθηκε αρχικά στο Νοσοκομείο Λάρνακος. Λόγω της σοβαρότητας της κατάστασης του διεκομίσθη στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας ως πολυτραυματίας. Οι κακώσεις του καταγράφονται στα Ιατρικά Πιστοποιητικά των θεραπόντων ιατρών του, τα οποία κατατέθηκαν εκ συμφώνου και ως προς την αλήθεια του περιεχομένου των (Τεκμήρια 8, 9, 10 και 11). Στο Ιατρικό Πιστοποιητικό του Δρος Χρ. Μπέκου ημερομηνίας 3.10.2013, Αγγειοχειρουργού στην Χειρουργική Κλινική Καρδίας, Αγγείων και Θώρακα (Τεκμήριο 8), καταγράφονται τα εξής: «Ο ανωτέρω ασθενής εισήχθη στο Γ. Ν. Λευκωσίας, επειγόντως στις 15.3.2011 έπειτα από αναφερόμενο τροχαίο ατύχημα. Ήταν πολυτραυματίας και σε πολύ βαριά γενική κατάσταση λόγω πολλαπλών κακώσεων. Από αγγειοχειρουργικής πλευράς είχε ρήξη κατιούσης θωρακικής αορτής στο σημείο του ισθμού. Η βλάβη αποκαταστάθηκε με ενδαγγειακή διόρθωση (τοποθέτηση ενδοπρόθεσης στην κατιούσα θωρακική αορτή διά της μηριαίας αρτηρίας). Τα μετεγχειρητικά αποτελέσματα ήταν ικανοποιητικά». Στο Ιατρικό Πιστοποιητικό του Δρος Μ. Μαΐμάρη, ημερομηνίας 29.10.2013, Διευθυντού της Χειρουργικής Κλινικής Καρδίας, Αγγείων και Θώρακα (Τεκμήριο 10), καταγράφονται τα εξής: «Ο ανωτέρω ασθενής εισήχθη στο ΚΘΑ Τμήμα του Γ.Ν. Λευκωσίας επειγόντως στις 15.3.2011 έπειτα από αναφερόμενο τροχαίο ατύχημα. Έφερε διαχωριστική ρήξη της θωρακικής αορτής, κάταγμα ωλένης αριστερά, κάταγμα αριστερής κάτω γνάθου, θλάσεις εγκεφάλου και ωτορραγία δεξιά. Εκ της αγγειοκαρδιοθωρακοχειρουργικής πλευράς, τοποθετήθηκε στεντ ενδαγγειακά στο σημείο ρήξης της αορτής. Ο ασθενής έλαβε εξιτήριο στις 30.3.2011 με οδηγίες και φαρμακευτική αγωγή». Στο Ιατρικό Πιστοποιητικό του Δρος Γ. Παντέλα, ημερομηνίας 10.10.2013, Διευθυντού της Στοματογναθοπροσωποχειρουργικής Κλινικής (Τεκμήριο 11), καταγράφονται τα εξής: «Εκ των τηρουμένων στοιχείων του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, ο πιο πάνω ασθενής νοσηλευόταν στην Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας όπου στις 21.3.2011 εκτιμήθηκε από γναθοπροσωποχειρουργικής πλευράς. Ο ασθενής ήταν χωρίς επικοινωνία. Από την κλινική εξέταση και βάσει της αξονικής τομογραφίας έφερε υποκονδυλικό κάταγμα αριστερά κάτω γνάθου. Συνεστήθη συντηρητική αντιμετώπιση και επανεξέταση επί βελτίωσης της κατάστασης του». Τέλος στο Ιατρικό Πιστοποιητικό του Δρος Ν. Σκούλιου, ημερομηνίας 17.9.2013, Νευροχειρουργού στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας (Τεκμήριο 9), καταγράφονται τα εξής: «Εκ των τηρουμένων στοιχείων του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, βεβαιούται ότι ο ανωτέρω ασθενής εκτιμήθηκε από Νευροχειρουργό στο ΤΑΕΠ του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας στις 15/3/
  7. Αναφέρεται διακομιδή από το Νοσοκομείο Λάρνακας όπου και μεταφέρθηκε ο ασθενής μετά από αναφερόμενο τροχαίο ατύχημα. Κατά την άφιξή του διαπιστώθηκαν τα εξής: ασθενής διασωληνωμένος υπό καταστολή. Κόρες ισομεγέθεις αντιδρώσες στο φως, ωτορραγία αριστερά. Αναφέρεται διασωλήνωση με GCS=9 (Ε=2, S=2, Μ=5). Ο αρχικός απεικονιστικός έλεγχος (14/3/2011) με CT εγκεφάλου, ΑΜΣΣ, ΘΜΣΣ και ΟΜΣΣ κατέδειξε την παρουσία ελάχιστων αιμορραγικών στοιχείων στο κοιλιακό σύστημα του εγκεφάλου ιδίως δεξιά, την απουσία μετατόπισης της μέσης γραμμής καθώς και καταγμάτων από τη σπονδυλική στήλη. Ο απεικονιστικός έλεγχος επαναλήφθηκε προ της διακομιδής χωρίς αξιόλογη μεταβολή (νέο εύρημα μικρή θλαστική εστία δεξιά βρεγματικά). Επιπλέον ακτινολογικός έλεγχος κατέδειξε κάταγμα αριστερού κονδύλου κάτω γνάθου, κάταγμα αριστερής ωλένης, διαχωριστικό ανεύρυσμα ισθμού αορτής και μικρή περικαρδιακή συλλογή. Μετά τη μεταφορά του ασθενούς στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, έγινε τοποθέτηση καθετήρα μέτρησης ενδοκράνιας πίεσης (ICP). Τις επόμενες ημέρες η νευρολογική κατάσταση του ασθενούς παρέμεινε σταθερή με τις τιμές της ICP να παραμένουν εντός αποδεκτών ορίων. Επανέλεγχος με νέες CT δεν έδειξε αξιόλογες μεταβολές παρά μόνο την αναμενόμενη εξέλιξη των ευρημάτων. Στη διάρκεια της νοσηλείας του στη ΜΕΘ, ο ασθενής εκτιμήθηκε και αντιμετωπίσθηκε από άλλες ειδικότητες. Ο ασθενής αποσωληνώθηκε και εκτιμήθηκε ξανά τόσο στη ΜΕΘ όσο και στο αγγειοκαρδιοθωρακοχειρουργικό όπου μεταφέρθηκε. Στις εκτιμήσεις αυτές διαπιστώθηκε GCS=15, ασθενής προσανατολισμένος και σε εγρήγορση, τετρακινητικός, χωρίς εμφανή νευρολογικά ελλείμματα. Με βάση τα ευρήματα των κλινικών και απεικονιστικών εκτιμήσεων αποφασίστηκε ότι ο ασθενής δεν χρειαζόταν περαιτέρω ιδιαίτερη νευροχειρουργική αντιμετώπιση». Ο ενάγοντας, βάσει των δικογραφημένων ισχυρισμών του, ήταν ηλικίας 22 ετών κατά τον ουσιώδη χρόνο, έχαιρε άκρας υγείας και φοιτούσε σε Σχολή Κομμωτικής (XXXXX) με λαμπρές προοπτικές απασχόλησης μετά το πέρας των σπουδών του (μετά το ατύχημα αναγκάστηκε να τις εγκαταλείψει) και αναμενόμενο μηνιαίο μισθό εκ της εργασίας του, €1.
  8. Διατείνεται πως ο τραυματισμός, του άφησε μόνιμα κατάλοιπα με αποτέλεσμα να μην είναι σε θέση να ασκήσει την εργασία του κομμωτή ή του κουρέα. Συγκεκριμένα, λόγω της βαριάς κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης προκλήθηκαν εγκεφαλικές διαταραχές, με αποτέλεσμα να παρουσιάζει έκπτωση των νοητικών του λειτουργιών (έχει προβληματική μνήμη, νευρικότητα και γενικά μία μη φυσιολογική συμπεριφορά). Λόγω δε της παρουσίας της ενδοπρόθεσης (stent) στην περιοχή της θωρακικής αορτής, θεωρείται ασθενής υψηλού κινδύνου όσον αφορά την δημιουργία ανευρύσματος, συνεπεία του τραυματικού διαχωρισμού που υπέστη η αορτή και την ανάπτυξη αθηρωματικών αλλοιώσεων στην περιοχή του μοσχεύματος, με αποτέλεσμα την μείωση της κυκλοφορίας του αίματος στις αρτηρίες που καλύπτονται από την ενδοπρόθεση. Κατά την ακροαματική διαδικασία κλήθηκαν και κατέθεσαν για την πλευρά του ενάγοντα, οι ιατροί XXXXX Γεωργίου (ΜΕ1), η XXXXX Παφίτου (ΜΕ2), ο XXXXX Γεωργίου (ΜΕ5), ο XXXXX Κυριακίδης (ΜΕ6), ο XXXXX Οικονομίδης (ΜΕ7) και ο XXXXX Δανός (ΜΕ9). Κατέθεσε επίσης ο ίδιος ο ενάγοντας (ΜΕ3), ο πατέρας του XXXXX Γεωργίου (ΜΕ8) η XXXXX Koullapi (ME4) και η XXXXX Δρακοπούλου (ΜΕ10). Από πλευράς Υπεράσπισης κατέθεσε ο ιατρός XXXXX Πρωτοπαπάς (ΜΥ1). Ο Δρ. XXXXX Γεωργίου (ΜΕ1) ορθοπεδικός-χειρουργός, εξέτασε τον ενάγοντα στις 20.6.2013 και ετοίμασε το Ιατρικό Πιστοποιητικό (Τεκμήριο 1). Σκοπός της εξέτασης ήταν η έκφραση της γνώμης του σε σχέση με την πορεία της υγείας του ενάγοντα. Από ορθοπεδικής πλευράς, τα κλινικά ευρήματα κατά την εξέταση χαρακτηρίζοντο από ελάττωση της στροφικής κίνησης του υπτιασμού του αντιβραχίου κατά 20 μοίρες (δεν αναμένετο περαιτέρω βελτίωση) και μόνιμη παραμονή χειρουργικής ουλής 10 εκ. στο αριστερό αντιβράχιο . Περιοδικές ενοχλήσεις παροδικού πόνου στο αριστερό αντιβράχιο σε καιρικές αλλαγές ή μετά από χειρωνακτική εργασία είναι αναμενόμενες. Κατά τον μάρτυρα τα σοβαρότερα τραύματα ήταν η βαριά κρανιοεγκεφαλική κάκωση (συνίστατο σε αιμορραγία στην δεξιά πλάγια κοιλία του εγκεφάλου και πολλαπλές αιμορραγικές θλάσεις του εγκεφάλου ιδίως αριστερά) και η ρήξη της κατιούσας αορτής. Η Δρ. XXXXX Παφίτου (ΜΕ2) Εντατικολόγος-Λοιμωξιολόγος, εργαζόμενη στην Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας κατά τον ουσιώδη χρόνο, κατέθεσε πως ήταν εκ των θεραπόντων ιατρών του ενάγοντα. Αναγνώρισε το Ιατρικό Πιστοποιητικό ημερομηνίας 30.5.2013 που εξέδωσε (Τεκμήριο 2), το οποίο έχει ως ακολούθως: «Ασθενής: XXXXX Γεωργίου, ΑΔΤ XXXXX24, ημερομηνία γέννησης XXXXX-
  9. 24 ετών ασθενής, πολυτραυματίας λόγω αναφερόμενου τροχαίου ατυχήματος στις 15-03-
  10. Αρχικά μεταφέρθηκε στο ΤΑΕΠ Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας με αναφερόμενη αρχική GCS 9/15, και διασωληνώθηκε εκεί. Η διερεύνηση έδειξε τα εξής τραύματα: 1.Μικρές αιμορραγικές θλάσεις εγκεφαλικών ημισφαιρίων και αίμα στην πλάγια κοιλιά δεξιά. 2.Διαχωρισμός ισθμού αορτής. 3.Κάταγμα κάτω γνάθου. 4.Κάταγμα αριστερής ωλένης.
