O. K. (H.) ν. Α. Τ., Αρ. Αγωγής 4779/2013, 28/7/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2022:A137 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Στ. Τσιβιτανίδου-Κίζη, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής 4779/2013 Μεταξύ: O. K. (H.) από την Λάρνακα Ενάγουσας -και- Α. Τ., από την Λάρνακα Εναγομένου Ημερομηνία: 28 Ιουλίου, 2022 Εμφανίσεις: Για την Ενάγουσα: Ο κ. Γιώργος Λουκαϊδης για Δρ. ΑΝΔΡΕΑΣ Π. ΠΟΙΗΤΗΣ & Σία Για τον Εναγόμενο: Ο κ. Ανδρέας Ζαχαρίου για Ανδρέας Β. Ζαχαρίου & Σία ΔΕΠΕ και για Γιαννάκη Τσερκέζο Α Π Ο Φ Α Σ Η Αποτελεί κοινό έδαφος πως στις 26.11.2013 ενώ η ενάγουσα διασταύρωνε την Λεωφόρο Γρηγόρη Αυξεντίου στην Λάρνακα, παρά το Παγκύπριο Λύκειο, κτυπήθηκε από το αυτοκίνητο με αρ. εγγραφής [ ] το οποίο οδηγείτο από τον εναγόμενο. Η ενάγουσα επιρρίπτει την ευθύνη για την πρόκληση του ατυχήματος στον «υπερήλικο» εναγόμενο, ο οποίος, κατά την ίδια, οδηγούσε αμελώς και με υπερβολική, υπό τις περιστάσεις, ταχύτητα. Μεταξύ άλλων, του καταλογίζει πως δεν είχε στραμμένη την προσοχή του στον δρόμο, πως δεν χρησιμοποίησε τα φρένα του αυτοκινήτου του, γενικά πως δεν έλαβε τα δέοντα μέτρα και/ή δεν προέβη σε οποιοδήποτε ελιγμό ώστε να αποφύγει την σύγκρουση μαζί της. Αξιώνει από τον εναγόμενο αποζημιώσεις για τις σωματικές βλάβες και τις υλικές ζημιές που, κατ΄ ισχυρισμόν, υπέστη. Σύμφωνα με τους δικογραφημένους στην Έκθεση Απαίτησης ισχυρισμούς: · Η ενάγουσα ήταν ηλικίας 42 ετών κατά τον ουσιώδη κατά την αγωγή χρόνο, «αμόρφωτη» και εργαζόταν αρχικά ως πωλήτρια σε υπεραγορά και αργότερα σε ξενοδοχείο με μισθό €800= μηνιαίως, καθαρά. · Μετά το ατύχημα εισήχθη στο Ορθοπεδικό Τμήμα του Νοσοκομείου Λάρνακος, όπου, κατά τον ακτινολογικό έλεγχο, διαπιστώθηκε ότι υπέστη κάταγμα πέρατος αριστερής κνήμης χωρίς παρεκτόπιση και κάταγμα του Ο2 σπονδύλου. Η αξονική τομογραφία στην οποία υπεβλήθη κατέδειξε κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου Ο4-Ο5 και στένωση στο διάστημα Ο5-Ι
- Το άκρο τοποθετήθηκε σε γύψινο νάρθηκα και η ενάγουσα παρέμεινε κλινήρης. Εξήλθε του νοσοκομείου στις 6.12.2013, με νάρθηκα στο κάτω άκρο και ζώνη τριών σημείων για το κάταγμα του σπονδύλου. Συνέχισε να παρακολουθείται στα εξωτερικά ιατρεία. · Λόγω οσφυαλγίας και πόνου στην αριστερή ποδοκνημική και στο δεξιό γόνατο εξετάστηκε στις 23.5.2014 από ιδιώτη ιατρό. Το γόνατο παρουσίαζε αστάθεια με ελαφρύ πόνο στην κάμψη και στο πλήρες εύρος της κίνησης. Η ποδοκνημική παρουσίαζε υδράρθρωση με άκρως περιορισμένες κινήσεις. Συστήθηκε φαρμακευτική αγωγή με αντιφλεγμονώδη θεραπεία και ακινητοποίηση της ποδοκνημικής με νάρθηκα. · Η ενάγουσα παρουσιάζει εκφυλιστικές αλλοιώσεις στην αριστερή ποδοκνημική άρθρωση (η κινητικότητα της είναι ελαφριά μειωμένη) που αναμένεται να επιδεινωθούν με το πέρας του χρόνου. Όσον αφορά το κάταγμα στην οσφυϊκή μοίρα είναι πιθανόν να παρουσιαστούν στο μέλλον εκφυλιστικές αλλοιώσεις οι οποίες αντιμετωπίζονται συνήθως με συντηρητική αγωγή. Διατείνεται επίσης πως λόγω της κάκωσης της αριστερής ποδοκνημικής άρθρωσης, παρουσιάζονται πόνος και ενοχλήματα, τα οποία την αναγκάζουν να κουτσαίνει, να μην μπορεί να περπατήσει για μεγάλη απόσταση, να τρέξει ή να παραμείνει όρθια για πολλή ώρα. Είναι θέση της ενάγουσας πως συνεπεία του ατυχήματος, προκλήθηκαν σ΄ αυτήν ζημιές και έξοδα ως ακολούθως: «(α) Απώλεια εσόδων εξ εργασίας από €5.600= 26.11.2013 ημερομηνία του δυστυχήματος, μέχρι 01.07.
- (β) Ιατρικά έξοδα, πιστοποιητικά, φάρμακα €2.698= (γ) Δια λήψη αστυνομικής έκθεσης €85.43= _______ ΣΥΝΟΛΟΝ €8.383» Είναι επίσης θέση της πως μετά την εργοδότηση της τον Ιούλιο του 2014, λόγω των κατάλοιπων που της άφησε ο τραυματισμός της, αντιμετώπισε προβλήματα στην εκτέλεση της εργασίας της, με αποτέλεσμα να απωλέσει και άλλα εισοδήματα ή/και να επηρεαστεί αρνητικά η ικανότητα της να εξεύρει εργασία ή/και μειώθηκε η εισοδηματική της ικανότητα. Με την αγωγή της αξιώνει εναντίον του εναγομένου: Α. Γενικές Αποζημιώσεις για τις σωματικές βλάβες και την απώλεια απολαύσεων που υπέστη συνεπεία του ατυχήματος. Β. Γενικές Αποζημιώσεις για περιορισμό της ικανότητας της προς εργασία. Γ. €8.383 ως Ειδικές Αποζημιώσεις. Δ. Νόμιμο τόκο από 26.11.
- Ε. Έξοδα και ΦΠΑ. Ο εναγόμενος στην Υπεράσπιση του αρνείται ότι ευθύνεται για το ατύχημα, καθότι, «παρά την ηλικία του», οδηγούσε επιμελώς και με προσοχή. Ισχυρίζεται πως το ατύχημα επεσυνέβη συνεπεία της αποκλειστικής και/ή σε μεγάλο βαθμό συντρέχουσας αμέλειας της ενάγουσας. Υποστηρίζει πως ο ίδιος σταμάτησε στο ΑΛΤ της συμβολής των οδών Αγίας Ελένης και Γρηγόρη Αυξεντίου και αφού βεβαιώθηκε πως ο δρόμος ήταν καθαρός εισήλθε στην Γρηγόρη Αυξεντίου (με πορεία προς το κέντρο της πόλης), στην οποία υπήρχε πυκνή τροχαία κίνηση. Η ενάγουσα απότομα, αλόγιστα και/ή απερίσκεπτα και/ή επικίνδυνα διασταύρωσε τον δρόμο (την Λεωφόρο Γρηγόρη Αυξεντίου) με αποτέλεσμα να αποκόψει την πορεία του αυτοκινήτου του εναγόμενου και να επιπέσει επί του μπροστινού του μέρους. Είναι η θέση του πως η ενάγουσα «αγνόησε και/ή αμέλησε και/ή δεν έλαβε υπόψη της την διάβαση πεζών, η οποία βρισκόταν 15 μέτρα πιο κάτω» και ελέγχεται από φώτα τροχαίας. Αρνείται ότι η ενάγουσα τραυματίστηκε και ότι υπέστη ζημιές. Διατείνεται πως οι αναφερόμενες σωματικές βλάβες είναι «υπερβολικές και/ή εξογκωμένες και/ή οφείλονται σε προϋπάρχουσα κατάσταση και πως η ενάγουσα χαίρει άκρας υγείας και/ή είναι πλήρως ικανή για εργασία και/ή εξάσκηση οποιουδήποτε επαγγέλματος». Αρνείται τέλος ότι ο κατ΄ ισχυρισμόν τραυματισμός, της άφησε κατάλοιπα ή ότι η ενάγουσα αντιμετωπίζει οποιαδήποτε προβλήματα στην εκτέλεση της εργασίας της ή ότι μειώθηκε ή επηρεάστηκε η ικανότητα της για εργασία. Κατά την ακροαματική διαδικασία κατέθεσαν από πλευράς ενάγουσας ο αστ.[ ] Παναγιώτης Γρηγορίου (ΜΕ1), ο Δρ. Περικλής Χατζηκακού (ΜΕ2), η Μαρίτσα Γερολέμου (ΜΕ3), η Δρ. Βασιλική Χατζημανώλη (ΜΕ4), ο Δρ. Παρασκευάς Μιλτιάδους (ΜΕ5), ο Παναγιώτης Παραλιμνίτης (ΜΕ6) και η ενάγουσα, O. H. (ΜΕ7). Από πλευράς εναγομένου κατέθεσε ο Δρ. Οδυσσέας Αθάνατος (ΜΥ1). Ο αστ.[ ] Παναγιώτης Γρηγορίου (ΜΕ1), υπηρετών κατά τον ουσιώδη χρόνο στον κλάδο διερεύνησης τροχαίων ατυχημάτων της ΑΔΕ Λάρνακος, είναι ο εξεταστής του ατυχήματος (η Γραπτή του Κατάθεση κατατέθηκε ως Τεκμήριο 2). Κατέθεσε πως στις 26.11.2013 και περί ώρα 09:20 μετέβη στη σκηνή τροχαίου ατυχήματος που επεσυνέβη την ίδια ημέρα και περί ώρα 09:00 στην Λεωφόρο Γρηγόρη Αυξεντίου στην Λάρνακα, «έξω από το παλαιό Νοσοκομείο». Εμπλεκόμενοι στο ατύχημα ήταν το saloon όχημα με αριθμό εγγραφής [ ], με οδηγό τον Α. Τ. και η πεζή O. Κ. Κατά την άφιξη του στην σκηνή βρήκε το ενεχόμενο όχημα στην τελική του θέση. Παρόντες ήσαν τόσο ο οδηγός του οχήματος όσο και η πεζή. Αφού έλαβε τις αναγκαίες μετρήσεις ετοίμασε πρόχειρο σχεδιαγράφημα (βάσει αυτού ετοίμασε το Σχεδιαγράφημα, Τεκμήριο 1), στο οποίο τοποθέτησε το σημείο σύγκρουσης (υπήρξε επαφή μεταξύ του οχήματος και της πεζής) με το γράμμα «Χ», το οποίο του υπεδείχθη τόσο από τον οδηγό του οχήματος όσο και από την πεζή, προτού αυτή μεταφερθεί με ασθενοφόρο στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακος. Η τελευταία συμφώνησε τόσο με την πορεία του οχήματος όσο και με το σημείο εισόδου της στον δρόμο, όπως τούτο σημειώνεται στο Σχεδιαγράφημα (Τεκμήριο 1). Ο μάρτυρας επεξήγησε στην συνέχεια το σχεδιαγράφημα (Τεκμήριο 1). Οι λωρίδες κυκλοφορίας στην Λεωφόρο Γρηγόρη Αυξεντίου (περιβάλλεται από πεζοδρόμια) διαχωρίζονται με άσπρη συνεχή γραμμή, ενώ στο σημείο της σύγκρουσης, η γραμμή είναι διακεκομμένη. Η οδός Αγίας Ελένης είναι μονόδρομος σε σχέση με την Λεωφόρο Γρηγόρη Αυξεντίου και διαχωρίζεται από νησίδα. Στην συμβολή της οδού Αγίας Ελένης με την Λεωφόρο Γρηγόρη Αυξεντίου υπάρχει άσπρη γραμμή «ΑΛΤ», πινακίδες τροχαίας «STOP» και βέλη τα οποία υποδεικνύουν υποχρεωτική κατεύθυνση δεξιά και αριστερά. Το όχημα [ ] οδηγείτο στην οδό Αγίας Ελένης. Πρόθεση του οδηγού ήταν να εισέλθει στην Λεωφόρο Γρηγόρη Αυξεντίου με κατεύθυνση δεξιά, προς το κέντρο της πόλης. Η πεζή διασταύρωνε την Λεωφόρο Γρηγόρη Αυξεντίου από τα αριστερά προς τα δεξιά, σε σχέση με την πορεία του οχήματος [ ]. Την ώρα της σύγκρουσης βρισκόταν στο μέσον των δύο λωρίδων κυκλοφορίας της Λεωφόρου. Σύμφωνα με την πορεία του οχήματος, από το σημείο της άσπρης γραμμής ΑΛΤ επί της οδού Αγίας Ελένης μέχρι το σημείο σύγκρουσης «Χ» (βρίσκεται επί της διαχωριστικής γραμμής), η απόσταση είναι 6.50 μέτρα. Η ορατότητα από το σημείο σύγκρουσης «Χ», τόσο δεξιά, όσον και αριστερά είναι πέραν των 100 μέτρων. Σε απόσταση 23.6 μέτρων από το σημείο σύγκρουσης «Χ» υπάρχει διάβαση πεζών. Το όριο ταχύτητος είναι 50 ΧΑΩ. Ο καιρός την ημέρα του ατυχήματος ήταν αίθριος και ο δρόμος στεγνός. Από την σύγκρουση, το όχημα δεν υπέστη καμμιά ζημιά αλλά στο μπροστινό καπό υπήρχε εμφανές σκούπισμα από παλάμη χεριού, «προφανώς από το χέρι της O. Κ.». Στον οδηγό του οχήματος έγινε προκαταρκτικός έλεγχος αλκοόλης με μηδενική ένδειξη. Τόσο από τον οδηγό του οχήματος όσο και από την πεζή έλαβε καταθέσεις (Τεκμήρια 3 και 4 αντίστοιχα). Κατάθεση έλαβε και από την συνοδηγό του οχήματος Camacho Cynthia Peras με την βοήθεια διερμηνέα [(Τεκμήρια 5