  11. Ωτορραγία-τραύμα έξω ακουστικού πόρου αριστερά. Μεταφέρθηκε την ίδια μέρα στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας και οδηγήθηκε στο χειρουργείο όπου έγινε τοποθέτηση stent αορτής και καθετήρα παρακολούθησης ενδοκρανίου πίεσης. Ακολούθως μεταφέρθηκε στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, υπό μηχανικό αερισμό μέσω ενδοτραχειακής διασωλήνωσης και υπό φαρμακευτική καταστολή. Έγινε παρακολούθηση της ενδοκρανίου πίεσης η οποία παρέμεινε φυσιολογική, κλήθηκαν οι ορθοπεδικοί και ο γναθοπρωσοποχειρουργός για αξιολόγηση των καταγμάτων, και οι ωτορινολαρυγγολόγοι για το τραύμα του έξω ακουστικού πόρου. Το κάταγμα ωλένης ήταν σταθεροποιημένο με νάρθηκα, και έγινε υποστήριξη του κυκλοφοριακού και αναπνευστικού κατά τις ανάγκες του. Τοποθετήθηκε επιπωματισμός στον έξω ακουστικό πόρο αριστερά από τους ωτορινολαρυγγολόγους. Στις 18/3 έγινε χειρουργική ανάταξη του κατάγματος ωλένης. Αποσωληνώθηκε στις 21/3/
  12. Μεταφέρθηκε στον αγγειοθωρακοχειρουργικό θάλαμο στις 23-03-11, με GCS 14/15, αιμοδυναμικά σταθερός, με καλή αναπνευστική λειτουργία και με συστάσεις για συνέχιση αγωγής και παρακολούθηση από ιατρούς των εμπλεκόμενων ειδικοτήτων». Ερωτηθείσα ποιός από τους τραυματισμούς του ενάγοντα ήταν ο πλέον σοβαρός, απάντησε πως σίγουρα ήταν ο διαχωρισμός του ισθμού της αορτής. Πως το πρόβλημα έχρηζε άμεσης αντιμετώπισης και πως θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την ζωή του ασθενή εάν δεν αντιμετωπιζόταν σωστά και αμέσως. Επεξήγησε πως η αορτή είναι η μεγαλύτερα αρτηρία του σώματος, η οποία μεταφέρει αίμα σε όλα τα ζωτικά όργανα. Ο ισθμός της (πρόκειται περί ενός σωλήνα) είναι το πιο αδύνατο της σημείο. Στους τραυματισμούς συνεπεία τροχαίων ατυχημάτων, είναι επικίνδυνο όταν υπάρξει ρήξη του τοιχώματος της αορτής, να εισέλθει αίμα μεταξύ των τοιχωμάτων, όπως στην προκειμένη περίπτωση και η ζωή του τραυματία να τεθεί σε κίνδυνο. Η ενδοπρόθεση (stent) είναι ένα εσωτερικό στήριγμα της αορτής, μία ενίσχυση του τοιχώματος της. Σίγουρα οι ασθενείς στους οποίους έχει τοποθετηθεί ενδοπρόθεση, αντιμετωπίζουν κινδύνους («κάποια ζητήματα») και θα πρέπει να λαμβάνουν εσαεί φαρμακευτική αγωγή και ανάλογες προφυλάξεις. Ο ενάγοντας XXXXX, άλλως XXXXX Γεωργίου (ΜΕ3) κατέθεσε πως γεννήθηκε στην Αγγλία στις XXXXX.
  13. Ήρθε στην Κύπρο μαζί με τον πατέρα του, σε ηλικία 15 ετών, όταν χώρισαν οι γονείς του. Στην Αγγλία πήγαινε σχολείο το οποίο και ολοκλήρωσε. Δεν είχε θύμησες από το ατύχημα ούτε και θυμόταν εάν νοσηλεύτηκε σε νοσοκομείο. Γνώριζε μόνο, όσα του είπαν οι γονείς του. Ούτε και «την ζωή του» προ του ατυχήματος θυμόταν. Μικρός ήθελε να γίνει κομμωτής-κουρέας όπως ο πατέρας του. Εξ όσων του είπε ο τελευταίος, παρακολούθησε στην Κύπρο μαθήματα κομμωτικής στην σχολή «XXXXX». Δεν έλαβε κανένα δίπλωμα αφού δεν ολοκλήρωσε τις σπουδές του. Μετά το ατύχημα πήγε στην Αγγλία, τέλος του 2011 με αρχές του 2012, μαζί με την φίλη του XXXXX και έμειναν για 6-7 μήνες. Παρακολούθησε τότε ένα «course» για κουρείς. Όταν επέστρεψε στην Κύπρο πήγε σε διάφορα κουρεία (Legend Barber Shop και Godfather Barber Shop) για να μάθει την δουλειά («να κάμει πρακτική») αλλά δεν μπορούσε να εργαστεί με κόσμο (φώναζε, είχε νεύρα, μάλωνε με τους πελάτες) και τον έδιωξαν. Τέλος του 2015 ή του 2016 (δεν θυμόταν ακριβώς την χρονολογία), ο πατέρας του άνοιξε κουρείo με προοπτική να «μείνει» στον ίδιο, στην συνέχεια. Και εκεί δεν μπορούσε να δουλεύει πολλές ώρες, κουραζόταν πάρα πολύ, «έφευγε» και στο τέλος αναγκάστηκαν, τέλη του 2019, να το κλείσουν. Σήμερα, παρόλο που θέλει να εργαστεί ως κουρέας, «δεν μπορεί». Κουράζεται εύκολα (μετά το πρώτο κούρεμα δεν μπορεί να συνεχίσει), έχει πονοκεφάλους, ημικρανίες, δεν μπορεί να συγκεντρωθεί, ξεχνά τα ονόματα των πελατών, το κούρεμα που κάνουν συνήθως. Πέραν της κεφαλής, πονεί τα χέρια του, ιδιαίτερα το αριστερό, εκεί που έχει πλατίνα και βίδες («λυμπουρίζει»), δεν μπορεί να τρέξει όπως έτρεχε προ του ατυχήματος («κτυπά πολύ η καρδία του»), κάθε μέρα πρέπει να πίνει ασπιρίνη «για να μην πήξει το αίμα του». Γενικά η ζωή του άλλαξε άρδην μετά το ατύχημα. Δεν έχει φίλους, κοινωνική ζωή. Χώρισε και με την κοπέλα του την XXXXX (είχαν δεσμό για 9-10 χρόνια) επειδή η τελευταία δεν «άντεχε» την συμπεριφορά του. Αντεξεταζόμενος επέμενε στη θέση πως μετά το ατύχημα είχε πολλά προβλήματα, σοβαρότερα των οποίων είναι η έλλειψη συγκέντρωσης και η αλλαγή στην συμπεριφορά του. Επίσης το ότι δεν μπορούσε να θυμηθεί την ζωή του («εσβήσαν όλα») προ του ατυχήματος. Δεν θυμόταν εάν «πήγε» σχολείο, εάν το τελείωσε, πότε ήρθε στην Κύπρο. Θυμόταν όμως πως όταν πήγε στην Αγγλία μετά το ατύχημα, τελείωσε το «course» του στην κομμωτική και πήρε και δίπλωμα. Αρνήθηκε πως μετά την επιστροφή του στην Κύπρο από την Αγγλία εργάστηκε το 2014 και το 2015 διαδοχικά σε δύο κουρεία, στο «Legend Barber Shop» και στο «Godfather Barber Shop». Κατά τον ίδιο και στα δύο κουρεία δεν δούλευε και δεν πληρωνόταν αλλά μάθαινε την δουλειά. Απέδωσε τα προβλήματα στην συμπεριφορά του (είναι οξύθυμος, δεν συγκεντρώνεται) στους τραυματισμούς του από το ατύχημα, ιδιαίτερα στους τραυματισμούς της κεφαλής του. Τέλος σε υποβολή του συνηγόρου Υπεράσπισης πως όταν επεσυνέβη το ατύχημα δεν εργαζόταν πουθενά και δεν είχε εισόδημα, επανέλαβε πως δεν μπορούσε να ανακαλέσει στη μνήμη του τα συμβάντα της ζωής του προ του ατυχήματος. Η XXXXX Koullapi (ΜΕ4) κατέθεσε πως στην ηλικία των 15 ετών (σήμερα είναι 25), γνώρισε τον ενάγοντα και είχαν δεσμό για 10 χρόνια. Πριν από το ατύχημα, δεν είχαν προβλήματα. Ο XXXXX την αγαπούσε, την φρόντιζε, νοιαζόταν για την ίδια, περνούσαν καλά μαζί. Μετά το ατύχημα, η συμπεριφορά του άλλαξε. Ήταν θυμωμένος όλη την ώρα, δεν της μιλούσε, συνέχεια τσακωνόταν μαζί της. Η ίδια δεν μπορούσε να ανεχτεί την συμπεριφορά του και του είπε να χωρίσουν. Χώρισαν το