(1)και 5
(2)]. Ο οδηγός του οχήματος κατηγορήθηκε γραπτώς (η Γραπτή Κατηγορία κατατέθηκε ως Τεκμήριο 6) ότι οδηγούσε χωρίς την δέουσα προσοχή και φροντίδα και προκάλεσε τροχαίο ατύχημα. Απάντησε «παραδέχομαι ότι έσπρωξα την κοπέλλα». Ως Τεκμήριο 7 κατέθεσε την Αστυνομική Έκθεση που ετοιμάστηκε για το ατύχημα. Αντεξεταζόμενος κατέθεσε πως δεξιά και αριστερά της Λεωφόρου Γρηγόρη Αυξεντίου υπάρχει κάγκελο για να μην εισέρχονται οι πεζοί στον δρόμο. Συμφώνησε με τον συνήγορο Υπεράσπισης πως η πεζή δεν χρησιμοποίησε την διάβαση πεζών. Αντ΄ αυτού επιχείρησε να διασταυρώσει την Γρηγόρη Αυξεντίου, από σημείο του δρόμου που δεν επιτρέπετο. Επανέλαβε πως η ορατότητα ενός οδηγού που βρίσκεται στο ΑΛΤ της οδού Αγίας Ελένης είναι 100 μέτρα, τόσο δεξιά όσο και αριστερά. Σε υποβολή του συνηγόρου Υπεράσπισης πως η πεζή κτύπησε στην άκρια του προφυλακτήρα του αυτοκινήτου, «στο πλευρό», απάντησε αρνητικά, λέγοντας πως τα χέρα της άγγιξαν πάνω στο καπό του αυτοκινήτου και όχι στο πλευρό. Καταληκτικά, στην υποβολή πως το ατύχημα προκλήθηκε από την αμέλεια της πεζής, απάντησε «Σίγουρα ήταν η αμέλεια από την πεζή, όμως και ο οδηγός έπρεπε να προσέχει». Η ενάγουσα O. K. (H.) (ΜΕ7), στα πλαίσια της κυρίως εξέτασης της, κατέθεσε Γραπτή Δήλωση (Έγγραφο Α). Όπως κατέθεσε, γεννήθηκε στις 14.11.1971 (ήταν ηλικίας 49 ετών κατά τον χρόνο που κατέθετε). Από το 2008 μέχρι και τον Σεπτέμβριο του 2013 εργαζόταν στην υπεραγορά «ΣΑΡΡΗΣ», ως ταμίας, με μισθό €800=, περίπου, μηνιαίως, καθαρά. Μετά τον Σεπτέμβριο του 2013 αναζήτησε αλλού εργασία, αφού η υπεραγορά έκλεισε. Προσλήφθηκε στο ξενοδοχείο «ELEONORA» ως καθαρίστρια/καμαριέρα με μισθό €800=, περίπου, μηνιαίως, καθαρά. Πρώτη ημέρα εργασίας της στο ξενοδοχείο θα ήταν η 26.11.2013. Περιέγραψε το πώς, κατά την ίδια, επεσυνέβη το ατύχημα, ως εξής: «Το πρωί της 26.11.2013 βρισκόμουν στην στάση λεωφορείων που βρίσκεται στην Οδό Αγίας Ελένης. Είχα σκοπό να περπατήσω μέχρι το ξενοδοχείο ELEONORA (που βρίσκεται στην οδό Ερμού), για να ξεκινήσω δουλειά. Πριν όμως απ΄ αυτό, πρόθεσή μου ήταν να περάσω πρώτα από την ΠΕΟ που βρίσκεται στην Οδό Μάρκου Δράκου. Για να πάω προς την ΠΕΟ θα έπρεπε να περάσω από την οδό Αγίας Ελένης προς την οδό Κωνσταντίνου Ζαχαριάδη, η οποία βρίσκεται σχεδόν απέναντι και για να γίνει αυτό θα έπρεπε να διασταυρώσω την Λεωφόρο Γρηγόρη Αυξεντίου. Περπατούσα στο δεξί πεζοδρόμιο της οδού Αγίας Ελένης και όταν έφτασα στη γωνία της συμβολής Αγίας Ελένης με Λεωφόρο Γρηγόρη Αυξεντίου, σταμάτησα στην άκρη του πεζοδρομίου. Θα πρέπει να πω ότι δεξιά του σημείου που σταμάτησα στο πεζοδρόμιο, υπήρχε προστατευτικό κάγκελο στην άκρη του πεζοδρομίου, το οποίο συνέχιζε προς τα δεξιά μου και μέχρι το σημείο που υπήρχε διάβαση πεζών, η οποία βρισκόταν σε μία απόσταση περίπου 25 μέτρα. Αποφάσισα να διασταυρώσω από το σημείο που βρισκόμουν, γιατί θεώρησα ότι ο δρόμος ήταν καθαρός, αλλά και γιατί σκοπός μου ήταν να μεταβώ ακριβώς απέναντι, προς την οδό Κωνσταντίνου Ζαχαριάδη. Κοίταξα δεξιά, αριστερά και πάλι δεξιά και αφού βεβαιώθηκα ότι ήταν ασφαλές, δηλαδή δεν ερχόταν αυτοκίνητο από τα δεξιά και στα αριστερά μου ήταν μακριά, εισήλθα στον δρόμο και περπατώντας με κανονικό βήμα προσπάθησα να διασταυρώσω τον δρόμο. Φτάνοντας στη διαχωριστική άσπρη γραμμή που βρίσκεται στο μέσο του δρόμου, σταμάτησα και κοίταξα αριστερά για να δω αν ήταν ελεύθερος ο δρόμος για να κατευθυνθώ προς την οδό Κωνσταντίνου Ζαχαριάδη. Την ώρα που είχα γυρισμένο το κεφάλι μου στα αριστερά, είδα ένα όχημα σαλούν, το οποίο εισερχόταν από την οδό Αγίας Ελένης στην Λεωφόρο Γρηγόρη Αυξεντίου και τον οδηγό του να κοιτάζει αριστερά, ερχόμενος κατά πάνω μου. Δεν μπόρεσα να αντιδράσω ή να κάνω οποιαδήποτε κίνηση γιατί αμέσως μετά το αυτοκίνητο τούτο με κτύπησε, κτύπησα στο μπροστινό καπό και στη συνέχεια έπεσα ανάσκελα στην άσφαλτο». Όπως κατέθεσε στην συνέχεια, μετά το ατύχημα μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακος όπου υπεβλήθη σε εξετάσεις. Διαπιστώθηκε ότι είχε υποστεί κάταγμα στο αριστερό πόδι και κάταγμα στον σπόνδυλο. Παρέμεινε στο νοσοκομείο δέκα
(10)ημέρες. Εξήλθε στις 6.12.
- Το πόδι της τοποθετήθηκε σε γύψινο νάρθηκα και «έφερε» ζώνη για το κάταγμα του σπονδύλου. Της χορηγήθηκε αναρρωτική άδεια μέχρι και την 29.7.
- Παρακολουθείτο στα εξωτερικά ιατρεία του Νοσοκομείου Λάρνακος, μέχρι και τον Μάρτιο του
- Για πολλούς μήνες είχε «μεγάλο πόνο» και ταλαιπωρία. Στις 18.12.2013 επισκέφθηκε ιδιώτη ορθοπεδικό ιατρό (Δρα Σεργίου). Τον επισκέπτετο κατά καιρούς, «όταν είχε έντονα συμπτώματα», μέχρι και το
- Στις 23.5.2014 επισκέφθηκε και τον Δρα Χατζηκακού. Παρά το ότι είχε άδεια ασθενείας μέχρι και το τέλος Ιουλίου 2014 (29.07.2014) και παρά το ότι εξακολουθούσε να έχει «σοβαρά προβλήματα», κυρίως πόνους και ενοχλήσεις στην σπονδυλική στήλη και στο πόδι, επειδή είχε «οικονομική ανάγκη», τον Ιούνιο του 2014 εξασφάλισε εργασία στην εταιρεία SARTAS IMPORTERS & DISTRIBUTORS LTD ως καμαριέρα σε ξενοδοχείο, με μισθό €750= μηνιαίως. Λόγω του τραυματισμού της δεν εργάστηκε καθόλου και απώλεσε τους μισθούς από την ημέρα του ατυχήματος μέχρι και τον Ιούνιο του
- Μέχρι και σήμερα εξακολουθεί να έχει «προβλήματα» από τον τραυματισμό της, τα οποία θα πρέπει να θεωρούνται «ως μόνιμα». Συγκεκριμένα, μετά από κόπωση, υγρασία ή αλλαγή του καιρού έχει πόνο στην σπονδυλική στήλη. Επίσης νοιώθει πόνο στο αριστερό της πόδι όταν κουράζεται ή μετά από περπάτημα «μεγάλης απόστασης» και μετά από συνεχή ορθοστασία, με αποτέλεσμα να αποφεύγει βαριές εργασίες και οποιαδήποτε αθλητική δραστηριότητα. Ένα χρόνο μετά το ατύχημα είχε συχνά ζαλάδες και αστάθεια. Στις 21.9.2016 υπεβλήθη σε εγχείρηση για αφαίρεση μηνιγγιώματος. Μετά την επέμβαση, τα συμπτώματα ζάλης και αστάθειας βελτιώθηκαν σε «κάποιο» βαθμό. Υπεστήριξε πως η ικανότητα της για εργασία περιορίζεται σε «χειρωνακτικές εργασίες» αφού οι «γραμματικές» της γνώσεις είναι περιορισμένες και δεν έχει καμμιά ειδικότητα. Μετά το ατύχημα εργάστηκε στην εταιρεία SARTAS IMPORTERS & DISTRIBUTORS LTD σε ξενοδοχείο τους στον Πρωταρά ως καθαρίστρια, μόνο για περίοδο τριών
(3)μηνών, αφού δεν μπορούσε να εργαστεί λόγω πόνου στο αριστερό της πόδι, η κατάσταση του οποίου χειροτέρεψε μετά από πρήξιμο στον αστράγαλο και επίσης λόγω της αστάθειας και της ζάλης που είχε. Προσπάθησε να εργαστεί ξανά, λόγω οικονομικής ανάγκης, από τον Φεβρουάριο του 2015 μέχρι τον Νοέμβριο του 2015, ως καθαρίστρια σε μία ταβέρνα στα Λύμπια (της εταιρείας E.V.E. FOOD CATERING), αναγκάστηκε όμως να σταματήσει να εργάζεται λόγω των προβλημάτων της υγείας της και από το 2016, δεν εργάζεται και ζει με το κυβερνητικό επίδομα Ε.Ε.Ε. Αντεξεταζόμενη δικαιολόγησε το εγχείρημα της να διασταυρώσει την Γρηγόρη Αυξεντίου από σημείο που δεν επιτρεπόταν (γι΄ αυτό υπήρχαν και τα προστατευτικά κάγκελα), απάντησε πως εκείνη την ώρα δεν υπήρχαν αυτοκίνητα, «ήταν ασφαλής» γι΄ αυτό και αποφάσισε να διασταυρώσει τον δρόμο. Δέχθηκε πως υπήρχε ένα αυτοκίνητο στα αριστερά της, αλλά ήταν πολύ μακριά στην είσοδο της Αμερικανικής Ακαδημίας. Στην ερώτηση εάν έλεγξε και την οδό Αγίας Ελένης προτού διασταυρώσει, απάντησε πως εκείνη την ώρα, προτού βγει στον κύριο δρόμο «κοίταξε παντού αν υπήρχαν αυτοκίνητα» και δεν υπήρχαν. Στην υποβολή πως για να ελέγξει εάν ερχόταν αυτοκίνητο από την οδό Αγίας Ελένης έπρεπε να γυρίσει «πίσω της», αφού ήδη ήταν στο μέσο του δρόμου, και δεν το έπραξε, απάντησε, «μπορούσα να ακούσω αν ερχόταν αυτοκίνητο». Καταληκτικά επί του σημείου τούτου ήταν η θέση της πως όταν γύρισε το κεφάλι της είδε το αυτοκίνητο που ερχόταν από την οδό Αγίας Ελένης, ο οδηγός μπήκε στον κύριο δρόμο χωρίς να σταματήσει και «κοίταζε αριστερά μόνο». Η ίδια δεν πρόλαβε να «κάνει κάποια κίνηση». Όσον αφορά τις κατ΄ ισχυρισμόν σωματικές της βλάβες, αρνήθηκε πως τα προβλήματα που την καθιστούν ανίκανη να εργαστεί, οφείλονται στην ύπαρξη του μηνιγγιώματος στον εγκέφαλο, το οποίο χειρουργήθηκε. Κατά την ίδια, ο λόγος που δεν είναι σε θέση να εργαστεί είναι τα κατάλοιπα που άφησε ο τραυματισμός της από το ατύχημα, στον σπόνδυλο και στο πόδι. Η Μαρίτσα Γερολέμου (ΜΕ3), Ασφαλιστικός Λειτουργός, κατέθεσε την Κατάσταση Ασφαλιστέων Αποδοχών (Τεκμήριο 13) της ενάγουσας για τα έτη 2004-2017. Κατέθεσε επίσης τις Αναλυτικές Καταστάσεις Αποδοχών κατά εργοδότη από το έτος 2005 μέχρι και το 2015 [Τεκμήριο 14
(1)], καθώς και Βεβαίωση για την Λήψη Επιδόματος Ασθενείας για τις περιόδους 4.7.2016-31.12.2016 και 1.1.2017-2.7.2017 [Τεκμήριο 14
(2)]. Η μάρτυρας διευκρίνισε πως από τις εν λόγω Καταστάσεις, φαίνεται πως η ενάγουσα από τον Ιανουάριο του 2014 μέχρι και τον Ιούνιο του 2014 εργοδοτείτο στην εταιρεία SARTAS IMPORTERS & DISTRIBUTORS LIMITED, με μηδενικές αποδοχές. Επεξήγησε πως η φράση «μηδενικές αποδοχές» σημαίνει ότι η ενάγουσα ουσιαστικά δεν εργαζόταν («απουσίαζε για κάποιο λόγο»), αλλά ο εργοδότης της δεν διέκοψε την απασχόληση της. Κατά την ίδια, τούτο είναι επιτρεπτό από πλευράς των Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Τους μήνες Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο του 2014, εργαζόταν στην ίδια εταιρεία και είχε αποδοχές. Εργαζόταν επίσης τον Νοέμβριο του 2013 με αποδοχές €300= και τον Δεκέμβριο του 2013, αλλά χωρίς αποδοχές. Ο Παναγιώτης Παραλιμνίτης (ΜΕ6) διευθυντής της εταιρείας SARTAS IMPORTERS & DISTRIBUTORS LIMITED κατέθεσε πως η εταιρεία ασχολείται με εισαγωγές διαφόρων ειδών και με την διαχείριση ξενοδοχείων. Το 2013 διαχειριζόταν τα ξενοδοχεία Eleonora, Augousta και Amore στην Λάρνακα και δύο ξενοδοχεία στον Πρωταρά. Η ενάγουσα προσελήφθη από την εταιρεία, ως καμαριέρα στο ξενοδοχείο Eleonora, στην οδό Ερμού στην Λάρνακα, τον Νοέμβριο του 2013 (σχετική Βεβαίωση, κατατέθηκε ως Τεκμήριο 16). Προ της πρόσληψης της είχε «δοκιμαστεί» για κάποιο χρονικό διάστημα, όπως η πρακτική που ακολουθείται για την πρόσληψη των καμαριέρων. Επρόκειτο να αρχίσει εργασία την 26.11.2013. Την ημέρα εκείνη δεν παρουσιάστηκε στην εργασία της. Εξ΄ όσων πληροφορήθηκε από το προσωπικό, η κοπέλα είχε εμπλακεί σε τροχαίο ατύχημα, «κάποιο αυτοκίνητο της κτύπησε». Μάλιστα την επισκέφθηκε και ο ίδιος στο νοσοκομείο και πράγματι «ήταν κτυπημένη αρκετά». Το καλοκαίρι του 2014, την προσέλαβαν ξανά στην εταιρεία, επειδή ήταν καλή στην δουλειά της και είχε καλές συστάσεις. Επιβεβαίωσε πως η ενάγουσα εργάστηκε τους μήνες Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο του 2014, με μηνιαίες αποδοχές €750= Ευρώ. Τον Νοέμβριο του 2013, η ενάγουσα πληρώθηκε το ποσό των €300= (αυτό ήταν και το ύψος των ασφαλιστικών της αποδοχών). Το ποσό της κατεβλήθη επειδή εργάστηκε κάποιες μέρες δοκιμαστικά («βάσει του νόμου έστω και μία ώρα να εργαστεί πρέπει να καταβληθούν Κοινωνικές Ασφαλίσεις»). Όσον αφορά την φύση της απασχόλησης της καμαριέρας, συμφώνησε πως αυτή είναι επίπονη, απαιτεί ορθοστασία και περπάτημα. Το ωράριο εργασίας είναι εννέα
(9)ώρες ημερησίως με μία
(1)ώρα διάλειμμα. Ο Δρ. Π. Μ. (ME5) Ορθοπεδικός (Ιατρικός Λειτουργός Α΄ Τάξης) στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακος, θεράπων ιατρός της ενάγουσας κατά τον ουσιώδη χρόνο, κατέθεσε πως η τελευταία εισήχθη στην Ορθοπεδική Κλινική του Νοσοκομείου, την 26.11.2013, μετά από τροχαίο ατύχημα. Κατέγραψε τα ευρήματα και τις ενέργειες του σε Ιατρικό Πιστοποιητικό (Τεκμήριο 15), το περιεχόμενο του οποίου υιοθέτησε και έχει ως ακολούθως: «H πιο πάνω εισήχθη στο ορθοπαιδικό τμήμα μέσω ΤΑΕΠ την 26/11/2013 μετά από αναφερόμενο τροχαίο. Κατά την εξέταση και τον ακτινολογικό έλεγχο διαπιστώθηκε κάταγμα πέρατος αριστερής κνήμης χωρίς παρεκτόπιση και κάταγμα Ο2 σπονδύλου. Επίσης η αξονική τομογραφία έδειξε επιπλέον κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου Ο4-Ο5 και στένωση στο διάστημα Ο5-Ι
- Το άκρο τοποθετήθηκε σε γύψινο νάρθηκα και η ασθενής παρέμεινε κλινήρης. H ασθενής παρέμεινε στο νοσοκομείο μέχρι 06/12/2013 και αφού κινητοποιήθηκε, εξήλθε με νάρθηκα στο κάτω άκρο και ζώνη τριών σημείων για το κάταγμα του σπονδύλου. Συνέχισε να παρακολουθείται στα εξωτερικά ιατρεία. Εξετάστηκε συνολικά τέσσερεις φορές. Κατά την τελευταία επίσκεψη 26/03/2014 παρουσίαζε άλγος και οίδημα αριστερής ποδοκνημικής . O ακτινολογικός έλεγχος έδειξε καλή θέση του κατάγματος στο σπόνδυλο, ενώ η ακτινογραφία στην ποδοκνημική έδειξε ήπια οστεοαρθρίτιδα. Έκτοτε δεν επανήλθε». Δεν απέκλεισε την πιθανότητα, η ήπια οστεοαρθρίτιδα στην ποδοκνημική άρθρωση, την οποία κατέδειξε η ακτινογραφία της 26.5.2014 να ήταν μετατραυματικής αιτιολογίας, να προκλήθηκε δηλαδή από το ατύχημα. Ερωτηθείς ποια η εξέλιξη της, απάντησε πως μπορεί να παραμείνει η ίδια μπορεί και να χειροτερεύσει. Απέκλεισε το να καλυτερεύσει. Ως προς το κατά πόσον είναι ασυμπτωματική ή όχι, ανέφερε πως μπορεί να μην έχει ενοχλήματα, μπορεί όμως και να έχει ήπια ενοχλήματα πόνου, μπορεί ακόμη να υπάρχει και πρήξιμο στην περιοχή. Δεν απέκλεισε επίσης την πιθανότητα, η οστεοαρθρίτιδα να προϋπήρχε του ατυχήματος. Ο Δρ. Περικλής Χατζηκακού (ΜΕ2), Ορθοπεδικός Χειρουργός, κατέθεσε πως εξέτασε την ενάγουσα για πρώτη φορά στο ιατρείο του στις 23.5.2014, «λόγω προβλημάτων οσφυαλγίας και πόνου στην αριστερή ποδοκνημική και στο δεξιό γόνατο». Συνέχισε να την παρακολουθεί μέχρι και τον Δεκέμβριο του
- Εξέδωσε Ιατρικό Πιστοποιητικό, ημερομηνίας 8.10.2014 (Τεκμήριο 8), στο οποίο, αφού γίνεται αναφορά στο τροχαίο ατύχημα στο οποίο ενεπλάκη η ενάγουσα στις 26.11.2013 και στους τραυματισμούς της, καταγράφονται τα εξής: «H ασθενής δήλωσε κατά την εξέταση πόνο στην οσφυική μοίρα και αριστερό αστράγαλο, δυσκολία στη βάδιση. Εξέταση οσφυικής μοίρας έδειξε επώδυνο περιορισμό κίνησής λόγω μυικού σπασμού χωρίς νευρολογικά ευρήματα. Το δεξίο γόνατο δε παρουσίαζε αστάθεια με ελαφρύ πόνο στη κάμψη και πλήρες εύρος κίνησης. Η αριστερή ποδοκνημική άρθρωση παρουσίαζε υδράρθρωση με άκρως περιορισμένες κινήσεις. Αρχικές ακτινογραφίες που διενεργήθηκαν στο Γ.N. Λάρνακας έδειξαν σταθερό συμπιεστικό κάταγμα δευτέρου οσφυικού σπονδύλου, μή παρεκτοπισμένο ενδοαρθρηκό κάταγμα αριστερής κνήμης. Ακτινογραφία δεξιού γονάτου δεν έδειξε κάταγμα αλλά λόγω αύξησης του έξω μεσάρθρου διαστήματος πιθανόν να υπήρξε τραύμα έξω πλάγιου συνδέσμου. Συστήθηκε φαρμακευτική αγωγή με αντιφλεγμονώδη θεραπεία, ακινητοποίηση της αριστεράς ποδοκνημικής σε νάρθηκα και περαιτέρω διερεύνηση με μαγνητική τομογραφία αριστερής ποδοκνημικής που διενεργήθηκε στις 26/05/
- Επιβεβαιώθηκε ενδοαρθρικό κάταγμα κνήμης, οστικό οίδημα και εκφυλιστικές αλλοιώσεις, ευρήματα συμβατά με σοβαρή κάκωση της άρθρωσης. Τα συμπτώματα της ασθενούς βελτιώθηκαν σταδιακά και στην τελευταία εξέταση στις 05/08/2014 τα συμπτώματα πόνου είχαν περιοριστεί σημαντικά. H ασθενής μπορεί να περπατά μικρή απόσταση χωρίς μεγάλη δυσκολία αλλά συνεχής ορθοστασία ή μεγάλες αποστάσεις προκαλούν έντονες ενοχλήσεις στον αριστερό αστράγαλο. H ασθενής υπέστη σοβαρά τραύματα οσφυικής μοίρας και αριστερού κάτω άκρου καθώς επίσης τραύμα μαλακών μορίων στο δεξιό γόνατο. H θεραπεία που παρεσχέθη στο νοσοκομείο ήταν η ενδεικνυόμενη. Όσον αφορά το κάταγμα οσφυικής μοίρας αναμένονται παροδικές ενοχλήσεις που πιθανό να αντιμετωπισθούν με συμπτωματική θεραπεία. Στο μέλλον πιθανόν να παρουσιαστούν εκφυλιστικές αλλοιώσεις σπονδυλοαρθρίτιδας που συνήθως αντιμετωπίζονται με συντηρητική αγωγή (φαρμακευτική αγωγή, φυσικοθεραπεία, χρήση κηδεμόνα). Το τραύμα του αριστερού κάτω άκρου αναμένεται ότι στο μέλλον θα συνεχίσει να προκαλεί προβλήματα στην ασθενή. Τα ευρήματα της μαγνητικής τομογραφίας συνηγορούν για σημαντικό τραύμα αρθρικής επιφάνειας μαζί με το κάταγμα. H ασθενής παρουσιάζει εκφυλιστικές αλλοιώσεις στην άρθρωση που αναμένεται να επιδεινωθούν με το πέρας του χρόνου. Αναμένονται αρχικά παροδικές