  14. Ο Δρ. XXXXX Γεωργίου (ΜΕ5) καρδιοθωρακοχειρουργός στο Αρεταίειο Νοσοκομείο, κατέθεσε πως δεν εξέτασε τον ενάγοντα αλλά «ανασκόπησε» τον ιατρικό του φάκελο και μελέτησε τα Ιατρικά Πιστοποιητικά των θεραπόντων ιατρών του. Αναφέρθηκε στην ανατομία της αορτής και επεξήγησε την λειτουργία της. Όπως κατέθεσε, η αορτή ξεκινά από την αορτική ρίζα που περιλαμβάνει την αορτική βαλβίδα μαζί με την έκφυση των στεφανιαίων αγγείων. Ακολουθεί η ανιούσα αορτή, το αορτικό τόξο με την έκφυση των αγγείων του εγκεφάλου. Ακολουθεί η κατιούσα θωρακική αορτή και τέλος η κοιλιακή αορτή με τα παρακλάδια των κάτω άκρων. Η αορτή λειτουργεί ως αντλία, είναι μία αντλία αίματος. Αναφερόμενος στο Τεκμήριο 3 (αξονική αγγειογραφία θώρακος με έμφαση στην θωρακική αορτή), κατέθεσε πως η συγκεκριμένη αγγειογραφία απεικονίζει την κατάσταση της κατιούσας θωρακικής αορτής, μετά την τοποθέτηση της ενδοπρόθεσης (stent graft), κατ΄ ουσίαν απεικονίζει τα μετεγχειρητικά αποτελέσματα. Χαρακτήρισε την διενεργηθείσα επέμβαση σωτήρια για τον ενάγοντα, καθότι στις τραυματικές ρήξεις της αορτής η θνησιμότητα είναι πολύ μεγάλη, πέραν του 80%. Πρόσθεσε πως λόγω του νεαρού της ηλικίας του ενάγοντα, αυτός θα πρέπει να παρακολουθείται ανά τακτά χρονικά διαστήματα (2-5 έτη) με αξονική ή μαγνητική τομογραφία θώρακος, επειδή υπάρχει κίνδυνος μετακίνησης της ενδοπρόθεσης (stent) σε άλλο μέρος ή «σπάσιμο» με ενδοδιαφυγή. Ο Δρ. XXXXX Κυριακίδης (ΜΕ6), νευρολόγος, καθηγητής νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, κατέθεσε πως εξέτασε τον ενάγοντα στις 17.11.2017 και στις 12.11.2019 και εξέδωσε δύο Ιατρικά Πιστοποιητικά (Τεκμήρια 5 και 6 αντίστοιχα). Όπως καταγράφεται στο πρώτο Ιατρικό Πιστοποιητικό (Τεκμήριο 5), ο ασθενής παρουσίαζε, από νευρολογικής συμπτωματολογίας, τα εξής συμπτώματα. «1.Κουράζεται νοητικά εύκολα. 2.Είναι εριστικός και αργός στο επάγγελμα του ως κομμωτής.
  15. Αντιμετωπίζει προβλήματα μνήμης και συγκέντρωσης.
  16. Συχνούς πονοκεφάλους και ζαλάδες. Στην κλινική εξέταση είναι συνεργάσιμος και το ΜΜΣΕ είναι 22/
  17. Οι κρανιακές συζυγίες δεν παρουσιάζουν ουσιαστικές ανωμαλίες εκτός από υπαισθησία στην αριστερή πλευρά του προσώπου. Στα άνω και κάτω άκρα δεν παρουσιάζει κινητικά προβλήματα και η βάδιση του είναι φυσιολογική. Υπάρχει υπαισθησία στο αριστερό άνω άκρο». Κατά την εκτίμηση του, «ο ασθενής αν και αρτιμελής, ως αποτέλεσμα της κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης που υπέστη, παρουσιάζει έκπτωση των γνωστικών του ικανοτήτων, προβλήματα συμπεριφοράς τα οποία θα είναι μόνιμα και θα επηρεάζουν εσαεί την επαγγελματική του καριέρα και γενικά την κοινωνική του ζωή». Στο Ιατρικό του Πιστοποιητικό (Τεκμήριο 6) το οποίο εξέδωσε δύο χρόνια αργότερα, καταγράφει καταληκτικά τα εξής. «Έχει βελτιωθεί στην ομιλία και στην ούρηση από την τελευταία φορά που τον είδα. Το ΜΜΣΕ είναι 28/30 και είναι βελτιωμένο σε σχέση με 22/30 τον Νοέμβριο
  18. Ο ασθενής εργάζεται ως βοηθός κουρέα και ενίοτε λόγω της αλλαγής συμπεριφοράς και χαρακτήρα του έρχεται σε αντιπαράθεση με πελάτες. Εκτιμώ ότι τα πιο πάνω συμπτώματα είναι απότοκα της κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης που υπέστη τον Μάρτιο του 2011 και δεν αναμένεται ουσιαστική βελτίωση». Επεξήγησε πως το ΜΜSΕ είναι ένα «ερωτηματολόγιο» το οποίο αξιολογεί τις γνωστικές ικανότητες του ασθενή. Το αποτέλεσμα 28/30 είναι «ελαφρώς μειωμένο». Ένα άτομο στην ηλικία του ενάγοντα και της μορφωτικής του εμπειρίας θα έπρεπε να έχει 30/
  19. Κατά την εκτίμηση του, το κύριο πρόβλημα του ενάγοντα είναι οι διαταραχές στη συμπεριφορά του, η παραρμητικότητα του, το ότι είναι εριστικός, δεν συγκεντρώνεται και εύκολα χάνει την υπομονή του. Όλα αυτά, πρόσθεσε, περιγράφονται σε ασθενείς που έχουν υποστεί κρανιοεγκεφαλική κάκωση. Τόνισε πως ο ενάγοντας υπέστη βαρύτατες κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις (εγκεφαλικές θλάσεις με στοιχεία αιμορραγίας), οι οποίες αποτυπώνονται απεικονιστικά στην μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου (Τεκμήριο 12), στην οποία υπεβλήθη στις 30.6.
  20. Συγκεκριμένα απεικονίζονται πολλαπλές εστίες εναπόθεσης αιμοσιδερίνης στο μεσολόβιο του εγκεφάλου και στα δύο ημισφαίρια. Ερωτηθείς τι είναι η αιμοσιδερίνη, απάντησε πως είναι το στοιχείο σιδήρου, το οποίο είναι μέσα στο αίμα (ερυθρά κύτταρα). Όταν υπάρχει αιμορραγία, τα ερυθρά κύτταρα βγαίνουν από τα αγγεία και μένουν στον εγκέφαλο με την πάροδο του χρόνου. Όταν απορριφθεί το αίμα, μένει το σίδερο στο παρέγχυμα του εγκεφάλου. Η εναπόθεση αιμοσιδερίνης είναι στίγμα από προηγούμενη αιμορραγία και μένει για πάντα στον εγκέφαλο. Σύμφωνα με έγκυρες ιατρικές μελέτες (ως Τεκμήριο 7 κατέθεσε σχετικό άρθρο στο ιατρικό περιοδικό «BRAIN»), η εναπόθεση αιμοσιδερίνης συνάδει με τις σοβαρού τύπου, κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις. Είναι ένας δείκτης της βλάβης που υπέστη ο εγκέφαλος την ώρα της σύγκρουσης. Όσες περισσότερες εστίες αιμοσιδερίνης υπάρχουν, τόσο πιο εκτεταμένη είναι η βλάβη. Συμφώνησε πως τα συμπτώματα που περιέγραψε ο ενάγοντας (κόπωση, έλλειψη συγκέντρωσης, ευερεθιστότητα, προβλήματα μνήμης) είναι υποκειμενικά και μη μετρήσιμα, αλλά επέμενε στη θέση πως συνάδουν πλήρως με το ιστορικό του και περιγράφονται στην βιβλιογραφία ως απότοκα των κρανιοεγκεφαλικών κακώσεων. Απέρριψε το ενδεχόμενο ο ενάγοντας να γνώριζε τα συμπτώματα αυτά από την βιβλιογραφία και να του τα απαρίθμησε όταν τον εξέταζε. Κατά την γνώμη του, ο ενάγοντας λόγω των προβλημάτων που αντιμετωπίζει, ιδιαίτερα της συμπεριφοράς του, δεν είναι σε θέση να ασκεί ένα επάγγελμα όπου θα έρχεται σε συχνή καθημερινή επαφή με κόσμο. Μπορεί όμως να ασκεί ένα επάγγελμα, που δεν θα έρχεται σε επαφή με «κανένα», αφού δεν αντιμετωπίζει κινητικά προβλήματα. Αντεξεταζόμενος δέχθηκε πως τα όσα κατέγραψε στην Έκθεση του, σε σχέση με τη συμπεριφορά του ενάγοντα προ και μετά του ατυχήματος, βασίστηκαν στα όσα του ανέφερε ο πατέρας του τελευταίου. Ο Δρ. XXXXX Οικονομίδης (ΜΕ7) ιατρός ακτινολόγος με εξειδίκευση στην μαγνητική τομογραφία, εργαζόμενος στο Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο «ΑΓΙΟΣ ΘΕΡΙΣΣΟΣ» κατά τον ουσιώδη χρόνο, αναγνώρισε την Έκθεση (Τεκμήριο 12) την οποία συνέταξε σε σχέση με την μαγνητική τομογραφία στην οποία υπεβλήθη ο ενάγοντας στις 30.6.