εξάρσεις συμπτωμάτων η αντιμετώπιση των οποίων μπορεί να επιτευχθεί με φαρμακευτική αγωγή, χρήση νάρθηκα και φυσικοθεραπεία. Συνεχής ορθοστασία και περπάτημα μεγάλων αποστάσεων θα προκαλούν επιδείνωση των συμπτωμάτων. Αυτό θα επηρεάσει τις πιθανότητες απασχόλησης της ασθενούς. Γραφειακού τύπου εργασία στο μέλλον θα ήταν προτιμητέα. Επίσης συστήνεται όπως αποφεύγει αθλητικές δραστηριότητες ή άλλες δραστηριότητες που μπορούν να επιβαρύνουν τον αριστερό αστράγαλο. Λόγω του νεαρού της ηλικίας της ασθενούς μελλοντική επιδείνωση μπορεί να οδηγήσει σε ανάγκη χειρουργικής θεραπείας του αριστερού αστραγάλου». Αναφερόμενος στο κάταγμα της αριστερής κνήμης, κατέθεσε πως δεδομένου του ότι τούτο ήταν ένδοαρθρικό, είναι δυνατόν, με την πάροδο του χρόνου ο χόνδρος στην ποδοκνημική άρθρωση, η οποία είναι μέρος της κνήμης, να υποστεί φθορά με αποτέλεσμα την δημιουργία εκφυλιστικής αρθρίτιδας. Η μαγνητική τομογραφία, σημείωσε, επιβεβαιώνει τα πιο πάνω ευρήματα, δηλαδή αρθρίτιδα στην ποδοκνημική άρθρωση και κάκωση του χόνδρου. Όσον αφορά τις εκφυλιστικές αλλοιώσεις, δεδομένου του νεαρού της ηλικίας της ενάγουσας είναι πιθανόν αυτές να οφείλονται στον τραυματισμό. Εάν υπήρχε μαγνητική τομογραφία για την κατάσταση προ του ατυχήματος και την συγκρίναμε με τη συγκεκριμένη, τότε θα ήμασταν ακριβείς ως προς την αιτιολογία της ύπαρξης των εκφυλιστικών αλλοιώσεων, κατέληξε. Ως προς τον χρόνο αποκατάστασης των τραυμάτων ανέφερε πως δεν αναμένεται πλήρης αποκατάσταση. Αναμένεται βελτίωση της κατάστασης ώστε να επανέλθει στην εργασία της σε ένα, περίπου, χρόνο, αλλά πάντοτε θα υπάρχει ένα μόνιμο πρόβλημα. Υποστηρίζοντας την πιο πάνω θέση, επεξήγησε πως το κάταγμα στον σπόνδυλο θα έχει μόνιμες επιπτώσεις στην λειτουργία του, επειδή ο σπόνδυλος «έσπασε», έπαθε καθίζηση και τούτο θεωρείται μόνιμη βλάβη. Το κάταγμα αλλάζει την ανατομία του σπονδύλου. Θα υπάρχουν αλυσιδωτές επιπτώσεις στην άρθρωση, στους δίσκους και τούτο θα επιφέρει πιο γρήγορα την φθορά του σπονδύλου, με συνεπαγόμενες ενοχλήσεις, οι οποίες μπορεί να είναι παροδικές αλλά στο μέλλον μπορεί να είναι «σημαντικές» και να χρειαστεί ακόμη και επέμβαση, πέραν της φαρμακευτικής θεραπείας. Υπάρχει δε «πάντα», η πιθανότητα επηρεασμού της κινητικότητας του ατόμου. Τα ίδια προβλήματα θα υπάρχουν και με το κάταγμα του αστραγάλου. Η κάκωση επέφερε ζημιά στην άρθρωση. Η λειτουργία του αστραγάλου θα βελτιωθεί σταδιακά με την θεραπεία, αλλά δεν αναμένεται να επανέλθει όπως ήταν προ του τραυματισμού. Από την μαγνητική τομογραφία στην οποία υπεβλήθη η ενάγουσα στις 26.5.2014 καταδεικνύεται η ύπαρξη εκφυλιστικών αλλοιώσεων, οι οποίες της προκαλούν πόνο και δυσκολία στην βάδιση μακρινών αποστάσεων. Κατά τον μάρτυρα, είναι γι΄ αυτόν τον λόγο που «θα ήταν προτιμητέο» να εξεύρει «γραφειακού τύπου» εργασία. Στην ενάγουσα χορήγησε άδεια ασθενείας από 29.5.2014 μέχρι 29.7.2014 (Τεκμήριο 10). Πληρώθηκε το ποσό των €100= για τις υπηρεσίες του (Τεκμήριο 11). Αντεξεταζόμενος κατέθεσε πως η ενάγουσα τον επισκέφθηκε τέσσερεις
(4)φορές μέσα στο 2014. Για πρώτη φορά την εξέτασε τον Μάιο του 2014, έξι
(6)μήνες μετά το ατύχημα. Τον επισκέφθηκε ξανά το 2021, λόγω πόνου στην αριστερή ποδοκνημική άρθρωση. Συμφώνησε με την γνώμη του Δρος Οδυσσέα Αθάνατου (ΜΥ1), ο οποίος εξέτασε την ενάγουσα για σκοπούς της Υπεράσπισης, ότι (α) το κάταγμα του Ο2 σπονδύλου (αντιμετωπίστηκε μέχρι ενός σημείου) παρ΄ ότι επώδυνο, ήταν σταθερό και δεν προκάλεσε νευρολογική συμπτωματολογία, (β) τα ευρήματα της στένωσης Ο5-Ι1 και η προβολή δίσκου δεν οφείλονται στο ατύχημα, αλλά είναι εκφυλιστικής αιτιολογίας και (γ) η κάκωση στην αριστερή ποδοκνημική αφορούσε ρωγμώδες ενδοαρθρικό κάταγμα του πέρατος της κνήμης χωρίς μετατόπιση. Διαφώνησε με την γνώμη του Δρος Αθάνατου, ότι η πώρωση του κατάγματος στην αριστερή ποδοκνημική «δεν προδιαθέτει για σοβαρές οστεοαρθρικές αλλοιώσεις που να επηρεάζουν την άρθρωση στο απώτερο μέλλον». Κατά τον ίδιο, η μαγνητική τομογραφία που διενεργήθηκε έξι
(6)μήνες μετά το ατύχημα [Τεκμήριο 9
(1)] «έδειχνε» οστεοαρθρικές αλλοιώσεις. Παρά ταύτα συμφώνησε με τον συνήγορο Υπεράσπισης, ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις της κνήμης που απεικονίζονται στην μαγνητική τομογραφία του 2020 [Τεκμήριο 12
(1)] είναι «παρόμοιες» (δεν υπάρχει δηλαδή χειροτέρευση) με εκείνες που απεικονίζονται στην μαγνητική τομογραφία του 2014 [Τεκμήριο 9
(1)]. Δέχθηκε, μάλιστα, πως δεν είναι σοβαρές. Δέχθηκε επίσης ότι το τραύμα του πρόσθιου συνδέσμου του αστραγάλου επουλώθηκε και ότι τόσο ο πρόσθιος όσο και ο οπίσθιος σύνδεσμος είναι σήμερα φυσιολογικοί. Διαφωνώντας με τον συνήγορο Υπεράσπισης, ανέφερε ότι εκφυλιστικές αλλοιώσεις (αρθρίτιδα δηλαδή) θα παρουσιαστούν μελλοντικά στην περιοχή του αριστερού αστραγάλου. Υποστηρίζοντας την θέση του, επεξήγησε πως στον αστράγαλο (είναι το κόκκαλο που βρίσκεται κάτω από την ποδοκνημική άρθρωση), στην μαγνητική του 2014 [Τεκμήριο 9
(1)] καταδεικνύεται τραύμα του χόνδρου. Στην μαγνητική του 2020 [Τεκμήριο 12
(1)] υπάρχει «απώλεια» χόνδρου (χονδροπάθεια). Είναι η συγκεκριμένη απώλεια που θα οδηγήσει στη δημιουργία της αρθρίτιδας. Είναι γι΄ αυτό που χαρακτήρισε την βλάβη στον αστράγαλο ως σοβαρή και είναι γι΄ αυτό που η ενάγουσα δεν μπορεί να εργαστεί σε εργασία που απαιτεί ορθοστασία για πολύ ώρα και περπάτημα επί μακρόν. Συμφώνησε με τον συνήγορο Υπεράσπισης πως το μηνιγγίωμα («είδος καλοήθου όγκου σε νεύρο»), για το οποίο χειρουργήθηκε η ενάγουσα τον Σεπτέμβριο του 2016, εκδηλώνει συμπτώματα κεφαλαλγίας και αστάθειας. Στη θέση του συνηγόρου πως είναι η συγκεκριμένη κατάσταση που ανάγκασε την ενάγουσα να σταματήσει από την εργασία της, τον Αύγουστο του 2014 μέχρι να χειρουργηθεί, απάντησε «πιθανόν ναι». Η Δρ. Βασιλική Χατζημανώλη (ΜΕ4) ιατρός ακτινολόγος, εργαζόμενη στο Διαγνωστικό Κέντρο «ΠΡΟΓΝΩΣΙΣ», αναγνώρισε την Έκθεση [Τεκμήριο 12
(1)] την οποία συνέταξε σε σχέση με την μαγνητική τομογραφία στην οποία υπεβλήθη η ενάγουσα στις 10.11.2020, στην περιοχή της ποδοκνημικής άρθρωσης. Η εκτίμηση της, όσον αφορά τα ευρήματα της, καταγράφεται στην Έκθεση ως εξής: «ΕΚΤΙΜΗΣΗ: Subtle bone bruise of the lateral malleolus is identified. No signs indicating tear of the ligaments. Small ganglion cysts around the talonavicular joint are depicted. In addition there is evidence of an osteochondral lesion of the medial talar dome associated with a tiny full-thickness defect of the overlying cartilage. Early subchondral changes of the distal tibia also noted». Ζητώντας της να επεξηγήσει τα Συμπεράσματα στα οποία κατέληξε, ανέφερε τα ακόλουθα: Υπάρχει ένα οστικό οίδημα στον έξω σφυρό, το οποίο χαρακτηρίζεται ήπιο. Δεν υπάρχουν ευρήματα που να καταδεικνύουν κάκωση ή ρήξη συνδέσμων. Υπάρχει μια μικρή κοιλιακή κύστη γύρω από την αστραγαλοσφηνοειδή άρθρωση (είναι μία από τις αρθρώσεις του αστραγάλου). Παρατηρείται επίσης μια μικρή οστεοχόνδρινη βλάβη στην έσω άνω επιφάνεια (παρυφή) του αστραγάλου, η οποία συσχετίζεται με μία μικρή, ολικού πάχους απώλεια του χόνδρου, καθώς και αρχόμενες υποχόνδριες αλλαγές που παρουσιάζονται στο απώτερο τμήμα του οστού της κνήμης. Ερωτηθείσα εάν τα συγκεκριμένα ευρήματα είναι μετατραυματικά, απάντησε θετικά, επεξηγώντας πως «τα οστικά οιδήματα θα μπορούσε να είναι μετατραυματικά όπως επίσης και οι οστεοχόνδρινες βλάβες συνήθως έχουν είτε κάποια επαναλαμβανόμενα μικροτραύματα ή κάποιο πιο σοβαρό τραυματισμό σαν αιτία. Τα υπόλοιπα είναι περισσότερο εκφυλιστικής αιτιολογίας». Ερωτηθείσα ποιά τα ευρήματα της μαγνητικής τομογραφίας στην οποία υπεβλήθη η ενάγουσα τον Μάιο του 2014, η οποία της υπεδείχθη από τον συνήγορο της ενάγουσας, απάντησε πως με ό,τι καταγράφεται στην Έκθεση [Τεκμήριο 9
(1)], αυτά είναι τα εξής: «Παρατηρείται παλαιό κάταγμα στο απώτερο τμήμα της κνήμης, με την γραμμή του κατάγματος να εκτείνεται στην αρθρική επιφάνεια της άρθρωσης, αιτία πρόκλησης μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας, με υποφλοιώδεις ή υποφιλικές κυστικές αλλαγές στην αρθρική επιφάνεια της κνήμης, μέτρια ποσότητα συλλογής υγρού στην άρθρωση της κνήμης με τον αστράγαλο, οστικό μώλωπα του σφηνοειδούς και του κυβοειδούς οστού του αστραγάλου (της πτέρνας) και ρήξη του πρόσθιου αστραγαλοπερονιαίου συνδέσμου. Τέλος παρατηρείται επικουρικό οστάριο και τενοντίτιδα του οπίσθιου τένοντα». Ερωτηθείσα κατά την αντεξέταση, τι ονομάζουμε «οστεοχόνδρινη βλάβη», απάντησε πως «ονομάζεται έτσι γιατί αφορά και τον χόνδρο αλλά και κομμάτι του υποκείμενου οστού. Υπάρχουν διάφορες διαβαθμίσεις, οι οποίες είναι από ήπιο βαθμό μέχρι μεγάλου βαθμού, όπου υπάρχει αποκόλληση κομματιού, το οποίο είτε είναι τελείως εκτός, είτε απλά διαχωρίζεται από το υποκείμενο οστό με λίγο υγρό». Πρόσθεσε πως εν προκειμένω δεν πρόκειται για την σοβαρότερη περίπτωση, αλλά υπάρχει πλήρης απώλεια του χόνδρου σε ένα μικρό κομμάτι, χωρίς να υπάρχει αποκοπή οστού. Συγκρίνοντας τις δύο Γνωματεύσεις (για την μαγνητική του 2014 και την μαγνητική του 2020), ανέφερε πως το 2014 ήταν ορατή η περιοχή του κατάγματος (τότε χαρακτηριζόταν ως παλαιό, άρα επουλώθηκε), «απλά διακρίνεται η θέση του». Το 2020 δεν ήταν διακριτικό (τούτο ενδεχομένως να οφείλετο και στην ίδια την εξέταση, δηλαδή η εξέταση να μην συμπεριέλαβε την περιοχή του κατάγματος, να ήταν πιο περιορισμένο το απεικονιστικό πεδίο). Όσον αφορά τα υπόλοιπα ευρήματα, ο σύνδεσμος, ο πρόσθιος κνημοπερονιαίος, εφαίνετο το 2014 ότι είχε ρήξη. Στην μαγνητική του 2020, φαίνεται μεν κάποια παλαιά κάκωση, αλλά έγινε ινώδης επούλωση και ο σύνδεσμος φαίνεται τελικά να είναι «πιο παχύς». Διευκρίνισε πως το ότι επουλώθηκε, δεν πάει να πει, ότι είναι σταθερός ή δυνατός όπως πρέπει να είναι ένας τέτοιος σύνδεσμος, αλλά είναι πιο ευπαθής από ό,τι ένας φυσιολογικός. Περαιτέρω, κάποιες οστεοαρθρικές αλλοιώσεις που αναφέρονταν το 2014, υπήρχαν και το
- Επεξήγησε πως οι εν λόγω αλλοιώσεις επειδή έχουν να κάνουν και με την παρουσία σκλήρυνσης και οστεόφυτων στις αρθρώσεις, δεν βελτιώνονται με την πάροδο του χρόνου. Βελτιωμένο μπορεί να είναι το οστικό οίδημα, αλλά όχι τα οστεόφυτα, η παρουσία των οποίων απεικονίζεται στην μαγνητική του
- Ο Οδυσσέας Αθάνατος (ΜΥ1), ορθοπεδικός χειρουργός εξέτασε την ενάγουσα (για σκοπούς της Υπεράσπισης) και εξέδωσε Ιατρικό Πιστοποιητικό, ημερομηνίας 24.8.2020 (Τεκμήριο 17). Στο Πιστοποιητικό, αφού γίνεται αναφορά στο ιστορικό του τραυματισμού, στην θεραπευτική αγωγή και πορεία της ασθενούς, καταγράφονται τα εξής, όσον αφορά τα ευρήματα του. «Παρούσα κατάσταση Η ασθενής παραπονείται για τα πιο κάτω: - Ζαλάδες και αστάθεια με την έγερση. - Το βράδυ δεν μπορεί να βαδίζει χωρίς βοήθεια λόγω αστάθειας. - Η ποδοκνημική άρθρωση πρήζεται κατά διαστήματα. - Η ασθενής παίρνει Solpadine κατά διαστήματα. Κλινική εξέταση Η ασθενής βαδίζει χωρίς χωλότητα. Οσφυϊκή μοίρα σπονδύλου Ευαισθησία στην πίεση στην περιοχή του κατάγματος. Κάμψη άκρα δακτύλων μέχρι τον αστράγαλο χωρίς δυσκολία. Έκταση Δυσφορία στην υπερέκταση. Νευρολογική εξέταση κάτω άκρων Μυϊκή δύναμη - φυσιολογική Αντανακλαστικά - φυσιολογικά Αισθητικότης - φυσιολογική Δεξιό γόνατο Χωρίς παθολογικό εύρημα Κινήσεις Κάμψη - πλήρης και ελεύθερη Έκταση - πλήρης Αρ. ποδοκνημική Χωρίς οίδημα. Κινήσεις Ραχιαία κάμψη - πλήρης και ελεύθερη. Δυσφορία στην ακραία θέση. Πελματιαία κάμψη - πλήρης. Δεν ελκύεται κριγμός στις κινήσεις. Το τελευταίο MRI οσφύος 31/10/19 παρουσιάζει πολυεπίπεδες εκφυλιστικές αλλοιώσεις που υπήρχαν και στις προηγούμενες Μαγνητικές Τομογραφίες οι οποίες δεν είναι αποτέλεσμα του ατυχήματος. Το κάταγμα του σπονδυλικού σώματος Ο2 παρουσιάζει καθίζηση 20% της άνω πλάκας του σπονδύλου. Το κάταγμα έχει επουλωθεί και είναι σταθερό. Γνώμη Η κα H. ενεπλάκη σε τροχαίο ατύχημα στις 26/11/13, όταν εκτυπήθη από αυτοκίνητο με αποτέλεσμα να υποστεί τις κακώσεις που αναφέρονται πιο πάνω. Το κάταγμα του Ο2 σπονδύλου υπήρξε επώδυνο μέχρι την επούλωση του και αντιμετωπίσθηκε με ζώνη 3 σημείων. Το κάταγμα ήταν σταθερό και δεν προκάλεσε νευρολογική συμπτωματολογία. Τα ευρήματα της στένωσης Ο5-Ι1 και η προβολή δίσκου δεν οφείλονται στο ατύχημα (εκφυλιστικής αιτιολογίας). Η ασθενής σε κανένα στάδιο δεν παρουσίασε ριζίτική συμπτωματολογία. Η κάκωση στην αρ. ποδοκνημική αφορούσε ρωγμώδες ενδοαρθρικό κάταγμα του κάτω πέρατος της κνήμης χωρίς μετατόπιση. Το κάταγμα επουλώθηκε με την ακινητοποίηση και στον αναμενόμενο χρόνο. Η ανατομική πόρωση του κατάγματος δεν προδιαθέτει για σοβαρές οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις που να επηρεάζουν την άρθρωση στο απώτερο μέλλον. Η κλινική εικόνα της αρ. ποδοκνημικής άρθρωσης παρουσιάζεται χωρίς λειτουργικό έλλειμμα. Εκ του ιστορικού που αναφέρεται πιο πάνω η ασθενής υποβλήθηκε σε κρανιοτομή για αφαίρεση πιθανώς μηνιγγιώματος παρεγκεφαλίδας στο οποίο οφείλονται οι ζαλάδες και η αστάθεια. Η ασθενής άρχισε εργασία σε ξενοδοχείο 9 μήνες μετά το ατύχημα και εργάσθηκε για 2 μήνες. Όπως αναφέρεται από το ιστορικό η ασθενής άρχισε να παρουσιάζει συμπτωματολογία από τη ενδοκρανιακή διεργασία (μηνιγγίωμα ή Νευρίνωμα) 1 χρόνο μετά το ατύχημα ή 2 χρόνια πριν την χειρουργική επέμβαση (κρανιοτομή) που συμπίπτει με τον χρόνο που σταμάτησε την εργασία της. Τονίζεται ότι τα συμπτώματα ζαλάδας και αστάθειας οφείλονται στη διεργασία της παρεγκεφαλίδας και ουσιαστικά δεν έχουν καμία σχέση με το ατύχημα. Το μονήρες και σταθερό κάταγμα του Ο2 και η κάκωση της δεξιάς ποδοκνημικής άρθρωσης δικαιολογούν απώλεια εργασίας 8-12 μήνες. Από τη βιβλιογραφία Hazel et al
(1988)εμφαίνεται ότι σε τέτοιου τύπου κάταγματα του σπονδύλου, η πλειονότητά (95%) επιστρέφουν στην προτέρα τους εργασία. Κάποιες ενοχλήσεις με τις αλλαγές του καιρού και την υπερφόρτωση δικαιολογούνται κατά διαστήματα». Το Ιατρικό Πιστοποιητικό ημερομηνίας 12.3.2021 (Τεκμήριο 18), τιτλοφορείται «Συμπληρωματικό» και σ΄ αυτό καταγράφεται βιβλιογραφία σε σχέση (α) με την κατάσταση της ποδοκνημικής άρθρωσης μετά από τραυματισμό, (β) με τον χρόνο αποθεραπείας και (γ) με τον χρόνο τυχόν ανάπτυξης οστεοαρθριτικών αλλοιώσεων. Καταληκτικά αναφέρονται τα εξής: «Από την κλινική εικόνα και εξέταση μου, που περιγράφω στην προηγούμενη μου έκθεση, η ποδοκνημική άρθρωση της ασθενούς δεν παρουσιάζει σοβαρές αρθριτικές αλλοιώσεις που να της προκαλούν σοβαρό λειτουργικό έλλειμμα. Αυτό είναι αναμενόμενο λαμβάνοντας υπόψη τους επιβαρυντικούς παράγοντες που αναφέρονται πιο πάνω και επηρεάζουν την ασθενή σε μικρό βαθμό». Ερωτηθείς από τον συνήγορο Υπεράσπισης εάν ο τραυματισμός κατέστησε την ενάγουσα «ολικά ανίκανη από το να εργάζεται είτε ως καμαριέρα σε ξενοδοχείο είτε ως πωλήτρια σε σούπερμαρκετ», απάντησε πως ο τραυματισμός δεν ήταν τόσο σοβαρός, ώστε να προκαλέσει δευτερογενείς επιπτώσεις στην άρθρωση, σε βαθμό που να καταστήσουν την ενάγουσα ανίκανη για εργασία. Αντεξεταζόμενος, σε υποβολή του συνηγόρου της ενάγουσας ότι η ικανότητα της για εργασία επηρεάστηκε προς το χειρότερο λόγω των τραυματισμών της, απάντησε αρνητικά, λέγοντας πως οι κακώσεις δεν ήταν τέτοιου βαθμού ώστε να καταστήσουν κάποιον ανίκανο για εργασία για όλη του την ζωή. Δέχθηκε όμως πως λόγω των κακώσεων, η ενάγουσα μπορεί κατά διαστήματα να έχει κάποιες ενοχλήσεις με τις αλλαγές του καιρού ή την «υπερκούραση», ακόμη και πρήξιμο (φλεγμονή). Επεξήγησε πως το κάταγμα στον σπόνδυλο, παρά το ότι αυτός υπέστη καθίζηση κατά 20%, επουλώθηκε και σταθεροποιήθηκε, σύμφωνα με την τελευταία μαγνητική τομογραφία. Όσον αφορά το κάταγμα της ποδοκνημικής άρθρωσης, παρά το ότι ήταν ενδοαρθρικό, η κάκωση δεν ήταν σοβαρή αφού το κάταγμα ήταν ρωγμώδες και δεν υπήρχε μετατόπιση της αρθρικής επιφάνειας, αιτία για την δημιουργία εκφυλιστικών αλλοιώσεων. Πρόσθεσε πως για την πιθανότητα ανάπτυξης οστεοαρθρίτιδας, λαμβάνεται υπόψη η σοβαρότητα του κατάγματος, πόση μετατόπιση έχει, πόσο «σκάλωμα» έχει η αρθρική επιφάνεια, επειδή αυτό είναι που επηρεάζει την κίνηση και αυτό δημιουργεί τις οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις. Στην θέση του συνηγόρου της ενάγουσας πως το κάταγμα της ποδοκνημικής δημιούργησε εκφυλιστικές αλλοιώσεις, οι οποίες απεικονίζονται στην μαγνητική τομογραφία της 25.5.2014 που διενεργήθηκε έξι
(6)μήνες μετά τον τραυματισμό, ανέφερε πως αυτό («subcortical cystic changes») που καταγράφεται στην Έκθεση [Τεκμήριο 9