  21. Όπως κατέθεσε, εκ της μαγνητικής τομογραφίας παρατηρούνται πολλαπλές εστίες εναπόθεσης αιμοσιδερίνης στο σημείο μετάπτωσης φαιάς και λευκής ουσίας σε αμφότερα τα εγκεφαλικά ημισφαίρια και στο μεσολόβιο, οι οποίες πιθανόν να αντιπροσωπεύουν εναπόθεση αιμοσιδερίνης λόγω παλαιού τραυματισμού, τύπου αξονότμησης. Επεξήγησε πως «η αιμοσιδερίνη αποτελεί το τελικό προϊόν αποδόμησης της αιμοσφαιρίνης. Τα ερυθρά αιμοσφαίρια που βρίσκονται στο αίμα έχουν σαν βασική ουσία, όχημα δηλαδή μεταφοράς οξυγόνου, την αιμοσφαιρίνη. Όταν δημιουργείται μια αιμορραγία σε κάποιον ιστό και στη συγκεκριμένη περίπτωση στον εγκέφαλο, η αιμοσφαιρίνη μέσα από βιοχημικές αντιδράσεις αποδομείται, μεταβολίζεται δηλαδή και περνάει μέσα από διαφορετικά στάδια και το τελικό προϊόν αυτής της αποσύνθεσης κατά κάποιο τρόπο, είναι η αιμοσιδερίνη ...... Η αιμοσιδερίνη όταν δημιουργηθεί παραμένει στο σημείο που βρίσκεται στον εγκέφαλο χωρίς να υπάρχει πιθανότητα απορρόφησης. Δηλαδή, αν κάνω εξέταση μετά από 23 χρόνια, θα την εντοπίσουμε να είναι στο ίδιο σημείο». Πρόσθεσε περαιτέρω πως η αιμοσιδερίνη δεν είναι ασθένεια, αλλά το αποτέλεσμα («το αποτύπωμα») του προηγηθέντος τραυματισμού που είχε δημιουργήσει αιμορραγία, η οποία κατέληξε στην αιμοσιδερίνη και αυτό προκαλεί τον λεγόμενο διάχυτο αξονικό τραυματισμό. Η αιμοσιδερίνη δεν δίνει στοιχεία για τυχόν λειτουργικές διαταραχές του εγκεφάλου. Είναι απλώς ένας δείκτης της έκτασης των υποκείμενων τραυματισμών των νευρικών στοιχείων. Δηλαδή η έκταση της εναπόθεσης της, αντικατοπτρίζει την έκταση του τραυματισμού και μπορεί να σχετίζεται με τα εμφανιζόμενα συμπτώματα, ανάλογα και με το ποιες περιοχές του εγκεφάλου έχουν προσβληθεί. Άρα τα συμπτώματα δημιουργούνται λόγω της παρουσίας τραυματισμού στα νευρικά στοιχεία, όπου δημιουργούνται εστίες γλοίωσης, νευρικές ουλές. Αυτό προκαλεί τα συμπτώματα κατέληξε, όχι η αιμοσιδερίνη. Ο XXXXX Γεωργίου (ΜΕ8), πατέρας του ενάγοντα (και οι δύο γεννήθηκαν στην Αγγλία) επιβεβαίωσε πως ήρθαν στην Κύπρο μαζί το 2005, όταν ο XXXXX ήταν 15 ετών (ο ενάγοντας γεννήθηκε στις XXXXX.1989) και αφού είχε τελειώσει το Λύκειο. Ο ίδιος χώρισε με την γυναίκα του, την μητέρα του XXXXX, όταν ο τελευταίος ήταν 4 ετών. Όπως κατέθεσε, πριν από το ατύχημα ο ενάγοντας ήταν ένα ζωηρό παιδί, χαρούμενο, ένα «κανονικό» παιδί. Μετά το ατύχημα άλλαξε, φώναζε, έβριζε, είχε νεύρα, «ξέχανε πράγματα». Το 2007-2008, ο ενάγοντας παρακολούθησε ένα «course» για κομμωτική (για άντρες και γυναίκες) στην σχολή «XXXXX» στην Λάρνακα για έξι

(6)μήνες. Τα δίδακτρα ήταν περίπου €4.000= και πληρώθηκαν από τον ίδιο. Στη συνέχεια ο ενάγοντας δεν ήθελε να δουλέψει ως κομμωτής και εργάστηκε σε μια εταιρεία με air-condition ως πωλητής. Μετά το ατύχημα πήγε με την φίλη του την XXXXX (ΜΕ4) στην Αγγλία. Παρακολούθησε ένα «course» κομμωτικής για κουρείς για «5,6,7 μήνες». Πλήρωσε ο ίδιος (ο πατέρας) 4, 5 χιλιάδες στερλίνες. Όταν ο ενάγοντας επέστρεψε στην Κύπρο με την XXXXX, πήγε σε δύο κουρεία, για να αποκτήσει πείρα. Πρώτα πήγε στο Godfather Barber Shop, αλλά είχε προβλήματα με τον ιδιοκτήτη τον XXXXX («φώναζαν ο ένας με τον άλλο, μάλωναν») και έφυγε. Ύστερα πήγε στο «Legend». Δούλεψε εκεί για 3 μήνες. Πάλι μάλωνε με τον ιδιοκτήτη, «είχαν προβλήματα» και έφυγε και από εκεί. Στο τέλος αποφάσισε να ανοίξει ο ίδιος «ένα μαγαζί» για να τον βοηθήσει σαν πατέρας. Το άνοιξαν τέλος του 2015 και το έκλεισαν το 2019. Αιτία ήταν η συμπεριφορά του ενάγοντα προς τους πελάτες και τον ίδιο. Αντεξεταζόμενος επέμενε στη θέση πως ο ενάγοντας τελείωσε την σχολή «XXXXX» και πήρε και δίπλωμα. Απέρριψε την θέση του συνηγόρου Υπεράσπισης πως τα προβλήματα που έχει ο ενάγοντας προϋπήρχαν του ατυχήματος. Ο Δρ. XXXXX Δανός (ΜΕ9) παθολόγος με ειδικότητα στην εσωτερική παθολογία (internal medicine), κατέθεσε πως εξέτασε τον ενάγοντα στις 2.11.2020 και ετοίμασε Έκθεση, λαμβάνοντας υπόψη και τα Ιατρικά Πιστοποιητικά που του προσκόμισε. Κατά τον ίδιο, το σοβαρότερο πρόβλημα εκ του ατυχήματος ήταν το μετατραυματικό ανεύρυσμα (βλάβη ενός ή δύο τοιχωμάτων) της κατιούσης αορτής. Παρόλο που η αντιμετώπιση του προβλήματος ήταν σε ορθά και υψηλά επιστημονικά επίπεδα (τοποθετήθηκε ενδοπρόθεση-stent), ελλοχεύουν, συνεχείς κίνδυνοι για την ζωή του ασθενούς. Όπως καταγράφεται στην Έκθεση του (Τεκμήριο 16): «Θα πρέπει να γίνεται συχνός έλεγχος της κατάστασης του μοσχεύματος και της θωρακικής αορτής καθότι υπάρχει ο κίνδυνος μετατόπισης του μοσχεύματος μιας που υπάρχει και τοπική εκτασία της αορτής σύμφωνα με το CT (Τεκ. 3). Η τοπική εκτασία της κατιούσας αορτής ξεκινά 24 mm από την αρχή της ενδοπρόθεσης με διάμετρο 24,5 mm και καταλήγει στα 19.7 mm, το μήκος της εκτασίας είναι 30.1 mm, όπου θα χρειαστεί πιθανόν νέα επέμβαση και πολυέξοδη (μοιάζει με ωρολογιακή βόμβα, άγνωστο πότε μπορεί να εκραγεί). Αποτελεί συνεχή κίνδυνο, είναι ασθενής υψηλού κινδύνου και πρέπει εφ΄ όρου ζωής να αποφεύγει επικίνδυνα σπορ ή άλλες δραστηριότητες. Θα πρέπει να είναι σε συνεχή παρακολούθηση από ειδικούς (καρδιολόγους, αγγειοχειρουργούς, θωρακοχειρουργούς κ.ά.). Θα χρειάζεται καρδιολογικούς ελέγχους, CT - Angio, MRI, ECHO, μια φορά το χρόνο, φυσιοθεραπείες. Συνιστάται έλεγχος πίεσης, διαβήτη, ψυχολογική υποστήριξη και βοήθεια. Τρόπος ζωής όχι στρες-πίεση. Φάρμακα, ασπιρίνη συνέχεια, έλεγχος άλλων παραγόντων κινδύνων, όπως υπέρταση, διαβήτη, κάπνισμα, χρήση ουσιών, κατάχρηση αλκοόλ, στρες, κούραση, λιπίδια». Τόνισε πως η τοπική εκτασία (κήλη) της αορτής, όπως απεικονίζεται στο αγγειογράφημα (Τεκμήριο 3), είναι ένας συνεχής κίνδυνος για τον ενάγοντα. Κατέληξε πως «κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει πότε αυτή η κήλη θα σπάσει, θα ανοίξει, για παράδειγμα αν έχει υπέρταση, αν αγχωθεί και ανεβεί ξαφνικά η πίεση του, αν καπνίζει, αν έχει διαβήτη, αν έχει χοληστερόλη, αν έχει άλλους παράγοντες κινδύνου ή αν κάνει οποιοδήποτε σπορ και κουραστεί, ο κίνδυνος είναι υπαρκτός πάντοτε και πρέπει συνέχεια να βρίσκεται σε κατάλληλη παρακολούθηση». Απέδωσε τις νευροψυχολογικές διαταραχές (διαταραχές της μνήμης, προσοχής, συγκέντρωσης, μετατραυματικοί πονοκέφαλοι, αδυναμία λήψης αποφάσεων, μελαγχολίες, φοβίες) που αντιμετωπίζει ο ενάγοντας, στη σοβαρή κρανιοεγκεφαλική κάκωση. Η παρουσία αιμοσιδερίνης σε διάφορα σημεία του εγκεφάλου είναι αποδεικτικό στοιχείο της κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης, καθώς υπήρξε αιμορραγία στον εγκέφαλο, συνεπεία του τραυματισμού του. Η XXXXX Δρακοπούλου (ΜΕ10) γραμματέας του ιατρού XXXXX Δανού, κλήθηκε για να καταθέσει τον φάκελο του ενάγοντα ο οποίος τηρείται στο ιατρείο του Δρος Δανού. Ο Δρ. XXXXX Πρωτοπαπάς (ΜΥ1) ειδικός νευρολόγος, εργαζόμενος στο Αρεταίειο Νοσοκομείο, εξέτασε στις 22.7.2020 τον ενάγοντα από πλευράς της Υπεράσπισης. Ετοίμασε Έκθεση (Τεκμήριο 18). Όπως καταγράφεται στην Έκθεση, ο ενάγοντας, σύμφωνα με τα Ιατρικά Πιστοποιητικά που προσκόμισε, από νευρολογικής άποψης υπέστη «μία εγκεφαλική κάκωση με αιμορραγία στην δεξιά πλάγια κοιλία του εγκεφάλου, πολλαπλές εγκεφαλικές θλάσεις ιδίως αριστερά και μικρό υποσκληρίδιο αιμάτωμα δεξιά. Όλος ο τραυματισμός του αντιμετωπίστηκε συντηρητικά χωρίς να υποβληθεί σε οποιαδήποτε χειρουργική επέμβαση αποσυμφόρησης του εγκεφάλου». Καταγράφεται επίσης πως «οι διαταραχές μνήμες στις οποίες αρχικά αναφερόταν έχουν αποκατασταθεί, με αποτέλεσμα κατά τη σημερινή εξέταση το ΜMSE να είναι 28/30». Περαιτέρω πως «κατά την κλινική εξέταση οι εγκεφαλικές συζυγίες φυσιολογικές, τα τενώντια αντανακλαστικά φυσιολογικά, χωρίς απώλεια της μυϊκής ισχύος, αισθητική επιπολής και εν τω βάθει, κατά φύση». Αναφορικά με την θέση του ενάγοντα πως πλέον δεν μπορεί να εργαστεί ως κουρέας, λόγω νοητικής και σωματικής κούρασης, έλλειψης υπομονής με τους πελάτες (είναι ευέξαπτος και λεκτικά επιθετικός), γενικά λόγω μίας κατάστασης που δημιουργούσε προστριβές με τους πελάτες, ο Δρ. Πρωτοπαπάς καταγράφει στην Έκθεση του πως «Τα συμπτώματα τα οποία αυτήν την στιγμή αναφέρει, τα οποία είναι συμπτώματα υποκειμενικά, δεν μπορούν να θεωρηθούν ότι είναι απόλυτα συμβιβασμένα με τον τραυματισμό τον οποίο υπέστη. Ιδιαίτερα δεν αναφέρεται τραυματισμός του μετωπιαίου λοβού, ο οποίος είναι υπεύθυνος για τις διακυμάνσεις συναισθημάτων και συμπεριφοράς του ανθρώπου. Για αυτόν τον λόγο δεν μπορεί να βεβαιωθεί ότι οι τραυματισμοί αυτοί επέφεραν τα συμπτώματα τα οποία παρουσιάζει ο κύριος Γεωργίου». Καταθέτοντας διά ζώσης, συμφώνησε πως η αιμοσιδερίνη είναι το τελευταίο κατάλοιπο μιας αιμορραγίας στον εγκέφαλο και είναι «το τελευταία πράγμα που βλέπεις απεικονιστικά». Είναι ουσιαστικά τα «απομεινάρια» του σιδήρου τα οποία μένουν, όταν αρχίσει να απορροφάται το αίμα. Ήταν όμως η θέση του πως με τον χρόνο, η αιμοσιδερίνη καταστρέφεται από τον ίδιο τον οργανισμό («ο ίδιος ο οργανισμός στέλνει κύτταρα που λέγονται μακροφάγοι, τα οποία τρώνε το σίδηρο, το καταστρέφουν για να μην υπάρχει») και πως εάν επαναλάβεις τον απεικονιστικό έλεγχο (είτε με μαγνητική είτε με αξονική τομογραφία) ένα, δύο ή τρία χρόνια μετά, αυτό που μένει, «εάν μένει κάτι», είναι κάποιες ουλές οι οποίες δεν έχουν αιμοσιδερίνη «ή κάτι μέσα». Κατά τον ίδιο η αιμοσιδερίνη είναι «άνευ κλινικής σημασίας». Σχολιάζοντας τις αναφορές του Δρος XXXXX Κυριακίδη (ΜΕ6) σε σχέση με τα αποτελέσματα της εξέτασης ΜΜSE στις 17.11.2018 (22/30) και στις 12.11.2019 (28/30), επεξήγησε κατ΄ αρχήν τι είναι η εξέταση Mini Mental State Status (MMSE). Είναι μία διεθνής κλίμακα αξιολόγησης μνήμης, η οποία χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση ατόμων που έχουν άνοια (αλτσχάιμερ ή άλλου είδους άνοιας). Η εξέταση περιλαμβάνει 30 ερωτήσεις (σε όλες τις χώρες το ερωτηματολόγιο είναι το ίδιο) και η κάθε ερώτηση παίρνει μία απάντηση. Οι πρώτες επτά ερωτήσεις είναι «τι μέρα είναι σήμερα, πόσες έχουμε σήμερα, πού μένεις, σε ποιο όροφο ανέβηκες με το ανσανσέρ, πως λέγεται το νοσοκομείο», στην συνέχεια ακολουθούν αριθμητικές πράξεις και άλλες ερωτήσεις σε σχέση με την ώρα κλπ. Ανάλογα με το αποτέλεσμα της εξέτασης, αξιολογείς αν ένα άτομα έχει ή δεν έχει, κάποιας μορφής άνοια και ποιου βαθμού είναι. Αν και, πρόσθεσε, το αποτέλεσμα 28/30 θεωρείται φυσιολογική κατάσταση μνήμης, η αξιολόγηση των γνωστικών λειτουργιών με βάση το MMSE, είναι υποκειμενική, επειδή κάποιος «αν θέλει τις απαντά σωστά». Παρόλο που ο ίδιος σε περιπτώσεις όπως του ενάγοντα δεν θα χρησιμοποιούσε την συγκεκριμένη εξέταση «σαν σημαία» στην αξιολόγηση ενός ατόμου, εντούτοις υπέβαλε τον ενάγοντα στην ίδια εξέταση και κατέληξε στο ίδιο συμπέρασμα με τον Δρα Κυριακίδη. Το αποτέλεσμα (28/30) άπτεται των φυσιολογικών ευρημάτων, δηλαδή ο ενάγοντας δεν έχει θέμα παθολογικής μνήμης. Κρίνοντας τη θέση του ενάγοντα πως δεν μπορεί να δουλέψει ως κουρέας επειδή «χάνει την ψυχραιμία του, θυμώνει και μαλώνει με τους πελάτες», κατέθεσε πως τούτο δεν οφείλεται σε οργανική αιτία, αφού δεν έχει τραυματιστεί ο μετωπιαίος λοβός (ο εγκέφαλος χωρίζεται σε τέσσερεις λοβούς, τον κροταφικό, τον ινιακό, τον βρεγματικό και τον μετωπιαίο, με τον κάθε λοβό να έχει μία συγκεκριμένη αποστολή), ο οποίος χειρίζεται ή ελέγχει τον συναισθηματικό μας κόσμο («τις χαρές, τις λύπες, τις εξάρσεις θυμού, τα κλάματα»). Είναι γι΄ αυτόν τον λόγο που πολλές φορές άτομα που παθαίνουν βλάβη στον συγκεκριμένο εγκεφαλικό λοβό έχουν συναισθηματικές εξάρσεις, «μπορεί να βρίζουν, να μαλώνουν, να θυμώνουν, να κλαίνε χωρίς λόγο, δηλαδή δεν είναι μόνο θυμό και έξαρση, αλλά και λύπη και κατάπτωση που μπορεί να προκαλέσει». Στην συγκεκριμένη περίπτωση, από τα όσα καταγράφονται στις Ιατρικές Εκθέσεις (ο ίδιος δεν είδε τις απεικονιστικές εξετάσεις), ο μετωπιαίος λοβός δεν τραυματίστηκε, συνεπώς ο ίδιος δεν μπορεί να καταλήξει ότι «τούτες οι εξάρσεις θυμού σχετίζονται άμεσα με το δυστύχημα». Από τα συμπτώματα που αναφέρει ο ενάγοντας, με την κρανιοεγκεφαλική κάκωση μπορεί να σχετίζονται οι περιοδικοί πονοκέφαλοι και οι ζαλάδες. Αντεξεταζόμενος επέμενε στη θέση πως η παρουσία της αιμοσιδερίνης είναι άνευ κλινικής σημασίας. Σχολιάζοντας την Έκθεση του ακτινολόγου XXXXX Οικονομίδη (ΜΕ7) για τα αποτελέσματα της μαγνητικής τομογραφίας, ανέφερε πως δεδομένου του ότι αυτή έγινε στις 30.6.2011, τρεις μήνες μετά τον τραυματισμό του ενάγοντα και από το αίμα που ήταν «ελεύθερο» στον εγκέφαλο παρέμεινε η αιμοσιδερίνη, «δεν μιλάς πλέον για οξεία αιμορραγία, για οξεία κάκωση». Εάν τρεις μήνες μετά τον τραυματισμό υπάρχει «αίμα ελεύθερο», σημαίνει ότι ο ασθενής αιμορραγεί ακόμη και τότε «πρέπει να αρχίσω να ανησυχώ, να ψάχνω». Αν όμως έχει μείνει κατάλοιπο της αιμορραγίας (αιμοσιδερίνη), τότε «είναι εντάξει, τελείωσε, δεν έχει ξανααιμορραγήσει και δεν χρειάζεται να επέμβω