(1)] είναι «στοιχεία περισσότερο εκφύλισης της άρθρωσης και ο χρόνος των 6 μηνών δεν είναι αρκετός για να προκαλέσει εκφύλιση της άρθρωσης. Υπάρχει μια διαδικασία για να υποστεί ζημιά ο χόνδρος της άρθρωσης, για να εμφανιστεί είτε στο MRI είτε στην ακτινογραφία. Δηλαδή το βλέπω με κάποιαν υποψία, ότι ίσως αυτά τα στοιχεία να προϋπήρχαν. Τουλάχιστον με τον τρόπο που τα παρουσιάζει η ακτινολόγος στο report της, δύσκολα μπορώ να το αποδώσω στο τραύμα που προηγήθηκε πριν 6 μήνες». Χαρακτήρισε την απώλεια του χόνδρου (στην ποδοκνημική άρθρωση) πολύ μικρή, η οποία, κατά τη γνώμη του, δεν επηρεάζει την άρθρωση σε τέτοιο βαθμό που να δημιουργεί πρόβλημα («πολλοί αθλητές και ποδοσφαιριστές αγωνίζονται και παίζουν ποδόσφαιρο, με deficit, με έλλειμμα αρκετά πιο μεγάλο»). Από κλινικής άποψης, η απώλεια του χόνδρου δεν είναι πολύ σημαντικό εύρημα και δεν αποτελεί ένδειξη αρθριτικών αλλοιώσεων. Κατά τις τελικές αγορεύσεις, η κάθε πλευρά υπεραμύνθηκε της θέσης της με αναφορά στην προσκομισθείσα μαρτυρία. Σημείο τριβής μεταξύ τους ήταν τόσο το θέμα της ευθύνης για την πρόκληση του ατυχήματος, όσο και το κατά πόσον η εισοδηματική ικανότητα της ενάγουσας μειώθηκε συνεπεία των τραυματισμών της. Ο κ. Λουκαΐδης εκ μέρους της ενάγουσας σχολίασε πως σε σχέση με το πρώτο ζήτημα, το Δικαστήριο έχει ενώπιον του μόνο μια εκδοχή ως προς τα γεγονότα, αυτή της ενάγουσας, η οποία είναι «απλή και αδιαμφισβήτητη». Συνεπώς δεν χρειάζεται καν να αξιολογήσει την μαρτυρία της τελευταίας. Παρόλα αυτά, τόνισε, η εκδοχή της ενάγουσας επιβεβαιώνεται στα ουσιώδη σημεία της και από «άλλη μαρτυρία» που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου. Το γεγονός πως το σημείο σύγκρουσης (Χ) βρίσκεται στην μέση και επί της διαχωριστικής γραμμής του δρόμου, επιβεβαιώνει την θέση της ενάγουσας πως ενώ αυτή στεκόταν στη μέση του δρόμου, κτυπήθηκε από το «εξερχόμενο από την πάροδο και εισερχόμενο στον κύριο δρόμο, όχημα του εναγομένου». Η παραδοχή επίσης του εναγόμενου στην γραπτή του κατάθεση στην αστυνομία (Τεκμήριο 3), ότι «την κοπέλα τούτη δεν την είχα δει πριν το ατύχημα, ούτε στην οδό της Αγίας Ελένης, αλλά ούτε και στην εκκίνηση μου στην Λεωφόρο Γρηγόρη Αυξεντίου», επιβεβαιώνει την θέση της ενάγουσας ότι ο εναγόμενος εισήλθε στην Λεωφόρο Γρηγόρη Αυξεντίου από την οδό Αγίας Ελένης, χωρίς να κοιτάξει δεξιά, αλλά κοιτάζοντας μόνο αριστερά. Κατέληξε, πως καμμιά ευθύνη για αμέλεια μπορεί να αποδοθεί στην ενάγουσα, αφού το καθήκον της ως πεζή, ήταν να βεβαιωθεί, προτού εισέλθει στον δρόμο, ότι αυτός ήταν καθαρός και στις δύο κατευθύνσεις, ούτως ώστε να είναι σε θέση να διασταυρώσει με ασφάλεια και χωρίς να θέσει την σωματική της ακεραιότητα σε κίνδυνο. Η τελευταία, έλεγξε τον δρόμο (Λεωφόρος Γρήγορη Αυξεντίου) και στις δύο κατευθύνσεις και μετά που διαπίστωσε ότι αυτός ήταν καθαρός, διασταύρωσε. Κτυπήθηκε από το όχημα του εναγόμενου, το οποίο εισήλθε από πάροδο (οδός Αγίας Ελένης) σε κύριο δρόμο (Λεωφόρος Γρηγόρη Αυξεντίου) χωρίς ο οδηγός του να ελέγξει αποτελεσματικά την τροχαία κίνηση και χωρίς να αντιληφθεί την παρουσία της ενάγουσας στον δρόμο. Ως προς το ζήτημα των Γενικών Αποζημιώσεων, ο κ. Λουκαΐδης εισηγήθηκε πως οι τραυματισμοί της ενάγουσας (συμπιεστικό κάταγμα δεύτερου οσφυϊκού σπονδύλου και μη παρεκτοπισμένο αλλά ενδοαρθρικό κάταγμα πέρατος αριστερής κνήμης) δεν αμφισβητούνται. Ό,τι αμφισβητείται, τόνισε, είναι τα κατάλοιπα των τραυματισμών, τα οποία, κατά τον ίδιο, μετά από πάροδο τόσων χρόνων, θα πρέπει να θεωρούνται μόνιμα. Τα κατάλοιπα αυτά, κατέληξε, τα οποία επιβεβαιώνονται από τους θεράποντες ιατρούς της ενάγουσας (Μιλτιάδους, Σεργίου και Χατζηκακού) δεν αφήνουν καμμιά αμφιβολία ότι η ικανότητα της ενάγουσας για εργασία έχει επηρεαστεί δραματικά, αφού πλέον δεν μπορεί να ανταποκριθεί στα καθήκοντα καμαριέρας ή υπαλλήλου σε υπεραγορά, όπου απαιτείται «εκτεταμένη ορθοστασία ή περπάτημα», αλλά θα πρέπει να αναζητήσει εργασία, η οποία να είναι «μόνο καθιστική». Ο κ. Ζαχαρίου από πλευράς Υπεράσπισης καταλόγισε ευθύνη και στους δύο εμπλεκόμενους για την πρόκληση του ατυχήματος. Υπεστήριξε όμως πως η ενάγουσα φέρει μεγαλύτερη ευθύνη (καθόρισε ποσοστό 70%) και τούτο επειδή επέλεξε να διασταυρώσει την Λεωφόρο Γρηγόρη Αυξεντίου, από σημείο όπου υπάρχει προστατευτική περίφραξη που εμποδίζει τους πεζούς να εισέλθουν στον δρόμο, και το οποίο απέχει μόνο 6.5 μέτρα από το ΑΛΤ της παρόδου (οδός Αγίας Ελένης) από όπου εξήλθε ο εναγόμενος, αντί να χρησιμοποιήσει την διάβαση πεζών που βρίσκεται λίγα μέτρα (23 περίπου) μακριά από το σημείο της σύγκρουσης. Της καταλογίζει επίσης πως αδιαφόρησε για την τυχόν ύπαρξη οχημάτων στην πάροδο, αφού, κατά τα λεγόμενα της, τόνισε ο κ. Ζαχαρίου, προτού διασταυρώσει έλεγξε μόνο την τροχαία κίνηση (κοίταξε δεξιά και αριστερά) στην Γρηγόρη Αυξεντίου και όχι και την κίνηση στην πάροδο. Όσον αφορά τους τραυματισμούς της και τα κατ΄ ισχυρισμόν κατάλοιπα, αφού κάλεσε το Δικαστήριο να μην αποδεχθεί την μαρτυρία του Δρος Χατζηκακού («είναι τόσο ασαφής, με σοβαρές αντιθέσεις και ανακρίβειες»), αλλά αυτή του Δρος Αθάνατου, εισηγήθηκε πώς ο τραυματισμός δεν άφησε στην ενάγουσα κατάλοιπα, τα οποία να την καθιστούν ανίκανη να εργαστεί σε εργασίες που απαιτούν ορθοστασία για μεγάλο χρονικό διάστημα και περπάτημα για αρκετή ώρα. Κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας έλαβα υπόψη μου την εικόνα των μαρτύρων στο Δικαστήριο, αλλά εξέτασα την μαρτυρία τους υπό το φως της ανθρώπινης πείρας και συμπεριφοράς, στοιχείο αποφασιστικής σημασίας για να καταλήξει το Δικαστήριο ως προς την αξιοπιστία των μαρτύρων. Είναι καλά γνωστό και νομολογημένο πως η μαρτυρία που παρουσιάζεται δεν κρίνεται μικροσκοπικά υπό την έννοια πως δεν απομονώνονται τα λεγόμενα του κάθε μάρτυρα από το συνολικό πλαίσιο της μαρτυρίας στη δίκη. Μπορεί η αξιολόγηση του κάθε μάρτυρα να είναι ατομική, δηλαδή να γίνεται με βάση το περιεχόμενο της, την ποιότητα της και την πειστικότητά της, όμως θα πρέπει τα όσα αναφέρονται από τον κάθε μάρτυρα να συναρτώνται, να αντιπαραβάλλονται και να συγκρίνονται με τα λεγόμενα των λοιπών μαρτύρων και έτσι να διερευνάται η αντικειμενικότητα των εκατέρωθεν εκδοχών [βλ. Μουσταφά ν. Καυκαρή, Πολιτική Έφεση αρ.10705, ημερ. 8.2.2002, Παύλου ν. Αστυνομίας
(1998)2 Α.Α.Δ. 68 και Ομήρου ν. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 506, 530]. Ο αστ. [ ] Παναγιώτης Γρηγορίου (ΜΕ1) έδωσε την εικόνα ενός ανεξάρτητου και αμερόληπτου εξεταστού ενός τροχαίου ατυχήματος. Επεξήγησε με σαφήνεια και λεπτομέρεια τόσο τις μετρήσεις όσο και τις ενέργειες στις οποίες προέβη σε σχέση με την διερεύνηση του ατυχήματος. Αποδέχομαι τα όσα κατέθεσε τα οποία συνιστούν ταυτόχρονα και ευρήματα μου. Η Μαρίτσα Γερολέμου (ΜΕ3) ήταν ανεξάρτητη μάρτυρας. Η μαρτυρία της επίσης γίνεται αποδεικτή και μέρος των ευρημάτων μου. Η ενάγουσα O. H. (ΜΕ7) κρίνεται αξιόπιστη αφού η εντύπωση που σχημάτισα γι΄ αυτήν ως μάρτυρα, ήταν θετική. Κατέθετε μεν με απλοϊκό τρόπο, αλλά η μαρτυρία της χαρακτηρίζετο από σαφήνεια και πειστικότητα. Δεν περιέπεσε σε αντιφάσεις κατά το στάδιο της αντεξέτασης ως προς την εκδοχή της για το πώς επεσυνεβη το ατύχημα. Εξάλλου μόνο η εκδοχή της είναι ενώπιον του Δικαστηρίου αφού ο εναγόμενος επέλεξε να μην προσέλθει στο Δικαστήριο και να καταθέσει την δική του εκδοχή ως προς τις συνθήκες κάτω από τις οποίες επεσυνέβη το ατύχημα. Αποδέχομαι τα όσα κατέθεσε. Όσον αφορά τους τραυματισμούς της και τα τυχόν κατάλοιπα που της άφησαν, όπως η θέση της ότι δεν μπορεί πλέον να εργαστεί ως καμαριέρα, επάγγελμα το οποίο θα ασκούσε εάν δεν επεσυνέβαινε το ατύχημα, θα εξεταστεί στη συνέχεια, κατά το στάδιο της εξέτασης της προσκομισθείσης ιατρικής μαρτυρίας. Ως μάρτυρας της αλήθειας κρίνεται και ο Παναγιώτης Παραλιμνίτης (ΜΕ6). Δεν έχω εντοπίσει οτιδήποτε στην μαρτυρία του που θα μπορούσε να καταλήξει στην απόρριψη της. Αποδέχομαι τα όσα κατέθεσε, τα οποία συνιστούν ταυτόχρονα και ευρήματα μου. Οι ιατροί Περικλής Χατζηκακού (ΜΕ2), Βασιλική Χ¨Μανώλη (ΜΕ4), Παρασκευάς Μιλτιάδους (ΜΕ5) και Οδυσσέας Αθάνατος (ΜΥ1), προσήλθαν στο Δικαστήριο και κατέθεσαν ως εμπειρογνώμονες. Τα προσόντα και η εμπειρογνωμοσύνη τους δεν αμφισβητήθηκε από καμμιά πλευρά. Είναι καλά γνωστές οι αρχές που καλύπτουν το ζήτημα της μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων. Αυτοί προμηθεύουν το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για να αξιολογηθεί η ορθότητα των συμπερασμάτων τους. Εμπειρογνώμονας μπορεί να καταθέσει την γνώμη του, με βάση την γενική πείρα που διαθέτει, χωρίς να παραβιάζεται ο εξ ακοής κανόνας [βλ. Πιττάλης κ.α. ν. Ianira Enter Ltd κ.α.
(1997)1 Α.Α.Δ. 814, Τσαγγαρίδης κ.α. ν. Αυγουστή
(2000)1 Α.Α.Δ. 528]. Το Δικαστήριο στόχο έχει αφού εφαρμόσει τα κριτήρια αυτά πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύονται με μαρτυρία, να εξάξει τα δικά του ανεξάρτητα συμπεράσματα. Αυτά μπορούν να συμφωνούν ή όχι με την μαρτυρία που δόθηκε. Αναντίλεκτα η εμπειρογνωμοσύνη πάνω σ' ένα θέμα δεν βασίζεται μόνο στα ακαδημαϊκά προσόντα αλλά και στην πραγματική εμπειρία που αποκτάται πάνω σ' αυτό. Ο Δρ. Παρασκευάς Μιλτιάδους (ΜΕ5), θεράπων ιατρός της ενάγουσας, αξιολογείται θετικά και η μαρτυρία του γίνεται αποδεκτή στην ολότητα της. Εξάλλου τα ευρήματα του σε σχέση με τις κακώσεις της ενάγουσας, απότοκες του τραυματισμού της από το ατύχημα δεν αμφισβητήθηκαν από την Υπεράσπιση. Θετικά αξιολογείται και η Δρ. Βασιλική Χατζημανώλη (ΜΕ4), της οποίας η μαρτυρία επίσης γίνεται αποδεκτή. Ανέλυσε σε έκταση τα ευρήματα εκ της μαγνητικής τομογραφίας στην οποία υπεβλήθη η ενάγουσα το 2020. Σαφείς και τεκμηριωμένες οι τοποθετήσεις της. Τις μαρτυρίες των ιατρών Περικλή Χατζηκακού (ΜΕ2) και Οδυσσέα Αθάνατου (ΜΥ1), τις εξέτασα με μεγάλη προσοχή και σε βάθος. Κατ΄ αρχήν δεν υπάρχει διάσταση μεταξύ τους ως προς τους τραυματισμούς της ενάγουσας, συνεπεία του ατυχήματος. Οι μαρτυρίες τους, επί του σημείου τούτου, συμπλέουν με την μαρτυρία του Δρος Μιλτιάδους, γίνονται δε αποδεκτές. Διάσταση μεταξύ των μαρτυριών τους υπάρχει όσον αφορά τα αποτελέσματα εκ του τραυματισμού, στο μέλλον. Ο Δρ. Χατζηκακού υπεστήριξε πως το κάταγμα στην αριστερή ποδοκνημική, επειδή είναι ενδοαρθρικό έχει ως συνέπεια την δημιουργία αρθρίτιδας.(κατά τον ίδιο, άρχισε ήδη) στο μέλλον, η οποία θα καθιστά την ενάγουσα ανίκανη να εργαστεί σε εργασία που απαιτεί ορθοστασία και περπάτημα για πολύ ώρα. Εκ διαμέτρου αντίθετη ήταν η γνώμη του Δρος Αθάνατου. Υπεστήριξε πως το κάταγμα της ποδοκνημικής άρθρωσης, παρά το ότι ήταν ενδοαρθρικό, ήταν ρωγμώδες και δεν υπήρχε μετατόπιση της αρθρικής επιφάνειας, αιτία για τη δημιουργία εκφυλιστικών αλλοιώσεων. Ο Δρ. Αθάνατος (δέχθηκε πως η ενάγουσα μπορεί να έχει κατά διαστήματα κάποιες ενοχλήσεις με τις αλλαγές του καιρού ή την κούραση και μπορεί ακόμη να υπάρχει και πρήξιμο στην περιοχή), τεκμηρίωσε πλήρως και επεξήγησε με πολλή λεπτομέρεια την γνώμη του, σε αντίθεση με τον Δρα Χατζηκακού. Μεταξύ των δύο γνωμών προτιμώ την γνώμη του Δρος Αθάνατου και απορρίπτω τη γνώμη του Δρος Χατζηκακού. Το σύνολο της αποδεχθείσης μαρτυρίας συνιστά και τα ευρήματά μου. Ειδικότερα βρίσκω πως οι συνθήκες κάτω από τις οποίες επεσυνέβη το ατύχημα είναι όπως τις περιέγραψε η ενάγουσα, η οποία συνεπεία του ατυχήματος υπέστη τις σωματικές βλάβες, όπως αυτές περιγράφονται στο Ιατρικό Πιστοποιητικό του Δρος Παρασκευά Μιλτιάδους (Τεκμήριο 15). Το πρώτο θέμα που θα πρέπει να εξεταστεί είναι αυτό της ευθύνης η οποία επιμερίζεται κάτω από το πρίσμα της κοινής λογικής και της καθημερινής εμπειρίας. Σύμφωνα με το άρθρο 51 του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.148, η αμέλεια συνίσταται στην τέλεση κάποιας πράξης την οποία υπό τις περιστάσεις δεν θα τελούσε λογικό συνετό πρόσωπο ή στην παράλειψη τέλεσης κάποιας πράξης την οποία υπό τις περιστάσεις τέτοιο πρόσωπο θα τελούσε. Σε σωρεία αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου έχει τονιστεί ότι η αμέλεια είναι ζήτημα πραγματικό και συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτω από τις συγκεκριμένες συνθήκες μιας υπόθεσης, προκειμένου να μην προκληθεί ζημιά στον πλησίον [Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου και άλλος
(1991)1 Α.Α.Δ. 475]. Η συμπεριφορά ενός οδηγού εξετάζεται και κρίνεται με βάση το επίπεδο του μέσου συνετού ανθρώπου, δηλαδή με βάση την αντίληψη ενός συνηθισμένου οδηγού και όχι του ενεχόμενου οδηγού [Μαρκαντώνης ν. Δημάκη
(1989)1 Α.Α.Δ. 387] και ο προσδιορισμός του καθήκοντος ποικίλει ανάλογα με τα αντικειμενικά δεδομένα που επικρατούν στην σκηνή. Το καθήκον για λήψη προφυλακτικών μέτρων διαφαίνεται κατά την λογική πρόβλεψη [Βίκης ν. Νεοφύτου
(1990)1 Α.Α.Δ. 345]. Στην υπόθεση Αλεξάνδρου ν. Λεβέντη
(1996)1 Α.Α.Δ. 420, ο τότε Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου Γ.Μ. Πικής, εισάγει ένα ευρύτερο προσδιοριστέο καθήκον των χρησιμοποιούντων τον δρόμο, το καθήκον της επιμέλειας για την ασφάλεια των άλλων, η εκπλήρωση του οποίου τους καθιστά υπόλογους για αμέλεια. «Το καθήκον», αναφέρει η απόφαση, «για επιμέλεια γεννάται αφότου η διακίνηση άλλων προσώπων καθιστά εξ΄αντικειμένου μέριμνα του προσώπου που χρησιμοποιεί τον δρόμο την λήψη προφυλακτικών μέτρων για την προστασία της ασφάλειας τους». Περαιτέρω αναφέρονται για το κριτήριο αμέλειας τα εξής: «Το κριτήριο της αμέλειας είναι καθολικό και απρόσωπο. Η αμέλεια κρίνεται αντικειμενικά με γνώμονα τις αντιδράσεις ενός συνετού οδηγού, ο οποίος χρησιμοποιεί τον δρόμο λελογισμένα και με συναίσθηση ευθύνης για την ασφάλεια των άλλων που χρησιμοποιούν τον δρόμο». Η προσοχή του Δικαστηρίου σε υποθέσεις αμέλειας όπως η παρούσα, θα πρέπει να στρέφεται προς την κατεύθυνση συγκεκριμενοποίησης της φύσης του καθήκοντος, που μέσα στα πλαίσια των γεγονότων της υπόθεσης ήταν επιφορτισμένο να εκπληρώσει ένα πρόσωπο και όπου διαπιστώνεται η ύπαρξη του, κατά πόσο το έχει εκπληρώσει [Σωκράτους ν. Αστυνομίας
(1989)2 Α.Α.Δ. 1, Βακανάς ν. Θωμά και άλλου
(1989)1 Α.Α.Δ. 530, Αδάμης και άλλος ν. Ηρακλέους
(1982)1 Α.Α.Δ. 746, Πολυκάρπου και άλλος ν. Αδάμου
(1988)1 Α.Α.Δ. 727]. Είναι καλά γνωστό και νομολογημένο πως όλοι οι οδηγοί έχουν υποχρέωση να τηρούν τους κανόνες οδικής κυκλοφορίας και να είναι προσεκτικοί κατά την οδήγηση. Η υποχρέωση αυτή πρέπει πάντοτε να κρίνεται υπό το φως των πραγματικών περιστατικών της κάθε περίπτωσης και των οδικών συνθηκών κάτω από τις οποίες βρίσκεται ένας οδηγός. Στην προκειμένη περίπτωση κρίνω πως ευθύνη για την πρόκληση του ατυχήματος φέρει τόσο η ενάγουσα όσο και ο εναγόμενος. Η μεν ενάγουσα επειδή επέλεξε να διασταυρώσει την Λεωφόρο Γρηγόρη Αυξεντίου από σημείο που ουσιαστικά «απαγορευόταν» η διασταύρωση (είχε κάγκελα που εμπόδιζαν τους πεζούς να εισέλθουν στο δρόμο) και το οποίο είχε απόσταση μόλις 6.5 μέτρα από το ΑΛΤ της παρόδου (οδός Αγίας Ελένης, από την οποία εισήλθε ο εναγόμενος στην Λεωφόρο Γρηγόρη Αυξεντίου), παραγνωρίζοντας πως λίγα μέτρα απόσταση (23.6 μέτρα) από το σημείο σύγκρουσης υπάρχει διάβαση πεζών, την οποία όφειλε να χρησιμοποιήσει. Νομολογιακά έχει λεχθεί πως ένα πρόσωπο ευθύνεται για συντρέχουσα αμέλεια εάν όφειλε εύλογα να είχε προβλέψει ότι θα μπορούσε να ζημιωθεί εάν δεν ενεργούσε όπως ένας λογικός άνθρωπος (Χάρης Χαριλάου v. Νίκου Νικολάου
(2003)1 ΑΑΔ 1460). Παράγοντες επιμερισμού ευθύνης είναι το μεμπτό της διαγωγής (κρινόμενο υπό το πρίσμα του καθήκοντος επιμέλειας) και η αιτιώδης σχέση μεταξύ της παραβίασης του καθήκοντος επιμέλειας και της ζημιάς η οποία προκύπτει. Ο δε εναγόμενος επειδή, εκ του αποτελέσματος καταδεικνύεται ότι εισήλθε στην Γρηγόρη Αυξεντίου, χωρίς να ελέγξει τον δρόμο και χωρίς να αντιληφθεί την ύπαρξη της ενάγουσας στο μέσον των δύο λωρίδων κυκλοφορίας. Η αμέλεια του εναγόμενου συνιστάται στην έλλειψη δέουσας προσοχής και παρατηρητικότητας του δρόμου. Συνεκτιμώντας όλα τα στοιχεία, έχω καταλήξει πως η ευθύνη βαρύνει τον εναγόμενο περισσότερο απ΄, ότι την ενάγουσα. Όπως λέχθηκε και στην υπόθεση Χαριλάου (ανωτέρω), «δυνητικά, η αμέλεια του οδηγού αυτοκινήτου έχει μεγαλύτερες επιπτώσεις από την αμέλεια του πεζού ή του ποδηλάτιστή. Ενώ η ευθύνη του οδηγού αυτοκινήτου και του πεζού μπορεί είναι ίση σε έκταση, η δυνατότητα πρόκλησης ζημιάς είναι πολύ μεγαλύτερη στην περίπτωση του αυτοκινητιστή». Καταληκτικά καταμερίζω το ποσοστό ευθύνης σε ποσοστό 70% σε βάρος του εναγόμενου και 30% στην ενάγουσα. Το επόμενο θέμα που θα πρέπει να εξεταστεί είναι αυτό των αποζημιώσεων, Γενικών και Ειδικών. Οι εφαρμοστέες επί των Γενικών Αποζημιώσεων Αρχές είναι πολύ καλά γνωστές και δεν χρειάζεται εκτενής αναφορά τους. Αρκεί να λεχθεί ότι ο σκοπός της επιδίκασης αποζημιώσεων είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα [βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789]. Η νομολογία αποκαλύπτει σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας, και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση του ανθρώπου [βλ. Μαυροπετρή ν. Γεωργίου
(1995)1 Α.Α.Δ. 66]. Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση (βλ. Ερωτοκρίτου κ.α. ν. Καραολή, Π.Ε. 9342 και 9333, ημερ. 9.3.1998). Είναι δεκτό, επίσης, πως πρέπει να λαμβάνεται υπόψιν η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος [βλ. Ιακώβου ν. Ι. Παπαδάκη κ.α.