αυτήν τη στιγμή θεραπευτικά». Καταληκτικά ήταν η θέση του πως σύμφωνα με τα Ιατρικά Πιστοποιητικά που του προσκόμισε ο ενάγοντας, από νευρολογικής πλευράς δεν είχε σοβαρό τραυματισμό. Οι σοβαροί τραυματισμοί του ενάγοντα από το ατύχημα δεν αμφισβητούνται από πλευράς Υπεράσπισης. Εξ΄ου και η αποδοχή των Ιατρικών Πιστοποιητικών (Τεκμήρια 8, 9, 10 και 11) που εξέδωσαν οι θεράποντες ιατροί του. Ό,τι αμφισβητείται είναι η θέση του πως δεν μπορεί να εργαστεί πλέον ως κουρέας, λόγω των κατάλοιπων που άφησε η κρανιοεγκεφαλική κάκωση που υπέστη και κατ΄ επέκταση, η αξίωση του για απώλεια μελλοντικών απολαβών. Ο ενάγοντας διατείνεται πως υπέστη μια σοβαρότατη εγκεφαλική κάκωση (εγκεφαλικές θλάσεις, αιμορραγία, υποσκληρίδιο αιμάτωμα), απόδειξη της οποίας είναι η ύπαρξη αιμοσιδερίνης στον εγκέφαλο. Κατά τον ίδιο, η εγκεφαλική κάκωση επηρέασε τις νοητικές του λειτουργίες (απώλεια μνήμης, ευερεθιστότητα, έλλειψη συγκέντρωσης, κόπωση) και τις γνωστικές του ικανότητες σε βαθμό που «αδυνατεί πλέον να ανταποκριθεί στις ανάγκες της εργασίας του». Η Υπεράσπιση αμφισβητεί πως η κρανιοεγκεφαλική κάκωση άφησε οποιαδήποτε κατάλοιπα, τα οποία επηρεάζουν τον ενάγοντα στην ικανότητα του να εργαστεί είτε ως κουρέας, είτε σε οποιοδήποτε άλλο επάγγελμα. Η αξιολόγηση της μαρτυρίας εν προκειμένω δεν παρουσιάζει ιδιαίτερη δυσκολία, αφού τα γεγονότα της υπόθεσης δεν αμφισβητούνται. Διάσταση υπάρχει μόνο όσον αφορά τα κατάλοιπα του τραυματισμού του ενάγοντα. Σημείο τριβής μεταξύ των δύο πλευρών υπήρξε το κατά πόσον η κρανιοεγκεφαλική κάκωση επηρέασε τις νοητικές και γνωστικές λειτουργίες του ενάγοντα, με αποτέλεσμα την ανικανότητα του να εργαστεί ως κουρέας. Ο ενάγοντας (ΜΕ3) κρίνεται αξιόπιστος αφού η εντύπωση που σχημάτισα γι΄ αυτόν ως μάρτυρα ήταν θετική. Δικαιολογημένη η ανησυχία του για το μέλλον, αφού σε πολύ νεαρή ηλικία υπέστη σοβαρότατους τραυματισμούς και η ζωή του, σύμφωνα με την θεράποντα ιατρό του XXXXX Παφίτου (ΜΕ2), ετέθη σε κίνδυνο λόγω της τραυματικής ρήξης της θωρακικής αορτής. Η θέση του ότι δεν μπορεί να εργαστεί ως κουρέας θα εξεταστεί κατά το στάδιο της εξέτασης της ιατρικής μαρτυρίας και ιδιαίτερα των ιατρών Κυριακίδη (Μ.Ε.6) και Πρωτοπαπά (Μ.Υ.1), οι οποίοι κατέθεσαν σε σχέση με τα κατάλοιπα της κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης που υπέστη. Αξιόπιστοι κρίνονται και ο πατέρας του XXXXX Γεωργίου (ΜΕ8) καθώς και η φίλη του XXXXX Koullapi (ΜΕ4). Η XXXXX Δρακοπούλου (ΜΕ10) δεν είχε εμπλοκή στην υπόθεση. Κλήθηκε μόνο για να παρουσιάσει έγγραφα. Η μαρτυρία της γίνεται αποδεκτή αφού δεν αντεξετάστηκε, παρόλο που δεν προσφέρει οτιδήποτε στην υπόθεση. Οι ιατροί XXXXX Γεωργίου (ΜΕ1), XXXXX Παφίτου (ΜΕ2), XXXXX Γεωργίου (ΜΕ5), XXXXX Κυριακίδης (ΜΕ6), XXXXX Οικονομίδης (ΜΕ7), XXXXX Δανός (ΜΕ9) και XXXXX Πρωτοπαπάς (ΜΥ1), κλήθηκαν ως εμπειρογνώμονες. Τα προσόντα και η εμπειρογνωμοσύνη τους δεν αμφισβητήθηκαν από καμία πλευρά. Είναι καλά γνωστές οι αρχές που καλύπτουν το ζήτημα της μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων. Αυτοί προμηθεύουν το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για να αξιολογηθεί η ορθότητα των συμπερασμάτων τους. Εμπειρογνώμονας μπορεί να καταθέσει την γνώμη του, με βάση την γενική πείρα που διαθέτει, χωρίς να παραβιάζεται ο εξ ακοής κανόνας [βλ. Πιττάλης κ.α. ν. Ianira Enter Ltd κ.α.
(1997)1 Α.Α.Δ. 814, Τσαγγαρίδης κ.α. ν. Αυγουστή
(2000)1 Α.Α.Δ. 528]. Το Δικαστήριο στόχο έχει αφού εφαρμόσει τα κριτήρια αυτά πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύονται με μαρτυρία, να εξάξει τα δικά του ανεξάρτητα συμπεράσματα. Αυτά μπορούν να συμφωνούν ή όχι με την μαρτυρία που δόθηκε. Αναντίλεκτα η εμπειρογνωμοσύνη πάνω σ' ένα θέμα δεν βασίζεται μόνο στα ακαδημαϊκά προσόντα αλλά και στην πραγματική εμπειρία που αποκτάται πάνω σ' αυτό. Η Δρ. XXXXX Παφίτη (ΜΕ2), θεράπων ιατρός του ενάγοντα, αξιολογείται θετικά και η μαρτυρία της γίνεται αποδεκτή στο σύνολο της. Αιτιολόγησε πλήρως την θέση της και έδωσε την αναγκαία επιστημονική τεκμηρίωση και επεξήγηση όπου χρειαζόταν. Τα ευρήματα της σε σχέση με τις σωματικές βλάβες του ενάγοντα, απότοκες του ατυχήματος, δεν αμφισβητήθηκαν από πλευράς Υπεράσπισης. Θετικά αξιολογείται και ο Δρ. XXXXX Οικονομίδης (ΜΕ7). Αποδέχομαι τα όσα κατέθεσε. Ανέλυσε σε έκταση τα ευρήματα εκ της μαγνητικής τομογραφίας στην οποία υπεβλήθη ο ενάγοντας, 3 μήνες μετά τον τραυματισμό του. Σαφείς οι τοποθετήσεις του. Ο Δρ. XXXXX Γεωργίου (ΜΕ1) δεν ήταν εκ των θεραπόντων ιατρών του ενάγοντα. Τον εξέτασε 2 χρόνια μετά το ατύχημα. Κλήθηκε στο Δικαστήριο για να καταθέσει την γνώμη του, σε σχέση με την γενικότερη εξέλιξη της υγείας του. Παρόλο που η μαρτυρία του δεν περιορίστηκε στα της ειδικότητας του (εξέτασε τον ενάγοντα από ορθοπεδικής πλευράς), γίνεται αποδεκτή αφού δεν αμφισβητείται πως εκ των σοβαρότερων τραυματισμών του ενάγοντα ήταν η κρανιοεγκεφαλική κάκωση και η ρήξη της κατιούσης αορτής. Ο Δρ. XXXXX Γεωργίου (ΜΕ5) κλήθηκε να καταθέσει την άποψη του, όσον αφορά τον διαχωρισμό του ισθμού της αορτής και την αντιμετώπιση της. Δεν εξέτασε τον ενάγοντα και η όποια αναφορά του σ΄ αυτόν εδράζεται στα όσα διαπίστωσε από τα πιστοποιητικά των συναδέλφων του, τα οποία εμελέτησε. Η μαρτυρία του δεν πρόσθεσε οτιδήποτε πέραν τούτου. Θετικά αξιολογείται και ο Δρ. XXXXX Δανός (ΜΕ9). Ουσιαστικά κλήθηκε να καταθέσει την γνώμη του αναφορικά με την σοβαρότητα των κακώσεων εκ του τραυματισμού και την εξελικτική τους πορεία. Η άποψη του συμπλέει με τα ευρήματα και την γνώμη των θεραπόντων ιατρών του ενάγοντα. Τις μαρτυρίες των ιατρών XXXXX Κυριακίδη (ΜΕ6) και XXXXX Πρωτοπαπά (ΜΥ1), τις εξέτασα με μεγάλη προσοχή και τις σύγκρινα μεταξύ τους. Δεν θεωρώ ως ασφαλές υπόβαθρο την μαρτυρία του Δρος XXXXX Κυριακίδη, ώστε να στηριχθώ σ΄ αυτήν για να καταλήξω σε ασφαλή συμπεράσματα. Η θέση του πως ο ενάγοντας παρουσιάζει έκπτωση των γνωστικών του λειτουργιών είναι, κατά την κρίση μου, όχι μόνο επιστημονικά ατεκμηρίωτη αλλά έρχεται και σε αντίθεση με τα αποτελέσματα των σχετικών εξετάσεων στις οποίες τον υπέβαλε. Όταν εξέτασε τον ενάγοντα στις 17.11.2018 με το «ερωτηματολόγιο» ΜΜSE, κατέληξε στο αποτέλεσμα 22/
  1. Ένα χρόνο μετά, όταν τον εξέτασε στις 21.11.2019, το αποτέλεσμα της ίδιας εξέτασης ήταν 28/
  2. Ο ίδιος χαρακτήρισε το αποτέλεσμα αυτό στην Έκθεση του (Τεκμήριο 6), ως «βελτιωμένο σε σχέση με 22/30 τον Νοέμβριο 2017». Το εύλογο ερώτημα που εγείρεται είναι πως επέμενε στη θέση ότι ο ενάγοντας παρουσιάζει έκπτωση των γνωστικών του λειτουργιών και ότι η συγκεκριμένη κατάσταση θα είναι μόνιμη, όπως καταγράφει στην Έκθεση του (Τεκμήριο 5), όταν το συγκεκριμένο αποτέλεσμα (28/30) υπολείπεται μόνο κατά 2 μονάδες του φυσιολογικού και ο ίδιος χαρακτήρισε την κατάσταση του ενάγοντα βελτιωμένη σε σύγκριση με τον Νοέμβριο του
  3. Αντιλαμβανόμενος φυσικά την πιο πάνω διάσταση, καταθέτοντας δια ζώσης στο Δικαστήριο ανασκεύασε τα λεχθέντα του, λέγοντας πως «πιστεύω το κύριο πρόβλημα είναι οι διαταραχές στη συμπεριφορά του, η παρορμητικότητά του, το ότι είναι εριστικός, το ότι δεν συγκεντρώνεται εύκολα, χάνει την υπομονή του εύκολα και όλα αυτά περιγράφονται σε ασθενείς που έχουν υποστεί κρανιοεγκεφαλική κάκωση». (γραμμή 14, σελίδα 9 των πρακτικών της δικασίμου ημερομηνίας 20.11.2020). Ατεκμηρίωτο είναι επίσης και το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε, ότι οι διαταραχές στην συμπεριφορά του ενάγοντα, η παρορμητικότητα του, το ότι είναι εριστικός, το ότι δεν συγκεντρώνεται εύκολα, χάνει την υπομονή του εύκολα, είναι απότοκα της βαρύτατης κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης. Βάσισε την θέση του αφενός μεν στο ότι η ένδειξη Γλασκώβης, όταν ο ενάγοντας εισήχθη την ημέρα του ατυχήματος (15.3.2011) στην ΜΕΘ του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας ήταν 9 στα 15 και αφετέρου στις αιμορραγικές θλάσεις, όπως αυτές απεικονίζονται στην μαγνητική τομογραφία του εγκεφάλου και στο μικρό υποσκληρίδιο αιμάτωμα. Συνέδεσε το «score» της κλίμακας Γλασκώβης με την κάκωση του εγκεφάλου. Κατά τον ίδιο, όσο πιο χαμηλό το «score» της κλίμακας, τόσο χειρότερη η κάκωση. Παρέβλεψε όμως πως ο ενάγοντας αποσωληνώθηκε στις 21.3.2011, 6 ημέρες μετά την εισαγωγή του στην ΜΕΘ και 2 ημέρες μετά, στις 23.3.2011, όταν μεταφέρθηκε στον αγγειοθωρακοχειρουργικό θάλαμο, η ένδειξη Γλασκώβης ήταν 14/15, σύμφωνα με το Ιατρικό Πιστοποιητικό της Δρος Παφίτη (Τεκμήριο 2) και εν τέλει η κατάσταση του εκτιμήθηκε ως «ασθενής προσανατολισμένος και σε εγρήγορση, τετρακινητικός χωρίς νευρολογικά ελλείματα» και με ένδειξη Γλασκώβης 15/15, σύμφωνα με το Ιατρικό Πιστοποιητικό του Δρος Ν. Σκούλιου (Τεκμήριο 9). Αντίθετα ο Δρ. XXXXX Πρωτοπαπάς, του οποίου την μαρτυρία θεωρώ ως ασφαλές υπόβαθρο για εξαγωγή συμπερασμάτων, τεκμηρίωσε πλήρως και επιστημονικά την θέση του, την οποία επεξήγησε στο Δικαστήριο, με απλό και κατανοητό τρόπο. Με πολλή λεπτομέρεια αναφέρθηκε στην λειτουργία των λοβών του εγκεφάλου (κροταφικός, ινιακός, βρεγματικός, μετωπιαίος) και επεξήγησε πως για τα όσα παραπονείται ο ενάγοντας (έλλειψη συγκέντρωσης, μνήμης, ψυχραιμίας), δεν ευθύνεται η κρανιοεγκεφαλική κάκωση, αφού δεν τραυματίστηκε ο μετωπιαίος λοβός, ο οποίος ελέγχει τον συναισθηματικό κόσμο (χαρά, λύπη, εξάρσεις θυμού, κλάμα) του ατόμου και πως τα συμπτώματα αυτά είναι υποκειμενικά. Όπως έχει προαναφερθεί, η ευθύνη για την πρόκληση του ατυχήματος δεν είναι επίδικο θέμα, αφού οι εναγόμενοι την αποδέχθηκαν. Εκείνο που παραμένει προς εξέταση είναι το ύψος των Γενικών Αποζημιώσεων και η αξίωση του ενάγοντα για απώλεια εισοδημάτων. Βάσει της αποδεχθείσης μαρτυρίας βρίσκω πως ο ενάγοντας υπέστη τους ακόλουθους τραυματισμούς. Ο ενάγοντας ηλικίας 22 ετών κατά τον επίδικο χρόνο, μετά τον τραυματισμό του στις 15.3.2011, μεταφέρθηκε αρχικά στο Νοσοκομείο Λάρνακος. Λόγω της σοβαρότητας της κατάστασης του ένεκα των πολλαπλών κακώσεων (ήταν πολυτραυματίας) διεκομίσθη σε πολύ βαριά γενική κατάσταση (διασωληνωμένος με GCS 9/15 και υπό καταστολή) στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Ο αρχικός απεικονιστικός έλεγχος εγκεφάλου (CT), ΑΜΣΣ, ΘΜΣΣ και ΟΜΣΣ, κατέδειξε τα εξής τραύματα:
  4. Μικρές αιμορραγικές θλάσεις εγκεφαλικών ημισφαιρίων χωρίς μετατόπιση της μέσης γραμμής και αίμα στην πλάγια κοιλία δεξιά.
  5. Ρήξη κατιούσης θωρακικής αορτής στο σημείου του ισθμού.
  6. Υποκονδυλικό κάταγμα αριστερής κάτω γνάθου.
  7. Κάταγμα αριστερής ωλένης.
  8. Ωτορραγία-τραύμα έξω ακουστικού πόρου αριστερά. Την ίδια ημέρα (15.3.2011) οδηγήθηκε στο χειρουργείο όπου η βλάβη στη θωρακική αορτή αποκαταστάθηκε με τοποθέτηση ενδοπρόθεσης (stent) διά της μηριαίας αρτηρίας (ενδαγγειακή διόρθωση). Στο κεφάλι τοποθετήθηκε καθετήρας για παρακολούθηση της ενδοκρανίου πίεσης (ICP). Ακολούθως μεταφέρθηκε στην Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, υπό μηχανικό αερισμό μέσω ενδοτραχειακής διασωλήνωσης και υπό φαρμακευτική καταστολή. Η πίεση εντός του κρανίου παρέμεινε φυσιολογική. Το κάταγμα της ωλένης ήταν σταθεροποιημένο με νάρθηκα. Έγινε υποστήριξη του κυκλοφοριακού και αναπνευστικού κατά τις ανάγκες του (ενάγοντα). Στον έξω ακουστικό πόρο αριστερά τοποθετήθηκε επιπωματισμός. Στις 18.3.2011 έγινε χειρουργική ανάταξη του κατάγματος της ωλένης. Ο ενάγοντας αποσωληνώθηκε στις 21.3.
  9. Στις 23.3.2011 μεταφέρθηκε στον αγγειοθωρακοχειρουργικό θάλαμο, με GCS 14/15 αιμοδυναμικά σταθερός, με καλή αναπνευστική λειτουργία και με συστάσεις για συνέχιση της αγωγής και παρακολούθηση από ιατρούς των εμπλεκομένων ειδικοτήτων (ορθοπεδικό, γναθοπροσωποχειρουργό και ωτορινολαρυγγολόγο). Ο ενάγοντας έλαβε εξιτήριο στις 30.3.2011 με οδηγίες και φαρμακευτική αγωγή. Από νευροχειρουργικής πλευράς εκτιμήθηκε πως δεν χρειαζόταν περαιτέρω νευροχειρουργική αντιμετώπιση, καθότι ήταν προσανατολισμένος και σε εγρήγορση, τετρακινητικός, χωρίς εμφανή νευρολογικά ελλείμματα με GCS 15/
  10. Οι εφαρμοστέες επί των Γενικών Αποζημιώσεων Αρχές είναι πολύ καλά γνωστές και δεν χρειάζεται εκτενής αναφορά τους. Αρκεί να λεχθεί ότι ο σκοπός της επιδίκασης αποζημιώσεων είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα [βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789]. Η νομολογία αποκαλύπτει σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας, και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση του ανθρώπου [βλ. Μαυροπετρή ν. Γεωργίου
(1995)1 Α.Α.Δ. 66]. Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση (βλ. Ερωτοκρίτου κ.α. ν. Καραολή, Π.Ε. 9342 και 9333, ημερ. 9.3.1998). Είναι δεκτό, επίσης, πως πρέπει να λαμβάνεται υπόψιν η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος [βλ. Ιακώβου ν. Ι. Παπαδάκη κ.α.
(2000)1 Α.Α.Δ. 2079 και Karkallis v. Galatariotis & Sons
(1980)1 C.L.R. 265]. Αποτελεί επίσης σταθερή αρχή πως οι αποζημιώσεις πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτές. Η αποζημίωση δεν έχει σκοπό την τιμωρία του θύτη, αλλά την αποκατάσταση του θύματος (βλ. υπ. Μαυροπετρή, ανωτέρω). Κατά τον καθορισμό των Γενικών Αποζημιώσεων άντλησα καθοδήγηση από αποφάσεις τόσο του Ανωτάτου Δικαστηρίου όσο και των Επαρχιακών Δικαστηρίων, στις οποίες υπάρχει αναλογία με την συγκεκριμένη υπόθεση στην έκταση των κακώσεων και στα επακόλουθα τους, προβαίνοντας βέβαια στις αναγκαίες προσαρμογές και λαμβάνοντας υπόψη ότι κάθε υπόθεση έχει τις ιδιαιτερότητες της και είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία [Σπύρου ν. Χ"Χαραλάμπους
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298]. Ο ενάγοντας ηλικίας 22 ετών κατά τον χρόνο του ατυχήματος υπέστη σοβαρότατους τραυματισμούς, οι οποίοι του προκάλεσαν πόνο, αναστάτωση και ταλαιπωρία για μεγάλη χρονική περίοδο. Ο σοβαρότερος όλων είναι η ρήξη της αορτής. Παρά το ότι η επέμβαση με την τοποθέτηση της ενδοπρόθεσης ήταν σωτήρια γι΄ αυτόν, λόγω του νεαρού της ηλικίας του θα πρέπει να παρακολουθείται ιατρικά ανά τακτά χρονικά διαστήματα εφ΄ όρου ζωής, να λαμβάνει εσαεί φαρμακευτική αγωγή και ανάλογες προφυλάξεις. Στην υπόθεση Μεταξάς ν. Μεταξά
(2001)1 (Β) ΑΑΔ 773, που παρουσιάζει κάποια ομοιότητα με την υπό κρίση, ο εφεσείοντας ηλικίας 20 ετών υπέστη σοβαρή εγκεφαλική διάσειση με απώλεια μνήμης και έλλειψη επικοινωνίας με το περιβάλλον, κατάγματα των αριστερών πλευρών (4η -9η), με μικρή ρήξη του πνεύμονα (πνευμοθωρακίου), οξεία κοιλιακή εσωτερική αιμορραγία και ρήξη σπληνός και ενός νεφρού που αφαιρέθηκαν. Η εγκεφαλική διάσειση δεν άφησε κατάλοιπα και ήταν δευτερεύουσα βλάβη συγκριτικά με τις υπόλοιπες. Η αποζημίωση των Λ.Κ. 28.000,00 που του δόθηκε από το πρωτόδικο Δικαστήριο, κρίθηκε, κατ΄ έφεση, ανεπαρκής και αυξήθηκε σε ποσό Λ.Κ. 40.000,00. (€68.344,06). Το Ανώτατο Δικαστήριο έλαβε υπόψη του και σημείωσε ότι ο εφεσείων θα πρέπει να είναι πολύ προσεκτικός στη ζωή του. Σχετική με την υπό κρίση υπόθεση, σε κάποιο βαθμό είναι η υπόθεση Χαράλαμπου Ομήρου, δια των γονέων αυτού Χριστόδουλου και Ναυσικάς Ομήρου, οίτινες ασκούν την γονική μέριμνα αυτού V. Ανδρέα Νικολάου, αγωγή αρ. 669/06 Ε.Δ. Λεμεσού, ημερομηνίας 10.04.2009, στην οποία ο ΑΕΔ Χ. Μαλαχτός (όπως ήταν τότε) επεδίκασε το ποσό των €100.000 ως Γενικές Αποζημιώσεις σε τραυματία εκ τροχαίου ατυχήματος, ηλικίας τότε 16 ετών, ο οποίος υπέστη ρήξη σπλήνας (η οποία εν τέλει αφαιρέθηκε) και αιμοθώρακα στα αριστερά, ρήξη του μεσεντέριου το οποίο συνερράφη, οπισθοπεριτοναϊκό αιμάτωμα στα αριστερά και ρήξη του οπίσθιου τοιχώματος του διαφράγματος στα δεξιά, το οποίο επίσης συνερράφη, ρήξη της οπίσθιας επιφάνειας του δεξιού λοβού του ήπατος, ουλές στο μέσο της κοιλιάς, μεταδιασεισικό σύνδρομο και στένωση της τραχείας η οποία αποκαταστάθηκε χειρουργικά. Η αφαίρεση της σπλήνας καθιστούσε τον τραυματία επιρρεπή σε όλη του την ζωή, όμως ο κίνδυνος μειώνετο με την πάροδο του χρόνου. Ο αριστερός νεφρός με την πάροδο του χρόνου σμικρύνετο, δεν λειτουργούσε καθόλου και εν τέλει «εσίγησε». Θεωρώ πώς οι τραυματισμοί του ενάγονται στην υπόθεση Ομήρου είναι σοβαρότεροι των τραυματισμών του ενάγοντα στην υπό κρίση υπόθεση. Δεν διαφεύγει όμως της προσοχής μου, πως η αποζημίωση των €100.000 εδόθη πριν από δεκατρία
(13)σχεδόν χρόνια. Έχοντας κατά νου τα προαναφερθέντα, τα όσα πέρασε ο ενάγοντας, την αρνητική επίδραση τούτων στην ποιότητα της ζωής του, τον σοβαρό κίνδυνο που εσαεί αντιμετωπίζει, λόγω του διαχωρισμού του ισθμού της αορτής και της τοποθέτησης ενδοπρόθεσης, το νεαρό της ηλικίας του, βρίσκω ότι το ποσό των €100.000 είναι δίκαιο ποσό ως γενικές αποζημιώσεις. Βάθρο της αξίωσης του ενάγοντα για απώλεια μελλοντικών απολαβών είναι η γνώμη του ΜΕ6 Δρ. XXXXX Κυριακίδη. Αφ' η στιγμής η μαρτυρία του δεν έγινε αποδεκτή από το Δικαστήριο, το υπόβαθρο στο οποίο στηρίχθηκε η εν λόγω αξίωση, κατέρρευσε. Στο σημείο αυτό υπενθυμίζω πως αποδεχόμενη την μαρτυρία του ΜΥ1 Δρος XXXXX Πρωτοπαπά, συνιστά εύρημα μου πως για τα όσα παραπονείται ο ενάγοντας, τα οποία, κατά τον ίδιο, αποτελούν τροχοπέδη στο να εξασκήσει το επάγγελμα του κουρέα, δεν ευθύνεται ο τραυματισμός του από το ατύχημα για τους λόγους που έχουν επεξηγηθεί ανωτέρω. Καταληκτικά, η αξίωση του Ενάγοντα για απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων δεν γίνεται αποδεκτή και απορρίπτεται. Το τελευταίο θέμα που θα πρέπει να εξεταστεί είναι το θέμα του τόκου. Το θέμα ρυθμίζεται από το άρθρο 58Α του Κεφ.148 όπως έχει τροποποιηθεί από τον Νόμο 82
(1)/2008, καθώς και από σχετική νομολογία [Φοινικαρίδης κ.ά. v. Γεωργίου κ.ά.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475]. Το θέμα του καθορισμού του τόκου εμπίπτει εντός των πλαισίων της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Στην υπόθεση Φοινικαρίδης (ανωτέρω) τονίστηκε, μεταξύ άλλων, ότι ένας παράγοντας που δεν μπορεί να παραγνωριστεί είναι ο τρόπος με τον οποίο προωθείται η αγωγή προς εκδίκαση, αφού μια αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της μπορεί να έχει ως επακόλουθο τον περιορισμό της χρονικής έκτασης καθορισμού του τόκου. Εν προκειμένω, το ατύχημα επεσυνέβη την 15.3.2011 και η αγωγή καταχωρήθηκε την 15.01.13. Δεδομένου του ότι η κατάσταση της υγείας του ενάγοντα δεν αποκρυσταλλώθηκε αμέσως μετά το ατύχημα, θεωρώ πως δεν υπήρξε αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της υπόθεσης του, ώστε να περιοριστεί χρονικά η επιδίκαση τόκου επί των Γενικών και Ειδικών Αποζημιώσεων. Με δεδομένα τα προαναφερθέντα, εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και σε βάρος των εναγομένων, ως ακολούθως: (α) €100.000- ως Γενικές Αποζημιώσεις με τον εκάστοτε νόμιμο τόκο από την ημερομηνία του ατυχήματος (15.3.2011) μέχρι εξόφλησης. (β) €5.600- ως Ειδικές Αποζημιώσεις με τον εκάστοτε νόμιμο τόκο από την ημερομηνία του ατυχήματος (15.3.2011) μέχρι εξόφλησης. Επιδικάζονται επίσης υπέρ του ενάγοντα και εναντίον των εναγομένων, τα έξοδα της αγωγής όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή (στην αντίστοιχη κλίμακα) και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ............... Στ. Τσιβιτανίδου-Κίζη, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.