(2000)1 Α.Α.Δ. 2079 και Karkallis v. Galatariotis & Sons
(1980)1 C.L.R. 265]. Αποτελεί επίσης σταθερή αρχή πως οι αποζημιώσεις πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτές. Η αποζημίωση δεν έχει σκοπό την τιμωρία του θύτη, αλλά την αποκατάσταση του θύματος (βλ. υπ. Μαυροπετρή, ανωτέρω). Κατά τον καθορισμό των Γενικών Αποζημιώσεων άντλησα καθοδήγηση από αποφάσεις τόσο του Ανωτάτου Δικαστηρίου όσο και των Επαρχιακών Δικαστηρίων, στις οποίες υπάρχει αναλογία με την συγκεκριμένη υπόθεση, στην έκταση των κακώσεων και στα επακόλουθα τους, προβαίνοντας βέβαια στις αναγκαίες προσαρμογές και λαμβάνοντας υπόψη ότι κάθε υπόθεση έχει τις ιδιαιτερότητες της και είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία [Σπύρου ν. Χ"Χαραλάμπους
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298]. Στην υπόθεση Ιωάννου v. Γενικού Εισαγγελέα, Αγωγή αρ. 9719/2001, Ε.Δ. Λευκωσίας, το πρωτόδικο Δικαστήριο με απόφαση του ημερομηνίας 16.1.2006, επεδίκασε ως Γενικές Αποζημιώσεις το ποσό των €42.715= (ΛΚ25.000), σε ενάγοντα, οδηγό στο Τμήμα Πολιτικής Αεροπορίας, ηλικίας 33 ετών κατά τον χρόνο του ατυχήματος, ο οποίος υπήρξε θύμα εργατικού ατυχήματος (ενώ οδηγούσε περονοφόρο όχημα, μία από τις μεταλλικές περόνες του οχήματος έπεσε από την θέση της και τον κτύπησε και στα δύο πόδια) που επεσυνέβη στις 13.7.1998. Ο ενάγων μεταφέρθηκε στο τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Νοσοκομείου Λάρνακος, όπου διαπιστώθηκε ότι είχε υποστεί συμπίεση-μωλωπισμό των μαλακών μορίων στην ραχιαία επιφάνεια του δεξιού ποδός και εκδορές στην ραχιαία επιφάνεια του αριστερού ποδός. Ακτινολογικά παρατηρήθηκε κάταγμα της βάσης του 2ου μεταταρσίου αριστερά. Αμφότερα τα άκρα ακινητοποιήθηκαν με γύψινο νάρθηκα και ο ενάγοντας κρατήθηκε για νοσηλεία. Σε μεταγενέστερο χρόνο αναπτύχθηκε μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα, προέκυψε δε ανάγκη για φυσιοθεραπεία στο μέλλον. Στην υπόθεση Γιαπατός v. Σάββα κ.ά.
(2010)1 Α.Α.Δ. 1324, το Ανώτατο Δικαστήριο αύξησε το ποσό των Γενικών Αποζημιώσεων που επιδικάστηκαν πρωτόδικα από €30.755= (ΛΚ18.000=) σε €40.000=, σε ενάγοντα ηλικίας 33 ετών, ο οποίος στις 14.3.2001 τραυματίστηκε σε τροχαίο ατύχημα και υπέστη κάταγμα του σκαφοειδούς οστού του αριστερού καρπού και συντριπτικό κάταγμα του κάτω τριτημορίου της δεξιάς κνήμης και της δεξιάς περόνης, με γραμμοειδή επέκταση στην ποδοκνημική άρθρωση. Στον ενάγοντα παρασχέθηκε η ενδεδειγμένη χειρουργική θεραπεία και ενάμιση μήνα αργότερα αφαιρέθηκε ο γύψινος επίδεσμος από τον καρπό, αφού το κάταγμα είχε πωρωθεί πλήρως. Ο γύψινος επίδεσμος από την κνήμη αφαιρέθηκε μετά από άλλους δυόμιση μήνες, οπότε και άρχισε φυσιοθεραπευτική αγωγή. Ο ενάγοντας, τον Νοέμβριο του 2009, υποβλήθηκε σε νέα χειρουργική επέμβαση για αφαίρεση των υλικών της οστεοσύνθεσης και καθαρισμό της περιοχής. Το κάταγμα του καρπού δεν άφησε κατάλοιπα. Το κάταγμα της κνήμης πωρώθηκε μεν στην ανατομική του θέση, αλλά παρέμεινε μυϊκή ατροφία, η οποία αποδόθηκε μερικώς μόνο στον τραυματισμό και κατά πολύ περισσότερο στην προϋπάρχουσα κατάσταση (ο ενάγοντας στην παιδική του ηλικία είχε υποβληθεί σε δύο χειρουργικές επεμβάσεις στο δεξιό ισχίο και στο δεξιό γόνατο, για διόρθωση παραμόρφωσης των άκρων, με αποτέλεσμα να βαδίζει με ελαφρά χωλότητα αφού εκ της διορθωτικής οστεοτομής προκλήθηκε βράχυνση στο μηριαίο οστό). Η ατροφία αποδόθηκε στα προβλήματα που δημιουργήθηκαν εξαιτίας των επεμβάσεων, στις οποίες υποβλήθηκε στο μηριαίο οστό και στο γόνατο, προ του τραυματισμού του. Αν και δεν υπήρξαν μετατραυματικές αλλοιώσεις εκ του τραυματισμού, παρά μόνο εκ της προϋπάρχουσας κατάστασης, υπήρχε ευαισθησία και άλγος κατά τις καιρικές αλλαγές και με την φυσική φόρτιση του σκέλους. Αναμένετο πως ο ενάγοντας θα εσυνέχιζε να αισθάνεται άλγος κατά την βάδιση σε ανώμαλο έδαφος ή μετά από παρατεταμένη ορθοστασία. Παρά το ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο απέρριψε ιατρική μαρτυρία πως είχε αρχίσει να εμφανίζεται μετατραυματική αρθρίτιδα και πως λόγω της σοβαρότητας της κάκωσης και της επέκτασης της στην ποδοκνημική άρθρωση θα δημιουργούντο στο μέλλον οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις, ώστε να απαιτείται αρθροπλαστική εγχείρηση στο γόνατο και στην ποδοκνημική άρθρωση, το Ανώτατο Δικαστήριο σημείωσε πως σύμφωνα με την ιατρική μαρτυρία υπήρχε πιθανότητα μελλοντικής ανάπτυξης μετατραυματικής αρθρίτιδας, ως εκ του τραυματισμού, και είναι γι' αυτό τον λόγο που αύξησε το ποσό των Γενικών Αποζημιώσεων. Θεωρώ πως οι τραυματισμοί του ενάγοντα στην υπόθεση Γιαπατός είναι σοβαρότεροι των τραυματισμών της ενάγουσας στην υπό κρίση υπόθεση. Δεν διαφεύγει όμως της προσοχής μου πως η αποζημίωση των €40.000= εδόθη πριν από δώδεκα
(12)χρόνια. Συνεκτιμώντας τη σοβαρότητα των τραυματισμών της ενάγουσας, όπως αυτοί έχουν εκτεθεί ανωτέρω, την ηλικία της, την θεραπεία που έτυχε, τον πόνο, την ταλαιπωρία, την απώλεια ανέσεων και απολαύσεων που υπέστη και γενικά την όλη δυσχέρεια στην οποία περιήλθε, καθώς επίσης και κάθε άλλο σχετικό παράγοντα, κρίνω πως το ποσό των €50.000 επί πλήρους ευθύνης θα αποτελούσε δίκαιη και εύλογη αποζημίωση. Το επόμενο θέμα που θα πρέπει να εξεταστεί είναι το θέμα των Ειδικών Αποζημιώσεων. Είναι νομολογημένο ότι οι ειδικές ζημιές όχι μόνο πρέπει να αναφέρονται στα δικόγραφα με λεπτομέρεια, αλλά και να αποδεικνύονται με θετική μαρτυρία και με ακρίβεια [Σπύρου ν. Χ΄΄Χαραλάμπους
(1989)1 Α.Α.Δ. 298, Λοϊζίδου ν. Μουρτζή, Πολιτική Έφεση αρ. 10085, ημερομηνίας 21.6.1999, Αρχή Τηλεπικοινωνιών Κύπρου ν. Medcon Constructions Ltd, Πολιτική Έφεση αρ. 10239, ημερομηνίας 21.6.2000]. Στη βάση της μαρτυρίας που προσκομίστηκε από πλευράς της ενάγουσας, ανακτήσιμο είναι το ποσό των €4.945= που αξιώνεται ως απώλεια εσόδων από την ημέρα του ατυχήματος 26.11.2013 μέχρι και 1.7.2014. Είναι αποδεκτό πως τα μηνιαία της έσοδα ήταν €800 καθαρά. Από την ημέρα του ατυχήματος μέχρι και την 1.7.2014 απώλεσε μισθούς για έξι
(6)μήνες και τέσσερεις
(4)ημέρες. Συγκεκριμένα απώλεσε €800=x6=€4.800+€145=€4.945=. Για ιατρικά έξοδα, πιστοποιητικά, φάρμακα και λήψη αστυνομικής έκθεσης συμφωνήθηκε μεταξύ των μερών το ποσό των €2.093=. Το σύνολο των Ειδικών Αποζημιώσεων ανέρχεται στο ποσό των €7.038=. Εννοείται πως το εν λόγω ποσό είναι ανακτήσιμο επί πλήρους ευθύνης. Η αξίωση της ενάγουσας για αποζημιώσεις λόγω περιορισμού της ικανότητας της για εργασία, δεν γίνεται αποδεκτή και απορρίπτεται. Βάθρο της ήταν η γνώμη του Δρος Χατζηκακού (ΜΕ2). Αφ' ης στιγμής η μαρτυρία του επί του σημείου τούτου δεν έγινε αποδεκτή, το υπόβαθρο στο οποίο στηρίχθηκε η εν λόγω αξίωση κατέρρευσε. Το τελευταίο θέμα που θα πρέπει να εξεταστεί είναι το θέμα του τόκου. Το θέμα ρυθμίζεται από το άρθρο 58Α του Κεφ.148 όπως έχει τροποποιηθεί από τον Νόμο 82
(1)/2008, καθώς και από σχετική νομολογία [Φοινικαρίδης κ.ά. v. Γεωργίου κ.ά.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475]. Το θέμα του καθορισμού του τόκου εμπίπτει εντός των πλαισίων της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Στην υπόθεση Φοινικαρίδης (ανωτέρω) τονίστηκε, μεταξύ άλλων, ότι ένας παράγοντας που δεν μπορεί να παραγνωριστεί είναι ο τρόπος με τον οποίο προωθείται η αγωγή προς εκδίκαση, αφού μια αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της μπορεί να έχει ως επακόλουθο τον περιορισμό της χρονικής έκτασης καθορισμού του τόκου. Εν προκειμένω, το ατύχημα επεσυνέβη την 26.11.2013 και η αγωγή καταχωρήθηκε την 16.12.2013, ένα μήνα σχεδόν μετά. Δεδομένου του ότι δεν υπήρξε καθυστέρηση στην προώθηση της υπόθεσης, η επιδίκαση τόκου επί των Γενικών και Ειδικών Αποζημιώσεων δεν θα πρέπει να περιοριστεί χρονικά. Με δεδομένα τα προαναφερθέντα και έχοντας υπόψη τον καταμερισμό της ευθύνης, εκδίδεται απόφαση υπέρ της ενάγουσας και σε βάρος του εναγομένου, ως ακολούθως: (α) €35.000= ως Γενικές Αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από την ημέρα του ατυχήματος (26.11.2013) μέχρι εξόφλησης. (β) €4.926,60= ως Ειδικές Αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από την ημέρα του ατυχήματος (26.11.2013) μέχρι εξόφλησης. Επιδικάζονται επίσης υπέρ της ενάγουσας και εναντίον του εναγομένου, τα έξοδα της αγωγής, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στην αντίστοιχη κλίμακα των επιδικασθέντων ποσών και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) Στ. Τσιβιτανίδου-Κίζη, Π.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΕΝ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο